Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, «Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, «Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!»"

Transcript

1 1 + ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ, ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΧΑΡΙΝ, ΕΛΕΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΝ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, «Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε!» Ἐφάνη ἐπὶ τῆς γῆς ὁ τέλειος ἄνθρωπος καὶ δι αὐτοῦ τοῦ τρόπου ἐφανερώθη ἡ ἀσύλληπτος ἀξία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Oἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι ἰδιαιτέρως ζῶμεν τὴν μεταπτωτικὴν κατάστασιν, κατὰ τὴν ὁποίαν καθημερινῶς διαπιστώνομεν μετὰ τοῦ βαθέως στενoχωρημένου Ψαλμῳδοῦ ὅτι «πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἠχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν χρηστότητα, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός» (Ψαλμ. ΙΓ 3 - Ρωμ. γ 12-13). Δὲν ἠδύνατο ἀσφαλῶς ὁ ἄνθρωπος πρὸ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Χριστοῦ νὰ φαντασθῇ τὸ ἀρχαῖον κάλλος καὶ τὴν ἀσύλληπτον ἀξίαν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, διότι μετὰ τὴν πτῶσιν ὁ ἄνθρωπος ἠσθένησε καὶ ἠλλοιώθη. Μόνον οἱ πολὺ φωτισμένοι ἄνθρωποι διῃσθάνθησαν καὶ πρὸ Χριστοῦ τὴν ἀξίαν τοῦ προσώπου καθ ἑαυτὸ καὶ εἰς τὴν ἀπορίαν τοῦ ἀνθρωπίνου γένους «τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνήσκῃ αὐτοῦ;» (Ψαλμ. Η 5), ἐδογμάτισαν θεοπρεπῶς: «ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν» (ἐ.ἄ. 6). Αὐτὸ τὸ ὁποῖον διῃσθάνθησαν καὶ διεκήρυξαν πρὸ δύο καὶ ἡμισείας χιλιετηρίδων οἱ φωτισμένοι ἀπὸ τὸν Θεὸν ἄνθρωποι, ἐπανέλαβεν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Θεάνθρωπος καί, ἔκτοτε, ἐπαναλαμβάνουν κατ ἔτος ἀρκεταὶ διακηρύξεις κρατῶν, κυβερνήσεων καὶ κοινωνικῶν ὁμάδων καὶ διεθνεῖς συμβάσεις περὶ τοῦ σεβασμοῦ τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου καὶ τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου. Ἐν τούτοις, ἐπὶ τῶν ἡμερῶν μας βλέπομεν καθημερινῶς τὸν χείριστον ἐξευτελισμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τὴν ἀτίμωσιν καὶ τὸν διασυρμὸν αὐτοῦ. Ὀφείλομεν, λοιπόν, ἐὰν θέλωμεν νὰ εἴμεθα ἄξιοι τῆς δόξης καὶ τιμῆς διὰ τῆς ὁποίας περιέβαλε τὸ πρόσωπόν μας ὁ «δι ἡμᾶς

2 2 καθ ἡμᾶς γενόμενος» Δημιουργός μας, νὰ ἐμβαθύνωμεν εἰς τὴν ἔννοιαν αὐτῆς τῆς δόξης καὶ τιμῆς καὶ ἐμπνεόμενοι ἀπὸ αὐτὴν νὰ ἐνεργήσωμεν ὅ,τι καλλίτερον δυνάμεθα διὰ νὰ παύσῃ ἡ ἐσχάτως διογκουμένη ἐξευτελιστικὴ διὰ τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον συμπεριφορά. Ἡ ἀστάθεια, ἡ ὁποία ἀπειλεῖ σύνολον τὸ ἀνθρώπινον γένος, ἔχει κύρια χαρακτηριστικὰ τὴν ἀπουσίαν ἠθικῆς, τὴν ἔλλειψιν γνησίου καὶ φωτεινοῦ πνεύματος, καί, γενικώτερον, τὴν ἀπανθρωπίαν, τὴν ἐπικράτησιν ἐπὶ τοῦ ἄλλου, ἢ καλλίτερον τὸν ἀφανισμὸν τοῦ μὴ συμφωνοῦντος μὲ ἡμᾶς, τὴν ἀγνόησιν τῆς ἐπιδημησάσης εἰς τὴν γῆν «οὐρανῶν εὐσπλαγχνίας». Παρακολουθοῦμεν ἔκπληκτοι τὸ ἐπαναλαμβανόμενον συνεχῶς «δρᾶμα τῆς Βηθλεέμ». Διότι περὶ δράματος πρόκειται καὶ ὄχι περὶ χαρμοσύνου γεγονότος, ἐφ ὅσον ἀγνοεῖται ὁ σπαργανούμενος ἐν φάτνῃ τῇ οὐσίᾳ ἀφανὴς Θεάνθρωπος, καὶ τὸ δημιούργημά του, ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀντιμετωπίζεται ὡς εἰκὼν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ ὑπολογίζεται ὡς εἰκὼν τοῦ «πολιτισμένου κόσμου». Ἡ Ἁγία Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία μας καὶ ἡ θεολογία της διδάσκουν ὅτι τόσον ὁ ζῶν ἄνθρωπος ὅσον καὶ τὸ νεκρὸν ἀνθρώπινον σῶμα ἀξιοῦνται τοῦ ἀναλόγου σεβασμοῦ, διότι ἐγένοντο σκήνωμα τοῦ πνεύματος τοῦ ἀνθρωπίνου, τὸ ὁποῖον ἐξῆλθεν ἐκ τῆς πνοῆς τοῦ Θεοῦ τετιμημένον καὶ καλὸν λίαν. Ὅθεν, διὰ νὰ μὴ καταντήσῃ ἡ κοινωνία μας, «ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸν ἄνθρωπον λύκος», κατὰ τὸ ἀρχαῖον λόγιον, ὀφείλομεν ὅλοι νὰ ἐντείνωμεν τὰς προσπαθείας μας διὰ τὴν ἀποφυγὴν τῆς ἐπεκτάσεως καὶ διὰ τὸν ἐκμηδενισμὸν τῶν ἐσχάτως πολλαπλασιαζομένων ῥαγδαίως περιπτώσεων ἐξευτελιστικῆς συμπεριφορᾶς προσώπων πρὸς πρόσωπα καὶ ὠργανωμένων ὁμάδων πρὸς ἄλλας ὁμάδας. Μετὰ πολλῆς συνοχῆς καρδίας καὶ βαθείας θλίψεως τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον καὶ ἡ ἡμετέρα Μετριότης παρακολουθοῦμεν τὰ ὁσημέραι ὀγκούμενα κύματα ταῦτα βίας καὶ βαρβαρότητος, τὰ ὁποῖα ἐξακολουθοῦν νὰ μαστίζουν διαφόρους περιοχὰς τοῦ πλανήτου μας, καὶ ἰδιαιτέρως τὴν Μέσην Ἀνατολήν, καὶ μάλιστα τοὺς γηγενεῖς ἐκεῖ χριστιανούς, μὲ προσχήματα συχνάκις θρησκευτικά. Δὲν θὰ παύσωμεν δὲ νὰ διακηρύττωμεν ἀπὸ τοῦ Ἱεροῦ τούτου Κέντρου τῆς Ὀρθοδοξίας πρὸς πάντας, τοὺς ἀδελφοὺς Προκαθημένους τῶν Ὀρθοδόξων καὶ τῶν λοιπῶν Χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν, τοὺς ἐκπροσώπους τῶν Θρησκειῶν, τοὺς Ἀρχηγοὺς Κρατῶν, πρὸς πάντα ἄνθρωπον καλῆς θελήσεως, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς κατόπιν ὑποκινήσεων ἢ μὴ θέτοντας τὴν ἰδίαν ζωὴν αὐτῶν εἰς κίνδυνον διὰ νὰ ἀφαιρέσουν ἀνθρωπίνους ζωὰς συνανθρώπους δημιουργήματα καὶ αὐτὰ τοῦ

3 Θεοῦ, καὶ πρὸς πᾶσαν κατεύθυνσιν, ὅτι οὐδεμία εἶναι δυνατὸν νὰ ὑπάρξῃ μορφὴ ἀληθοῦς καὶ γνησίας θρησκευτικότητος ἢ πνευματικότητος ἄνευ ἀγάπης πρὸς τὸ ἀνθρώπινον πρόσωπον. Οἱοδήτι ἰδεολογικόν, κοινωνικὸν ἢ θρησκευτικὸν μόρφωμα περιφρονεῖ τὸν κατ εἰκόνα Θεοῦ πλασθέντα ἄνθρωπον καὶ διδάσκει ἢ ἐπιτρέπει τὸν μαζικὸν θάνατον συνανθρώπων μας, μάλιστα δὲ μὲ βάναυσον καὶ πρωτόγονον τρόπον, οὐδεμίαν ἀσφαλῶς ἔχει σχέσιν μὲ τὸν Θεὸν τῆς ἀγάπης. Στρέφοντες, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, τοὺς ὀφθαλμούς μας εἰς τὸ παγκόσμιον γίγνεσθαι, ἀποστρέφομεν τὸ πρόσωπόν μας ἐκ τῶν θλιβερῶν γεγονότων μισαλλοδοξίας καὶ ἐχθρότητος, τὰ ὁποῖα μαστίζουν τὴν ἀνθρωπότητα μέχρι σήμερον καὶ φθάνουν πλέον, διὰ τῶν συγχρόνων μέσων γενικῆς ἐπικοινωνίας, εὐχερέστερον εἰς τὰς ἀκοὰς καὶ τὴν ὅρασίν μας καὶ προκαλοῦν τρόμον διὰ τὰ ἐπερχόμενα δεινά, καὶ προβάλλομεν τὴν ἰσχυρὰν κληρονομίαν-ἀντιβίωσιν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρὸς θεραπείαν τῶν διαφόρων ἀπογοητεύσεων καὶ βαρβαροτήτων. Ἡ ἀντιβίωσις καὶ τὸ ἀντίδοτον εἰς τὴν σύγχρονον αὐτὴν βίαν εἶναι ὄχι τὰ «σκῆπτρα καὶ οἱ θρόνοι» ἀλλὰ ἡ καταπλήξασα τοὺς μάγους καὶ τὸν κόσμον «ἐσχάτη πτωχεία» τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία ἐνεργεῖ πάντοτε ὡς αὐτοαγάπη. Αὐτὴ εἶναι ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ Θεοῦ, ἡ μυστικὴ δύναμις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ μυστικὴ δύναμις τοῦ γένους τῶν χριστιανῶν. Ἡ δύναμις ἡ ὁποία νικᾷ καὶ ὑπερβαίνει διὰ τῆς ἀγάπης τὴν κάθε εἴδους βίαν καὶ τὰς ἐπαναστάσεις τῆς ἀνθρωπίνης σαρκός. Οὕτως ἀποτιμῶντες κατὰ τὰ ἐφετεινὰ Χριστούγεννα τὴν κατάστασιν τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων, εὐχόμεθα ὅπως βιώσωμεν οἱ πάντες τὴν χαρὰν τοῦ ἀπολύτου σεβασμοῦ τῆς ἀξίας τοῦ προσώπου, τοῦ συν - ανθρώπου, καὶ τὴν παῦσιν τῆς πτωτικῆς βίας, τὴν νίκην ἐπὶ τῆς ὁποίας διὰ τῆς ἀγάπης δηλοῖ ὁ σάρκα λαβὼν «Πατὴρ καὶ Ἄρχων τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, ὁ καλούμενος μεγάλης Βουλῆς Ἄγγελος οὗτος ἰσχυρὸς Θεός ἐστι καὶ κρατῶν ἐξουσίᾳ τῆς κτίσεως». Αὐτοῦ τοῦ τεχθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος Κυρίου τῆς δόξης, τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης ἡ Χάρις καὶ τὸ ἄπειρον Ἔλεος καὶ ἡ εὐδοκία εἴησαν μετὰ πάντων. Χριστούγεννα βιδ Ὁ Κωνσταντινουπόλεως διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν. 3

4 4 ΛΟΓΟΣ ΚΑΤΗΧΗΤΗΡΙΟΣ ΕΠΙ Τῌ ΕΝΑΡΞΕΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ + Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ - ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ, ΧΑΡΙΣ ΕΙΗ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ΚΑΙ ΚΥΡΙΟΥ ΗΜΩΝ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ, ΠΑΡ HΜΩΝ ΔΕ ΕΥΧΗ, ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΩΡΗΣΙΣ «Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε» (στιχηρὸν ἰδιόμελον τοῦ Τριῳδίου, Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς). Ἀδελφοὶ καὶ Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἐγκεντρίζει ἡμᾶς εἰς τὸ σῶμα Του καὶ μᾶς καλεῖ νὰ γίνωμεν ἅγιοι «ὅτι ἐγώ», λέγει, «ἅγιός εἰμι» (Α Πέτρ. α, 16). Ἐπιθυμεῖ ὁ Πλάστης μας νὰ ἔχωμεν κοινωνίαν μαζί Του καὶ νὰ γευθῶμεν τῆς χάριτός Του, νὰ μετάσχωμεν δηλαδὴ τῆς ἁγιότητός Του. Ἡ κοινωνία μὲ τὸν Θεὸν εἶναι ζωὴ μετανοίας καὶ ἁγιότητος, ἡ δὲ ἀπομάκρυνσις ἐξ Αὐτοῦ, ἡ ἁμαρτία, ταυτίζεται ἀπὸ τοὺς Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας μὲ τὴν «κακίαν τῆς καρδίας». Ἡ «ἁμαρτία οὐκ ἔστι τῆς φύσεως, ἀλλὰ τῆς κακῆς προαιρέσεως» (Θεοδωρήτου Κύρου, Διάλογος Α - Immutabilis, P.G. 83, 40D) ἢ τοῦ κακοῦ πνεύματος καὶ «οὐδεὶς πίστιν ἐπαγγελλόμενος ἁμαρτάνει», κατὰ τὸν Θεοφόρον Ἰγνάτιον. Ἡ ἁγιότης εἶναι ἰδιότης τοῦ Κυρίου, ὁ Ὁποῖος εἶναι ὁ «προσφέρων καὶ προσφερόμενος καὶ προσδεχόμενος καὶ διαδιδόμενος». Ὁ κατὰ χάριν ἱερουργὸς τοῦ Μυστηρίου τῆς Θείας Εὐχαριστίας προσφέρει εἰς τοὺς πιστοὺς «τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις», Σῶμα καὶ Αἷμα Χριστοῦ, καὶ λαμβάνει ἀμέσως παρὰ τοῦ πληρώματος τῶν Ὀρθοδόξων τὴν ἀπόκρισιν εἰς τὴν προσφορὰν ὅτι: «εἷς ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός», ὁ «ἐσθιόμενος καὶ μηδέποτε δαπανώμενος, ἀλλὰ τοὺς μετέχοντας ἁγιάζων».

5 Εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦ ἀνθρώπου νὰ ἐπιτύχῃ τὸ «καθ ὁμοίωσιν» μὲ τὸν Θεόν, διὰ τὸ ὁποῖον ἐδημιουργήθη, τὴν ἁγιότητα δηλαδή, ἡ ἀποβλέπουσα ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον εἰς τὴν σωτηρίαν τοῦ ἀνθρώπου Μία, Ἁγία, Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία «θεοπρεπῶς ἐδογμάτισε» μίαν περίοδον τοῦ ἔτους ὡς περίοδον ἰδιαιτέρας προσ - ευχῆς καὶ δεήσεως πρὸς κατευνασμὸν τῶν παθῶν τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος. Ἡ περίοδος αὕτη εἶναι ἡ ἀρχομένη ἀπὸ τῆς αὔριον σωτήριος προετοιμασία διὰ τὸ «Πάσχα τὸ μέγα καὶ ἱερώτατον Χριστοῦ». Εἶναι ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή, τὴν ὁποίαν πρέπει νὰ βιώσωμεν «δέησιν προσάγοντες καὶ ἄφεσιν αἰτοῦντες», ὥστε νὰ γευθῶμεν ἀληθῶς τὸ Πάσχα «μετὰ πάντων τῶν Ἁγίων», γινόμενοι «ἅγιοι», διὰ τῆς ὁμολογίας ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ὅτι εἴμεθα «σκεύη κεραμέως» συνθλιβόμενα ὑπὸ τοῦ πονηροῦ καθ ἡμέραν, «πίπτοντες καὶ ἀνιστάμενοι». Νὰ ὁμολογήσωμεν δηλαδὴ τὴν ἀνθρωπίνην ἀτέλειαν καὶ ἀδυναμίαν μας καὶ τὴν ἐνώπιον Θεοῦ μηδαμινότητά μας, μετανοοῦντες καὶ ἐπαναλαμβάνοντες ἐν ἑσπέρᾳ καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίᾳ καὶ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάσῃ ὥρᾳ, καίτοι «ἅγιοι» διὰ τοῦ βαπτίσματος, ὅτι «εἷς Ἅγιος, εἷς Κύριος, Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός». Καλοῦμεν, λοιπόν, πάντας τοὺς Ὀρθοδόξους πιστούς, κληρικούς, μοναχοὺς καὶ μοναχάς, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, νὰ μεταβάλωμεν τὴν ζωήν μας, πάντοτε μέν, ἰδιαιτέρως δὲ κατὰ τὴν περίοδον αὐτὴν τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, εἰς ἀγαπητικὴν πρὸς τὸν πλησίον προσπάθειαν προπαρασκευῆς διὰ τὴν μετοχὴν ἐκτυπώτερον ἀπὸ τοῦδε εἰς τὴν ἀνέσπερον Βασιλείαν τοῦ Κυρίου, τὸ «καινὸν Πάσχα». Προσκαλοῦμεν τοὺς πάντας εἰς ζωὴν ἁγιότητος καὶ πνευματικοῦ ἀγῶνος διὰ νὰ χαρισθῇ εἰς τὸν κόσμον καὶ εἰς ἡμᾶς ὡς «δόσις ἀγαθὴ» καὶ ὡς «δώρημα τέλειον» ἡ δυνατότης τῆς ὑπερβάσεως τῆς ἁμαρτίας, διότι «πᾶς ὁ γεγεννημένος ἐκ τοῦ Θεοῦ ἁμαρτίαν οὐ ποιεῖ [...] καὶ οὐ δύναται ἁμαρτάνειν, ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ γεγέννηται» (Α Ἰωάν. γ, 9-10). Ἂς εἰσέλθωμεν, λοιπόν, μὲ ὅλην τὴν ψυχήν μας, μὴ σκυθρωπάζοντες, ἀλλὰ χαίροντες καὶ ἀγαλλόμενοι, εἰς τὸ πνευματικὸν τοῦτο στάδιον τῶν ἀρετῶν καὶ ἂς καθοπλισθῶμεν «ἀγάπης τὴν λαμπρότητα, προσευχῆς τὴν ἀστραπήν, ἁγνείας τὴν καθαρότητα, εὐανδρίας τὴν ἰσχύν», καὶ ἂς συνοδοιπορήσωμεν μὲ τὸν Κύριον, δεόμενοι Αὐτοῦ νὰ μὴ «παρίδῃ ἡμᾶς κινδυνεύοντας τὴν ἀπ Αὐτοῦ διάστασιν» (Δοξαστικὸν τῆς Σταυροπροσκυνήσεως), ἀλλὰ νὰ μᾶς ἀξιώσῃ «ὅπως λαμπροφόροι προφθάσωμεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν, τὴν 5

6 6 καταλάμπουσαν ἀφθαρσίαν τῷ κόσμῳ» (ποίημα Θεοδώρου, ἀκολουθία Δευτέρας Α Ἑβδομάδος Νηστειῶν). Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Χριστῷ, Ἡ Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶναι ὡς περίοδος προετοιμασίας καὶ μετανοίας φωνὴ τῆς συνειδήσεώς μας, ἡ ὁποία, ἐσωτερικὴ καὶ ἀνέκφραστος, εἶναι προσωπικὴ κρίσις. Ὅταν μᾶς εὑρίσκῃ σφάλλοντας διαμαρτύρεται ἐντονώτατα, καθότι «οὐδὲν αὐτῆς βιαιότερον ἐν κόσμῳ», κατὰ τὸν βιωματικὸν κήρυκα τῆς μετανοίας Ἅγιον Ἀνδρέαν Κρήτης. Ὅθεν, πρέπει νὰ εἰρηνεύῃ μὲ τὴν συνείδησίν του ἕκαστος, διὰ τῆς μετανοίας, ὥστε «ἐν τῷ πυρὶ τῆς συνειδήσεως νὰ προσφέρωμεν μυστικὴν ὁλοκάρπωσιν», θυσιάζοντες τὰ πάθη μας καὶ προσφέροντες αὐτὰ θυσίαν ἀγάπης πρὸς τὸν συνάνθρωπον, ὅπως ὁ Κύριος ἑαυτὸν ὑπὲρ «τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καὶ σωτηρίας». Τότε μόνον θὰ ἀνατείλῃ καὶ δι ἡμᾶς ἐκ τοῦ τάφου ἡ συγγνώμη καὶ θὰ ζήσωμεν ὡς ἀνθρωπότης ἐν ἀλληλοσεβασμῷ καὶ ἀγάπῃ μακρὰν τῶν ὅσων βλέπομεν κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας φρικτῶν ἐγκλημάτων νὰ πλήττουν τὴν οἰκουμένην ἅπασαν. Εἰς τὸν ἀγῶνα τοῦτον ἔχομεν συμμάχους καὶ πρεσβευτὰς πάντας τοὺς Ἁγίους καὶ μάλιστα τὴν Παναγίαν Μητέρα τοῦ Κυρίου μας, τὴν διὰ τῶν ἱκεσιῶν της ὡς ἄλλος λουτὴρ «ἐκπλύνουσαν συνείδησιν». Ὅθεν, προτρεπόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν, ὡς πνευματικὸς Πατὴρ τῶν ἀνὰ τὴν οἰκουμένην Ὀρθοδόξων πιστῶν μας, ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, νὰ δράμωμεν μετὰ σπουδῆς εἰς τὸ ἀπὸ τῆς αὔριον ἀρχόμενον στάδιον τῶν ἀρετῶν, «μὴ ἄτοπα λογιζόμενοι, μὴ παράνομα πράττοντες», ἀλλὰ πορευόμενοι ἐν Χάριτι νὰ ἐκπλύνωμεν τὰς συνειδήσεις «γνώμῃ ἀγαθῇ» διὰ τῆς μετανοίας, ἔχοντες τὴν βεβαιότητα ὅτι οἱ οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ καὶ πάντα «τὰ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα» θὰ καταυγασθοῦν ἐν τέλει ὑπὸ τοῦ φωτὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου. Ἡμεῖς δέ, «πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ Ναοῦ τοῦ Κυρίου» ἱστάμενοι, ἐὰν ἀξίως πολιτευθῶμεν, θὰ περιβληθῶμεν χιτῶνα φωτεινὸν μιμήσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ θὰ ἀξιωθῶμεν τοῦ «καινοῦ πόματος» ἐκ τῆς Πηγῆς τῆς ἀφθαρσίας, γευόμενοι τῆς χαρᾶς τοῦ ὀλβίου τάφου τοῦ Κυρίου καὶ συν ωθούμενοι ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ «ἕως τῶν κεράτων τοῦ θυσιαστηρίου», ἐν τόπῳ ὅπου «τὰ φοβερὰ τελεσιουργεῖται». Γένοιτο. Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ βιε Ὁ Κωνσταντινουπόλεως διάπυρος πρὸς Θεὸν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

7 7 ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ 2014 Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν Ἱερὸ Κλῆρο καὶ τοὺς εὐσεβεῖς Χριστιανοὺς τῆς εὐλογημένης Θεσσαλονίκης Ἀδελφοί μου, Κάτω ἀπὸ τὶς ἀμυδρὲς ἀνταύγειες ἑνὸς πρωτοφανοῦς ἀστέρος, ποὺ καθιστοῦσε πιὸ ἔντονη τὴν παρουσία τοῦ Οὐρανοῦ. Μέσα στοὺς μελωδικοὺς ὕμνους τῶν ἀγγελικῶν στρατιῶν, ποὺ ἐτραγουδοῦσαν τὸν ὕμνο τῆς εἰρήνης. ἐμπρὸς στὰ ἔκπληκτα ἀπὸ εὐλάβεια καὶ θαυμαστὰ μάτια τῶν ποιμένων, ποὺ εἶδαν πρῶτοι «τὸ ῥῆμα τοῦτο τὸ γεγονός». καὶ κάτω ἀπὸ τὴν στοργικὴ τρυφερότητα τῆς Παναγίας Μητέρας, ποὺ ἦταν ἡ μετρημένη ἀναλογικὴ προσφορὰ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους στὴν ὁλοκλήρωση τοῦ μυστηρίου τῆς σωτηρίας, γεννήθηκε ἐπάνω στὴν γῆ ὁ Λυτρωτὴς Χριστός μας. Εὐλαβικοὶ κι ἐμεῖς προσκυνητὲς σήμερα, μέσα στὴν εὐφρόσυνη χαρὰ τῆς χριστουγεννιάτικης λειτουργίας, ποὺ τὴν διαλαλοῦν οἱ ὀρθρινὲς καμπάνες τῶν χριστιανικῶν Ναῶν ὅλου τοῦ κόσμου, ἂς βηματίσωμε εὐλαβικὰ καὶ μὲ τοῦ νοῦ τὰ μέτρα καὶ μὲ τῆς καρδιᾶς τὴν πίστη, γιὰ νὰ γευθοῦμε τὰ ἄμετρα ἀγαθὰ τῆς «ἱερᾶς τοῦ Υἱοῦ καὶ Λόγου ἐπιφανείας». Μὲ ἐξάρτυση τὰ δῶρα ποὺ ἐχάρισε στὴν ἀνθρώπινη ὑπόστασή μας ὁ Πλαστουργὸς Θεὸς καὶ μὲ ὁπλισμὸ τὶς χριστιανικὲς ἀρετὲς ποὺ μᾶς ἐδώρισε ἡ Χάρις τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἂς ἀντικρύσωμε στὰ μάτια τὸν νεογέννητο Χριστὸ γιὰ νὰ διαβάσωμε ἐκεῖ, ὅσα Ἐκεῖνος μᾶς λέγει καὶ μᾶς ἐρωτᾶ. 1. Ἦλθα στὴν γῆ ἀθόρυβα καὶ εἰρηνικά, μᾶς λέγει. Οἱ ἄγγελοι ποὺ μὲ συνοδεύουν, ψάλλουν τὸν ὕμνο τῆς εἰρήνης, προαναγγέλλοντας ἔτσι τὸ πρῶτο μεγάλο δῶρο τοῦ Πατέρα μου στὸν κόσμο «Θεὸς ὢν εἰρήνης,

8 8 τῆς μεγάλης βουλῆς του τὸν Ἄγγελον, ἀπέστειλεν ὑμῖν». Διότι πάντα θέλω στὶς ψυχὲς τὶς ἰδικές σας, νὰ εἶναι μόνιμη καὶ ἀναφαίρετη ἡ εἰρήνη ἡ ἰδική μου. Ἀπὸ τώρα καὶ μέχρι τὴν ὥρα τῆς σταυρικῆς μου θυσίας καὶ μέχρι τῆς στιγμὴ τῆς Ἀναλήψεώς μου στοὺς οὐρανοὺς ἡ εὐλογία μου καὶ ὁ χαιρετισμός μου θὰ εἶναι αὐτός. Εἰρήνη ὑμῖν, παιδιά μου ἀγαπητά. Γιατί, λοιπόν, σήμερα σεῖς ἀντιδικεῖτε; Γιατί μάχεσθε οἱ λαοί; Γιατί φιλονικεῖτε οἱ ἀδελφοί; Γιατί διαπληκτίζεσθε οἱ συγγενεῖς; Γιατί συγκρούεσθε οἱ σύζυγοι; Γιατί χειροδικεῖτε οἱ συνάδελφοι; Γιατί βασανίζετε καὶ βασανίζεσθε οἱ κομματικοὶ ἀντίπαλοι; Γιατί φονεύετε καὶ φονεύεσθε; Γιατί ὑβρίζετε καὶ ὑβρίζεσθε; Γιατί ἐκδικεῖσθε καὶ μνησικακεῖτε; Γιατί ταράσσεσθε καὶ ὑποφέρετε; Μ αὐτὴ τὴν ζωή σας, θάλασσα τρικυμισμένη θὰ εἶναι ἡ ψυχή σας, καὶ ἡ εὐτυχία θὰ εἶναι χίμαιρα μακρυνή. Ἐλᾶτε ἰδιαίτερα σήμερα στὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ. Ἀκοῦστε τὸν ὕμνο τῆς εἰρήνης. Γίνετε παιδιὰ τῆς εἰρήνης ζῶντας μέσα στὴν αἰώνια Βηθλεὲμ τῆς Ἐκκλησίας. Παιδιά μου «εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν. οὐ καθὼς ὁ κόσμος δίδωσιν, ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν. μὴ ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία» (Ἰω. 14,27). 2. Ἦλθα ἀκόμη στὴν γῆ, μᾶς λέγει ὁ Χριστός, πτωχικὰ καὶ ταπεινά. Κλειστὰ τὰ σπίτια τῶν ἀνθρώπων, κλειστὲς καὶ οἱ καρδιές τους, ἔστειλαν στὴν ἐρημιὰ καὶ στὸ κρύο τὴν Παναγία Μητέρα μου. Καὶ ἐκείνη, χωρὶς γογγυσμό, μὲ ἔφερε στὸν κόσμο σὰν τὸ πιὸ πτωχὸ παιδὶ τῆς γῆς. Τέτοιο ἦταν τὸ θέλημα τοῦ οὐρανίου Πατέρα μου. Νὰ δώσω τὴν μαρτυρία τῆς πτωχείας. Καὶ ἦταν ἡ πτωχεία ἡ ὑλική, ἐλάχιστη μπροστὰ στὴν πτωχεία ποὺ ἔπαιρνα μὲ τὴν ἀνθρώπινη φύση. Καὶ ἔμεινα σὲ ὅλη μου τὴν ζωὴ πτωχὸς χωρὶς χρήματα, χωρὶς κατοικία, χωρὶς κανένα ἐπίγειο κατάλυμα, καὶ ἐκτὸς ἁμαρτίας. Ἕνα ἐναλλασόμενο σπήλαιο τῆς Βηθλεὲμ ἦταν ὅλη ἡ ἐπίγεια ζωή μου. Γιατί, λοιπόν, σεῖς στὴν μαρτυρία τῆς πτωχείας μου ἀντιπαραβάλλετε τὴν πρόκληση τοῦ πλούτου; Γιατί ἐπιδιώκετε τὴν πολυτέλεια; Γιατί κυνηγᾶτε τὰ χρήματα; Γιατί αὐξάνετε τὰ κεφάλαιά σας; Γιατί κολακεύεσθε ἀπὸ τὰ ἀκριβὰ ἐνδύματα; Γιατί παίρνετε καὶ ἀλλάζετε τὸ ἕνα μετὰ τὸ ἄλλο τὰ αὐτοκίνητα; Γιατί πετᾶτε τὰ χρήματά σας στὰ χαρτοπαίγνια; Γιατί χορταίνεσθε μὲ πλούσια ἐδέσματα; Γιατί καμαρώνετε γιὰ τὴν σπατάλη σας στὰ γλέντια, τότε ποὺ μπορούσατε νὰ τὰ κάμετε ὅλα αὐτά; Αὐτὰ δὲν κάνατε πρὶν μερικὰ χρόνια, πρὶν ἔλθῃ ἡ περιβόητη

9 οἰκονομικὴ κρίση; Μὲ αὐτό σας τὸ φρόνημα προκαλεῖτε τὴν δικαιοσύνη μου. Προκαλεῖτε τὰ πτωχὰ παιδιά μου, ποὺ εἶναι ἀδέλφια σας. Οἱ ἡγέτες σας ὁμιλοῦν γιὰ λιτότητα καὶ σεῖς πολλαπλασιάζετε τὶς ἀνάγκες σας. Καὶ ἡ βουβὴ κραυγὴ τῶν περιφρονημένων ἀδελφῶν σας χάνεται μέσα στὴν βουὴ τῆς πολυθόρυβης «γλυκειᾶς» ζωῆς σας. Δὲν φοβεῖσθε μήπως ἐκπληρωθῆ ὁ λόγος τῆς Γραφῆς «οὐχ ὁ Θεὸς ἐξελέξατο τοὺς πτωχοὺς τοῦ κόσμου πλουσίως ἐν πίστει καὶ κληρονόμους τῆς βασιλείας ἧς ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν; ὑμεῖς δὲ ἠτιμάσατε τὸν πτωχόν» (Ἰακ. 2,5-6). Παιδιά μου, «δικαιοσύνην μάθετε». Ἀγαπῆστε τοὺς ἀδελφούς σας. Θυμηθῆτε τὴν πτωχεία μου στὸ σπήλαιο τῆς Βηθλεέμ, ποὺ σᾶς γεμίζει σήμερα ζεστασιά, ἀγάπη καὶ εὐφροσύνη. Ἀδελφοί μου, Αὐτὰ μᾶς λέγει σήμερα ὁ Χριστός. Καὶ ἔχουν τὰ λόγια του αἰώνιο κῦρος. Ἡ εἰρήνη καὶ ἡ δικαιοσύνη, ἡ χαρὰ καὶ ἡ ἀγάπη εἶναι δῶρα τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο. Καὶ εἶναι αὐτὰ ποὺ λείπουν ἀπὸ τὸν κόσμο. Γιατὶ δὲν τὰ ἐπιζητοῦμε ἐμεῖς; Κανένα σύστημα, οὔτε ἀστικό, οὔτε κεφαλαιοκρατικό, οὔτε συντηρητικό, οὔτε σοσιαλιστικό, οὔτε ὁλοκληρωτικό, δὲν μπορεῖ νὰ χαρίσῃ στοὺς ἀνθρώπους του τὴν εἰρήνη καὶ τὴν δικαιοσύνη. Διότι γιὰ τὰ κοινωνικὰ συστήματα ἡ εἰρήνη καὶ ἡ δικαιοσύνη εἶναι μόνον ἐπίγειες ἐπιδιώξεις μὲ ἀνθρώπινα μέσα, ἐνῷ γιὰ τὴν Ἐκκλησία εἶναι οὐράνιες ἀρετές, χαρίσματα τοῦ Θεοῦ, ποὺ μᾶς ἐξασφαλίζουν ἤρεμο κοινωνικὸ βίο καὶ ποὺ μᾶς προετοιμάζουν γιὰ τὴν Βασιλεία του. Αὐτὴ εἶναι ἡ καταξίωση τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως. Τελικὰ ἡ περιώνυμη κρίση δὲν θὰ μᾶς κατακρημνίσῃ. Πρέπει νὰ σταθοῦμε ὄρθιοι καὶ δυνατοί, ὡς πολίτες τῆς Ἑλλάδος καὶ παιδιὰ τῆς Ὀρθοδόξου χριστιανικῆς πίστεώς μας. Ἀδελφοί μου, χαίρετε, εἰρηνεύετε, ἀγαπᾶτε καὶ εὐεργετεῖτε. Καὶ ὁ Θεὸς τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης ἔσται μεθ ἡμῶν. Εὐχέτης Ὁ Μητροπολίτης Ὁ Θεσσαλονίκης Ἄνθιμος 9

10

11 11 ΘΩΜΑ ΑΝΤ. ΙΩΑΝΝΙΔΗ Ἐπίκ. Καθηγητῆ τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή Πορεία πρὸς τὸ Πάσχα (Βιβλικὴ καὶ λειτουργικὴ θεώρηση) Τὸ παρὸν ἄρθρο περιλαμβάνει τρία μέρη. Στὴν ἀρχή, ἡ εἰσαγωγὴ ἀναφέρεται στὴ νοηματικὴ προσέγγιση τῆς Τεσσαρακοστῆς ὡς πορείας πρὸς τὸ Πάσχα. Στὴ συνέχεια: (1) Καταγράφει τὸ νόημα ποὺ δίνει στὴν Τεσσαρακοστὴ ἡ Ἐκκλησία μὲ βάση ἐνδεικτικὲς ἁγιογραφικὲς προτυπώσεις της. (2) Ἀποτυπώνει ἑορταστικὰ γεγονότα, βασικοὺς σταθμοὺς στὴν πορεία τῆς πνευματικῆς ζωῆς κάθε χριστιανοῦ. (3) Προ βάλλει τὴν Τεσσαρακοστὴ ὡς πρόκληση καὶ πρόσ κληση ζωῆς ἐν Χριστῷ. Στὸ τέλος, συνάγονται βασικὰ συμπεράσματα. Ἡ ἀνάπτυξη τοῦ θέματος θεμελιώνεται στὰ κείμενα τῆς Ἁγίας Γραφῆς, Παλαιᾶς καὶ Καινῆς Διαθήκης, στοὺς ἱεροὺς ὕμνους τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ στὴ σύγχρονη σχετικὴ βιβλιογραφία. Εἰσαγωγή: Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ πορεία πρὸς τὸ Πάσχα Τί εἶναι ἡ Τεσσαρακοστὴ γιὰ τὴν Ἐκκλησία καὶ γιὰ τὸν καθένα πιστὸ ξεχωριστά; Τί δίνει σὲ αὐτὸν καὶ τί ζητάει ἀπὸ αὐτόν; Καὶ πῶς μέσα σὲ αὐτὴν βρίσκει τὴν ἔκφραση καὶ τὸ νόημα ὁ ἱερὸς «καιρὸς» τοῦ Κυρίου, ἀλλὰ καὶ ὁ ἱερὸς «καιρὸς» τοῦ πιστοῦ; Ἡ Ἐκκλησία στὸ Δοξαστικὸ τῶν Αἴνων Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς προσ - καλεῖ τοὺς πιστούς: «Ἔφθασε καιρός, ἡ τῶν πνευματικῶν ἀγώνων ἀρχή, ἡ κατὰ τῶν δαιμό νων νίκη, ἡ πάνοπλος ἐγκράτεια, ἡ τῶν Ἀγγέλων εὐπρέπεια, ἡ πρὸς Θεὸν παρρησία» Δοξαστικὸν τῶν Αἴνων Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτι-

12 12 Δύο βασικοὶ ὅροι χρησιμοποιοῦνται ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία γιὰ τὴ δήλωση τῆς περιόδου αὐτῆς: Ὁ ἕνας δηλώνει τὸ περιεχόμενο, «Νηστεία», «μεγάλη Νηστεία», «χρόνος» ἢ «καιρὸς τῶν Νηστειῶν» 2. Καὶ ὁ ἄλλος τὸ χρονικὸ πλαίσιο μέσα στὸ ὁποῖο κινεῖται ἡ νηστεία αὐτή, «Τεσσαρακοστή», «Μεγάλη» ἢ «Ἁγία Τεσσαρα κοστὴ» ἢ πληρέστερα «Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή». Τόση δὲ εἶναι ἡ σύνδεση τῶν δύο αὐτῶν ἐννοιῶν, τῆς νηστείας καὶ τῆς Τεσσαρακοστῆς, ὥστε στὴ μεταγενέστερη ἐκκλησιαστικὴ καὶ λαϊκὴ θρησκευτικὴ γλῶσσα «νηστεία» νὰ σημαίνει «Τεσσαρακοστὴ» καὶ «Τεσσαρακοστὴ» νὰ σημαίνει «νηστεία». Πρὶν ἀπὸ τὸ Πάσχα ὑπῆρχε νηστεία ὀλίγων κατ ἀρχὴν ἡμερῶν, ποὺ ἀναπτύχθηκε σὲ τεσσαρακονθήμερη κατὰ μίμηση τῆς νηστείας τοῦ Κυρίου στὴν ἔρημο καθὼς καὶ τῶν ἄλλων προτύπων τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης (Μωϋσῆς, Ἠλίας κ.λπ.), ἀλλὰ καὶ ὡς προσφορὰ τοῦ ἑνὸς δεκάτου, «ἀποδεκάτωση», τῆς κατὰ ἔτος ζωῆς τῶν πιστῶν στὸ Θεό (365 ἡμέρες, χοντρικῶς 400 : 10 = 40) 3. Στὸν Ἑσπερινὸ τῆς Τετάρτης τῆς Τυρινῆς χαιρετίζεται ἡ Τεσσαρακοστὴ ὡς πνευματικὴ ἄνοιξη νηστείας καὶ περίοδος φωτός: «Ἀνέτειλε τὸ ἔαρ τῆς νηστείας, καὶ τὸ ἄνθος τῆς μετανοίας ἁγνίσωμεν οὖν ἑαυτοὺς ἀδελφοί, ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ, τῷ Φωτοδότῃ ψάλλοντες, εἴπωμεν Δόξα σοι, μόνε Φιλάνθρωπε» 4. κόν, ἔκδ. Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, Ἐν Ἀθήναις (1994) , σ «Ἡ ἄσκησις τοῦ σώματος μὲ νηστεία, προσευχή, ἐγκράτεια δὲν προέρχεται ἀπὸ μιὰ δυαλιστικὴ θεώρησι ὑποτιμήσεως τοῦ σώματος Εἶναι χαρακτηριστικὸ ἐν προκειμένῳ τὸ γεροντικὸ λόγιο, ποὺ ἀποδίδει τὸν σκοπὸ τῆς χριστιανικῆς ἀσκήσεως τοῦ σώματος, κατὰ τὸ ὁποῖον γινόμαστε «παθοκτόνοι καὶ οὐ σωματοκτόνοι», Μητροπ. Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττοῦ Δανιήλ, Ἡ Ψυχωφελής. Σχόλια σὲ θέματα τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς [Σειρά: «Ἀναβαθμοί» 1], Καισαριανή 2006, σ Βλ. Ἰ. Φουντούλη, «Γένεσις τῶν χριστιανικῶν ἑορτῶν», Τὸ Χριστιανικὸν Ἑορτολόγιον. Πρακτικὰ Η Πανελληνίου Λειτουργικοῦ Συμποσίου Στελεχῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων (Βόλος, Σεπτεμβρίου 2006) [Σειρὰ Ποιμαντικὴ Βιβλιοθήκη 15], Ἀθῆναι 2007, σ. 58. «Ἡ διάρκεια τῆς πρὸ τοῦ Πάσχα νηστείας, μὴ οὖσα κατ ἀρχὰς καθωρισμένη, κατὰ τὸν Δ αἰῶνα ἐπεξετάθη εἰς 40 ἡμέρας, εἰς ἀνάμνησιν τῆς νηστείας τοῦ Μωυσέως, τοῦ Ἠλιοὺ καὶ τοῦ Ἰησοῦ, οἵτινες ἐνήστευσαν 40 ἡμέρας, ὀνομασθεῖσα διὰ τοῦτο Τεσσαρακοστή», Σ. Μακρῆ, «Νηστεία», ΘΗΕ 9 (1966), σσ Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ «Ἡ νηστεία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς,

13 Ἡ Μ. Τεσσαρακοστὴ εἶναι μιὰ ἄνοιξη νέας ζωῆς, νέα ἐποχή, ἐποχὴ ἀνανέωσης, ὄχι μόνο γιατὶ μετανοοῦμε, ἀλλὰ γιατὶ ὁ Χριστὸς μᾶς προσλαμβάνει καὶ προσφέρει μὲ τὸ Σταυρὸ καὶ τὴν Ἀνάστασή του σὲ ὅλους τὴν πληρότητα τῆς αἰώνιας ζωῆς 5. Σὲ ὅλη τὴ διάρκεια τῶν σαράντα ἡμερῶν ὁ Σταυρὸς καὶ ἡ Ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἀποτελοῦν σημεῖο ἀναφορᾶς ὅλων τῶν ὕμνων στὴν ὑμνογραφία τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς. Εἶναι μιὰ διαρκὴς ὑπενθύμιση ὅτι, ὅσο στενὸς καὶ δύσκολος κι ἂν εἶναι ὁ δρόμος, τελικὰ ὁδηγεῖ στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Σκοπὸς τῆς Μ. Τεσσαρα κοστῆς εἶναι νὰ προετοιμάσει τοὺς πιστοὺς νὰ προσκυνήσουν «τὰ φωταυγῆ τοῦ Σωτῆρος παθήματα» καὶ νὰ φθάσουν «λαμπροφόροι εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν». Εἶναι χαρακτηριστικὸς ὁ ὕμνος: «Τὴν πάνσεπτον ἐγκράτειαν ἐναρξώμεθα φαιδρῶς ὅπως λαμπροφόροι προφθάσωμεν εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν, τὴν καταλάμπου σαν ἀφθαρσίαν τῷ κόσμῳ» 6. Ὁλόκληρη ἡ λατρεία τῆς Ἐκκλησίας εἶναι ὀργανωμένη γύρω ἀπὸ τὸ Πάσχα, γι αὐτὸ καὶ ὁ «λειτουργικὸς χρόνος» 7, δηλαδὴ ἡ δια- 13 συμφώνως πρὸς τὸ ὅλον σχέδιον τοῦ Τριῳδίου, εἶναι πασχαλινὴ νηστεία, προετοιμασία διὰ τὸ Ἅγιον Πάσχα τοῦ Κυρίου. Ἀποβλέπει εἰς τὸ νὰ φθάσωμεν λαμπροφόροι εἰς τὴν ἁγίαν καὶ τριήμερον Ἀνάστασιν, τὴν καταλάμπουσαν ἀφθαρσίᾳ τῷ κόσμῳ», Ε. Θεοδώρου, Ἡ μορφωτικὴ ἀξία τοῦ ἰσχύοντος Τριῳδίου. Συμβολὴ εἰς τὴν «Πρακτικὴν Θεολογίαν», Ἐν Ἀθήναις 1986, σ Βλ. A. Bloom, Στὸ φῶς τῆς Κρίσης τοῦ Θεοῦ. Πορεία ἀπὸ τὸ Τριῴδιο στὴν Ἀνάσταση (μτφρ. Π. Τσαλίκη-Κιοσόγλου, ἐπιμ. ἔκδ. Β. Ἀργυριάδη), Ἀθήνα 2009, σ «Ἡ διάβαση τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης καὶ τὸ πέρασμα ἀπὸ τὴν Αἴγυπτο τῆς δουλείας στὴ χώρα τῆς ἐλευθερίας, ποὺ ἦταν τὸ ἱστορικὸ περιεχόμενο τοῦ ἑβραϊκοῦ Πάσχα, θεωρήθηκε τύπος καὶ ὑπερκαλύφθηκε ἀπὸ τὴ διάβαση τοῦ Κυρίου, καὶ δι αὐτοῦ καὶ τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων, ἀπὸ τοῦ θανάτου στὴ ζωὴ διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως», Ἰ. Φουντούλη, «Γένεσις τῶν χριστιανικῶν ἑορτῶν», ὅ.π., σ Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Πρβλ. A. Schmemann, Μεγάλη Σαρακοστὴ πορεία πρὸς τὸ Πάσχα (μτφρ. Ἐ. Γκανούρη) [Σειρά: Ὀρθόδοξη Μαρτυρία 6], Ἀθήνα (1969) , σ «ἡ καθ ὅλου ὀρθόδοξος λατρεία εἶναι ἡ κλασσικὴ ἔκφρασις καὶ βίωσις τῆς ἔν τε τῇ Π. καὶ τῇ Κ.Δ. ἀπαντωμένης ἐννοίας τοῦ λεγομένου λειτουργικοῦ χρόνου ἢ συμπεπυκνωμένου χρόνου, καθ ἣν συνηθέστατα ἐν τῇ λατρείᾳ ὁ χρόνος, παύων νὰ ὑφίσταται ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ παρελθόντος, τοῦ παρόντος καὶ τοῦ μέλλοντος, μετουσιοῦται εἰς ἓν μυστικὸν βίωμα, καθ ὅ, βιουμένης τῆς αἰωνιότητος ἐν τῷ παρόντι, συμπυκνοῦνται καὶ βιοῦνται μυστηριωδῶς

14 14 δοχὴ τῶν ἑορτῶν, κάνει τὴ ζωὴ τῶν πιστῶν προσκυνηματικὴ πορεία πρὸς τὸ Πάσχα, ποὺ εἶναι τὸ Τέλος καὶ ποὺ ταυτόχρονα εἶναι ἡ Ἀρχή. Εἶναι τὸ τέλος ὅλων αὐτῶν ποὺ συνιστοῦν τὸν «παλαιὸ ἄνθρωπο» καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς νέας ἐν Χριστῷ ζωῆς, μιὰ συνεχὴς «διάβαση» ἀπὸ τὸ σχῆμα αὐτοῦ τοῦ κόσμου στὸν καινούργιο κόσμο τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ, «πέρασμα» ἀπὸ τὸ παλαιὸ καὶ φθαρτὸ στὸ νέο καὶ αἰώνιο. Στὴν πορεία τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸ ἀρχικὸ στάδιο τῆς «κατ εἰκόνα» Θεοῦ δημιουργίας στὸ τελικὸ στάδιο τῆς «καθ ὁμοίωσιν» Θεοῦ καταστάσεως ὑπάρχουν δύο σημαντικοὶ σταθμοί: ὁ ἕνας συμπίπτει μὲ τὴν ἐπαναστατικὴ τοποθέτηση τοῦ ἀνθρώπου ἔναντι τοῦ Θεοῦ, μὲ τὴν «πτώση» τοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὁ ἄλλος μὲ τὴ λυτρωτικὴ προσφορὰ τοῦ Θεοῦ στὴν ἀνθρώπινη ἱστορία ποὺ κορυφώνεται στὴν ἐνανθρώπηση, τὴ σταύρωση καὶ τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ. Ἀνάλογα μὲ τὸ πῶς τοποθετεῖται ὁ ἄνθρωπος ἔναντι τοῦ λυτρωτικοῦ αὐτοῦ γεγονότος, ὄχι θεωρητικὰ ἀλλὰ βιωματικά, ὀνομάζεται ἀπὸ τὸν ἀπόστολο Παῦλο «παλαιὸς ἄνθρωπος» ἢ «καινὸς ἄνθρωπος». «Κατὰ τὴν περίοδο τῆς Ἁγίας Τεσσαρακοστῆς ὁ πιστὸς πορεύεται. Διαβαίνει καὶ μεταβαίνει ἀπὸ τὴν κατάστασι τῆς κατὰ σάρκα ζωῆς στὴν κατάστασι τῆς κατὰ πνεῦμα ζωῆς. Ἡ πορεία αὐτὴ εἶναι ἀνάβασις. Ἀναβαίνει πρὸς τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Πορεύεται πρὸς τὴν Βασιλεία τοῦ Πατρός. Στὴν ἀνάβασί του αὐτὴ ἔχει πρότυπό του τὸν ἱστορικὸ Ἰσραηλιτικὸ λαό. Ὅπως ὁ ἱστορικὸς Ἰσραὴλ ἔφυγε ἀπὸ τὴν χώρα τῆς Αἰγύπτου στὴν ὁποία ἦταν δοῦλος καὶ πορεύθηκε διὰ τῆς ἐρήμου στὴν χώρα τῆς ἐπαγγελίας, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς υἱοθεσίας, ἔτσι καὶ ὁ πιστὸς κινεῖται. Φεύγει ἀπὸ τὴν ζωὴ τῆς δουλείας στὰ πάθη καὶ ζητεῖ τὴν πνευματική του ἐλευθερία μὲ τὴν ὑπακοή του στὸ θέλημα τοῦ Ἐπουρανίου Πατέρα» 8. ὡς ζῶντα καὶ ὑπάρχοντα ἐνώπιον ἡμῶν τά τε παρελθόντα καὶ τὰ μέλλοντα καὶ αὐτὰ ἀκόμη τὰ ἔσχατα», Ε. Θεοδώρου, ὅ.π., σ. 82ἑ. «μὲ τὸ ἑορτολόγιό της ἡ Ἐκκλησία προγεύεται τὴν ὑπέρχρονη πραγματικότητα τῆς οὐρανίου βασιλείας οὐσιαστικὰ καταργώντας τὸν κοσμικὸ χρόνο, ἀφοῦ γεγονότα τοῦ παρελθόντος τὰ φέρνει κάθε φορὰ στὴ μνήμη της ὄχι σὰν ἅπαξ τελεσθέντα, ἀλλὰ σὰν κατ ἔτος, καὶ καθ ἡμέραν ἀκόμα, πραγματικὰ καὶ μυστηριακὰ ἐπαναλαμβανόμενα», Ἰ. Φουντούλη, Λειτουργικὴ Α : Εἰσαγωγὴ στὴ Θεία Λατρεία, Θεσσαλονίκη , σ Βλ. Μητροπ. Καισαριανῆς, Βύρωνος καὶ Ὑμηττοῦ Δανιήλ, ὅ.π., σ. 13 καὶ 225. «Ξεκινᾶμε τὸ ταξίδι μας ἀπόψε ὅπως ὁ λαὸς τοῦ Ἰσραὴλ ξεκίνησε ἀπὸ τὴ

15 15 1. Τυπολογία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς Στὴ διάρκεια τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς αὐξάνεται ἡ ἔμφαση στὴ βιβλικὴ διάσταση τῆς λατρείας. Θὰ μποροῦσε κανεὶς νὰ πεῖ ὅτι οἱ σαράντα ἡμέρες εἶναι, κατὰ κάποιο τρόπο, ἡ ἐπιστροφὴ τῆς Ἐκκλησίας στὴν πνευματικὴ κατάσταση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης 9 στὴν ἐποχὴ πρὶν ἀπὸ τὸ Χριστό, στὴν ἐποχὴ τῆς μετάνοιας καὶ τῆς προσδοκίας, στὴν ἐποχὴ ποὺ ἡ ἱστορία τῆς σωτηρίας πορευόταν πρὸς τὸ πλήρωμά της ἐν Χριστῷ 10. Εἶναι χαρακτηριστικὲς οἱ τυπολογικὲς ἀποτυπώσεις ἢ προεικονίσεις τῆς Τεσσαρα κοστῆς στὰ ἁγιογραφικὰ κείμενα 11 : α) Ὁ πρῶτος τύπος τῆς νηστείας ἀναζητεῖται στὴν παραδεισιακὴ ζωὴ τῶν πρωτοπλάστων. Ἡ πρώτη ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο ἦταν ἐντολὴ νηστείας: «Καὶ ἐνετείλατο Κύριος ὁ Θεὸς τῷ Ἀδάμ, λέγων Ἀπὸ παντὸς ξύλου τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ βρώσει φάγῃ, ἀπὸ δὲ τοῦ ξύλου τοῦ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρόν, οὐ φάγεσθε ἀπ αὐτοῦ ᾗ δ ἂν ἡμέρᾳ φάγητε ἀπ αὐτοῦ, θανάτῳ ἀποθανεῖσθε» (Γέν. 2,16-17). Ὁ Ἀδὰμ δὲν τήρησε τὸ νόμο τῆς νηστείας, παρέβη τὸ πρόσταγμα καὶ ἔγινε πηγὴ κακῶν στὸ γένος τῶν ἀνθρώπων. Τὸ τραγικὸ πάθημα τῶν πρωτοπλάστων προβάλλει ἡ Ἐκκλησία στὴν ἀρχὴ τῆς Τεσσαρακοστῆς. β) Τὸ παράδειγμα τοῦ Μωϋσέως εἶναι χαρακτηριστικό. Αὐτὸς ἀνεβαίνει κατ ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ στὸ Σινᾶ καὶ μένει ἐκεῖ σαράντα γῆ τῆς Αἰγύπτου πρὸς τὴ Γῆ τῆς Ἐπαγγελίας: εἴμαστε ἀκόμη εὐάλωτοι, βαρυφορτωμένοι, ὄχι ἀπόλυτα ἐλεύθεροι. Τὸ θάρρος ὅμως καὶ τὴν ἔμπνευση γιὰ νὰ φθάσουμε στὴν τελικὴ νίκη, στὴν κοινότητα τῆς ζωῆς ποὺ εἶναι ἡ κλήση μας καὶ ἡ ὑπόσχεση τοῦ Θεοῦ, δὲν θὰ τὸ βροῦμε κοιτάζοντας πίσω τὸν ἑαυτό μας, ἀλλὰ ἀτενίζοντας τὸν Ζῶντα Θεό, ποὺ εἶναι ἡ Ζωὴ καὶ ἡ σωτηρία, καὶ τοὺς Ἁγίους ποὺ νίκησαν μὲ τὴ δική Του δύναμη», A. Bloom, ὅ.π., σ. 84ἑ. 9. «Ἡ ἀποκάλυψη δὲ αὐτή, δὲν γίνεται μὲ ὁρισμοὺς καὶ ἀπαριθμήσεις ἀλλὰ μὲ μιὰ βαθιὰ ἐνατένιση στὴ βιβλικὴ ἱστορία ποὺ εἶναι αὐτὴ ἡ ἴδια ἡ ἱστορία τῆς ἁμαρτίας, τῆς μετάνοιας καὶ τῆς συγγνώμης. Αὐτὴ ἡ ἐνατένιση μᾶς μεταφέρει σ ἕνα διαφορετικὸ πνευματικὸ πολιτισμό, μᾶς προκαλεῖ σὲ μιὰ ἐντελῶς διαφορετικὴ θεώρηση τοῦ ἀνθρώπου, τῆς ζωῆς του, τῶν σκοπῶν καὶ τῶν κινήτρων του», A. Schmemann, ὅ.π., σ Βλ. A. Schmemann, ὅ.π., σ Βλ. Ἰ. Φουντούλη, «Τυπολογία τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς», ΓρΠαλ 61 (1978), σσ

16 16 ἡμέρες καὶ σαράντα νύχτες νηστεύοντας καὶ ἐγκρατευόμενος. («Καὶ εἰσῆλθεν Μωυσῆς εἰς τὸ μέσον τῆς νεφέλης καὶ ἀνέβη εἰς τὸ ὄρος καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῷ ὄρει τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας» Ἔξοδ. 24,18 «καὶ ἦν ἐκεῖ Μωυσῆς ἐναντίον Κυρίου τεσσαράκοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας ἄρτον οὐκ ἔφαγεν καὶ ὕδωρ οὐκ ἔπιεν καὶ ἔγραψεν τὰ ῥήματα ταῦτα ἐπὶ τῶν πλακῶν τῆς διαθήκης, τοὺς δέκα λόγους» Ἔξοδ. 34,28). Τὸ Δοξαστικὸ τῶν Αἴνων Α Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν ἀναφέρει: «Μωσῆς τῷ καιρῷ τῆς ἐγκρατείας νόμον ἐδέξατο καὶ λαὸν ἐπεσπάσατο» 12. «Μωϋσῆν ἡ νηστεία, θείας θεοπτίας ἀνέδειξε μέτοχον» 13 καὶ «Μωσῆς ὁ θειότατος ἐν Σιναίῳ, δι ἐγκρατείας τῷ Θεῷ, πρόσωπον πρὸς πρόσωπον, λαλεῖν καταξίωται» 14. γ) Παράλληλο μὲ τὸν τύπο τοῦ Μωϋσέως εἶναι τὸ παράδειγμα τοῦ προφήτου Ἠλιοὺ τοῦ Θεσβίτου, ὁ ὁποῖος «ἐπορεύθη ἐν τῇ ἰσχύι τῆς βρώσεως ἐκείνης τεσσαρά κοντα ἡμέρας καὶ τεσσαράκοντα νύκτας ἕως ὄρους Χωρήβ» (Γ Βασ. 19,8). Στὸ σπήλαιο τοῦ ἱεροῦ βουνοῦ, ἐξαγνισμένος καὶ ψυχοσωματικὰ προετοιμασμένος, εἶδε τὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ μέσα στὴν εἰρηνικὴ φωνὴ τῆς αὔρας τῆς λεπτῆς καὶ ἄκουσε τὸ θέλημά του. Καὶ «νηστείᾳ λαμπρυνθείς» 15 κατόρθωσε μεγάλα καὶ θαυμαστά: ἔκλεισε καὶ ἄνοιξε τοὺς οὐρανοὺς γιὰ βροχή 16, ἀνέστησε τὸ παιδὶ τῆς χήρας, ἔσχισε τὸν Ἰορδάνη, ἀνέβηκε μὲ πύρινο ἅρμα «ὡς εἰς οὐρανὸν» χωρὶς νὰ αἰσθανθεῖ τὴν ἐμπειρία τοῦ θανάτου 17. δ) Ὡς συλλογικὸς τύπος τῆς Τεσσαρακοστῆς τῆς Ἐκκλησίας προβάλλει ἡ περίοδος τῆς ζωῆς τοῦ παλαιοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ, ποὺ μορφολογικὰ καὶ θεολογικὰ ἐπηρέασε τὴν ἐκκλησιαστικὴ νηστεία. 12. Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Εἱρμὸς Παρασκευῆς τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ α, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ ζ, Παρασκευῆς τῆς Τυρινῆς: «Πάλαι ἐν ἅρματι πυρίνῳ, ἀνεφέρετο Ἠλίας τῇ νηστείᾳ, λαμπρυνθείς», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ «Ἠλίας νηστεύσας, οὐρανοὺς ἀπέκλεισε», Δοξαστικὸν Ἰδιόμελον Κυριακῆς τῆς Ὀρθοδοξίας, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ «Νηστεύσας πάλαι Μωσῆς, ἐν Σιναίῳ τῷ ὄρει, Θεόπτης ἀνεδείχθη καὶ Ἠλίας ἔμπυρος ἁρματηλάτης ἀνεφέρετο», Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ ε, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 91.

17 Πρόκειται γιὰ τὴν παραμονὴ τοῦ Ἰσραὴλ καὶ τὴ διακίνησή του ἐπὶ σαράντα ὁλόκληρα χρόνια στὴν ἔρημο. Ἡ ἔρημος ἐκείνη «ἡ μεγάλη καὶ φοβερὰ» (Δευτ. 2,7) ἦταν ἕνα πεδίο διαρκοῦς ἀγωνίσματος γιὰ τὸν Ἰσραήλ, μιὰ κατάσταση μόνιμης στρατειᾶς καὶ ἑτοιμότητας, σκληρῶν μαχῶν μὲ πολεμικοὺς λαούς, φυσικοὺς καὶ πνευματικοὺς ἐχθρούς. Μιὰ ἀκατάπαυστη δοκιμασία τῆς ὑπομονῆς του, τῆς ἐλπίδας του, τῆς ἐμπιστοσύνης καὶ τῆς ἐγκαταλείψεώς του στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ συγχρόνως καὶ μιὰ ἰδεώδης κατάσταση σχέσεώς του μὲ τὸ Θεό. Αὐτὸς τὸν ὁδηγοῦσε, τὸν σκέπαζε, τὸν φρουροῦσε, τὸν ἔτρεφε, τὸν πότιζε, τοῦ μιλοῦσε. Στὴν ἔρημο ὁ Ἰσραὴλ συνάντησε τὸ Θεό, τὸν γνώρισε καὶ ἐκεῖ χαλκεύθηκε ἡ διαθήκη του πρὸς αὐτόν 18. ε) Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἐπικυρώνει τὴ γνησιότητα τῆς τεσσαρακοστῆς νηστείας τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ὑπογραμμίζει τὴν ὠφελιμότητά της, δίνει παράδειγμα στοὺς πιστούς, «πρὸς ὑποτύπωσιν ἡμῶν δεικνὺς τὸ ἡμέτερον, καὶ ὅρους ὑπογράφων ἡμῖν» 19, ἐξέρχεται στὴν ἔρημο καὶ νηστεύει «ἡμέρας τεσσαρά κοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα» (Ματθ. 4,2). Ὁ Συμεὼν Θεσσαλονίκης παρατηρεῖ: «Καὶ ὁ Σωτὴρ δὲ συναπτῶς ἡμέρας ὁμοῦ καὶ νύκτας νενήστευκε, πῶς γὰρ ὁ μόνος ὢν ἀναμάρτητος; ἀλλὰ δι ἡμᾶς νενήστευκε. Τοῦτο δὲ πεποίηκεν ἡμῖν παρέχων νηστείας ὑπογραμμόν, τὴν τοῦ Ἀδὰμ ἀναιρῶν παράβασιν, καὶ τὸν δι ἀκρασίας καὶ γαστριμαργίας πεσόντα διὰ νηστείας ἀνορθῶν» 20. Καὶ «νηστείαν νηστεύομεν ἣν ὁ Κύριος ἐνήστευσε τὴν ἁγίαν καὶ μεγάλην καλουμένην καὶ οὖσαν Τεσσαρακοστήν», «ἡ νηστεία τοῦ Κυρίου ἡμῶν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν» 21. Στὸ συναξάριο Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς ἀναφέρεται: «Ἐνήστευσεν ὁ Κύριος ἡμέρας τεσσαράκοντα, καὶ ἔγινεν ὑπήκοος πρὸς Πατέρα. Διὰ τοῦτο καὶ ἡ παροῦσα ἁγία Τεσσαρακοστὴ παρεδόθη ἀπὸ τοὺς Ἁγίους Ἀποστόλους» Πρβλ. Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ θ, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Κανὼν τοῦ Τριῳδίου, ᾠδὴ α, Τετάρτης τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Βλ. Συμεὼν Θεσσαλονίκης, Ἀποκρίσεις πρὸς Γαβριὴλ Πενταπόλεως, Ἐρώτησις ΝΒ, PG 155, 897BD. 21. Βλ. Συμεὼν Θεσσαλονίκης, Ἀποκρίσεις πρὸς Γαβριὴλ Πενταπόλεως, Ἐρώτησις ΝΒ, PG 155, 897AD. Πρβλ. Μ. Σωτηροπούλου, «Οἱ πρὸ τῶν ἑορτῶν νηστεῖες τῆς Ὀρθοδόξου Χριστιανικῆς Ἐκκλησίας», Θεολ 76 (2005), σ Βλ. Βίκτωρος Ματθαίου, Ὁ Μέγας Συναξαριστὴς τῆς Ὀρθοδόξου

18 18 2. Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ στὸ Ἐκκλησιαστικὸ Ἑορτολόγιο Δέκα ἑβδομάδες πρὶν τὸ Πάσχα ἀρχίζει ἡ περίοδος τοῦ Τριῳδίου. Λέγεται Τριῴδιο γιατὶ στὶς Ἀκολουθίες τοῦ Ὄρθρου τῶν καθημερινῶν οἱ κανόνες ἔχουν μόνον τρεῖς ᾠδὲς καὶ ὄχι ὀκτώ, ὅπως ἔπρεπε νὰ ἔχουν κανονικά 23. Σκοπὸς τῆς περιόδου τοῦ Τριῳδίου εἶναι νὰ προετοιμάσει τοὺς πιστοὺς γιὰ νὰ ἑορτάσουν τὴ μεγάλη ἑορτὴ «τῆς λαμπροφόρου Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου». Τὸ Τριῴδιο χωρίζεται σὲ τρεῖς περιόδους: (i) Τὴν περίοδο τῆς προπαρασκευῆς, (ii) τὴν περίοδο τῆς μεγάλης Τεσσαρακοστῆς καὶ (iii) τὴν περίοδο τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος 24. Οἱ τρεῖς πρῶτες ἑβδομάδες ἀποτελοῦν εἰσαγωγὴ γιὰ τὴ Μ. Τεσσαρακοστὴ ποὺ θὰ ἀκολουθήσει καὶ γιὰ τὸν κύριο σκοπό της τὴ μετάνοια: «Τῆς μετανοίας ἄνοιξόν μοι πύλας Ζωοδότα» 25. α) Ἡ Κυριακὴ τοῦ Τελώνου καὶ Φαρισαίου μὲ τὴν ἀνάγνωση τῆς σχετικῆς παραβολῆς (Λουκ. 18,10-14) καὶ μὲ τὸν κατανυκτικὸ ᾀσματικὸ πλοῦτο της, ἀποτελεῖ προανάκρουσμα καὶ εἰσαγωγὴ στὴ σύνθεση τοῦ Τριῳδίου, διότι καταδεικνύει ὅτι μόνον ἡ συντριβὴ τῆς καρδιᾶς καὶ ἡ μὲ τὴν ταπεινοφροσύνη ἀποφυγὴ τοῦ φαρισαϊκοῦ ἐγωισμοῦ ἀνοίγει τὶς πύλες τῆς πραγματικῆς μετανοίας καὶ τοῦ θείου ἐλέους: Ὁ Φαρισαῖος εἶχε ἔργα. Περίμενε ἀμοιβή. Ὁ Θεὸς τὸν ἀπέρριψε. Ὁ τελώνης εἶχε ἁμαρτίες. Ζήτησε ἔλεος. Ὁ Θεὸς τὸν δέχτηκε. β) Εἶναι χαρακτηριστικὴ καὶ ἡ παραβολὴ (Λουκ. 15,11-32) ποὺ διαβάζεται τὴν Κυριακὴ τοῦ Ἀσώτου. Ὁ ἕνας υἱὸς ὁ πρεσβύτερος ἔμενε πάντα στὸ σπίτι καὶ ἦταν παντοτεινὰ ἀπών. Ὁ ἄλλος υἱὸς ὁ νεώτερος ἀπομακρύνθηκε, περιπλανήθηκε, πόνεσε, συνῆλθε καὶ γύρισε στὴ ζεστασιὰ τοῦ σπιτιοῦ 26. Τὴ θαλπωρὴ τῆς ἀγκαλιᾶς τοῦ Πα- Ἐκκλησίας, Τόμος ΙΓ, Τριῴδιον, Ἀθῆναι , σ Περὶ κανόνων καὶ ᾠδῶν βλ. Κ. Ἀθανασόπουλου, Ὀρθόδοξος Λειτουργική, Ἀλεξανδρούπολις 1975, σσ Βλ. Ν. Νευράκη, Τὸ κατανυκτικὸ Τριῴδιο (Ὁμιλίες, Διαλέξεις καὶ ὕμνοι κατ ἐπιλογήν), Ἀθήνα Δοξαστικὸν Ὄρθρου Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Ὁ ὑμνωδὸς στὸ Δοξαστικὸ τῶν Αἴνων Κυριακῆς τοῦ Ἀσώτου ἀναφέρει:

19 τέρα ἔνοιωσε αὐτὸς ὄχι ὁ ἄλλος, γι αὐτὸ καὶ τὸ μόσχο τὸ σιτευτὸ γεύτηκε αὐτός, ὁ ἄλλος τὸν ἀρνήθηκε. γ) Ἡ ἑπόμενη Κυριακὴ τῆς Ἀπόκρεω ἀρχίζει μιὰ περιορισμένη νηστεία, «ἀποχὴ κρέατος», ὅπως παραγγέλλουν τὰ λειτουργικὰ βιβλία. Εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα τῆς ἡμέρας εἶναι ἡ παραβολὴ τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν Τελευταία Κρίση (Ματθ. 25,31-46) 27. Ὅταν ὁ Χριστὸς θὰ ἔρθει νὰ μᾶς κρίνει ποιό θὰ εἶναι τὸ κριτήριό του; Ἡ παραβολὴ μᾶς δίνει τὴν ἀπάντηση: ἡ ἀγάπη, ὄχι ἕνα ἁπλὸ ἀνθρωπιστικὸ ἐνδιαφέρον γιὰ μιὰ ἀφηρημένη δικαιοσύνη καὶ γιὰ κά - ποιους ἀνώνυμους φτωχούς, ἀλλὰ ἡ συγκεκριμένη καὶ προσωπικὴ ἀγάπη γιὰ τὸν ἄνθρωπο, γιὰ κάθε ἄνθρωπο μὲ τὸν ὁποῖο ὁ Θεὸς μᾶς φέρνει σὲ ἐπαφὴ στὴ ζωή μας. Ἡ ἐν Χριστῷ ἀγάπη εἶναι ἡ «δυνατὴ ἀδυνατότητα» νὰ βλέπουμε τὸ Χριστὸ στὸ πρόσωπο κάθε ἀνθρώπου πέραν τῆς ἐξωτερικῆς του ἐμφανίσεως, τῆς κοινωνικῆς του θέσεως, τῆς ἐθνικῆς του καταγωγῆς, τῆς διανοητικῆς του ἱκανότητας κ.λπ. 28 Τὰ εὐαγγελικὰ ἀναγνώσματα τῶν δύο προηγουμένων Κυριακῶν ὑπογραμμίζουν: Ὁ Φαρισαῖος τῆς πρώτης Κυριακῆς εἶχε ἔργα, δὲν εἶχε ἀγάπη πρὸς τὸν ἀδελφό. Ὁ ἄσωτος υἱὸς τῆς δεύτερης Κυριακῆς δὲν εἶχε ἔργα, εἶχε ἀγάπη πρὸς τὸν Πατέρα. Ὁ Θεὸς θὰ μᾶς κρίνει βάσει τῶν ἔργων τῆς ἀγάπης. δ) Ἡ τελευταία Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς ἢ Κυριακὴ τῆς συγγνώμης 19 «Πάτερ ἀγαθέ, ἐμακρύνθην ἀπὸ σοῦ, μὴ ἐγκαταλίπῃς με, μηδὲ ἀχρεῖον δείξῃς τῆς Βασιλείας σου ὁ ἐχθρὸς ὁ παμπόνηρος ἐγύμνωσέ με, καὶ ᾖρε μου τὸν πλοῦτον τῆς ψυχῆς τὰ χαρίσματα, ἀσώτως διεσκόρπισα ἀναστὰς οὖν, ἐπιστρέψας πρὸς σὲ ἐκβοῶ ποίησόν με ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου, ὁ δι ἐμὲ ἐν Σταυρῷ τὰς ἀχράντους σου χεῖρας ἁπλώσας, ἵνα τῷ δεινοῦ θηρὸς ἀφαρπάσῃς με, καὶ τὴν πρώτην καταστολὴν ἐπενδύσῃς με, ὡς μόνος πολυέλεος», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Χαρακτηριστικὸ εἶναι τὸ πρῶτο τροπάριο τῶν Αἴνων Κυριακῆς τῆς Ἀπόκρεω: «Ἐννοῶ τὴν ἡμέραν ἐκείνην καὶ τὴν ὥραν, ὅταν μέλλωμεν πάντες, γυμνοὶ καὶ ὡς κατάκριτοι, τῷ ἀδεκάστῳ Κριτῇ παρίστασθαι τότε σάλπιγξ ἠχήσει μέγα, καὶ τὰ θεμέλια τῆς γῆς σεισθήσονται, καὶ οἱ νεκροὶ ἐκ τῶν μνημάτων ἐξαναστήσονται, καὶ ἡλικία μία, πάντες γενήσονται καὶ πάντων τὰ κρυπτὰ φανερὰ παρίστανται ἐνώπιόν σου καὶ κόψονται, καὶ κλαύσονται, καὶ εἰς τὸ πῦρ τὸ ἐξώτερον ἀπελεύσονται, οἱ μηδέ ποτε μετανοήσαντες καὶ ἐν χαρᾷ καὶ ἀγαλλιάσει, ὁ τῶν Δικαίων κλῆρος, εἰσελεύσεται εἰς παστάδα οὐράνιον», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Βλ. A. Schmemann, ὅ.π., σ. 28ἑ.

20 20 εἶναι ἀφιερωμένη στὴν ἀνάμνηση «τῆς ἀπὸ τοῦ Παραδείσου τῆς ἐξορίας τοῦ Πρωτοπλάστου Ἀδάμ», φράση ἡ ὁποία συνοψίζει τὴν πλήρη προπαρασκευὴ γιὰ τὴ Μ. Τεσσαρακοστή. Ὁ ἄνθρωπος πλάστηκε γιὰ νὰ ζεῖ στὸν Παράδεισο, ἡ ἁμαρτία του ὅμως τὸν ἀπομάκρυνε ἀπὸ τὴν εὐλογημένη ζωὴ καὶ ἔτσι ἡ ὕπαρξή του στὴ γῆ εἶναι μιὰ ἐξορία 29. Ὁ Χριστός, ὁ Σωτήρας τοῦ κόσμου, ἀνοίγει τὴν κλειστὴ πόρτα τοῦ Παραδείσου στὸν καθένα ποὺ τὸν ἀκολουθεῖ, καὶ ἡ Μ. Τεσσαρακοστὴ εἶναι ἡ πρόσκληση τῆς Ἐκκλησίας (= ὁ Χριστὸς παρατεινόμενος στοὺς αἰῶνες) νὰ συσταυρωθοῦμε μὲ Αὐτόν, γιὰ νὰ συναναστηθοῦμε μὲ Αὐτόν. Ἡ Μ. Τεσσαρακοστὴ εἶναι καιρὸς μετανοίας. Ἐφόσον κατὰ τὴ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας ἡ ἁμαρτία χωρίζει τὸν ἄνθρωπο ἀπὸ τὸ Θεό, ἐξυπακούεται, ὅτι ἡ μετάνοια ἀποκαθιστᾶ τὴν κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸ Θεό. Ὁ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος παρατηρεῖ, ὅτι γιὰ τοὺς ἀνθρώπους «μέγα, κἂν εἰ τὸ πρῶτον τοῦ λόγου μὴ σώζοιεν, τὸ μηδὲν ἁμαρτάνειν, ἀλλὰ τό γε δεύτερον ἐκείνου, τὸ ἁμαρτάνοντας ἐπανάγεσθαι» 30. Καὶ προσθέτει γιὰ τὴν ἀνάγκη τῆς μετανοίας: «Γνῶμεν, ὅτι τὸ μὲν μηδὲν ἁμαρτεῖν, ὄντως ὑπὲρ ἄνθρωπον, καὶ μόνου Θεοῦ τὸ δὲ ἀθεράπευτον, τῆς πονηρᾶς καὶ ἀντικειμένης ἐστὶ φύσεως, καὶ τῶν ὑπ ἐκείνης ἐνεργουμένων. Τὸ δὲ ἁμαρτάνοντας ἐπιστρέφειν, ἀνθρώπων μέν, ἀλλ ἐπιεικῶν, καὶ τῆς σῳζομένης μερίδος. Εἰ γὰρ καὶ ὁ χοῦς ἐπισύρεταί τι τῆς κακίας, καὶ τὸ γεῶδες σκῆνος βρίθει τὸν νοῦν ἄνω φερόμενον, ἢ ἄνω φέρεσθαι δεδημιουργημένον ἀλλ ἡ εἰκὼν ἀνακαθαι ρέτω τὴν ἰλύν, καὶ ἄνω τιθέτω τὴν ὁμόζυγον σάρκα» 31. Εἶναι χαρακτηρι- 29. «Ἐξεβλήθη Ἀδὰμ τοῦ Παραδείσου, διὰ τῆς βρώσεως διὸ καὶ καθεζόμενος ἀπέναντι τούτου, ᾠδύρετο, ὀλολύζων, ἐλεεινῇ τῇ φωνῇ, καὶ ἔλεγεν οἴμοι, τί πέπονθα ὁ τάλας ἐγώ! Μίαν ἐντολὴν παρέβην τὴν τοῦ Δεσπότου, καὶ τῶν ἀγαθῶν παντοίων ἐστέρημαι. Παράδεισε ἁγιώτατε, ὁ δι ἐμὲ πεφυτευμένος, καὶ διὰ τὴν Εὔαν κεκλεισμένος, ἱκέτευε τῷ σὲ ποιήσαντι, κἀμὲ πλάσαντι, ὅπως τῶν σῶν ἀνθέων πλησθήσωμαι. Διὸ καὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτήρ τὸ ἐμὸν πλάσμα οὐ θέλω ἀπολέσθαι, ἀλλὰ βούλομαι τοῦτο σῴζεσθαι, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐλθεῖν ὅτι τὸν ἐρχόμενον πρός με, οὐ μὴ ἐκβάλλω ἔξω», Ἀπόστιχον τῆς Ὀκτωήχου, βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Βλ. Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγος Β ἀπολογητικὸς τῆς εἰς τὸν Πόντον φυγῆς Δ, PG 35, 412Α. 31. Βλ. Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγος ΙΣΤ. Εἰς τὸν πατέρα σιωπῶντα διὰ τὴν πληγὴν τῆς χαλάζης ΙΕ, PG 35, 953BC.

21 στικὸ τὸ Ἰδιόμελο τοῦ κατανυκτικοῦ Ἑσπερινοῦ Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς: «Ἔλαμψεν ἡ χάρις σου Κύριε, ἔλαμψεν ὁ φωτισμὸς τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἰδοὺ καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ καιρὸς μετανοίας ἀποθώμεθα τὰ ἔργα τοῦ σκότους, καὶ ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα τοῦ φωτός ὅπως διαπλεύσαντες τὸ τῆς Νηστείας μέγα πέλαγος, εἰς τὴν τριήμερον Ἀνάστασιν καταντήσωμεν, τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τοῦ σώζοντος τὰς ψυχὰς ἡμῶν» 32. Ἡ μετάνοια νοεῖται, ὄχι ἁπλῶς ὡς ἀλλαγὴ νοοτροπίας καὶ σκέψεως, ὅπως θὰ μποροῦσε νὰ ἀναλυθεῖ ἡ λέξη «μετάνοια», ἀλλὰ ὡς πλήρης καὶ ριζικὴ ὑπαρξιακὴ ἀλλαγὴ τοῦ ἀνθρώπου, ὡς ἐπιστροφὴ ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία τῆς ἁμαρτίας στὴν ἐλευθερία τοῦ Θεοῦ, ἡ μεταστροφὴ ἀπὸ τὸν ἀνθρωποκεντρικὸ τρόπο σκέψεως καὶ ζωῆς στὸ Θεοκεντρικό. «Καὶ ἐπειδὴ οὐδεὶς ἄνθρωπος δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι ἔφθασεν εἰς τὴν τελειότητα τῆς κρίσεώς του περὶ τοῦ ἑαυτοῦ του, δι αὐτὸ καὶ οὐδεὶς ἄνθρωπος δύναται νὰ εἴπῃ ὅτι δὲν ἔχει ἀνάγκην νέου νοῦ, περισσότερον φωτισμένου νοῦ, ἀλλαγῆς νοῦ, διορθώσεως τοῦ νοῦ καὶ τῆς νοοτροπίας του, δηλαδὴ μετανοίας» 33. Οἱ Κυριακὲς τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς εἶναι ἀφιερωμένες σὲ πρόσ - ωπα καὶ πράγματα ποὺ στηρίζουν ἰδιαίτερα τοὺς πιστοὺς στὸν πνευματικό τους ἀγώνα. Τὴ σημασία καὶ σπουδαιότητα τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς γιὰ τὴν ἀφύπνιση καὶ καλλιέργεια τοῦ λειτουργικοῦ πνεύματος τῶν πιστῶν ἀναδεικνύει ἡ διάταξη τῶν σχετικῶν ἑορταστικῶν γεγονότων 34. Μετὰ τὴν πρώτη Κυριακή, ποὺ ἀπὸ ἱστορικοὺς λόγους ἀφιερώνεται στὴ νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας ἐναντίον τῆς εἰκονομαχίας, ἀκολουθοῦν οἱ Κυριακὲς τῶν μεγάλων ἀσκητῶν τῆς Ὀρθοδοξίας, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, Ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 162ἑ. 33. Βλ. Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου [Ἀρχοντώνη], «Λόγος Κατηχητήριος ἐπὶ τῇ ἐνάρξει τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς (2008)», ΓρΠαλ 91 (2008), σ «ἡ λειτουργικὴ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὅλος ὁ κύκλος τῶν ἀκολουθιῶν της ὑπάρχουν, πρῶτα ἀπ ὅλα, γιὰ νὰ μᾶς βοηθήσουν νὰ ξαναβροῦμε τὸ ὅραμα καὶ τὴν γεύση αὐτῆς τῆς νέας ζωῆς, ποὺ τόσο εὔκολα χάνουμε καὶ προδίνουμε, καὶ ὕστερα νὰ μπορέσουμε νὰ μετανοήσουμε καὶ νὰ ξαναγυρίσουμε στὴν Ἐκκλησία», A. Schmemann, ὅ.π., σ. 15.

22 22 Ἰωάννου τοῦ Σιναΐτου, συγγραφέα τῆς Κλίμακος καὶ τέλος τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, φορεῖς καὶ πρότυπα τοῦ χριστιανικοῦ ἀσκητισμοῦ, σημεῖο ἀναφορᾶς καὶ ἀφορμὴ οἰκειώσεως τοῦ μηνύματός τους καὶ βιωματικῆς προσεγγίσεως σὲ αὐτό. «Δὲν εἶναι τυχαῖο καὶ χωρὶς βαθύτερη σημασία ὅτι μέσα στὴν περίοδο τῶν ἡμερῶν τῆς νηστείας παρεμβάλλονται οἱ μνῆμες τριῶν μεγάλων Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας, πρῶτα ἑνὸς θεολόγου καὶ ὁμολογητῆ, Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, κι ὕστερα δύο ὁσίων, Ἰωάννη τῆς Κλίμακος καὶ Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας. Ἡ ὀρθόδοξη πίστη δὲν εἶναι ἰδεολογία καὶ φιλοσοφικὴ θεωρία, ἀνθρώπινη γνώση καὶ συστηματικὴ κατασκευή. Ἡ ὀρθόδοξη πίστη εἶναι ἀποκάλυψη Θεοῦ καὶ ἐμπειρία ἁγιωσύνης» 35. Στὸ μέσο τῆς περιόδου τῆς νηστείας βρίσκεται ἡ Κυριακὴ τῆς Σταυροπροσκυ νήσεως 36, γιὰ νὰ ἐνισχυθοῦν οἱ πιστοὶ στὸ δύσκολο ἀγώνα τῆς ἀρετῆς. Ὁ Συνα ξαριστὴς Κυριακῆς τῆς Σταυροπροσκυνήσεως ἀναφέρει: «Ἐπειδὴ καθὼς οἱ πορευόμενοι ταχέως εἰς ὁδόν τινα μακρινὴν ἀποκάμνουσιν ἀπὸ τὸν κόπον, ἐὰν δὲ τυχὸν εὕρωσιν ἔμπροσθέν των δένδρον τι καλόν, ἔχον σκιὰν καλήν, κάθηνται κάτωθεν αὐτοῦ ἐπὶ πολὺ καὶ ἀναπαύονται, οὕτω δὲ λαμβάνοντες ἀναψυχὴν ἐγείρονται μὲ νέας δυνάμεις καὶ συνεχίζουν καὶ τελειώνουν καὶ τὴν ὑπόλοιπον ὁδόν των οὕτω καὶ ἐδῶ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς νηστείας καὶ εἰς τὸ μέσον τῆς κοπιαστικῆς αὐτῆς ὁδοῦ τρόπον τινὰ ἐφυτεύθη παρὰ τῶν θείων Πατέρων ὁ Ζωηφόρος Σταυρός, ἵνα διὰ μὲν τοὺς προλαβόντας κόπους φέρῃ εἰς ἡμᾶς ἄνεσιν καὶ ἀναψυχήν, ἐνισχύσῃ δὲ ἡμᾶς διὰ τὴν ἐπιτέλεσιν καὶ τῶν ὑπολοίπων καθιστῶν 35. Βλ. Μητροπ. Σερβίων καὶ Κοζάνης Διονυσίου [Ψαριανοῦ], «Εἰσαγωγὴ στὸ Τριῴδιο καὶ στὴ Μεγάλη Τεσσαρακοστή», Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ, Τόμος Β Ὁμιλίες στὶς κινητὲς ἑορτὲς τῆς Ἐκκλησίας [Εἰς οἰκοδομὴν τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ 3], Ἀθήνα 2007, σ Βλ. Γ. Μαντζαρίδη, «Τὸ ἐκκλησιαστικὸ ἑορτολόγιο», Προσφορὰ Παντελεήμονι Β τῷ Παναγιω τάτῳ Μητροπολίτῃ Θεσσαλονίκης ἐπὶ τῇ εἰκοσιπενταετηρίδι τῆς Ἀρχιερατείας Αὐτοῦ, Θεσσαλονίκη 1990, σ Χαρακτηριστικὸ τοῦ πνεύματος τῆς περιόδου εἶναι τὸ πρῶτο τροπάριο τῶν Αἴνων: «Ἐν φωναῖς ἀλαλάξωμεν, ἐν ᾠδαῖς μεγαλύνωμεν, τὸν Σταυρὸν τὸν τίμιον ἀσπαζόμενοι, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐκβοήσωμεν Σταυρὲ πανσεβάσμιε, καθαγίασον ἡμῶν, τὰς ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, τῇ δυνάμει σου, καὶ παντοίας ἐκ βλάβης ἐναντίων, διατήρησον ἀτρώτους, τοὺς εὐσεβῶς προσκυνοῦντάς σε», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 499.

23 αὐτοὺς ἐλαφροὺς καὶ εὐκολονικήτους» 37. Ὁ Σταυρὸς ἀποτελεῖ τὸ σύμβολο τῆς χριστιανικῆς ζωῆς, μιᾶς ζωῆς ἀφοσιώσεως στὸ Θεὸ καὶ ἐλευθερίας ἐν Χριστῷ. Γι αὐτὸ ὑπενθυμίζεται διαρκῶς στοὺς πιστοὺς ἡ ταπείνωση, ποὺ ἔκανε εὐπρόσδεκτη καὶ τὴν προσευχὴ τοῦ Τελώνη, ἐνῶ συγχρόνως καυτηριάζεται ἡ φαρισαϊκὴ ὑποκρισία Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ Πρόκληση καὶ Πρόσκληση Ζωῆς ἐν Χριστῷ «Ὁ ἀνυπέρβλητος ὑμνογραφικὸς πλοῦτος τῆς περιόδου, ἡ ἀλληλουχία τῶν ἰδιαίτερων ἱερῶν Ἀκολουθιῶν, ἡ μυσταγωγία τῆς κατανυκτικῆς Λατρείας, ἡ ἐσωστρέφεια τῆς σαρακοστιανῆς ἀτμόσφαιρας, ἡ ἐνδόμυχη καὶ πιεστικὴ ἀνάγκη γιὰ μετάνοια, τὸ ξύπνημα τῶν πνευματικῶν αἰσθήσεων, μᾶς ἔκαναν νὰ ἐκλαμβάνουμε τὴ Μεγάλη Σαρακοστὴ ὡς μοναδικὴ εὐκαιρία ἐσωτερικῆς κάθαρσης καὶ ἀναγέννησης, ὡς πορεία αὐτοεξέτασης, αὐτοκριτικῆς, αὐτομεμψίας καὶ αὐτοελέγχου, ποὺ ὁδηγεῖ στὴν αὐτογνωσία καὶ ἀπὸ ἐκεῖ στὴ Θεογνωσία Καὶ ὅμως, ὁ πολὺς κόσμος ἀπέχει τῶν εὐκαιριῶν αὐτῆς τῆς τεσσαρακονθήμερης διαδρομῆς, ἀπέχει τῶν ἀγαθῶν τοῦ παραδείσου τῆς πνευματικῆς τρυφῆς, ποὺ μόνο μέσα στὴν Ἐκκλησία μπορεῖ κανεὶς νὰ ζήσει, καὶ ἐπιλέγει εἴτε τὴν κοσμική, ἐθιμικοῦ χαρακτήρα, προσέγγιση τῆς περιόδου, εἴτε τὴ σκωπτικὴ τοποθέτηση μπροστὰ σὲ μιὰ πραγματικότητα ποὺ ζητεῖ ἀπὸ τὸν καθένα τὴν ἐλά- 37. Βλ. Βίκτωρος Ματθαίου, ὅ.π., σ Ὁ π. Ἀ. Σμέμαν παρατηρεῖ: «Βρισκόμαστε στὴ μέση τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς. Ἀπὸ τὴ μιὰ πλευρὰ ἡ φυσικὴ καὶ πνευματικὴ προσπάθεια, ἂν εἶναι συστηματικὴ καὶ συνεχής, ἀρχίζει νὰ μᾶς γίνεται αἰσθητή, τὸ φόρτωμα νὰ γίνεται πιὸ βαρύ, ἡ κόπωση πιὸ φανερή. Ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ βοήθεια καὶ ἐνθάρρυνση. Ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρά, ἀφοῦ ἀντέξουμε αὐτὴ τὴν κόπωση καὶ ἔχουμε ἀναρριχηθεῖ στὸ βουνὸ μέχρι αὐτὸ τὸ σημεῖο, ἀρχίζουμε νὰ βλέπουμε τὸ τέλος τῆς πορείας μας καὶ ἡ ἀκτινοβολία τοῦ Πάσχα γίνεται πιὸ ἔντονη. Ἡ Σαρακοστὴ εἶναι ἡ σταύρωση τοῦ ἑαυτοῦ μας, εἶναι ἡ ἐμπειρία ποὺ ἀποκομίζουμε ἀπὸ τὴν ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ ποὺ ἀκούγεται στὸ εὐαγγελικὸ ἀνάγνωσμα αὐτῆς τῆς Κυριακῆς: ὅστις θέλει ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ ἀκολουθήτω μοι (Μάρκ. 8,34)», A. Schmemann, ὅ.π., σ. 89. Πρβλ. «Βίος ἀνεόρταστος, μακρὰ ὁδὸς ἀπαντόχευτος», Δημόκριτος, Παρὰ Ἰ. Στοβαίῳ, 154, Βλ. Γ. Μαντζαρίδη, ὅ.π., σ. 336.

24 24 χιστη θυσία (νηστεία), τὴν ὁλόθυμη προσφορά (προσευχή), τὴν ταπεινὴ ἐπιστροφή (μετάνοια)» 39. Ἡ περίοδος τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς δὲν ἀποσκοπεῖ στὴ δημιουργία εὐσεβιστικῶν συναισθημάτων καὶ δὲν περιορίζεται σὲ πρακτικὲς ἐθιμικοῦ χαρακτήρα. «Εἶναι ἕνα στάδιο ἢ μία ὁδὸς ἀσκήσεως, ἡ ἀλήθεια ἢ ἡ ὡραιότητα τῆς Ὀρθόδοξης ἀσκήσεως» 40. Ἡ Ἐκκλησία στὸ Στιχηρὸ Ἰδιόμελο Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς ὑψηγοροῦσα προσκαλεῖ τοὺς πιστούς: «Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέῳκται οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε» 41. Ὁ ἀγώνας αὐτὸς διεξάγεται κατὰ δύο τρόπους: ἀφενὸς μὲ τὴν ἐκκοπή, ἐκρίζωση, νέκρωση καὶ ἀφανισμὸ τῆς ἁμαρτίας καὶ ἀφετέρου μὲ τὴν ἐργασία καὶ ἄσκηση τῶν ἀρετῶν ποὺ συνιστοῦν τὸ νέο «ἐν Χριστῷ» ἄνθρωπο. Σὲ ὅλη τὴν Ἁγία Γραφὴ διατρέχει ἡ παρότρυνση πρὸς τὸ διμέτωπο αὐτὸν ἀγώνα. Εἶναι χαρακτηριστικὸς ὁ λόγος τοῦ ἀποστόλου Παύλου: «ἀπεκδυσάμενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτοῦ καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν νέον τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτόν» (Κολ. 3,9-10). Τὴν περὶ παλαιοῦ καὶ νέου ἀνθρώπου διδασκαλία, τὸν καταστατικὸ χάρτη τῆς χριστιανικῆς ἀρετολογίας καὶ δεοντολογίας τῶν πιστῶν, οἱ ὁποῖοι ζοῦν, κινοῦνται καὶ ὑπάρχουν «ἐν Χριστῷ», ἀναλύει καὶ καταγράφει διεξοδικότερα στὶς ἐπιστολές: Ἐφεσ. 4,17-32 καὶ Κολ. 3,1-17. Ὁ ἀπόστολος Παῦλος κάνει ἐπίμονη ἔκκληση σὲ ὅλους τοὺς χριστιανοὺς νὰ ζοῦν σύμφωνα μὲ τὴν ἀλήθεια ποὺ ἀποκάλυψε ὁ Χρι- 39. Βλ. Ἀρχιμ. Ἐ. Οἰκονόμου, Μετανοίας καιρὸς καὶ δεήσεως ὥρα. Σπουδὴ στὴν Ἁγία καὶ Μεγάλη Τεσσαρακοστή [Σειρά: «Σύγχρονη Ποιμαντικὴ Βιβλιοθήκη» 2], Ἀθήνα 2010, σ. 9ἑ. 40. Βλ. π. Μ. Καρδαμάκη, Κεφάλαια κατανυκτικά, Ἀθήνα 1988, σ Βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ Ὁ Γρηγόριος Νύσσης ἀναφέρει: «Πᾶσι τοίνυν ἠνεῳγμένου τοῦ σταδίου πρὸς ἄθλησιν (στάδιον ὁ κοινὸς τῶν ἀνθρώπων βίος ἐστίν) ἐν ᾧ εἷς ἀντίπαλός ἐστιν ἡ κακία, πολυτρόπως τοῖς δολεροῖς παλαίσμασι καταγωνιζομένη τοὺς προσπαλαίοντας διὰ τοῦτο ὁ ἀγαθὸς τῶν ψυχῶν παιδοτρίβης προδείκνυσί σοι τῶν ἱδρώτων τὸ τέλος, καὶ τὸν ἐκ τῶν στεφάνων κόσμον, καὶ τὴν ἐπὶ τῇ νίκῃ ἀνάρρησιν», Τὸ Δεύτερον Βιβλίον εἰς τὴν ἐπιγραφὴν τῶν Ψαλμῶν, κεφ. Β, PG 44, 492BC. Εἶναι χαρακτηριστικὸ τὸ Ἰδιόμελο Ἑσπέρας Δ Κυριακῆς τῶν Νηστειῶν: «Ὁ τὸν ἀμπελῶνα φυτεύσας, καὶ τοὺς ἐργάτας καλέσας, ἐγγὺς ὑπάρχει Σωτήρ δεῦτε οἱ τῆς Νηστείας ἀγωνισταί, μισθὸν ἀπολαύσωμεν, ὅτι πλούσιος ὑπάρχει, ὁ δοτὴρ καὶ ἐλεήμων μικρὸν ἐργασάμενοι, κομισώμεθα, τὸ τῆς ψυχῆς ἔλεος», βλ. Τριῴδιον κατανυκτικόν, σ. 588.

25 στός, ἀποφεύγοντας τὶς ἐκδηλώσεις τῆς ζωῆς τῶν ἐθνικῶν, τὰ χαρακτηριστικὰ γνωρίσματα τῶν ὁποίων περιγράφει: «Τοῦτο οὖν λέγω καὶ μαρτύρομαι ἐν κυρίῳ, μηκέτι ὑμᾶς περιπατεῖν, καθὼς καὶ τὰ ἔθνη περιπατεῖ ἐν ματαιότητι τοῦ νοὸς αὐτῶν, ἐσκοτωμένοι τῇ διανοίᾳ ὄντες, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ διὰ τὴν ἄγνοιαν τὴν οὖσαν ἐν αὐτοῖς, διὰ τὴν πώρωσιν τῆς καρδίας αὐτῶν, οἵτινες ἀπηλγηκότες ἑαυτοὺς παρέδωκαν τῇ ἀσελγείᾳ εἰς ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης ἐν πλεονεξίᾳ» (Ἐφεσ. 4,17-19). Εἶναι χαρακτηρι - στικὰ τὰ ρήματα στὴν ἀρχὴ τῆς φράσεως: ἀντὶ τοῦ συνηθισμένου «παρακαλῶ οὖν» χρησιμοποιεῖ «λέγω καὶ μαρτύρομαι», ποὺ σημαίνει: σᾶς ἐξορκίζω (πρβλ. Α Θεσ. 2,12), καὶ ἐνισχύονται μὲ τὸ «ἐν κυρίῳ», δηλωτικὸ τῆς πεποιθήσεως τοῦ Παύλου ὅτι ὅσα θὰ γράψει δὲν ἀποτελοῦν ἁπλὴ προτροπὴ ἀλλὰ ἀπορρέουν ἀπὸ τὴν πίστη του στὸν Κύριο ποὺ εἶναι καὶ πίστη τῶν ἀναγνωστῶν του. Οἱ ἐθνικοὶ ζοῦν: α) «ἐν ματαιότητι τοῦ νοὸς αὐτῶν», ἀντὶ νὰ στραφοῦν στὸν ἀληθινὸ Θεὸ στρέφονται στὰ εἴδωλα, β) «ἐσκοτωμένοι τῇ διανοίᾳ ὄντες», ἀντὶ τοῦ φωτὸς τῆς ἀποκαλύψεως ἐπικρατεῖ μέσα τους τὸ θρησκευτικὸ σκοτάδι, γ) «ἀπηλλοτριωμένοι τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ» εἶναι ἀμέτοχοι καὶ ξένοι πρὸς τὴν «ἐν ἀρετῇ» ζωή, καὶ δ) «ἀπηλγηκότες», δηλαδὴ «οὐκέτι ἀλγοῦσιν ἁμαρτάνοντες», ὅπως ἑρμηνεύει ὁ Ὠριγένης 42. Ἡ ζωὴ τῶν χριστιανῶν εἶναι διαφορετικὴ ἀπὸ αὐτὴν τῶν ἐθνικῶν: «Ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως ἐμάθετε τὸν Χριστόν» (Ἐφεσ. 4,20). «Μανθάνειν τὸν Χριστὸν» δὲν σημαίνει μόνο τὴν ὀρθὴ γνώση γιὰ τὸ πρόσωπο καὶ τὴ διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ ἀλλὰ καὶ τὴ σύμφωνη μὲ τὶς ἐντολές του ζωή. Ὁ Ἰωάννης Χρυσόστομος ἑρμηνεύει: «Ἄρα καὶ τοῦτο μαθεῖν ἐστι τὸν Χριστόν, τὸ ὀρθῶς βιοῦν. Ὁ γὰρ πονηρῶς βιῶν, ἀγνοεῖ τὸν Θεὸν καὶ ἀγνοεῖται παρ αὐτοῦ» 43. Τὸ πῶς πρέπει νὰ ζοῦν οἱ χριστιανοὶ λέγεται μὲ τρόπο ἐπιγραμματικό: «ἀποθέσθαι ὑμᾶς κατὰ τὴν προτέραν ἀναστροφὴν τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, ἀνανεοῦσθαι δὲ τῷ πνεύματι τοῦ νοὸς ὑμῶν καὶ ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον τὸν Βλ. Ὠριγένους, Ἀποσπάσματα τῆς πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολῆς, J. A. Cramer (ed.), Catenae Graecorum Patrum in Novum Testamentum, VI, Hildesheim 1967, σ. 175, Βλ. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Ὑπόμνημα εἰς τὴν πρὸς Ἐφεσίους ἐπιστολήν, Ὁμιλ. ΙΓ, PG 62, 95.

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ

ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2015 ἀριθμ. πρωτ.: 181.- ΑΓΙΟΝ ΠΑΣΧΑ 12 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΑΣΧΑΛΙΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΘΙΜΟΣ Πρὸς τὸν ἱερὸ Κλῆρο καὶ τὸν εὐσεβῆ Λαὸ τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως

Διαβάστε περισσότερα

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν

Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ. Χριστοῦ, ποὺ ἀποτελεῖ τὴν κορυφαία πράξη τοῦ Θεοῦ νὰ σώσει τὸν Χριστούγεννα 2013 Ἀρ. Πρωτ. 1157 Πρός τό Χριστεπώνυμο πλήρωμα τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Χριστὸς γεννᾶται, δοξάσατε. Ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, Σᾶς εὐαγγελίζομαι τὸ χαρμόσυνο ἄγγελμα τῆς γεννήσεως τοῦ Χριστοῦ,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ.

ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜ. ΗΧΟΣ ΕΩΘΙΝΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΚΟΝ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑ 6. Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 24 ΓΕΝΙΚΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΚΑΝΟΝΙΟΝ ΕΤΟΥΣ 2013 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 6 Τῆς ἑορτῆς Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ (Τίτ. 11-14) Τῆς ἑορτῆς Παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς (Ματθ. 13-17) 13 Κυριακῆς μετὰ τὰ Φῶτα Ἑνὶ ἑκάστῳ ἡμῶν (Ἐφεσ. δ 7-13)

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία.

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ. ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989. Ἡ Θεία Κοινωνία. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (Δελφῶν καί Μιαούλη) Τηλ:2310-828989 Ἡ Θεία Κοινωνία κατ οἶκον Θεσσαλονίκη 2008 Κάποιοι συσχετίζουν κάκιστα τὴν παρουσία τοῦ ἱερέως στό

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος».

Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 18 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. Θέμα: «Περὶ τοῦ προσώπου τοῦ Ἀναδόχου εἰς τὸ Μυστήριον τοῦ Βαπτίσματος». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Ἐξ αἰτίας τοῦ ὅτι παρατηρεῖται

Διαβάστε περισσότερα

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου)

(Θ. Λειτουργία Ἰωάννου Χρυσοστόμου) Οἱ πιστοὶ ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων δεηθῶμεν. Ἵνα ὁ Κύριος αὐτοὺς ἐλεήσῃ. Κατηχήσῃ αὐτοὺς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας. Ἀποκαλύψῃ αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον τῆς δικαιοσύνης. Ἑνώσῃ αὐτοὺς τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ

Διαβάστε περισσότερα

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007

ευτέρα Ἔκδοσις ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ΙΟΥΝΙΟΣ 2007 ευτέρα Ἔκδοσις Τίπρέπεινὰγνωρίζῃ ΕΝΑΣΕΛΛΗΝΑΣΜΑΚΕΔΟΝΑΣ 1. Ὅτι οἱ Σκοπιανοὶ λένε τεράστια ψέματα καὶ ὅτι ἔστησαν ἕνα φαντασιώδη μύθο γιὰ τὴν καταγωγή τους. Στὴν πλειονότητά τους εἶναι Σλαῦοι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης.

Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης. Μέγας κανών. Ποίημα μακρόν ( 250 τροπαρίων ) μετανοίας και κατανύξεως του αγίου Ανδρέου, επισκόπου Κρήτης. Ανήκει στον Όρθρο της Πέμπτης ( της ε` εβδομάδος των Νηστειών ) και ψάλλεται στο Απόδειπνο της

Διαβάστε περισσότερα

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας.

Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀναγνωσθήτω ἐπ Ἐκκλησία Παντί τῷ πληρώματι τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ἀττικῆς καί Βοιωτίας. Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ Ἀδελφοί. «Ὁ Χριστός μεθ ἡμῶν καί οὐδείς καθ ἡμῶν» Μέ αἴσθημα εὐθύνης καί πικρίας ἀναλογιζόμενος

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ

ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΤΟ ΚΉΡΥΓΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΘΑΎΜΑΤΑ ΜΈΣΑ ΑΠΌ ΤΗ ΛΑΤΡΕΊΑ ΓΕΓΟΝΌΤΑ ΤΗς ΖΩΉς ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΎ Ακίνητες γιορτές Κινητές γιορτές Χριστούγεννα Περιτομή Υπαπαντή Θεοφάνεια Μεταμόρφωση Είσοδος στα Ιεροσόλυμα Μυστικός Δείπνος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ.

2η: Στις 5 Ιανουαρίου παραμονή των Θεοφανείων τρώμε μόνον ΑΛΑΔΑ, εάν όμως συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή τρώμε ΛΑΔΕΡΑ. Οι Νηστείες της Αγίας μας Εκκλησίας Οι νηστείες, όπως αρχίζουν από την αρχή σχεδόν του χρόνου, είναι οι εξής: 1η: Από την ημέρα των Χριστουγέννων μέχρι τις 4 Ιανουαρίου τρώμε τα πάντα είτε έχουμε ΤΕΤΑΡΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι.

Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Χρήσιμες ὁδηγίες γιὰ τοὺς ἐνηλίκους ποὺ ἐπιθυμοῦν νὰ βαπτισθοῦν Χριστιανοὶ Ὀρθόδοξοι. Σὰ τελευταῖα χρόνια καὶ ἰδιαίτερα μετὰ τὸ ἄνοιγμα τῶν συνόρων τῶν χωρῶν τῆς ἀνατολικῆς Εὐρώπης, ἀλλὰ καὶ γειτόνων χωρῶν

Διαβάστε περισσότερα

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος

1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος 2 Tesalonika 1 1 παυλος και σιλουανος και τιμοθεος τη εκκλησια θεσσαλονικεων εν θεω πατρι ημων και κυριω ιησου χριστω 2 χαρις υμιν και ειρηνη απο θεου πατρος ημων και κυριου ιησου χριστου 3 ευχαριστειν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ.κ.σεραφείμ, για την Κυριακή της Ορθοδοξίας

Ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πειραιώς κ.κ.σεραφείμ, για την Κυριακή της Ορθοδοξίας Ἀγαπητοί Πατέρες καί Ἀδελφοί, Βρισκόμαστε, στά πρόθυρα αὐτῆς τῆς εὐλογημένης περιόδου πού εἶναι ἡ πιό ὄμορφη περίοδος τοῦ ἔτους, ἡ πιό κατανυκτική ἡ πιό πλούσια σέ πνευματικές ἀφορμές καί εὐκαιρίες. Τό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία

Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Σκέψεις γιὰ τὴν διατροφὴ καὶ τὴ νηστεία Ἀλήθεια, πόσο σημαντικὸ εἶναι τὸ θέμα τῆς διατροφῆς. Εἴμαστε αὐτὸ ποὺ τρῶμε, λένε μερικοὶ ὑλιστὲς φιλόσοφοι. Καὶ ἐννοοῦν τίποτα παραπάνω. Ἡ λογικὴ αὐτὴ εἶναι λίγο

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο

Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο Ἀσκητὲς καὶ ἀσκητήρια στὴ νῆσο Σκόπελο (Μιὰ πρώτη προσέγγιση στὸ θέμα) Εἰπώθηκε, πὼς ὁλόκληρο τὸ Ἅγιον Ὄρος μοιάζει μὲ τὸ Καθολικὸ ἑνὸς ἰεροῦ Ναοῦ καὶ ὅτι ἡ περιοχὴ ἀπὸ τὴν Ἁγία Ἄννα καὶ πέρα εἶναι τὸ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β

Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Φροντιστηριακὸ Μάθημα Ἁγιογραφίας Β Στὴν Ἱερὰ Μονή μας, τῶν Ἁγίων Μαρτύρων Κυπριανοῦ καὶ Ἰουστίνης, στὴν Φυλὴ Ἀττικῆς, μὲ τὴν Χάρι τοῦ Θεοῦ, τὴν εὐχὴ τοῦ ἀσθενοῦντος Σεβασμιωτάτου Πνευματικοῦ Πατρός μας,

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ Μ ορτ ορτ τ ν γκαιν ων το πανσ πτου Ναο τ ς ναστ σεως τ ν τ εροσολ µων ὲ τὸ μήνα Σεπτέμβριο ἀρχίζει κάθε χρόνο τὸ νέο ἐκκλησιαστικὸ ἔτος, ἡ ἀρχὴ τῆς Ἰνδίκτου,

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου

Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Ἡ Μεταμόρφωση τοῦ Κυρίου Λίγο καιρό πρίν ἀπό τό πάθος Του, ὁ Κύριος, ἀφοῦ παρέλαβε τούς τρεῖς προκρίτους μαθητές, τόν Πέτρο, τόν Ἰάκωβο καί τόν Ἰωάννη, ἀνέβηκε στό ὄρος Θαβώρ καί ἐκεῖ, ἐνώπιον αὐτῶν μεταμορφώθηκε.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 12: Ο ΟΝΤΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων

Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό μασ κατα τη διαρκεια των ακόλόυθιων ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 Πότε ειμαστε όρθιόι και Πότε κανόυμε τό σταυρό

Διαβάστε περισσότερα

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η Ανάσταση Του Χριστού (κεφ.11) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές,

Διαβάστε περισσότερα

Εὐκλείδεια Γεωµετρία

Εὐκλείδεια Γεωµετρία Εὐκλείδεια Γεωµετρία Φθινοπωρινὸ Εξάµηνο 010 Καθηγητὴς Ν.Γ. Τζανάκης Μάθηµα 9 ευτέρα 18-10-010 Συνοπτικὴ περιγραφή Υπενθύµιση τοῦ Θεωρήµατος τοῦ Θαλῆ. εῖτε καὶ ἐδάφιο 7.7 τοῦ σχολικοῦ ϐιβλίου. Τονίσθηκε,

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 14: ΟΙ ΕΝΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΩΣ ΘΕΙΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι,

Ὁ Γάμος. Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, Ὁ Γάμος Ἀγαπητοί μας μελλόνυμφοι, ὲ λίγες ἡμέρες πρόκειται νὰ ἑνωθεῖτε μὲ τὰ δεσμὰ τοῦ Γάμου διὰ τῶν εὐλογιῶν τῆς Ἁγίας Ἐκκλησίας τοῦ Κυρίου μας. Αὐτὸ τὸ γεγονὸς χρειάζεται ὡς καταλύτη τὸν τελειωτῆ καὶ

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ»

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ΔΕΛΦΩΝ -ΜΙΟΥΛΗ ΤΗΛ.: 2310 828 989 «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΕΤΟΣ ΣΤ ΠΑΣΧΑ 2013 www.inmetamorfoseos.gr

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

- 3 - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

- 3 - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ - 3 - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η λειτουργική περίοδος του Τριωδίου. (Επίκαιρο) (κεφ.29) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) Ι.) Η θεμελιακή αφετηρία της Εκκλησίας Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ιστορικής της φανέρωσης, είναι μια κοινότητα λατρευτική,

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

Μήνυμα πρός Ἐκπαιδευτικούς Μέ τήν ἔναρξη τῆς νέας Σχολικῆς χρονιᾶς

Μήνυμα πρός Ἐκπαιδευτικούς Μέ τήν ἔναρξη τῆς νέας Σχολικῆς χρονιᾶς Ἀριθμ. Πρωτ.: 638 Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Η Δ Η Μ Ο Κ Ρ Α Τ Ι Α Ι Ε Ρ Α Μ Η Τ Ρ Ο Π Ο Λ Ι Σ Π Α Τ Ρ Ω Ν Ἐν Πάτραις τῇ 10ῃ Σεπτεμβρίου 2015 Μήνυμα πρός Ἐκπαιδευτικούς Μέ τήν ἔναρξη τῆς νέας Σχολικῆς χρονιᾶς τοῦ Σεβασμιωτάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 26: ΕΚΚΛΗΣΙΑΤΙΚΗ ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για

Διαβάστε περισσότερα

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò

LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò LAHGLATA ACIOCQAVIAS PEQIODOS Bò L hgla Aò Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς μνήμης τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Ἀποστόλου καὶ πρώτου Ἁγιογράφου, Εὐαγγελιστοῦ Λουκᾶ (18η Ὀκτωβρίου) καὶ πρὸς τιμήν Του, πραγματοποιήθηκε, μὲ τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα

Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ. Ποιήματα Χριστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Αὒγουστος 2011 12 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ Χριαστιάνα Ἀβρααμίδου ΜΑΤΙΑ ΑΝΑΠΟΔΑ Ποιήματα Τεῦχος 12 - Αὒγουστος 2011 ISSN: 1792-4189 Μηνιαία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΒΕΛΓΙΟΥ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ SCHAERBEEK 293, rue du Progrès - 1030 Schaerbeek. Email: paroisse.schaerbeek@gmail.com Τηλ. : 02-201.19.38. Πρόγραμμα Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν

Διαβάστε περισσότερα

Θά γίνεις νονός / νονά;

Θά γίνεις νονός / νονά; ΟIΚΟΥΜΕΝΙΚOΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕIΟΝ IΕΡA ΜΗΤΡOΠΟΛΙΣ ΡΕΘYΜΝΗΣ ΚΑI ΑYΛΟΠΟΤAΜΟΥ Θά γίνεις νονός / νονά; Συγχαρητήρια! Πῆρες μιά πολύ ὄμορφη ἀπόφαση! Καί εἶναι τόσο ὄμορφη, γιατί ἔχεις νά προσφέρεις κάτι πολύτιμο στή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Ἀφιέρωμα: Πορεία πρός τό Πάσχα

Ἀφιέρωμα: Πορεία πρός τό Πάσχα Περιοδική ἔκδοση Ἱ. Μητροπόλεως Κωνσταντίας - Ἀμμοχώστου Ἔτος 3ο τεῦχος 7o Ἰανουάριος - Μάρτιος 2010 Ἀφιέρωμα: Πορεία πρός τό Πάσχα Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Ἀφιέρωμα: Πορεία πρὸς τὸ Πάσχα Λόγος Κατηχητήριος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17

ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Πρὸς Ἅπαντας τοὺς Ἐφημερίους τῆς καθ ἡμᾶς Ἱερᾶς Μητροπόλεως. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ὑπ ἀριθμ. 17 Θέμα: «Περὶ τῆς νομιμότητας τελέσεως τοῦ Μυστηρίου τοῦ Βαπτίσματος ἀνηλίκων». Ἀγαπητοὶ Πατέρες, Σχετικὰ μὲ τὶς προϋποθέσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8

Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια Β 1,5-8 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 28 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) Ι ΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 28 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ Φεβρουάριος 2012. Ἡ κυρά Σαρακοστή

ΤΕΥΧΟΣ 28 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ Φεβρουάριος 2012. Ἡ κυρά Σαρακοστή ΑΓΙΑ ΖΩΝΗ ΤΕΥΧΟΣ 28 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ Φεβρουάριος 2012 Ἡ κυρά Σαρακοστή Τὴν κυρά Σαρακοστή ποὺ ναι ἔθιμο παλιό οἱ γιαγιάδες μας τὴν φτιάχναν μὲ ἀλεύρι καὶ νερό. Γιὰ στολίδι

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων

Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων 1 Ἰωάννης Ν. Λίλης Ἡ θεολογία τῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων Ἀναμφισβήτητα τό πιό λαμπρό κομμάτι τῆς Ἐκκλησίας μᾶς εἶναι ὁ λειτουργικός της πλοῦτος. Κάθε μήνα, κάθε ἑβδομάδα, κάθε ἡμέρα ὁ λειτουργικός ἐκκλησιαστικός

Διαβάστε περισσότερα

Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα * * * * * * * * *

Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα * * * * * * * * * 1 Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα 2015 Ὁ Ὁσιώτατος Γέροντας Διονύσιος, ὁ Κολιτσιώτης, ὡς πνευματικὸς καθοδηγητής, ὅπως τὸν γνώρισα Ὁ ὁσιώτατος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. Μεθοδολογία της ποιμαντικής Η προβληματική του θέματος. Πολλαπλή μέθοδος στην εκκλησιαστική παράδοση. Δημιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η αγιότητα. τοῦ Πανοσιολογιωτάτου Ἀρχιμ. π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου

Τι είναι η αγιότητα. τοῦ Πανοσιολογιωτάτου Ἀρχιμ. π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου Γ Τι είναι η αγιότητα τοῦ Πανοσιολογιωτάτου Ἀρχιμ. π. Θεοδοσίου Μαρτζούχου ια έναν άνθρωπο που έχει έστω και στοιχειώδη σχέση με την Εκκλησία, είναι συνηθισμένος όρος και επαναλαμβανόμενη λέξη, η λέξη

Διαβάστε περισσότερα

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας μας. ΕΚΚΛΗΣΙΑ & ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΣ ΕΝΟΡΙΑ & ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΑΣΘΕΝΩΝ Σεβασμιώτατε, Αἰδεσιμολογιώτατοι, Πρωτοπρεσβύτερος π. Βασίλειος Κοντογιάννης Ἐφημ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ Γ.Ν.Α. Ἀγαπητοί ἐθελοντές τῆς Διακονίας Ἀσθενῶν τῆς Ἐκκλησίας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ

ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ 1 ΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚ ΟΣΗ Ι. Ν. ΑΓΙΑΣ ΜΑΡΙΝΗΣ ΑΝΩ ΙΛΙΣΙΩΝ χαλ νωτη γλ σσα Ἡ γλῶσσα εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ σημαντικότερα μέλη τοῦ ἀνθρώπινου ὀργανισμοῦ. Σὲ σύγκριση μὲ ἄλλα ἀνθρώπινα μέλη, ὅπως γιὰ παράδειγμα τὰ χέρια

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα

Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα Η Λειτουργική ερμηνευτική (Μυσταγωγικά υπομνήματα) από τον ΣΤ έως τον ΙΒ αιώνα του Αιδεσιμολογιώτατου Πρωτοπρεσβύτερου κ. Θεοδώρου Ι. Κουμαριανού, Λέκτορα της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη

ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ τὴν ἐπίσημη Θαῦμα τῆς Ἁγίας Γεροντίσσης Μυρτιδιωτίσσης τῆς Ἀσκητρίας τῆς Κλεισούρας ( 1974) Ἀποδεικτικὸ καὶ Βεβαιωτικὸ τῆς Μοναχικῆς Ἱδιότητος καὶ Ὀνομασίας Αὐτῆς ΤΟΝ τελευταῖο καιρὸ παρετηρήθη ἔντονος κίνησις, γιὰ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σταυρός το καύχηµά µας

Ο Σταυρός το καύχηµά µας ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΗΜΗΤΡΙΑ ΟΣ Η Ύψωση του Τιµίου Σταυρού Ιωάν. 19,6-11, 11, 13-20, 25-28, 28, 30-35 35 (14-9-2014) Ο Σταυρός το καύχηµά µας Τιµούµε σήµερα, αγαπητοί µου αδελφοί, την µεγίστη εορτή της παγκοσµίου

Διαβάστε περισσότερα

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΜΑΔΑ Α : AΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 3 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Ἀθηναῖοι, ὡς καὶ οἱ ἑτέρας πόλεις κατοικοῦντες, πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἐπιτηδεύουσι, ἵνα τὰ ἀναγκαῖα πορίζωνται: Ναυσικύδης ναύκληρος ὢν περὶ τὴν τοῦ

Διαβάστε περισσότερα

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας

Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου μας Ἱερὸ Τελετὴ Λήξεως Μαθημάτων Ἁγιογραφίας τῆς Μητροπόλεώς μας Περίοδος ΣΤ, 2013-2014 Ζωὴ καὶ Δημιουργικὴ Συνέχεια στὴν Ὀρθόδοξη Ἁγιογραφία + Κυριακὴ Ἁγιορειτῶν Πατέρων, 9/22.6.2014 Μὲ τὴν Χάρι τοῦ Κυρίου

Διαβάστε περισσότερα

προγραμμα ακολουθιων μ. τεσσαρακοστης α εβδομαδα

προγραμμα ακολουθιων μ. τεσσαρακοστης α εβδομαδα χορτιατη - θεσσαλονικησ α εβδομαδα κυριακη τυρινης 7.30 10.30 π.μ. Ὄρθρος Θεία Λειτουργία 5.30 μ.μ Α Κατανυκτικός Ἑσπερινός (Ἑσπερινός τῆς Συγχωρήσεως) καθαρα δευτερα 8.00 π.μ. Ὄρθρος - Ὧραι - Ἑσπερινός

Διαβάστε περισσότερα

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις,

μαθη ματικῶν, ἀλλὰ καὶ τὴ βαθιά του ἐκτίμηση γιὰ τὴ χαϊντεγκεριανὴ ἱστορικὴ κατανόηση τοῦ ἀνθρώπινου κόσμου. Καταγράφοντας ὅλες αὐτὲς τὶς ἐπιδράσεις, ΠΡΟΛΟΓΟΣ Τὸ βιβλίο αὐτὸ εἶναι προϊὸν μακρόχρονης ἐξέλιξης. Γιὰ εἴκοσι περίπου χρόνια, τὸ ἐνδιαφέρον μου γιὰ τὸν Φρέγκε ἀποτέλεσε μέρος ἑνὸς ὁδοιπορικοῦ ποὺ ξεκίνησε ἀπὸ τὸ Μόναχο καί, μέσω τῆς Ὀξφόρδης

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Μελέτη 8: Για το Σάββατο 24 Μαΐου Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΔΆΦΙΟ ΜΝΉΜΗΣ: «Εάν τας εντολάς µου φυλάξητε, θέλετε µείνει εν τη αγάπη µου, καθώς εγώ εφύλαξα τας εντολάς του Πατρός µου, και

Διαβάστε περισσότερα

«Πάσχα Μέγα, Πάσχα τῶν πιστῶν...»

«Πάσχα Μέγα, Πάσχα τῶν πιστῶν...» [1] «Πάσχα Μέγα, Πάσχα τῶν πιστῶν...» Τοῦ Ἀλέξανδρου Μωραϊτίδη τὸ Πάσχα Μπορεῖ στὸ πάντα ἀξεπέραστο «Ἄρατε Πύλας» ὁ ἄλλος Ἀλέξανδρος τῆς Σκιάθου, ὁ Μωραϊτίδης νὰ καταθέτει βιώματα καὶ εἰκόνες ἐνὸς καιροῦ

Διαβάστε περισσότερα

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι.

Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Χίος, ὡραῖο νησί κι ἄν δέν φόρεσες δαφνόκλαρα, σοῦ φτάνει γιά δόξα σου τό ἀκάνθινο τοῦ μαρτυρίου στεφάνι. Ἡ Χἀρις τῆς Τρισηλίου Θεότητος, τοῦ ἀνάρχου Πατρός, τοῦ συνανάρχου Υἱοῦ καί τοῦ συναϊδίου Ἁγίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ Β ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΑΜΟΥ, ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ, ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ (5-6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2004, Διορθόδοξον Κέντρον τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 13: ΤΟ ΝΕΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 13: ΤΟ ΝΕΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 13: ΤΟ ΝΕΟ ΗΘΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα

Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα Ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα Σὸ θέμα μὲ τὸ ὁποῖο στὴν ἀποψινή μας σύναξη θὰ ἀσχοληθοῦμε, ὅπως γνωρίζετε, εἶναι ἡ Ἐκκλησία ὡς λατρεύουσα κοινότητα. Θὰ προσπαθήσουμε χωρὶς νὰ εἰσέλθουμε σὲ λεπτομέρειες

Διαβάστε περισσότερα

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης

Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Ἕνας ἡσυχαστής τοῦ Ἁγίου Ὄρους στήν καρδιά τῆς πόλης: ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης Θανάσης Ν. Παπαθανασίου Eνας HςυχαςτHς του AγIου Oρους ςτhν καρδιa τῆς πoλῆς Ὅσιος Πορφύριος Καυσοκαλυβίτης ἐπιμέλεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΑ ΖΩΝΗ. Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ Εἰκόνα τοῦ 8ου αἰώνα στὴν Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης τοῦ ὄρους Σινᾶ

ΑΓΙΑ ΖΩΝΗ. Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ Εἰκόνα τοῦ 8ου αἰώνα στὴν Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης τοῦ ὄρους Σινᾶ ΤΕΥΧΟΣ 27 ΑΓΙΑ ΖΩΝΗ ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ 2011 Ἡ Γέννηση τοῦ Χριστοῦ Εἰκόνα τοῦ 8ου αἰώνα στὴν Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης τοῦ ὄρους Σινᾶ Ὁ Θεὸς ἦλθε νὰ μείνει μαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

νηστειa kai nhστειοδρομιο τησ εκκλησιασ

νηστειa kai nhστειοδρομιο τησ εκκλησιασ ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ÅÍÇÌÅÑÙÓÇÓ ÊÁÉ ÐÍÅÕÌÁÔÉÊÇÓ ÏÉÊÏÄÏÌÇÓ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ÄÅËÖÙÍ - ÌÉÁÏÕËÇ ÔÇË. 2310-828989 νηστειa kai nhστειοδρομιο τησ εκκλησιασ ÅÔÏÓ Ã

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή των Απόκρεω Ματθ. 25, 31-46. (15/2/2015) Εν ημέρα Κρίσεως

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή των Απόκρεω Ματθ. 25, 31-46. (15/2/2015) Εν ημέρα Κρίσεως ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ Κυριακή των Απόκρεω Ματθ. 25, 31-46. (15/2/2015) Εν ημέρα Κρίσεως Για την Δεύτερη και ένδοξη παρουσία του Κυρίου Ιησού Χριστού κάνει λόγο το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό.

μπορεῖ νὰ κάνει θαύματα. Ἔτσι ὁ ἅγιος Νέστωρ, παρότι ἦταν τόσο νέος, δὲν λυπήθηκε τὴν ζωή του καὶ ἦταν ἕτοιμος νὰ θυσιάσει τὰ πάντα γιὰ τὸν Χριστό. Ο Μ Ι Λ Ι Α ΤΗΣ Α.Θ.ΠΑΝΑΓΙΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ κ.κ. Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Υ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΙΝ ΑΥΤΟΥ ΕΙΣ ΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΑΝΤΟΥΛΙΔΟΥ (25 Ὀκτωβρίου 2013) Ἱερώτατε καὶ φίλτατε ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ

Διαβάστε περισσότερα

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο Πλάτωνος Πρωταγόρας (323Α-Ε)

1. ιδαγμένο κείμενο από το πρωτότυπο Πλάτωνος Πρωταγόρας (323Α-Ε) ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΤΕΤΑΡΤΗ 5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΥΝΟΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εξομολόγηση Η ιερή εξομολόγηση ήταν πράξη γνωστή στήν Παλαιά Διαθήκη (Λευϊτ. ε' 5-6. Άριθ. ε' 5-7. Παροιμ. κη' 13). Γι' αυτό και οι άνθρωποι προσέρχονταν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΥΧΟΣ 29 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΠΑΣΧΑ 2012

ΤΕΥΧΟΣ 29 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΠΑΣΧΑ 2012 ΑΓΙΑ ΖΩΝΗ ΤΕΥΧΟΣ 29 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΓΙΑΣ ΖΩΝΗΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΠΑΣΧΑ 2012 Ὁ σ τ α υ ρ ὸ ς τ ο ῦ Κ υ ρ ί ο υ ἀ π ο δ ε ι κ ν ύ ε ι μ ι ὰ δ ι α χ ρ ο ν ι κ ὴ ἀ λ ή θ ε ι α. Ἡ ἀ γ ά π η π ρ ο κ α λ

Διαβάστε περισσότερα