Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, «Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, «Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!»"

Transcript

1 1 + ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ, ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΧΑΡΙΝ, ΕΛΕΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, «Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!» Ἐφάνη ἐπὶ τῆς γῆς ὁ τέλειος ἄνθρωπος καὶ δι αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐφανερώθη ἡ ἀσύλληπτος ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Oἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι ἰδιαιτέρως ζῶμεν τὴν μεταπτωτικὴν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς διαπιστώνομεν μετὰ τοῦ βαθέως στενoχωρημένου Ψαλμῳδοῦ ὅτι «πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός» (Ψαλμ. ΙΓ 3 - Ρωμ. γ 12-13). Δὲν ἠδύνατο ἀσφαλῶς ὁ ἄνθρωπος πρὸ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Χριστοῦ νὰ φαντασθῇ τὸ ἀρχαῖον κάλλος καὶ τὴν ἀσύλληπτον ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, διότι μετὰ τὴν πτῶσιν ὁ ἄνθρωπος ἠσθένησε καὶ ἠλλοιώθη. Μόνον οἱ πολὺ φωτισμένοι ἄνθρωποι διῃσθάνθησαν καὶ πρὸ Χριστοῦ τὴν ἀξίαν τοῦ προσώπου καθ ἑαυτὸ καὶ εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους «τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ;» (Ψαλμ. Η 5), ἐδογμάτισαν θεοπρεπῶς: «ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν» (ἐ.ἄ. 6). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον διῃσθάνθησαν καὶ διεκήρυξαν πρὸ δύο καὶ ἡμισείας χιλιετηρίδων οἱ φωτισμένοι ἀπὸ τὸν Θεὸν ἄνθρωποι, ἐπανέλαβεν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Θεάνθρωπος καί, ἔκτοτε, ἐπαναλαμβάνουν κατ ἔτος ἀρκεταὶ διακηρύξεις κρατῶν, κυβερνήσεων καὶ κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ διεθνεῖς συμβάσεις περὶ τοῦ σεβασμοῦ τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου. Ἐν τούτοις, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας βλέπομεν καθημερινῶς τὸν χείριστον ἐξευτελισμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τὴν ἀτίμωσιν καὶ τὸν διασυρμὸν αὐτοῦ. Ὀφείλομεν, λοιπόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς δόξης καὶ τιμῆς διὰ τῆς ὁποίας περιέβαλε τὸ πρόσωπόν μας ὁ «δι ἡμᾶς

2 2 καθ ἡμᾶς γενόμενος» Δημιουργός μας, νὰ ἐμβαθύνωμεν εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῆς τῆς δόξης καὶ τιμῆς καὶ ἐμπνεόμενοι ἀπὸ αὐτὴν νὰ ἐνεργήσωμεν ὅ,τι καλλίτερον δυνάμεθα διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἐσχάτως διογκουμένη ἐξευτελιστικὴ διὰ τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον συμπεριφορά. Ἡ ἀστάθεια, ἡ ὁποία ἀπειλεῖ σύνολον τὸ ἀνθρώπινον γένος, ἔχει κύρια χαρακτηριστικὰ τὴν ἀπουσίαν ἠθικῆς, τὴν ἔλλειψιν γνησίου καὶ φωτεινοῦ πνεύματος, καί, γενικώτερον, τὴν ἀπανθρωπίαν, τὴν ἐπικράτησιν ἐπὶ τοῦ ἄλλου, ἢ καλλίτερον τὸν ἀφανισμὸν τοῦ μὴ συμφωνοῦντος μὲ ἡμᾶς, τὴν ἀγνόησιν τῆς ἐπιδημησάσης εἰς τὴν γῆν «οὐρανῶν εὐσπλαγχνίας». Παρακολουθοῦμεν ἔκπληκτοι τὸ ἐπαναλαμβανόμενον συνεχῶς «δρᾶμα τῆς Βηθλεέμ». Διότι περὶ δράματος πρόκειται καὶ ὄχι περὶ χαρμοσύνου γεγονότος, ἐφ ὅσον ἀγνοεῖται ὁ σπαργανούμενος ἐν φάτνῃ τῇ οὐσίᾳ ἀφανὴς Θεάνθρωπος, καὶ τὸ δημιούργημά του, ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀντιμετωπίζεται ὡς εἰκὼν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ ὑπολογίζεται ὡς εἰκὼν τοῦ «πολιτισμένου κόσμου». Ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας καὶ ἡ θεολογία της διδάσκουν ὅτι τόσον ὁ ζῶν ἄνθρωπος ὅσον καὶ τὸ νεκρὸν ἀνθρώπινον σῶμα ἀξιοῦνται τοῦ ἀναλόγου σεβασμοῦ, διότι ἐγένοντο σκήνωμα τοῦ πνεύματος τοῦ ἀνθρωπίνου, τὸ ὁποῖον ἐξῆλθεν ἐκ τῆς πνοῆς τοῦ Θεοῦ τετιμημένον καὶ καλὸν λίαν. Ὅθεν, διὰ νὰ μὴ καταντήσῃ ἡ κοινωνία μας, «ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸν ἄνθρωπον λύκος», κατὰ τὸ ἀρχαῖον λόγιον, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας διὰ τὴν ἀποφυγὴν τῆς ἐπεκτάσεως καὶ διὰ τὸν ἐκμηδενισμὸν τῶν ἐσχάτως πολλαπλασιαζομένων ῥαγδαίως περιπτώσεων ἐξευτελιστικῆς συμπεριφορᾶς προσώπων πρὸς πρόσωπα καὶ ὠργανωμένων ὁμάδων πρὸς ἄλλας ὁμάδας. Μετὰ πολλῆς συνοχῆς καρδίας καὶ βαθείας θλίψεως τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον καὶ ἡ ἡμετέρα Μετριότης παρακολουθοῦμεν τὰ ὁσημέραι ὀγκούμενα κύματα ταῦτα βίας καὶ βαρβαρότητος, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ μαστίζουν διαφόρους περιοχὰς τοῦ πλανήτου μας, καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ μάλιστα τοὺς γηγενεῖς ἐκεῖ χριστιανούς, μὲ προσχήματα συχνάκις θρησκευτικά. Δὲν θὰ παύσωμεν δὲ νὰ διακηρύττωμεν ἀπὸ τοῦ Ἱεροῦ τούτου Κέντρου τῆς Ὀρθοδοξίας πρὸς πάντας, τοὺς ἀδελφοὺς Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τῶν λοιπῶν Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν, τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Θρησκειῶν, τοὺς Ἀρχηγοὺς Κρατῶν, πρὸς πάντα ἄνθρωπον καλῆς θελήσεως, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς κατόπιν ὑποκινήσεων ἢ μὴ θέτοντας τὴν ἰδίαν ζωὴν αὐτῶν εἰς κίνδυνον διὰ νὰ ἀφαιρέσουν ἀνθρωπίνους ζωὰς συνανθρώπους δημιουργήματα καὶ αὐτὰ τοῦ

3 Θεοῦ, καὶ πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὅτι οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μορφὴ ἀληθοῦς καὶ γνησίας θρησκευτικότητος ἢ πνευματικότητος ἄνευ ἀγάπης πρὸς τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον. Οἱοδήτι ἰδεολογικόν, κοινωνικὸν ἢ θρησκευτικὸν μόρφωμα περιφρονεῖ τὸν κατ εἰκόνα Θεοῦ πλασθέντα ἄνθρωπον καὶ διδάσκει ἢ ἐπιτρέπει τὸν μαζικὸν θάνατον συνανθρώπων μας, μάλιστα δὲ μὲ βάναυσον καὶ πρωτόγονον τρόπον, οὐδεμίαν ἀσφαλῶς ἔχει σχέσιν μὲ τὸν Θεὸν τῆς ἀγάπης. Στρέφοντες, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, τοὺς ὀφθαλμούς μας εἰς τὸ παγκόσμιον γίγνεσθαι, ἀποστρέφομεν τὸ πρόσωπόν μας ἐκ τῶν θλιβερῶν γεγονότων μισαλλοδοξίας καὶ ἐχθρότητος, τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὴν ἀνθρωπότητα μέχρι σήμερον καὶ φθάνουν πλέον, διὰ τῶν συγχρόνων μέσων γενικῆς ἐπικοινωνίας, εὐχερέστερον εἰς τὰς ἀκοὰς καὶ τὴν ὅρασίν μας καὶ προκαλοῦν τρόμον διὰ τὰ ἐπερχόμενα δεινά, καὶ προβάλλομεν τὴν ἰσχυρὰν κληρονομίαν-ἀντιβίωσιν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρὸς θεραπείαν τῶν διαφόρων ἀπογοητεύσεων καὶ βαρβαροτήτων. Ἡ ἀντιβίωσις καὶ τὸ ἀντίδοτον εἰς τὴν σύγχρονον αὐτὴν βίαν εἶναι ὄχι τὰ «σκῆπτρα καὶ οἱ θρόνοι» ἀλλὰ ἡ καταπλήξασα τοὺς μάγους καὶ τὸν κόσμον «ἐσχάτη πτωχεία» τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἐνεργεῖ πάντοτε ὡς αὐτοαγάπη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ Θεοῦ, ἡ μυστικὴ δύναμις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ γένους τῶν χριστιανῶν. Ἡ δύναμις ἡ ὁποία νικᾷ καὶ ὑπερβαίνει διὰ τῆς ἀγάπης τὴν κάθε εἴδους βίαν καὶ τὰς ἐπαναστάσεις τῆς ἀνθρωπίνης σαρκός. Οὕτως ἀποτιμῶντες κατὰ τὰ ἐφετεινὰ Χριστούγεννα τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, εὐχόμεθα ὅπως βιώσωμεν οἱ πάντες τὴν χαρὰν τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ τῆς ἀξίας τοῦ προσώπου, τοῦ συν - ανθρώπου, καὶ τὴν παῦσιν τῆς πτωτικῆς βίας, τὴν νίκην ἐπὶ τῆς ὁποίας διὰ τῆς ἀγάπης δηλοῖ ὁ σάρκα λαβὼν «Πατὴρ καὶ Ἄρχων τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, ὁ καλούμενος μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος οὗτος ἰσχυρὸς Θεός ἐστι καὶ κρατῶν ἐξουσίᾳ τῆς κτίσεως». Αὐτοῦ τοῦ τεχθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος Κυρίου τῆς δόξης, τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης ἡ Χάρις καὶ τὸ ἄπειρον Ἔλεος καὶ ἡ εὐδοκία εἴησαν μετὰ πάντων. Χριστούγεννα βιδ Ὁ Κωνσταντινουπόλεως διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν. 3

4 4 ΛΟΓΟΣ ΚΑΤΗΧΗΤΗΡΙΟΣ ΕΠΙ Τῌ ΕΝΑΡΞΕΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ + Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ - ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, ΠΑΡ HΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ «Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε» (στιχηρὸν ἰδιόμελον τοῦ Τριῳδίου, Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς). Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐγκεντρίζει ἡμᾶς εἰς τὸ σῶμα Του καὶ μᾶς καλεῖ νὰ γίνωμεν ἅγιοι «ὅτι ἐγώ», λέγει, «ἅγιός εἰμι» (Α Πέτρ. α, 16). Ἐπιθυμεῖ ὁ Πλάστης μας νὰ ἔχωμεν κοινωνίαν μαζί Του καὶ νὰ γευθῶμεν τῆς χάριτός Του, νὰ μετάσχωμεν δηλαδὴ τῆς ἁγιότητός Του. Ἡ κοινωνία μὲ τὸν Θεὸν εἶναι ζωὴ μετανοίας καὶ ἁγιότητος, ἡ δὲ ἀπομάκρυνσις ἐξ Αὐτοῦ, ἡ ἁμαρτία, ταυτίζεται ἀπὸ τοὺς Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὴν «κακίαν τῆς καρδίας». Ἡ «ἁμαρτία οὐκ ἔστι τῆς φύσεως, ἀλλὰ τῆς κακῆς προαιρέσεως» (Θεοδωρήτου Κύρου, Διάλογος Α - Immutabilis, P.G. 83, 40D) ἢ τοῦ κακοῦ πνεύματος καὶ «οὐδεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμενος ἁμαρτάνει», κατὰ τὸν Θεοφόρον Ἰγνάτιον. Ἡ ἁγιότης εἶναι ἰδιότης τοῦ Κυρίου, ὁ Ὁποῖος εἶναι ὁ «προσφέρων καὶ προσφερόμενος καὶ προσδεχόμενος καὶ διαδιδόμενος». Ὁ κατὰ χάριν ἱερουργὸς τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας προσφέρει εἰς τοὺς πιστοὺς «τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις», Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ, καὶ λαμβάνει ἀμέσως παρὰ τοῦ πληρώματος τῶν Ὀρθοδόξων τὴν ἀπόκρισιν εἰς τὴν προσφορὰν ὅτι: «εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός», ὁ «ἐσθιόμενος καὶ μηδέποτε δαπανώμενος, ἀλλὰ τοὺς μετέχοντας ἁγιάζων».

5 Εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἐπιτύχῃ τὸ «καθ ὁμοίωσιν» μὲ τὸν Θεόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη, τὴν ἁγιότητα δηλαδή, ἡ ἀποβλέπουσα ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀνθρώπου Μία, Ἁγία, Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία «θεοπρεπῶς ἐδογμάτισε» μίαν περίοδον τοῦ ἔτους ὡς περίοδον ἰδιαιτέρας προσ - ευχῆς καὶ δεήσεως πρὸς κατευνασμὸν τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος. Ἡ περίοδος αὕτη εἶναι ἡ ἀρχομένη ἀπὸ τῆς αὔριον σωτήριος προετοιμασία διὰ τὸ «Πάσχα τὸ μέγα καὶ ἱερώτατον Χριστοῦ». Εἶναι ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ βιώσωμεν «δέησιν προσάγοντες καὶ ἄφεσιν αἰτοῦντες», ὥστε νὰ γευθῶμεν ἀληθῶς τὸ Πάσχα «μετὰ πάντων τῶν Ἁγίων», γινόμενοι «ἅγιοι», διὰ τῆς ὁμολογίας ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ὅτι εἴμεθα «σκεύη κεραμέως» συνθλιβόμενα ὑπὸ τοῦ πονηροῦ καθ ἡμέραν, «πίπτοντες καὶ ἀνιστάμενοι». Νὰ ὁμολογήσωμεν δηλαδὴ τὴν ἀνθρωπίνην ἀτέλειαν καὶ ἀδυναμίαν μας καὶ τὴν ἐνώπιον Θεοῦ μηδαμινότητά μας, μετανοοῦντες καὶ ἐπαναλαμβάνοντες ἐν ἑσπέρᾳ καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίᾳ καὶ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάσῃ ὥρᾳ, καίτοι «ἅγιοι» διὰ τοῦ βαπτίσματος, ὅτι «εἷς Ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός». Καλοῦμεν, λοιπόν, πάντας τοὺς Ὀρθοδόξους πιστούς, κληρικούς, μοναχοὺς καὶ μοναχάς, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, νὰ μεταβάλωμεν τὴν ζωήν μας, πάντοτε μέν, ἰδιαιτέρως δὲ κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, εἰς ἀγαπητικὴν πρὸς τὸν πλησίον προσπάθειαν προπαρασκευῆς διὰ τὴν μετοχὴν ἐκτυπώτερον ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν ἀνέσπερον Βασιλείαν τοῦ Κυρίου, τὸ «καινὸν Πάσχα». Προσκαλοῦμεν τοὺς πάντας εἰς ζωὴν ἁγιότητος καὶ πνευματικοῦ ἀγῶνος διὰ νὰ χαρισθῇ εἰς τὸν κόσμον καὶ εἰς ἡμᾶς ὡς «δόσις ἀγαθὴ» καὶ ὡς «δώρημα τέλειον» ἡ δυνατότης τῆς ὑπερβάσεως τῆς ἁμαρτίας, διότι «πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ [...] καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται» (Α Ἰωάν. γ, 9-10). Ἂς εἰσέλθωμεν, λοιπόν, μὲ ὅλην τὴν ψυχήν μας, μὴ σκυθρωπάζοντες, ἀλλὰ χαίροντες καὶ ἀγαλλόμενοι, εἰς τὸ πνευματικὸν τοῦτο στάδιον τῶν ἀρετῶν καὶ ἂς καθοπλισθῶμεν «ἀγάπης τὴν λαμπρότητα, προσευχῆς τὴν ἀστραπήν, ἁγνείας τὴν καθαρότητα, εὐανδρίας τὴν ἰσχύν», καὶ ἂς συνοδοιπορήσωμεν μὲ τὸν Κύριον, δεόμενοι Αὐτοῦ νὰ μὴ «παρίδῃ ἡμᾶς κινδυνεύοντας τὴν ἀπ Αὐτοῦ διάστασιν» (Δοξαστικὸν τῆς Σταυροπροσκυνήσεως), ἀλλὰ νὰ μᾶς ἀξιώσῃ «ὅπως λαμπροφόροι προφθάσωμεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν, τὴν 5

6 6 καταλάμπουσαν ἀφθαρσίαν τῷ κόσμῳ» (ποίημα Θεοδώρου, ἀκολουθία Δευτέρας Α Ἑβδομάδος Νηστειῶν). Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Χριστῷ, Ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶναι ὡς περίοδος προετοιμασίας καὶ μετανοίας φωνὴ τῆς συνειδήσεώς μας, ἡ ὁποία, ἐσωτερικὴ καὶ ἀνέκφραστος, εἶναι προσωπικὴ κρίσις. Ὅταν μᾶς εὑρίσκῃ σφάλλοντας διαμαρτύρεται ἐντονώτατα, καθότι «οὐδὲν αὐτῆς βιαιότερον ἐν κόσμῳ», κατὰ τὸν βιωματικὸν κήρυκα τῆς μετανοίας Ἅγιον Ἀνδρέαν Κρήτης. Ὅθεν, πρέπει νὰ εἰρηνεύῃ μὲ τὴν συνείδησίν του ἕκαστος, διὰ τῆς μετανοίας, ὥστε «ἐν τῷ πυρὶ τῆς συνειδήσεως νὰ προσφέρωμεν μυστικὴν ὁλοκάρπωσιν», θυσιάζοντες τὰ πάθη μας καὶ προσφέροντες αὐτὰ θυσίαν ἀγάπης πρὸς τὸν συνάνθρωπον, ὅπως ὁ Κύριος ἑαυτὸν ὑπὲρ «τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καὶ σωτηρίας». Τότε μόνον θὰ ἀνατείλῃ καὶ δι ἡμᾶς ἐκ τοῦ τάφου ἡ συγγνώμη καὶ θὰ ζήσωμεν ὡς ἀνθρωπότης ἐν ἀλληλοσεβασμῷ καὶ ἀγάπῃ μακρὰν τῶν ὅσων βλέπομεν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας φρικτῶν ἐγκλημάτων νὰ πλήττουν τὴν οἰκουμένην ἅπασαν. Εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον ἔχομεν συμμάχους καὶ πρεσβευτὰς πάντας τοὺς Ἁγίους καὶ μάλιστα τὴν Παναγίαν Μητέρα τοῦ Κυρίου μας, τὴν διὰ τῶν ἱκεσιῶν της ὡς ἄλλος λουτὴρ «ἐκπλύνουσαν συνείδησιν». Ὅθεν, προτρεπόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν, ὡς πνευματικὸς Πατὴρ τῶν ἀνὰ τὴν οἰκουμένην Ὀρθοδόξων πιστῶν μας, ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, νὰ δράμωμεν μετὰ σπουδῆς εἰς τὸ ἀπὸ τῆς αὔριον ἀρχόμενον στάδιον τῶν ἀρετῶν, «μὴ ἄτοπα λογιζόμενοι, μὴ παράνομα πράττοντες», ἀλλὰ πορευόμενοι ἐν Χάριτι νὰ ἐκπλύνωμεν τὰς συνειδήσεις «γνώμῃ ἀγαθῇ» διὰ τῆς μετανοίας, ἔχοντες τὴν βεβαιότητα ὅτι οἱ οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ καὶ πάντα «τὰ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα» θὰ καταυγασθοῦν ἐν τέλει ὑπὸ τοῦ φωτὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου. Ἡμεῖς δέ, «πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ Ναοῦ τοῦ Κυρίου» ἱστάμενοι, ἐὰν ἀξίως πολιτευθῶμεν, θὰ περιβληθῶμεν χιτῶνα φωτεινὸν μιμήσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ θὰ ἀξιωθῶμεν τοῦ «καινοῦ πόματος» ἐκ τῆς Πηγῆς τῆς ἀφθαρσίας, γευόμενοι τῆς χαρᾶς τοῦ ὀλβίου τάφου τοῦ Κυρίου καὶ συν ωθούμενοι ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ «ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου», ἐν τόπῳ ὅπου «τὰ φοβερὰ τελεσιουργεῖται». Γένοιτο. Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ βιε Ὁ Κωνσταντινουπόλεως διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

7 7 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2014 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν Ἱερὸ Κλῆρο καὶ τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανοὺς τῆς εὐλογημένης Θεσσαλονίκης Ἀδελφοί μου, Κάτω ἀπὸ τὶς ἀμυδρὲς ἀνταύγειες ἑνὸς πρωτοφανοῦς ἀστέρος, ποὺ καθιστοῦσε πιὸ ἔντονη τὴν παρουσία τοῦ Οὐρανοῦ. Μέσα στοὺς μελωδικοὺς ὕμνους τῶν ἀγγελικῶν στρατιῶν, ποὺ ἐτραγουδοῦσαν τὸν ὕμνο τῆς εἰρήνης. ἐμπρὸς στὰ ἔκπληκτα ἀπὸ εὐλάβεια καὶ θαυμαστὰ μάτια τῶν ποιμένων, ποὺ εἶδαν πρῶτοι «τὸ ῥῆμα τοῦτο τὸ γεγονός». καὶ κάτω ἀπὸ τὴν στοργικὴ τρυφερότητα τῆς Παναγίας Μητέρας, ποὺ ἦταν ἡ μετρημένη ἀναλογικὴ προσφορὰ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους στὴν ὁλοκλήρωση τοῦ μυστηρίου τῆς σωτηρίας, γεννήθηκε ἐπάνω στὴν γῆ ὁ Λυτρωτὴς Χριστός μας. Εὐλαβικοὶ κι ἐμεῖς προσκυνητὲς σήμερα, μέσα στὴν εὐφρόσυνη χαρὰ τῆς χριστουγεννιάτικης λειτουργίας, ποὺ τὴν διαλαλοῦν οἱ ὀρθρινὲς καμπάνες τῶν χριστιανικῶν Ναῶν ὅλου τοῦ κόσμου, ἂς βηματίσωμε εὐλαβικὰ καὶ μὲ τοῦ νοῦ τὰ μέτρα καὶ μὲ τῆς καρδιᾶς τὴν πίστη, γιὰ νὰ γευθοῦμε τὰ ἄμετρα ἀγαθὰ τῆς «ἱερᾶς τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου ἐπιφανείας». Μὲ ἐξάρτυση τὰ δῶρα ποὺ ἐχάρισε στὴν ἀνθρώπινη ὑπόστασή μας ὁ Πλαστουργὸς Θεὸς καὶ μὲ ὁπλισμὸ τὶς χριστιανικὲς ἀρετὲς ποὺ μᾶς ἐδώρισε ἡ Χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἂς ἀντικρύσωμε στὰ μάτια τὸν νεογέννητο Χριστὸ γιὰ νὰ διαβάσωμε ἐκεῖ, ὅσα Ἐκεῖνος μᾶς λέγει καὶ μᾶς ἐρωτᾶ. 1. Ἦλθα στὴν γῆ ἀθόρυβα καὶ εἰρηνικά, μᾶς λέγει. Οἱ ἄγγελοι ποὺ μὲ συνοδεύουν, ψάλλουν τὸν ὕμνο τῆς εἰρήνης, προαναγγέλλοντας ἔτσι τὸ πρῶτο μεγάλο δῶρο τοῦ Πατέρα μου στὸν κόσμο «Θεὸς ὢν εἰρήνης,

8 8 τῆς μεγάλης βουλῆς του τὸν Ἄγγελον, ἀπέστειλεν ὑμῖν». Διότι πάντα θέλω στὶς ψυχὲς τὶς ἰδικές σας, νὰ εἶναι μόνιμη καὶ ἀναφαίρετη ἡ εἰρήνη ἡ ἰδική μου. Ἀπὸ τώρα καὶ μέχρι τὴν ὥρα τῆς σταυρικῆς μου θυσίας καὶ μέχρι τῆς στιγμὴ τῆς Ἀναλήψεώς μου στοὺς οὐρανοὺς ἡ εὐλογία μου καὶ ὁ χαιρετισμός μου θὰ εἶναι αὐτός. Εἰρήνη ὑμῖν, παιδιά μου ἀγαπητά. Γιατί, λοιπόν, σήμερα σεῖς ἀντιδικεῖτε; Γιατί μάχεσθε οἱ λαοί; Γιατί φιλονικεῖτε οἱ ἀδελφοί; Γιατί διαπληκτίζεσθε οἱ συγγενεῖς; Γιατί συγκρούεσθε οἱ σύζυγοι; Γιατί χειροδικεῖτε οἱ συνάδελφοι; Γιατί βασανίζετε καὶ βασανίζεσθε οἱ κομματικοὶ ἀντίπαλοι; Γιατί φονεύετε καὶ φονεύεσθε; Γιατί ὑβρίζετε καὶ ὑβρίζεσθε; Γιατί ἐκδικεῖσθε καὶ μνησικακεῖτε; Γιατί ταράσσεσθε καὶ ὑποφέρετε; Μ αὐτὴ τὴν ζωή σας, θάλασσα τρικυμισμένη θὰ εἶναι ἡ ψυχή σας, καὶ ἡ εὐτυχία θὰ εἶναι χίμαιρα μακρυνή. Ἐλᾶτε ἰδιαίτερα σήμερα στὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ. Ἀκοῦστε τὸν ὕμνο τῆς εἰρήνης. Γίνετε παιδιὰ τῆς εἰρήνης ζῶντας μέσα στὴν αἰώνια Βηθλεὲμ τῆς Ἐκκλησίας. Παιδιά μου «εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν. οὐ καθὼς ὁ κόσμος δίδωσιν, ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν. μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία» (Ἰω. 14,27). 2. Ἦλθα ἀκόμη στὴν γῆ, μᾶς λέγει ὁ Χριστός, πτωχικὰ καὶ ταπεινά. Κλειστὰ τὰ σπίτια τῶν ἀνθρώπων, κλειστὲς καὶ οἱ καρδιές τους, ἔστειλαν στὴν ἐρημιὰ καὶ στὸ κρύο τὴν Παναγία Μητέρα μου. Καὶ ἐκείνη, χωρὶς γογγυσμό, μὲ ἔφερε στὸν κόσμο σὰν τὸ πιὸ πτωχὸ παιδὶ τῆς γῆς. Τέτοιο ἦταν τὸ θέλημα τοῦ οὐρανίου Πατέρα μου. Νὰ δώσω τὴν μαρτυρία τῆς πτωχείας. Καὶ ἦταν ἡ πτωχεία ἡ ὑλική, ἐλάχιστη μπροστὰ στὴν πτωχεία ποὺ ἔπαιρνα μὲ τὴν ἀνθρώπινη φύση. Καὶ ἔμεινα σὲ ὅλη μου τὴν ζωὴ πτωχὸς χωρὶς χρήματα, χωρὶς κατοικία, χωρὶς κανένα ἐπίγειο κατάλυμα, καὶ ἐκτὸς ἁμαρτίας. Ἕνα ἐναλλασόμενο σπήλαιο τῆς Βηθλεὲμ ἦταν ὅλη ἡ ἐπίγεια ζωή μου. Γιατί, λοιπόν, σεῖς στὴν μαρτυρία τῆς πτωχείας μου ἀντιπαραβάλλετε τὴν πρόκληση τοῦ πλούτου; Γιατί ἐπιδιώκετε τὴν πολυτέλεια; Γιατί κυνηγᾶτε τὰ χρήματα; Γιατί αὐξάνετε τὰ κεφάλαιά σας; Γιατί κολακεύεσθε ἀπὸ τὰ ἀκριβὰ ἐνδύματα; Γιατί παίρνετε καὶ ἀλλάζετε τὸ ἕνα μετὰ τὸ ἄλλο τὰ αὐτοκίνητα; Γιατί πετᾶτε τὰ χρήματά σας στὰ χαρτοπαίγνια; Γιατί χορταίνεσθε μὲ πλούσια ἐδέσματα; Γιατί καμαρώνετε γιὰ τὴν σπατάλη σας στὰ γλέντια, τότε ποὺ μπορούσατε νὰ τὰ κάμετε ὅλα αὐτά; Αὐτὰ δὲν κάνατε πρὶν μερικὰ χρόνια, πρὶν ἔλθῃ ἡ περιβόητη

9 οἰκονομικὴ κρίση; Μὲ αὐτό σας τὸ φρόνημα προκαλεῖτε τὴν δικαιοσύνη μου. Προκαλεῖτε τὰ πτωχὰ παιδιά μου, ποὺ εἶναι ἀδέλφια σας. Οἱ ἡγέτες σας ὁμιλοῦν γιὰ λιτότητα καὶ σεῖς πολλαπλασιάζετε τὶς ἀνάγκες σας. Καὶ ἡ βουβὴ κραυγὴ τῶν περιφρονημένων ἀδελφῶν σας χάνεται μέσα στὴν βουὴ τῆς πολυθόρυβης «γλυκειᾶς» ζωῆς σας. Δὲν φοβεῖσθε μήπως ἐκπληρωθῆ ὁ λόγος τῆς Γραφῆς «οὐχ ὁ Θεὸς ἐξελέξατο τοὺς πτωχοὺς τοῦ κόσμου πλουσίως ἐν πίστει καὶ κληρονόμους τῆς βασιλείας ἧς ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν; ὑμεῖς δὲ ἠτιμάσατε τὸν πτωχόν» (Ἰακ. 2,5-6). Παιδιά μου, «δικαιοσύνην μάθετε». Ἀγαπῆστε τοὺς ἀδελφούς σας. Θυμηθῆτε τὴν πτωχεία μου στὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ, ποὺ σᾶς γεμίζει σήμερα ζεστασιά, ἀγάπη καὶ εὐφροσύνη. Ἀδελφοί μου, Αὐτὰ μᾶς λέγει σήμερα ὁ Χριστός. Καὶ ἔχουν τὰ λόγια του αἰώνιο κῦρος. Ἡ εἰρήνη καὶ ἡ δικαιοσύνη, ἡ χαρὰ καὶ ἡ ἀγάπη εἶναι δῶρα τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο. Καὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λείπουν ἀπὸ τὸν κόσμο. Γιατὶ δὲν τὰ ἐπιζητοῦμε ἐμεῖς; Κανένα σύστημα, οὔτε ἀστικό, οὔτε κεφαλαιοκρατικό, οὔτε συντηρητικό, οὔτε σοσιαλιστικό, οὔτε ὁλοκληρωτικό, δὲν μπορεῖ νὰ χαρίσῃ στοὺς ἀνθρώπους του τὴν εἰρήνη καὶ τὴν δικαιοσύνη. Διότι γιὰ τὰ κοινωνικὰ συστήματα ἡ εἰρήνη καὶ ἡ δικαιοσύνη εἶναι μόνον ἐπίγειες ἐπιδιώξεις μὲ ἀνθρώπινα μέσα, ἐνῷ γιὰ τὴν Ἐκκλησία εἶναι οὐράνιες ἀρετές, χαρίσματα τοῦ Θεοῦ, ποὺ μᾶς ἐξασφαλίζουν ἤρεμο κοινωνικὸ βίο καὶ ποὺ μᾶς προετοιμάζουν γιὰ τὴν Βασιλεία του. Αὐτὴ εἶναι ἡ καταξίωση τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως. Τελικὰ ἡ περιώνυμη κρίση δὲν θὰ μᾶς κατακρημνίσῃ. Πρέπει νὰ σταθοῦμε ὄρθιοι καὶ δυνατοί, ὡς πολίτες τῆς Ἑλλάδος καὶ παιδιὰ τῆς Ὀρθοδόξου χριστιανικῆς πίστεώς μας. Ἀδελφοί μου, χαίρετε, εἰρηνεύετε, ἀγαπᾶτε καὶ εὐεργετεῖτε. Καὶ ὁ Θεὸς τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης ἔσται μεθ ἡμῶν. Εὐχέτης Ὁ Μητροπολίτης Ὁ Θεσσαλονίκης Ἄνθιμος 9

10

11 11 ΘΩΜΑ ΑΝΤ. ΙΩΑΝΝΙΔΗ Ἐπίκ. Καθηγητῆ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή Πορεία πρὸς τὸ Πάσχα (Βιβλικὴ καὶ λειτουργικὴ θεώρηση) Τὸ παρὸν ἄρθρο περιλαμβάνει τρία μέρη. Στὴν ἀρχή, ἡ εἰσαγωγὴ ἀναφέρεται στὴ νοηματικὴ προσέγγιση τῆς Τεσσαρακοστῆς ὡς πορείας πρὸς τὸ Πάσχα. Στὴ συνέχεια: (1) Καταγράφει τὸ νόημα ποὺ δίνει στὴν Τεσσαρακοστὴ ἡ Ἐκκλησία μὲ βάση ἐνδεικτικὲς ἁγιογραφικὲς προτυπώσεις της. (2) Ἀποτυπώνει ἑορταστικὰ γεγονότα, βασικοὺς σταθμοὺς στὴν πορεία τῆς πνευματικῆς ζωῆς κάθε χριστιανοῦ. (3) Προ βάλλει τὴν Τεσσαρακοστὴ ὡς πρόκληση καὶ πρόσ κληση ζωῆς ἐν Χριστῷ. Στὸ τέλος, συνάγονται βασικὰ συμπεράσματα. Ἡ ἀνάπτυξη τοῦ θέματος θεμελιώνεται στὰ κείμενα τῆς Ἁγίας Γραφῆς, Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης, στοὺς ἱεροὺς ὕμνους τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ στὴ σύγχρονη σχετικὴ βιβλιογραφία. Εἰσαγωγή: Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ πορεία πρὸς τὸ Πάσχα Τί εἶναι ἡ Τεσσαρακοστὴ γιὰ τὴν Ἐκκλησία καὶ γιὰ τὸν καθένα πιστὸ ξεχωριστά; Τί δίνει σὲ αὐτὸν καὶ τί ζητάει ἀπὸ αὐτόν; Καὶ πῶς μέσα σὲ αὐτὴν βρίσκει τὴν ἔκφραση καὶ τὸ νόημα ὁ ἱερὸς «καιρὸς» τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ καὶ ὁ ἱερὸς «καιρὸς» τοῦ πιστοῦ; Ἡ Ἐκκλησία στὸ Δοξαστικὸ τῶν Αἴνων Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς προσ - καλεῖ τοὺς πιστούς: «Ἔφθασε καιρός, ἡ τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἀρχή, ἡ κατὰ τῶν δαιμό νων νίκη, ἡ πάνοπλος ἐγκράτεια, ἡ τῶν Ἀγγέλων εὐπρέπεια, ἡ πρὸς Θεὸν παρρησία» Δοξαστικὸν τῶν Αἴνων Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτι-

12 12 Δύο βασικοὶ ὅροι χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία γιὰ τὴ δήλωση τῆς περιόδου αὐτῆς: Ὁ ἕνας δηλώνει τὸ περιεχόμενο, «Νηστεία», «μεγάλη Νηστεία», «χρόνος» ἢ «καιρὸς τῶν Νηστειῶν» 2. Καὶ ὁ ἄλλος τὸ χρονικὸ πλαίσιο μέσα στὸ ὁποῖο κινεῖται ἡ νηστεία αὐτή, «Τεσσαρακοστή», «Μεγάλη» ἢ «Ἁγία Τεσσαρα κοστὴ» ἢ πληρέστερα «Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή». Τόση δὲ εἶναι ἡ σύνδεση τῶν δύο αὐτῶν ἐννοιῶν, τῆς νηστείας καὶ τῆς Τεσσαρακοστῆς, ὥστε στὴ μεταγενέστερη ἐκκλησιαστικὴ καὶ λαϊκὴ θρησκευτικὴ γλῶσσα «νηστεία» νὰ σημαίνει «Τεσσαρακοστὴ» καὶ «Τεσσαρακοστὴ» νὰ σημαίνει «νηστεία». Πρὶν ἀπὸ τὸ Πάσχα ὑπῆρχε νηστεία ὀλίγων κατ ἀρχὴν ἡμερῶν, ποὺ ἀναπτύχθηκε σὲ τεσσαρακονθήμερη κατὰ μίμηση τῆς νηστείας τοῦ Κυρίου στὴν ἔρημο καθὼς καὶ τῶν ἄλλων προτύπων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης (Μωϋσῆς, Ἠλίας κ.λπ.), ἀλλὰ καὶ ὡς προσφορὰ τοῦ ἑνὸς δεκάτου, «ἀποδεκάτωση», τῆς κατὰ ἔτος ζωῆς τῶν πιστῶν στὸ Θεό (365 ἡμέρες, χοντρικῶς 400 : 10 = 40) 3. Στὸν Ἑσπερινὸ τῆς Τετάρτης τῆς Τυρινῆς χαιρετίζεται ἡ Τεσσαρακοστὴ ὡς πνευματικὴ ἄνοιξη νηστείας καὶ περίοδος φωτός: «Ἀνέτειλε τὸ ἔαρ τῆς νηστείας, καὶ τὸ ἄνθος τῆς μετανοίας ἁγνίσωμεν οὖν ἑαυτοὺς ἀδελφοί, ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ, τῷ Φωτοδότῃ ψάλλοντες, εἴπωμεν Δόξα σοι, μόνε Φιλάνθρωπε» 4. κόν, ἔκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἐν Ἀθήναις (1994) , σ «Ἡ ἄσκησις τοῦ σώματος μὲ νηστεία, προσευχή, ἐγκράτεια δὲν προέρχεται ἀπὸ μιὰ δυαλιστικὴ θεώρησι ὑποτιμήσεως τοῦ σώματος Εἶναι χαρακτηριστικὸ ἐν προκειμένῳ τὸ γεροντικὸ λόγιο, ποὺ ἀποδίδει τὸν σκοπὸ τῆς χριστιανικῆς ἀσκήσεως τοῦ σώματος, κατὰ τὸ ὁποῖον γινόμαστε «παθοκτόνοι καὶ οὐ σωματοκτόνοι», Μητροπ. Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττοῦ Δανιήλ, Ἡ Ψυχωφελής. Σχόλια σὲ θέματα τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς [Σειρά: «Ἀναβαθμοί» 1], Καισαριανή 2006, σ Βλ. Ἰ. Φουντούλη, «Γένεσις τῶν χριστιανικῶν ἑορτῶν», Τὸ Χριστιανικὸν Ἑορτολόγιον. Πρακτικὰ Η Πανελληνίου Λειτουργικοῦ Συμποσίου Στελεχῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων (Βόλος, Σεπτεμβρίου 2006) [Σειρὰ Ποιμαντικὴ Βιβλιοθήκη 15], Ἀθῆναι 2007, σ. 58. «Ἡ διάρκεια τῆς πρὸ τοῦ Πάσχα νηστείας, μὴ οὖσα κατ ἀρχὰς καθωρισμένη, κατὰ τὸν Δ αἰῶνα ἐπεξετάθη εἰς 40 ἡμέρας, εἰς ἀνάμνησιν τῆς νηστείας τοῦ Μωυσέως, τοῦ Ἠλιοὺ καὶ τοῦ Ἰησοῦ, οἵτινες ἐνήστευσαν 40 ἡμέρας, ὀνομασθεῖσα διὰ τοῦτο Τεσσαρακοστή», Σ. Μακρῆ, «Νηστεία», ΘΗΕ 9 (1966), σσ Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ «Ἡ νηστεία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς,

13 Ἡ Μ. Τεσσαρακοστὴ εἶναι μιὰ ἄνοιξη νέας ζωῆς, νέα ἐποχή, ἐποχὴ ἀνανέωσης, ὄχι μόνο γιατὶ μετανοοῦμε, ἀλλὰ γιατὶ ὁ Χριστὸς μᾶς προσλαμβάνει καὶ προσφέρει μὲ τὸ Σταυρὸ καὶ τὴν Ἀνάστασή του σὲ ὅλους τὴν πληρότητα τῆς αἰώνιας ζωῆς 5. Σὲ ὅλη τὴ διάρκεια τῶν σαράντα ἡμερῶν ὁ Σταυρὸς καὶ ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἀποτελοῦν σημεῖο ἀναφορᾶς ὅλων τῶν ὕμνων στὴν ὑμνογραφία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς. Εἶναι μιὰ διαρκὴς ὑπενθύμιση ὅτι, ὅσο στενὸς καὶ δύσκολος κι ἂν εἶναι ὁ δρόμος, τελικὰ ὁδηγεῖ στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Σκοπὸς τῆς Μ. Τεσσαρα κοστῆς εἶναι νὰ προετοιμάσει τοὺς πιστοὺς νὰ προσκυνήσουν «τὰ φωταυγῆ τοῦ Σωτῆρος παθήματα» καὶ νὰ φθάσουν «λαμπροφόροι εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν». Εἶναι χαρακτηριστικὸς ὁ ὕμνος: «Τὴν πάνσεπτον ἐγκράτειαν ἐναρξώμεθα φαιδρῶς ὅπως λαμπροφόροι προφθάσωμεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν, τὴν καταλάμπου σαν ἀφθαρσίαν τῷ κόσμῳ» 6. Ὁλόκληρη ἡ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὀργανωμένη γύρω ἀπὸ τὸ Πάσχα, γι αὐτὸ καὶ ὁ «λειτουργικὸς χρόνος» 7, δηλαδὴ ἡ δια- 13 συμφώνως πρὸς τὸ ὅλον σχέδιον τοῦ Τριῳδίου, εἶναι πασχαλινὴ νηστεία, προετοιμασία διὰ τὸ Ἅγιον Πάσχα τοῦ Κυρίου. Ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ φθάσωμεν λαμπροφόροι εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν, τὴν καταλάμπουσαν ἀφθαρσίᾳ τῷ κόσμῳ», Ε. Θεοδώρου, Ἡ μορφωτικὴ ἀξία τοῦ ἰσχύοντος Τριῳδίου. Συμβολὴ εἰς τὴν «Πρακτικὴν Θεολογίαν», Ἐν Ἀθήναις 1986, σ Βλ. A. Bloom, Στὸ φῶς τῆς Κρίσης τοῦ Θεοῦ. Πορεία ἀπὸ τὸ Τριῴδιο στὴν Ἀνάσταση (μτφρ. Π. Τσαλίκη-Κιοσόγλου, ἐπιμ. ἔκδ. Β. Ἀργυριάδη), Ἀθήνα 2009, σ «Ἡ διάβαση τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης καὶ τὸ πέρασμα ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο τῆς δουλείας στὴ χώρα τῆς ἐλευθερίας, ποὺ ἦταν τὸ ἱστορικὸ περιεχόμενο τοῦ ἑβραϊκοῦ Πάσχα, θεωρήθηκε τύπος καὶ ὑπερκαλύφθηκε ἀπὸ τὴ διάβαση τοῦ Κυρίου, καὶ δι αὐτοῦ καὶ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων, ἀπὸ τοῦ θανάτου στὴ ζωὴ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως», Ἰ. Φουντούλη, «Γένεσις τῶν χριστιανικῶν ἑορτῶν», ὅ.π., σ Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Πρβλ. A. Schmemann, Μεγάλη Σαρακοστὴ πορεία πρὸς τὸ Πάσχα (μτφρ. Ἐ. Γκανούρη) [Σειρά: Ὀρθόδοξη Μαρτυρία 6], Ἀθήνα (1969) , σ «ἡ καθ ὅλου ὀρθόδοξος λατρεία εἶναι ἡ κλασσικὴ ἔκφρασις καὶ βίωσις τῆς ἔν τε τῇ Π. καὶ τῇ Κ.Δ. ἀπαντωμένης ἐννοίας τοῦ λεγομένου λειτουργικοῦ χρόνου ἢ συμπεπυκνωμένου χρόνου, καθ ἣν συνηθέστατα ἐν τῇ λατρείᾳ ὁ χρόνος, παύων νὰ ὑφίσταται ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ παρελθόντος, τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος, μετουσιοῦται εἰς ἓν μυστικὸν βίωμα, καθ ὅ, βιουμένης τῆς αἰωνιότητος ἐν τῷ παρόντι, συμπυκνοῦνται καὶ βιοῦνται μυστηριωδῶς

14 14 δοχὴ τῶν ἑορτῶν, κάνει τὴ ζωὴ τῶν πιστῶν προσκυνηματικὴ πορεία πρὸς τὸ Πάσχα, ποὺ εἶναι τὸ Τέλος καὶ ποὺ ταυτόχρονα εἶναι ἡ Ἀρχή. Εἶναι τὸ τέλος ὅλων αὐτῶν ποὺ συνιστοῦν τὸν «παλαιὸ ἄνθρωπο» καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς νέας ἐν Χριστῷ ζωῆς, μιὰ συνεχὴς «διάβαση» ἀπὸ τὸ σχῆμα αὐτοῦ τοῦ κόσμου στὸν καινούργιο κόσμο τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, «πέρασμα» ἀπὸ τὸ παλαιὸ καὶ φθαρτὸ στὸ νέο καὶ αἰώνιο. Στὴν πορεία τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸ ἀρχικὸ στάδιο τῆς «κατ εἰκόνα» Θεοῦ δημιουργίας στὸ τελικὸ στάδιο τῆς «καθ ὁμοίωσιν» Θεοῦ καταστάσεως ὑπάρχουν δύο σημαντικοὶ σταθμοί: ὁ ἕνας συμπίπτει μὲ τὴν ἐπαναστατικὴ τοποθέτηση τοῦ ἀνθρώπου ἔναντι τοῦ Θεοῦ, μὲ τὴν «πτώση» τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἄλλος μὲ τὴ λυτρωτικὴ προσφορὰ τοῦ Θεοῦ στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία ποὺ κορυφώνεται στὴν ἐνανθρώπηση, τὴ σταύρωση καὶ τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Ἀνάλογα μὲ τὸ πῶς τοποθετεῖται ὁ ἄνθρωπος ἔναντι τοῦ λυτρωτικοῦ αὐτοῦ γεγονότος, ὄχι θεωρητικὰ ἀλλὰ βιωματικά, ὀνομάζεται ἀπὸ τὸν ἀπόστολο Παῦλο «παλαιὸς ἄνθρωπος» ἢ «καινὸς ἄνθρωπος». «Κατὰ τὴν περίοδο τῆς Ἁγίας Τεσσαρακοστῆς ὁ πιστὸς πορεύεται. Διαβαίνει καὶ μεταβαίνει ἀπὸ τὴν κατάστασι τῆς κατὰ σάρκα ζωῆς στὴν κατάστασι τῆς κατὰ πνεῦμα ζωῆς. Ἡ πορεία αὐτὴ εἶναι ἀνάβασις. Ἀναβαίνει πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πορεύεται πρὸς τὴν Βασιλεία τοῦ Πατρός. Στὴν ἀνάβασί του αὐτὴ ἔχει πρότυπό του τὸν ἱστορικὸ Ἰσραηλιτικὸ λαό. Ὅπως ὁ ἱστορικὸς Ἰσραὴλ ἔφυγε ἀπὸ τὴν χώρα τῆς Αἰγύπτου στὴν ὁποία ἦταν δοῦλος καὶ πορεύθηκε διὰ τῆς ἐρήμου στὴν χώρα τῆς ἐπαγγελίας, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς υἱοθεσίας, ἔτσι καὶ ὁ πιστὸς κινεῖται. Φεύγει ἀπὸ τὴν ζωὴ τῆς δουλείας στὰ πάθη καὶ ζητεῖ τὴν πνευματική του ἐλευθερία μὲ τὴν ὑπακοή του στὸ θέλημα τοῦ Ἐπουρανίου Πατέρα» 8. ὡς ζῶντα καὶ ὑπάρχοντα ἐνώπιον ἡμῶν τά τε παρελθόντα καὶ τὰ μέλλοντα καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ ἔσχατα», Ε. Θεοδώρου, ὅ.π., σ. 82ἑ. «μὲ τὸ ἑορτολόγιό της ἡ Ἐκκλησία προγεύεται τὴν ὑπέρχρονη πραγματικότητα τῆς οὐρανίου βασιλείας οὐσιαστικὰ καταργώντας τὸν κοσμικὸ χρόνο, ἀφοῦ γεγονότα τοῦ παρελθόντος τὰ φέρνει κάθε φορὰ στὴ μνήμη της ὄχι σὰν ἅπαξ τελεσθέντα, ἀλλὰ σὰν κατ ἔτος, καὶ καθ ἡμέραν ἀκόμα, πραγματικὰ καὶ μυστηριακὰ ἐπαναλαμβανόμενα», Ἰ. Φουντούλη, Λειτουργικὴ Α : Εἰσαγωγὴ στὴ Θεία Λατρεία, Θεσσαλονίκη , σ Βλ. Μητροπ. Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττοῦ Δανιήλ, ὅ.π., σ. 13 καὶ 225. «Ξεκινᾶμε τὸ ταξίδι μας ἀπόψε ὅπως ὁ λαὸς τοῦ Ἰσραὴλ ξεκίνησε ἀπὸ τὴ

15 15 1. Τυπολογία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς Στὴ διάρκεια τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς αὐξάνεται ἡ ἔμφαση στὴ βιβλικὴ διάσταση τῆς λατρείας. Θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ πεῖ ὅτι οἱ σαράντα ἡμέρες εἶναι, κατὰ κάποιο τρόπο, ἡ ἐπιστροφὴ τῆς Ἐκκλησίας στὴν πνευματικὴ κατάσταση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης 9 στὴν ἐποχὴ πρὶν ἀπὸ τὸ Χριστό, στὴν ἐποχὴ τῆς μετάνοιας καὶ τῆς προσδοκίας, στὴν ἐποχὴ ποὺ ἡ ἱστορία τῆς σωτηρίας πορευόταν πρὸς τὸ πλήρωμά της ἐν Χριστῷ 10. Εἶναι χαρακτηριστικὲς οἱ τυπολογικὲς ἀποτυπώσεις ἢ προεικονίσεις τῆς Τεσσαρα κοστῆς στὰ ἁγιογραφικὰ κείμενα 11 : α) Ὁ πρῶτος τύπος τῆς νηστείας ἀναζητεῖται στὴν παραδεισιακὴ ζωὴ τῶν πρωτοπλάστων. Ἡ πρώτη ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο ἦταν ἐντολὴ νηστείας: «Καὶ ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδάμ, λέγων Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν, οὐ φάγεσθε ἀπ αὐτοῦ ᾗ δ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε» (Γέν. 2,16-17). Ὁ Ἀδὰμ δὲν τήρησε τὸ νόμο τῆς νηστείας, παρέβη τὸ πρόσταγμα καὶ ἔγινε πηγὴ κακῶν στὸ γένος τῶν ἀνθρώπων. Τὸ τραγικὸ πάθημα τῶν πρωτοπλάστων προβάλλει ἡ Ἐκκλησία στὴν ἀρχὴ τῆς Τεσσαρακοστῆς. β) Τὸ παράδειγμα τοῦ Μωϋσέως εἶναι χαρακτηριστικό. Αὐτὸς ἀνεβαίνει κατ ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ στὸ Σινᾶ καὶ μένει ἐκεῖ σαράντα γῆ τῆς Αἰγύπτου πρὸς τὴ Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας: εἴμαστε ἀκόμη εὐάλωτοι, βαρυφορτωμένοι, ὄχι ἀπόλυτα ἐλεύθεροι. Τὸ θάρρος ὅμως καὶ τὴν ἔμπνευση γιὰ νὰ φθάσουμε στὴν τελικὴ νίκη, στὴν κοινότητα τῆς ζωῆς ποὺ εἶναι ἡ κλήση μας καὶ ἡ ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ, δὲν θὰ τὸ βροῦμε κοιτάζοντας πίσω τὸν ἑαυτό μας, ἀλλὰ ἀτενίζοντας τὸν Ζῶντα Θεό, ποὺ εἶναι ἡ Ζωὴ καὶ ἡ σωτηρία, καὶ τοὺς Ἁγίους ποὺ νίκησαν μὲ τὴ δική Του δύναμη», A. Bloom, ὅ.π., σ. 84ἑ. 9. «Ἡ ἀποκάλυψη δὲ αὐτή, δὲν γίνεται μὲ ὁρισμοὺς καὶ ἀπαριθμήσεις ἀλλὰ μὲ μιὰ βαθιὰ ἐνατένιση στὴ βιβλικὴ ἱστορία ποὺ εἶναι αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ ἱστορία τῆς ἁμαρτίας, τῆς μετάνοιας καὶ τῆς συγγνώμης. Αὐτὴ ἡ ἐνατένιση μᾶς μεταφέρει σ ἕνα διαφορετικὸ πνευματικὸ πολιτισμό, μᾶς προκαλεῖ σὲ μιὰ ἐντελῶς διαφορετικὴ θεώρηση τοῦ ἀνθρώπου, τῆς ζωῆς του, τῶν σκοπῶν καὶ τῶν κινήτρων του», A. Schmemann, ὅ.π., σ Βλ. A. Schmemann, ὅ.π., σ Βλ. Ἰ. Φουντούλη, «Τυπολογία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς», ΓρΠαλ 61 (1978), σσ

16 16 ἡμέρες καὶ σαράντα νύχτες νηστεύοντας καὶ ἐγκρατευόμενος. («Καὶ εἰσῆλθεν Μωυσῆς εἰς τὸ μέσον τῆς νεφέλης καὶ ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῷ ὄρει τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας» Ἔξοδ. 24,18 «καὶ ἦν ἐκεῖ Μωυσῆς ἐναντίον Κυρίου τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας ἄρτον οὐκ ἔφαγεν καὶ ὕδωρ οὐκ ἔπιεν καὶ ἔγραψεν τὰ ῥήματα ταῦτα ἐπὶ τῶν πλακῶν τῆς διαθήκης, τοὺς δέκα λόγους» Ἔξοδ. 34,28). Τὸ Δοξαστικὸ τῶν Αἴνων Α Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν ἀναφέρει: «Μωσῆς τῷ καιρῷ τῆς ἐγκρατείας νόμον ἐδέξατο καὶ λαὸν ἐπεσπάσατο» 12. «Μωϋσῆν ἡ νηστεία, θείας θεοπτίας ἀνέδειξε μέτοχον» 13 καὶ «Μωσῆς ὁ θειότατος ἐν Σιναίῳ, δι ἐγκρατείας τῷ Θεῷ, πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, λαλεῖν καταξίωται» 14. γ) Παράλληλο μὲ τὸν τύπο τοῦ Μωϋσέως εἶναι τὸ παράδειγμα τοῦ προφήτου Ἠλιοὺ τοῦ Θεσβίτου, ὁ ὁποῖος «ἐπορεύθη ἐν τῇ ἰσχύι τῆς βρώσεως ἐκείνης τεσσαρά κοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας ἕως ὄρους Χωρήβ» (Γ Βασ. 19,8). Στὸ σπήλαιο τοῦ ἱεροῦ βουνοῦ, ἐξαγνισμένος καὶ ψυχοσωματικὰ προετοιμασμένος, εἶδε τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ μέσα στὴν εἰρηνικὴ φωνὴ τῆς αὔρας τῆς λεπτῆς καὶ ἄκουσε τὸ θέλημά του. Καὶ «νηστείᾳ λαμπρυνθείς» 15 κατόρθωσε μεγάλα καὶ θαυμαστά: ἔκλεισε καὶ ἄνοιξε τοὺς οὐρανοὺς γιὰ βροχή 16, ἀνέστησε τὸ παιδὶ τῆς χήρας, ἔσχισε τὸν Ἰορδάνη, ἀνέβηκε μὲ πύρινο ἅρμα «ὡς εἰς οὐρανὸν» χωρὶς νὰ αἰσθανθεῖ τὴν ἐμπειρία τοῦ θανάτου 17. δ) Ὡς συλλογικὸς τύπος τῆς Τεσσαρακοστῆς τῆς Ἐκκλησίας προβάλλει ἡ περίοδος τῆς ζωῆς τοῦ παλαιοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, ποὺ μορφολογικὰ καὶ θεολογικὰ ἐπηρέασε τὴν ἐκκλησιαστικὴ νηστεία. 12. Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Εἱρμὸς Παρασκευῆς τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ α, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ ζ, Παρασκευῆς τῆς Τυρινῆς: «Πάλαι ἐν ἅρματι πυρίνῳ, ἀνεφέρετο Ἠλίας τῇ νηστείᾳ, λαμπρυνθείς», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ «Ἠλίας νηστεύσας, οὐρανοὺς ἀπέκλεισε», Δοξαστικὸν Ἰδιόμελον Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ «Νηστεύσας πάλαι Μωσῆς, ἐν Σιναίῳ τῷ ὄρει, Θεόπτης ἀνεδείχθη καὶ Ἠλίας ἔμπυρος ἁρματηλάτης ἀνεφέρετο», Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ ε, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 91.

17 Πρόκειται γιὰ τὴν παραμονὴ τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τὴ διακίνησή του ἐπὶ σαράντα ὁλόκληρα χρόνια στὴν ἔρημο. Ἡ ἔρημος ἐκείνη «ἡ μεγάλη καὶ φοβερὰ» (Δευτ. 2,7) ἦταν ἕνα πεδίο διαρκοῦς ἀγωνίσματος γιὰ τὸν Ἰσραήλ, μιὰ κατάσταση μόνιμης στρατειᾶς καὶ ἑτοιμότητας, σκληρῶν μαχῶν μὲ πολεμικοὺς λαούς, φυσικοὺς καὶ πνευματικοὺς ἐχθρούς. Μιὰ ἀκατάπαυστη δοκιμασία τῆς ὑπομονῆς του, τῆς ἐλπίδας του, τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ τῆς ἐγκαταλείψεώς του στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ συγχρόνως καὶ μιὰ ἰδεώδης κατάσταση σχέσεώς του μὲ τὸ Θεό. Αὐτὸς τὸν ὁδηγοῦσε, τὸν σκέπαζε, τὸν φρουροῦσε, τὸν ἔτρεφε, τὸν πότιζε, τοῦ μιλοῦσε. Στὴν ἔρημο ὁ Ἰσραὴλ συνάντησε τὸ Θεό, τὸν γνώρισε καὶ ἐκεῖ χαλκεύθηκε ἡ διαθήκη του πρὸς αὐτόν 18. ε) Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἐπικυρώνει τὴ γνησιότητα τῆς τεσσαρακοστῆς νηστείας τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ὑπογραμμίζει τὴν ὠφελιμότητά της, δίνει παράδειγμα στοὺς πιστούς, «πρὸς ὑποτύπωσιν ἡμῶν δεικνὺς τὸ ἡμέτερον, καὶ ὅρους ὑπογράφων ἡμῖν» 19, ἐξέρχεται στὴν ἔρημο καὶ νηστεύει «ἡμέρας τεσσαρά κοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα» (Ματθ. 4,2). Ὁ Συμεὼν Θεσσαλονίκης παρατηρεῖ: «Καὶ ὁ Σωτὴρ δὲ συναπτῶς ἡμέρας ὁμοῦ καὶ νύκτας νενήστευκε, πῶς γὰρ ὁ μόνος ὢν ἀναμάρτητος; ἀλλὰ δι ἡμᾶς νενήστευκε. Τοῦτο δὲ πεποίηκεν ἡμῖν παρέχων νηστείας ὑπογραμμόν, τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀναιρῶν παράβασιν, καὶ τὸν δι ἀκρασίας καὶ γαστριμαργίας πεσόντα διὰ νηστείας ἀνορθῶν» 20. Καὶ «νηστείαν νηστεύομεν ἣν ὁ Κύριος ἐνήστευσε τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην καλουμένην καὶ οὖσαν Τεσσαρακοστήν», «ἡ νηστεία τοῦ Κυρίου ἡμῶν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν» 21. Στὸ συναξάριο Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς ἀναφέρεται: «Ἐνήστευσεν ὁ Κύριος ἡμέρας τεσσαράκοντα, καὶ ἔγινεν ὑπήκοος πρὸς Πατέρα. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ παροῦσα ἁγία Τεσσαρακοστὴ παρεδόθη ἀπὸ τοὺς Ἁγίους Ἀποστόλους» Πρβλ. Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ θ, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ α, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Βλ. Συμεὼν Θεσσαλονίκης, Ἀποκρίσεις πρὸς Γαβριὴλ Πενταπόλεως, Ἐρώτησις ΝΒ, PG 155, 897BD. 21. Βλ. Συμεὼν Θεσσαλονίκης, Ἀποκρίσεις πρὸς Γαβριὴλ Πενταπόλεως, Ἐρώτησις ΝΒ, PG 155, 897AD. Πρβλ. Μ. Σωτηροπούλου, «Οἱ πρὸ τῶν ἑορτῶν νηστεῖες τῆς Ὀρθοδόξου Χριστιανικῆς Ἐκκλησίας», Θεολ 76 (2005), σ Βλ. Βίκτωρος Ματθαίου, Ὁ Μέγας Συναξαριστὴς τῆς Ὀρθοδόξου

18 18 2. Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ στὸ Ἐκκλησιαστικὸ Ἑορτολόγιο Δέκα ἑβδομάδες πρὶν τὸ Πάσχα ἀρχίζει ἡ περίοδος τοῦ Τριῳδίου. Λέγεται Τριῴδιο γιατὶ στὶς Ἀκολουθίες τοῦ Ὄρθρου τῶν καθημερινῶν οἱ κανόνες ἔχουν μόνον τρεῖς ᾠδὲς καὶ ὄχι ὀκτώ, ὅπως ἔπρεπε νὰ ἔχουν κανονικά 23. Σκοπὸς τῆς περιόδου τοῦ Τριῳδίου εἶναι νὰ προετοιμάσει τοὺς πιστοὺς γιὰ νὰ ἑορτάσουν τὴ μεγάλη ἑορτὴ «τῆς λαμπροφόρου Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου». Τὸ Τριῴδιο χωρίζεται σὲ τρεῖς περιόδους: (i) Τὴν περίοδο τῆς προπαρασκευῆς, (ii) τὴν περίοδο τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς καὶ (iii) τὴν περίοδο τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος 24. Οἱ τρεῖς πρῶτες ἑβδομάδες ἀποτελοῦν εἰσαγωγὴ γιὰ τὴ Μ. Τεσσαρακοστὴ ποὺ θὰ ἀκολουθήσει καὶ γιὰ τὸν κύριο σκοπό της τὴ μετάνοια: «Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας Ζωοδότα» 25. α) Ἡ Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου μὲ τὴν ἀνάγνωση τῆς σχετικῆς παραβολῆς (Λουκ. 18,10-14) καὶ μὲ τὸν κατανυκτικὸ ᾀσματικὸ πλοῦτο της, ἀποτελεῖ προανάκρουσμα καὶ εἰσαγωγὴ στὴ σύνθεση τοῦ Τριῳδίου, διότι καταδεικνύει ὅτι μόνον ἡ συντριβὴ τῆς καρδιᾶς καὶ ἡ μὲ τὴν ταπεινοφροσύνη ἀποφυγὴ τοῦ φαρισαϊκοῦ ἐγωισμοῦ ἀνοίγει τὶς πύλες τῆς πραγματικῆς μετανοίας καὶ τοῦ θείου ἐλέους: Ὁ Φαρισαῖος εἶχε ἔργα. Περίμενε ἀμοιβή. Ὁ Θεὸς τὸν ἀπέρριψε. Ὁ τελώνης εἶχε ἁμαρτίες. Ζήτησε ἔλεος. Ὁ Θεὸς τὸν δέχτηκε. β) Εἶναι χαρακτηριστικὴ καὶ ἡ παραβολὴ (Λουκ. 15,11-32) ποὺ διαβάζεται τὴν Κυριακὴ τοῦ Ἀσώτου. Ὁ ἕνας υἱὸς ὁ πρεσβύτερος ἔμενε πάντα στὸ σπίτι καὶ ἦταν παντοτεινὰ ἀπών. Ὁ ἄλλος υἱὸς ὁ νεώτερος ἀπομακρύνθηκε, περιπλανήθηκε, πόνεσε, συνῆλθε καὶ γύρισε στὴ ζεστασιὰ τοῦ σπιτιοῦ 26. Τὴ θαλπωρὴ τῆς ἀγκαλιᾶς τοῦ Πα- Ἐκκλησίας, Τόμος ΙΓ, Τριῴδιον, Ἀθῆναι , σ Περὶ κανόνων καὶ ᾠδῶν βλ. Κ. Ἀθανασόπουλου, Ὀρθόδοξος Λειτουργική, Ἀλεξανδρούπολις 1975, σσ Βλ. Ν. Νευράκη, Τὸ κατανυκτικὸ Τριῴδιο (Ὁμιλίες, Διαλέξεις καὶ ὕμνοι κατ ἐπιλογήν), Ἀθήνα Δοξαστικὸν Ὄρθρου Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Ὁ ὑμνωδὸς στὸ Δοξαστικὸ τῶν Αἴνων Κυριακῆς τοῦ Ἀσώτου ἀναφέρει:

19 τέρα ἔνοιωσε αὐτὸς ὄχι ὁ ἄλλος, γι αὐτὸ καὶ τὸ μόσχο τὸ σιτευτὸ γεύτηκε αὐτός, ὁ ἄλλος τὸν ἀρνήθηκε. γ) Ἡ ἑπόμενη Κυριακὴ τῆς Ἀπόκρεω ἀρχίζει μιὰ περιορισμένη νηστεία, «ἀποχὴ κρέατος», ὅπως παραγγέλλουν τὰ λειτουργικὰ βιβλία. Εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τῆς ἡμέρας εἶναι ἡ παραβολὴ τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν Τελευταία Κρίση (Ματθ. 25,31-46) 27. Ὅταν ὁ Χριστὸς θὰ ἔρθει νὰ μᾶς κρίνει ποιό θὰ εἶναι τὸ κριτήριό του; Ἡ παραβολὴ μᾶς δίνει τὴν ἀπάντηση: ἡ ἀγάπη, ὄχι ἕνα ἁπλὸ ἀνθρωπιστικὸ ἐνδιαφέρον γιὰ μιὰ ἀφηρημένη δικαιοσύνη καὶ γιὰ κά - ποιους ἀνώνυμους φτωχούς, ἀλλὰ ἡ συγκεκριμένη καὶ προσωπικὴ ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο, γιὰ κάθε ἄνθρωπο μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Θεὸς μᾶς φέρνει σὲ ἐπαφὴ στὴ ζωή μας. Ἡ ἐν Χριστῷ ἀγάπη εἶναι ἡ «δυνατὴ ἀδυνατότητα» νὰ βλέπουμε τὸ Χριστὸ στὸ πρόσωπο κάθε ἀνθρώπου πέραν τῆς ἐξωτερικῆς του ἐμφανίσεως, τῆς κοινωνικῆς του θέσεως, τῆς ἐθνικῆς του καταγωγῆς, τῆς διανοητικῆς του ἱκανότητας κ.λπ. 28 Τὰ εὐαγγελικὰ ἀναγνώσματα τῶν δύο προηγουμένων Κυριακῶν ὑπογραμμίζουν: Ὁ Φαρισαῖος τῆς πρώτης Κυριακῆς εἶχε ἔργα, δὲν εἶχε ἀγάπη πρὸς τὸν ἀδελφό. Ὁ ἄσωτος υἱὸς τῆς δεύτερης Κυριακῆς δὲν εἶχε ἔργα, εἶχε ἀγάπη πρὸς τὸν Πατέρα. Ὁ Θεὸς θὰ μᾶς κρίνει βάσει τῶν ἔργων τῆς ἀγάπης. δ) Ἡ τελευταία Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς ἢ Κυριακὴ τῆς συγγνώμης 19 «Πάτερ ἀγαθέ, ἐμακρύνθην ἀπὸ σοῦ, μὴ ἐγκαταλίπῃς με, μηδὲ ἀχρεῖον δείξῃς τῆς Βασιλείας σου ὁ ἐχθρὸς ὁ παμπόνηρος ἐγύμνωσέ με, καὶ ᾖρε μου τὸν πλοῦτον τῆς ψυχῆς τὰ χαρίσματα, ἀσώτως διεσκόρπισα ἀναστὰς οὖν, ἐπιστρέψας πρὸς σὲ ἐκβοῶ ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου, ὁ δι ἐμὲ ἐν Σταυρῷ τὰς ἀχράντους σου χεῖρας ἁπλώσας, ἵνα τῷ δεινοῦ θηρὸς ἀφαρπάσῃς με, καὶ τὴν πρώτην καταστολὴν ἐπενδύσῃς με, ὡς μόνος πολυέλεος», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Χαρακτηριστικὸ εἶναι τὸ πρῶτο τροπάριο τῶν Αἴνων Κυριακῆς τῆς Ἀπόκρεω: «Ἐννοῶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν ὥραν, ὅταν μέλλωμεν πάντες, γυμνοὶ καὶ ὡς κατάκριτοι, τῷ ἀδεκάστῳ Κριτῇ παρίστασθαι τότε σάλπιγξ ἠχήσει μέγα, καὶ τὰ θεμέλια τῆς γῆς σεισθήσονται, καὶ οἱ νεκροὶ ἐκ τῶν μνημάτων ἐξαναστήσονται, καὶ ἡλικία μία, πάντες γενήσονται καὶ πάντων τὰ κρυπτὰ φανερὰ παρίστανται ἐνώπιόν σου καὶ κόψονται, καὶ κλαύσονται, καὶ εἰς τὸ πῦρ τὸ ἐξώτερον ἀπελεύσονται, οἱ μηδέ ποτε μετανοήσαντες καὶ ἐν χαρᾷ καὶ ἀγαλλιάσει, ὁ τῶν Δικαίων κλῆρος, εἰσελεύσεται εἰς παστάδα οὐράνιον», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Βλ. A. Schmemann, ὅ.π., σ. 28ἑ.

20 20 εἶναι ἀφιερωμένη στὴν ἀνάμνηση «τῆς ἀπὸ τοῦ Παραδείσου τῆς ἐξορίας τοῦ Πρωτοπλάστου Ἀδάμ», φράση ἡ ὁποία συνοψίζει τὴν πλήρη προπαρασκευὴ γιὰ τὴ Μ. Τεσσαρακοστή. Ὁ ἄνθρωπος πλάστηκε γιὰ νὰ ζεῖ στὸν Παράδεισο, ἡ ἁμαρτία του ὅμως τὸν ἀπομάκρυνε ἀπὸ τὴν εὐλογημένη ζωὴ καὶ ἔτσι ἡ ὕπαρξή του στὴ γῆ εἶναι μιὰ ἐξορία 29. Ὁ Χριστός, ὁ Σωτήρας τοῦ κόσμου, ἀνοίγει τὴν κλειστὴ πόρτα τοῦ Παραδείσου στὸν καθένα ποὺ τὸν ἀκολουθεῖ, καὶ ἡ Μ. Τεσσαρακοστὴ εἶναι ἡ πρόσκληση τῆς Ἐκκλησίας (= ὁ Χριστὸς παρατεινόμενος στοὺς αἰῶνες) νὰ συσταυρωθοῦμε μὲ Αὐτόν, γιὰ νὰ συναναστηθοῦμε μὲ Αὐτόν. Ἡ Μ. Τεσσαρακοστὴ εἶναι καιρὸς μετανοίας. Ἐφόσον κατὰ τὴ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας ἡ ἁμαρτία χωρίζει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸ Θεό, ἐξυπακούεται, ὅτι ἡ μετάνοια ἀποκαθιστᾶ τὴν κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ Θεό. Ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος παρατηρεῖ, ὅτι γιὰ τοὺς ἀνθρώπους «μέγα, κἂν εἰ τὸ πρῶτον τοῦ λόγου μὴ σώζοιεν, τὸ μηδὲν ἁμαρτάνειν, ἀλλὰ τό γε δεύτερον ἐκείνου, τὸ ἁμαρτάνοντας ἐπανάγεσθαι» 30. Καὶ προσθέτει γιὰ τὴν ἀνάγκη τῆς μετανοίας: «Γνῶμεν, ὅτι τὸ μὲν μηδὲν ἁμαρτεῖν, ὄντως ὑπὲρ ἄνθρωπον, καὶ μόνου Θεοῦ τὸ δὲ ἀθεράπευτον, τῆς πονηρᾶς καὶ ἀντικειμένης ἐστὶ φύσεως, καὶ τῶν ὑπ ἐκείνης ἐνεργουμένων. Τὸ δὲ ἁμαρτάνοντας ἐπιστρέφειν, ἀνθρώπων μέν, ἀλλ ἐπιεικῶν, καὶ τῆς σῳζομένης μερίδος. Εἰ γὰρ καὶ ὁ χοῦς ἐπισύρεταί τι τῆς κακίας, καὶ τὸ γεῶδες σκῆνος βρίθει τὸν νοῦν ἄνω φερόμενον, ἢ ἄνω φέρεσθαι δεδημιουργημένον ἀλλ ἡ εἰκὼν ἀνακαθαι ρέτω τὴν ἰλύν, καὶ ἄνω τιθέτω τὴν ὁμόζυγον σάρκα» 31. Εἶναι χαρακτηρι- 29. «Ἐξεβλήθη Ἀδὰμ τοῦ Παραδείσου, διὰ τῆς βρώσεως διὸ καὶ καθεζόμενος ἀπέναντι τούτου, ᾠδύρετο, ὀλολύζων, ἐλεεινῇ τῇ φωνῇ, καὶ ἔλεγεν οἴμοι, τί πέπονθα ὁ τάλας ἐγώ! Μίαν ἐντολὴν παρέβην τὴν τοῦ Δεσπότου, καὶ τῶν ἀγαθῶν παντοίων ἐστέρημαι. Παράδεισε ἁγιώτατε, ὁ δι ἐμὲ πεφυτευμένος, καὶ διὰ τὴν Εὔαν κεκλεισμένος, ἱκέτευε τῷ σὲ ποιήσαντι, κἀμὲ πλάσαντι, ὅπως τῶν σῶν ἀνθέων πλησθήσωμαι. Διὸ καὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ τὸ ἐμὸν πλάσμα οὐ θέλω ἀπολέσθαι, ἀλλὰ βούλομαι τοῦτο σῴζεσθαι, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν ὅτι τὸν ἐρχόμενον πρός με, οὐ μὴ ἐκβάλλω ἔξω», Ἀπόστιχον τῆς Ὀκτωήχου, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Βλ. Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγος Β ἀπολογητικὸς τῆς εἰς τὸν Πόντον φυγῆς Δ, PG 35, 412Α. 31. Βλ. Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγος ΙΣΤ. Εἰς τὸν πατέρα σιωπῶντα διὰ τὴν πληγὴν τῆς χαλάζης ΙΕ, PG 35, 953BC.

21 στικὸ τὸ Ἰδιόμελο τοῦ κατανυκτικοῦ Ἑσπερινοῦ Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς: «Ἔλαμψεν ἡ χάρις σου Κύριε, ἔλαμψεν ὁ φωτισμὸς τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἰδοὺ καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ καιρὸς μετανοίας ἀποθώμεθα τὰ ἔργα τοῦ σκότους, καὶ ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα τοῦ φωτός ὅπως διαπλεύσαντες τὸ τῆς Νηστείας μέγα πέλαγος, εἰς τὴν τριήμερον Ἀνάστασιν καταντήσωμεν, τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ σώζοντος τὰς ψυχὰς ἡμῶν» 32. Ἡ μετάνοια νοεῖται, ὄχι ἁπλῶς ὡς ἀλλαγὴ νοοτροπίας καὶ σκέψεως, ὅπως θὰ μποροῦσε νὰ ἀναλυθεῖ ἡ λέξη «μετάνοια», ἀλλὰ ὡς πλήρης καὶ ριζικὴ ὑπαρξιακὴ ἀλλαγὴ τοῦ ἀνθρώπου, ὡς ἐπιστροφὴ ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία τῆς ἁμαρτίας στὴν ἐλευθερία τοῦ Θεοῦ, ἡ μεταστροφὴ ἀπὸ τὸν ἀνθρωποκεντρικὸ τρόπο σκέψεως καὶ ζωῆς στὸ Θεοκεντρικό. «Καὶ ἐπειδὴ οὐδεὶς ἄνθρωπος δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἔφθασεν εἰς τὴν τελειότητα τῆς κρίσεώς του περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του, δι αὐτὸ καὶ οὐδεὶς ἄνθρωπος δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νέου νοῦ, περισσότερον φωτισμένου νοῦ, ἀλλαγῆς νοῦ, διορθώσεως τοῦ νοῦ καὶ τῆς νοοτροπίας του, δηλαδὴ μετανοίας» 33. Οἱ Κυριακὲς τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς εἶναι ἀφιερωμένες σὲ πρόσ - ωπα καὶ πράγματα ποὺ στηρίζουν ἰδιαίτερα τοὺς πιστοὺς στὸν πνευματικό τους ἀγώνα. Τὴ σημασία καὶ σπουδαιότητα τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς γιὰ τὴν ἀφύπνιση καὶ καλλιέργεια τοῦ λειτουργικοῦ πνεύματος τῶν πιστῶν ἀναδεικνύει ἡ διάταξη τῶν σχετικῶν ἑορταστικῶν γεγονότων 34. Μετὰ τὴν πρώτη Κυριακή, ποὺ ἀπὸ ἱστορικοὺς λόγους ἀφιερώνεται στὴ νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας ἐναντίον τῆς εἰκονομαχίας, ἀκολουθοῦν οἱ Κυριακὲς τῶν μεγάλων ἀσκητῶν τῆς Ὀρθοδοξίας, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 162ἑ. 33. Βλ. Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου [Ἀρχοντώνη], «Λόγος Κατηχητήριος ἐπὶ τῇ ἐνάρξει τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς (2008)», ΓρΠαλ 91 (2008), σ «ἡ λειτουργικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὅλος ὁ κύκλος τῶν ἀκολουθιῶν της ὑπάρχουν, πρῶτα ἀπ ὅλα, γιὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ ξαναβροῦμε τὸ ὅραμα καὶ τὴν γεύση αὐτῆς τῆς νέας ζωῆς, ποὺ τόσο εὔκολα χάνουμε καὶ προδίνουμε, καὶ ὕστερα νὰ μπορέσουμε νὰ μετανοήσουμε καὶ νὰ ξαναγυρίσουμε στὴν Ἐκκλησία», A. Schmemann, ὅ.π., σ. 15.

22 22 Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου, συγγραφέα τῆς Κλίμακος καὶ τέλος τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, φορεῖς καὶ πρότυπα τοῦ χριστιανικοῦ ἀσκητισμοῦ, σημεῖο ἀναφορᾶς καὶ ἀφορμὴ οἰκειώσεως τοῦ μηνύματός τους καὶ βιωματικῆς προσεγγίσεως σὲ αὐτό. «Δὲν εἶναι τυχαῖο καὶ χωρὶς βαθύτερη σημασία ὅτι μέσα στὴν περίοδο τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας παρεμβάλλονται οἱ μνῆμες τριῶν μεγάλων Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας, πρῶτα ἑνὸς θεολόγου καὶ ὁμολογητῆ, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, κι ὕστερα δύο ὁσίων, Ἰωάννη τῆς Κλίμακος καὶ Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας. Ἡ ὀρθόδοξη πίστη δὲν εἶναι ἰδεολογία καὶ φιλοσοφικὴ θεωρία, ἀνθρώπινη γνώση καὶ συστηματικὴ κατασκευή. Ἡ ὀρθόδοξη πίστη εἶναι ἀποκάλυψη Θεοῦ καὶ ἐμπειρία ἁγιωσύνης» 35. Στὸ μέσο τῆς περιόδου τῆς νηστείας βρίσκεται ἡ Κυριακὴ τῆς Σταυροπροσκυ νήσεως 36, γιὰ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ πιστοὶ στὸ δύσκολο ἀγώνα τῆς ἀρετῆς. Ὁ Συνα ξαριστὴς Κυριακῆς τῆς Σταυροπροσκυνήσεως ἀναφέρει: «Ἐπειδὴ καθὼς οἱ πορευόμενοι ταχέως εἰς ὁδόν τινα μακρινὴν ἀποκάμνουσιν ἀπὸ τὸν κόπον, ἐὰν δὲ τυχὸν εὕρωσιν ἔμπροσθέν των δένδρον τι καλόν, ἔχον σκιὰν καλήν, κάθηνται κάτωθεν αὐτοῦ ἐπὶ πολὺ καὶ ἀναπαύονται, οὕτω δὲ λαμβάνοντες ἀναψυχὴν ἐγείρονται μὲ νέας δυνάμεις καὶ συνεχίζουν καὶ τελειώνουν καὶ τὴν ὑπόλοιπον ὁδόν των οὕτω καὶ ἐδῶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς νηστείας καὶ εἰς τὸ μέσον τῆς κοπιαστικῆς αὐτῆς ὁδοῦ τρόπον τινὰ ἐφυτεύθη παρὰ τῶν θείων Πατέρων ὁ Ζωηφόρος Σταυρός, ἵνα διὰ μὲν τοὺς προλαβόντας κόπους φέρῃ εἰς ἡμᾶς ἄνεσιν καὶ ἀναψυχήν, ἐνισχύσῃ δὲ ἡμᾶς διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν καὶ τῶν ὑπολοίπων καθιστῶν 35. Βλ. Μητροπ. Σερβίων καὶ Κοζάνης Διονυσίου [Ψαριανοῦ], «Εἰσαγωγὴ στὸ Τριῴδιο καὶ στὴ Μεγάλη Τεσσαρακοστή», Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, Τόμος Β Ὁμιλίες στὶς κινητὲς ἑορτὲς τῆς Ἐκκλησίας [Εἰς οἰκοδομὴν τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ 3], Ἀθήνα 2007, σ Βλ. Γ. Μαντζαρίδη, «Τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἑορτολόγιο», Προσφορὰ Παντελεήμονι Β τῷ Παναγιω τάτῳ Μητροπολίτῃ Θεσσαλονίκης ἐπὶ τῇ εἰκοσιπενταετηρίδι τῆς Ἀρχιερατείας Αὐτοῦ, Θεσσαλονίκη 1990, σ Χαρακτηριστικὸ τοῦ πνεύματος τῆς περιόδου εἶναι τὸ πρῶτο τροπάριο τῶν Αἴνων: «Ἐν φωναῖς ἀλαλάξωμεν, ἐν ᾠδαῖς μεγαλύνωμεν, τὸν Σταυρὸν τὸν τίμιον ἀσπαζόμενοι, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐκβοήσωμεν Σταυρὲ πανσεβάσμιε, καθαγίασον ἡμῶν, τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, τῇ δυνάμει σου, καὶ παντοίας ἐκ βλάβης ἐναντίων, διατήρησον ἀτρώτους, τοὺς εὐσεβῶς προσκυνοῦντάς σε», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 499.

23 αὐτοὺς ἐλαφροὺς καὶ εὐκολονικήτους» 37. Ὁ Σταυρὸς ἀποτελεῖ τὸ σύμβολο τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, μιᾶς ζωῆς ἀφοσιώσεως στὸ Θεὸ καὶ ἐλευθερίας ἐν Χριστῷ. Γι αὐτὸ ὑπενθυμίζεται διαρκῶς στοὺς πιστοὺς ἡ ταπείνωση, ποὺ ἔκανε εὐπρόσδεκτη καὶ τὴν προσευχὴ τοῦ Τελώνη, ἐνῶ συγχρόνως καυτηριάζεται ἡ φαρισαϊκὴ ὑποκρισία Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ Πρόκληση καὶ Πρόσκληση Ζωῆς ἐν Χριστῷ «Ὁ ἀνυπέρβλητος ὑμνογραφικὸς πλοῦτος τῆς περιόδου, ἡ ἀλληλουχία τῶν ἰδιαίτερων ἱερῶν Ἀκολουθιῶν, ἡ μυσταγωγία τῆς κατανυκτικῆς Λατρείας, ἡ ἐσωστρέφεια τῆς σαρακοστιανῆς ἀτμόσφαιρας, ἡ ἐνδόμυχη καὶ πιεστικὴ ἀνάγκη γιὰ μετάνοια, τὸ ξύπνημα τῶν πνευματικῶν αἰσθήσεων, μᾶς ἔκαναν νὰ ἐκλαμβάνουμε τὴ Μεγάλη Σαρακοστὴ ὡς μοναδικὴ εὐκαιρία ἐσωτερικῆς κάθαρσης καὶ ἀναγέννησης, ὡς πορεία αὐτοεξέτασης, αὐτοκριτικῆς, αὐτομεμψίας καὶ αὐτοελέγχου, ποὺ ὁδηγεῖ στὴν αὐτογνωσία καὶ ἀπὸ ἐκεῖ στὴ Θεογνωσία Καὶ ὅμως, ὁ πολὺς κόσμος ἀπέχει τῶν εὐκαιριῶν αὐτῆς τῆς τεσσαρακονθήμερης διαδρομῆς, ἀπέχει τῶν ἀγαθῶν τοῦ παραδείσου τῆς πνευματικῆς τρυφῆς, ποὺ μόνο μέσα στὴν Ἐκκλησία μπορεῖ κανεὶς νὰ ζήσει, καὶ ἐπιλέγει εἴτε τὴν κοσμική, ἐθιμικοῦ χαρακτήρα, προσέγγιση τῆς περιόδου, εἴτε τὴ σκωπτικὴ τοποθέτηση μπροστὰ σὲ μιὰ πραγματικότητα ποὺ ζητεῖ ἀπὸ τὸν καθένα τὴν ἐλά- 37. Βλ. Βίκτωρος Ματθαίου, ὅ.π., σ Ὁ π. Ἀ. Σμέμαν παρατηρεῖ: «Βρισκόμαστε στὴ μέση τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς. Ἀπὸ τὴ μιὰ πλευρὰ ἡ φυσικὴ καὶ πνευματικὴ προσπάθεια, ἂν εἶναι συστηματικὴ καὶ συνεχής, ἀρχίζει νὰ μᾶς γίνεται αἰσθητή, τὸ φόρτωμα νὰ γίνεται πιὸ βαρύ, ἡ κόπωση πιὸ φανερή. Ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ βοήθεια καὶ ἐνθάρρυνση. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, ἀφοῦ ἀντέξουμε αὐτὴ τὴν κόπωση καὶ ἔχουμε ἀναρριχηθεῖ στὸ βουνὸ μέχρι αὐτὸ τὸ σημεῖο, ἀρχίζουμε νὰ βλέπουμε τὸ τέλος τῆς πορείας μας καὶ ἡ ἀκτινοβολία τοῦ Πάσχα γίνεται πιὸ ἔντονη. Ἡ Σαρακοστὴ εἶναι ἡ σταύρωση τοῦ ἑαυτοῦ μας, εἶναι ἡ ἐμπειρία ποὺ ἀποκομίζουμε ἀπὸ τὴν ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ ποὺ ἀκούγεται στὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα αὐτῆς τῆς Κυριακῆς: ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθήτω μοι (Μάρκ. 8,34)», A. Schmemann, ὅ.π., σ. 89. Πρβλ. «Βίος ἀνεόρταστος, μακρὰ ὁδὸς ἀπαντόχευτος», Δημόκριτος, Παρὰ Ἰ. Στοβαίῳ, 154, Βλ. Γ. Μαντζαρίδη, ὅ.π., σ. 336.

24 24 χιστη θυσία (νηστεία), τὴν ὁλόθυμη προσφορά (προσευχή), τὴν ταπεινὴ ἐπιστροφή (μετάνοια)» 39. Ἡ περίοδος τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς δὲν ἀποσκοπεῖ στὴ δημιουργία εὐσεβιστικῶν συναισθημάτων καὶ δὲν περιορίζεται σὲ πρακτικὲς ἐθιμικοῦ χαρακτήρα. «Εἶναι ἕνα στάδιο ἢ μία ὁδὸς ἀσκήσεως, ἡ ἀλήθεια ἢ ἡ ὡραιότητα τῆς Ὀρθόδοξης ἀσκήσεως» 40. Ἡ Ἐκκλησία στὸ Στιχηρὸ Ἰδιόμελο Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς ὑψηγοροῦσα προσκαλεῖ τοὺς πιστούς: «Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε» 41. Ὁ ἀγώνας αὐτὸς διεξάγεται κατὰ δύο τρόπους: ἀφενὸς μὲ τὴν ἐκκοπή, ἐκρίζωση, νέκρωση καὶ ἀφανισμὸ τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀφετέρου μὲ τὴν ἐργασία καὶ ἄσκηση τῶν ἀρετῶν ποὺ συνιστοῦν τὸ νέο «ἐν Χριστῷ» ἄνθρωπο. Σὲ ὅλη τὴν Ἁγία Γραφὴ διατρέχει ἡ παρότρυνση πρὸς τὸ διμέτωπο αὐτὸν ἀγώνα. Εἶναι χαρακτηριστικὸς ὁ λόγος τοῦ ἀποστόλου Παύλου: «ἀπεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν νέον τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν» (Κολ. 3,9-10). Τὴν περὶ παλαιοῦ καὶ νέου ἀνθρώπου διδασκαλία, τὸν καταστατικὸ χάρτη τῆς χριστιανικῆς ἀρετολογίας καὶ δεοντολογίας τῶν πιστῶν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν, κινοῦνται καὶ ὑπάρχουν «ἐν Χριστῷ», ἀναλύει καὶ καταγράφει διεξοδικότερα στὶς ἐπιστολές: Ἐφεσ. 4,17-32 καὶ Κολ. 3,1-17. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος κάνει ἐπίμονη ἔκκληση σὲ ὅλους τοὺς χριστιανοὺς νὰ ζοῦν σύμφωνα μὲ τὴν ἀλήθεια ποὺ ἀποκάλυψε ὁ Χρι- 39. Βλ. Ἀρχιμ. Ἐ. Οἰκονόμου, Μετανοίας καιρὸς καὶ δεήσεως ὥρα. Σπουδὴ στὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή [Σειρά: «Σύγχρονη Ποιμαντικὴ Βιβλιοθήκη» 2], Ἀθήνα 2010, σ. 9ἑ. 40. Βλ. π. Μ. Καρδαμάκη, Κεφάλαια κατανυκτικά, Ἀθήνα 1988, σ Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Ὁ Γρηγόριος Νύσσης ἀναφέρει: «Πᾶσι τοίνυν ἠνεῳγμένου τοῦ σταδίου πρὸς ἄθλησιν (στάδιον ὁ κοινὸς τῶν ἀνθρώπων βίος ἐστίν) ἐν ᾧ εἷς ἀντίπαλός ἐστιν ἡ κακία, πολυτρόπως τοῖς δολεροῖς παλαίσμασι καταγωνιζομένη τοὺς προσπαλαίοντας διὰ τοῦτο ὁ ἀγαθὸς τῶν ψυχῶν παιδοτρίβης προδείκνυσί σοι τῶν ἱδρώτων τὸ τέλος, καὶ τὸν ἐκ τῶν στεφάνων κόσμον, καὶ τὴν ἐπὶ τῇ νίκῃ ἀνάρρησιν», Τὸ Δεύτερον Βιβλίον εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τῶν Ψαλμῶν, κεφ. Β, PG 44, 492BC. Εἶναι χαρακτηριστικὸ τὸ Ἰδιόμελο Ἑσπέρας Δ Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν: «Ὁ τὸν ἀμπελῶνα φυτεύσας, καὶ τοὺς ἐργάτας καλέσας, ἐγγὺς ὑπάρχει Σωτήρ δεῦτε οἱ τῆς Νηστείας ἀγωνισταί, μισθὸν ἀπολαύσωμεν, ὅτι πλούσιος ὑπάρχει, ὁ δοτὴρ καὶ ἐλεήμων μικρὸν ἐργασάμενοι, κομισώμεθα, τὸ τῆς ψυχῆς ἔλεος», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 588.

25 στός, ἀποφεύγοντας τὶς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς τῶν ἐθνικῶν, τὰ χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τῶν ὁποίων περιγράφει: «Τοῦτο οὖν λέγω καὶ μαρτύρομαι ἐν κυρίῳ, μηκέτι ὑμᾶς περιπατεῖν, καθὼς καὶ τὰ ἔθνη περιπατεῖ ἐν ματαιότητι τοῦ νοὸς αὐτῶν, ἐσκοτωμένοι τῇ διανοίᾳ ὄντες, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ διὰ τὴν ἄγνοιαν τὴν οὖσαν ἐν αὐτοῖς, διὰ τὴν πώρωσιν τῆς καρδίας αὐτῶν, οἵτινες ἀπηλγηκότες ἑαυτοὺς παρέδωκαν τῇ ἀσελγείᾳ εἰς ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης ἐν πλεονεξίᾳ» (Ἐφεσ. 4,17-19). Εἶναι χαρακτηρι - στικὰ τὰ ρήματα στὴν ἀρχὴ τῆς φράσεως: ἀντὶ τοῦ συνηθισμένου «παρακαλῶ οὖν» χρησιμοποιεῖ «λέγω καὶ μαρτύρομαι», ποὺ σημαίνει: σᾶς ἐξορκίζω (πρβλ. Α Θεσ. 2,12), καὶ ἐνισχύονται μὲ τὸ «ἐν κυρίῳ», δηλωτικὸ τῆς πεποιθήσεως τοῦ Παύλου ὅτι ὅσα θὰ γράψει δὲν ἀποτελοῦν ἁπλὴ προτροπὴ ἀλλὰ ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν πίστη του στὸν Κύριο ποὺ εἶναι καὶ πίστη τῶν ἀναγνωστῶν του. Οἱ ἐθνικοὶ ζοῦν: α) «ἐν ματαιότητι τοῦ νοὸς αὐτῶν», ἀντὶ νὰ στραφοῦν στὸν ἀληθινὸ Θεὸ στρέφονται στὰ εἴδωλα, β) «ἐσκοτωμένοι τῇ διανοίᾳ ὄντες», ἀντὶ τοῦ φωτὸς τῆς ἀποκαλύψεως ἐπικρατεῖ μέσα τους τὸ θρησκευτικὸ σκοτάδι, γ) «ἀπηλλοτριωμένοι τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ» εἶναι ἀμέτοχοι καὶ ξένοι πρὸς τὴν «ἐν ἀρετῇ» ζωή, καὶ δ) «ἀπηλγηκότες», δηλαδὴ «οὐκέτι ἀλγοῦσιν ἁμαρτάνοντες», ὅπως ἑρμηνεύει ὁ Ὠριγένης 42. Ἡ ζωὴ τῶν χριστιανῶν εἶναι διαφορετικὴ ἀπὸ αὐτὴν τῶν ἐθνικῶν: «Ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως ἐμάθετε τὸν Χριστόν» (Ἐφεσ. 4,20). «Μανθάνειν τὸν Χριστὸν» δὲν σημαίνει μόνο τὴν ὀρθὴ γνώση γιὰ τὸ πρόσωπο καὶ τὴ διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ ἀλλὰ καὶ τὴ σύμφωνη μὲ τὶς ἐντολές του ζωή. Ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος ἑρμηνεύει: «Ἄρα καὶ τοῦτο μαθεῖν ἐστι τὸν Χριστόν, τὸ ὀρθῶς βιοῦν. Ὁ γὰρ πονηρῶς βιῶν, ἀγνοεῖ τὸν Θεὸν καὶ ἀγνοεῖται παρ αὐτοῦ» 43. Τὸ πῶς πρέπει νὰ ζοῦν οἱ χριστιανοὶ λέγεται μὲ τρόπο ἐπιγραμματικό: «ἀποθέσθαι ὑμᾶς κατὰ τὴν προτέραν ἀναστροφὴν τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, ἀνανεοῦσθαι δὲ τῷ πνεύματι τοῦ νοὸς ὑμῶν καὶ ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον τὸν Βλ. Ὠριγένους, Ἀποσπάσματα τῆς πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολῆς, J. A. Cramer (ed.), Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum, VI, Hildesheim 1967, σ. 175, Βλ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ὑπόμνημα εἰς τὴν πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολήν, Ὁμιλ. ΙΓ, PG 62, 95.

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Άγιος Πέτρος μετανοών (1600) «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για

Διαβάστε περισσότερα

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας)

(Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) (Σταυροπροσκυνήσεως, Απόκρεω, Αγίου Ιωάννη Κλίμακος, Τελώνη & Φαρισαίου, Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Τυρινής, Ασώτου, Οσίας Μαρίας Αιγυπτίας, Ορθοδοξίας) Τ ρ ι ώ δ ι ο Η περίοδος αυτή πήρε το όνομα της από

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ

ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ 2014 Αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή «Αυτός σήκωσε τις αμαρτίες μας με το ίδιο Του το σώμα στο σταυρό, για να πεθάνουμε κι εμείς ως προς την αμαρτία και να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ.

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 24 ΓΕΝΙΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 6 Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 11-14) Τῆς ἑορτῆς Παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς (Ματθ. 13-17) 13 Κυριακῆς μετὰ τὰ Φῶτα Ἑνὶ ἑκάστῳ ἡμῶν (Ἐφεσ. δ 7-13)

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 25 εκεμβριου 2016 ἀριθμ. πρωτ. : 793.- ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2016 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τοὺς εὐλαβεῖς Ἱερεῖς καὶ τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανοὺς τῆς καθ ἡμᾶς

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ» Γ. ΜΑΡΤΖΕΛΟΥ

«ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΟΣ ΔΙΑΛΟΓΟΣ» Γ. ΜΑΡΤΖΕΛΟΥ Από τη Διακήρυξη της Διαθρησκειακής Συνάντησης στις Βρυξέλες το 2001 με θέμα «Η ειρήνη του Θεού εν τω κόσμο». Στη Διακήρυξη που βρήκε μεγάλη απήχηση, ιδιαίτερα στην οικουμενική προσπάθεια για την οικοδόμηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου Ενότητα: 2

Ερμηνεία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου Ενότητα: 2 Ερμηνεία του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου Ενότητα: 2 Χρήστος Καρακόλης Τμήμα Θεολογίας Σελίδα 2 1. Πρόλογος Ι Α 1α Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος α β καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεόν, β γ καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος, α 2 οὗτος ἦν

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου

ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. Α. Στις Ακολουθίες Περιόδου ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΕΠΙΣΗΜΕΣ ΕΥΧΕΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ Τις παρακάτω ευχές ο λειτουργός δύναται, ελεύθερα, να τις χρησιμοποιήσει στο τέλος της θείας Λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα

Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης.

Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης. Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης. Ανήκει στον Όρθρο της Πέμπτης ( της ε` εβδομάδος των Νηστειών ) και ψάλλεται στο Απόδειπνο της

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8

Τι είναι το Άγιο Πνεύμα. Διδ. Εν. 8 Τι είναι το Άγιο Πνεύμα Διδ. Εν. 8 Κεντρικό γεγονός στη ζωή της Εκκλησίας Το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε στους αποστόλους και παραμένει στην Εκκλησία ως Παράκλητος, για να καθοδηγεί τους πιστούς «Εἰς πᾶσαν

Διαβάστε περισσότερα

11. Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 36. ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ E34ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

11. Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 36. ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ E34ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 11. Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ 36. ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑ E34ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 12. ΔΟΓΜΑ ΚΑΙ ΖΩΗ 37. Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ 13. ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΞΙΕΣ 38. ΣΩΤΗΡΑΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΣ 14. ΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΤΟΥ ΠΙΣΤΟΥ 39. Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ 15. Η

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

31 Ιουλίου 6 Αυγούστου 2017 Πνεύμα

31 Ιουλίου 6 Αυγούστου 2017 Πνεύμα 31 Ιουλίου 6 Αυγούστου 2017 Πνεύμα ΧΡΥΣΟΥΝ ΕΔΑΦΙΟΝ Κορινθίους Α 2: 12 Hμείς Ημείς δεν ελάβομεν το πνεύμα του κόσμου, αλλά το πνεύμα το εκ του Θεού, δια να γνωρίσωμεν τα υπό του Θεού χαρισθέντα εις ημάς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΙΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ιάταξη της θείας Λειτουργίας 1. Όταν ο λαός συναχθεί, ο ιερέας με τους βοηθούς του προχωρεί προς το ιερό, ενώ ψάλλεται το εισοδικό άσμα. Όταν φτάσει στο ιερό, κάνει υπόκλιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος)

ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΦΩΤΟΔΟΤΕΣ» - Κορυδαλλών 10 Κάντζα Αττικής 153 51 Phone: 210 6658 551 - Email: fotodotes@yahoo.gr ΠΡΟΣΕΥΧΗ: Η ΠΗΓΗ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ Β ΤΟΜΟΣ (Το πρακτικό μέρος) Συγγραφέας: Παπαδημητρακόπουλος Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού

ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΚΟΙΝΟ 1 Η αποκατάσταση των πάντων διά του Ιησού Χριστού 72. Το προοίμιο που ακολουθεί χρησιμοποιείται στις Λειτουργίες που είτε δεν Θεέ παντοδύναμε και αιώνιε, Δι αυτού ευδόκησες να αποκαταστήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα. με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη ΜΑΘΗΜΑ 3 Ο Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΓΚΑΙΝΙΑΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΙΝΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη

Διαβάστε περισσότερα

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει:

Σε παρακαλούμε, λοιπόν, Κύριε: το ίδιο Πανάγιο Πνεύμα ας ευδοκήσει να αγιάσει τα δώρα αυτά, 118. Ενώνει τα χέρια, τα επιθέτει στα Δώρα και λέει: ΤΕΤΑΡΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 116. Το προοίμιο της παρακάτω Ευχαριστιακής ευχής δεν επιτρέπεται να αντικατασταθεί με άλλο, διότι συνολικά παρουσιάζει σε περίληψη την ιστορία της σωτηρίας μας. Ο Κύριος να είναι μαζί

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του

* * * Ὁ πατέρας μου ἀπό τίς ἐπιστολές του Εἰς μνημόσυνον...ὁ πατέρας μου διακρινόταν ἐπίσης ἀπό εὐλάβεια, μέ ὅλη τήν σημασία τῆς λέξεως. Σεβόταν ἀπόλυτα τόν Θεό, σεβόταν τούς Κληρικούς, δέν ὁμιλοῦσε ποτέ ἐναντίον τους, οὔτε συμμετεῖχε σέ συζητήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παρόμοια νὰ σκεφθῇς ὅτι καὶ ἕνας ποὺ στέκεται κοντὰ σὲ μία μεγάλη πυρκαϊά, διατηρεῖ τὴν θερμότητα γιὰ πολὺ καιρὸ καὶ μετὰ τὴν ἀπομάκρυνσί του ἀπὸ τὴν φωτιά. Άραγε ἀπὸ ποιὰ ἄρρητη εὐωδία φιλανθρωπίας, ἀπὸ

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή ΜΑΘΗΜΑ 6 Ο ΠΟΙΗΣΩΜΕΝ ΑΝΘΡΩΠΟΝ... Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, και 3 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, κατά τη διδασκαλία του Χριστιανισμού, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ. Στη συνέχεια,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Η Ανάληψη του Κυρίου Οι επιπτώσεις της Αναλήψεως Η μεγίστη εορτή της Αναλήψεως του Κυρίου μας, αγαπητοί μου αδελφοί, την οποία εορτάζουμε σήμερα, αποτελεί το αποκορύφωμα των

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΓΕΓΟΝΌΤΑ ΤΗς ΖΩΉς ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΎ Ακίνητες γιορτές Κινητές γιορτές Χριστούγεννα Περιτομή Υπαπαντή Θεοφάνεια Μεταμόρφωση Είσοδος στα Ιεροσόλυμα Μυστικός Δείπνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ FAX: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΑΓΙΑΣ ΦΙΛΟΘΕΗΣ 19-21, 105 56 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103352364 FAX: 2103237654 www.iaath.gr, E-Mail: ipe.iaath@gmail.com ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ 5 Η ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΚΟΛΑΣΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΣΩΤΗΡΙ Στα κυριότερα θρησκεύματ 15 ο ΓΕΛ Θεσσαλονίκης Διερευνητική Εργασία της Β Λυκείου ΓΕΝΙΚ Α Χριστιανισμός, ονομάζεται το θρησκευτικό σύστημα πίστης, το οποίο αναγνωρίζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14

Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος. Διδ. Εν. 14 Ο Τριαδικός Θεός: οι γιορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου Πνεύματος Διδ. Εν. 14 Σαράντα ημέρες μετά το Πάσχα η Εκκλησία μας γιορτάζει την Ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς Με την Ανάληψη, επισφραγίζεται

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς

Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς Σύνοδος οὐρανοῦ καί γῆς...ἡ ὀρθόδοξη εἰκόνα εἶναι καρπός τῆς ἀποκαλυπτικῆς ἐμπειρίας τῶν θεουμένων ἁγίων. Εἶναι γνωστόν ὅτι οἱ ἅγιοι, ὅταν φθάνουν στήν θέωση καί τήν θεωρία τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ, μετέχουν

Διαβάστε περισσότερα

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης

Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή. Οδηγός μελέτης Πατήρ Αβραάμ Μάθημα - Τρία Η ζωή του Αβραάμ: Σύγχρονη εφαρμογή Οδηγός μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Το περίγραμμα το μαθήματος; με αποσπάσματα και περιλήψεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά

Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά Αγάπη: όχι ευκαιρία για καλή πράξη, αλλά π. Αλέξανδρου Σμέμαν Η επόμενη Κυριακή ονομάζεται Κυριακή της Απόκρεω γιατί στη διάρκεια της εβδομάδας που ακολουθεί αρχίζει μια περιορισμένη νηστεία αποχή κρέατος»

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Η Παύλεια Θεολογία. Σωτηριολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Σωτηριολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ

ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΘΗ π. Ἰωάννου Ζόζουλακ Κοσμήτορος τῆς Ὀρθόδοξης Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου Πρέσοβ Σλοβακίας Ἔχουμε συνηθίσει ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι νὰ ἐνεργοῦμε μὲ μηχανικὸ τρόπο, νὰ

Διαβάστε περισσότερα

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της

Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της Η δημιουργία του ανθρώπου Θεϊκή προέλευση του ανθρώπου Είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας κι έτσι που να μπορεί να μας μοιάσει κι ας εξουσιάζει τα ψάρια της θάλασσας,

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη» Πειραιῶς

Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη» Πειραιῶς ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡΙΔΟΣ «ΑΓΙΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΣΥΝΟΔΟΣ» Μεγάλη προετοιμασία, χωρίς προσδοκίες. Τετάρτη 23 Μαρτίου 2016, 9.00 π.μ. Στάδιο Εἰρήνης καί Φιλίας, Αἴθουσα «Μελίνα Μερκούρη»

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος 2 Tesalonika 1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος τη εκκλησια θεσσαλονικεων εν θεω πατρι ημων και κυριω ιησου χριστω 2 χαρις υμιν και ειρηνη απο θεου πατρος ημων και κυριου ιησου χριστου 3 ευχαριστειν

Διαβάστε περισσότερα

Τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι; Διδ. Εν. 7

Τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι; Διδ. Εν. 7 Τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι; Διδ. Εν. 7 Ερώτημα προς τους μαθητές Τι λέγουν οι άνθρωποι για μένα; Οι μαθητές απαντούν Άλλοι λένε πως είσαι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, άλλοι ο Προφήτης Ηλίας και άλλοι

Διαβάστε περισσότερα

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία

Η Παύλεια Θεολογία. Εκκλησιολογία. Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η Εκκλησιολογία Αικατερίνη Τσαλαμπούνη Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογία Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η καταλλαγή των πάντων εις Χριστόν (Κολ 1, 15-20)

Η καταλλαγή των πάντων εις Χριστόν (Κολ 1, 15-20) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η καταλλαγή των πάντων εις Χριστόν (Κολ 1, 15-20) Ενότητα 8 : 8 ο μάθημα Αικατερίνη Γ. Τσαλαμπούνη Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ

ΙΕΡΕΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΕΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ Ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου, ἤτοι τοῦ Νέου Ἔτους, Συμεὼν ὁσίου τοῦ Στυλίτου, τῶν Ἁγίων 40 Γυναικῶν, Ἀμμοῦν Διακόνου Ἑσπερινός-Παράκληση 18:00-19:00 06:30-08:30 2 4 6 8 Μάμαντος Μεγαλομάρτυρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ

ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ Μητροπολίτου Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως καί Πολυκάστρου ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΛΑΤΡΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΦΟΣΙΩΣΕΩΣ ΑΘΗΝΑ 1987 Προσφώνηση στοὺς Νεωκόρους τῶν Ἱ. Ναῶν τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀθηνῶν, κατὰ τὴ διάρκεια γεύματος ποὺ

Διαβάστε περισσότερα

Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. τίμησε με την παρουσία του τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό

Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος. τίμησε με την παρουσία του τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό Θέρμη 25/10/2013 Η Α.Θ.Π. ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος τίμησε με την παρουσία του τις εκδηλώσεις για τον εορτασμό των 35 χρόνων των Εκπαιδευτηρίων Ε. Μαντουλίδη. Τον εορτασμό των 35 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10

«Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα. Διδ. Εν. 10 «Προσκυνοῦμεν σου τά πάθη Χριστέ» Οδοιπορικό στη Μεγάλη Εβδομάδα Διδ. Εν. 10 α) Οι ακολουθίες της Μεγάλης Εβδομάδας Μεγάλη Εβδομάδα: επειδή γιορτάζουμε μεγάλα (σπουδαία) γεγονότα Από την Κυριακή των Βαΐων

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ.κ.σεραφείμ, για την Κυριακή της Ορθοδοξίας

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ.κ.σεραφείμ, για την Κυριακή της Ορθοδοξίας Ἀγαπητοί Πατέρες καί Ἀδελφοί, Βρισκόμαστε, στά πρόθυρα αὐτῆς τῆς εὐλογημένης περιόδου πού εἶναι ἡ πιό ὄμορφη περίοδος τοῦ ἔτους, ἡ πιό κατανυκτική ἡ πιό πλούσια σέ πνευματικές ἀφορμές καί εὐκαιρίες. Τό

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ ἐκ τάφου ἔνδοξος Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λάβαρον, Μονὴ Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Ρίλας, Βουλγαρία.

Ἡ ἐκ τάφου ἔνδοξος Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λάβαρον, Μονὴ Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Ρίλας, Βουλγαρία. Ἡ ἐκ τάφου ἔνδοξος Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λάβαρον, Μονὴ Ἁγίου Ἰωάννου τῆς Ρίλας, Βουλγαρία. -130- ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΙ ΤΗΣ ΔΙΑΚΑΙΝΗΣΙΜΟΥ Κατὰ τὴν ἑβδομάδα τῆς Διακαινησίμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ. π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ. π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ. ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΧΕΛΑΙΟ π.βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Τμήματος Θεολογίας Α.Π.Θ. Η εισήγηση σε πέντε ενότητες Εισαγωγικά Ευχέλαιο και Ευχαριστία Ευχέλαιο και Μετάνοια Το ευχέλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία [Α] Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία [Α] Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία [Α] Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Ἐπίκουρος Καθηγητὴς Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Τµῆµα Θεολογίας - Θεολογικὴ Σχολὴ Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήµιο Ἀθηνῶν Ὁ Ἀρειανισµὸς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία Ευαγγελισμός Ευαγγελισμός είναι η ανακοίνωση στην Παναγία της καλής είδησης ότι θα γεννήσει τον Μεσσία, αυτόν που υποσχέθηκε ο Θεός και περίμενε

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016

Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 1 Πανήγυρη Αγίου Γεωργίου 2016 Αγαπητοί μου Αδελφοί, λίγες ημέρες μετά από τη λαμπρή πανήγυρη της Ανάστασης του Κυρίου, πλημμυρισμένοι από πνευματική χαρά εορτάζουμε σήμερα τον Μεγαλομάρτυρα Άγιο Γεώργιο,

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ἁγίου ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ τοῦ Ἀθωνίτου. «Ἐγώ τούς ἐμέ φιλοῦντας ἀγαπῶ, τούς δέ δοξάζοντάς με δοξάσω», λέγει ὁ Κύριος (πρβλ. Παρ. η 17, Α Βασιλ. β 30).

Ἁγίου ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ τοῦ Ἀθωνίτου. «Ἐγώ τούς ἐμέ φιλοῦντας ἀγαπῶ, τούς δέ δοξάζοντάς με δοξάσω», λέγει ὁ Κύριος (πρβλ. Παρ. η 17, Α Βασιλ. β 30). για τους Αγίους Ἁγίου ΣΙΛΟΥΑΝΟΥ τοῦ Ἀθωνίτου «Ἐγώ τούς ἐμέ φιλοῦντας ἀγαπῶ, τούς δέ δοξάζοντάς με δοξάσω», λέγει ὁ Κύριος (πρβλ. Παρ. η 17, Α Βασιλ. β 30). Ὁ Θεός δοξάζεται μέ τούς Ἁγίους Του καί οἱ Ἅγιοι

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ. Τεσσαρακοστή: ένα πνευματικό οδοιπορικό προς τα Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού

Η Μ. Τεσσαρακοστή: ένα πνευματικό οδοιπορικό προς τα Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού Η Μ. Τεσσαρακοστή: ένα πνευματικό οδοιπορικό προς τα Πάθη και την Ανάσταση του Χριστού Σεβαστοί Πατέρες, Αξιότιμε κ. προϊστάμενε, Αγαπητές κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί συνάδελφοι, και αγαπητά μας παιδιά,

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η Ανάσταση Του Χριστού (κεφ.11) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές,

Διαβάστε περισσότερα

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15 Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας Διδ. Εν. 15 α) Η εξάπλωση της Εκκλησίας Μετά την Πεντηκοστή, η νέα πραγματικότητα που δημιουργείται στον κόσμο, η Εκκλησία, ζει και κινείται σε μια

Διαβάστε περισσότερα

«Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α»

«Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α» Ἕνα δεύτερο σημαντικὸ Ἁγιογραφικὸ βῆμα «Ἁγιογραφικὴ Σύναξις Πατρῶν Α» Μία ἐλπιδοφόρος ἀρχὴ Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου μας Ὠρωποῦ καὶ Φυλῆς κ. Κυπριανοῦ, τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α

Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Γενικὴ Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία Α Ενότητα 5: Ἡ περὶ Λόγου διδασκαλία: Λουκιανὸς ὁ ἀποσυνάγωγος Δρ. Ἰωάννης Ἀντ. Παναγιωτόπουλος Λέκτορας Γενικῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας Ἐθνικὸ καὶ Καποδιστριακὸ Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

- 3 - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

- 3 - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ - 3 - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η λειτουργική περίοδος του Τριωδίου. (Επίκαιρο) (κεφ.29) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές.

1. Η Αγία Γραφή λέει ότι ο Χριστός είναι η μόνη δυνατότητα σωτηρίας. 2. Ο Θεός φανερώνεται στην Παλαιά Διαθήκη πάντα με κεραυνούς και αστραπές. ΜΑΘΗΜΑ 13 Ο Η ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε πρότασης τη λέξη «σωστό»

Διαβάστε περισσότερα

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ

Παραθέτουμε απόσπασμα του άρθρου: ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟΝ- Οι Ιεχωβάδες και οι Μασόνοι κεφάλαια εις το βιβλίον των θρ Με ένα από τα αγαπημένα της θέματα ασχολήθηκε για μια ακόμη φορά, στο φύλλο 1991 της 27ης Σεπτεμβρίου 2013, η εφημερίδα ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΤΥΠΟΣ. Αιτία, το κεφάλαιο του βιβλίου των Θρησκευτικών που διδάσκεται στην

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά.

Επιλέγεται η διερευνητική μέθοδος, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο ΠΣ. Παρουσιάζοντας: Σύγχρονα πρότυπα και στοιχεία λατρείας προς αυτά. ΔΕ2:ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΤΗΤΑ ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ:ΛΑΤΡΕΙΑ Οι μαθητές/μαθήτριες να: - διακρίνουν τη λατρεία ως συστατικό στοιχείο της θρησκευτικότητας, - συνδέουν τους λατρευτικούς κύκλους της Ορθόδοξης λατρείας με την καθημερινότητά.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΑΡΧΗ & ΠΟΡΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Η φιλοσοφική σκέψη Στοχάζεται.. Θαλής ο Μιλήσιος: «Κάλλιστος ὁ κόσμος. Ποίημα γάρ Θεοῦ ἐστι». Αναξαγόρας: «Νοῦς τις ἐστί ὁ τά πάντα διακοσμήσας». Πλάτων : «Ὁ κόσμος εἰκών τοῦ νοητοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η Μ Ε Τ Α Τ Α Φ Ω Τ Α

Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η Μ Ε Τ Α Τ Α Φ Ω Τ Α ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΥΡΕΩΤΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ ΜΕΣΟΓΑΙΑΣ Κ Υ Ρ Ι Α Κ Η Μ Ε Τ Α Τ Α Φ Ω Τ Α «Ἔτσι θά καταλήξουμε ὅλοι στήν ἑνότητα πού δίνει ἡ πίστη καί ἡ βαθιά γνώση τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα)

Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα) ΜΑΘΗΜΑ 13ο Ἐπίκαιρο Ἡ πιστή Ρούθ (Χριστούγεννα) Τί ὄμορφα πού εἶναι ὅλα στολισμένα γύρω μας, παιδιά! Οἱ δρόμοι, τά σπίτια, τά καταστήματα... Καί καθώς ἀπολαμβάνουμε ὅλα αὐτά τά στολίδια καί τή χριστουγεννιάτικη

Διαβάστε περισσότερα