ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ - ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ - ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ"

Transcript

1

2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ - ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ Τεύχος 2-3/2014 Πανεπιστήμιο Κρήτης - Σχολή Επιστημών Αγωγής - Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Περιοδικό Επιστήμες Αγωγής Πανεπιστημιούπολη Ρεθύμνου, Ρέθυμνο Κρήτη Τηλ.: , Fax: Ε-mail:

3 ISSN Ιδιοκτήτης: Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Πανεπιστημίου Κρήτης, Εργαστήριο Διαπολιτισμικών και Μεταναστευτικών Μελετών (Ε.ΔΙΑ.Μ.ΜΕ.) Πανεπιστημιούπολη Ρεθύμνου, Ρέθυμνο , Κρήτη. Τηλ , 77605, fax: , 77636, Εκδότης: Bασιλάκη Ελένη, Πρόεδρος Παιδαγωγικού Τμήματος Δ.Ε. Εξώφυλλο - Σελιδοποίηση: Μεταξά Κωνσταντίνα, μέλος Ε.Τ.Ε.Π. Πανεπιστημίου Κρήτης, γραφίστας

4 ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ Πρώην Σχολείο και Ζωή, με ιδρυτή τον Ζομπανάκη Γεώργιο ( ) Εκδότης - διευθυντής ( ) Ζομπανάκης Ανδρέας Έκδοση του Παιδαγωγικού Τμήματος Δ.Ε. του Πανεπιστημίου Κρήτης ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΥΝΤΑΞΗΣ Σπαντιδάκης Ιωάννης (συντονιστής), Αναστασιάδης Παναγιώτης, Καλογιαννάκη Πέλλα. Αλληλογραφία και προς δημοσίευση άρθρα αποστέλλονται στην ηλεκτρονική διεύθυνση ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αναστασιάδης Παναγιώτης, Βάμβουκας Μιχάλης, Παπαδάκη-Μιχαηλίδου Ελένη, Μακράκης Βασίλειος, Αναστασιάδης Πέτρος, Βασιλάκη Ελένη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Boos-Nünning, Ursula, Universität Essen, Deutschland, Cummins, Jim, University of Toronto, Canada, Καζαμίας Ανδρέας, University of Wisconsin, Madison, Cochrane, Ray, University of Birmingham, Τάμης Αναστάσιος, Notre Dame University of Australia, Wolhuter, Charl, North West University, South Africa, Tien-Hui, Chiang, University of Tainan, Κουτσελίνη-Ιωαννίδου Μαίρη, Πανεπιστήμιο Κύπρου, Πασιαρδής Πέτρος, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Παλιός Ζαχαρίας, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Κατσίκη-Γίβαλου Άντα, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πάτσιου Βίκη, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τάφα Ευφημία, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Ζερβού Αλεξάνδρα, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Νικολουδάκη Ελπινίκη, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Χουρδάκης Αντώνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Γκότοβος Αθανάσιος, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Μπουζάκης Ιωσήφ, Πανεπιστήμιο Πατρών, Ξωχέλλης Παναγιώτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Σακελλαρίου Μαρία, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Καΐλα Μαρία, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σκούρτου Ελένη, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Δαμανάκης Μιχάλης, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Παπαδογιαννάκης Νικόλαος, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Μιχαηλίδης Παναγιώτης, Πανεπιστήμιο Κρήτης. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΝΟΜΟ Πρόεδρος Παιδαγωγικού Τμήματος Δ.Ε.: Βασιλάκη Ελένη ΤΑΧ. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ Πανεπιστημιούπολη Ρεθύμνου, Ρέθυμνο Κρήτη Τηλ.: , Fax: ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Κοτρώνης Δημήτριος, τηλ.:

5 EDUCATION SCIENCES (Former «Sholeio kai Zoe») Founder: Georgios Zombanakis ( ) Director & Editor: Andreas Zombanakis ( ) Published quarterly by the Department of Primary Education University of Crete BOARD OF DIRECTORS Ioannis Spantidakis (Coordinator), Panagiotis Anastasiadis, Pella Kalogiannaki The correspondence and the articles to be published should be addressed to: EDITORIAL BOARD Panagiotis Anastasiades, Michael Vamvoukas, Eleni Papadakis Michailidis, Vasilios Makrakis, Petros Anastasiades, Eleni Vasilaki SCIENTIFIC COMMITTEE Ursula Boss-Nünning, Universität Essen, Deutschland, Jim Cummins, University of Toronto, Andreas Kazamias, University of Athens & University of Wisconsin (USA), Ray Cochrane, University of Birmingham, Anastasios Tamis, Notre Dame University of Australia, Charl Wolhuter, North West University, South Africa, Tien-Hui Chiang, University of Tainan, Mairy Koutselini-Ioannidou, University of Cyprus, Zaharias Palios, Open University of Greece, Anta Katsiki-Givalou, University of Athens, Viki Patsiou, University of Athens, Euthimia Tafa, University of Crete, Alexandra Zervou, University of Crete, Elpiniki Nikoloudaki, University of Crete, Antonis Hourdakis, University of Crete, Athanasios Gotovos, University of Ioannina, Iossif Bouzakis, University of Patras, Panagiotis Xohellis, University of Salonica, Maria Sakellariou, University of Ioannina, Maria Kaila, University of Aegean, Eleni Skourtou, University of the Aegean, Michael Damanakis, University of Crete, Nikolaos Papadogiannakis, University of Crete, Panagiotis Michailidis, University of Crete, EDITORIAL COORDINATION Head of the Department of Primary Education, University of Crete ADDRESS: UNIVERSITY OF CRETE, FACULTY OF EDUCATION, DEPARTMENT OF PRIMARY EDUCATION MAGAZINE EPISTIMES AGOGIS University Campus, Rethymno Crete - Greece, Tel.: , Fax: SECRETARY Dimitris Kotronis, mobile phone:

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ «Και των Παιδιών μας τα Παιδιά θα τα Διαβάζουν με την Ιδια Συγκίνησι και Ζέσι». Μελετώντας τα Ποιήματα «Η Πόλις», «Τρώες» και «Τείχη» του Κ. Π. Καβάφη. Στέλλα Αλεξίου Η διδασκαλία Παγκόσμιων Μουσικών Πολιτισμών στο Ελληνικό Δημοτικό Σχολείο. Απόψεις των Σχολικών Συμβούλων Μουσικής Παναγιώτα Παπαγεωργίου, Κωνσταντίνα Κουτρούμπα Πολλαπλή Νοημοσύνη και Γραπτός Λόγος Δέσποινα Βασαρμίδου Η Ομαδική Συμβουλευτική στις Σχολές Γονέων: Η Διαμόρφωση της Γονικής Ιδιότητας / του Γονικού Ρόλου Μίνα Μπρούμου, Βασιλική Παππά Δεξιότητες Κατανόησης Κειμένων και Επεξεργασίας Γραπτών Αναφορικών Δεικτών από Μαθητές Ανώτερων Τάξεων Δημοτικού Σχολείου Ιωάννα Μ. Βάμβουκα Σχέσεις του Ψυχολογικού Κλίματος της Τάξης με το Άγχος των Μαθητών για τα Μαθηματικά Απόστολος Σωτηρίου Οι Σχέσεις Εφήβων-Γονέων, Ο Γονεϊκός Έλεγχος και η Σχολική Επίδοση Θεόδωρος Ελευθεράκης, Κωνσταντίνος Κορώσης PISA Μαθηματικά: Πόσο Αξιόπιστα Είναι τα Αποτελέσματα; Παναγιώτης Παναγίδης Τυπολογία των Ελλήνων Εκπαιδευτικών που Κατέχουν Μεταπτυχιακό Τίτλο Σπουδών Βασιλική Ν. Σαρβανάκη, Χρυσή Βιτσιλάκη, Πέρσα Φώκιαλη Η Συμβολή της Μετεκπαίδευσης των Δασκάλων στη Βελτίωση του Εκπαιδευτικού τους Έργου Αναστάσιος Τζιντζίδης, Δημήτρης Βεργίδης Ανάπτυξη Ερωτηματολογίου για την Μέτρηση της Επαγγελματικής Ικανοποίησης Εκπαιδευτικών [Teacher s Satisfaction Inventory-(Tsi)] Αικατερίνη Γκόλια Οδηγίες της Συντακτικής Επιτροπής για τα αποστελλόμενα προς δημοσίευση κείμενα

7 Επιστολή για τους αναγνώστες Το παρόν τεύχος είναι το τέταρτο στην ηλεκτρονική μορφή του περιοδικού ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ. Η έντυπη έκδοση ολοκληρώθηκε με τα τεύχη του Με τη μετάβαση στην ηλεκτρονική έκδοση επιτυγχάνουμε τη βιωσιμότητα του περιοδικού και ταυτόχρονα επιδιώκουμε την ανάπτυξή του: οι αποδέκτες μίας ηλεκτρονικής έκδοσης είναι πολλαπλάσιοι εκείνων μίας έντυπης έκδοσης που αφορά έναν εξαιρετικά περιορισμένο, για οικονομικούς λόγους, αριθμό αντιτύπων. Βέβαια, η ηλεκτρονική έκδοση είναι αυτή τη στιγμή ημιτελής: εκκρεμεί η κατασκευή της ιστοσελίδας του περιοδικού (έργο που έχει αναλάβει η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτης) η οποία θα προσδώσει μεγαλύτερη δυναμική και επιπλέον δυνατότητες ως προς τη διάθεση του περιοδικού. Είναι αυτονόητο ότι ηλεκτρονική έκδοση δεν σημαίνει έκπτωση της ποιότητας των περιεχομένων του περιοδικού. Η μορφή αλλάζει και γίνεται πιο λειτουργική, ο σκοπός και η ουσία του εγχειρήματος παραμένουν αταλάντευτα προσανατολισμένα προς την προαγωγή της επιστημονικής γνώσης. Από τη Συντακτική Επιτροπή

8 «ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΘΑ ΤΑ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΣΥΓΚΙΝΗΣΙ ΚΑΙ ΖΕΣΙ». ΜΕΛΕΤΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ «Η ΠΟΛΙΣ», «ΤΡΩΕΣ» ΚΑΙ «ΤΕΙΧΗ» ΤΟΥ Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗ Στέλλα Αλεξίου Υποψήφια Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας «Τα λόγια ποιός σε δίδαξε οπού στην μέση ρίχνεις του κόσμου, και μας ενθουσιάζουν και των παιδιών μας τα παιδιά θα τα διαβάζουν με την ιδία συγκίνησι και ζέσι». «Το Καλαμάρι» (1894) Summary This work has to do with the way in which a written text can contribute in a positive way in a teenager s student s (and later on adult s) personal and social empowerment. Starting with three poems by Kavafis «e city» (1910), «Trojans», (1905) and «Walls» (1897), I will try to present the values and norms that are derived through these poems as these are expressed by the present bibliography. ey undoubtedly can help in reinforcing the emotional and social education, and subsequently that of the humane education. Λέξεις κλειδιά Αφήγηση, τεχνικές δεξιότητες, συναισθηματική ενδυνάμωση, διάλογος, κοινωνικός αποκλεισμός. 0. Εισαγωγή Με τους στίχους από το αποκηρυγμένο «Καλαμάρι», στους οποίους ο αλεξανδρινός εξαίρει τον ανθρωπιστικό ρόλο του ποιητή, θέλησα να αρχίσω την εργασία αυτή η οποία εμπίπτει στον κύκλο της «κοινωνικής παιδαγωγικής» και αφορά στη συναισθηματική ενδυνάμωση του παιδιού. Για τη σημασία της ελληνικής ποίησης έγραψε ο ίδιος, στο προγενέστερο άρθρο του, «Οι Βυζαντινοί ποιηταί» (1892):

9 8 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/2014 «Ευμενής τις μοίρα επροίκισε την φυλήν μας διά του θείου δώρου της ποιήσεως. Η ευρεία και ανθοστεφής χώρα των στίχων είναι ως πατρίς του πνεύματός μας. Οφείλομεν οι Έλληνες να μελετώμεν την ποίησίν μας επισταμένως την ποίησιν πάσης εποχής του εθνικού μας βίου. Εν αυτή θα εύρωμεν την μεγαλοφυΐαν του γένους μας, και όλην την τρυφερότητα, και όλους τους τιμιωτέρους παλμούς της καρδίας του ελληνισμού». (Τα Πεζά 2003:63). Στη συνανάγνωση των τριών καβαφικών ποιημάτων «Η Πόλις» (1910), «Τρώες» (1905) και «Τείχη» (1897), τα οποία μελέτησα διεξοδικά την περίοδο αυτή, για τις ανάγκες της διδακτορικής μου διατριβής, διαπίστωσα ότι υπάρχουν αρκετές συγκλίσεις όσον αφορά τις αξίες και τις νόρμες οι οποίες μπορούν να βοηθήσουν στην ενίσχυση της συναισθηματικής και κοινωνικής εκπαίδευσης 1 και κατ επέκταση της ανθρωπιστικής παιδείας. Είναι κοινώς αποδεκτό πως η οικονομική κρίση, η οποία ταλαιπωρεί εδώ και χρόνια τις περισσότερες χώρες της ευρωζώνης, δεν έχει ανεπηρέαστο κανέναν τομέα της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένου και αυτού της εκπαίδευσης. 2 Η ποίηση αποτέλεσε τη βάση της εργασίας μου για την προώθηση κάποιων ιδεών οι οποίες μπορούν, να αποτελέσουν ναυαγοσωστική επέμβαση της δράσης του εκπαιδευτικού, όσον αφορά τις ψυχολογικές συναισθηματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν σήμερα τα παιδιά στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες επιβίωσης (προβλήματα συμπεριφοράς, σκέψης, αντίληψης, αυτοπεποίθησης, πρωτοβουλίας κ. α). 3 Ο Σεφέρης έγραψε πως: «τα ποιήματα του Καβάφη δείχνουν τη συγκίνηση που θα είχαμε από ένα άγαλμα που δεν είναι πια εκεί που ήταν εκεί, το είδαμε, και τώρα το έχουν μετατοπίσει. Αλλά δείχνουν τη συγκίνηση.» (Σεφέρης, 1974: ). Πάνω σ αυτήν τη διαπίστωση του Σεφέρη, όπως έχει υποστηριχθεί από τον Βαγενά (1979), η γλώσσα του Καβάφη μεταδίδει, την ποιητική συγκίνηση έμμεσα, μέσω της σκέψης. Αυτό το στοιχείο της νοητικής και συναισθηματικής διέγερσης είναι που οφείλουν να προάγουν οι εκπαιδευτικοί για να καλλιεργήσουν μέσα από έναν παραγωγικό διάλογο στην τάξη τη σκέψη και την αντίληψη των μαθητών τους στα διάφορα προβλήματα, αφού οι μαθητές της μεγαλύτερης ηλικίας είναι σε θέση να γνωρίζουν και να λαμβάνουν θέση στα διάφορα κοινωνικά θέματα, διαμορφώνοντας την προσωπικότητά τους, η οποία θα αντικατοπτρίζει μετέπειτα το κοινωνικό σύνολο στο οποίο θα βιώσουν ως ενήλικες.

10 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ Περί αφηγήσεως - αναγνώσεως Γνωρίζοντας, πως η αγάπη του παιδιού για το βιβλίο δεν είναι έμφυτη διαδικασία ούτε μεταδίδεται κληρονομικά, αλλά για να εμπλακεί ο μαθητής στην ανάγνωση, θα πρέπει το ίδιο το κείμενο να προκαλέσει τη φαντασία του έτσι ώστε να ταυτιστεί με τους ήρωες (Τσιλιμένη, 2013:17), η τεχνική της αφήγησης αποτελεί δύσκολο εγχείρημα για τους εκπαιδευτικούς οι οποίοι διδάσκουν ποίηση. Ένας επαρκώς καταρτισμένος αφηγητής, πρέπει να γνωρίζει ότι παρόλο που η διαδικασία της αφήγησης είναι τέχνη αυθόρμητη και εξελισσόμενη εν τούτοις απαιτεί ακεραιότητα, σκέψη, φροντίδα, χρόνο, γνώσεις και την ανάλογη προετοιμασία (Elizabeth Nesbitt στο Greene 1996:78). Στη μαθησιακή διαδικασία σημαντικό ρόλο καταλαμβάνει ο εκπαιδευτικός, ο οποίος καλείται να οικειοποιηθεί διάφορους ρόλους. 4 Κατά τη διδασκαλία της ποίησης (αφηγητής εκπαιδευτικός) πρέπει να κάνει περισσότερο δημιουργική τη φαντασία των μαθητών του, τα συναισθήματα των οποίων θα εκφράζονται επαρκέστερα έτσι ώστε να δώσουν μορφή στην πραγματικότητά τους. Τον τεράστιο κύκλο της «ανάγνωσης» πραγματεύτηκε διεξοδικά ο Δ. Ν. Μαρωνίτης στις δύο θεμελιώδεις εργασίες του: «Παρανάγνωση, ανάγνωση, φιλολογική ανάγνωση ενός ποιήματος» (1978) και «Τα όρια της ανάγνωσης» (1984). Είναι καλό να αναλυθούν εδώ ορισμένοι όροι οι οποίοι προτείνονται από τον Μαρωνίτη και που θα μας βοηθήσουν να ξεκλειδώσουμε στη συνέχεια τα υπό εξέταση ποιήματα. Τον όρο «ανάγνωση» τον χρησιμοποιεί με τους συμπληρωματικούς όρους «ανάλυση» και «ερμηνεία». Ανάγνωση σημαίνει αναγνώριση (1978) την οποία διακρίνει σε δύο βασικές σημασίες «εξωτερική» και «εσωτερική» (1984), την εκφορά του ποιήματος και την αναγνώριση αναγνωρισμό αντίστοιχα. Αναγνώριση σημαίνει ότι το ποίημα δεν είναι κάτι άγνωστο, αλλά η ίδια η γλώσσα που προσφέρεται στον αναγνώστη ως «εξοικείωση» (1984:67, 1978:150). Ανάλυση είναι η πράξη η οποία πραγματοποιείται όταν έχοντας το κείμενο μπορεί να αναλυθεί στα συστατικά του μέρη και η ερμηνεία περιστρέφεται γύρω από τη διάκριση του γραμματικού φαινομένου και της βαθύτερης κρυφής έννοιας και λειτουργίας του μέσα στο ποίημα (1978:149). Η ανάγνωση της ποίησης προϋποθέτει, όπως το υπογραμμίζει ο Μαρωνίτης, μια ειδική σχέση του αναγνώστη «με την κοινή γλώσσα και την υποκείμενή της πραγματικότητα» (1978:150). Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι καθοριστικός γιατί ο τρόπος πρόσληψης των διδαχθέντων ποιημάτων διαφέρει από μαθητή σε μαθητή. Σε συνάρτηση του θέματος αυτού καταπιάνεται η «θεωρία της πρόσληψης», η οποία υποστηρίζει πως στην ιστορία της λογοτεχνίας μετέχουν τρεις παράγοντες: ο συγγραφέας, το έργο και το κοινό. Η πρόσληψη συνδέεται ως αισθητικός όρος με την ενεργητική σημασία βάση της οποίας το ενδιαφέρον κινείται στον τρόπο με τον οποίον ο παραλήπτης χρησιμοποίει το έργο που του προσφέρθηκε (Jaub, H. R (1970), Literaturgeschichte als Provokation, Φραγκφούρτη, Suhrkamp, χρησιμοποιώ την ελληνική έκδοση: Η θεωρία της πρόσληψης. Τρία μελετήματα, εισαγ., μτφ., επιμ.

11 10 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/2014 Μίλτος Πεχλιβάνος, Εστία, 1995:93). Πάνω σ αυτή τη θέση, στη δική μας περίπτωση, έχουμε τον ποιητή Καβάφη, τα ποιήματα, το κοινό μαθητές (δέκτης), καθώς και τον εκπαιδευτικό ο οποίος συμμετέχει ενεργά στη διδασκαλία (πομπός). Εστιάζοντας στο θέμα της «διδαχής», ο Γιώργος Κεχαγιόγλου στο άρθρο του, «Κ. Π. Καβάφη, «Θερμοπύλες»: σύντομο αναγνωστικό σχόλιο» εύστοχα αποσαφηνίζει τη θέση του διδάσκοντα φιλόλογου, τονίζοντας πως «όταν η στέρεη λογική του ποιητή είναι απτή, η λογική του φιλόλογου καλό είναι να ασκείται απλώς αναλύοντας, εμπλουτίζοντας και αξιοποιώντας τη λογική του ποιητή» (1983:649), αποφεύγοντας κατ αυτόν τον τρόπο παρερμηνείες και αχρείαστα σε αρκετές περιπτώσεις σχόλια. 5 Ο καλός φιλόλογος πρέπει να είναι προσεκτικός και εντατικός αναγνώστης του οποίου η συμπαθητική εμπλοκή στην ποιητική γλώσσα θα δημιουργήσει μια άλλη μορφή ανάγνωσης της ποίησης, η οποία χαρακτηρίζεται ως «φιλολογική» (Μαρωνίτης 1978:151), μιας βαθύτερης σχέσης από την απλή ανάγνωση. Η «φιλολογική ανάγνωση» παραπληρωματική έννοια κατά την άποψή μου των τριών παραγόντων που συναποτελούν τη θεωρία της πρόσληψης (συγγραφέας, έργο, κοινό φιλόλογος αναγνώστης) πρέπει να ασκείται με πάθος και να εστιάζεται στην αντικειμενική προσέγγιση κάθε λογοτεχνικού έργου ποιημάτων και στην ορθή παροχή μηνυμάτων προς στο εφηβικό κοινό. Στο πιο κάτω σχήμα συγκεντρώνω πυραμιδικά τα στάδια της αφήγησης που θα μας βοηθήσουν στη μετέπειτα ανάλυση των τριών ποιημάτων που προτείνω: 6

12 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ Τα τρία εξεταζόμενα «διδακτικά» 7 ποιήματα «Η Πόλις», «Τείχη» και «Τρώες» 8 τονίζουν τη δραματικότητα της ζωής. Τα ποιήματα αυτής της ομάδας, χαρακτηρίστηκαν από τον Παπανούτσο «αυθεντικά» για τρεις κατ εξοχήν λόγους: Κατ αρχήν, λόγω του ότι είναι πηγαία, δεύτερον γιατί okαβάφης ευρίσκει και δουλεύει τα σύμβολα εκείνα που εμπεριέχουν τη διδαχή με επιτυχία και, τέλος, γιατί η μορφή τους «δεν είναι συμβεβηκός ως προς το περιεχόμενο, αλλά έχει οργανικά βλαστήσει από μέσα του, αποτελεί μέρος συστατικό και πρώτο της ουσίας του» (Παπανούτσος 1971:221). Η πολυτάραχη ζωή του, με το οικονομικό πλήγμα της οικογένειας και τα συνεπακόλουθα οικογενειακά πένθη, 9 αποτελούν τεκμήρια πως η ζωή του επέβαλλε να αναμετρηθεί με δύσκολες καταστάσεις και το ήδη βιωμένο περιεχόμενο που υπήρχε στον ιδιωτικό του βίο αποτέλεσε τη μαγιά στα περισσότερα ποιήματά του. Ως καλλιτέχνης που δεν μπορεί να αντιγράψει ότι βλέπει μεταγράφει το συναίσθημα της μοναχικότητας με τους όρους του δικού του εκφραστικού μέσου αυτού της «ποίησις» (E. H. Gombrich, Art and Illusion, Princenton, Princenton University Press, 1960 (= ελλην. έκδοση Ε.Χ. Γκόμπριτς, Τέχνη και Ψευδαίσθηση. Μελέτη για την ψυχολογία της εικαστικής αναπαράστασης, μτφ. Ανδρέας Παππάς, Νεφέλη, 1995:53). 2. «Η Πόλις» (1910) «Η Πόλις» Είπες, «Θα πάγω σ άλλη γη, θα πάγω σ άλλη θάλασσα. Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή. Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή, κ είν η καρδιά μου σαν νεκρός θαμένη. Ο νους μου ως πότε μες στον μαρασμόν αυτόν θα μένει. Όπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δω ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ, που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα.» Καινούριους τόπους δεν θα βρεις, δεν θα βρεις άλλες θάλασσες. Η πόλις θα σε ακολουθεί. Στους δρόμους θα γυρνάς τους ίδιους. Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάς, και μες στα ίδια σπίτια αυτά θα ασπρίζεις. Πάντα στην πόλι αυτή θα φθάνεις. Για τα αλλού μη ελπίζεις δεν έχει πλοίο για σε, δεν έχει οδό. Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ στην κώχη τούτη την μικρή, σ όλη την γη την χάλασες.

13 12 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/2014 Γράφτηκε για πρώτη φορά τον Αύγουστο του 1894 με τίτλο, «Πάλι στην ίδια Πόλι», κατατάχθηκε στη θεματική ενότητα «Φυλακαί» και δημοσιεύτηκε το 1910 με τίτλο «Η Πόλις» (Σαββίδης Α :1991). Ο Καβάφης με το να χρησιμοποιεί εδώ, το «διδακτικό» δεύτερο πρόσωπο ενικού, θέλοντας να αποφύγει το «δραματικό μονόλογο», απευθύνεται βεβαίως στον αναγνώστη του (Σαββίδης, 1987). «Η Πόλις: ο άνθρωπος που ρήμαξε την ζωήν του εις μάτην θα προσπαθήσει να την ξαναζήσει καλύτερη, ηθικώτερη. Η πόλις, πόλις φανταστική, θα τον ακολουθήσει, θα τον προσπεράσει και θα τον περιμένει με τους ίδιους δρόμους και τες ίδιες συνοικίες. Ο ποιητής βεβαίως δεν αντιμετωπίζει γενικότητας εις το εν λόγω ποίημα αλλά μερικότητα, όπως άλλως συχνά πραγματεύεται θέματα μεμονωμένα ή εξαιρετικών περιπτώσεων.» (Λεχωνίτης 1977:24). Πρέπει ωστόσο, να διευκρινιστεί, ότι παρόλο που το εν λόγω ποίημα εντάχθηκε στο φάκελο, «Φυλακαί», ο καβαφικός ήρωας δεν γεννιέται σαν τον Πλατωνικό μέσα στη φυλακή (Σαρεγιάννης, 1964). Ο Καβαφικός ήρωας γεννιέται όπως εύστοχα το παρατηρεί ο Σαρεγιάννης, «ελεύθερος μέσα σ έναν κόσμο χωρίς κανένα χώρισμα, και αργότερα μα πολύ αργότερα -, όταν πια θα αποκτήσει συνείδηση του έξω, φυλακίζεται» (Σαρεγιάννης ό. π: 53). Τη φυλακή στο ποίημα «Η Πόλις» την κτίζει ο ίδιος ο εαυτός του φανταστικού ήρωα (Σαρεγιάννης ό. π.) ο οποίος «είναι υπεύθυνος για την τύχη του ή ακόμη και για την πολιτεία του - και ιδιαίτερα για την αποτυχία του ως homo politicus» (Σαββίδης 1985:317). Το ποίημα «Η Πόλις» αναφέρεται σε κάθε άνθρωπο κάθε ηλικίας και ενώ περιγράφει μεν το συναίσθημα της απογοήτευσης μπορεί δε να βοηθήσει στην ενίσχυση της αυτογνωσίας και της αυτοεκτίμησης. Η αυτογνωσία έχει μελετηθεί από τη γνωστικο εξελικτική θεωρία, θέλοντας πειραματικά να αποδείξει όχι ποιές λύσεις προτείνουν τα παιδιά στα διάφορα διλήμματα, αλλά πώς σκέπτονται για να δώσουν τις απαντήσεις τους (Κακαβούλης 1997:192). Τα αποτελέσματα έδειξαν πως οι έφηβοι φθάνουν στο σημείο να νομίζουν ότι ο εαυτός τους δεν μπορεί να κατανοηθεί πλήρως, επειδή μερικές πλευρές της προσωπικότητας παραμένουν στο ασυνείδητο (Κακαβούλης, 1997). Στο εξελικτικό πρότυπο που προτείνει ο Selman παρουσιάζει την ανάπτυξη της γνώσης και της σκέψης του παιδιού για την έννοια του εαυτού, και σ αυτό εδώ το σημείο έγκειται και η ψυχολογική ενδυνάμωση την οποία μπορεί να αποκτήσει ο έφηβος μέσα από την ανάγνωση ενός ποιήματος όπως το «Η Πόλις». Οι πλευρές της προσωπικότητας, οι οποίες παραμένουν, όπως πιστεύουν οι έφηβοι, στο «ασυνείδητο», μπορούν να κατανοηθούν εάν γνωρίζουν πως υπεύθυνοι για την εξέλιξη της ζωής τους είναι οι ίδιοι. Επιπροσθέτως, με βάση την ως άνω διαπίστωση, το αποτέλεσμα της αξιολόγησης που κάνει ένα πρόσωπο για τον εαυτό του δεν αφορά μόνο τη γνώμη

14 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ και την κρίση που σχηματίζει για τις ικανότητες και τις αδυναμίες του, αλλά και τις συναισθηματικές του αντιδράσεις στις πληροφορίες που λαμβάνει από την αξιολόγηση του (Κακαβούλης, 1997). Μπορούμε τώρα να δούμε επιγραμματικά δύο παραδείγματα προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα παιδιά της εφηβικής ηλικίας, το αρνητικό συναίσθημα του φόβου από τη μια και τα θετικά συναισθήματα της αυτοεκτίμησης και της αυτογνωσίας από την άλλη. Στο συναίσθημα του φόβου θα εντάξω την σχολική αποτυχία (μάθηση) και στα συναισθήματα της αυτοεκτίμησης και της αυτογνωσίας τη σχέση του παιδιού με το υπόλοιπο περιβάλλον φιλία. Πολλά παιδιά κυριεύονται από το φόβο της αποτυχίας σε μεγάλο βαθμό και αυτό έχει να κάνει με παράγοντες που το παιδί δεν ελέγχει. Τα οικογενειακά προβλήματα, (φυσική απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου, διαζύγιο, μικρός χώρος επιβίωσης, φτώχεια) ίσως επηρεάζουν το παιδί σε τέτοιο βαθμό, ανεξάρτητα από τη θέλησή του να μην έχει την ίδια επίδοση με ένα παιδί το οποίο ζει σ ένα ήρεμο μη προβληματικό οικογενειακό περιβάλλον. Αυτό που οφείλει ο παιδαγωγός είναι να πείσει το παιδί ότι μπορεί να οργανώσει σωστά ζωή του ξεπερνώντας τους φόβους και τις ανασφάλειες που μπορεί να διαισθάνεται, για παράδειγμα αν δεν έχει το έναν από τους δύο γονείς του κοντά του. Επιπροσθέτως, οι φιλικές σχέσεις στην εφηβεία χαρακτηρίζονται «ευαίσθητες» λόγω του ότι τα περισσότερα παιδιά αυτής της ηλικίας δεν έχουν καλλιεργημένο το συναίσθημα της αυτοεκτίμησης και της αυτογνωσίας. Δεν μπορούν να επιλέξουν τους ανθρώπους που πραγματικά τους ταιριάζουν και, σε αρκετές περιπτώσεις, όταν ένα παιδί είναι συναισθηματικά ευάλωτο γίνεται θύμα εκμετάλλευσης. Οι έφηβοι επιλέγουν τους φίλους τους με βάση την προσωπικότητα, τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες των συνομηλίκων τους. Η φιλία είναι γι αυτούς ένας αμοιβαίος δεσμός, στον οποίο υπάρχει αλληλοεκτίμηση, εμπιστοσύνη, εχεμύθεια, αγάπη και σε κάποιο βαθμό «αλληλεξάρτηση» (Κακαβούλης, 1997). Πέραν όμως της θετικής αντίληψης για τη φιλία υπάρχει και η ψυχολογικά αντίθετη εκδήλωση συναισθημάτων μεταξύ των ατόμων που λαμβάνει τη μορφή της απόρριψης, της αντίδρασης, της διαφωνίας και της σύγκρουσης (Κακαβούλης, ό.π.). Συνεπώς, το ποίημα «Η Πόλις», μέσα μια ορθή φιλολογική ανάγνωση μπορεί να αγγίξει νοητικά και συναισθηματικά το άτομο, προσφέροντας λύσεις σε πολλά προβλήματα των εφήβων τα οποία απασχολούν καθημερινά μια φυσική και σχολική οικογένεια. Εδώ πιστεύω είναι που χρειάζονται «εκλεκτοί» παιδαγωγοί, οι οποίοι θα κρίνονται με πάθος για το αντικείμενο της εργασίας τους, έτσι ώστε ως καθοδηγητές και σύμβουλοι να μπορέσουν μέσα από την παροχή γνώσης να «διαβάσουν τις καρδιές των μαθητών τους». Προχωρούμε τώρα στο επόμενο καβαφικό ποίημα «Τρώες»:

15 14 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ «Τρώες» (1905) «Τρώες» Είν η προσπάθειες μας, των συφοριασμένων, είν η προσπάθειες μας σαν των Τρώων. Κομάτι κατορθώνουμε, κομάτι παίρνουμ επάνω μας, κι αρχίζουμε να χουμε θάρρος και καλές ελπίδες. Μα πάντα κάτι βγαίνει και μας σταματά. Ο Αχιλλεύς στην τάφρον εμπροστά μας βγαίνει και με φωνές μεγάλες μας τρομάζει. Είν η προσπαθειές μας σαν των Τρώων. Θαρρούμε πως με απόφασι και τόλμη θ αλλάξουμε της τύχης την καταφορά, κ έξω στεκόμεθα ν αγωνισθούμε. Αλλ όταν η μεγάλη κρίσις έλθει, η τόλμη κ η απόφασίς μας χάνονται, ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει, κι ολόγυρα απ τα τείχη τρέχουμε ζητώντας να γλυτώσουμε με την φυγή. Όμως η πτώσις μας είναι βεβαία. Επάνω, στα τείχη, άρχισεν ήδη ο θρήνος. Των ημερών μας αναμνήσεις κλαιν κ αισθήματα. Πικρά για μας ο Πρίαμος κ η Εκάβη κλαίνε. Δημοσιευμένο στα 1905 αποτελεί ελεύθερη απόδοση του ομηρικού κειμένου με τον πληθυντικό των στ. 14 κ. έ. να μην αναφέρεται τόσο στη φυγή όλων των Τρώων όσο του Έκτορα («η μεγάλη κρίσις», στ. 13, είναι η μονομαχία με τον Αχιλλέα) που τρέχει στο τείχος υπό Τρώων (Pontani 1991:52). Σκηνοθετικά υπάρχει ο χορός των συφοριασμένων αποτυχημένων, ο οποίος «κατέχει τη συνείδηση της ματαιότητας» (Παναγιωτόπουλος 1989:188), προσπαθεί ωστόσο σε μια «ψυχολογική ανίχνευση» για να βρεθούν τα βαθύτερα αίτια της συμφοράς» 10 (Παπανούτσος 1971:160). Το αποτέλεσμα ωστόσο έχει ήδη κριθεί, «όμως η πτώσις μας είναι βεβαία». Διακατέχει

16 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ το ποίημα αυτό μια εμφανή ειρωνεία όπως και σε άλλα καβαφικά ποιήματα η οποία χαρακτηρίστηκε από τον Ι. Μ. Παναγιωτόπουλο «πικρή». Ο Καβάφης, χρησιμοποιεί εδώ, σ αντίθεση με το «Η Πόλις» (δεύτερο πρόσωπο ενικού) και «Τείχη», (α πρόσωπο ενικού), το α πληθυντικό πρόσωπο τονίζοντας το «δράμα» όχι ενός ατόμου αλλά ενός κοινωνικού συνόλου. Το θέμα του ποιήματος, προσφέρεται αφ ενός για την αφήγηση της λόγιας πηγής από την Ιλιάδα αλλά και για συζήτηση του πανάρχαιου σχήματος ύβρις νέμεσις τίσις. Μάταια θεωρεί ο καβαφικός χορός ότι με το να συνεχίσει τις προσπάθειες θα απαλλαγεί από τα δεινά που πρόκειται να αντιμετωπίσει. Ο θρήνος, το μοιρολόι που παραπέμπει στο θάνατο, έχει ήδη αρχίσει. Λόγω της κοινωνικής του διάστασης το εν λόγω ποίημα μπορεί να αποτελέσει γέφυρα επικοινωνίας για ένα παραγωγικό διάλογο στην τάξη και στην ενδυνάμωση της κοινωνικής επάρκειας του έφηβου μαθητή (social competence) 11 η οποία σχετίζεται με τη διατήρηση των ορθών διαπροσωπικών σχέσεων (Fabes et.al., 1999, Χατζηχρήστου, Πολυχρόνη, Μπεζεβέγκη & Μυλωνά, 2007, Welsh & Bierman, 2001 στο Χατζηχρήστου 2011). Σε διαγωνισμό του Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας Κύπρου, «Μαθητές στην Έρευνα Μέρα », στον οποίο συμμετείχα ως επιβλέπουσα ερευνήτρια του Γυμνασίου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ Πλατύ Αγλαντζιάς Λευκωσίας, με θέμα «πώς η οικονομική κρίση επηρεάζει τη ζωή των μαθητών», σε δείγμα 65 μαθητών και μαθητριών, το 63% απάντησε ότι ανησυχεί για το μέλλον του ενώ μόνο το 37% δήλωσε ότι δεν ανησυχεί. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει το γεγονός ότι τα παιδιά, παρόλο το νεαρό της ηλικίας τους, δεν μένουν ανεπηρέαστα από τα κοινωνικά θέματα προβλήματα και παρακολουθούν τις εξελίξεις εξίσου αγωνιωδώς όσο και οι ενήλικες. Η οικονομική κρίση η οποία έπληξε τη χώρα μας πιο αισθητά από το 2011 και εξής, δημιουργεί άγχος και ανασφάλεια στους έφηβους οι οποίοι σε μια κρίσιμη περίοδο της ζωής τους έχουν να αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα, όπως την ανεργία των γονιών τους ή και την μετανάστευση, την παύση από τις δραστηριότητές τους, μείωση στην ένδυση και υπόδηση τους και μείωση στο χαρτζιλίκι τους. Υπό αυτές τις συνθήκες αρκετοί θα προβούν σε πράξεις εγκληματικές, όπως κλοπές και διαρρήξεις, ειδικότερα όταν και οι δύο γονείς βρίσκονται στην ανεργία. Διατρέχει το ποίημα αυτό το αίσθημα του φόβου του αρνητικού συναισθήματος που βιώνει ο άνθρωπος μπροστά στον κίνδυνο, είτε πραγματικό είτε αναμενόμενο. Ο φόβος μπορεί να αλλοιώσει τη λειτουργία των αισθήσεων, να αναστείλει τη σκέψη και να παραλύσει τα μέλη του σώματος, με συγγενή αισθήματα τη μοναξιά και τον αιφνιδιασμό (Κακαβούλης 1997: ). Τα παιδιά στην «ευαίσθητη» ηλικία της εφηβείας, λόγω του ότι δεν διαθέτουν την απαιτούμενη εμπειρία, είναι φυσικό να μην μπορούν να χειριστούν τις διάφορες καταστάσεις που αντιμετωπίζουν και για τις οποίες, σε πολλές περιπτώσεις, δεν ευθύνονται τα ίδια γι αυτές. Αυτό το οποίο απαιτείται είναι ο ενεργός ρόλος του παιδαγωγού φιλόλογου για να μπορέσει να

17 16 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/2014 κατακτήσει την σκέψη των μαθητών του και να δώσει στα παιδιά τα σωστά ερεθίσματα έτσι ώστε να μπορέσουν να χειριστούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ίδια, συζητώντας επιπροσθέτως από κοινού προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζει η κοινωνία στο σύνολο. 4. «Τείχη» (1897) «Τείχη» Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ μεγάλα κ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη. Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ. Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη, διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον. Α όταν έκτιζαν τα τείχη πως να μην προσέξω. Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον. Ανεπαισθήτως μ έκλεισαν από τον κόσμον έξω. Βλέπουμε πως γίνεται μια προσπάθεια στα «Τείχη» να εξηγηθεί εκ πρώτης η κατάσταση εγκλεισμού, με τη μοναξιά του έγκλειστου υποκειμένου να παρουσιάζεται δραματικά (Πιερής 1992:153). Δεν κρύβεται πίσω από το υποκείμενο κάποια λόγια πηγή/ σύμβολο όπως συμβαίνει στο «Τρώες». Ο φανταστικός ήρωας, βιώνει μιαν αλλόκοτη ψυχολογική θερμοκρασία, το «σύμπτωμα του αποκλεισμού» (Δάλλας 1986:66), ο οποίος συνομιλεί δραματικά με τον ίδιο του τον εαυτό, κυριευμένος από το φόβο, τη μοναξιά, την απελπισία. Η ψυχολογία του ήρωα ερμηνεύει κατά τον Τσίρκα φαινόμενα και καταστάσεις της σύγχρονης με τον ποιητή πραγματικότητας, «μερικές κοινωνικές σκληρότητες» (Τσίρκας 1980:279). Είναι ακριβώς ότι βλέπουνε γύρω τους οι ξεπεσμένοι πρωτοκλασάτοι της Αλεξάνδρειας, κατάσταση η οποία επηρεάζει την οικονομική και κοινωνική τους θέση τη χρονιά που ο Καβάφης ασχολείται με το ποίημα αυτό (1896) (Τσίρκας ό.π). Τα «Τείχη» προσφέρονται για έναν εποικοδομητικό διάλογο διδαχής. Γνωρίζοντας πως πάντοτε, σε οποιαδήποτε ομάδα κοινωνία, θα υπάρχει η διάθεση του «αποκλεισμού», η συνειδητοποιημένη ανθρώπινη στάση μπορεί να αποτρέψει τον ήρωα από το να βιώσει όλα τα συμπτώματά της με το να μην «εθελοτυφλεί». Η ηθική αυτή στάση έρχεται ως απόσταγμα του ήδη βιωμένου ψυχικά αισθήματος που έζησε ο ήρωας. Παρόλο που το ογκώδες κατασκεύασμα χτίζεται κοντά του (τριγύρω) 12 και με τις δύο ισχυρές αισθήσεις της οράσεως από τη μια (Α όταν έκτιζαν τα

18 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ τείχη πως να μην προσέξω) και της ακοής από την άλλη (αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον) να βρίσκονται εν ενεργεία, εν τούτοις παρέμεινε εκτός τειχών (ανεπαισθήτως μ έκλεισαν από τον κόσμον έξω) με την εμφανή απελπισία να τον περιβάλλει (και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ). Οι αισθήσεις τον προειδοποιούσαν για το γεγονός του αποκλεισμού, άρα είτε πρόκειται για έναν αποκλεισμό συνειδητό (διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον) είτε η συμπεριφορά του ιδίου τον οδήγησαν στον αυτοεγκλεισμό του. 5. Επίλογος Συμπερασματικά, στα τρία «διδακτικά» καβαφικά ποιήματα που προτάθηκαν διακρίνεται μια γκάμα ανθρώπινων ψυχολογικών διαθέσεων, 13 συναισθήματα που τοποθετούνται σ έναν κύκλο «εγκλεισμού». Στο χέρι των «έξυπνων» και «προικισμένων» εκπαιδευτικών παραμένει ο χώρος για μπόλιασμα των ηθικών διδαγμάτων που απορρέουν απ αυτά, έτσι ώστε οι μαθητές τους να μπορέσουν να οργανώσουν τη ζωή τους, σωστά και ηθικά για να τη χαρούν όσο πιο καλά μπορούν. 14 Τελειώνω, με τα λόγια της Renata Lavagnini, από την Ομιλία της στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση με θέμα, «Η χρήση της ιστορίας στην ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη», η οποία δόθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2011 (διαδικτυακά στο Εξαίσια συσχετίζει την τεχνολογική εξέλιξη με τη γοητεία της ποίησης, ειδικότερα αυτής του αλεξανδρινού Καβάφη, αυτολεξεί: «λένε ότι τα μικρά παιδιά μαθαίνουν αμέσως τη χρήση του υπολογιστή και κινούνται άνετα στον ψηφιακό χώρο γιατί τα μέσα αυτά λειτουργούν με τρόπο που μιμείται τη λειτουργία του ανθρώπινου νου. Ίσως τα ποιήματα του Καβάφη έχουν και σήμερα τόση απήχηση και αποδοχή, αποδοχή τόσο μεγάλη γιατί λειτουργούν με τον τρόπο που λειτουργούν το μυαλό μας και τα συναισθήματά μας». Σημειώσεις 1. Με τον όρο «συναίσθημα», εννοούμε την ψυχική κατάσταση, θετική ή αρνητική, που βιώνει ο άνθρωπος σε μια δεδομένη στιγμή ως αποτέλεσμα αλληλεπίδρασης μεταξύ εξωτερικών ερεθισμάτων και αντίστοιχων αντιδράσεων του οργανισμού (Κακαβούλης 1997:93). Κοινωνική παιδαγωγική ορίζεται η μελέτη της κοινωνικής συμπεριφοράς των ανθρώπων ως ατόμων και ως μελών οργανωμένων ομάδων. Ο ειδικός ψυχο - κοινωνιολόγος, αναλόγως των περιστάσεων μπορεί να γίνει εμψυχωτής ομάδων-καθοδηγητής (Κρασανάκης, 1987). Στην περίπτωσή μας, στον κύκλο της κοινωνικής ψυχολογίας ανήκει η κοινωνική παιδαγωγική της οποίας τον ρόλο του καθοδηγητή, αναλαμβάνει ο εκπαιδευτικός, ρόλος που επεκτείνεται πέραν της διδασκαλίας, στο ανθρωπιστικό μέρος της εργασίας του. Ο παιδαγωγός ως λειτουργός της παιδείας και ως ειδικός ψυχο- κοινωνιολόγος οφείλει να γνωρίζει τα θετικά αισθήματα (στοργή, αγάπη, αποδοχή, φιλία, αλληλεγγύη, σεβασμό, κατανόηση, συμπάθεια, συμπόνια) και τα αρνητικά (ζήλια, θυμό, οργή, επιθετικότητα, εκδικητικότητα, αγανάκτηση, αποστροφή) μιας και σ αυτά θα εργαστεί είτε για την καλλιέργειά τους (των θετικών) είτε για την προσπέλασή τους (των αρνητικών).

19 18 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ Αναφέρομαι εδώ ειδικά στα ελληνικά και κυπριακά δεδομένα ως προς την οικονομική πτυχή του θέματος, γιατί βιωματικά τα γνωρίζω επαρκέστερα. Συγκεκριμένα, όσον αφορά τη δημοσιονομική πλευρά της οικονομικής κρίσης, εμφανίζεται μια γενική αρνητική κατάσταση για παράδειγμα στις θέσεις εργασίας, στους μισθούς και την παραγωγή (Krugham, 2008:179) με έμμεσες επιπτώσεις στο παιδαγωγικό σύστημα. Περιγραφική ανάλυση της έκρυθμης οικονομικής κατάστασης σε σχέση με την παιδαγωγική, παρέθεσα σε ανακοίνωσή μου στο 12το Συνέδριο της Παιδαγωγικής Εταιρείας Κύπρου, τον Ιούνιο του 2012 (βλ. Αλεξίου, Σ., 2012). 3. Οι επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης όπως υποστηρίζεται από τους οικονομολόγους είναι αισθητές σε όλους τους τομείς της κοινωνίας. Σύμφωνα με τον Πασιαρδή (2010), το μεγαλύτερο πλήγμα με βάση τις στατιστικές φαίνεται στον τομέα εργασίας, στο κόστος ζωής και στους μισθούς. Επιπρόσθετα, ειδικά στην Κύπρο, το κόστος ζωής επηρεάστηκε, αφού ο πληθωρισμός δεν συνεπάγεται ομοιομορφία στην κατανάλωση των προϊόντων. Από το 2010 οι πραγματικοί μισθοί σταμάτησαν να αυξάνονται και ακολούθησαν πτωτική πορεία (Πασιαρδής, 2010) φθάνοντας στην κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος της χώρας, τον Μάρτιο του 2013 με όλα τα συνεπακόλουθα που δημιούργησε η κατάσταση αυτή. 4. Για το θέμα οργάνωσης της σχολικής τάξης προσωπικότητας και συμπεριφοράς του εκπαιδευτικού βλ. Μπασέτας, Κ. (2002) Ψυχολογία της μάθησης: Βασικές αντιλήψεις Θεωρίες Παραδείγματα εφαρμογής Εκδόσεις: Ατραπός καθώς και Ματσαγγούρας Η. (2003), Η σχολική τάξη,* χώρος* ομάδα* πειθαρχία* μέθοδος. Στη μαθησιακή διαδικασία o εκπαιδευτικός πρέπει να γνωρίζει τα «χαρακτηριστικά» της προσωπικότητας των μαθητών του, όπως περιγράφονται από τον Catell (βλ. (Lawrence et al 2001:327 κ. ε). Κατά τον Catell, τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: (α) στα χαρακτηριστικά των ικανοτήτων (ability traits) τα οποία, αντιστοιχούν στις δεξιότητες που επιτρέπουν στο άτομο να λειτουργεί αποτελεσματικά για παράδειγμα η ευφυΐα, τα χαρακτηριστικά της ιδιοσυγκρασίας (temperament traits) που αναφέρονται στη συναισθηματική ζωή του ανθρώπου και τους τρόπους συμπεριφοράς και τα δυναμικά χαρακτηριστικά (dymanic traits) τα οποία συνδέονται με τις προσπάθειες και τα κίνητρα στη ζωή του ανθρώπου και τα είδη των στόχων του. Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται τα επιφανειακά (surface traits) και τα πηγαία χαρακτηριστικά (source traits) (Lawrence et al 2001:327). Τα χαρακτηριστικά της πρώτης κατηγορίας δηλαδή των ικανοτήτων, της ιδιοσυγκρασίας και τα δυναμικά θεωρούνται πως καταλαμβάνουν τα κυριότερα σταθερά στοιχεία της προσωπικότητας. 5. Αναφέρομαι συγκεκριμένα στον εξεταζόμενο εδώ ποιητή, για τον οποίον το θέμα της «ομοφυλοφιλίας» καλλιεργήθηκε έντονα στα σχολεία (δημοτικής και δευτεροβάθμιας). Το θέμα του «αισθησιασμού» - «ερωτισμού» σε συνδυασμό με ατυχείς ερμηνείες της καβαφικής ποίησης είναι που οδηγούν αρκετές φορές στην προβολή μιας «ανήθικης» έως και «χυδαίας» αναπαράστασης του καβαφικού ποιητικού corpus ακόμη και διδασκαλίας. Για το θέμα έρως ήθος, στην καβαφική ποίηση ο αναγνώστης μπορεί να συμβουλευτεί τις εργασίες του Μ. Πιερή (βλ. Πιερής Μ , 2000, 2008), στη συνανάγνωση των οποίων αποσαφηνίζεται, η «ερωτική ηθική» της ποίησης Καβάφη μέσα από το δίπτυχο «Έρως Εξουσία». 6. Για τη «δεσπόζουσα» θέση, της ποίησης και την ενθύμησή της, μεταφέρω απόσπασμα του Μιχάλη Πιερή, το οποίο τονίζει την αξία της καλλιτεχνικής δημιουργίας συνυφασμένης με την ποιητική πως, «μόνο οι άμουσοι και απαίδευτοι νομίζουν ότι το νέο είναι απλώς το γύρισμα της πλάτης στο παλιό. Ότι το παρόν και το μέλλον δεν έχει ανάγκη το παρελθόν. Κι όμως το παρελθόν είναι το μόνο που υπάρχει. Το παρόν διαλύεται κάθε στιγμή, κάθε δέκατο του δευτερολέπτου γίνεται παρελθόν. Το μέλλον είναι ασώματο και άυλο. Το παρελθόν έχει υλική υπόσταση, γιατί είναι χώρος και χρόνος βιωμένος. Επενδυμένος με αισθήματα, χαρές και λύπες, ηδονή και στέρηση», (από το εισαγωγικό του σημείωμα στο Α Μέρος του 14ου Πολιτιστικού Φεστιβάλ - Πανεπιστήμιο Κύπρου, 5 Μαΐου 2011).

20 Επιστήμες Αγωγής Τεύχος 2-3/ Βλ. «Ο διδακτικός Καβάφης», στο Παπανούτσος (1971) Παλαμάς, Καβάφης, Σικελιανός σ , Νικηφόρος Βρεττάκος «Το Δίδαγμα του Καβάφη», Επιθεώρηση Τέχνης σ καθώς και, Σαββίδης (1977), «Διαβάζοντας τρία «σχολικά» ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη: «Φωνές», «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», «Αλεξανδρινοί Βασιλείς» στο Μικρά Καβαφικά, τόμ. Α (1985) ( ), Πολίτης (2003), Υπογραμμίζει ωστόσο ο Δημαράς πως στην περίπτωση του Καβάφη ο διδακτικός τόνος των ποιημάτων του είναι στενά συνδεδεμένος με ένα «συγκινημένο λυρικό» τόνο (Δημαράς 2000:602) στον οποίο, κατά την άποψή μου, βρίσκει ο μαθητής, αναγνώστης ακροατής την ευαισθησία εκείνη που χρειάζεται έτσι ώστε να μπορέσει να ταυτιστεί ο ίδιος με πρόσωπα, καταστάσεις και φαινόμενα. 8. Παρόλο που στον κύκλο των κύριων διδακτικών ποιημάτων με υψηλό ποιητικό τόνο, ο Παπανούτσος τοποθετεί τα ποιήματα, «Τείχη», «Η Πόλις», το «Περιμένοντας τους Βαρβάρους», την «Ιθάκη», «Θερμοπύλες», το «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον», η «Νόησις», το «Όταν Διεγείρονται», το «Εν Σπάρτη» παραλείποντας το «Τρώες», επέλεξα να το εντάξω στην εργασία μου, γιατί πρωτίστως ανήκουν στον κύκλο ποιημάτων «εγκλεισμού» - «Πολλοί είναι οι καβαφικοί ήρωες», αναφέρει ο Σαρεγιάννης (1964), «που ζουν και τριγυρίζουν μέσα σε τέτοια τείχη: ενός στενάχωρου σπιτιού («Τα Παράθυρα»), μιας πόλης (οι «Τρώες», «Η Πόλις») ή ενός τάφου» - και γιατί καθιστά τον Καβάφη εξαιρετικά επίκαιρο: «Αλλ όταν η μεγάλη κρίσις έλθει, η τόλμη κ η απόφασίς μας χάνονται, ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει...». Επιπροσθέτως, τα τρία αυτά ποιήματα «αποτελούν καρπό γόνιμου μπολιάσματος» όπως σημειώνει ο Πιερής (1992:101), των διδαγμάτων που προσκόμισαν στο καβαφικό ποιητικό σώμα, τα δύο σημαντικά ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά κινήματα, του παρνασσισμού και του συμβολισμού μαζί με άλλα ποιήματα της ίδιας περιόδου όπως τα «Κεριά», «Τα παράθυρα», «Περιμένοντας τους Βαρβάρους» (Πιερής ό. π.). 9. Για βιογραφικά στοιχεία του ποιητή ο αναγνώστης μπορεί να συμβουλευτεί τις σημαντικές εργασίες των: Περίδης, Μ. (1948), Ο βίος και το έργο του Κωνσταντίνου Καβάφη, Ίκαρος, Αθήνα. Liddell, R. (2002), Καβάφης (Βιογραφία), μτφ. Δέσποινα Τσεκούρα, Ευσταθία Θωμά, Γκοβόστης, Αθήνα. Δασκαλόπουλος, Δ., Στασινοπούλου, Μ. (2002), Ο βίος και το έργο του Κ. Π. Καβάφη, Μεταίχμιο, Αθήνα και Πιερής Μ., (2003) «Βιογραφικό διάγραμμα», στο Μ. Πιερής (επιμ.), Εισαγωγή στην ποίηση του Καβάφη, (επιλογή κριτικών κειμένων), Παν/κές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο, Σημειώνω σχετικά με τα οικογενειακά πένθη ότι ο Καβάφης έχασε διαδοχικά τον πατέρα του (1870), τον αδελφό του Πέτρο (1891), την μητέρα του (1899), και τα αδέλφια του Γεώργιο (1900), Αριστείδη (1902) και Αλέξανδρο (1905). Ο αδελφός του Παύλος πεθαίνει το Στο όψιμο «Επικίνδυνα» (1911), υπάρχει επίσης η προσπάθεια για ψυχολογική ανίχνευση των αιτιών μιας «ανεπιθύμητης» όμως κατάστασης και όχι «συμφοράς». Ο ήρωας, δε φοβάται τις αδυναμίες του, ελπίζοντας, ως χριστιανίζων, πως στις «κρίσιμες στιγμές» «εγκαίρως θα ξαναβρεί το ασκητικόν, το αυστηρώς χριστιανικόν πνεύμα του» (Λεχωνίτης ό.π:27). Σε κατάσταση «πάθους» ο Καβάφης επιτρέπει στον ήρωα του να επέμβει στην ψυχολογική κατάσταση που βιώνει με το να «ελπίζει». Αντιθέτως, σε διάπραξη «ύβρεως» το αποτέλεσμα έχει ήδη παρθεί πριν ο ήρωας προσπαθήσει να αλλάξει την ψυχολογική κατάσταση στην οποία βρίσκεται. Σημειώνω, πως η καβαφική ιδεολογία έχει κατασκευάσει τον ήρωα της σε μια «επιθυμητή» ψυχολογική κατάσταση στο επίσης όψιμο ποίημα «Ιθάκη» (1911). Όπως σχολιάζει ο Πιερής (1994), ο «ήρωας έμπορας» περίεργος, φιλομαθής τύπος, ξέρει «όχι μόνο να τιμά τις καλές πραγμάτειες» και τα «ηδονικά μυρωδικά» αλλά και να συναναστρέφεται τους «σπουδασμένους». Προσπαθεί να κατακτήσει την εκλεκτή ηδονή και την πραγματική γνώση «που προσφέρει η άνετη, απαλλαγμένη από ψυχώσεις και φοβίες περιπλάνηση σε τόπους «πρωτοϊδωμένους» (Πιερής ό. π). 11. Το θέμα της «κοινωνικής επάρκειας» και «ποίησης» θα πρέπει να διερευνηθεί σε ξεχωριστή εργασία. Όπως το παραμύθι στην προσχολική ηλικία μπορεί να δημιουργήσει τους επιθυμητούς δείκτες για προώθησή της, το ίδιο συμβαίνει και στα παιδιά μεγαλύτερη ηλικίας με την ποίηση.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ - ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ - ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ - ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ - ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Δ.Ε. Περιοδικό ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΑΓΩΓΗΣ Τεύχος 2-3/2014 Πανεπιστήμιο Κρήτης - Σχολή Επιστημών Αγωγής - Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε. Περιοδικό Επιστήμες

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης

Θέμα Διαλόγου. Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέμα Διαλόγου «ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ ΣΤΑ ΣΔΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΝΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Συντονιστές: Βαγγέλης Ανάγνου, Δανάη-Μερόπη Βαϊκούση & Δημήτρης Βεργίδης Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟN ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 12 Μαΐου 2008 Ομιλία του Υφυπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ανδρέα Λυκουρέντζου στην ημερίδα με θέμα «Η Αισθητική Αγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο

Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο Διαπολιτισμική Παιδαγωγική στο Νηπιαγωγείο 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 2 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 90-100 λέξεις Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η Ενωμένη Ευρώπη διαμορφώνει μια νέα πραγματικότητα που επιβοηθεί τον επαναπροσδιορισμό

Διαβάστε περισσότερα

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr

Φύση και Σχολικοί Κήποι. Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Φύση και Σχολικοί Κήποι Δρ. Αλέξανδρος Παπαχατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Δενδροκομίας ΤΕΙ Θεσσαλίας e-mail: papachad@teilar.gr Ιστορικά στοιχεία Η «μόρφωση» του ανθρώπου άρχισε άτυπα από την επαφή του με

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης. Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η Ψυχολογική Διάσταση της Κώφωσης Ελενα Τρύφωνος Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Η κάθε αναπηρία ή η κάθε ιδιαιτερότητα συνήθως έχει επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα

Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Οι δεξιότητες πέρα από τη χαρισματικότητα Βίκη Παυλίδη Εκπαιδευτική Ψυχολόγος, ΜΑ,MSc Τμήμα Συμβουλευτικής & Ψυχολογίας Εκπαιδευτήρια Γείτονα Χαρακτηριστικά της χαρισματικότητας Γνωστικές Δεξιότητες Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΛΕΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 3.2. Ανάπτυξη Κοινωνικών Δεξιοτήτων και Σχέσεων ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΧΡΟΝΟΣ: 1 διδακτική περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΔΕΥΤΕΡΑ 5-9-2016 08:15-11:00 ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 5-9-2016

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014

Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Επικοινωνία, Μάθηση και Προσεγγίσεις Αποτελεσματικής Διδασκαλίας Λευκωσία 26 Φεβρουαρίου 2014 1 Συνάντηση με εκπαιδευτικούς εσπερινών Γυμνασίων - Λυκείων

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός

Πρότυπος Συμβουλευτικός Οδηγός Σχέδιο δράσης για την πρόληψη ή/και την καταπολέμηση του ρατσισμού και των διακρίσεων κάθε είδους, την ανάδειξη της σημασίας της διαφορετικότητας και την καταπολέμηση της βίας στα σχολεία 7085/14-05-2010

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β

ν ήβω φ ν Ε ω ουλή τ Β Βουλή των Εφήβων H «Bουλή των Eφήβων» είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διοργανώθηκε για πρώτη φορά από τη Bουλή των Ελλήνων το σχολικό έτος 1995-1996 και από τότε λειτουργεί σε ετήσια βάση, με τη

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean. ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.gr 1 Δραστηριότητα Πόσο διεθνοποιημένος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα Αρετή Κυπραίου. Ψυχολόγος

Βιογραφικό Σημείωμα Αρετή Κυπραίου. Ψυχολόγος Βιογραφικό Σημείωμα Αρετή Κυπραίου Ψυχολόγος Προσωπικά Στοιχεία Διεύθυνση: Σίφνου 12, Αγία Παρασκευή και Γαμβέτα 4, Αθήνα Τηλέφωνα: 211 7507337, 210 6397236, 693 6740308 Ε-mail : aretikypreou@yahoo.gr

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome

http://new-twinspace.etwinning.net/web/p102609/welcome Σεργιάνι στο χρόνο, σε ένα ταξίδι ιστορίας, πολιτισμού, περιβάλλοντος, γεμάτο Ελλάδα και Κύπρο! Όχημά μας το γραμματόσημο! Stroll in time, in a journey of history, culture, environment, full of Greece

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική.

Η σταδιακή ανάπτυξη της δοµής του, ήταν και το µοντέλο για όλα τα πρώτα ανάλογα εργαστήρια του Θεοδώρου, τα οποία κινούνταν σε αυτήν την θεµατική. ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ από το 2000 µέχρι σήµερα ένα εργαστήρι σκηνικής έκφρασης και δηµιουργίας, ή µια πρόταση ασκήσεων δηµιουργικής φαντασίας -------------------------------------------- (α) αντικείµενο και ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Χατζηστεφανίδου, Επίκ. Καθηγήτρια, Ειδική Γραμματέας

Σοφία Χατζηστεφανίδου, Επίκ. Καθηγήτρια, Ειδική Γραμματέας Οργανωτική Επιτροπή Δημήτριος Καραγιώργος, Επίκ. Καθηγητής, Πρόεδρος Νικόλαος Ανδρεαδάκης, Επίκ. Καθηγητής, Αντιπρόεδρος Βασίλειος Οικονομίδης, Επίκ. Καθηγητής, Αντιπρόεδρος Γεώργιος Μανωλίτσης, Επίκ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη

Το μουσείο ζωντανεύει με ταξίδι σχολικό! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ποδράσηη ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 5 ποδράσηη Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Επιστημών και Τεχνολογίας Πανεπιστημίου Πατρών 2ο Δημοτικό Σχολείο Ακράτας Δημοτικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού

Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού Δημιουργική Μέθοδος ρυθμικού και θεατρικού παιχνιδιού ΕΝΟΤΗΤΑ 6: ΔΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΘΕΑΤΡΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα