(Μίκιος) Χορτιώτικα και όχι µόνο. Aφιέρωµα Γιώργος Μ. Χόρτης. Τα σπίτια στα οποία είδαµε το φως. Ντοπιολαλιά και όχι αλαµπουρνέζικα ΠΡΩΤΗ ΣΕΛΙ Α

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "(Μίκιος) Χορτιώτικα και όχι µόνο. Aφιέρωµα Γιώργος Μ. Χόρτης. Τα σπίτια στα οποία είδαµε το φως. Ντοπιολαλιά και όχι αλαµπουρνέζικα ΠΡΩΤΗ ΣΕΛΙ Α"

Transcript

1 ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 7 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΩΡΕΑΝ tachortata.blogspot.gr Τριµηνιαία περιοδική έκδοση του Συλλόγου των Απανταχού Χορτιωτών Λευκάδος ΠΡΩΤΗ ΣΕΛΙ Α Aφιέρωµα Γιώργος Μ. Χόρτης (Μίκιος) Τα σπίτια στα οποία είδαµε το φως Τα σπίτια ήταν όλα φτιαγµένα στη βενετσιάνικη φόρµα. Ήταν διώροφα αλλά και µονώροφα, ανάλογα µε την περίσταση και το «έχει» του καθενός. Του ΓΙΑΝΝΗ Γ. ΧΟΡΤΗ Σελ. 4-5 Τα σπίτια του χωριού είναι σκαρφαλωµένα ανάµεσα στα βράχια και τα ψηλά πράσινα δέντρα σαν φυτεµένα, ενός χωριού γεµάτου «σταγόνες πουλιών, αύρες βασιλικού και συριγµούς υπόκωφου Παραδείσου», για να παραφράσουµε τον ποιητή. Το σπίτι µου Ἔψαχνα νὰ βρῶ τὸ σπίτι µου... Στάθηκα λοιπὸν στὴν ἐξώπορτα καὶ καθὼς προχώρησα ( ), εἶδα τὸ Χριστό, µέσα σὲ λάµψη, µὲ τὰ χέρια ἁπλωµένα στὰ πλάγια νὰ µὲ κοιτάζει αὐστηρά. Ἀνατρίχιασα, κοπῆκαν τὰ πόδια µου, ἔγειρα καὶ ἔπεσα κάτω λιπόθυµος. Μίλτος Σαχτούρης (Από τη συλλογή Ανάποδα γύρισαν τα ρολόγια ΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ Γεγονότα και σχόλια Σελ.3 Χορτιώτικη κουζίνα Σελ.6 Κοινωνικά Σελ.6 Το αφιέρωµα είναι προσφορά στη µνήµη του από τον κ. Γιάννη Πρωτοπαπά, εκλεκτό φίλο τού γιατρού Μιχάλη Χόρτη, γιου του εκλιπόντος, και της εφηµερίδας µας Ψυχὴ δ ἐκ ῥεθέων πταµένη Ἄϊδόσδε βεβήκει (κι από τα σπλάχνα του η ψυχή πέταξε για τον Άδη) Ιλιάδα, Π, 856 Των ΜΙΧΑΛΗ Γ. ΧΟΡΤΗ και ΑΓΓΕΛΟΥ Γ. ΧΟΡΤΗ Σελ Χορτιώτικα και όχι µόνο Του ΑΓΓΕΛΟΥ Γ. ΧΟΡΤΗ Σελ. 5-6 Όταν επιστρέφουµε κάθε φορά, για σύντοµο βέβαια χρονικό διάστηµα, στο γενέθλιο τόπο µας, η παλιά ζωή, που την είχαµε ζήσει παιδιά, κατακλύζει τη µνήµη και παρουσιάζεται µπροστά µας σε όλες τις πτυχές και τις εκφάνσεις της, δίνοντάς µας την αίσθηση ότι θα αναδυθεί από τη λησµονιά, θα ζωντανέψει και θα λάµψει ολοκαίνουργια, χωρίς ψεγάδια και τρωτά, καθώς φιλτράρεται µέσα από τη νοσταλγία µας... Η σελίδα της Χορτιώτισσας Σελ.7 Ποικίλα Σελ.12 Το γράµµα της Σύνταξης ΣΕΛ. 2 Ντοπιολαλιά και όχι αλαµπουρνέζικα

2 ΛΕΞΙΚΟ 2 εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος 2013 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ Ντοπιολαλιά και όχι αλαµπουρνέζικα Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις να µην τις παίρνει ο άνεµος, Μ. Αναγνωστάκης Το γράµµα της Σύνταξης Αγαπητοί συγχωριανοί, ΟΙ ΓΡΑΜΜΑΤΙΖΟΥΜΕΝΟΙ λένε πως το πιο υπέροχο ταξίδι που µπορούµε να κάµουµε οι Έλληνες, άµα θέλουµε να κοκοτσελευόµαστε για τον εθνικό µας πολιτισµό, είναι να ανεβούµε σε νια υπέροχη µηχανή του χρόνου, 3000 χρονώνε και βάλε, πολύ ανώτερη απ ούλες τις µηχανές του κόσµου, παλιές και σύγχρονες, αφού συνέχεια τηνε ταϊζει, τηνε συντηρεί και την ανανεώνει ο ελληνικός λαός από κάθε γωνιά της ελληνικής γης, για να κουβαλάει από γενιά σε γενιά το πολύτιµο «έχει» του, δηλαδή την περιουσία του, τον πολιτισµό του, τον εθνικό του θησαυρό. Εφτό το ανεκτίµητο φορτίο, βέβαια, είναι η ελληνική γλώσσα. Μ εφτόνε τον τρόπο το δέντρο της ελληνικής γλώσσας θρασεύει έχοντας ρίζακλα παντού, από τη Λευκάδα και τα Επτάνησα ως τη γη του Πόντου και τις χαµένες πατρίδες, πα να πει πως η ενιαία ελληνική γλώσσα έχει πολλές «µόστρες», είναι κάτι σαν τις µορφές που παίρνει το ψωµί της κάθε νοικοκυράς που γένεται απ το ίδιο σιτάρι και το ίδιο προζύµι. Έτσι, οι διάλεκτοι της γλώσσας µας είναι οι παραπόταµοι του µεγάλου ποταµού που λέγεται ελληνική γλώσσα, παραπόταµοι που τους γιοµίζουνε οι νεροσορµές της κάθε ντοπιολαλιάς, µε νεριάρηδες τους ντόπιους. Ο κάθε τόπος έχει για ούλα την καταδική του γλώσσα, π.χ. για την οικογένεια, τη θρησκεία, τα πολιτικά, τις ανθρώπινες σχέσεις, τις δουλειές τη γέννηση, τον έρωτα, το γάµο, την ξενιτειά, το θάνατο, έχει τη γλώσσα που δένει το συγκεκριµένο τόπο µε την παράδοση και µε την ίδια του την ψυχή. Με αυτή την έννοια η ντοπιολαλιά µε τις γλωσσικές της ιδιοµορφίες είναι ανθόκηπος πολιτισµού που βγάνει ένα «άρωµα» άλλο πράµα. Γι αυτό και η χορτιώτικη ντοπιολαλιά είναι το λιγάτο µας, είναι η γλώσσα της επικοινωνίας µας µε το συγκεκριµένο τόπο στον οποίο γεννηθήκαµε και µεγαλώσαµε, είναι η γλώσσα που σώθηκε στο στόµα των γονιών και των παππούδων µας, είναι η βιωµατική και συγκινησιακή πλευρά της γλώσσας, µέσα από την οποία αντικρίζουµε, εκφράζουµε κι αισθανόµαστε τον κόσµο µε τους δικούς της, τους χορτιώτικους τρόπους έκφρασης, το δικό της λεκτικό πλούτο, το δικό της ήχο, το καταδικό της χρώµα. Γι αυτό και όταν βρισκόµαστε σε χορτιώτικο περιβάλλον κρένουµε χορτιώτικα σαν και να µας πατεί κάποιος ένα αόρατο κουµπί και κανένας δεν µαρµάζει και δεν καρκώνεται, αλλά ουλουνώνε πάει η γλώσσα τους ροδάνι και λένε ελεύθερα ό,τι τους κατσαρίζεται. Έτσι το χορτιώτικο γλωσσικό όχηµα κουβαλάει απάνου του τη χορτιώτικη φύση, απ την ταπεινή ασφάκα ως τη µελικοκιά, τη χορτιώτικη παράδοση, απ το τελευταίο «µπούτζαρο» ως το πανηγύρι του χωριού, κουβαλάει το χορτιώτικο πολιτισµό, µε ούλα τα γράδα της χαράς και της λύπης που επί αιώνες εκπέµπει το κάθε µπουχαρί. Ωστόσο, συχνά τη ντοπιολαλιά µας την έχουµε του πεταµατού, γιατί θέλουµε να κρένουµε αθηναίικα -µεγάρι να τα κρέναµε κι εφτά σωστά - και πάµε να σκάσουµε στιβάζοντας τις χορτιώτικες κουβέντες µέσα µας, κι ας είναι η γνήσια κι αυθεντική έκφρασή µας. Και σας ρωτάω: Κάνει, δα, ένα τέτοιο κατιφρόνιο σε ένα τόσο ακριβό λιγάτο, κάνει µια τέτοια γλωσσική ξαχούρδα ; Θα µου πείτε: Και σε ποια γλώσσα κρένουµε, µαθές; Τους τελάληδες του πολιτισµού µας Σολωµό, Βαλαωρίτη, Σικελιανό, Παλαµά, Σεφέρη, Ελύτη και λοιπούς σοφούς νεριάρηδες δεν τους πιεντάµε, κι ας µας κεράνε κρουστάλλινο νερό απ τις πηγές του Οµήρου, αφού η γλώσσα που χρησιµοποιούµε σήµερα είναι αλαµπουρνέζικα, της µορφής δηλαδή «Τι κάνεις, Γιάννη;», «Κουκιά σπέρνω». Και σαν κουφάλογα δε χαµπαριάζουµε, αφού ακόµα και στα ΜΜΕ ακούµε ή βλέπουµε κάτι ροκοκότσανα Παναγία βόηθα, και µάλιστα «κατά συρροήν και κατ εξακολούθησιν», που λένε κι οι δεκεόροι. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αυτηνής της γλωσσικής κατάντιας είναι οι ποµπές που ακουστήκανε σε πρόσφατη δικαστική διαµάχη µεταξύ των γελάδων που έχουνε ρίζα από τα πασίγνωστα βόιδια του Ήλιου (δεν τα φάανε ούλα οι σύντροφοι του Οδυσσέα) και ενός δηµοσιογραφούντος σε ΜΜΕ. Το σχετικό δικαστικό ρεπορτάζ λέει τα εξής: Η πρόεδρος αυτουνώνε των γελάδων αρχίνισε να µολογάει στον εισαγγελέα τις ποµπές µιανού µεγαλοσάνου, τροµάρα του, που γράφει στην εφηµερίδα Κίτρινη και τονε λένε «Ταµπουλαράζα» - δεν ξέρω αν τον έχετε ακουστά. «Εγώ κ. Εισαγγελέα, όπως και ούλες οι γελάδες, είµαι θηλυκιά θηλυκιά, όπως λέµε καρέτα καρέτα, µε κάτι µαστάρια, να! και, µε το συµπάθιο, από φυσικού µου και όχι µε µπότοξ, και δεν ανέχοµαι το σκράπα τον Ταµπουλαράζα να µε βαφτίζει και µένανε, όπως και ούλες τις γελάδες, αρσενικιά στην παλιοφυλλάδα του, γράφοντας - ήµαρτον Θεέ µου!- εποχή «των παχέων αγελάδων», ενώ ξέρει καλά πως εκτός απ το ότι δεν είµαστε υπέρβαρες, γιατί µας κόψανε την επιδότηση- δεν είµαι ο παχύς αγελάδος, αλλά η πρώην παχιά αγελάδα, που, όπως λέει και το ποιηµατάκι ποιητική αδεία, τρώει κάτου στη λιακάδα, µικρά χόρτα και µεγάλα (θα πλερώσουµε, έχω ιδέα, και γι αυτά), για να κατεβάσει γάλα. Να ντονε βάλτε σε σορταγιά, κύριε εισαγγελέα µου, για να γράφει το σωστό, «των παχειών αγελάδων». Για το δίκιο µου έχω µάρτυρα το δάσκαλο του Αη Πέτρου του τέως δήµου Απολλωνίων Λευκάδος, που µου πε πως η γενική «των παχέων» είναι καθαρευουσιάνικη και ισχύει για το αρσενικό και το ουδέτερο. Για το θηλυκό είναι «των παχειών» (καθαρεύουσα) και «των παχιών» για τα τρία γένη (δηµοτική). Μα κι απ τη δική µας τη βοϊδοσκολή να πέραε ο Ταµπουλαράζας κακόχρονο να χει - θα να ξερε να ξεχωρίζει το αρσενικό απ το θηλυκό. Θα ντ άρεσε να κάµουνε τη γυναίκα του αρσενικιά; Γι αυτό έφκιασε ένα χαρτί το µοσχαράκι µου, ζωή να χει, και του το δωκε, να ιδείς πώς µου το πε, κάτι σαν εξώγαµο, εξώδικο µου κάζει, κι εφτός ο αχαϊρευτος µο στειλε την απόκριση πως δεν φτάνει που έβαλε τη φωτογραφία µου στη µόστρα, αουπάνου µάλιστα απ τη φωτογραφία του Απόλλων (!!!) Αθηνών (το κοψε κι αφτουνού ένα άλφα νια βρασά!), αλλά χαλεύω και τα ρέστα. Άσε που θιαµαίνοµαι και µ άλλες ζούρλιες του. Τι να πρωτοπώ για δαύτονε, που να του πει ο παπάς στ αφτί κι ο διάκος στο κεφάλι. Και τονε καταγγέλνω σε σένανε και για ένα σωρό άλλα εγκλήµατά του, γιατί οι γραµµατιζούµενοι δεν έχουνε λόγο στο χασαπά, για ναντου πούνε τον εξάψαλµο. Τώρα τελευταία µάλιστα, πιο εύκολα παίρνουνε το λόγο οι Τούρκοι µε τελάληδες σουλτάνων και δε συµµαζώνεται παρά οι τελάληδες του πολιτισµού µας. Έτσι δεν ιδρώνει το αυτί κανενός, όταν ακούει τα αλαµπουρνέζικα ακουρµάσου, κ. Εισαγγελέα - «των υπαρχόντων διαφορών», «ανεξαρτήτου φύλου και χρώµατος», «επέτρεψέ µου», «τον επιµελής µαθητή», «τον επικεφαλή», «εκ των ουκ άνευ», «οι µετοχές διαπραγµατεύονται στο χρηµατιστήριο» (µπράβο µυαλό οι µετοχές!) κ.λπ., κ.λπ. Εγώ δε χαλεύω, κ. Εισαγγελέα, να ντονε κλείσεις µέσα εφτόνε τον Ταµπουλαράζα, αλλά να ντου κλείσεις το στόµα, γιατί το Εσουρού δεν το βλέπω να το κάνει. Κάµε εφτό το καλό, κ. εισαγγελέα, να χεις καλό, γιατί είναι ικανός ακόµα και να ριπίσει το γάλα που κάνω για τα παιδιά του κοσµάκη. Για τη Σύνταξη: Έκτορας Γ. Χόρτης 1 κοκοτσελεύοµαι = υπερηφανεύοµαι 2 µόστρες = όψεις, εκδοχές, δείγµατα. 3 νεροσορµές = χείµαρροι 4 νεριάρηδες = υδροδιανοµέας υπεύθυνος για το πότισµα των περιβολιών 5 λιγάτο = προίκα 6 µαρµάζω = λουφάζω, δε βγάνω άχνα. 7 καρκώνοµαι = δεν µπορώ να καταπιώ και να µιλήσω από κάποιο εµπόδιο στο λαιµό (π.χ. από αγκάθι ψαριού κ.λπ.) 8 πάει η γλώσσα του ροδάνι = δε στα µατάει να µιλάει, τον πιάνει λογοδιάρροια 9 ό, τι του κατσαρίζεται = ό,τι του έρθει στο µυαλό, ό,τι θέλει. 10 µπούτζαρο = ό,τι πιο ευτελές, σκουπίδι, ανάξιο λόγου. 11 γράδα = βαθµοί (κυριολεξία: βαθµοί µούστου ή οξύτητα λαδιού) 12 κρένω = µιλάω 13 ξαχούρδα = γλίστρηµα 14 ροκοκότσανο = το κοτσάνι που αποµένει από τον κώνο (τη «ρόκα») του καλαµποκιού απ τον οποίο έχουν αφαιρεθεί οι σπόροι 15 ποµπές = ντροπής πράµατα, ανεπίτρεπτα καµώµατα, πράξεις ονείδους. 16 µεγαλοσάνος = µεγαλόσχηµος 17 θιαµαίνοµαι = απορώ, παραξενεύοµαι, εκπλήσσοµαι 18 χασαπάς = ο δηµόσιος χώρος, 19 ριπίζω = χύνω, σκορπίζω, πετάω ασυλλόγιστα ή από αµέλεια.

3 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος Του Έκτορα Γ. Χόρτη Ανακοίνωση αποτελεσµάτων Απογραφής Πληθυσµού 2011 από την ΕΛΣΤΑΤ Η Ελληνική Στατιστική Αρχή διενήργησε την Απογραφή Πληθυσµού Κατοικιών 2011 κατά το χρονικό διάστηµα από 10 έως και 24 Μαΐου 2011 και στις ανακοίνωσε τα αποτελέσµατα που αφορούν στο Μόνιµο Πληθυσµό της Χώρας. Στο σύνολο της Χώρας απογράφηκαν µόνιµοι κάτοικοι, απ τους οποίους άρρενες (49,2%) και θήλεις (50,8%). Ως Μόνιµος Πληθυσµός νοείται το σύνολο των ατόµων που έχουν ζήσει συνεχώς στον τόπο συνήθους διαµονής τους για περίοδο τουλάχιστον 12 µηνών πριν από την ηµεροµηνία αναφοράς της Απογραφής ή έφθασαν στον τόπο συνήθους διαµονής τους κατά τους τελευταίους 12 µήνες πριν από την ηµεροµηνία αναφοράς, µε την πρόθεση να παραµείνουν εκεί για τουλάχιστον 1 χρόνο. Σύµφωνα µε το ελτίο Τύπου της ΕΛΣΤΑΤ, η Απογραφή Πληθυσµού-Κατοικιών 2011 εστίασε στην καταγραφή του Μόνιµου Πληθυσµού της Χώρας σε αντίθεση µε τις προηγούµενες Απογραφές, οι οποίες κατέγραψαν τον De Facto Πληθυσµό, δηλαδή κατέγραψαν τα άτοµα τα οποία βρέθηκαν παρόντα στη Χώρα κατά την ηµεροµηνία αναφοράς της Απογραφής. Παράλληλα, η µεθοδολογία της Απογραφής 2011 διαφέρει σηµαντικά σε αρκετά σηµεία από αυτή προηγούµενων Απογραφών, τόσο ως προς τον τρόπο διενέργειας της Απογραφής, πχ τη διάρκεια της Απογραφής (15 ηµέρες) και την απογραφή των ατόµων στον τόπο µόνιµης κατοικίας τους, όσο και ως προς την επεξεργασία των συλλεγέντων στοιχείων, πχ τις διαφορετικές και πληρέστερες διαδικασίες ελέγχου, διασφάλισης της ποιότητας και επεξεργασίας των στοιχείων, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες και κάνοντας χρήση σύγχρονων µεθόδων. Αυτό σηµαίνει ότι τα αποτελέσµατα της Απογραφής του 2011 και αυτά προηγούµενων Απογραφών δεν είναι απολύτως συγκρίσιµα. ιοικητική διαίρεση Σύνολο Άρρενες Θήλεις Πυκνότητα µόνιµου πληθυσµού ανά τετρ. χλµ Σύνολο Χώρας Νόµιµος πληθυσµός (δηµότες): ,75 Περιφερειακή ενότητα Λευκάδας ήµος Λευκάδας ήµος Μεγανησίου ηµοτική ενότητα Απολλωνίων Τοπική κοινότητα Χορτάτων , Από τον Άγγελο Θ. Βουκελάτο επήραµε την παρακάτω διευκρίνιση για τους «Αγίους Πέντε»: Το θέµα των Αγίων Πέντε µας είχε απασχολήσει στο παρελθόν, όταν ήµουν στο συµβούλιο και µάλιστα ως Σύλλογος είχαµε ζητήσει απ την Αρχαιολογική υπηρεσία να µας επιτρέψει να προβούµε σε κάποιες µικροεπισκευές, για να σώσουµε τις αγιογραφίες που υπήρχαν στην κόγχη του ιερού, αλλά µας απάντησαν ότι απαγορεύεται κάθε επέµβαση. Βλέποντας όµως ότι δεν ενδιαφέρθηκε κανείς από την Αρχαιολογική υπηρεσία και ότι είχε γίνει λόγγος ο χώρος, αποφασίσαµε πριν από δυο χρόνι, µε το Λευτέρη Τζεφριό του Ευαγγέλου να καθαρίσουµε τον χώρο και να τοποθετήσουµε δύο τσίγκους πάνω από την κόγχη, για να µην καταστραφούν τελείως οι αγιογραφίες. Έφτιαξα και ένα εικονοστάσι και, µη ξέροντας ποιοι Άγιοι είναι οι Άγιοι Πέντε, τηλεφώνησα στην Μητρόπολη και µου είπαν ότι οι Άγιοι Πέντε είναι οι εξής: Αφθόνιος, Πηγάσιος, Ακίνδυνος, Ελπιδοφόρος και Ανεµπόδιστος που γιορτάζουν στις 2 Νοεµβρίου. Έτσι κι εγώ παρήγγειλα µια εικόνα και την έχω βάλει στο εικονοστάσι. ιαβάζοντας όµως το σχετικό κείµενο στον αριθµό φύλλου 6 της εφηµερίδας µας αλλά και ψάχνοντας στο internet, είδα ότι η εικόνα που έχω βάλει στο εικονοστάσι αφορά τους Αγίους Ακινδύνους και όχι τους Αγίους Πέντε. Γι αυτό το λόγο θα προβώ στην αλλαγή της εικόνας. ΣΣ: Ο Άγγελος επιβεβαιώνει για µια ακόµη φορά εµπράκτως την ευαισθησία του. Χορτάτα- δεκαετία του 60 (Φωτο: Fr. Berger) Με τους λούρους καθ οδόν για το τίναγµα και το µάζεµα της ελιάς. Στην αρχαία Ελλάδα δίνανε ένα κλωνάρι ελιάς στους ολυµπιονίκες, ως σύµβολο «του ωραίου, του µεγάλου και τ αληθινού». Υπάρχουν όµως και οι ολυµπιονίκες της ζωής, όπως η χορτιώτισσα της φωτογραφίας, που αγωνίζεται µέσα σε ένα σκληρό τοπίο «τον αγώνα τον καλόν». ΑΡ. ΦΥΛΛΟΥ 7 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΙΑΝΕΜΕΤΑΙ ΩΡΕΑΝ tachortata.blogspot.gr Τριµηνιαία περιοδική έκδοση του Συλλόγου των Απανταχού Χορτιωτών Λευκάδος Ιδιοκτήτης: Σύλλογος των Απανταχού Χορτιωτών Λευκάδας. Tηλ , Υπεύθυνος έκδοσης - ύλης: Έκτορας Γ. Χόρτης Επικοινωνία: τηλ , , Συντακτική Επιτροπή: Άγγελος Γ. Χόρτης, Θωµάς Ε. Χόρτης, Σταθούλα (Λούλα) Σακελλαρίου Αυλωνίτη, Νίκος. Χόρτης, Έκτορας Γ. Χόρτης. Σελιδοποίηση: Νίκος. Χόρτης Παραγωγή εντύπου: ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ Α. Ε., Γραφικές Τέχνες Τυπογραφείο, Υπάτης 45, Περιστέρι,12133, τηλ Για το περιεχόµενο των ενυπόγραφων κειµένων ευθύνονται οι συγγραφείς τους

4 4 εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος 2013 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ Άρθρο Tα σπίτια στα οποία είδαµε το φως Του ΓΙΑΝΝΗ Γ. ΧΟΡΤΗ Α ΣΠΙΤΙΑ ήταν όλα φτιαγµένα στη βενετσιάνικη φόρµα. Ήταν διώροφα αλλά και µονώροφα, ανάλογα µε την περίσταση και το «έχει» του καθενός. Στην αυλή απαραίτητα υπήρχε το φραγκάτο, δηλαδή κληµαταριά µε ρόγα χοντροκόρυθο ή κέρινο. Ο χώρος για κατοικίες στην πλαγιά στους πρόποδες του βουνού ήταν περιορισµένος και περιοριζόταν ακόµα περισσότερο από τα λαγκάδια των χειµάρρων, τα ρέµατα και τους ογκόλιθους, ριζιµιά µεγάλα και πολλά, λόγω της φύσης του εδάφους και των αποτελεσµάτων της κάθε νεροσορµής. Έτσι ο κάθε νοικοκύρης χτίζοντας λογάριαζε να βολέψει όχι µόνο την οικογένεια αλλά και τα ζώα του. Ήταν δύσκολο να υπάρχει ξεχωριστός στάβλος και έτσι οι πιο πολλοί κάπου δίπλα βόλευαν τα µανάρια, µια - δυο προβατίνες, µια - δυο γίδες, το άλογο ή το γαϊδούρι. Και αν αυτό το δίπλα µαντρί δεν υπήρχε, το σπίτι ήταν ανάγκη να γίνει διώροφο. Στο κατώι τα ζώα, ακόµα και κοπάδι ολόκληρο και τη νύχτα πάλευαν τα κριάρια για το ποιο θα επιβάλει τα γονίδιά του στις προβατίνες. Επάνω στο πάτωµα έµενε η οικογένεια. Ως προς τα υλικά, ό,τι έδινε η φύση: πέτρα, ασβέστης, άµµος. Τσιµέντο δεν υπήρχε. Σε κάποια γωνιά ο φούρνος, χτιστός µε κεραµίδια σπασµένα και πηλό που ψηνόταν µετά το χτίσιµο. Στρωµένος µε ειδικές πλάκες από τη φύση συνήθως απ την Κολώνη - για τα ταψιά και τα καρβέλια το ψωµί. ιώροφος κι αυτός. Από κάτω βρισκόταν το λακοφούρνι, όπου έπεφτε η στάχτη από την τρύπα που υπήρχε στο κέντρο του φούρνου, το λεγόµενο «φουντούκι». Μετά το κάψιµο µε ξύλα που καρβούνιαζαν κόκκινα µε τη φροντίδα της νοικοκυράς, αυτή τα έσερνε πάνω στις πλάκες, χρησιµοποιώντας το µακρύ γράβαλο, ένα σίδερο µήκους 2,5 µέτρων, µε γύρισµα 180ο στην άκρη, για να πιάνει και να σέρνει κάρβουνα χωρίς να καεί. Κατόπιν η πάνα µε µακρύ στυλιάρι αφαιρούσε τις στάχτες, για να καθαριστούν οι πλάκες, και στη συνέχεια να µπει το ταψί και/ ή τα καρβέλια, που φουρνίζονταν µε το ξύλινο φτυάρι. Όταν ο φούρνος έψηνε ψωµί, κουλούρια ή φαγητό σε ταψί, η στάχτη µε τις σπίθες ήταν ό,τι έπρεπε να ψήσεις πατάτες, που στη χόβολη αυτή γίνονταν πεντανόστιµες και χωρίς βούτυρο. Μπορούσες να ψήσεις και αυγό, αν είχες και δεν πήγαινε στον έµπορο για βαφάδες, καρφοβελόνες, σαπούνι, κουβαρίστρες, γενικά τα χρειώδη. Όµως µια σπίθα στη στάχτη µπορεί να τίναζε στον αέρα ασπράδι και κρόκο µε ηχηρή έκρηξη κι ύστερα καθάριζες τη στάχτη εσύ. Η στάχτη όµως αυτή ήταν πρώτης γραµµής υλικό για την αλισίβα, που µε ατµίζον νερό καθάριζε τέλεια και οικοινοµούσε σαπούνι που στοίχιζε για το φτωχό βαλάντιο του αγρότη. Έτσι η µικρή κοινωνία ήξερε πώς θα τα βγάλει πέρα µε ό,τι δίνει η φύση και µόνο. εν είχαν ψευδαισθήσεις ούτε έτρεφαν ελπίδες για άλλου είδους παροχές και χάρες από κυβερνήτες και γραµµατικούς ούτε παρακαλούσαν. Είχαν τη γη που τους ανήκε, τα ζώα που µπορούσαν να συντηρούν, τα µπράτσα τους, το νοικοκυριό τους και ό,τι µπορούσαν να παράγουν και να βρίσκουν στη φύση από δέντρα, καρπούς, κηπουρικά, που τα βοηθούσε πολύ το νερό που ευτύχησαν να έχουν και η άγρια χλωρίδα και πανίδα. Ακόµη τα αδρανή υλικά, άµµος, πέτρα, χαλίκι, πωρόλιθος, σπάρτα, καλάµια, κυπαρίσσια σε αφθονία µικρά και µεγάλα, και ασβέστης για χτίσιµο, που τον έβγαζαν µε καµίνι, καίγοντας το ασβεστολιθικό πέτρωµα και κοινοποιώντας σε όλους ότι το έκαψαν το καµίνι και όποιος θέλει να αγοράσει. Το τσιµέντο ήρθε αργότερα. Με τον ασβέστη έβαφαν το σπίτι και απολύµαιναν τους χώρους µε ακαθαρσίες ανθρώπων και ζώων, αλλά και κορµούς φυτών για τα παράσιτα, ενώ σηµάδευαν και τις θερίστρες τους, δηλαδή τα κτήµατα µετά το θερισµό και τα αγριόκλαρά τους από περνάρια, λιβαδοβοσκή κ.λπ., δηλώνοντας µε αυτόν τον τρόπο ότι είναι «απαντηµένα» και για να βοσκήσουν τα ζώα άλλου, αυτός ο άλλος χρειάζεται την άδεια του ιδιοκτήτη, αλλιώς ο δραγάτης τον µηνύει. Έτσι αυτοί οι βοσκότοποι γίνονταν αντικείµενο συναλλαγής και τριβών για το νιτερέσο. Αλλά αντικείµενο συναλλαγής γίνονταν και τα µεγάλα δέντρα, ρουπάκια, κυπαρίσσια, αγραπιδιές, µυγδαλιές, πλατάνια αν ήταν ιδιωτικά και πουλιούνταν χρησιµοποιούµενα για την κατασκευή σπιτιών και για παραγωγή σανίδων για πάτωµα ταβάνι, αν δεν υπήρχε ευρωπαϊκή ξυλεία, το λεγόµενο «ΛΕΝΙΑ Μ». Τα υλικά της φύσης χρησιµοποιούσε κι ο σαµαράς που έφτιαχνε το υπόσαγµα λινό από καλλιεργηµένο φυτό λινάρι, βρεγµένο στο λινοβρόχι, µαγγανισµένο, κοπανισµένο και κατεργασµένο σε νήµα στη ρόκα και τον κλώστη, το ανεµίδι και την ανέµη, διασίδι, αργαλειό για ύφανση, και την καράµπα του σαµαριού και τα παϊδια από γερό ξύλο και πυρωµένο, για να σιάξει το στραβό κοµµάτι µε πελέκηµα και πλάνισµα. Τα µπαλδίµια, δηλαδή οι ιµάντες, προέρχονταν από δέρµατα ζώων κατεργασµένα στα ντόπια βυρσοδεψεία, που τα δέρµατα τα έπαιρναν συνήθως από τα αρνιά και τα κατσίκια που σφάζονταν το Πάσχα και από τα σφαγεία, όπου εύρισκαν και βοδινά δέρµατα, όπως και τα πλέον Ασηµένιο νόµισµα Λευκάδας µε ευτελή από γουρούνια. Κάπως παράσταση έτσι βολεύονταν του Πήγασου κι οι τσαγκάρηδες µε σόλες, βακέτες, βάρδουλα. Αδιάβροχο και σεβρό από βιοµηχανίες. Αυτά και πολλές άλλες εφαρµογές από νοικοκυρές, όπως πλέξιµο µε κατεργασία µαλλιού, υφαντά από κοπάδι, έδιναν γερά και ζεστά ρούχα µε µόστρες τόσο για ντύσιµο όσο και για ύπνο, όπως ζιλέδες (πουλόβερ), κάπες, καρπέτες, µαντανίες, βελέντζες, σαγιάσµατα από γερόµαλλα, κουρελούδες, πατάκια, και γέµιση στρωµάτων και µαξιλαριών. Μάλιστα, ειδική τελετή οργανωνόταν επίσηµα µε τα µαλλιά στη νεροµάνα, όπου τα έπλεναν τραγουδώντας, για να γεµίσουν τα στρώµατα της νύφης, µε γραµµόφωνο και κουφέτα, που τα µοίραζε η ίδια η τιµώµενη. Και αυτό το κρεβάτι µε το στρώµα, την προσκεφαλάδα και τα µαξιλάρια και τα κάτασπρα σεντόνια δεν συγκρίνεται µε κανένα στρωµατέξ, ορθοπαιδικό ή µη. Παραδοσιακό σπίτι του χωριού µας (Φωτο: Φώτης Καζάζης) Τα σπίτια, ακόµη και τα χαµηλά, ήταν υπερυψωµένα µε τρία τέσσερα σκαλιά από την αυλή. Έµπαινες στο αβέρτο µε το σαλίτζο. Εκεί ήταν η κασέλα µε το λιγάτο και ακόµη µπαούλο µε άλλα, υφασµάτινα χρειώδη. Αυτό ήταν το καθιστικό µε έναν ή δύο σοφάδες και τραπέζι µε καρέκλες, συνήθως ψάθινες. Εσωτερικά υπήρχαν ένα ή δύο δωµάτια. Το ένα για το ανδρόγυνο, την κεφαλή της οικογένειας. Συνήθως πατωµένο, είχε ένα παράθυρο µε τζάµι και εξωτερικό θολωτό ξύλινο µε γερό µαντάλωµα. Στο βάθος υπήρχαν τα βαγένια µε το κρασί, µεγάλα µε στεφάνια και ένα µεσαίου µεγέθους για καθηµερινή χρήση. Υπήρχαν επίσης η καπάσα µε το λάδι, η βαρέλα µε το τυρί και το κασόνι µε το σιτάρι, πλυµένο και έτοιµο για άλεσµα. Όταν άδειαζε, το ξαναγέµιζαν από τις µεγάλες σάκκινες και, αν κατά το Μάη τέλειωνε το σιτάρι, τότε το λόγο είχε ο έµπορας µε το φορτηγό, χαµογελαστός και σκληρός. Έδινε ένα κιλό αλεύρι, παίρνοντας ένα κιλό λάδι ή τυρί ή έκανε βερεσέ µε τόκο. Στο διώροφο σπίτι (ισόγειο και πάτωµα) τα δωµάτια διαµονής ήταν επάνω, όπως και η κουζίνα, ενώ οι αποθηκευτικοί εξοπλισµοί στο κατώι. Η σκάλα ήταν πέτρινη πελεκητή. Οι αψίδες, τα ανώφλια ήταν σµιλευµένα. Στα καλά σπίτια υπήρχε ο πόντζος (χαγιάτι), δηλαδή µπαλκόνι µε κεραµοσκεπή και ξύλινες κολώνες. Το καλοκαίρι κρεµόταν εκεί το σκουπούλι µε τη σαλαµούρα, που ήταν ένα νοστιµότατο µείγµα µυζήθρας µε γάλα. Η κουζίνα στα µονώροφα ήταν ξεχωριστή και είχε οπωσδήποτε γωνιά (τζάκι) µε µπουχαρί όµορφα κατασκευασµένο από γυψαδόρο τεχνίτη καλλιτέχνη και κατέληγε σε καµινάδα πάνω από τη στέγη. Όταν κάπνιζε σήµαινε πως καλά πάµε. Εκεί γινόταν το φαγητό και το χειµώνα αργά στη θαλπωρή της φωτιάς µε λιόξυλα ή κρασοκατάνυξη και η συζήτηση µετά το φαγητό ήταν µια µαγεία απ την οποία µε δυσκολία αποχωρούσαν τα παιδιά. Η ατµόσφαιρα γινόταν πιο ζεστή, αν ερχόταν κάποιος µετά από χρόνια από µακριά και ήταν αγαπητός και συγγενής ή αν οι ανδρωµένοι νεαροί ξαναβρίσκονταν µετά από µήνες ή αν περίµεναν εκλογές. Συνέχεια στη Σελ. 5

5 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος Συνέχεια από Σελ. 4 Αν κάποιος νεαρός µαθητής ήταν ρέκτης, διάβαζε στους παππούδες, τους θείους και τους γονείς κάποιο σπουδαίο βιβλίο του Ντοστογιέφσκι, του Βερν, του Ουγκώ, του Τολστόι, του Ντίκενς που βρισκόταν (δανεικό) γι ανάγνωση και πολλές φορές οι αγνοί αυτοί άνθρωποι της υπαίθρου δάκρυζαν. Αν ήταν καλοκαίρι, οι νεαροί συνήθως σκαρφάλωναν σε µια µπαράκα στη δάφνη ή στην αµυγδαλιά, ακόµη και σ έναν πρίνο, όπου η στρωµνή, πολύ πιο άνετη και υγιεινή από στρωµατέξ κοκοφοίνικα, τους προσέφερε δωρεάν ταξίδι στ αστέρια και µπαλκόνι ν αγναντεύουν τη θάλασσα και ν αρµενίζουν µαζί µε τα φωτισµένα καράβια απέναντι στη θάλασσα εκεί προς τη ύση. Τ αυγουστιάτικο φεγγάρι απαλός προβολέας και τ αστέρια διακοσµητικά σποτάκια έδιναν δωρεάν φυσικό φωτισµό. Από ψηλά απ την Ανατολή τα σπίτια του χωριού παρουσιάζουν µια οµοιόµορφη εικόνα µε τις βενετσιάνικες κεραµοσκεπές, σαν κατσαρωµένα µαλλιά στα κεφάλια. Είναι σκαρφαλωµένα ανάµεσα στα βράχια και τα ψηλά πράσινα δέντρα σαν φυτεµένα. Μια άλλη τεχνητή µορφή της φύσης φτιαγµένη απ τα στοιχεία της ίδιας. Τα σπίτια του χωριού είναι παιδιά της φύσης και θέλουν φροντίδα και προστασία. Γι αυτό έχουν τέσσερις προστάτες πολιούχους αγίους στα τέσσερα σηµεία του ορίζοντα: την Αγία Αικατερίνη ανατολικά, τον Αη Γιάννη δυτικά, την Παναγία βόρεια και τους Αγίους Ταξιάρχες νότια. Ο Αη Θόδωρος, µικρός, έχει τον εαυτό του. Άρθρα Χορτιώτικα και όχι µόνο Του ΑΓΓΕΛΟΥ Γ. ΧΟΡΤΗ ΤΑΝ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΜΕ κάθε φορά, για σύντοµο βέβαια χρονικό διάστηµα, στο γενέθλιο τόπο µας, η παλιά ζωή, που την είχαµε ζήσει παιδιά, κατακλύζει τη µνήµη και παρουσιάζεται µπροστά µας σε όλες τις πτυχές και τις εκφάνσεις της, δίνοντάς µας την αίσθηση ότι θα αναδυθεί από τη λησµονιά, θα ζωντανέψει και θα λάµψει ολοκαίνουργια, χωρίς ψεγάδια και τρωτά, καθώς φιλτράρεται µέσα από τη νοσταλγία µας, που σβήνει όποια ατέλειά της, κάθε τι που είχε γίνει αιτία να συννεφιάσει η ψυχή µας. Και καθώς σήµερα οι ανθρώπινες σχέσεις και οι κοινωνικές επαφές είναι µάλλον ψυχρές και τυπικές, αναπολούµε µε συγκίνηση τις παλιότερες εποχές που οι σχέσεις των ανθρώπων είχαν µια ζεστασιά που έφερνε κοντά τον ένα στον άλλο, ώστε να µοιράζονται τις χαρές και τις λύπες και να κάνουν πιο ελαφριά, ίσως και γλυκιά την καθηµερινή βιοπάλη, τη στέρηση και τη φτώχεια που λιγότερο ή περισσότερο όλοι όσοι βρίσκονται στην ηλικία µου ή κοντά σ αυτήν τη βιώσαµε. Οι ανθρώπινες σχέσεις και οι κοινωνικές επαφές στο χωριό µας αλλά και σε όλη την ύπαιθρο κατά το παρελθόν είχαν ως άξονα την καθηµερινή ζωή και ειδικότερα το γάµο, το θάνατο, τα πανηγύρια, τις οικογενειακές γιορτές και ιδιαίτερα τις εργασίες. Ως προς αυτές, στο χωριό µας, εκτός από τις καλλιέργειες σιτηρών και οσπρίων για την κάλυψη των ετήσιων διατροφικών αναγκών του πληθυσµού, η σηµαντικότερη καλλιέργεια ήταν η καλλιέργεια των αµπελιών. Με επίκεντρο τις δύο αυτές καλλιέργειες, διαµορφώνονταν συγκεκριµένου τύπου συνεργασίες. Συγκεκριµένα, για τη σπορά αλλά και για το αλώνισµα των δηµητριακών και των οσπρίων, ήταν γενικευµένο το φαινόµενο της «σεµπριάς», όπως την ονοµάζαµε. Οι «σέµπροι» δηλαδή συνεργάζονταν, διαθέτοντας ένα ζώο για άροση (όργωµα) και αλώνισµα (συνήθως άλογα) ο καθένας και εργάζονταν εκ περιτροπής στα κτήµατα του ενός και του άλλου σέµπρου και στο αλώνι. Με λίγα λόγια η «σεµπριά» ήταν σχέση ισοτιµίας των συµµετεχόντων σ αυτήν και όταν λέγαµε «σέµπρος» δεν εννοούσαµε τον εργαζόµενο σε ξένα κτήµατα, τον επίµορτο καλλιεργητή (µισακάρη κ.λπ.), όπως είναι η συνηθισµένη σηµασία του όρου σε άλλα µέρη. Οι «σεµπριές», χωρίς να είναι ισόβιες, κρατούσαν συνήθως χρόνια, άλλαζαν κατά καιρούς για διάφορους λόγους και δηµιουργούσαν ένα πλέγµα εγκάρδιων σχέσεων ανάµεσα στα µέλη τους, δηλαδή ανάµεσα στους συνεργαζόµενους µε αυτόν τον τρόπο. Σε ό,τι αφορά την αµπελοκαλλιέργεια, η συνεργασία γινόταν κυρίως για την πιο σκληρή από τις εργασίες του αµπελιού, δηλαδή το σκάψιµο. Κάθε άνοιξη, λοιπόν, όταν τα αµπέλια έπρεπε να σκαφτούν, πολλοί καλλιεργητές συµφωνούσαν µεταξύ τους να τα σκάψουν «δανεικά», σύµφωνα µε την ορολογία που είχε επικρατήσει. «Πήγαιναν, λοιπόν, δανεικά», δηλαδή µια οµάδα ιδιοκτητών έσκαβαν εκ περιτροπής τα αµπέλια τους, µε λίγα λόγια, ό ένας «δάνειζε» την εργατική του δύναµη στον άλλον, υπό τον όρο της αµοιβαιότητας ανταποδοτικότητας. Και ήταν πολύ συνηθισµένο φαινόµενο σε εποχές που το χωριό ήταν πολυάνθρωπο να βλέπει κανείς νωρίς του πρωί, πριν ακόµα ανατείλει ο ήλιος, οµάδες ανθρώπων µε τα τσαπιά τους να βαδίζουν για τα αµπέλια, που τότε ήταν πολλά και εκτείνονταν σε κάθε κατεύθυνση σε ολόκληρη την περιφέρεια του χωριού, σε ισιώµατα, πλαγιές και οροπέδια. Η εργασία διεξαγόταν µέσα σε ατµόσφαιρα ευθυµίας, µε αστεία και πειράγµατα, και τελείωνε όταν έδυε ο ήλιος. Οι αγροτικές αυτές εργασίες που αναφέραµε αλλά και άλλες, όπως ο θερισµός και ο τρύγος, στις οποίες επίσης υπήρχε συνεργασία και αλληλοβοήθεια (το «αϊτάρισµα»), δηµιουργούσαν ένα δίκτυο ισχυρών οικογενειακών και κοινωνικών σχέσεων, που αποτελούσαν το θεµέλιο της κοινωνικής συνοχής στη µικρή µας αγροτική κοινότητα. Οι κοινωνικές και οικογενειακές σχέσεις σφυρηλατούνταν και δυνάµωναν επίσης µε αφορµή και σε σχέση µε καθοριστικά για τις ανθρώπινες κοινωνίες γεγονότα, δηλαδή το γάµο και το θάνατο, που ήταν συνδεδεµένα µε ένα συγκεκριµένο εθιµικό καθεστώς, αποκαλυπτικό για τις αντιλήψεις και τα συναισθήµατα που µοιράζονταν όσοι συµµετείχαν στα σχετικά έθιµα. Σε ό,τι αφορά το γάµο, µετά τον καθορισµό της ηµεροµηνίας τέλεσής του, νέοι, συγγενείς της νύφης και του γαµπρού πήγαιναν µε κόκκινα µαντήλια στα σπίτια συγγενών και φίλων, δηλαδή σε όλο σχεδόν το χωριό, και τους προσκαλούσαν στην τελετή και στο γαµήλιο τραπέζι. Την Παρασκευή, πριν από την Κυριακή κατά την οποία θα τελούνταν το µυστήριο, στο σπίτι της νύφης γίνονταν τα λεγόµενα «καρφώµατα», που ονοµάζονταν έτσι, επειδή τα ρούχα του προικιού καρφώνονταν µε κόκκινη κλωστή και µεταφέρονταν συνήθως µε άλογα στο σπίτι του γαµπρού. Με άλογα ακόµα, οµορφοστολισµένα µε τα καλύτερα καβαλοσκούτια, δηλαδή πλουµιστά υφάσµατα στη σέλα ή στο σαµάρι που κάθονταν οι καβαλάρηδες συνόδευαν οι συγγενείς και φίλοι τη νύφη για τη µετάβασή της στο χωριό του γαµπρού. Μετά την τέλεση του µυστηρίου, στο σπίτι του γαµπρού παρέθεταν το γαµήλιο γεύµα, µε συµµετοχή δεκάδων συνδαιτυµόνων. Το φαγητό την ηµέρα αυτή δεν το ετοίµαζαν οι γυναίκες. Καθήκοντα µαγείρων αναλάµβαναν άνδρες µε σχετική εµπειρία στην παρασκευή της υπέροχης πραγµατικά κρεατόσουπας µε µακαρόνια και χυµό ντοµάτας που µας θυµίζει τις περασµένες εποχές. Η σούπα βραζόταν σε µεγάλο καζάνι, για να είναι άφθονη, επειδή οι καλεσµένοι για ευνόητους λόγους είχαν ανεξάντλητη όρεξη. Το γλέντι και ο χορός που ακολουθούσαν δεν γίνονταν µε όργανα. Συνήθως τραγουδούσαν οι θεωρούµενοι πιο καλλίφωνοι, που µπορεί και να µην ήταν βέβαια, αλλά ήξεραν τα τραγούδια που συνηθίζονταν στους γάµους. Η ατµόσφαιρα µε το φαγητό, το τραγούδι, το χορό και τα αστεία δηµιουργούσε ένα τέτοιο κλίµα αµεριµνησίας, ώστε εκπλησσόταν κανείς πώς οι άνθρωποι του µόχθου και των χιλίων, οικονοµικών κυρίως, προβληµάτων ξεχνούσαν για λίγες ώρες τη σκληρή τους ζωή και γεύονταν για λίγες ώρες τις χαρές της ζωής. Συνέχεια στη Σελ. 6 Αρτοκλασία στην Παναγιά (Φωτο: Θωµάς Ευ. Χόρτης)

6 6 εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος 2013 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ Άρθρο Συνέχεια από Σελ. 5 Στον αντίποδα µε την ατµόσφαιρα του γάµου βρισκόταν η ατµόσφαιρα που περιέβαλλε τους χωριανούς µπροστά στο γεγονός του θανάτου. Κοινός όµως τόπος ανάµεσα και στα δύο αυτά καταλυτικά για τη ζωή των ανθρώπων γεγονότα ήταν η προσέγγιση ανάµεσά τους. Στη µια περίπτωση για να µοιραστούν τη χαρά και στην άλλη για να συµπαρασταθούν και να κάµουν ελαφρότερη τη θλίψη για την οριστική απώλεια προσφιλών τους προσώπων, όσων πολύ οδυνηρά τη βίωναν. Η συµπαράσταση αυτή εκδηλωνόταν όχι µόνο µε την πάνδηµη συµµετοχή στην κηδεία, τα µοιρολόγια και τις επισκέψεις στο σπίτι, όπου «ξενυχτούσαν» τον νεκρό, αλλά και µε το έθιµο της λεγόµενης «παρηγοριάς». Κάθε βράδυ δηλαδή µέχρι το εννεαήµερο µνηµόσυνο συγγενείς και φίλοι πήγαιναν στην οικογένεια του θανόντος, φέρνοντας µαζί τους φαγητό που ονοµαζόταν, όπως και τα νεκρόδειπνα που ακολουθούσαν, «παρηγοριά». Αυτό, βέβαια, γινόταν όταν ο θανών ήταν µεγάλης ηλικίας και ο θάνατός του ήταν αναµενόµενος. Όταν όµως πέθαιναν νεότεροι, αυτό δεν γινόταν. Η συµπαράσταση ήταν βουβή, γιατί ο πόνος ήταν ασήκωτος, το δέος χωρίς όρια και ο σεβασµός στη συντριβή των οικείων του θανόντος ιερός. Ωστόσο, η οµόθυµη συµπαράσταση των συγγενών και φίλων ήταν ένα κάποιο στήριγµα για όσους βίωναν µια τέτοια απώλεια που θα σηµάδευε αµετάκλητα τη ζωή τους. Μια άλλη, τέλος, εκδήλωση που συντηρούσε και ενίσχυε τις σχέσεις ανάµεσα στους ανθρώπους στη µικρή κοινωνία του χωριού µας ήταν οι ονοµαστικές γιορτές. Την εποχή που ήµουν παιδί και νέος ήταν άγνωστο για µας το ξενόφερτο έθιµο των γενεθλίων. Αντίθετα, οι ονοµαστικές γιορτές, οµόλογες και σύµφωνες µε την ορθόδοξη παράδοση, ήταν οι γιορτές που τις περιµέναµε µε αδηµονία και τις γιορτάζαµε µε κάθε δυνατή επισηµότητα. Ο επίσηµος χαρακτήρας τους ήταν ολοφάνερος απ την ονοµασία τους, που ήταν πανηγύρι («έχω το πανηγύρι µου», έλεγαν οι εορτάζοντες) και τις τοποθετούσε πολύ πάνω απ από το συνηθισµένο και καθηµερινό, αφού πανηγύρι σηµαίνει την πάνδηµη συγκέντρωση, δηλαδή συγκέντρωση όλων των ανθρώπων, για τον επίσηµο εορτασµό µιας θρησκευτικής γιορτής. Οι εορτάζοντες, λοιπόν, φορούσαν τα καλά τους ρούχα, δεν εργάζονταν εκείνη τη µέρα και περίµεναν τους συγγενείς και φίλους για τις ευχές. Παράλληλα, οι γυναίκες του σπιτιού ετοίµαζαν το σπίτι αλλά και το έδεσµα που θα προσέφεραν στους επισκέπτες. Από το βράδυ έβραζαν σιτάρι και καραµέλωναν αµύγδαλα στο τηγάνι. Τα καραµελωµένα αµύγδαλα µαζί µε σπυριά ροδιού, σταφίδες και λιλιπούτεια ζαχαρωτά τα έριχναν και τα ανακάτευαν µε το σιτάρι και δηµιουργούσαν, - έτσι τουλάχιστον φαινόταν σε µας τα παιδιά µια γευστική πανδαισία. Ήταν τα «σπερνά», όπως τα λέγαµε. Και σκέφτοµαι τώρα πως η λαϊκή σοφία της νοικοκυράς που πρωτοσκέφτηκε και εκτέλεσε τη συνταγή µε συνηθισµένα υλικά µπόρεσε να δηµιουργήσει ένα αριστουργηµατικό, θρεπτικότατο, γευστικότατο και υγιεινό έδεσµα, χωρίς λίπη, χοληστερίνες κ.λπ., όπως συµβαίνει µε τα γλυκά που καταναλώνουν τα παιδιά σήµερα. Μαζί µε τα «σπερνά» στους επισκέπτες προσφέρονταν, αν ήταν άντρες, και ούζο ή το χειµώνα Ασηµένιο κονιάκ, νόµισµα ενώ αν Λευκάδας ήταν γυναίκες µε το «γυναικείο πιοτό», δηλαδή µέντα. παράσταση Ήταν η του εποχή Πήγασου που οι ανθρώπινες σχέσεις, ζεστές και εγκάρδιες, έκαναν τη δύσκολη ζωή των ανθρώπων φωτεινή και γεµάτη ελπίδα. Μπορούσαν να περιµένουν στήριγµα από τον συγγενή, τον φίλο, τον συνάνθρωπο. Ήταν η εποχή στην οποία οι δεσµοί ανάµεσα στα µέλη της κοινότητας ήταν ισχυροί και το επίπεδο αλληλεγγύης υψηλό, στοιχείο που συνιστούσε µια τεράστια συνεισφορά στην ικανοποίηση των ανθρώπων από τη ζωή. Ωστόσο, τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρούνται κοινωνικές αλλαγές που προσανατολίζουν στην ενίσχυση του ατοµικισµού και τη µείωση της συλλογικότητας, αλλαγές που έρχονται σίγουρα σε αντίθεση µε κεντρικές πολιτισµικές αξίες όπως οι παραπάνω. Η «ζυγιά» σε πανηγύρι του χωριού τη δεκαετία του 60 (Φωτο: Fritz Berger - Ρίκος) Η γαστρονόµος της παράδοσης ΒΣΧ (Βάλσαµο Συνταγές Χορτάτων) προτείνει: Γαστριµαργικές εκδοχές για τα Μακαρόνια (καθ ηµάς «µακαρούνια») Νο 5 Εκδοχή 1η. [ Βαθµός δυσκολίας 1/10] Υλικά:1 κιλό µακαρόνια Νο 5 και ένα κεφάλι σκόρδο. Παρασκευή: Βράζουµε τα µακαρόνια, βάνουµε το τηγάνι να κάψει λάδι και ρίχνουµε το σκόρδο κοµµένο σε λεπτές φετούλες, ώσπου να ροδίσει, το ρίχνουµε στα στραγγισµένα µακαρόνια και απολαµβάνουµε το θεσπέσιο έδεσµα πασπαλισµένο µε τυρί. Εκδοχή 2η. [ Βαθµός δυσκολίας 6/10] Υλικά: 2 κιλά µακαρόνια, 2 κιλά κρέας, λάδι,,κρεµµύδι, σκόρδο, δεντρολίβανο, πιπέρι, αλάτι, κανελογαρύφαλλα, δάφνη, ντοµάτα, νερό. Κοινωνικά Γεννήσεις: Το ζεύγος Νίκου και Χρυσοβαλάντου Χόρτη απέκτησε κοριτσάκι στις Στους ευτυχείς γονείς και τους οικείους τους ευχόµαστε να τους ζήσει. Γάµοι: Όπως γράψαµε και το προηγούµενο τεύχος, είν ο Αργύρης άρρωστος, δηλαδή τζίφος! Συγχαρητήρια: Η Ειρήνη Ε. Χόρτη πήρε το master στη Παρασκευή: Κόβουµε το κρέας σε µερίδες, το τηγανίζουµε µε λάδι, κόβουµε κρεµµύδι και σκόρδο (5 κρεµµύδια ψιλοκοµµένα και 1 σκόρδο), τα ρίχνουµε στο λάδι του τσιγαρισµένου κρέατος και το σωτάρουµε, ώσπου να ροδίσουνε. Προσθέτουµε το κρέας και βάνουµε δεντρολίβανο, πιπέρι, αλάτι, κανελογαρύφαλλα, δάφνη, ντοµάτα, και νερό (2 ποτήρια µεγάλα) σε σιγανή φωτιά, το κλείνουµε και το αφήνουµε να σιγοβράζει, ώσπου να έρθει σε σηµείο, ώστε η σάλτσα να µην έχει πολύ ζουµί. Το συνοδεύουµε µε µακαρόνια χοντρά Νο 5, προσθέτουµε τυρί τριµµένο και γίνεται κόλαση. ιοίκηση της Υγείας από το Πανεπιστήµιο Πειραιά. Τα θερµά µας συγχαρητήρια και καλή σταδιοδροµία. Θάνατοι: Ο µπάρµπα Γιώργος ο Χόρτης (Μίκιος) έφυγε από τη ζωή στις Τα ειλικρινή µας συλλυπητήρια στους οικείους του.

7 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος Το δηµοτικό µας τραγούδι µε την καθάρια φωνή της Χορτιώτισσας ια στόµατος Άννας Ευ. Αυλωνίτη Στα τραγούδια του γάµου συχνά προβάλλονται, και µάλιστα καθ υπερβολήν ποιητική αδεία, η οµορφιά αλλά και η αρχοντική καταγωγή της κόρης, που ανάλογή της είναι η προίκα της. Μέσα στην προίκα δεν περιλαµβάνονται µόνο τα ζώα, η γη και τα νοµίσµατα, αλλά και τα διάφορα υφαντά, τα κεντήµατα της νύφης κ.λπ. Στο παρακάτω τραγούδι εγκωµιάζεται η µεγαλοπρέπεια του γαµήλιου τραπεζιού. Το στρωµένο µε πολυτέλεια τραπέζι αποτελεί τον εξωτερικό δείκτη και τις πολύ κρίσιµες για την εποχή υλικές προϋποθέσεις της ολοκλήρωσης µε τα δεσµά του γάµου µιας σχέσης, προϋποθέσεις που δηµιουργούν ευοίωνες προοπτικές για το µέλλον του νιόνυφου. Το ευτυχές γεγονός, βέβαια, πάντα γιορταζόταν µε τραγούδια και χορό, και πολύ περισσότερο µε τέτοια δεδοµένα. Εποµένως, «Κέρνα παπαδιά, γιοµάτα τα γυαλιά». της Στεφανίας Μπασκάκη - Βουκελάτου Πού ναι τα χρόνια, ωραία χρόνια Τι να πρωτοθυµηθώ και τι να πρωτοθυµηθούµε όλοι µαζί! Έρχεστε µαζί µου στις αναµνήσεις µου; εκαετία του 80, µικρά παιδιά εµείς, σαν έκλειναν τα σχολεία το µόνο που περιµέναµε ήταν πότε θα πάµε στο χωριό µας να συναντήσουµε τους παππούδες και τις γιαγιάδες µας, τους φίλους και τους συγγενείς. Να πάµε στην «Βασιλική» για τα µπάνια µας και να µαζευόµαστε στην πλατεία του χωριού µας, στον µεγάλο πλάτανο. Ατέλειωτες ώρες παιχνιδιού και συζητήσεων, δίχως έννοιες και δίχως το φόβο των γονιών που λείπαµε ώρες από το σπίτι. Το τηλέφωνο θυµάµαι ήταν στο µαγαζί του κυρ ήµου στην πλατεία και πηγαίναµε κάπου-κάπου, για να επικοινωνήσουµε µε δικούς µας ανθρώπους που δεν είχαν τη δυνατότητα να είναι κοντά µας. Κάτω από την πλατεία ήταν και διατηρείται ακόµη από άλλον ιδιοκτήτη, το καφενείο της θεια Μέλπως, που σχεδόν κάθε βράδυ η µυρωδιά του κοκορετσιού έφτανε µέχρι τα σπίτια κάτω από το σχολείο. Για νερό πηγαίναµε µε τον παραδοσιακό τρόπο και γεµίζαµε τα παγούρια µας από την πηγή στους Αϊ Πέντε. Στη χαρά Ω Χριστέ και τι µ αρέσει του καλού γαµπρού η τάβλα έτσι που ναι για στρωµένη. Στ ς καλής νύφης το τραπέζι έτσι που ναι για στρωµένη και καλά τραπεζωµένη. Τα µεσάλια µεταξένια κι οι πετσέτες µεταξένιες, τα ποτήρια κρουσταλλένια και τα πιάτα φερφερένια τα περούνια ασηµένια και τα κ τάλια ασηµένια. Κέρνα παπαδιά γιοµάτα τα γυαλιά. «Που ναι τα χρόνια, ωραία χρόνια» Η αειθαλής θεια Άννα Ευ. Αυλωνίτη Πηγαίναµε και στα σπίτια των θειάδων και τρώγαµε ζυµωτό ψωµί µε ρίγανη, λάδι και φέτα, την περίφηµη «ριγανάδα». Τα καλοκαίρια περνούσαν για µας όµορφα, χωρίς κάτι περισσότερο, χωρίς κάτι λιγότερο. Θυµάµαι επίσης που διοργανώναµε µικροθεατρικές παραστάσεις µεταξύ µας, µε διοργανώτρια τη Σταυρούλα Βουκελάτου, πότε στην πλατεία του χωριού, πότε στο σχολείο ή καµιά φορά και στην ταράτσα κάποιου σπιτιού. Τι ωραία χρόνια!!! Επίσης ο τότε πρόεδρος του χωριού µας, ο κ. Ιωάννης Χόρτης, διοργάνωνε διάφορες εκδηλώσεις, όπως εκδροµές, µπαλέτα και χορευτικά στα οποία χορεύαµε εµείς, τα παιδιά του χωριού. Άλλο κοµµάτι των αναµνήσεων, η τέλεια διασκέδαση για εµάς τα παιδιά, τα πανηγύρια στο χωριό µας πότε στον πλάτανο και πότε στο σχολείο Πολλά παιδιά τότε και τώρα ακόµη περισσότερα, αλλά πού είναι; Τι έχει αλλάξει; Τι λείπει; Τότε δεν είχαµε και περνούσαµε τέλεια. ΤΩΡΑ; Ας µοιραστούµε όλοι µαζί τις αναµνήσεις µας και ελπίζω µε το καλό να έχουν ανάλογες και τα παιδιά µας αργότερα.

8 8 εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος 2013 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ Αφιέρωµα Γιώργος Μ. Χόρτης (Μίκιος) Προσφορά στη µνήµη του από τον εκλεκτό φίλο τού γιατρού Μιχάλη Χόρτη, γιου του εκλιπόντος, και της εφηµερίδας µας κ. Γιάννη Πρωτοπαπά Ασηµένιο νόµισµα Λευκάδας µε παράσταση του Πήγασου Ψυχὴ δ ἐκ ῥεθέων πταµένη Ἄϊδόσδε βεβήκει (κι από τα σπλάχνα του η ψυχή πέταξε για τον Άδη) Ιλιάδα, Π, 856 Κοινωνικά

9 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. ΧΟΡΤΗΣ (ΜΙΚΙΟΣ) Ο Πατέρας Του ΜΙΧΑΛΗ Γ. ΧΟΡΤΗ ΠΑΤΕΡΑΣ µας ήταν το τελευταίο παιδί απ τα τέσσερα του Μίκιου (Μιχάλη Αντ. Χόρτη) και το µοναδικό αγόρι της οικογένειας. Γι αυτό πήγε και στο γυµνάσιο, αλλά ήρθε ο πόλεµος και του ανέκοψε τις - λίγες - ελπίδες για συνέχιση των σπουδών του. Από τότε επιστρέφει στο χωριό και αναλαµβάνει την πατρική περιουσία και την ευθύνη αποκατάστασης των αδελφών του, των τριών κοριτσιών. Έφηβος εντάσσεται στην ΕΠΟΝ, συµµετέχοντας στις πρώτες πολιτικές ζυµώσεις, απ όπου και ριζώνει µέσα του η πανανθρώπινη αξία της µη εκµετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, την οποία τηρεί απαρέγκλιτα σε ολόκληρη τη ζωή του, εφαρµόζοντας την αρχή «εν προσλαµβάνω άνθρωπο στη δούλεψή µου, δεν εργάζοµαι για άλλον, καλλιεργώ µόνος µου τη µάνα γη». Στα 19 του νυµφεύεται την κληρονόµο ΦΡΟΣΥΝΗ, µετά από έντονες πιέσεις του πατέρα του και του φίλου του τού Γιώργου, γιου του Στάθη του Τσακαλή. Κάνουν 4 αγόρια και εργάζονται νυχθηµερόν, για να τα µεγαλώσουν και να τα σπουδάσουν. Τελικά, δρέπουν τους καρπούς του µόχθου τους. Όνειρό του ήταν να αγοράσει ένα αγροτικό αυτοκίνητο, αλλά πάντοτε προηγούνταν άλλες ανάγκες, ώσπου µια µέρα το 1982 ένας απ τους γιους, χωρίς να ξέρει αυτή τη βαθιά επιθυµία του πατέρα µας, ρίχνει την ιδέα και βοηθάει να γίνει αυτό το όνειρο πραγµατικότητα. Από τότε δεν το αποχωρίζεται ποτέ. Μάλιστα, τα τελευταία 30 χρόνια χαλαρώνει τα µεσηµέρια µέσα στο παρκαρισµένο στο αλώνι αυτοκίνητο. Όλα τα χρόνια έζησε στο χωριό κοντά στη µάνα γη, στην οποία αφοσιώθηκε µε πάθος, εκτός από κάποια ταξίδια στην Αθήνα, όπου είναι εγκατεστηµένα τα παιδιά του, και ένα ταξίδι στην Αιώνια Πόλη, τη Ρώµη, που τον κατενθουσίασε, γιατί το θεώρησε ανταµοιβή για τους κόπους και τις θυσίες του. Εξάλλου, οι συγχωριανοί ήταν η µεγάλη οικογένειά του. Στη Ρώµη (Φωτογραφίες δεξιά: Κολοσσαίο - Φοντάνα ντι Τρέβι) Σε αντίθεση µε τον πατέρα του, τον «εισαγγελέα», δεν προσφεύγει ποτέ στα δικαστήρια, για να λύσει τις διαφορές του, γιατί πιστεύει ότι κανένας δεν είναι µε τη θέλησή του κακός («Ουδείς εκών κακός», κατά τον Σωκράτη), αλλά γίνεται κακός από άγνοια. Πίστευε ότι, αν κάποιος τον έβλαψε κατά λάθος, δεν πρέπει να τιµωρηθεί και πάλι, αν τον έβλαψε εσκεµµένα, πάλι δεν πρέπει να τιµωρηθεί, γιατί είναι ήδη καταδικασµένος, πληρώνοντας το τίµηµα της εσωτερικής µοναξιάς και της αδυναµίας να συµφιλιωθεί µε τον εαυτό του και τους συνανθρώπους του από έλλειψη ανθρωπιάς. Χαρακτηριστικό αυτής της σπανίου ήθους στάσης του είναι το παρακάτω επεισόδιο, που δείχνει τη γνησιότητα της ιδεολογίας του και, σε τελευταία ανάλυση, τη γνησιότητα της προσωπικότητάς του, το οποίο έµεινε ανεξίτηλο στη µνήµη µου. Ήταν Άνοιξη του 1964, όταν ένας συγχωριανός έβαλε το κοπάδι του στο χωράφι µας και κατέστρεψε το γέννηµα (σιτάρι). Ο πατέρας µου, επιστρέφοντας το βράδυ απ το καφενείο, µας ανακοινώνει το συµβάν. Το κλίµα µέσα στην οικογένεια φορτίζεται αµέσως για την όντως µεγάλη ζηµιά. Εγώ, εντεκάχρονος, για να ηρεµήσω τα πνεύµατα, πετάγοµαι και λέω: «Ε, αφού έγινε ζηµιά, θα µας αποζηµιώσει εκείνος που φταίει». Ο πατέρας µου όµως είχε την άποψη ότι ο φταίχτης, αν το έκανε κατά λάθος δεν πρέπει να τιµωρηθεί και, αν το έκανε εσκεµµένα, είναι να τον λυπάται κανείς, γιατί «τόσο του κόβει» και γι αυτό ποτέ του δεν πρόκειται να δει άσπρη µέρα στη ζωή του. Η παραπάνω στάση αποτέλεσε µέγιστο µάθηµα για µας και χρήσιµο οδηγό για τη ζωή µας. Ο εναρµονισµός πεποιθήσεων και πράξεων του πατέρα µας που οπωσδήποτε δεν είναι καθόλου συνηθισµένο φαινόµενο, και η αρετή της «µεσότητας» που τον διέκρινε επιβεβαιώνονται και από το γεγονός ότι γνώριζε να γεφυρώνει τις διαφορές και να φέρνει κοντά τους ανθρώπους. Ήταν η προσωποποίηση του µέτρου ή µάλλον ήταν ο ίδιος το µέτρο και το δίδαξε στα παιδιά του και στα εγγόνια του. Αυτή η πίστη σε αξίες και αρχές τον χαρακτήριζε σε ολόκληρη τη ζωή του. Ήθελε µόνο να προσφέρει µε ειλικρίνεια και ανιδιοτέλεια, βάζοντας πάντα πάνω από το ατοµικό, το συλλογικό συµφέρον. Μιλούσε µε δέος για µεγάλες ιστορικές προσωπικότητες. Ιδιαίτερα του έκανε εντύπωση ο βασιλιάς της Σπάρτης Άγης, τον οποίο θεωρούσε πολιτικό του µέντορα. Γι αυτή την προσωπικότητα έµαθα απ τον πατέρα µας ότι πραγµατοποίησε µια από τις µεγαλύτερες µεταρρυθµίσεις στην αρχαιότητα, αφού µοίρασε όλη του την περιουσία στους ακτήµονες και στη συνέχεια προσπάθησε να εφαρµόσει βαθιές κοινωνικές µεταρρυθµίσεις, όπως η κατάργηση των χρεών, ο αναδασµός της γης και η αύξηση του αριθµού των πολιτών, δίνοντας πολιτικά δικαιώµατα στους περίοικους και τους ξένους. Με αυτόν τον πολιτικό προσανατολισµό, ο Γιώργος ο Μίκιος οραµατιζόταν ένα αληθινό κράτος πρόνοιας, ένα κράτος δικαίου, µια ευνοµούµενη κοινωνία. Αυτός ήταν ο πατέρας µας. Ένας άνθρωπος συνεπής στις αρχές και τα πιστεύω του, ανεξαρτήτως του τιµήµατος το οποίο κάθε φορά κατέβαλλε γι αυτό, ένας άνθρωπος που ποτέ του δεν λύγισε µπροστά στις όποιες δυσκολίες της ζωής και ήταν πολλές και µεγάλες- και πάντα τις αντιµετώπιζε µε γενναιότητα, αξιοπρέπεια και λεβεντιά. ίκαιος και καλός πατέρας, δίκαιος και καλός άνθρωπος, συνεπής δηµοκράτης, µαχητής της ζωής, σεµνός,

10 10 εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος 2013 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. ΧΟΡΤΗΣ (ΜΙΚΙΟΣ) ακέραιος, ανοιχτόκαρδος, κοινωνικός, ευαίσθητος, αξιοπρεπής, ήταν για µας το πρότυπο του «καλού καγαθού» ανθρώπου, µε την αρχαιοελληνική σηµασία του όρου. Αντιµετώπιζε όλους τους ανθρώπους µε την ίδια καλοσύνη και αξιοπρέπεια. Και γι αυτό, βέβαια, κέρδισε την αγάπη και την εκτίµηση όλων όσοι τον γνώρισαν. Όσο για µας, τα παιδιά του, µας µεγάλωσε δίνοντας την ψυχή του. Γι αυτό πατέρα, σε ευχαριστούµε για όσα έκανες για µας, σε ευχαριστούµε για όσα εµπράκτως δίδαξες και σε µας και στα εγγόνια σου, σε ευχαριστούµε για όσα ανεκτίµητα µας άφησες ως πολύτιµη παρακαταθήκη. Γι αυτό πατέρα, σου πρέπουν «τα δύσκολα και τ ανεκτίµητα Εύγε». Γι αυτό πατέρα, Ας µη βρέξει ποτέ το σύννεφον, και ο άνεµος σκληρός ας µή σκορπίση το χώµα το µακάριον που σε σκεπάζει. Ας το δροσίζη πάντοτε µε τ' αργυρά της δάκρυα η ροδόπεπλος κόρη' και αυτού ας ξεφυτρώνουν αιώνια τ' άνθη. Ποτέ του δεν «µήδισε». Στόχευε πάντα µπροστά και ψηλά.. Αριστερά: Πατέρας και γιος. Κέντρο: Η κούνια δια χειρός του Γιώργου Μ. Χόρτη στην αυλή του σπιτιού του.. Εικονίζονται ο Πάνος, ο Στεφανής, ο Περικλής, και η εγγονή του Γιώργου Φρόσω. εξιά: Η Φρόσω έδωσε τη θέση της στον Θωµά. Για τον θείο µου Του ΝΙΚΟΥ ΒΑΣ. ΧΟΡΤΗ Ο θείος µου ο Γιώργος πάλεψε µε ανθρώπινα µέσα και µε ανθρώπινες δυνάµεις τούς µεγάλους αγώνες. Με τον απέραντο µόχθο του µας προσφέρει πρότυπο να µη λείψει η πίστη στην ανθρώπινη µεγαλοσύνη. Πάντα µπρος, ακαταπόνητος, ήξερε να λιώνει τους πάγους του ουρανού στις φούχτες του. Ο Γιώργος Μ. Χόρτης στο πατρικό του

11 ΤΑ ΧΟΡΤΑΤΑ εκέµβριος 2012 Ιανουάριος Φεβρουάριος ΑΦΙΕΡΩΜΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ Μ. ΧΟΡΤΗΣ (ΜΙΚΙΟΣ) Στη µνήµη του Γιώργου Μ. Χόρτη Του ΑΓΓΕΛΟΥ Γ. ΧΟΡΤΗ ΙΓΕΣ ΕΒ ΟΜΑ ΕΣ έχουν περάσει από τη µέρα που ο Γιώργος «έφυγε» για τα ουράνια δώµατα και τις αιώνιες µονές, για να θυµηθώ τη λαµπρή εκκλησιαστική µας γραµµατεία, ζώντας τα τελευταία χρόνια της επίγειας παρουσίας του ανάµεσα στα παιδιά, τα εγγόνια και τις νύφες του και απολαµβάνοντας τη θαλπωρή της θερµής τους αγάπης, το σεβασµό και τις περιποιήσεις τους. Οι αρχαίοι µας πρόγονοι θεωρούσαν µέτρο της ευτυχίας του ανθρώπου όχι τον πλούτο και την πολυτελή διαβίωση, αλλά το να εγκαταλείπει κανείς τα εγκόσµια, έχοντας επιτελέσει στη διάρκεια της ζωής του το καθήκον του και αφήνοντας υγιείς και ευτυχισµένους τους κατιόντες, δηλαδή τα παιδιά και τα εγγόνια του. Αυτό είχε πει ο Σόλων στον Κροίσο, όταν ο βασιλιάς της Λυδίας, καυχώµενος για τα πλούτη του, είχε ρωτήσει τον Αθηναίο σοφό ποιον θεωρούσε τον ευτυχέστερο άνθρωπο στον κόσµο, για να δοκιµάσει έκπληξη και να καταληφθεί από οργή, όταν ο Σόλων, παραβλέποντας τους θησαυρούς τού βασιλιά, του ανέφερε το όνοµα ενός άσηµου Αθηναίου, του Τέλλου, ο οποίος πέθανε εκτιµώµενος από όλους, έχοντας επιτελέσει το καθήκον του στην πατρίδα του και αφήνοντας πίσω του ευτυχισµένα τα παιδιά του. Τηρουµένων των αναλογιών, και ο Γιώργος, παρά τη φυσική του αδυναµία τον τελευταίο καιρό της ζωής του, άφησε τη ζωή ευτυχισµένος, γιατί, στο µέτρο που του αναλογούσε, έπραξε το καθήκον του στο ακέραιο τόσο ως οικογενειάρχης, όσο και ως µέλος της µικρής κοινωνίας στην οποία έζησε και έδρασε. Ευτυχισµένος, ακόµα και για τον πρόσθετο λόγο ότι δοκίµασε την έµπρακτη αγάπη, αφοσίωση και ευγνωµοσύνη των λαµπρών παιδιών του, του Μάκη, του Θωµά, του Ντίνου και του Μιχάλη, πράγµα σπάνιο στην εποχή µας, για όσα τους προσέφερε. εν είναι δα και πολύ συνηθισµένο, για να µην πω εντελώς ασυνήθιστο αυτό που έκανε για τον πατέρα του ο γιος του Μιχάλης, γιατρός ακτινολόγος, να του προσφέρει, δείγµα της υικής αγάπης και σεβασµού, ένα ταξίδι στην Ιταλία! Την προσωπικότητα και την εικόνα του στην κοινωνία ο Γιώργος την έχτισε µε αγώνα και µε άοκνη καθηµερινή προσπάθεια. Άνθρωπος του µέτρου, της σύνεσης και της ανεκτικότητας, αφοσιωµένος στην οικογένειά του, εργατικός όσο ελάχιστοι, συνεπής στις σχέσεις µε τον περίγυρό του, πρόθυµος πάντα να βοηθήσει όποιον µπορούσε ή να αµβλύνει εντάσεις, µε ευρύ πνεύµα και µε συνεχές και αδιάπτωτο ενδιαφέρον για το κοινό καλό, κατέκτησε τη γενική εκτίµηση, και κατά συνέπεια κύρος, κοινωνική αναγνώριση και αναγνωρισιµότητα όχι µόνο στην κοινωνία του µικρού µας χωριού αλλά και σε ολόκληρο το νησί µας. εν µπορώ να ξεχάσω ότι ο πατέρας µου, εφηµέριος του χωριού για πολλές δεκαετίες, τον επέλεγε πάντοτε ως µέλος του Εκκλησιαστικού Συµβουλίου του χωριού µας και συνεργάτη του, τιµώντας µε τον τρόπο αυτόν τη διάθεσή του για προσφορά, αλλά και το αδιαµφισβήτητο κύρος του ανάµεσα στους συγχωριανούς µας, οι οποίοι, για τους ίδιους λόγους, τον επέλεξαν κατ επανάληψη ως Πρόεδρο του αγροτικού συνεταιρισµού του χωριού µας, όσο και ως αντιπρόσωπό τους για την εκλογή ιοικητικού Συµβουλίου του ευτεροβάθµιου συνεταιριστικού οργάνου, του ΤΑΟΛ, το οποίο διαχειριζόταν όλα τα ζητήµατα των αγροτών του νησιού. Στις σχετικές εκλογές οι αντιπρόσωποι - εκλέκτορες, εκτιµώντας τις ικανότητες, την ευθυκρισία, την εντιµότητα αλλά και τη δηµιουργικότητά του,, καθώς µε την εργασία του είχε αυξήσει την πατρική περιουσία, τον είχαν επιλέξει πολλές φορές ως µέλος του ιοικητικού Συµβουλίου, στο οποίο εργάστηκε απολαµβάνοντας την εκτίµηση τόσο των συνεργατών του όσο και του παραγωγικού κόσµου του νησιού. Για όλα αυτά µπορώ να καταθέσω τις προσωπικές µου µνήµες, καθώς ο Γιώργος ως µέλος του ιοικητικού Συµβουλίου του ΤΑΟΛ και επικεφαλής των εργαζοµένων για τη συγκέντρωση των σταφυλιών και την οινοποίηση στην Εξάνθεια και τους Σφακιώτες τη δεκαετία του 1960 µε είχε επιλέξει να εργαστώ εκεί. Ήταν µόλις είχα µπει στο Πανεπιστήµιο, στο οποίο τότε πληρώναµε την εγγραφή, τα βιβλία µας, ακόµα και το δικαίωµα συµµετοχής στις εξετάσεις και, δεδοµένης της οικονοµικής στενότητας, η εργασία αυτή αποτελεί µια µεγάλη οφειλή µου στον Γιώργο, την οποία καταθέτω ως µια προσφορά στη µνήµη του. Εκεί, λοιπόν, στο πρόσωπό του, διαπίστωσα πόσο σηµαντικό είναι το κύρος και η κοινωνική αναγνώριση για κάθε άνθρωπο και σκέφτηκα ότι όλα αυτά µπορεί να κατακτηθούν µόνο µε καθηµερινό αγώνα για προσωπική προκοπή και για προσφορά στο συνάνθρωπο. Με τον Γιώργο µας συνδέουν και άλλες µνήµες. Οι πιο έντονες είναι η πρέφα το καλοκαίρι στο µικρό καφενεδάκι του χωριού µας, οι συζητήσεις και τα αστεία µε άλλους χωριανούς και καµιά φορά οι εξορµήσεις στην ύπαιθρο για σταφύλια ή για ανάβαση στα βουνά και συλλογή τσαγιού. Όλα φαίνονται τόσο κοντινά Μετρώντας όµως πόσοι έχουν «φύγει», ο πατέρας µου, η µάνα µου, ο Κώστας, ο Θοδωρής, ο Βαγγέλης και τόσοι άλλοι, συλλαµβάνω την ακριβή χρονική διάσταση των γεγονότων. Μένουν όµως οι µνήµες, ένα νήµα που µας συνδέει µε όσα έχουν περάσει και µας φαίνονται παρόντα. Με το θάνατο του Γιώργου, θυµάµαι µε συγκίνηση και τη γυναίκα του τη θεια Φροσύνη. Ταπεινή, αφοσιωµένη στον άντρα και τα παιδιά της, γυναίκα της θυσίας, όπως και τόσες γυναίκες της υπαίθρου, είχε πάντα ένα καλό λόγο για όλους. Όπως και ο Γιώργος, έκαµε το καθήκον της στο µέτρο που της αναλογούσε. Θυµάµαι, τέλος, την αδελφή του, τη θεια Γιάννα, µε προσφορά και χαρακτήρα ανάλογο µε της θεια Φροσύνης. Ας είναι ελαφρύ το χώµα που τους σκεπάζει. Πατέρας και γιος: Η αίσθηση της ευτυχίας. Αριστερά: Στο αεροπλάνο για τη Ρώµη. εξιά: Στιγµές χαλάρωσης Μεγάλο Σάββατο, τηρώντας το έθιµο.

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΑΦΙ ΚΡΙΘΑΡΑΚΙ Υλικά: 1 ½ ποτήρι κριθαράκι 4 ποτήρια νερό 2 ντοµάτες τριµµένες αλάτι 1 φλιτζανάκι του καφέ ελαιόλαδο λίγο χαλούµι Βάζετε το νερό να βράσει µαζί µε το λάδι και ρίχνετε τις τριµµένες ντοµάτες

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 1 Επίπεδο Α1 ιάρκεια: 30 λεπτά Πρώτο µέρος (12 µονάδες) Ερώτηµα 1 (6 µονάδες) Ένας φίλος σας σάς προσκαλεί στη βάφτιση της κόρης του. ιαβάστε το προσκλητήριο και σηµειώστε στις προτάσεις που πιστεύετε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας

Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Διατροφικές συνήθειες στον αρχαίο πολιτισμό της Ελλάδας Επιμέλεια, παρουσίαση : Παντελάκη Μαργαρίτα (ΠΕ08, καλλιτεχνικών μαθημάτων, 3ο Δημοτικό Σχολείο Σερρών ) Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 12 Τι σχέση μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι. Βιβλίο: Η χαµένη πόλη. Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα. Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - Μια εφηµερίδα για όλους Ιούλιος 2011 Τεύχος 11 3 Μια εφηµερίδα για όλη την οικογένεια ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Καλοκαίρι Βιβλίο: Η χαµένη πόλη Συνταγή ΤΙΤΙΝΑ: κρέπα Από την Μαριλένα Ντε Πιάν και την Ελένη Κοτζάµπαση - 1 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας!

2. Όταν πίνουμε όλοι μαζί λέμε... Καλή όρεξη! τον λογαριασμό, παρακαλώ! στην υγεία μας! 1. Βρέστε την άσχετη λέξη 2. Μήλο/ κιμά/ αχλάδι/ σταφύλι/ καρπούζι 3. Μουσακάς/ γεμιστά/ τζατζίκι/ γάλα/ φασολάδα 4. Μοσχάρι/ χοιρινό/ ψάρι/ κοτόπουλο/ μπριζόλα 5. Αλάτι/ λάχανο/ μαρούλι/ κρεμμύδι/ σκόρδο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς)

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) 1 Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΥΜΝΑΖΕΤΑΙ (Κωµικό σκετς) ΠΑΙΖΟΥΝ ΛΟΧΑΓΟΣ ΛΟΧΙΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΟΣ (στρατιώτες) Σήµερα θα πάµε µαζί να κάνουµε ασκήσεις και θεωρία. Για κάντε γραµµή. Αρχίζω. Προσέξτε. Πρώτα πρώτα ν ακούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες»

Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Μια μέρα στη ζωή μιας γυναίκας που φτιάχνει «μαρτενίτσες» Ονομάζομαι Μαρία, είμαι συνταξιούχα, και κατασκευάζω «μαρτενίτσες» από χόμπι αλλά και για ένα μικρό εισόδημα. Πρώτα, όμως, θα σας εξηγήσω τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοσιακές συνταγές μέσα από τα ήθη και έθιμα του τόπου

Παραδοσιακές συνταγές μέσα από τα ήθη και έθιμα του τόπου Παραδοσιακές συνταγές μέσα από τα ήθη και έθιμα του τόπου Ξεκινώντας την προσπάθεια μας, να ενεργοποιήσουμε τους μαθητές μέσα από αυτό το νέο μάθημα, για τα Ελληνικά σχολεία, επιλέξαμε τον πιο «γλυκό»

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης

Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Επίσκεψη στο Μουσείο Λαϊκής Τέχνης Την Πέµπτη 24 του Οκτώβρη επισκεφτήκαµε το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης που βρίσκεται σε ένα χωριό της Πάφου τη Γεροσκήπου. Εκεί έχει πολλά αντικείµενα που χρησιµοποιούσαν οι

Διαβάστε περισσότερα

Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία.

Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία. Λίγα λόγια... Ξεκίνησα τεχνοκράτισσα... Να υπολογίζω νούμερα και αριθμούς... Τα πάντα να είναι λογική και υπολογισμοί... Αυτά συνήθως φέρνουν και απαισιοδοξία. Στην πορεία άρχισα να αλλάζω. Όχι πώς δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία.

Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν τα απλώνετε για την επακόλουθη επεξεργασία. ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΖΥΜΗΣ Ζύμη για γεμιστό πιτάκι 1,5 kg αλεύρι 15 g αλάτι 250 g βούτυρο ή λίπος 3/8 l νερό Ζυμώνετε τα συστατικά όλα μαζί για να γίνουν μία ζύμη. Τα αφήνετε σκεπασμένα επί 3 ώρες. Κατόπιν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου.

Εμείς τα παιδιά θέλουμε να γνωρίζουμε την τέχνη και τον πολιτισμό του τόπου μας και όλου του κόσμου. Εισαγωγή Το Παγκύπριο Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων δημιουργήθηκε το 1960. Πρωταρχικός του στόχος είναι η προσφορά και η στήριξη του παιδιού στην Κυπριακή κοινωνία. Το Κίνημα ΕΔΟΝόπουλων, μέσα από τις εβδομαδιαίες

Διαβάστε περισσότερα

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή

Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Λόγια αποχαιρετισμού ενός τελειόφοιτου μαθητή Εργασία από τα παιδιά της Στ 1 2014-2015 Να που φτάσαμε πάλι στο τέλος μιας ακόμα χρονιάς. Μιας χρονιάς που καθορίζει πολλές στιγμές που θα γίνουν στο μέλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου

Καλλιεργώντας τη γη. νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου Καλλιεργώντας τη γη άλετρο βουκάνη ή δουκάνη νιν ή ινίν σκάλα του αμπελιου πενταδόντιν δρεπάνι Οι άνθρωποι όργωναν τη γη με το ξύλινο άλετρο που το έσερναν τα βόδια και έβαζαν τους σπόρους του σιταριού.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5

Απλές ασκήσεις για αρχάριους μαθητές 5 Περιεχόμενα Το ελληνικό αλφάβητο... 9 Ενεστώτας (το βοηθητικό ρήμα είμαι) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία) Γραμματική...10 Ενεστώτας (ενεργητική φωνή, α συζυγία και βοηθητικό ρήμα

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών

Ο τρόπος αυτός διατροφής κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς πλήθος μελετών δείχνουν ότι οι κάτοικοι Μεσογειακών περιοχών ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΤΣΙΑΤΤΑΛΑΣ Η Παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή, ύστερα από μελέτες και στη χώρα μας και αλλού, έχει αποδειχτεί η πιο υγιεινή διατροφή. Η Μεσογειακή διατροφή χαρακτηρίζεται από τις διατροφικές συνήθειες

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ

ΖΑΧΡΑ ΙΜΠΡΑΧΗΜ ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΖΑΣ Θυµάσαι το παραµύθι της γιαγιάς για την 28 η Οκτωβρίου; Μάζεψε τους φίλους σου και διηγήσου το. Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας γίγαντας που ζούσε στο δικό του σπίτι. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ρολάκια σπαγγάκια χοιρινά αλά κρεµ, µε µανιτάρι α

Ρολάκια σπαγγάκια χοιρινά αλά κρεµ, µε µανιτάρι α 1 Ρολάκια σπαγγάκια χοιρινά αλά κρεµ, µε µανιτάρι α Υλικά: 5 ρολάκια-σπαγγάκια, 250 γρ µανιτάρια, 50 γρ µπέικον, 200 ml κρέµα γάλακτος, ελαιόλαδο, µαϊντανός, αλάτι, πιπέρι. Προετοιµασία: Σε ζεστό λάδι

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» «Στερνή μου γνώμη, να σε είχα πρώτα», λέει ο σοφός λαός μας. Και πόσο δίκιο έχει, μονολογεί ο Κωνσταντής,

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγές γεμάτες νοστιμιά!

Συνταγές γεμάτες νοστιμιά! Συνταγές γεμάτες νοστιμιά! Πατατοσαλάτα με Tulip Chopped Ham 200 γρ. Tulip Chopped Ham κομμένο σε κύβους 2 μέτριου μεγέθους πατάτες, βρασμένες και ξεφλουδισμένες 50 γρ. βρασμένο μπιζέλι Χοντροκομμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012

ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Νόστιμα, απλά και υγιεινά! ΙΑ Δημοτικό Σχολείο Λεμεσού (ΚΒ) Πρόγραμμα Προαγωγής Υγείας Μάιος 2012 Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς 2011-2012 το σχολείο μας έθεσε ως ένα από τους στόχους του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Επιστροφήστηνκουζίνα καιστοσπιτικόφαγητό Μεοδηγότοβιβλίο 20 σεφ, 11 µαµάδεςκιεγώ 111 συνταγές και ιδέες διατροφής για παιδιά ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ Ιανουάριος 2011 Μαγειρεύοντας για τα παιδιά καιγιαόλητην οικογένεια!

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα.

Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο ή αλλιώς Αποκριά είναι μια περίοδος 3 εβδομάδων που γιορτάζουμε κάθε χρόνο πριν από τη Σαρακοστή του Πάσχα. Το Τριώδιο το τοποθετούμε χρονικά ως εξής: Πάσχα Τριώδιο ή Αποκριά Σαρακοστή Η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα