Οι Αμερικανικές Αποικίες την παραμονή του Πολέμου της Ανεξαρτησίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι Αμερικανικές Αποικίες την παραμονή του Πολέμου της Ανεξαρτησίας"

Transcript

1 κεφαλαιο 1 Οι Αμερικανικές Αποικίες την παραμονή του Πολέμου της Ανεξαρτησίας Η επιβολή φόρων [ ] είναι τελείως ασυμβίβαστη με τα δικαιώματα των αποίκων ως Βρετανών υπηκόων και ως ανθρώπων. Λέω ως ανθρώπων διότι στη φυσική κατάσταση κανείς δεν μπορεί να πάρει την ιδιοκτησία μου χωρίς τη συναίνεση μου», διότι, «μου στερεί την ελευθερία μου και με κάνει δούλο. [ ] Η ίδια η ενέργεια της επιβολής φόρου [ ] σε εκείνους που δεν αντιπροσωπεύονται [ ] τους αφαιρεί ένα από τα πιο θεμελιακά τους δικαιώματα. [ ] Διότι τι αξίζουν τα αστικά δικαιώματα κάποιου, όταν η ιδιοκτησία του έχει αφαιρεθεί κατά βούληση, χωρίς τη θέλησή του; 1 Τζαίημς Ότις ο Νεότερος, 1763 Ας υποθέσουμε ότι το Κοινοβούλιο της Μεγάλης Βρετανίας επιχειρεί να [ ] μας αποτρέψει από το να επεξεργαζόμαστε πρώτες ύλες και να τις μετατρέπουμε σε βιομηχανικά προϊόντα για την ανάπτυξή μας, τότε η ελευθερία και η ιδιοκτησία μας δεν θα επηρεαστούν εξίσου από μια τέτοια ρύθμιση όσο και από έναν φορολογικό νόμο; 2 Σίλας Ντάουνερ, 1768 τυπική εικόνα του Αμερικανού αποίκου ως ενός συνεχώς μετακινούμενου στον Η χώρο ανθρώπου προς αναζήτηση της «γης της επαγγελίας του» στην απεραντοσύνη της αμερικανικής ηπείρου, απέχει από την πραγματικότητα που επικρατούσε στις Αποικίες τον 17ο και το πρώτο μισό του 18ου αιώνα. Η συντριπτική πλειοψηφία όσων εγκαθίσταντο στις Βρετανικές Αποικίες της Βορείου Αμερικής κινήθηκε με πολύ αργούς ρυθμούς πέρα από το γνώριμο περιβάλλον της ανατολικής ακτογραμμής. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με την αυξημένη γεννητικότητα των οικογενειών στις Αποικίες, δημιούργησε το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα εκρηκτικές 1. James Otis, Jr., «The Rights of the British Colonies Asserted and Proved», Primary Sources: Silas Downer, «A Discourse at the Dedication of the Tree of Liberty» (1768), ό.π.:

2 2 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ καταστάσεις. Ενώ την περίοδο των πρώτων εγκαταστάσεων οι άποικοι διέθεταν κατά μέσο όρο 100 με 200 ακρ 3 γης, το τελευταίο τρίτο του 18ου αιώνα η διαθέσιμη γη στις περισσότερες περιοχές της Νέας Αγγλίας είχε μειωθεί στα 40 ακρ. Η πτώση στη μέση έκταση των κατεχόμενων κτημάτων υποδηλώνει μια σταδιακή διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων. Όπως δείχνουν διαθέσιμες μελέτες σχετικές με την κατανομή της γης και των εισοδημάτων στις Βρετανικές Αποικίες της Β. Αμερικής τον 17ο και 18ο αιώνα, στο τέλος της αποικιακής περιόδου οι εύποροι άποικοι ήταν πλουσιότεροι και πιο πολυάριθμοι από το παρελθόν, αλλά και οι πένητες ήταν φτωχότεροι και περισσότεροι από το παρελθόν. 4 Η διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων περιόριζε τις ευκαιρίες για τη συμμετοχή των «κατώτερων τάξεων» στην πολιτική. Οι συζητήσεις για τα προσόντα των εκλογέων, που χαρακτηρίζουν την πολιτική ιστορία της Μασαχουσέτης και άλλων Αποικιών το τελευταίο τρίτο του 18ου αιώνα απηχούν αυτήν την ανησυχία των φτωχότερων για ενδεχόμενο αποκλεισμό τους από την πολιτική. Πράγματι, οι εκτιμήσεις για το φορολογητέο εισόδημα στην κομητεία του Σάφολκ για το 1786 αποκαλύπτουν ότι οι κάτοικοι των πόλεων σε ποσοστό 20% δεν είχαν επαρκή ιδιοκτησία ώστε με βάση το Σύνταγμα του 1780 να έχουν δικαίωμα ψήφου στις πολιτειακές εκλογές. Απ αυτήν την άποψη η επέκταση των ΗΠΑ προς τη Δύση «στερέωσε την εικόνα που είχε σχηματιστεί για την Αμερική ότι είναι η γη της κινητικότητας και των ευκαιριών σε μια εποχή που άρχιζε να μην είναι τίποτε από αυτά τα δύο». 5 Εάν η αύξηση του αποικιακού πληθυσμού το πρώτο μισό του 17ου αιώνα είχε ως κινητήριο μοχλό τη μετανάστευση, η μεγάλη δημογραφική άνοδος τον 18ο αιώνα τροφοδοτήθηκε κυρίως από την υψηλή γεννητικότητα. Το 1607, όταν δημιουργήθηκε η πρώτη μόνιμη εγκατάσταση στη Βιρτζίνια, η Αγγλία είχε 4,3 εκ. κατοίκους. Μισόν αιώνα αργότερα ο πληθυσμός της είχε φτάσει στα 5,2 εκ., ενώ στο τέλος του αιώνα, έπειτα από μια σειρά επιδημίες και κακές σοδειές, είχε περιοριστεί στα 5 εκ. κατοίκους. Στη διάρκεια, πάντως, του 18ου αιώνα τα δημογραφικά μεγέθη θα ανακάμψουν: Ο αγγλικός πληθυσμός ανήλθε στα 5,7 εκ. το 1750, στα 6,7 εκ. το 1775 και στα 8,6 εκ. το Την ίδια περίοδο οι Αποικίες αναπτύσσονταν με γρηγορότερους ρυθμούς. Από τους 300 κατοίκους του Τζέιμσταουν της Βιρτζίνιας το 1610, οι άποικοι είχαν ήδη φθάσει τους το 1650 και είχαν ξεπεράσει τους το Μισόν αιώνα αργότερα, οι κάτοικοι στις Αποικίες ξεπερνούσαν το 1,2 εκ. και τις πα- 3. Μονάδα μέτρησης επιφανείας που ισοδυναμεί με 4,0467 στρέμματα. 4. Σ αυτό το συμπέρασμα καταλήγει, για παράδειγμα, ο Lockridge (1968): Ό.π.:

3 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 3 ραμονές της Επανάστασης τα 2,4 εκ. Το 1800 ο πληθυσμός των Ηνωμένων, πλέον, Πολιτειών της Αμερικής ανερχόταν σε 5,3 εκ. 6 Η πλειοψηφία των αποίκων ήταν νέοι, άνδρες, ηλικίας 20 έως 30 ετών. Το 1625 το 48,9% του πληθυσμού της Βιρτζίνιας ανήκε σ αυτήν την κατηγορία, ενώ η αναλογία μεταξύ ανδρών και γυναικών ήταν 4,3 προς 1. Στα μέσα του 18ου αιώνα οι γυναίκες παντρεύονταν συνήθως στην ηλικία των 19 έως 22 ετών η τάση για πρώιμο γάμο ήταν εντονότερη στον Νότο έναντι των ετών, που ήταν η ηλικία γάμου για τις γυναίκες στην Αγγλία. Πάντως, περί τα τέλη της αποικιακής περιόδου, όταν η υψηλή γεννητικότητα αποτελούσε τον καθοριστικό παράγοντα στην κατανομή της ηλικίας και του φύλου, η αναλογία μεταξύ των δύο φύλων ήταν πιο ισορροπημένη. Η πρώτη εθνική στατιστική των ΗΠΑ κατέδειξε ότι το 1790 στο σύνολο του πληθυσμού το 51% ήταν άρρενες και ότι η μέση αμερικανική οικογένεια αποτελούνταν από 5,7 ελεύθερα άτομα (7 με την συμπερίληψη των δούλων). Το μεγαλύτερο μέρος αυτού του πληθυσμού ζούσε σε αγροτικές κοινότητες ενώ μόνο το 5% διέμενε σε πόλεις με περισσότερους από κατοίκους. Αστικά κέντρα όπως η Νέα Υόρκη και η Φιλαδέλφεια συγκέντρωναν ήδη από τα τέλη του 17ου αιώνα το 25-30% του συνολικού πληθυσμού της αποικίας της Νέας Υόρκης και της Πενσυλβανίας αντίστοιχα, αν και καμία αποικιακή πόλη δεν μπορούσε να συγκριθεί με το Λονδίνο που συγκέντρωνε, ήδη από το 1700, το 11,5% του συνολικού πληθυσμού της Αγγλίας. Στα μέσα του 18ου αιώνα η Βοστώνη, η μεγαλύτερη αμερικανική πόλη με πληθυσμό κατοίκων, ήταν η όγδοη μεγαλύτερη πόλη της Βρετανικής Αυτοκρατορίας. Το 1800, πάντως, η Νέα Υόρκη και η Φιλαδέλφεια, που ξεπερνούσαν ήδη τις , μπορούσαν να συγκριθούν με τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα της Αγγλίας μόνο το Λονδίνο, το Μάντσεστερ, το Λίβερπουλ και το Μπέρμιγχαμ είχαν περισσότερο πληθυσμό. 7 Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος (Benjamin Franklin, ) απέδωσε τη μεγάλη άνοδο του αποικιακού πληθυσμού στα μέσα του 18ου αιώνα στις ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες του Νέου Κόσμου ιδιαίτερα στη διαθέσιμη γη οι οποίες ενθάρρυναν τους πρώιμους γάμους. Εκτιμώντας ότι σε κάθε γάμο που γινόταν στην Ευρώπη αντιστοιχούσαν δύο γάμοι στις Αποικίες και σε κάθε τέσσερις γεννήσεις στην Ευρώπη αντιστοιχούσαν οκτώ γεννήσεις στις Αποικίες, προέβλεψε, όχι αυθαίρετα, τον διπλασιασμό του πληθυσμού των Αποικιών κάθε είκοσι χρόνια. Ο Φραγκλίνος, 6. Οι υπολογισμοί αυτοί στηρίζονται στο έργο των E. A. Wringley και Roger Schofield (1981). Στον αγγλικό πληθυσμό δεν περιλαμβάνεται η Ουαλία και η Σκωτία το βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας δημιουργήθηκε το 1707 από την ένωση των βασιλείων της Αγγλίας και της Σκωτίας. Βλ. Wells (1992): Daniel Scott Smith (1972): Wells (1992):

4 4 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ πάντως, δεν θεωρούσε ότι η μετανάστευση συνέβαλλε ιδιαίτερα στην άνοδο του πληθυσμού και υποβάθμιζε τη σημασία των εκτός της Αγγλίας μεταναστευτικών ρευμάτων προς την Αμερική. Σήμερα γνωρίζουμε ότι στις αρχές της Αμερικανικής Επανάστασης μόνο το ήμισυ των αποίκων είχαν αγγλικές ρίζες το άλλο μισό αποτελούνταν από Γερμανούς, Ιρλανδούς, Σκωτσέζους, και δούλους από την Αφρική. Οι τελευταίοι, παρά την αυξημένη θνησιμότητά τους και τις δυσμενείς για τη φυσική αναπαραγωγή εργασιακές συνθήκες στις οποίες υποβάλλονταν, θα ακολουθήσουν μετά το 1740 τη γενική αυξητική τάση που χαρακτήριζε τον λευκό πληθυσμό, φθάνοντας να αποτελούν, το 1770, το 20% του συνολικού πληθυσμού των Αποικιών. 8 Ο ιστορικός Eric Foner μας υπενθυμίζει ότι η κατανόηση των κοινωνικών σχέ σεων στην αποικιακή Αμερική δεν προϋποθέτει μόνο τη διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα σε ελεύθερη εργασία και δουλεία μια διάζευξη η οποία έγινε αισθητή το πρώτο μισό του 19ου αιώνα αλλά επιπλέον τη μελέτη των ενδιάμεσων βαθμίδων μεταξύ ελευθερίας και δουλείας που χαρακτήριζαν τις εργασιακές σχέσεις της περιόδου. Στο δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, οι μισθωτοί εργάτες συνυπήρχαν στις Αποικίες «με τους υπηρέτες με σύμβαση χρόνου («indenture servants»), τους μαθητευόμενους, τους οικιακούς εργάτες που πληρώνονταν συνήθως σε είδος, τους ναύτες που στρατολογούνταν βίαια στο βρετανικό Πολεμικό Ναυτικό και σε ορισμένες περιοχές τους επίμορτους καλλιεργητές». Οι υπηρέτες με σύμβαση χρόνου συγκροτούσαν «την πλειοψηφία της μη δουλικής εργατικής δύναμης» πριν την Αμερικανική Επανάσταση, «αποτελώντας το ήμισυ σχεδόν των μεταναστών που έφταναν στην Αμερική από την Αγγλία και την Σκωτία». Τα διαθέσιμα στοιχεία, όπως αυτά που αφορούν τις αφίξεις Γερμανών μεταναστών στο λιμάνι της Φιλαδέλφειας μεταξύ 1772 και 1835, υποδεικνύουν μια μεγάλη μείωση της προσφυγής στο σύστημα της υπηρεσίας με σύμβαση χρόνου μετά το Το 1772, πάντως, το 56% των Γερμανών μεταναστών που έφταναν στην Αμερική μέσω Φιλαδέλφειας είχαν υπογράψει συμβόλαια «εθελούσιας δουλείας» με τα οποία εξοφλούσαν τις δαπάνες της μετάβασής τους στην Αμερική. Το ποσοστό αυτό, ήδη εξαιρετικά μεγάλο, περιορίστηκε στο 38% το 1785, για να ανέλθει και πάλι στο 42% το Ωστόσο, στη δεκαετία του 1820 ο θεσμός αυτός είχε ήδη περιέλθει σε μαρασμό, καθώς αντιπροσώπευε λιγότερο από το 10% των Γερμανών μεταναστών που έφταναν στις ΗΠΑ Wells (1992): 85-90, Foner (1996):

5 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 5 Η πλειοψηφία του μη δουλικού πληθυσμού ήταν κτηματίες που καλλιεργούσαν τις γαίες τους με την εργασία της οικογένειας και με τη βοήθεια υπηρετών με σύμβαση χρόνου και δούλων. Στις αποικιακές πόλεις η μισθωτή εργασία ήταν διαδεδομένη και διευρυνόταν συνεχώς μετά το Αυτό οφειλόταν «στην πληθυσμιακή αύξηση, την περιορισμένη πρόσβαση σε αγροτικούς κλήρους και την ολοκλήρωση του χρόνου υποχρεωτικής εργασίας των υπηρετών». Η οικονομική ύφεση που ενέσκηψε μετά το τέλος του Επταετούς Πολέμου «φαίνεται ότι έπεισε πολλούς εργοδότες ότι οι ελαστικοί όροι εργασίας των μισθωτών εργατών, οι οποίοι μπορούσαν να προσληφθούν και να απολυθούν κατά βούληση», ήταν «οικονομικά προτιμητέοι από την επένδυση σε δούλους ή υπηρέτες». 10 Ο αποκλεισμός των Ολλανδών από το εμπόριο με τη Βρετανική Αμερική, οι Νόμοι περί Ναυσιπλοΐας (Navigation Acts), οι οποίοι διασφάλισαν στους ναυπηγούς και εφοπλιστές των Αποικιών τα ίδια προνόμια με τους συναδέλφους τους στην Αγγλία, και η αφθονία πρώτων υλών, συνέβαλλαν στην άνθηση της ναυπηγικής βιο μηχανίας της Νέας Αγγλίας. Αξιοσημείωτη ήταν και η ανάπτυξη της αλιείας, ιδιαίτερα της φαλαινοθηρίας. Η μεγαλύτερη, πάντως, συγκέντρωση εργασίας κατά την προεπαναστατική περίοδο παρατηρούνταν στις μεγάλες φυτείες των Μέσων και Νότιων Πολιτειών. Εκτός από την παραγωγή καπνού, βαμβακιού και άλλων αγροτικών προϊόντων ευδοκιμούσαν σε αυτές μια σειρά από βιοτεχνικές δραστηριότητες: από την υφαντουργία και την υποδηματοποιία, μέχρι τους αλευρόμυλους και τα σιδηρουργεία για την κατασκευή αγροτικών εργαλείων. Εάν εξαιρεθούν οι μεγάλες φυτείες, «τους περισσότερους ημι-ειδικευμένους εργάτες που εργάζονταν σε ειδικευμένες γραμμές παραγωγής υπό ένα εργοδότη συγκέντρωναν οι κλίβανοι και τα σιδηρουργεία». 11 Το εργοστασιακό συγκρότημα που ίδρυσε ο Πέτερ Χάζενκλεβερ (Peter Hasenclever) το 1766 στη Νέα Ιερσέη, στο οποίο δούλευαν 500 Γερμανοί εργάτες, περιλάμβανε έξι υψικαμίνους, επτά σιδηρουργεία, έναν σπαστήρα μεταλλεύματος, τρία πριονιστήρια και έναν αλευρόμυλο. Ενδεικτικό της ανάπτυξης της μεταλλουργίας στις Αποικίες είναι το γεγονός ότι το 1776 απ αυτές προερχόταν το 14% της παγκόσμιας παραγωγής ακατέργαστου σιδήρου. 12 Οι συμφωνίες για τη μη εισαγωγή αγγλικών προϊόντων, με τις οποίες οι άποικοι αντέδρασαν στην αλλαγή του φορολογικού και τελωνειακού καθεστώτος της Αυτοκρατορίας, διευκόλυναν τη δεκαετία του 1760 την ίδρυση αρκετών βιομηχανικών και βιοτεχνικών μονάδων. Παρόλο που η ανώνυμη μετοχική επιχείρηση δεν αποτελούσε συνηθισμένη πρακτική για τη χρηματοδότηση της βιομηχανίας, οι μετοχικές 10. Foner (1996): Morris, Government: Nettels (1952): Morris, Government: McAllister (1989):

6 6 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ εταιρείες στη δευτερογενή παραγωγή αυξήθηκαν στις δεκαετίες του 1760 και Η Εταιρεία της Νέας Υόρκης για την Προώθηση των Τεχνών, της Γεωργίας και της Οικονομίας ενθάρρυνε την παραγωγή λινών υφασμάτων, στην οποία τη διετία απασχολούνταν γύρω στα τριακόσια άτομα. Στη σχολή κλωστικής που διεύθυνε το 1769 ο Ουίλλιαμ Μολινώ (William Molineaux), υπό την αιγίδα της Εταιρείας της Βοστώνης για την Ενθάρρυνση της Βιομηχανίας και την Απασχόληση των Φτωχών, «υπήρχαν 400 κλωστικά αδράχτια, πολλοί αργαλειοί για την ύφανση, κάμινοι, ζεστές και κρύες πρέσες φινιρίσματος των αγαθών και ένα ολοκληρωμένο βαφείο». Το εργοστάσιο που ίδρυσε το 1775 η Ενωμένη Εταιρεία της Φιλαδέλφειας για την Προώθηση της Αμερικανικής Βιομηχανίας, μια μετοχική εταιρεία που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά στην κατασκευή βαμβακερών ατμοκίνητη κλωστική μηχανή (spinning jenny), απασχολούσε 400 γυναίκες. 13 Παρόλο που οι πραγματικοί μισθοί των εργατών στις Αποικίες ξεπερνούσαν κατά 30% ως 100% τους αντίστοιχους μισθούς των Άγγλων, οι συνθήκες εργασίας δεν ήταν ρόδινες. Η εποχιακή φύση της απασχόλησης, ιδιαίτερα στη Νέα Αγγλία, όπου οι ψαράδες, οι ναυτικοί, οι λιμενεργάτες και οι υπαίθριοι τεχνίτες αναγκάζονταν για ένα μεγάλο μέρος του χρόνου να διακόψουν της εργασίες τους, επέτεινε τα προβλήματα που δημιουργούσαν οι διακυμάνσεις στο εισαγωγικό εμπόριο. Στις παραθαλάσσιες κοινότητες, στις οποίες διαβιούσε μεγάλος αριθμός χηρών και ορφανών που είχαν χάσει συζύγους και γονείς στη θάλασσα, εισέρεαν εξαθλιωμένοι πρόσφυγες από τις συνοριακές εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια πολεμικών περιόδων. Στα μέσα του 18ου αιώνα τα κονδύλια που διετίθεντο για τους φτωχούς απορροφούσαν σε πόλεις όπως η Βοστώνη και η Νέα Υόρκη έως και το 1/3 των ετήσιων δημοτικών δαπανών. 14 Στις παραμονές της Επανάστασης στη Φιλαδέλφεια, το «ποσοστό των φτωχών ήταν οκτώ φορές μεγαλύτερο από ό,τι πριν από είκοσι χρόνια και πτωχοκομεία κατασκευάζονταν και γέμιζαν όσο ποτέ πριν». 15 Στη μεγάλη τους πλειοψηφία οι φτωχοί αυτοί έποικοι έλπιζαν στη μελλοντική εγκατάστασή τους σε κάποιο αγροτεμάχιο στην ενδοχώρα, αυξάνοντας έτσι την πίεση που το ρεύμα αυτό δημιουργούσε στους ιθαγενείς πληθυσμούς. Το γεγονός αυτό ανάγκασε τη βρετανική κυβέρνηση να θέσει τις ινδιάνικες υποθέσεις μετά τον Επταετή Πόλεμο υπό την άμεση επίβλεψή της ώστε οι άποικοι να περιοριστούν ανάμεσα στην ανατολική ακτογραμμή και τα Απαλάχια Όρη και η ειρήνη να διατηρηθεί στην ενδοχώρα Morris, Government: Ό.π.: Trattner (1974): 21-22, Wood, Revolution: Ό.π.: 4-8.

7 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 7 Ο Νέος Κόσμος, από το 1739 ως το 1763, αποτέλεσε το θέατρο συνεχών πολέμων μεταξύ της Μ. Βρετανίας, της Γαλλίας και, δευτερευόντως, της Ισπανίας (ο Πόλεμος της Αυστριακής διαδοχής [ ], ο Επταετής Πόλεμος, ή όπως ονομάστηκε στην Αμερική, Πόλεμος εναντίον των Γάλλων και των Ινδιάνων [ ]). Στις αναμετρήσεις αυτές οι άποικοι αγωνίστηκαν είτε για τη διατήρηση των γαιών που ήδη κατείχαν, είτε για την κατάκτηση νέων εδαφών στην ενδοχώρα της Αμερικής. 17 Τις παραμονές του Επταετούς Πολέμου, Αμερικανοί και Βρετανοί είχαν αποσπάσει από φιλικές ινδιάνικες φυλές, όπως τους Ιροκόι (Iroquois) της Δυτικής Πενσυλβα νίας, μεγάλες εκτάσεις γης, την εκμετάλλευση των οποίων ανέλαβαν εταιρείες, όπως η Εταιρεία του Οχάιο (Ohio Company) από τη Βιρτζίνια, η Εταιρεία του Σασκουεχάνα (Susquehanna Company) από το Κονέκτικατ και άλλοι «επενδυτές». 18 Προϋπόθεση, πάντως, για την ευόδωση των σχεδίων τους ήταν η απώθηση των Γάλλων και των Ινδιάνων που αρνούνταν να αναγνωρίσουν τις αξιώσεις τους στα εύφορα εδάφη του Οχάιο, τα οποία, σύμφωνα με έναν αρθρογράφο της Pennsylvania Gazette, «θα μπορούσαν να αποδειχθούν πλουσιότερα από τα μεταλλεία του Μεξικού». 19 Η λήξη των εχθροπραξιών βρήκε τους νικητές του πολέμου σε μια συνεχή διελκυστίνδα για το μοίρασμα των λαφύρων και την οργάνωση των νέων εδαφών, διελκυστίνδα που θα λυθεί τελικά μόνο με ένα νέο πόλεμο (πίν. 1). Η ανάγκη ώστε η βρετανική διοίκηση να παρέμβει στις αμερικανικές υποθέσεις έγινε επιτακτικότερη όταν οι Βρετανοί αντιλήφθηκαν ότι οι άποικοι προσανατολίζονταν σε μια μορφή συνένωσης η οποία θα τους επέτρεπε, αφ ενός, να αμυνθούν αποτελεσματικότερα ενάντια στη γαλλική διείσδυση στην ήπειρο και, αφ ετέρου, να αντιμετωπίσουν τους Ινδιάνους στη δυτική μεθόριο. Ο Τζων Άνταμς ( ) θυμάται ότι το 1756 «ορισμένοι είχαν τη γνώμη ότι θα μπορούσαμε να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας [ ] καλύτερα χωρίς την Αγγλία παρά με αυτήν, εάν μας επέτρεπε μόνο να ενωθούμε και να ασκήσουμε τη δύναμη, την τόλμη και την επιδεξιότητά μας». 20 Όταν οι αντιπρόσωποι από έντεκα Βρετανικές Αποικίες συναντήθηκαν το καλοκαίρι του 1755 στο Ώλμπανυ της Νέας Υόρκης για να συζητήσουν τα προβλήματα που δημιουργούσε ο ακήρυχτος ακόμη πόλεμος με τη Γαλλία, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος υπέβαλε ένα σχέδιο αποικιακής ενότητας, το οποίο έμεινε γνωστό ως «Σχέδιο του Ώλμπανυ για την Ένωση» («Albany Plan of Union», 1755). Σύμφωνα με αυτό, μια αποικιακή κυβέρνηση θα φρόντιζε για την «κοινή άμυνα και την [ ] επέκταση των 17. Wood, Revolution: 6-8 McDougall (2005): McDougall (2005): Ό.π.: Adams προς Rush, 23 Μαρτίου 1805, Spur of Fame: 89.

8 8 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ βρετανικών εγκαταστάσεων στη Βόρεια Αμερική» και θα ρύθμιζε τις ινδιάνικες υποθέσεις, γεγονός που αποκάλυπτε την επιθυμία των αποίκων να επιληφθούν του ευαίσθητου αυτού ζητήματος ανεξάρτητα από τις επιδιώξεις της αυτοκρατορικής κυβέρνησης. Ο γενικός πρόεδρος της κυβέρνησης, που θα διοριζόταν από το Στέμμα και ένα αποικιακό κοινοβούλιο, μπορούσε «να κηρύσσει πόλεμο ή ειρήνη με τα ινδιάνικα έθνη», να ρυθμίζει το εμπόριο και «όλες τις αγορές ινδιάνικων γαιών που δεν βρίσκονταν στα όρια των επιμέρους αποικιών», και να μεριμνά για τις «νέες εγκαταστάσεις μέχρις ότου το Στέμμα κρίνει σκόπιμο να τις διαμορφώσει σε επιμέρους κυβερνήσεις». 21 Στην Αυτοβιογραφία του, ο Φραγκλίνος υποστήριζε ότι το σχέδιο αυτό, παρότι εγκρίθηκε ομόφωνα από το συνέδριο του Ώλμπανυ, δεν υιοθετήθηκε από τα αποικιακά κοινοβούλια διότι «θεωρήθηκε ότι είναι πολύ προνομιακό», ότι δηλαδή εκχωρούσε πολλές εξουσίες στο Στέμμα, «ενώ στην Αγγλία» δεν υποστηρίχθηκε διότι «κρίθηκε ότι είναι πολύ δημοκρατικό». Εκτιμούσε ότι η υιοθέτησή του θα απέτρεπε τον «αιματηρό αγώνα» που ακολούθησε διότι ικανοποιούσε «και τις δύο πλευρές του Ατλαντικού», κάνοντας τις Αποικίες «επαρκώς ισχυρές ώστε να υπερασπιστούν τον εαυτό τους» χωρίς «να υπάρχει η ανάγκη αποστολής στρατευμάτων από την Αγγλία, [και] η μετέπειτα πρόφαση για τη φορολόγηση της Αμερικής». 22 Τρία χρόνια αργότερα, ο νεαρός Γεώργιος Ουάσινγκτον, συνταγματάρχης της Πολιτοφυλακής της Βιρτζίνιας, εν μέσω του πολέμου εναντίον των Γάλλων και των Ινδιάνων, επισήμαινε στον Φράνσις Φώκιερ (Francis Fauquier), βοηθό Κυβερνήτη της Βιρτζίνιας, την ανάγκη να υπάρξει ρύθμιση «του εμπορίου με τους Ινδιάνους», ώστε οι άποικοι να αναλάβουν «ένα μεγάλο μερίδιο του εμπορίου γούνας, όχι μόνο με τους Ινδιάνους του Οχάιο, αλλά εν καιρώ με τα πολυάριθμα έθνη που κατέχουν τις περιοχές της ενδοχώρας» και, ταυτοχρόνως, «να ανατραπούν όλες οι απόπειρες των επιμέρους Αποικιών οι οποίες [ ] εξασθενίζουν [ ] το γενικό σύστημα». 23 Οι απόψεις αυτές δεν οδήγησαν σε χειροπιαστά αποτελέσματα και οι συγκρούσεις μεταξύ αποίκων και Ινδιάνων κατέστησαν επιτακτική τη διατήρηση των βρετανικών στρατευμάτων στη μεθόριο ακόμη και μετά το τέλος του Επταετούς Πολέμου. Σε μια από αυτές τις εξεγέρσεις, το 1763, οι ινδιάνικες φυλές με επικεφαλής τον Πόντιακ (Pontiac), δυσαρεστημένες από το γεγονός ότι οι παλαιοί τους σύμμαχοι και ηττημένοι του πολέμου Γάλλοι, παραχώρησαν τα εδάφη τους στους Βρετανούς και στους 21. «Albany Plan of Union», 10 Ιουλίου 1754, Primary Sources: Benjamin Franklin, The Autobiography of Benjamin Franklin, Electronic Text Center, University of Virginia Library, 1999, Washington προς Francis Fauquier, 2 Δεκεμβρίου 1758, WGW, τ. 1.

9 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 9 άπληστους για γη αποίκους, κατέστρεψαν το 1763 όλα σχεδόν τα βρετανικά φυλάκια δυτικά των Απαλαχίων Ορέων δημιουργώντας αναστάτωση στην Πενσυλβανία, το Μέρυλαντ και τη Βιρτζίνια. 24 Η προοπτική της απομάκρυνσης των Γάλλων από την ήπειρο σήμαινε για τους αποίκους την έναρξη μιας νέας περιόδου, όπου απερίσπαστοι από τις αντιπαλότητες των ευρωπαϊκών δυνάμεων θα επικεντρώνονταν στην εκμετάλλευση της ενδοχώρας. Ωστόσο, οι πλέον οξυδερκείς διέβλεπαν στην εντονότερη στρατιωτική και πολιτική παρουσία των Βρετανών στην Αμερική τα σπέρματα μελλοντικών προβλημάτων. Το 1758, όταν οι άποικοι σχεδίαζαν την εκδίωξη των Γάλλων από την περιοχή του Κεμπέκ, o Τζων Κόουτ (John Choate), μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Μασαχουσέτης και λοχαγός της Πολιτοφυλακής, ευχόταν την αποτυχία της επιχείρησης: Διότι, εξηγούσε, «μόλις οι Άγγλοι κατακτήσουν τον Καναδά θα εδραιώσουν την παρουσία τους και θα μας συμπεριφερθούν χειρότερα από όσο ποτέ μας συμπεριφέρθηκαν [ ] οι Γάλλοι και οι Ινδιάνοι». Και ο Τζων Άνταμς, o οποίος μετά από χρόνια ανακαλούσε σε επιστολή του αυτές τις προφητικές φράσεις, συμπληρώνει: «Δεν πέρασαν δύο χρόνια από τότε, όταν η Βρετανική κυβέρνηση διέταξε [ ] να τεθούν σε εφαρμογή εντάλματα έρευνας («writs of assistance») για τη βίαιη διερεύνηση σπιτιών, αποθηκών, πλοίων, μαγαζιών, βαρελιών προς αναζήτηση λαθραίων αγαθών». 25 Λίγο μετά τη θέσπιση των ενταλμάτων έρευνας το Court of Common Pleas (Αστικό Δικαστήριο) του Λονδίνου χαρακτήρισε παράνομη τη χρήση γενικών ενταλμάτων στα οποία θα μπορούσε κανείς να εντάξει και εκείνα των Αμερικανικών Αποικιών. Το 1767, ο Υπουργός Οικονομικών Τσαρλς Τάουνσεντ (Charles Townshend) συμπεριέλαβε στο νέο του δασμολόγιο (βλ. παρακάτω) διάταξη που καθιστούσε δυνατή τη χρήση ενταλμάτων έρευνας στις Αποικίες, παρόλο που είχαν κηρυχθεί παράνομα από το δικαστήριο. 26 Ο Τζων Ντίκινσον (John Dickinson, ), στα περίφημα Γράμματα ενός Κτηματία από την Πενσυλβανία (Letters from a Farmer in Pennsylvania, ), χαρακτήρισε αυτήν τη διάταξη «καταστροφική για την ελευθερία [ ] και σαφώς αντίθετη στο εθιμικό δίκαιο, που πάντοτε θεωρούσε τον οίκο ενός ανθρώπου ως το οχυρό του, ή έναν τόπο απόλυτης ασφάλειας». 27 Παρόλο που οι άποικοι δεν είχαν ακόμη αντιληφθεί την αναγκαιότητα της κοινής δράσης ενάντια στις «παραβιάσεις» της μητρόπολης, όταν η δράση αυτή οδήγησε τις σχέσεις μητρόπολης και Αποικιών σε αδιέξοδο, το πέρασμα από τις διαπιστώσεις στην πράξη απέβη ιδιαίτερα επώδυνο. Είναι απ αυτήν την άποψη χαρακτηριστική η διαφορετική πορεία 24. Wood, Revolution: 9 Maldwyn A. Jones (1996): 38 Zinn (1995): Adams προς Rush, 29 Νοεμβρίου 1812, Spur of Fame: J. R. Pole, «Equality», στο Greene και Pole (επιμ. 2004): John Dickinson, «Letters from a Farmer in Pennsylvania, Letter IX», Primary Sources: 151.

10 10 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ δράσης που ακολούθησαν ο Τζων Άνταμς και ο Τζων Ντίκινσον απέναντι στη νέα πραγματικότητα που σηματοδότησε η ένοπλη αναμέτρηση. Τη δεκαετία του 1760 οι Βρετανικές Αποικίες της Βορείου Αμερικής υπήρξαν πεδίο έντονων εσωτερικών συγκρούσεων πριν ακόμη αυτές χρωματιστούν από τις αντιδράσεις ενάντια στην αποικιακή πολιτική των βρετανικών κυβερνήσεων μετά το τέλος του Επταετούς Πολέμου. Η αντιπαλότητα μεταξύ των εύπορων οικογενειών της Νέας Υόρκης, των Αγγλικανών ντε Λάνσεϋ (De Lancey) και των Dissenters (των «δια φωνούντων» με την επίσημη Αγγλικανική Εκκλησία) Λίβινγκστον (Livingston), οι αντιπαραθέσεις των Κουάκερων με το Kόμμα των Ιδιοκτητών και όλων μαζί με τους Ιρλανδούς και Σκωτσέζους μετανάστες της Πενσυλβανίας, οι διαμάχες στη Μασαχουσέτη μεταξύ του Τόμας Χάτσινσον (Thomas Hutchinson) και του Τζαίημς Ότις του Νεότερου, για να αναφερθούμε σε ορισμένες μόνο χαρακτηριστικές περιπτώσεις, συνέβαλλαν στην πολιτική και ηθική απονομιμοποίηση των κυρίαρχων κοινωνικών ομάδων στις τοπικές κοινωνίες. Ωστόσο, το πιο σημαντικό, η κινητοποίηση του λαϊκού στοιχείου μέσω των μαζικών πολιτικών συγκεντρώσεων και της συστηματικής χρήσης του τύπου στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης προκάλεσε «μια βαθιά αλλαγή στα παραδοσιακά πρότυπα της πολιτικής συμπεριφοράς». Τόσο οι έχοντες πολιτικά δικαιώματα όσο και εκείνοι που τα στερούνταν «δραστηριοποιήθηκαν στην πολιτική σκηνή όσο ποτέ άλλοτε, ακόμη και αν συχνά αυτή η δράση ισοδυναμούσε με την διά βοής επιδοκιμασία αποφάσεων τις οποίες ελάμβαναν λίγοι ηγέτες». 28 Μετά τη λήξη του Επταετούς Πολέμου, η βρετανική κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα σοβαρό δίλημμα. Όλες οι ενδείξεις το μεγάλο δημόσιο χρέος, οι σχέσεις των Ινδιάνων με τους αποίκους και των τελευταίων με τη μητρόπολη έδειχναν ότι ήταν απαραίτητη η παραμονή ενός μόνιμου στρατιωτικού σώματος στις Αποικίες, πολύ μεγαλύτερου από εκείνο που υπήρχε πριν την έναρξη του πολέμου. Ο Βρετανός αρχιστράτηγος Τζέφρυ Άμχερστ (Jeffrey Amherst), ο οποίος είχε «διακριθεί» κατά την καταστολή της «Συνωμοσίας του Pontiac» προσφέροντας στους Ινδιάνους κλινοσκεπάσματα που προέρχονταν από το νοσοκομείο για την ευλογιά, υπολόγισε σε τους στρατιώτες που απαιτούνταν για να διατηρηθεί η ειρήνη με τους Ινδιάνους και να αντιμετωπιστούν οι καταπατητές των γαιών, το λαθρεμπόριο και η ληστεία. Από την άλλη μεριά, οι κοινωνικές συνθήκες στη μητρόπολη δεν επέτρεπαν την επιβολή νέων φορολογικών μέτρων για τη συντήρηση του στρατού των Αποικιών, κι αυτό φάνηκε το 1763 από την καταφυγή στη χρήση του στρατού για την εί- 28. Jensen (1970): 1-18.

11 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 11 σπραξη του Φόρου στον Μηλίτη (Cider Tax) που προοριζόταν να καλύψει μέρος των πολεμικών δαπανών. Οι άποικοι έπρεπε, λοιπόν, να συνεισφέρουν ένα όλο και μεγαλύτερο τμήμα από τις λίρες που απαιτούνταν ετησίως για τη συντήρηση του βρετανικού στρατού στην Αμερική. 29 Μια πρώτη μεταρρύθμιση της αποικιακής διοίκησης επιχειρήθηκε το 1763 (Proclamation of 1763), όταν η βρετανική κυβέρνηση μετέτρεψε όλη την περιοχή πέραν των Απαλαχίων Ορέων σε «ινδιάνικο καταυλισμό» απαγορεύοντας ταυτόχρονα τις αγοραπωλησίες γαιών. Αυτό σήμαινε ότι ο αυξανόμενος πληθυσμός των Αποικιών δεν θα διοχετευόταν προς τη Δύση, αλλά προς τον Βορρά ή τον Νότο, όπου η σύνδεση με τη Βρετανία ήταν στενότερη και το σύστημα εμπορικών ανταλλαγών το οποίο πλούτιζε τη μητρόπολη ακμαίο. Οι άποικοι, πάντως, δεν σκό πευαν να συμμορφωθούν με τις υποδείξεις της αυτοκρατορικής κυβέρνησης. Εξάλλου, μια σειρά από παραχωρήσεις στις οποίες προέβησαν οι ασταθείς βρετανικές κυβερνήσεις της περιόδου προς τους κερδοσκόπους της γης δημιουργούσαν την πεποίθηση ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι προσωρινές και ότι οι ενεργητικότεροι των αποίκων θα έπρεπε να θεμελιώσουν αξιώσεις πάνω στις γαίες της Δύσης, ώστε να δρέψουν αργότερα τα οφέλη. 30 Χαρακτηριστικό του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν αυτές οι απαγορεύσεις είναι το γεγονός ότι ο Ουάσινγκτον, τον Σεπτέμβριο του 1767, εκμυστηρευόταν στο συμπολεμιστή του και εκτιμητή γαιών Ουίλλιαμ Κρώφορντ (William Crawford) ότι «ποτέ δεν θεώρησα τη διακήρυξη [του 1763] [ ] παρά ένα προσωρινό μέτρο για να καθησυχάσει τους Ινδιάνους, το οποίο πρέπει να καταπέσει φυσιολογικά σε λίγα χρόνια ιδιαίτερα όταν οι Ινδιάνοι συναινέσουν στην κατοχή των γαιών από εμάς». Στο πλαίσιο αυτό τον συμβούλευε να μην «αμελεί την υφιστάμενη δυνατότητα να εντοπίσει καλές γαίες [ ] και να τις καταχωρήσει ως δικές του». Ο Ουάσινγκτον, ο οποίος διεκδικούσε μεγάλες εκτάσεις κοντά στον ποταμό Οχάιο που είχαν παραχωρηθεί στους αξιωματικούς του Επταετούς Πολέμου, αποσκοπούσε στη «διασφάλιση μιας μεγάλης έκτασης γης» («my plan is to secure a good deal of land»), σχέδιο που την ίδια εποχή αντιπροσώπευε το όνειρο πολλών αποίκων. 31 Στο μεταξύ το Στέμμα με μια σειρά οικονομικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων επιχείρησε να αυξήσει τα έσοδα που αντλούσε από τις αποικίες και να δημιουργήσει μια δομή ικανή να τις διοικήσει. Η αδυναμία των Αρχών τελωνεία, 29. Wood, Revolution: και Zinn (1995): Wood, Revolution: Washington προς William Crawford, Όρος Βέρνον, 21 Σεπτεμβρίου 1767, WGW, τ. 2, και Wood, Revolution:

12 12 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ δικαστήρια, αποικιακές κυβερνήσεις να αποτρέψουν κατά τη διάρκεια του πολέμου το εμπόριο με τον εχθρό, είχε οδηγήσει τις βρετανικές κυβερνήσεις στο συμπέρασμα ότι με την επάνοδο στην ειρήνη απαιτούνταν ριζικές αλλαγές στο εμπορικό καθεστώς που διείπε τις σχέσεις μεταξύ Αποικιών και μητρόπολης. Η απόφαση να εγκατασταθεί μια ναυτική μοίρα στο Χάλιφαξ (Νέα Σκωτία) μετά το τέλος των εχθροπραξιών και η δημιουργία της American Board of Customs Commissioners (1768), μιας επιτροπής η οποία ανέλαβε την επίβλεψη της τελωνειακής υπηρεσίας, υποδείκνυε την αποφασιστικότητα της μητρόπολης να θέσει υπό τον έλεγχό της το εμπόριο με την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, το οποίο καθίστατο ολοένα και πιο προσοδοφόρο. 32 Στο πλαίσιο αυτό οι βρετανικές κυβερνήσεις δεν επέβαλλαν μόνο δασμούς στα προϊόντα που εισάγονταν στις Αποικίες αυτό επιχειρήθηκε για παράδειγμα με τον Νόμο περί της Ζάχαρης (Sugar Act, 1764) που φορολογούσε τα ενδύματα, τη ζάχαρη, το λουλάκι, τον καφέ και το κρασί αλλά και σε άλλες πιο «άμεσες» επιβαρύνσεις όπως ήταν ο περίφημος Stamp Act (1765), δηλαδή ο νόμος που επέβαλε τον φόρο στο χαρτόσημο. Η πιο καταπιεστική για τους αποίκους διάταξη του Νόμου περί της Ζάχαρης ήταν εκείνη που αφορούσε τη μείωση του δασμού στην εισαγόμενη από τις Βρετανικές Δυτικές Ινδίες μελάσα. Το μέτρο αυτό, που στόχευε στην πάταξη του λαθρεμπορίου και, μέσω αυτού, στην αύξηση των εσόδων από τα τελωνεία, δυσαρέστησε όσους εισήγαγαν αδασμολόγητη μελάσα από τις γαλλικές και ισπανικές Δυτικές Ινδίες για να παρασκευάσουν ρούμι. Το ρούμι των αποίκων ανταλλασσόταν στις ακτές της Δυτικής Αφρικής με δούλους, οι οποίοι πωλούνταν στις Δυτικές ινδίες έναντι ζάχαρης και μελάσας, η οποία εισαγόταν στις Αποικίες για να τροφοδοτήσει αυτό το «διαβόητο τριγωνικό εμπόριο» αλλά και την αποικιακή οικονομία με το πολύτιμο μεταλλικό της νόμισμα, πριν το τελευταίο διοχετευτεί στην Αγγλία έναντι βιο μηχανικών και άλλων προϊόντων. 33 Η μητρόπολη δεν στόχευε μόνο στον περιορισμό της λαθραίας εισαγωγής μελάσας, αλλά και του τσαγιού, του οποίου το μονοπώλιο στην εισαγωγή του κατείχε η Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών (East India Company). Ο φόρος στο τσάι, μια από τις κυριότερες προσόδους του Στέμματος, μειωνόταν όταν αυτό επανεξαγόταν στην Αμερική. Το γεγονός, πάντως, ότι η τιμή του αγγλικού τσαγιού ήταν διπλάσια από εκείνη του ολλανδικού, που εισαγόταν στην Ολλανδία από τις Αποικίες της αδασμολόγητο, ευνοούσε το λαθρεμπόριο του πολύτιμου αυτού προϊόντος. Η κυβέρνηση του Λόρδου Τσάταμ (William Pitt ο πρεσβύτερος, Αʹ Κόμης του Chatham, ) κατήργησε το 1767 όλους τους φόρους στο τσάι που επανεξαγόταν 32. Tucker και Hendrickson (1982): Maldwyn A. Jones (1996):

13 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 13 στην Αμερική, το οποίο όμως θα επιβαρυνόταν με έναν δασμό τριών πενών που θα καταβαλλόταν στα αμερικανικά τελωνεία. Το μέτρο αυτό αποσκοπούσε στην αύξηση των τελωνειακών εισπράξεων μέσω του περιορισμού του λαθρεμπορίου αλλά και στην ανάκτηση του ελέγχου όλου του διαμετακομιστικού εμπορίου από και προς τις Αποικίες από το Βασιλικό Ναυτικό, ένας στόχος με στρατηγική σημασία, όπως είχε ήδη επισημάνει το 1765 και ο Τόμας Ουέιτλυ (Thomas Whately), ο τότε Βρετανός Υφυπουργός Οικονομικών. 34 Οι προσπάθειες εφαρμογής του νόμου και περιορισμού του λαθρεμπορίου τσαγιού ώστε η Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών να καταστεί ο μοναδικός προμηθευτής του στις Αμερικανικές Αποικίες, υπήρξε μια μόνιμη εστία αντιπαράθεσης των αποίκων με τη μητρόπολη μέχρι και την έναρξη της Επανάστασης. Ωστόσο, η αναστάτωση που προκλήθηκε από την επιβολή του Νόμου περί του Χαρτοσήμου (1765) διαμόρφωσε για πρώτη φορά τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες υπό τις οποίες οι άποικοι απέκτησαν συναίσθηση της δύναμής τους και άρχισαν να συζητούν το ενδεχόμενο χωρισμού από τη μητρόπολη. Ο νόμος αυτός, που εισήχθη το 1765 από τον Υπουργό Οικονομικών Λόρδο Γκρένβιλ (Grenville), επιβλήθηκε σε όλα τα νομικά έγγραφα, τα ημερολόγια, τις εφημερίδες και τις μπροσούρες που τυπώνονταν στις Αμερικανικές Αποικίες ώστε «να καλύψει περαιτέρω τις δαπάνες της υπεράσπισης, προστασίας και ασφάλειας» των Αποικιών. Ο φόρος θα εισπραττόταν σε λίρες στερλίνες ενώ οι παραβάτες θα δικάζονταν από ναυτοδικεία χωρίς την παρουσία ενόρκων, γεγονός που τον κατέστησε επαχθέστερο. 35 Οι αντιδράσεις που προκάλεσε ο Νόμος περί του Χαρτοσήμου ήταν τέτοιες ώστε ο μετριοπαθής δικηγόρος και πολιτικός από τη Βοστώνη Τόμας Κάσινγκ (Thomas Cushing, ) προειδοποιούσε λίγους μήνες μετά την επιβολή του τον βοηθό Κυβερνήτη της Μασαχουσέτης Τόμας Χάτσινσον ότι «ένα πνεύμα εξισωτισμού ( levellism ) φαίνεται να διατρέχει όλη τη χώρα και ελάχιστη διάκριση [υφίσταται] ανάμεσα στους υψηλόβαθμους και τους χαμηλόβαθμους αξιωματούχους». 36 Το φθινόπωρο και τον χειμώνα του 1765 διαδηλώσεις εναντίον του Νόμου περί του Χαρτοσήμου σάρωναν όλες τις πόλεις της Βορείου Αμερικής, ενώ τόσο μεγάλη πίεση δέχονταν οι φοροεισπράκτορες ώστε συχνά κατέφευγαν σε άλλες Αποικίες από φόβο για τη ζωή τους. Όσοι κυβερνήτες προσπάθησαν να επιβάλουν την εκτέλεση του νόμου αντιμετώπισαν την οργή του «όχλου». Το μέτρο των αντιδράσεων μας 34. Tucker και Hendrickson (1982): «Stamp Act, March 22, 1765», Primary Sources: βλ. επίσης Wood, Revolution: J. R. Pole, στο Greene και Pole (επιμ. 2004): 633.

14 14 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ το παρέχει ο εξαναγκασμός του βοηθού Κυβερνήτη της Νέας Υόρκης Κάντγουαλαντερ Κόλντεν (Cadwallader Colden, ) να δώσει όρκο τον Νοέμβριο του 1765 ότι «ποτέ, άμεσα ή έμμεσα [ ] δεν θα επιχειρήσει να εισαγάγει ή να εφαρμόσει τον Νόμο περί του Χαρτοσήμου, [ ] ότι με όλες του τις δυνάμεις θα εμποδίσει να εφαρμοστεί εδώ και θα προσπαθήσει να επιτύχει μια ανάκλησή του [ενν. του Νόμου] στην Αγγλία». Την μήνιν του «όχλου» είχε ήδη αντιμετωπίσει ο δήμαρχος της πόλης, ο οποίος αναζήτησε ασφαλέστερο καταφύγιο σε πολεμικό πλοίο και στη συνέχεια στην Αγγλία. Υπό αυτές τις συνθήκες ο Κόλντεν, όπως και οι περισσότεροι αξιωματούχοι στις Αποικίες, έπραξε αυτό που τους φάνηκε ως η πιο συνετή λύση: δεν εφάρμοσε τον νόμο. 37 Στη Βοστώνη, όπου οι «κατώτερες τάξεις» της πόλης είχαν συγκροτήσει ένα κοινό μέτωπο ενάντια στην εφαρμογή του νόμου, γεγονός που ανάγκασε τα μετριοπαθέστερα μεσαία στρώματα να συνταχθούν μαζί τους, η ένταση της λαϊκής αντίδρασης ήταν τέτοια ώστε ο Κυβερνήτης Μπέρναρντ (Francis Bernard, ) παρατήρησε ότι ο «όχλος» δεν επιδίωκε μόνο την κατάργηση του νόμου, αλλά και κάθε «διάκρισης μεταξύ πλούσιων και φτωχών». Η δυναμική των διαδηλώσεων στη Βοστώνη οφείλεται και στο γεγονός ότι ο Νόμος περί του Χαρτοσήμου βρήκε την πόλη στη δίνη μιας μακρόχρονης ύφεσης η οποία είχε πλήξει τα μεσαία και φτωχότερα στρώματά της, ιδιαίτερα τους απασχολούμενους στη ναυπηγική βιοτεχνία. Η μεγάλη αύξηση των δαπανών για τους φτωχούς και οι καθυστερήσεις στην είσπραξη των φόρων αποτελούσαν ενδείξεις αυτής της ύφεσης. Η δημοτικότητα, άλλωστε, που απολάμβανε ο Σάμιουελ Άνταμς (Samuel Adams), ενορχηστρωτής της λαϊκής αντίδρασης κατά της βρετανικής πολιτικής, οφειλόταν και στο γεγονός ότι ως εισπράκτορας των φόρων είχε επιδείξει ιδιαίτερη ανοχή προς τους συμπολίτες του. Στη Φιλαδέλφεια, αντίθετα, όπου η ενότητα μεταξύ μικρεμπόρων, χειροτεχνών, και «εργατικών» δεν είχε επιτευχθεί μέχρι τουλάχιστον το 1770, οι αντιδράσεις είχαν μικρότερη οξύτητα και αποτελεσματικότητα από τις αντίστοιχες της Βοστώνης. 38 Το διογκούμενο κύμα δυσαρέσκειας στις Αποικίες ανάγκασε τη νέα βρετανική κυβέρνηση να ανακαλέσει τον Απρίλιο του 1766 τον Νόμο περί του Χαρτοσήμου. Η ανάκλησή του, ωστόσο, συνοδεύτηκε από έναν Επεξηγηματικό Νόμο (Declaratory Act), ο οποίος απεύθυνε ρητή προειδοποίηση στους αποίκους ότι ο βασιλιάς «έχει πλήρη ισχύ και εξουσία να νομοθετεί και να συντάσσει καταστατικά που διαθέτουν επαρκή ισχύ και εγκυρότητα ώστε να δεσμεύσουν τις Αποικίες και τον λαό της Αμερικής, που είναι υπήκοοι του Στέμματος, σε όλες ανεξαιρέτως τις περιπτώ- 37. Engelman (1953): Nash (1973): βλ. και O Toule (1976):

15 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 15 σεις». 39 Οι νέοι δασμοί που επιβλήθηκαν το 1767 από τον υπουργό Οικονομικών Τσαρλς Τάουν σεντ στις εισαγωγές γυαλιού, βαφικών υλών, χαρτιού και τσαγιού συνοδεύτηκαν από την αναδιοργάνωση της στρατιωτικής και διοικητικής μηχανής των Αποικιών με την ίδρυση ενός Υπουργείου για τις Αμερικανικές Υποθέσεις, νέων ναυτοδικείων στη Φιλαδέλφεια, τη Βοστώνη και το Τσάρλεστον και τη μεταφορά των στρατιωτικών δυνάμεων από τη Δύση στις παράκτιες πόλεις, όπου σύμφωνα με τον Νόμο περί Στρατωνισμού (Quartering Act) του 1765 οι άποικοι ήταν υπεύθυνοι για τον στρατωνισμό και τη συντήρησή τους. Η απομάκρυνση του στρατού από τα δυτικά επέτεινε το αίσθημα εγκατάλειψης των κατοίκων της μεθορίου ωστόσο, η «συγκέντρωση ενός μόνιμου στρατού σε καιρό ειρήνης μεταξύ του αστικού πληθυσμού» των πόλεων της Ανατολής ήταν η αιτία που «ενέτεινε τους φόβους των αποίκων για τις βρετανικές προθέσεις». 40 Η θέση της μητρόπολης γινόταν δυσκολότερη διότι ακόμη και οι διακρίσεις που έκαναν οι άποικοι μεταξύ των παράνομων «εσωτερικών» φόρων, όπως π.χ. ο Νόμος περί του Χαρτοσήμου, και των ανεκτών «εξωτερικών» φόρων, δηλαδή των τελωνειακών δασμών, ή μεταξύ «της ρύθμισης του εμπορίου», η οποία δεν αμφισβητούνταν και ενός «φόρου επί του εισοδήματος», που θεωρούνταν «αντισυνταγματικός» διότι επιβλήθηκε από τα μέλη ενός Κοινοβουλίου, στην εκλογή των οποίων δεν συμμετείχαν, φαινόταν ότι δεν ήταν προφανείς. Οι άποικοι πίστευαν ότι το ίδιο το μονοπώλιο του αποικιακού εμπορίου, στο οποίο η μητρόπολη όφειλε ένα σημαντικό μέρος της ισχύος της, ήταν άδικο ανεξάρτητα από οποιαδήποτε επιμέρους δημοσιονομική ρύθμιση. Αυτό, άλλωστε, είχε επισημανθεί στις μπροσούρες που εκδόθηκαν στις Αποικίες τη δεκαετία του Το 1763, ο Τζαίημς Ότις ο Νεότερος ( ), ο οποίος παραιτήθηκε από τη θέση του Γενικού Συνηγόρου στο ναυτοδικείο της Βοστώνης εξαιτίας της έκδοσης ενταλμάτων έρευνας για την κατάσχεση λαθραίων εμπορευμάτων, απαντά σε όσους υπενθύμιζαν τις μεγάλες δαπάνες που υπέστη η μητρόπολη για την προστασία των Αποικιών της ως εξής: «Οι τελευταίες κατακτήσεις στην Αμερική [ ] παρέχουν στις Αποικίες μόνο μια ασφάλεια ενάντια στις καταστροφικές επιδρομές των Γάλλων και των Ινδιάνων. Συνολικά το εμπόριό μας δεν ευεργετήθηκε [ ] ούτε ένα σελίνι» αντίθετα, τονίζει, «το εισόδημα του Στέμματος από τις αμερικανικές εξαγωγές στη Μεγάλη Βρετανία είναι κολοσσιαίο. [ ] Κανένα βιοτεχνικό προϊόν της Ευρώπης εκτός από τα βρετανικά δεν μπορεί να εισαχθεί νομίμως» «The Declaratory Act, March 18, 1766», Primary Sources: Wood, Revolution: Tucker και Hendrickson (1982): Otis, «The Rights of the British Colonies Asserted and Proved», Primary Sources: 124, 131.

16 16 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ Στην μπροσούρα του με τον χαρακτηριστικό τίτλο Τα Δικαιώματα των Βρετανικών Αποικιών Βεβαιωμένα και Αποδεδειγμένα (1763) επισημαίνει το παράλογο της διάκρισης ανάμεσα σε εσωτερική και εξωτερική φορολογία. Η φορολόγηση του εμπορίου των Αποικιών είναι άδικη διότι επιβάλλει «ένα βαρύ φορτίο [ ] για τη δια τήρηση ενός σμήνους από στρατιώτες, τελωνειακούς υπαλλήλους και ενός στόλου από πλοία που περιπολούν». Τι θα εμπόδιζε, διερωτάται, το Κοινοβούλιο να «επιβάλλει τέλος χαρτοσήμου, φόρο στη γη, τη δεκάτη για την Εκκλησία της Αγγλίας και παρόμοιους φόρους δίχως περιορισμό;». Όλοι, λοιπόν, οι φόροι, είτε «εξωτερικοί» είτε «εσωτερικοί», είναι απαράδεκτοι εάν έχουν επιβληθεί χωρίς την συναίνεση των αποίκων. 42 Η σαφήνεια με την οποία προβάλλει τη σχέση ανάμεσα σε αντιπροσώπευση και φορολογία παραπέμπει στη Δεύτερη Πραγματεία για την Κυβέρνηση (Second Treatise on Government) του Λοκ: Οι άποικοι, ζώντας υπό την προστασία «του [ ] καλύτερου [ενν. πολιτεύματος] από όλα όσα υπάρχουν σήμερα στη γη», απολαμβάνουν ορισμένα θεμελιακά δικαιώματα, όπως ότι δεν μπορούν να φορολογηθούν χωρίς τη συναίνεσή τους και ότι «πρέπει να αντιπροσωπεύονται σε κάποια αναλογία με τον πληθυσμό και την περιουσία τους στο μεγάλο Νομοθετικό Σώμα του έθνους». Ο Ότις, βέβαια, δεν αρνούνταν τη δυνατότητα του Βρετανικού Κοινοβουλίου «να νομοθετεί για το κοινό καλό». Ωστόσο, δεκατρία χρόνια πριν τη δημοσίευση της Κοινής Λογικής (Common Sense) του Τόμας Παίην (Thomas Paine), προειδοποιεί ότι «εκείνος που θα αναγνώριζε το δόγμα της απεριόριστης παθητικής υποταγής και μη αντίστασης της ανθρωπότητας [ ] είναι όχι μόνο σκαιός και ανόητος αλλά και στασιαστής ενάντια στην κοινή λογική, όπως επίσης και ενάντια στους νόμους του Θεού, της φύσης και της χώρας». 43 Παρ όλα αυτά, ο Ότις δεν ήταν έτοιμος για μια πιο ενεργή πολιτική, σαν και αυτή που θα επιχειρήσουν οι άποικοι στα τέλη της δεκαετίας του Εάν οι συμπατριώτες του διακήρυτταν το 1776 ότι «η ιστορία του σημερινού βασιλιά της Μ. Βρετανίας είναι μια ιστορία επαναλαμβανόμενων αδικιών και σφετερισμών οι οποίες είχαν ως άμεσο στόχο την καθιέρωση μιας απόλυτης τυραννίας σε αυτές τις Πολιτείες», 44 ο Ότις αναγνώριζε το 1763 ως «αξίωμα» ότι «κάθε καλός υπήκοος είναι υποχρεωμένος να πιστεύει ότι ο βασιλιάς του δεν έχει την πρόθεση να διαπράξει κανένα κακό». Το Κοινοβούλιο με τον Νόμο περί της Ζάχαρης (Sugar Act) επιθυμούσε «να προωθήσει το δημόσιο καλό», αν και μπορεί να έσφαλε «στην ευγενική του πρόθεση προς τις Αποικίες». «Η εξουσία του», επισημαίνει, «είναι απεριόριστη [ ] και πρέπει να υπακούσουμε», διότι «η βίαιη αντίσταση στους νόμους [ ] αποτελεί εσχάτη προ- 42. Primary Sources: Ό.π.: , 131 και «Declaration of Independence», Authentic Documents: 5.

17 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 17 δοσία» και «το τέλος κάθε διακυβέρνησης». Το «μεγαλείο», άλλωστε, του Βρετανικού Συντάγ ματος βρίσκεται στο γεγονός ότι η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία «διαρκώς ελέγχονται και εξισορροπούνται μεταξύ τους [ ]. Αυτό», καταλήγει, «είναι Σύνταγμα! Να διατηρεί ό,τι κόστισε ωκεανούς αίματος και χρήματος σε κάθε εποχή από τους εξωτερικούς ή εσωτερικούς εχθρούς». 45 Ο Ότις διαμαρτύρεται όχι γιατί η Αμερική βρίσκεται υπό τον ζυγό του Βρετανικού Συντάγματος, όπως πολλοί άποικοι μια δεκαετία αργότερα, αλλά διότι το Σύνταγμα αυτό δεν εφαρμόζεται στις Αποικίες. Η ανάλυσή του για το Βρετανικό Σύνταγ μα λαμβάνεται σοβαρά υπ όψιν στη διάρκεια της επίπονης πορείας που θα οδηγήσει στα τέλη της δεκαετίας του 1780 στην κατάρτιση του Αμερικανικού Συντάγ ματος. Δύο προσεκτικοί αναγνώστες του στην πολιτική συγκυρία της δεκαετίας του 1780 είναι ο Μάντισον και ο Χάμιλτον. Εκείνο που τους προκαλεί τον τρόμο δεν είναι η αυθαιρεσία μιας τυραννικής εξουσίας, αλλά η αναρχία των «δημοκρατικών» παθών. Αυτά που κοστίζουν «ωκεανούς αίματος και χρήματος σε κάθε εποχή» είναι τα δικαιώματα επί της ιδιοκτησίας, ιδιαίτερα εκείνα στην πιο «υλική» και «επίγεια» μορφή τους. Ο Ότις, άλλωστε, διαπιστώνει το 1763, σε μια παράγραφο που θυμίζει ανάλογες από τον Ομοσπονδιακό, ότι σε ορισμένες Αποικίες «η λειτουργία της εκτελεστικής εξουσίας δεν ήταν επιτυχής» και ότι «ο λαός [ ] αντιπροσωπεύεται τόσο φατριαστικά, στασιαστικά και έχοντας μια ιδιαίτερη ροπή προς τη δημοκρατία, ώστε έχει αρνηθεί την παθητική υποταγή στα διατάγματα της Αποικίας, όπως συμβαίνει στις επαρχίες ενός Τούρκου πασά». Ο Ότις υπερασπιζόταν «τη φυσική και σχεδόν μηχανική αφοσίωση [των αποίκων] στη Μ. Βρετανία» θεωρώντας την προοπτική «ενός ανεξάρτητου Νομοθετικού Σώματος, ή κράτους» στις Αμερικανικές Αποικίες ως τη «μεγαλύτερη εξέγερση» που θα μπορούσε ποτέ να συμβεί. «Εάν μπορούσε να προσφερθεί η επιλογή μεταξύ της Ανεξαρτησίας ή της υποταγής στη Μ. Βρετανία με όρους απόλυτης δουλείας», οι άποικοι, βεβαίωνε, «θα αποδέχονταν την τελευταία». 46 Εάν ο Ότις, διακηρύσσοντας το δικαίωμα των αποίκων να κρίνουν την ορθότητα ενός νόμου του Κοινοβουλίου, δεν αμφισβητεί το δικαίωμα του Κοινοβουλίου να νομοθετεί για τους υπηκόους του, ο Σίλας Ντάουνερ (Silas Downer) δηλώνει ευθαρσώς ότι «το Κοινοβούλιο της Μεγάλης Βρετανίας [δεν] έχει κάποιο νόμιμο δικαίωμα να κάνει οποιουσδήποτε νόμους οι οποίοι να μας δεσμεύουν, διότι δεν υπάρχει καμία πηγή από την οποία να προέρχεται ένα τέτοιο δικαίωμα». 47 Ο Λόγος αφιερωμένος στο Δέντρο της Ελευθερίας (1768) έχει ενδιαφέρον όχι μόνο γιατί προ- 45. Primary Sources: , Ό.π.: Silas Downer, «A Discourse at the Dedication of the Tree of Liberty» (1768), ό.π.: 141.

18 18 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ έρχεται από έναν διακεκριμένο δικηγόρο και πολιτικό του Ρόουντ Άιλαντ, μια από τις πιο ριζοσπαστικές Αποικίες τον 18ο αιώνα, αλλά και διότι χωρίς να αναφέρεται ρητά στην «Ανεξαρτησία», το ύφος και η αποφασιστικότητά του καταδεικνύουν ότι η κατάληξη αυτή φαινόταν προδιαγεγραμμένη σε αρκετούς αποίκους την εποχή εκείνη. Ο Ντάουνερ τονίζει ότι οι κυβερνήσεις οφείλουν να εξασφαλίζουν «τη φυσική ελευθερία των ατόμων, την οποία κανένα ανθρώπινο δημιούργημα δεν έχει δικαίωμα να τους τη στερήσει». Γι αυτό, «ο λαός δεν πρέπει να κυβερνάται από νόμους στη δημιουργία των οποίων δεν έχει λάβει μέρος, ούτε να του αφαιρούν τα χρήματά του χωρίς τη συναίνεσή του. Αυτό το προνόμιο είναι εσωτερικό και δεν μπορεί να παραχωρηθεί από κανέναν παρά μόνο από τον Παντοδύναμο». Το Βρετανικό Σύνταγμα, μάλιστα, στο οποίο «η κατοχή ιδιοκτησίας, ιδιαίτερα ακίνητης ιδιοκτησίας, έδινε στον υπήκοο το δικαίωμα συμμετοχής στην κυβέρνηση», έκανε επιτακτικότερη τη συμμετοχή των αποίκων στην ψήφιση των νόμων του Κοινοβουλίου. «Οι Αμερικανοί», παρατηρεί, «έχουν τέτοια ιδιοκτησία και κτήματα, αλλά δεν αντιπροσωπεύονται. [ ] Είναι συνεπώς ξεκάθαρο» ότι το Κοινοβούλιο «δεν μπορεί να περάσει κανένα νόμο ο οποίος να μας δεσμεύει, αλλά ότι πρέπει να κυβερνηθούμε από τα δικά μας κοινοβούλια στα οποία μπορούμε να συμμετέχουμε είτε αυτοπροσώπως είτε διά αντιπροσώπων». 48 Εάν ο Ότις εστιάζει την προσοχή του στην αρνητική επίδραση που είχαν οι βρετανικοί νόμοι στις εμπορικές σχέσεις των αποίκων με τη μητρόπολη, ο Ντάουνερ υπογραμμίζει το επιζήμιο των ρυθμίσεων στις βιοτεχνίες των Αποικιών: «Μας έχουν απαγορεύσει να αγοράζουμε οποιαδήποτε αγαθά ή βιομηχανικά προϊόντα από την Ευρώπη παρά μόνο από τη Μεγάλη Βρετανία και να πουλάμε τα δικά μας [ ] σε ξένους, με εξαίρεση ορισμένα ασήμαντα εμπορεύματα. [ ] Αλλά στο μεταξύ μας εμπόριο μπορούν να ορίσουν τις τιμές, [ ] γεγονός που ισοδυναμεί με έναν φόρο υπέρ αυτών». Εξίσου παράλογο θεωρεί σε μια χώρα που «αφθονεί ο σίδηρος» την απαγόρευση του Κοινοβουλίου «να τον επεξεργαζόμαστε για την κατασκευή ελασμάτων και ράβδων σε εργοστάσια». Αυτοί οι περιορισμοί», καταλήγει, «συνιστούν παραβιάσεις των φυσικών δικαιωμάτων των ανθρώπων και είναι πέρα για πέρα άκυροι». 49 Μερικά χρόνια αργότερα, τον Φεβρουάριο του 1775, όταν η ένοπλη σύρραξη μεταξύ Αποικιών-μητρόπολης φαινόταν πολύ πιθανή, ο Τζων Άνταμς επισημαίνει ότι «η Αμερική ποτέ δεν θα δεχθεί να έχει το Κοινοβούλιο οποιαδήποτε δικαιοδοσία να αλλάζει καθ οιονδήποτε τρόπο τα συντάγματά της. [ ] Εάν η Αμερική», υπογράμμιζε, «έχει πληθυσμό και το σύνολο των κτήσεων [της Μ. Βρετανίας] , οφείλει να στέλνει το ένα τέταρτο όλων των μελών στη Bουλή 48. Primary Sources: Ό.π.: Εννοεί τον Νόμο περί του Σιδήρου (Iron Act, 1750).

19 ΟΙ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ 19 των Κοινοτήτων», ενώ μια από τις τέσσερις συνόδους της πρέπει να γίνεται στις Αποικίες. Σε αντίθετη περίπτωση, προειδοποιεί, «η Μεγάλη Βρετανία θα χάσει τις Αποικίες της». 50 Η ένταση στις σχέσεις μητρόπολης και Αποικιών που παρατηρείται στη δεκαετία του 1760 δεν συνιστούσε απλή παρενέργεια της νέας βρετανικής φορολογικής πολιτικής μετά το τέλος του Επταετούς Πολέμου κατά συνέπεια, μια επιστροφή στο προ του 1763 καθεστώς, που θα άφηνε αμετάβλητες τις δομές του εμπορίου με τις Αποικίες, δεν επαρκούσε για να λυθούν τα εκατέρωθεν προβλήματα. Ακόμη και όσοι ήταν πρόθυμοι να αποδεχθούν το «παλαιό καθεστώς» των βρετανικών προνομίων δεν ήταν εξίσου πρόθυμοι να συμβιβαστούν με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς που προωθούσε η μητρόπολη. Από την άλλη μεριά, οι βρετανικές κυβερνήσεις δεν ήταν διατεθειμένες να δεχθούν εν ονόματι της επίκλησης των αποίκων στα θεμελιώδη δικαιώματά τους ως Άγγλων πολιτών οποιεσδήποτε «μαζικές παραβιάσεις των νόμων του εμπορίου», οι οποίες υπονόμευαν «την ακεραιότητα του ίδιου του μερκαντιλιστικού συστήματος». Οι αποικιακές αντιδράσεις εναντίον αυτού του συστήματος θεωρήθηκαν στη Μ. Βρετανία ως άρνηση του δικαιώματός της να υπάρχει ως αποικιακή δύναμη. 51 Η μητρόπολη είχε αποθαρρύνει συνειδητά την «εκβιομηχάνιση» των Αποικιών όχι μόνο στερώντας τον «ζωτικό χώρο» των βιοτεχνιών της, δηλαδή την ίδια την αποικιακή αγορά για παράδειγμα, ο Νόμος περί Μάλλινων Ειδών (Wool Act) του 1699 ενώ επέτρεπε την κατασκευή μάλλινων ειδών στην Αμερική, απαγόρευε την εξαγωγή τους εκτός των ορίων της αποικίας στην οποία είχαν κατασκευαστεί αλλά και ελέγχοντας τη ροή του ειδικευμένου εργατικού δυναμικού ώστε να αποτρέψει τη μεταφορά τεχνογνωσίας στον Νέο Κόσμο. Δεν είναι τυχαίο ότι το 1699, το Βρετανικό Υπουργείο Εμπορίου (Board of Trade) απαγόρευσε τη μετανάστευση των εργατών που απασχολούνταν στη βιομηχανία μαλλιού, ενώ ανάλογοι περιορισμοί στη μετανάστευση ειδικευμένων τεχνιτών επιβλήθηκαν στην κλωστοϋφαντουργία (1750, 1774, 1781), την κατασκευή μηχανών (1782), τη σιδηροβιομηχανία και την εξόρυξη του άνθρακα. Από τα μέσα του 17ου αιώνα την αρχικώς επικρατούσα αντίληψη για τις αποικίες ως τόπων εγκατάστασης του πλεονάζοντος και κοινωνικά ανεπιθύμητου πληθυσμού της Αγγλίας αντικατέστησε η πεποίθηση, την οποία εξέφρασε το 1768 ο αρχιστράτηγος Τόμας Κέιτζ (Thomas Cage), ότι «θα ήταν καλό η μετανάστευση από τη Μ. Βρετανία, την Ιρλανδία και την Ολλανδία [ ] να εμπο- 50. «Novanglus; or a History of the Dispute with America, from Its Origin, in 1754, to the Present Time. Addressed to the Inhabitants of the Colony of Massachusetts Bay», Adams, Writings: Tucker και Hendrickson (1982):

20 20 Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ διστεί. Και οι νέες μας Αποικίες να κατοικηθούν από τον πληθυσμό των παλαιών, ως ένα μέσο να τις εξασθενίσουμε, ώστε να έχουν μικρότερη δύναμη για να πράξουν το Κακό». Παρόλο που η μητρόπολη συνέχισε να στέλνει άνεργους, φτωχούς και κατάδικους στις Αποικίες, όσο έβλεπε τη σύγκρουση να πλησιάζει ήγειρε μεγαλύτερα εμπόδια στη μετανάστευση μάλιστα, το 1774, επιβάλλοντας φόρο ύψους 50 λιρών στους υποψήφιους αποίκους από τη Μ. Βρετανία και την Ιρλανδία απαγόρευε ουσιαστικά την περαιτέρω μετανάστευση στον Νέο Κόσμο. 52 Οι δασμοί που επέβαλε ο Τάουνσεντ τη διετία αντιμετωπίστηκαν από τους αποίκους με μποϊκοτάζ στα βρετανικά προϊόντα, το οποίο προκάλεσε τη δραματική πτώση των πωλήσεών τους στις Αποικίες. Τον Φεβρουάριο του 1768, η αποικία της Μασαχουσέτης, η οποία εγκαινίασε την πολιτική των «μη εισαγωγών» από τη Μ. Βρετανία, εξέδωσε μια εγκύκλιο η οποία έκρινε τους δασμούς Τάουνσεντ αντισυνταγματικούς. Όταν το Νομοθετικό Σώμα αρνήθηκε την ανάκλησή της, ο νέος Υπουργός των Αποικιών, Λόρδος Χίλσμπορο (Hillsborough), το διέλυσε. Το μέτρο αυτό επιδείνωσε το ήδη εκρηκτικό κλίμα στη Βοστώνη και ανάγκασε τους υπαλλήλους του Στέμματος να ζητήσουν τη βοήθεια του στρατού για να εφαρμόσουν τους πρόσφατους νόμους. Η κατάσχεση, το 1768, του πλοίου Liberty, που ανήκε στον εύπορο έμπορο και διακεκριμένο στέλεχος του κινήματος κατά των δασμών Τάουνσεντ, Τζων Χάνκοκ (John Hancock), προκάλεσε «τις πιο φοβερές διαδηλώσεις στην ιστορία της Βοστώνης». 53 Στα τέλη της δεκαετίας του 1760, στρατιωτική δύναμη αποτελούμενη από ενόπλους εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Βοστώνη επιτείνοντας τους φόβους των αποίκων. Όταν μια ομάδα στρατιωτών τρομοκρατημένων από τις εκδηλώσεις δυσαρέσκειας των αποίκων άνοιξε πυρ εναντίον τους σκοτώνοντας πέντε πολίτες, «η Σφαγή της Βοστώνης», η οποία θα απεικονιστεί σε εκατοντάδες έντυπα, χαρακτικά και γκραβούρες, εξήψε τα πάθη σε όλη την Αμερική. Στο μεταξύ, η κυβέρνηση του Λόρδου Νορθ (Frederick North, ), αδυνατώντας να εισπράξει τα εκτιμούμενα ποσά από τα νέα φορολογικά μέτρα, ανακάλεσε το 1770 τους δασμούς Τάουνσεντ αφήνοντας μόνο τον φόρο στο τσάι «ως ένδειξη της ανωτερότητας του Κοινοβου λίου και σαφή διακήρυξη του δικαιώματός του να κυβερνά τις Αποικίες». 54 Παρά τα δύο χρόνια σχετικής ηρεμίας που ακολούθησαν την ανάκληση των δασμών, η βύθιση της βρετανικής γολέτας «Gaspee» στο Ρόουντ Άιλαντ το 1772 και η 52. Nettels (1931): Morris, Government: Proper (1900): Wood, Revolution: Ό.π.:

Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική.

Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική. Η Αγγλία και οι αποικίες της στην Αμερική. Κατά το 18 ο αιώνα η Αγγλία κατείχε δεκατρείς αποικίες στην Αμερική. Οι αποικίες αυτές παρουσίαζαν σημαντικές διαφορές που οφείλονταν: - Στη διαφορετική προέλευση

Διαβάστε περισσότερα

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ

Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη από τον 17 ο αιώνα ίδρυσε 13 αποικίες στη βόρεια Αμερική. Ήταν ο προορ Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής Γνωρίζετε τι είναι οι Η.Π.Α σήμερα; Θα δούμε πώς δημιουργήθηκαν και ποια είναι τα θεμέλια της ισχύος τους. Οι 13 βρετανικές αποικίες Η Αγγλία ήταν η θαλασσοκράτειρα δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α.

Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Ενότητα 20 - Από την έξωση του Όθωνα (1862) έως το κίνημα στο Γουδί (1909) Ιστορία Γ Γυμνασίου Η άφιξη του βασιλιά Γεωργίου του Α. Χρονολόγιο 1844: Συνταγματική μοναρχία (σύνταγμα) 1862: Έξωση του Όθωνα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016

Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Πανελλαδικές εξετάσεις 2016 Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα «ΙΣΤΟΡΙΑ» ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη: Σχολικό βιβλίο, σελ. 92, «Από τα αντιβενιχελικά κόμματα πιο διαλλακτικό.» και σχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης

Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Αθήνα, 09/03/2011 ΑΡΘΡΟ της Αικ. Ζαφείρη Καμπίτση Επιτ. Γεν. Διευθυντού ΟΑΕΕ Τ. Προέδρου Δ.Σ ΤΑΠΟΤΕ ΘΕΜΑ : Εργασιακά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα της γυναίκας εν μέσω οικονομικής κρίσης Ι. Είναι γνωστό

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Καθ. Γ. Αλογοσκούφης, Διεθνής Οικονομική και Παγκόσμια Οικονομία, 2014 Η Παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή του Διαφωτισμού

Η εποχή του Διαφωτισμού Ομαδική εργασία μαθητών Γ1 (12-01-2015) ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Η εποχή του Διαφωτισμού ΟΜΑΔΑ 1 Κωνσταντίνος Σταύρος Χρήστος - Γιάννης Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17 ο και 18 ο αιώνα Οικονομικές μεταβολές Αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ V PRC «Συνδικαλισμός, συνδικάτα και συνδικαλιστική συμμετοχή στη συγκυρία της οικονομικής κρίσης», ΒΑΣΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αντικείμενο της παρούσας έρευνας αποτέλεσε η διερεύνηση του βαθμού συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα

Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα. Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Στρατιωτικό προσωπικό και Ανθρώπινα Δικαιώματα Πρόσφατες Εξελίξεις στην Ελλάδα Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι εννοιολογικά αδιαίρετα και ορίζουν το κοινωνικό δικαίωμα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πράγματι, η

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη Χρονικό διάστημα συλλογής στοιχείων Μέθοδος

Διαβάστε περισσότερα

Αναρτήθηκε από τον/την Βασιλειάδη Γεώργιο Κυριακή, 20 Μάιος :06 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 21 Μάιος :08

Αναρτήθηκε από τον/την Βασιλειάδη Γεώργιο Κυριακή, 20 Μάιος :06 - Τελευταία Ενημέρωση Δευτέρα, 21 Μάιος :08 Ο Καναδάς είναι κράτος που καταλαμβάνει το βόρειο άκρο της Βόρειας Αμερικής. Στα ανατολικά βρέχεται από τον Ατλαντικό, στα νότια συνορεύει με τις ΗΠΑ, στα δυτικάβρέχεται από τον Ειρηνικό και συνορεύει

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο

Ιστορία Γ Γυμνασίου. Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ιστορία Γ Γυμνασίου Διαγώνισμα στο 1 ο Κεφάλαιο Ενότητα 1 1. Να δώσετε σύντομους ορισμούς για τις παρακάτω έννοιες: αγροτική επανάσταση, βιομηχανική επανάσταση, κίνημα του Διαφωτισμού. Αγροτική Επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη

α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων μετάλλων στην Ευρώπη Σελ. 122 3. Οι ανακαλύψεις α. Προς αναζήτηση νέων δρόμων Η αναζήτηση νέων δρόμων είναι αναγκαία εξαιτίας : της τουρκικής κατάκτησης που είχε διακόψει την επικοινωνία Ευρώπης Ασίας της έλλειψης πολύτιμων

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

*** ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0101(NLE)

*** ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/0101(NLE) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου 2015/0101(NLE) 6.4.2016 *** ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο:

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ο όρος μετανάστευση (migration), τόσο στις κοινωνικές επιστήμες όσο και στο Διεθνές Δίκαιο αναφέρεται στην, για διάφορους λόγους, γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ

Φορείς των νέων ιδεών ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΥΠΟΨΗΦΙΟΙ Δ. ΑΝΑΝΕΩΣΗ- ΔΙΧΑΣΜΟΣ (1909-1922) 1. Το κόμμα των φιλελευθέρων 1. Πριν τις εκλογές της 8ης Αυγούστου 1910 κανένα ΜΕΓΑΛΟ κόμμα δεν υποστήριζε τις μεταρρυθμίσεις που προτάθηκαν το 1909/1910 Φορείς των νέων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2004 Επιτροπή Αναφορών 2009 12.02.2008 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0296/2004, της Ειρήνης Σαββίδου, ελληνικής ιθαγένειας, εξ ονόματος του «Σωματείου Εργαζομένων στα Τοπικά

Διαβάστε περισσότερα

Το πολιτειακό σύστημα των ΗΠΑ

Το πολιτειακό σύστημα των ΗΠΑ Το πολιτειακό σύστημα των ΗΠΑ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο»

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ': ΑΡΧΑÏΚΗ ΕΠΟΧΗ ( π.χ.) 5. ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ': ΑΡΧΑÏΚΗ ΕΠΟΧΗ ( π.χ.) 5. ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΙΙ. ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ': ΑΡΧΑÏΚΗ ΕΠΟΧΗ (800-479 π.χ.) 5. ΑΘΗΝΑ: ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Η καταγραφή των νόμων από τον Δράκοντα ικανοποίησε ένα μέρος των πολιτών. Ωστόσο, η κοινωνία συνέχιζε

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης.

Ευρωπαϊκή Οικονομία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολή Οικονομικών & Πολιτικών Επιστημών Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης & Δημόσιας Διοίκησης Ευρωπαϊκή Οικονομία Νίκος Κουτσιαράς σε συνεργασία με την Ειρήνη Τσακνάκη Πηγές- Βιβλιογραφία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ

Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Η ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 17 ο ΚΑΙ 18 ο ΑΙΩΝΑ Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ αύξηση πληθυσμού αγροτική επανάσταση (μεγάλα αγροκτήματα νέες μέθοδοι εισαγωγή μηχανημάτων) ανάπτυξη εμπορίου α. Ευρώπη Αφρική Αμερική (τριγωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Προτεραιότητες για την περίοδο

Προτεραιότητες για την περίοδο Προτεραιότητες για την περίοδο 2014-2019 Ποιοί είμαστε Είμαστε η μεγαλύτερη πολιτική οικογένεια της Ευρώπης και η δράση μας αναπτύσσεται με γνώμονα ένα κεντροδεξιό πολιτικό όραμα. Είμαστε η Κοινοβουλευτική

Διαβάστε περισσότερα

ȀǼǿȂǼȃȅ ī ȅǻǿīǿǽȉ (ȖȚĮ IJȠȣȢ İȟİIJĮȗȠȝȑȞȠȣȢ) 1. ȈIJȠ İȟȫijȣȜȜȠ ȈIJȠ İıȫijȣȜȜȠ ʌȑȟȧ- ʌȑȟȧ ȈIJȘȞ ĮȡȤȒ IJȦȞ ĮʌĮȞIJȒıİȫȞ ıįȣ ȃį ȝșȟ ĮȞIJȚȖȡȐȥİIJİ ȞĮ ȝș ȖȡȐȥİIJİ 2.

ȀǼǿȂǼȃȅ ī ȅǻǿīǿǽȉ (ȖȚĮ IJȠȣȢ İȟİIJĮȗȠȝȑȞȠȣȢ) 1. ȈIJȠ İȟȫijȣȜȜȠ ȈIJȠ İıȫijȣȜȜȠ ʌȑȟȧ- ʌȑȟȧ ȈIJȘȞ ĮȡȤȒ IJȦȞ ĮʌĮȞIJȒıİȫȞ ıįȣ ȃį ȝșȟ ĮȞIJȚȖȡȐȥİIJİ ȞĮ ȝș ȖȡȐȥİIJİ 2. 1 & 23 2016 : ( )- ( ) : (4) 1 :... (1905).. 15 2,,,,,, :. 19.. 18 1901.. 1913.... 1932. 10 1 ( 7) (1914-1918), ( 6). 13 2 1920; 12 1, : 1 4 2 &.. 1864,, ( 8) ( 10) ( 7). 25, 29 1874,, «;». [ ] [ ],.,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016

ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ (ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΠΑΛΑΙΟ ΣΥΣΤΗΜΑ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2016 ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ α) Απάντηση σελ. 93 σχολ. βιβλίου : «Το κόμμα των Αντιβενιζελικών.» β) Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ιδρύοντας έναν συνεταιρισμό. Θεωρητικές Σημειώσεις 2. Εγχειρίδιο Συνεργατικού Εργαστηρίου

Ιδρύοντας έναν συνεταιρισμό. Θεωρητικές Σημειώσεις 2. Εγχειρίδιο Συνεργατικού Εργαστηρίου Ιδρύοντας έναν συνεταιρισμό Εγχειρίδιο Συνεργατικού Εργαστηρίου Πάνω από 1 δισεκατομμύριο άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι μέλη συνεταιρισμών Οι συνεταιριστικές επιχειρήσεις, παρέχουν πάνω από 100.000.000

Διαβάστε περισσότερα

15015/16 ΤΤ/γπ 1 DG B 1C

15015/16 ΤΤ/γπ 1 DG B 1C Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 1 Δεκεμβρίου 2016 (OR. en) 15015/16 ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Αποδέκτης: SOC 755 EMPL 505 ECOFIN 1136 EDUC 409 JEUN 104 Επιτροπή των Μονίμων Αντιπροσώπων(1ο Τμήμα)

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο ΝΟΜΟΣ: 1855/89 Κύρωση διεθνούς σύµβασης εργασίας υπ'αριθ. 141/1975 «για τις οργανώσεις των γεωργικών εργατών και το ρόλο τους στην οικονοµική και κοινωνική ανάπτυξη» (ΦΕΚ 141/Α/1-06-89) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΣΤ 2

Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΣΤ 2 Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ΜΑΡΙΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΜΑΡΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ ΣΤ 2 ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (αγγλικά: United States of America) αποκαλούμενες επίσης Ηνωμένες Πολιτείες, ΗΠΑ ή Αμερική,

Διαβάστε περισσότερα

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες

Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Τεράστια η αύξηση της φορολογίας στους ελεύθερους επαγγελματίες Αυξημένος φόρος έως και κατά 163,9%, για το ίδιο εισόδημα! Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες στην Ευρώπη όπου, ο φόρος που πληρώνουν οι

Διαβάστε περισσότερα

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ)

1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ (ΕΑΠ) Γ. Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ 1. Η Επιτροπή Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) 1 Η Ελλάδα ζήτησε τη συνδρομή της Κοινωνίας των Εθνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει την περίθαλψη των προσφύγων την αποκατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο

1 E ANA H TIKA EMATA Kεφάλαιο Πρώτο 1 Kεφάλαιο E ANA H TIKA EMATA Πρώτο 2 IΣTOPIA Γ ΓYMNAΣIOY Επαναληπτικά θέµατα Α. Να χαρακτηρίσετε τις ακόλουθες προτάσεις ως σωστές ή λανθασµένες σηµειώνοντας Χ στο αντίστοιχο τετραγωνάκι. Ενότητα 1 Σ

Διαβάστε περισσότερα

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης

Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση Δρ. Κωνσταντίνος Αδαμίδης Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση -Η έννοια της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης επιχειρεί να συλλάβει τις περίπλοκες σχέσεις ανάμεσα στα διάφορα κυβερνητικά επίπεδα.

Διαβάστε περισσότερα

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57

Η σύγχρονη εργατική τάξη και το κίνημά της (2) Συντάχθηκε απο τον/την ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ Παρασκευή, 11 Σεπτέμβριος :57 Για την πληρέστερη κατανόηση της μεθοδολογίας, με την οποία γίνεται από το μαρξισμό ο διαχωρισμός της αστικής κοινωνίας στο σύνολό της σε τάξεις, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε τον κλασικό ορισμό που έδωσε

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο - ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 2.1 Το δουλοκτητικό σύστημα 2.1 ΤΟ ΔΟΥΛΟΚΤΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ 2006 Πειραιάς, 19 Δεκεμβρίου 2006 Η Γενική Γραμματεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος ανακοινώνει τα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος

Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της. Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Η Ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της Επιμέλεια Δ. Πετρουγάκη, φιλόλογος Εκδοχές ίδρυσης Σύμφωνα με την παράδοση από τον Ρωμύλο, γιο του Αινεία (γύρω στο 735 π.x.) Σύμφωνα με την αρχαιολογική έρευνα στη

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοικονομική. Ενότητα 9: Μονοπώλιο. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη)

Μικροοικονομική. Ενότητα 9: Μονοπώλιο. Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Μικροοικονομική Ενότητα 9: Μονοπώλιο Σόρμας Αστέριος Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων (Κοζάνη) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου

Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου Πολιτική και Δίκαιο Γραπτή Δοκιμασία Α Τετραμήνου ΘΕΜΑΤΑ ΣΩΣΤΟΥ ΛΑΘΟΥΣ 1. Απόλυτη διάκριση λειτουργιών υπάρχει όταν τα όργανα της μιας κρατικής λειτουργίας δεν επιτρέπεται να παρεμβαίνουν και να ασκούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΣΜΑ OΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ

ΨΗΦΙΣΜΑ OΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ ΨΗΦΙΣΜΑ OΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΤΟ ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΚΑΤΩΝ: ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Εγκρίθηκε από το Πανευρωπαϊκό Συνέδριο της

Διαβάστε περισσότερα

Η εποχή του Διαφωτισμού

Η εποχή του Διαφωτισμού ΟΜΑΔΑ 1 Σοφία Μαρία Χριστίνα Χρύσα - Ιωάννα ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Η εποχή του Διαφωτισμού Ομαδική εργασία μαθητών Γ2 (13-10-2015) Εξελίξεις στην Ευρώπη κατά τον 17 ο και 18 ο αιώνα Αύξηση του πληθυσμού Αύξηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 1999 2004 Επιτροπή Περιφερειακής Πολιτικής, Μεταφορών και Τουρισµού ΠΡΟΣΩΡΙΝΟ 10 Ιουλίου 2001 ΣΧΕ ΙΟ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Περιφερειακής Πολιτικής, Μεταφορών και Τουρισµού προς

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ιστορική Αναδρομή Καθώς άλλαξαν οι κοινωνικές αξίες και οι οικονομικές συνθήκες, στη διάρκεια των τελευταίων τριών δεκαετιών, οι γυναίκες εισέρχονται στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ιεθνούς Συνάντησης AGE/inc, Κολόνια, Γερµανία 16-17 Μαΐου 2006 Στα πλαίσια ενός υπερεθνικού προγράµµατος ανταλλαγής µε χρηµατοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συναντήθηκαν εκπρόσωποι συνδέσµων

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας,

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Διεθνής Σύμβαση Εργασίας Νο. 182 για την απαγόρευση των χειρότερων μορφών εργασίας των παιδιών και την άμεση δράση με σκοπό την εξάλειψή τους [όπως κυρώθηκε με το Ν. 2918/2001 «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ

ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΜΠΙΛΛΙΑΣ ΠΑΡΗΣ Γεν. Γραµµατέας Ε ΤΕΕ/ΤΚΜ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 1. ΓΕΝΙΚΑ Είναι γνωστό σε όλους ότι τα ιδιωτικά έργα αποτελούν για χρόνια στη χώρα µας, την ατµοµηχανή της Ελληνικής οικονοµίας. H άνοδος της

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Β τρίμηνο 2006 Πειραιάς, 28 Σεπτεμβρίου 2006 Η Γενική Γραμματεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος ανακοινώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

μεγάλο ποσοστό των οποίων εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, με περιορισμένης διάρκειας συμβόλαια και σε επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης.

μεγάλο ποσοστό των οποίων εργάζεται με καθεστώς μερικής απασχόλησης, με περιορισμένης διάρκειας συμβόλαια και σε επαγγέλματα χαμηλής εξειδίκευσης. Χαιρετισμός της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, κας Σωτηρούλας Χαραλάμπους, στο Συνέδριο της Κυπριακής Προεδρίας με θέμα «Εξαλείφοντας το Χάσμα Αμοιβών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών: Καλές Πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ICAP Group για την Απασχόληση και την Ανεργία Για πρώτη φορά λιγότεροι οι απασχολούμενοι από τους οικονομικά ανενεργούς πολίτες

ΜΕΛΕΤΗ ICAP Group για την Απασχόληση και την Ανεργία Για πρώτη φορά λιγότεροι οι απασχολούμενοι από τους οικονομικά ανενεργούς πολίτες ΜΕΛΕΤΗ ICAP Group για την Απασχόληση και την Ανεργία Για πρώτη φορά λιγότεροι οι απασχολούμενοι από τους οικονομικά ανενεργούς πολίτες 10 Ιουνίου 2011 Η δραματική επιδείνωση της ελληνικής οικονομίας την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ..

ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. ΓΙΩΡΓΗ ΚΑΤΣΟΥΛΗ ΜΑΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΙΝΑΚΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΦΙΛΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΩΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Από το 1453 μέχρι το 1830 ΤΟΜΟΣ Α ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.. 7 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων

Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων Προτάσεις σε σχέση με τη φορολογική ρύθμιση συνταξιοδοτικών σχεδίων Νοέμβριος, 2014 ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ο Σύνδεσμος Ασφαλιστικών Εταιρειών Κύπρου (ΣΑΕΚ) είναι ο αναγνωρισμένος φορέας

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013

Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013 Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, 21 Αυγούστου 2013 «ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014»

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο

Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στο Συγκριτικό Δίκαιο Μάθημα 9 ο :Αμερικανικό Δίκαιο ΙI- Οι θεσμοί Ι Αν. Καθηγήτρια: Χριστίνα Δεληγιάννη-Δημητράκου Νομική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με μια ματιά Δράση ενάντια στην υπεραλίευση, με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4010, 8/7/2005.Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΣΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2005

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4010, 8/7/2005.Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΣΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2005 .Ο ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΣΠΙΣΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΩΝ ΕΡΓΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2005 Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο: Επίσημη Εφημερίδα της Ε.Ε.:

Διαβάστε περισσότερα

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!»

18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ. «Σώστε με από τους φίλους μου!» 18 ος 19 ος αι. ΣΟ ΑΝΑΣΟΛΙΚΟ ΖΗΣΗΜΑ «Σώστε με από τους φίλους μου!» Σο Ανατολικό ζήτημα, ορισμός Είναι το ζήτημα της διανομής των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η οποία από τις αρχές του 18ου αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, Νοέμβριος 2013 ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ. Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ Φορολογική Πολιτική και Οικονομική Ανάπτυξη Στόχος μαθήματος Κατανόηση των τρόπων με τους οποίους η φορολογική πολιτική μπορεί να επηρεάσει την ευημερία μιας κοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ

Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ Στατιστικά απασχόλησης στην ΕΕ Κύρια στατιστικά στοιχεία Ποσοστά απασχόλησης κατά φύλο, ηλικία και μορφωτικό επίπεδο Το 2014, στις χώρες της ΕΕ (EU-28) το ποσοστό απασχόλησης για τα άτομα ηλικίας 15 έως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ. * Να τραφούν σωστά ώστε να σκεφτούν και να ενεργήσουν κατάλληλα.

Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ. * Να τραφούν σωστά ώστε να σκεφτούν και να ενεργήσουν κατάλληλα. Η ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ ΑΙΤΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΠΕΙΝΑ ΣΤΟ ΚΟΣΜΟ Υπάρχουν πολλοί και αλληλοεμπλεκόμενοι παράγοντες που επηρεάζουν το πρόβλημα. Ωστόσο, η πείνα καθαυτή μπορεί να προκληθεί από δύο απλούς λόγους. α)ο πρώτος

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Πρωθυπουργό κ.κων/νο Καραμανλή

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Πρωθυπουργό κ.κων/νο Καραμανλή ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2008 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Πρωθυπουργό κ.κων/νο Καραμανλή Η ελληνική οικονομία, μπροστά στην κρίση Ι. Μετά από μια περίοδο ταχύρρυθμης, αλλά όχι και τόσον ισόρροπης, ανάπτυξης, η ελληνική οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 20 ΜΑΪΟΥ 2016 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κόμμα του Γ. Θεοτόκη Σχ. Βιβλίο σελ. 93 «Το

Διαβάστε περισσότερα

11554/16 ROD/alf,ech DGG 1A

11554/16 ROD/alf,ech DGG 1A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 5 Αυγούστου 2016 (OR. en) 11554/16 ECOFIN 744 UEM 284 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Θέμα: EKTEΛΕΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την επιβολή προστίμου

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5Ο ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ 5.3 Η μετανάστευση 5.3 Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ 1/23 Μετανάστευση

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015

ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ 2015 ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 α. σχολικό βιβλίο σελίδα 77 «Οι ορεινοί των πλοιοκτητών» β. σχολικό βιβλίο σελίδα 157 «Για τη στέγαση των προσφύγων τηρήθηκε (αυτεπιστασία)»

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 3. Η παραγωγή του Συντάγματος και των συνταγματικών κανόνων Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 7/12/2015

Διαβάστε περισσότερα

Η δήλωση της Μπρατισλάβας

Η δήλωση της Μπρατισλάβας Μπρατισλάβα, 16 Σεπτεμβρίου 2016 Η δήλωση της Μπρατισλάβας Σήμερα, συναντιόμαστε στην Μπρατισλάβα σε μια κρίσιμη στιγμή για το ευρωπαϊκό μας σχέδιο. Στη σύνοδο κορυφής των 27 κρατών μελών στην Μπρατισλάβα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α τρίμηνο 2006

ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α τρίμηνο 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Γ. Γ. ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α τρίμηνο 2006 Πειραιάς, 29 Ιουνίου 2006 Η Γενική Γραμματεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912)

Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι Ιστορία Γ Γυμνασίου. Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Ενότητα 29 Οι Βαλκανικοί πόλεμοι 1912-1913 Ιστορία Γ Γυμνασίου Η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης (26 Οκτωβρίου 1912) Χρονολόγιο 1897-1908 Μακεδόνικος Αγώνας 1912-1913 Βαλκανικοί πόλεμοι 1914-1918 Α' Παγκόσμιος

Διαβάστε περισσότερα

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών»

«Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων» «Οι ορεινοί πλοιοκτητών» ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΜΑΙΟΥ 2015 ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑ Α1 α. Σελ. 77: «Μέσα στην Εθνοσυνέλευση (1862 1864). όπως ονομάστηκαν» «Ο λαός συμμετείχε.. παρατάξεων»

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο

Στοιχεία για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 1 Λονδίνο, 4 Δεκεμβρίου 215 Στοιχεία για τις Άμεσες Ξένες Επενδύσεις από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο Σύμφωνα με τα στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους

αντιπροσωπεύουν περίπου το τέσσερα τοις εκατό του συνολικού πληθυσμού διαμορφώνονται νέες συνθήκες και δεδομένα που απαιτούν νέους τρόπους Χαιρετισμός της Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων στο Εργαστήριο με θέμα «Παιδική φτώχεια και ευημερία : 'Έμφαση στην κατάσταση των παιδιών μεταναστών στην Κύπρο και την Ευρωπαϊκή Ένωση» 17 Οκτωβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου

Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ενότητα 19 - Από την 3η Σεπτεμβρίου 1843 έως την έξωση του Όθωνα (1862) Ιστορία Γ Γυμνασίου Ο Όθων συνδιαλέγεται με τον έφιππο συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη που του ζητά την παραχώρηση συντάγματος Καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΥΠΑΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ. [ Απόφαση 428 (V) της Γενικής Συνέλευσης της ]

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΥΠΑΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ. [ Απόφαση 428 (V) της Γενικής Συνέλευσης της ] ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΟΥ ΥΠΑΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ [ Απόφαση 428 (V) της Γενικής Συνέλευσης της 14.12.1950] Η Γενική Συνέλευση, Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση 319 Α (IV) της 3ης Δεκεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα