Ο Αμερικανικός παράγοντας στην Ελλάδα,

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Αμερικανικός παράγοντας στην Ελλάδα, 1952-1967"

Transcript

1 Ο Αμερικανικός παράγοντας στην Ελλάδα, Αμερικανική επιρροή και σχέσεις με την Ελλάδα στην περίοδο Επιμέλεια: Μιχάλης Νταγγίνης 1

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή... 3 Ιστορικό πλαίσιο Όργανα άσκησης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής... 7 Aμερικανικό προσωπικό στην Ελλάδα... 9 Οικονομική και στρατιωτική βοήθεια στην Ελλάδα. 11 Γενικά γνωρίσματα του αμερικανικού παράγοντα Σημαντικά σημεία του αμερικανικού παράγοντα Κυπριακό Επίλογος Βιβλιογραφία/ Πηγές

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πολλά έχουν ειπωθεί για τον τρόπο που οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ) ενεπλάκησαν στην πολιτική ζωή της Ελλάδας. Η γνώμη για την εμπλοκή αυτή παραμένει συγκεχυμένη, με τις ανακρίβειες και τις θέσεις βασισμένες στην ιδεολογίακι όχι στα ιστορικά τεκμήρια- να πολεμούν τη νηφάλια έρευνα και την φιλαλήθεια. Η επικρατούσα εντύπωση για τις ΗΠΑ σε σχέση με την Ελλάδα είναι αφενός η βαρύνουσα προσοχή που μετά το 1952 έδιναν στη χώρας μας κι αφετέρου οι αρνητικές, έως και καταστροφικές, συνέπειες της ανάμιξής τους. Για το πρώτο, δεν υπάρχει αμφιβολία: όπως θα αναλυθεί παρακάτω στο ιστορικό πλαίσιο, οι ΗΠΑ, λόγω της συγκυρίας της εποχής, επεδείκνυαν μεγάλη προσοχή για τα ελληνικά τεκταινόμενα, καθώς η Ελλάδα αποτελούσε κράτος- δορυφόρο τους στη Μεσόγειο, διαθέτοντας μεγάλη γεωστρατηγική σημασία (όπως και η Τουρκία). Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο σταθμός της CIA στην Ελλάδα ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος σε προσωπικό παγκοσμίως. Όσον αφορά τα αποτελέσματα των παρεμβάσεων αυτών, η απόφανση δεν είναι τόσο απλή. Απαιτείται γνώση του πολύπτυχου χαρακτήρα της αμερικανικής επιρροής, των σημείων- «σταθμών» της, καθώς και της διεθνούς σκηνής, μέσα στην οποία η επιρροή αυτή διαδραματίστηκε. Στην παρούσα έρευνα, θα αναλυθούν τόσο οι παρεμβάσεις των ΗΠΑ στην ιστορική αυτή περίοδο, όσο και ο αντίκτυπος που αυτές είχαν. Οι δύο άξονες στους οποίους θα κινηθεί η εργασία είναι αυτός της εσωτερικής πολιτικής, της επιρροής δηλαδή των Αμερικανών στις ενδοπολιτικές εξελίξεις της χώρας, καθώς και αυτός του Κυπριακού, ως εξέχον πρόβλημα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής και χαρακτηριστικό παράδειγμα δράσης του αμερικανικού παράγοντα. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Από το 1947 κι έπειτα οι ΗΠΑ με τη Ρωσία βρίσκονταν σε διαρκή σύγκρουση και ανταγωνισμό, με σκοπό την απόλυτη κυριαρχία του ενός ή του άλλου. Η οξυμμένη αυτή κατάσταση είναι ο γνωστός «Ψυχρός Πόλεμος». Στον Ψυχρό Πόλεμο, κάθε χώρα είχε κράτη- δορυφόρους, προκειμένου να διατηρεί και να επεκτείνει την ισχύ της, κάτι που δημιουργούσε σχέση αλληλεξάρτησης μεταξύ του κράτους προστάτη (ΗΠΑ ή Ρωσία) και των προστατευόμενων κρατών. Στην νότια Ευρώπη, όλα τα Βαλκάνια, οι βόρειοι δηλαδή γείτονες της Ελλάδας ήταν ενταγμένοι στη ρωσική σφαίρα επιρροής, γεγονός που φόβιζε ιδιαίτερα τις ΗΠΑ, καθώς ο κίνδυνος μετάδοσης, σαν ντόμινο, της ρωσικής επιρροής σε Ελλάδα και Τουρκία ήταν ορατός. Ο «από βορράν κίνδυνος» για την χώρα μας, καθιστούσε τις ΗΠΑ σε διαρκή εγρήγορση και ανάμιξη στα ελληνικά πράγματα, προκειμένου να αποφευχθεί πάση θυσία η εξάπλωση του κομμουνισμού στην Ελλάδα και χαθεί, έτσι, ένα νευραλγικό γεωστρατηγικό κομμάτι. Όπως θα δούμε, άλλωστε, αυτός ο φόβος, υπήρξε πυλώνας της σκέψης και της δράσης των Αμερικανών στην Ελλάδα, ειδικά τα πρώτα ψυχροπολεμικά χρόνια. 3

4 Οι ΗΠΑ λοιπόν από τις αρχές του Ψυχρού Πολέμου ενδιαφέρθηκαν για την Ελλάδα, κάτι που εκ των πραγμάτων έγινε επικτακτικό, λόγω του Εμφυλίου Πολέμου στη χώρα από το 1946 έως το Ο πόλεμος αυτός, εφόσον είχε θετική έκβαση για τους κομμουνιστές, θα προκαλούσε ισχυρό πλήγμα στα αμερικανικά συμφέροντα και γι αυτό το λόγο, οι ΗΠΑ έκαναν ο,τι μπορούσαν για να εξασφαλίσουν τη νίκη των κυβερνητικών δυνάμεων. Στο πλαίσιο αυτό, εισήγαγαν στο σκηνικό των διεθνών σχέσεων τους όρους «Δόγμα Τρούμαν» και «Σχέδιο Μάρσαλ». Πρόκειται για δύο όρους ύψιστης σημασίας τόσο για τα συμφέροντά τους όσο και τις εξελίξεις στην Ελλάδα μέχρι το Με το δόγμα Τρούμαν, που πήρε το όνομά του από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν, οι ΗΠΑ αναλάμβαναν να στηρίξουν οικονομικά την Ελλάδα (και την Τουρκία) στον Εμφύλιο Πόλεμο, προκειμένου να κερδίσουν οι κυβερνητικοί και η χώρα να καταστεί σύμμαχός της. Η βοήθεια αυτή αποτέλεσε το σημαντικότερο ίσως παράγοντα επιρροής του αποτελέσματος του Εμφυλίου, καθώς ανερχόταν στα 400 περίπου εκατομμύρια δολάρια. Η πολιτική των ΗΠΑ πέτυχε, δεδομένου ότι όντως η Ελλάδα κατέστη σύμμαχός της τις επόμενες δεκαετίες. Το σχέδιο Μάρσαλ χρονολογείται την ίδια περίοδο και αφορά την ανασύσταση της ρημαγμένης οικονομικά νοτιοδυτικής Ευρώπης με μεγάλες χρηματοδοτήσεις προς τα φίλια κράτη, σε μορφή δανείων, οι όροι των οποίων αφορούσαν μεταξύ άλλων την πλήρη κομμουνιστική καταστολή. Το σχέδιο Μάρσαλ εντασσόταν στη γενικότερη αμερικανική σκέψη για «ανάσχεση» της ισχύος της Ρωσίας στην Ευρώπη, διαδικασία που εξελισσόταν μεν αργά, είχε όμως, όπως φάνηκε, επιτυχή έκβαση: τα κράτη αυτά επανέκαμψαν ταχέως οικονομικά και εντάχθηκαν στην αμερικανική σφαίρα επιρροής.. Για την ιστορία πάντως, αν και η Ελλάδα απομάκρυνε το ενδεχόμενο κομμουνιστικής ανάληψης της εξουσίας, ήταν τόσο διεφθαρμένη και αναποτελεσματική κυβερνητικά και διοικητικά, ώστε η βοήθεια να μην αποδώσει τις προσδοκώμενες ωφέλειες. Οι μεταρρυθμίσεις δε γίνονταν, τα φτωχά στρώματα εξακολουθούσαν να βαρύνονται κατά πολύ περισσότερο και η κακοδιαχείρηση αποτελούσε τον κανόνα. Με τον εμφύλιο πόλεμο λοιπόν να έχει λήξει, οι ΗΠΑ συνέχιζαν να φοβούνται την «μετάδοση» του κομμουνισμού στην Ελλάδα, μέσω των βορείων γειτόνων της, φόβος που εδραζόταν στο ότι οι Έλληνες αντάρτες διασκορπίστηκαν μετά την ήττα τους στα Βαλκάνια και στο ότι, παρά τις απαγορεύσεις, η Αριστερά εξακολουθούσε να έχει αξιοσημείωτα λαϊκά ερείσματα στην Ελλάδα. Πολλές φορές μάλιστα, έφτασε κοντά σε κυβερνητικά εκλογικά ποσοστά, θορυβώντας έτσι συνεχώς τους Αμερικανούς, που ήταν πρόθυμοι να κάνουν ο,τι χρειαστεί να διατηρήσουν την Ελλάδα στη συμμαχία τους. Ο παρακάτω χάρτης δείχνει την ψυχροπολεμική σφαίρα επιρροής των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης, προκειμένουν να αντιληφθεί κανείς πλήρως το πόσο κομβική γεωστρατηγικά θέση κατείχε η Τουρκία κι η Ελλάδα για τις Ηνωμένες Πολιτείες: 4

5 Η Ελλάδα, συγκεκριμένα, αποτελούσε ένα «ακριτικό» σύνορο ανάσχεσης της σοβιετικής επιρροής, και σε περίπτωση επέκτασης του κομμουνισμού σε αυτήν, όλη η νοτιοανατολική Ευρώπη εντασσόταν στο ανατολικό στρατόπεδο. Κάτι τέτοιο δημιουργούσε ευρωαφρικανικά σύνορα υπό σοβιετική επιρροή, και το κυριότερο, η Τουρκία βρισκόταν ξαφνικά περικυκλωμένη από εχθρικά κράτη, με την ισχύ της να περιορίζεται δραστικά. Ένα δυτικό κράτος, λοιπόν, ανάμεσα σε πλήθος σοβιετικών εύλογα προκαλεί την εντύπωση ότι θα αναγκαζόταν να υποκύψει στις έξωθεν πιέσεις, δημιουργώντας έτσι 5

6 έναν ισχυρότατο σοβιετικό πόλο και καθιστώντας αδύνατη την πρόσβαση των ΗΠΑ στις πετρελαιοπαραγωγικές χώρες της Εγγύς Ανατολής. Το σενάριο αυτό, όπως αποτυπώνεται στον ακόλουθο χάρτη, ήταν εφιαλτικό για τις ΗΠΑ και προοιώνιζε την επικράτηση της ΕΣΣΔ στον Ψυχρό Πόλεμο. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η Ελλάδα, διέθετε δυσανάλογη της έκτασης και της δυναμικής της ισχύ, αποτελώντας βασικό παράγοντα στην πολιτική της «ανάσχεσης» της σοβιετικής επέκτασης. Παρακάτω, θα αναλυθεί ο τρόπος, οι αρχές και τα κυριότερα γεγονότα που ενέπλεξαν τον αμερικανικό παράγοντα στην ελληνική πολιτική σκήνή, προκειμένου να γίνει αντιληπτή, σε όλο της το εύρος, η δράση των ΗΠΑ. Αρχικά θα παρατεθούν τα γενικά στοιχεία και αρχές που διείπαν την αμερικανική ανάμιξη στην πολιτική ζωή της Ελλάδας, ενώ στη συνέχεια θα παρουσιαστούν σημεία- σταθμοί της ανάμιξης αυτής, ώστε να επαληθευτούν οι αρχές αυτές μέσα από ιστορικά γεγονότα. 6

7 ΟΡΓΑΝΑ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Γενικά, η κυρίαρχη αντίληψη ότι οι ΗΠΑ δρούσαν ενιαία και συγκροτημένα στα εξωτερικά ζητήματά τους είναι ανακριβής. Ήταν τέτοια η έκταση και η ισχύς της χώρας που καθιστούσαν αδύνατη την άσκηση συγκεντρωτικής εξωτερικής πολιτικής, με το Υπουργείο Εξωτερικών να αναλαμβάνει το βάρος όλων των αποφάσεων και τα υπόλοιπα όργανα να έχουν επιτελικό ρόλο. Αντίθετα, η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, ήταν δαιδαλώδης, με κάθε όργανο να αποτελεί κι έναν πόλο άσκησης διπλωματίας, πολλές φορές χωρίς ουσιαστικό έλεγχο, μέσα σε ένα ιεραρχικό σύστημα λήψης αποφάσεων. Πιο συγκεκριμένα, στην κορυφή της ιεραρχίας βρισκόταν το State Department, το αμερικανικό υπουργείο εξωτερικών. Το State Department αποφάσιζε για τα σημαντικότερα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, με τον Υπουργό να εμπλέκεται μόνον όταν παρουσιαστεί μεγάλη και συνήθως απρόβλεπτη- ανάγκη. Κατά τα άλλα, τις υποθέσεις τις σχετικές με την Ελλάδα αναλάμβανε να διευθύνει ο Υφυπουργός Εξωτερικών για τα θέματα της Εγγύς Ανατολής. Το εν λόγω πρόσωπο έδινε τις κατευθυντήριες γραμμές της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ στην Ελλάδα, χαράσσοντας με άλλα λόγια την στρατηγική επί της οποίας θα κινηθούν οι ΗΠΑ στις ελληνικές υποθέσεις. Ακόμη, λογοδοτπύσε στον Υπουργό Εξωτερικών αν η φύση του θέματος απαιτούσε την έγκριση του τελευταίου και έδινε εντολές στα κατώτερα όργανα των ΗΠΑ, τα οποία κι αναλάμβαναν το ρόλο διαχείρισης των καθημερινών, κοινών υποθέσεων. Τα όργανα αυτά ήταν η πρεσβεία των ΗΠΑ και ο σταθμός της CIA στην Ελλάδα. Η πρεσβεία, κατά κανόνα ισχυρότερη από τον σταθμό, ανελάμβανε την εφαρμογή της στρατητικής των ΗΠΑ στην Ελλάδα, μέσα από τις πολιτικές εξελίξεις που ανέκυπταν. Με μια λέξη, το Υπουργείο έθετε τους στόχους, με την πρεσβεία να αναλαμβάνει την υλοποίησή τους. Η πρεσβεία ήταν υποχρεωμένη να αποστέλλει τακτικά εκθέσεις στα ανώτερά της όργανα προκειμένου να λαμβάνει εγκρίσεις σχετικά με τον τρόπο δράσης της και την τακτική που σκοπεύει να επιλέξει. Οι εκθέσεις αυτές αφορούσαν μια σειρά ζητημάτων, από τη χρηματοδότηση της Ελλάδας, την στήριξη υποψηφίων προεκλογικά, την διαμεσολάβηση για στρατιωτικής φύσης θέματα, την συνάντηση Ελλήνων πολιτικών με Αμερικανούς κ.α. Για την ιστορία, η πρεσβεία των ΗΠΑ στην Ελλάδα ακολουθούσε φιλελληνική πολιτική, έχοντας στενές σχέσεις με τις ελληνικές ηγεσίες και προσπαθώντας να ικανοποιήσει τα αιτήματα των τελευταίων, με εκθέσεις που έστελνε στα κεντρικά. Βέβαια, σπανίως τέτοιες εισηγήσεις γίνονταν δεκτές από το Υπουργείο- το σίγουρο είναι όμως ότι δημιουργούσαν ένα ευμενές κλίμα στην αντιμετώπιση των ελληνικών υποθέσεων. Ο σταθμός της CIA από την άλλη ασχολείτο επίσης με τα ελληνικά ζητήματα, αλλά όχι σε όλες τους τις πτυχές. Ο στόχος τους ήταν καθαρά αντικομμουνιστικός: οι 7

8 πράκτορες της CIA ήλεγχαν την επιρροή των κομμουνιστικών ιδεών στη χώρα, καλλιεργούσαν αντισοβιετικό κλίμα, εκπαίδευαν στρατιωτικούς και αστυνομικούς για τις αντικομμουνιστικές ελληνικές υπηρεσίες (προεξάρχουσας της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών) και γενικά, προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να αποτρέψουν την ανάπτυξη κομμουνιστικού ρεύματος στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό, όπως θα αναλυθεί παρακάτω, ο σταθμός διατηρούσε άριστες σχέσεις με τον στρατιωτικό παράγοντα της χώρας, κυρίως δε με τους εθνικιστές στρατιωτικούς που συνέθεταν το γνωστό «παρακράτος». Στοιχείο των στρατιωτικών αυτών ήταν ο έντονος φιλοδυτικός προσανατολισμός τους, που τους εξασφάλιζε τακτική επικοινωνία με στελέχη της CIA. Γενικότερα, η CIA στην Ελλάδα, ξεπέρασε την ισχύ που διέθετε η πρεσβεία, κάτι που μόνο κατ εξαίρεση συνέβαινε. Παρ όλο που δεσμευόταν φυσικά από το Υπουργείο, λογοδοτούσε πρωτίστως στα κεντρικά της CIA από όπου και λάμβανε εντολές. Τα κεντρικά με τη σειρά τους, βρίσκοταν σε συνεννόηση με το State Department, προκειμένου να εξαλειφθούν οι αντιφάσεις κατά την άσκηση της εξωτερικής πολιτικής. Ωστόσο, η πολυπροσωπία επί των ίδιων ζητημάτων, η κρυφή agenda του κάθε οργάνου, οι διαπροσωπικές σχέσεις των παραγότων και η συνωμοτική «φύση» της ελληνικής πολιτικής, δημιουργούσαν αναπόφευκτα τριβές μεταξύ των αμερικανικών οργάνων, με αποτέλεσμα η αμερικανική διπλωματία να μην μπορεί επ ουδενί να χαρακτηριστεί «ενιαία». Σχηματικά, οι σχέσεις των οργάνων της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ αποδίδονται παρακάτω: 8

9 ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Το αμερικανικό προσωπικό στην Ελλάδα ήταν πολυπληθές. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε ότι το προσωπικό της CIA στην Ελλάδα ήταν το τρίτο μεγαλύτερο σε αριθμό παγκοσμίως. Η πολυπληθής αμερικανική παρουσία δεν πέρασε απαρατήρητη: οι νέοι Αμερικανοί στρατιωτικοί επιδόθηκαν σε διάφοες μορφές παραβατικότητας, προκαλώντας δυσφορία στον ελληνικό πληθυσμό και συμβάλλοντας στην καλλιέργεια αντιαμερικανού κλίματος. Ο λόγος για τον οποίο η παραβατικότητα δεν αντιμετωπιζόταν ήταν η ασυλία της οποίας τύγχανε το αμερικανικό προσωπικό και οι συγγενείς τους στην Ελλάδα. Ειδικότερα, με τον ΝΔ 694/1948, το αμερικανικό προσωπικό τύγχανε ειδικών προνομιών και ασυλιών στη χώρα, όπως η ετεροδικία. Για κάθε δηλαδή αδίκημα που βάρυνε μέλος του αμερικανού προσωπικού, αρμόδια δεν ήταν τα ελληνικά αλλά τα αμερικανικά δικαστήρια. Ακόμη, οι Αμερικανοί διατηρούσαν ειδικό καθεστώς φοροαπαλλαγών και άλλων περιουσιακών προνομίων, που αποτελούσαν πρόκληση για τον ελληνικό πληθυσμό και διαιώνιζαν την καχυποψία του απέναντί τους. Τα προνόμια αυτά, μειώθηκαν σταδιακά κατά την θητεία Καραμανλή, με την ετεροδικία ουσιαστικά να καταργείται το Στον παρακάτω πίνακα παρατίθενται τα διαθέσιμα στοιχεία για την αμερικανική παρουσία στην Ελλάδα (πηγή: «Ασύμμετροι εταίροι» του Ιωάννη Στεφανίδη, σελ. 234): Σύνολο Στρατιωτικό Πολιτικό

10 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H οικονομική και στρατιωτική βοήθεια προς την Ελλάδα από τις ΗΠΑ, αποτελούσε το κατάλληλο αντάλλαγμα προκειμένου η χώρα μας να ενταχθεί διά παντός στο δυτικό στρατόπεδο και να αποτελέσει αξιόπιστο εταίρο τους. Η βοήθεια αυτή είχε πολλαπλές στοχεύσεις: πρώτον, εξασφάλιζε την αμυντική επάρκεια της χώρας απέναντι στην κομμουνιστική απειλή. Δεύτερον, αντιστάθμιζε τα πάσης φύσης προνόμια που η Ελλάδα παρείχε στις ΗΠΑ και τρίτον, καλλιεργούσε φιλοαμερικανικό κλίμα, περιορίζοντας τον αντιδυτικό προσανατολισμό που ορισμένοι κύκλοι επεδίωκαν. Η παροχή των ΗΠΑ στην Ελλάδα γινόταν είτε σε χρήματα είτε σε στρατιωτικά είδη, και αποτελούσε αντικείμενο έντονων διαφωνιών μεταξύ των ελληνικών κυβερνήσεων και των αντίστοιχω αμερικανικών. Η οικονομική ενίσχυση, πέραν των πρακτικών οφελών που συνεπαγόταν, αντανακλούσε τον τρόπο που αντιλαμβάνονταν οι ΗΠΑ την χώρα και την σημασία της. Μικρή οικονομική βοήθεια, συγκρινόμενη πάντα με την ενίσχυση της Τουρκίας, συνεπαγόταν υποτίμηση της συνεργασίας με την Ελλάδα κι αδιαφορία για την χώρα που τόσο πρόθυμα συνεργάζεται μαζί τους. Αντίθετα, η μεγάλη οικονομική συνεισφορά απεδείκνυε έμπρακτα το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την σύμμαχό τους, κάτι που λειτουργούσε ευεργετικά για την κυβέρνηση που την εξασφάλιζε. Η στρατιωτικοοικονομική βοήθεια δινόταν ετησίως, είτε δωρεάν είτε ως δάνειο, και η καταβολή της συνήθως συνδεόταν με ορισμένους στόχους- οικονομικούς, πολιτειακούς, αντικομμουνιστικούς κ.α. Παραδοσιακά, οι ελληνικές κυβερνήσεις με επιστολές τους προσπαθούσαν να πείσουν τις ΗΠΑ για μεγαλύτερη βοήθεια, επικαλούμενες τον «από βορράν κίνδυνο», την οικονομική δυσχέρεια της χώρας, την δυσανάλογα μεγαλύτερη βοήθεια στην Τουρκία και την απειλή στροφής της εξωτερικής πολιτικής προς μια πιο ουδέτερη στάση. Η βοήθεια διακόπηκε το 1962, όταν η Ελλάδα κατέστη πλέον μια υπολογίσιμη οικονομικά δύναμη, ξεφεύγοντας από την εξαθλίωση της δεκαετίας του Όπως θα διαπιστωθεί στο παρακάτω διάγραμμα, τα ποσά αυξάνονται την χρονιά που διεξάγονται οι εκλογές, σε μια προφανή προσπάθεια να ενισχυθούν τα (πιο) φιλοδυτικά κόμματα και κυβερνήσεις έναντι των υπολοίπων. Ιδιαίτερης μνείας χρήζει το έτος 1959, καθώς είναι ενδεικτικό του αμερικανού σκεπτικού κατά την παροχή βοήθειας. Πιο συγκεκριμένα, στις εκλογές του 1958, τελείως απροσδόκητα, η ΕΔΑ, το αριστερό κόμμα των εκλογών, καταλαμβάνει την δεύτερη θέση με ποσοστό 24,42%, προκαλώντας πανικό στο πολιτικό κατεστημένο της εποχής. Το ποσοστό αυτό θεωρήθηκε ως οιωνός αντιαμερικανισμού και κομμουνιστικής επιρροής στην Ελλάδα και όπως είναι φυσικό συνετάραξε την εφησυχασμένη αμερικανική πλευρά. Έτσι, την επόμενη χρονιά, οι ΗΠΑ παρείχαν στην κυβέρνηση Καραμανλή το υπέρογκο ποσό των 230 περίπου 10

11 εκατομμυρίων δολαρίων, ποσό- ρεκόρ από το 1953 κι έπειτα. Η χρηματοδότηση αυτή κατεύνασε τα αντιαμερικανικά αισθήματα του ελληνικού λαού, συνεισέφερε στην γρήγορη ανάπτυξη της Ελλάδας κι συνέβαλε στη λύση του προβλήματος της ΕΔΑ, όπως το εξελάμβαναν οι Αμερικανοί. Το διάγραμμα με την οικονομική και στρατιωτική βοήθεια των ΗΠΑ προς την Ελλάδα, από το 1953 έως το 1962 (σε εκατ. δολάρια- πηγή: «Ασύμμετροι Εταίροι» του Ιωάννη Στεφανίδη, σελ.284): Οικονομική Στρατιωτική ΓΕΝΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ Βοήθεια στους φιλοδυτικούς παράγοντες της ελληνικής πολιτικής Ένα από τα βασικότερα γνωρίσματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής είναι η με κάθε τρόπο στήριξη σε εκείνους τους παράγοντες που εγγυώνταν τη σταθερότητα της χώρας και την προσήλωσή της στο φιλοδυτικό προσανατολισμό. Οι ΗΠΑ 11

12 υποστήριζαν έμπρακτα και διατηρούσαν στενές επαφές με στελέχη τα οποία ανήκαν στον δεξιό πολιτικό χώρο και εξυπηρετούσαν τα ελληνοαμερικανικά συμφέροντα κατά τρόπο ικανοποιητικό για αυτές. Η βοήθεια αυτή των ΗΠΑ εστιαζόταν σε τρεις πυλώνες: το παλάτι, τον στρατό και τους δεξιούς πολιτευτές, οι οποίοι και εύστοχα χαρακτηρίστικαν σε αμερικανική έκθεση ως η «Αγία Τριάδα». Ο βασικότερος εταίρος των ΗΠΑ στην προσπάθειά τους να «ελέγξουν» την ελληνική πολιτική σκηνή ήταν ο θρόνος. Η βασιλεία, παραδοσιακά φιλοδυτική, βρισκόταν σε αγαστή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που αποδεικνύει σωρεία απόρρητων αμερικανικών εγγράφων. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε, ότι το σχέδιο «ΙΕΡΑΞ 2» που ο αρχηγός του στρατού Ι. Σπαντιδάκης κατέθεσε στο βασιλιά για την επιβολή πραξικοπήματος, δεν πραγματοποιείτο όσο οι ΗΠΑ δεν έδιναν την συγκατάθεσή τους στον Κωνσταντίνο. Μοναδικό μελανό σημείο στις σχέσεις του παλατιού και των Αμερικανών υπήρξε η διετία , όταν οι ΗΠΑ πρόκριναν την πρωθυπουργοποίηση του Α. Παπάγου παρά την αντίθετη γνώμη του βασιλιά Παύλου. Από εκεί κι έπειτα ωστόσο, όπως δήλωσε άλλωστε κι η βασίλισσα Φρειδερίκη, το Παλάτι δεν ήθελε να ξαναέρθει σε αναντιστοιχία στόχων με τις ΗΠΑ, φοβούμενο, όπως εύλογα διαγιγνώσκεται, την αμφισβήτηση του κύρους του. Οι σχέσεις των ΗΠΑ με τον στρατό αποτελούν ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ιστορικά σημεία του αμερικανικού παράγοντα. Οι απόψεις διίστανται σχετικά με τις υπόγειες κινήσεις των Αμειρκανών στο στράτευμα καθώς και για τις σχέσεις τους με ορισμένα στρατιωτικά στελέχη. Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί ο μετέπειτα δικτάτορας Γ. Παπαδόπουλος, ο οποίος, ως στέλεχος της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, εκπαιδεύτηκε απότ ην CIA, αναπτύσσοντας προσωπικές σχέσεις με ορισμένα μέλη της αποστολής τους στην Ελλάδα. Το σίγουρο είναι πως οι ΗΠΑ διατηρούσαν στενές σχέσεις κι εξασφάλιζαν τα συμφέροντα όσων στρατιωτικών ήταν προσηλωμένοι στην Δύση και στον αντικομμουνισμό, σταθερά αρνούμενοι, ωστόσο, όπως θα δούμε παρακάτω, την παροχή στήριξης σε προτεινόμενες αντιδημοκρατικές εκτροπές. Τέλος, σταθερό δίαυλο επικοινωνίας με τις ΗΠΑ αποτελούσαν οι δεξιές παρατάξεις εκείνης της περιόδου και κυρίως ορισμένα στελέχη τους. Για παράδειγμα, όπως προκύπτει από τη χρηματοδότηση της Ελλάδας το 1959, οι ΗΠΑ στήριζαν ανοικτά την κυβερνώσα παράταξη του Κ. Καραμανλή, την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ), επιθυμώντας να διαιωνίσουν την παραμονή της στην εξουσία. Άλλα γεγονόταν που συνηγορούν προς αυτή την κατεύθυνση είναι η φημολογούμενη χρηματοδότηση στελεχών της ΕΡΕ στις εκλογές του 1956, με τα πρακτικά της σύσκεψης εκείνης να παραμένουν απόρρητα, ενώ, τέλος, δεν πρέπει να ξεχνά κανείς ότι η πρεσβεία θεωρούσε παγίως την ΕΡΕ ως τον καλύτερο εκφραστή των αμερικανικών συμφερόντων. 12

13 Αντικομμουνιστικός και δημοκρατικός Το βασικότερο στοιχείο, που δεν χρήζει και ιδιαίτερης ανάλυσης για να αναδειχθεί, είναι ο αντικομμουνιστικός προσανατολισμός των ΗΠΑ. Στο ψυχροπολεμικό πεδίο, η εισχώρηση της Ελλάδας στο κομμουνιστικό στρατόπεδο θα σήμανε γεωπολιτικό συναγερμό για την Αμερική, κάτι που την ωθούσε στην με κάθε τρόπο εξάλειψη του αριστερού παράγοντας της ελληνικής πολιτικής ζωής. Κορυφαίο παράδειγμα αποτελεί ο έντονος προβληματισμός από την άνοδο της ΕΔΑ στις εκλογές του 1958, που εξώθησε την αμερικανική κυβέρνηση σττην με κάθε τρόπο στήριξη της ΕΡΕ. Από την άλλη όμως, η πολιτική των ΗΠΑ, βάσει των στοιχείων που προκύπτουν, υπήρξε σταθερά προσηλωμένη στη δημοκρατία. Παρ όλη την με κάθε μέσο επιθυμία για επιβίωση του δυτικού προσανατολισμού της χώρας, οι Αμερικανοί, λόγω και της φιλελεύθερης ιδεολογίας την οποία αντιδιέστειλαν προς την αυταρχική σοβιετική, δεν συμφωνούσαν με ένα αντιδημοκρατικό αλλά φιλοδυτικό καθεστώς. Προς επίρρωση του παραπάνω συλλογισμού, κυριότερα είναι τα εξής δύο παραδείγματα: πρώτον, στην απόπειρα πραξικοπήματος της 30 ης Μαϊου του 1951, το οποίο και ατόνησε με εντολή Παπάγου, οι αμερικανικές υπηρεσίες τάχθηκαν ξεκάθαρα εναντίον όταν και το πληροφορήθηκαν. Δεύτερον, στο πραξικόπημα της 21 ης Απριλίου του 1967, οι ΗΠΑ δεν έδωσαν την έγκρισή τους παρά μόνο εννιά μήνες αργότερα, διατηρώντας μέχρι τότε ψυχρές σχέσεις με την ελληνική κυβέρνηση. Η γενική στάση που αποπνέει λοιπόν από την συμπεριφορά των ΗΠΑ είναι η επιδίωξη δημοκρατικής διακυβέρνησης και η μη παροχή έγκρισης πριν την παράνομη κατάληψη της εξουσίας. Επίσημη άλλωστε θέση της πρεσβείας, όπως αποτυπώνεται σε έκθεσή της προς το State Department ήταν πως «οι τάσεις της Ελλάδας προς τον απολυταρχισμό, έστω κι αν έχουν φιλοδυτικό προσανατολισμό, θα είναι βλαβερές προς τις γενικότερες επιδιώξεις μας». Αν ωστόσο η νέα αντιδημοκρατική διακυβέρνηση πληρούσε ορισμένα εχέγγυα που οι ΗΠΑ έθεταν, ήταν πρόθυμες να αναθεωρήσουν την στάση τους. Όσον αφορά τώρα την γενικότερη αντίληψη περί του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα, η στάση των ΗΠΑ συνοψίζεται στο εξής συμπέρασμα: σταθερός, φιλοδυτικός δικομματισμός. Το State Department υποστήριζε το 1952 την συγκρότηση δύο μεγάλων παρατάξεων, του Λαϊκού και του Φιλελεύθερου Κόμματος, τα οποία και θα εναλλάσσονται στην εξουσία, διατηρώντας εξίσου φιλοδυτική πολιτική. Σκοπός της επιδίωξης αυτής, ήταν καταρχάς η πολιτική αντιπαράθεση να μην περιλαμβάνει το ζήτημα της θέσης της Ελλάδας στον Ψυχρό Πόλεμο, αφού και οι δύο παρατάξεις θα είχαν εξαρχής συμφωνήσει στη συνεργασία με τις ΗΠΑ. Ένας δεύτερος σκοπός ήταν επίσης η αποφυγή ενός κατακερματισμένου, άρα και ασταθούς, πολιτικού σκηνικού, με τις δύο μεγάλες δυνάμεις να μπορούν να σχηματίζουν σταθερές κυβερνήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, το 1952, και παρά την αντίθεση του Παλατιού, ο αμερικανός πρέσβης Πιουριφόι, άσκησε ισχυρές πιέσεις που οδήγησαν στην ψήφιση του πλειοψηφικού εκλογικού συστήματος, το οποίο και 13

14 αντικατέστησε το προϊσχύσαν αναλογικό. Η ρύθμιση αυτή απέβλεπε στην σταθερή διακυβέρνηση του τόπου, με ηγεσίες δυσκολότερα ελέγξιμες από το Παλάτι, που θα διαθέτουν την θεσμική και κοινοβουλευτική δύναμη να υλοποίησουν τις απαραίτητες για την χώρα αποφάσεις. Ήταν τέτοια άλλωστε η ελληνική πολιτική νοοτροπία, που σχεδόν καθιστούσε αδύνατη την μακρόχρονη συνεργασία και την αποφυγή εριδών που υπέσκαπταν εκ θεμελίων τις αδύναμες κυβερνήσεις. Τέλος, στο πλαίσιο του δικομματισμού που αναφέρθηκε, μετά την απρόσμενη ισχυροποίηση της ΕΔΑ το 1958, οι ΗΠΑ κινήθηκαν διακριτικά, βάσει έκθεσης της πρεσβείας τους, προς τη δημιουργία «ενός εναλλακτικού κεντροαριστερού φορέα», με δυτικό προσανατολισμό, κάτι που εύλογα προκαλεί υποψίες για στήριξη της προσπάθειας του Γ. Παπανδρέου να δημιουργήσει την Ένωση Κέντρου. Παρεμβατικός με φθίνουσα ένταση Τα πρώτα χρόνια της αμερικανικής παρουσίας στον ελληνικό πολιτικό βίο μετά τον Εμφύλιο Πόλεμο, ο αμερικανικός παράγοντας έκανε αισθητή την παρουσία του με τρόπο που υπέσκαπτε τα ίδια του τα συμφέροντα. Οι ωμές παρεμβάσεις, όπως η προαναφερθείσα του Πιουριφοϊ που έγινε με δήλωση στον Τύπο, προκαλούσαν εκνευρισμό στους Έλληνες και αντιδράσεις από τα κεντροαριστερά και αριστερά κόμματα, διαχέοντας έτσι αντιαμερικανικά αισθήματα. Η κατάσταση αυτή αμβλύνθηκε μετά το 1955, όταν και οι ΗΠΑ έγιναν πιο προσεκτικές στις δημόσιες τοποθετήσεις τους, ενώ έτεινε να εξαλειφθεί από το 1960 κι έπειτα. Η προσήλωση στον πόλεμο του Βιετνάμ, η διαφαινόμενη οικονομική εκτίναξη της Ελλάδας και ο φόβος της φθοράς που προκαλούν οι παρεμβάσεις, οδήγησαν τις ΗΠΑ σε σταδιακή απεμπλοκή από τα ελληνικά πολιτικά πράγματα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η μη παρέμβαση για εκτόνωση της κρίσης μεταξύ Κ. Καραμανλή και Παλατιού, που οδήγησε στις εκλογές και την πτώση της ΕΡΕ, καθώς και η διακριτική, αν όχι υποτονική, προσπάθεια άρσης του αδιεξόδου που επέφεραν τα «Ιουλιανά» το Οι ΗΠΑ έδειχναν με ξεκάθαρο πλέον τρόπο, ότι η οριστική αποτροπή του κομμουνισμού από την Ελλάδα, σήμανε και την μικρότερη ανάμιξή τους, ακόμη κι όταν κάτι τέτοιο φάνταζε απαραίτητο, στα εσωτερικά της χώρας. ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΟΥ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ Οι αρχές που παρατέθηκαν παραπάνω, και που αφορούν των τρόπο λειτουργίας του αμερικανικού παράγοντα, δεν φωτίζονται μόνο από τα παραδείγματα που τις συνόδευσαν. Επαληθεύονται με ακρίβεια μέσα από γεγονότα, καταστάσεις και παρασκηνιακές αποφάσεις που αναδεικνύουν τον τρόπου δράσης του αμερικανικού 14

15 παράγοντα. Παρακάτω, σταχυολογούνται τα σημαντικότερα σημεία επαλήθευσης των αρχών που διείπαν την αμερικανική πολιτική στην Ελλάδα. Ίδρυση ΚΥΠ το 1953 Οι ΗΠΑ, προσηλωμένες στο αντικομμουνιστικό δόγμα, δυσκολεύονταν με μόνο όργανο τη CIA να αποκρυπτογραφήσουν την κομμουνιστική δράση στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Γι αυτό τον λόγο, ανέλαβαν την εκπαίδευση και στελέχωση της Κρατικής Υπηρεσίας Πληροφοριών (ΚΥΠ), η οποία κι ανέλαβε την αντικομμουνιστική εκστρατεία, με τεχνογνωσία αμερικανικής προέλευσης. Όπως ήδη αναφέρθηκε, συνταγματάρχης στην ΚΥΠ υπήρχε ο Γ. Παπαδόπουλος. Στο πλαίσιο της συνεργασίας της ΚΥΠ με την CIA, εκτέλεστηκαν πολλές από κοινού επιχειρήσεις. Ανταγωνισμός μεταξύ CIA και πρεσβείας Σε αντίθεση με το γενικό κανόνα υπερίσχυσης της πρεσβειών έναντι των σταθμών της CIA, στην Ελλάδα, ο σταθμός διατηρούσε περισσότερη ισχύ, δημιιουργώντας έτσι έναν συνεχή ανταγωνισμό, δυσχεραίνοντα την συνεργασία, μεταξύ των δύο υπηρεσιών. Σημαντικότερο αίτιο του ανταγωνισμού αυτού υπήρξε η επιλογή του βασιλιά Παύλου και της βασίλισσας Φρειδερίκης να επικοινωνούν με την CIA προκειμένου να εξασφαλίζουν αμεσότερη και γρηγορότερη επαφή με την Ουάσινγκτον. Προσπάθεια ελέγχου των ανακατατάξεων στο στράτευμα Η καλή σχέση των ΗΠΑ με τους ακραιφνώς φιλοδυτικούς στρατιωτικούς φάνηκε στις παρεμβάσεις τους το 1953 προκειμένου να ελέγξουν τις ανακατατάξεις που σχεδίαζε ο Α. Παπάγος. Ο πανίσχυρος τότε Έλληνας Πρωθυπουργός, παρά τις αντιρρήσεις του στρατηγού Xαρτ, κατάφερε να επιβάλει τις αλλαγές που επιθυμούσε, κάμπτοντας την αμερικανική αντίθεση. Ωστόσο, η αντίθεση αυτή έδειξε με σαφήνεια τον «εγγυητικό» για τον στρατό ρόλο που επιθυμούσε να κατέχει ο αμερικανικός παράγοντας. Κακές σχέσεις με τον Ανδρέα Παπανδρέου Στο πλαίσιο της επιδίωξης για έναν σταθερά φιλοδυτικό προσανατολισμό, οι ΗΠΑ ευτύχησαν να δουν τον ανταγωνισμό μεταξύ της λαϊκής ΕΡΕ και της φιλελεύθερης Ένωσης Κέντρου (ΕΚ). Η ΕΚ, ανήκουσα στην κεντροαριστερά, ασκούσε, μέσω του αρχηγού της Γ. Παπανδρέου φιλοδυτική πολιτική, εκφράζοντας ωστόσο πιο ζωηρά τις αντιρρήσεις και την δυσφορία της. Παρ όλα αυτά, υπήρχε ένα κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ ΗΠΑ και Γ. Παπανδρέου που απέτρεψε τη διάρρηξη των σχέσεων με την ΕΚ. Την κατάσταση αυτή δυναμίτιζε με την συμπεριφορά του ο γιος του Γ. Παπανδρέου, ο Α. Παπανδρέου. Εντασσόμενος στην κυβέρνηση της ΕΚ το 15

16 1962, ο δυναμικός αυτός ρήτορας προκάλεσε σωρεία προβλημάτων στην αμερικανική πλευρά. Παρά τις διαβεβαιώσεις του για τον φιλοδυτικό προσανατολισμό της ΕΚ και τον αυτοχαρακτηρισμό του ως «σύμμαχο των ΗΠΑ, αλλά με κριτική διάθεση», σε πολλές δημόσιες εμφανίσεις του προκαλούσε αντιαμερικανικά αισθήματα και δημιουργούσε πόλους ουδετερότητας στον ελληνικό λαό. Η «διγλωσσία» αυτή, όπως την χαρακτήριζαν οι ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις παρασκηνιακές επαφές του Α. Παπανδρέου με στελέχη της Αριστεράς, δημιούγησαν ένα τεράστιο έλλειμμα εμπιστοσύνης στις μεταξύ τους σχέσεις, το οποίο κι επιδεινώθηκε όταν ο Α. Παπανδρέου θεωρείτο ο πιθανότερος διάδοχος του πατέρα του στην ηγεσία της ΕΚ. Ήταν τέτοιος ο φόβος των Αμερικανών, που σε πολλές εκθέσεις της η πρεσβεία δεν δίσταζε να υπογραμμίσει τους κινδύνους που συνεπαγόταν η αυτοδυναμία της ΕΚ μετά τα «Ιουλιανά», σενάριο που έφερνε τον Α. Παπανδρέου κοντά στην πρωθυπουργία. Κυπριακό Η στήριξη των ελληνικών αιτημάτων από την αμερικανική πρεσβεία αποδεικνύεται μέσω της στάσης που κράτησε στο πρόβλημα του Κυπριακού, από το 1955 μέχρι το Το State Department ήταν αντίθετο στη διεθνοποίηση του θέματος, στη συζήτηση δηλαδή του Κυπριακού στα Ηνωμένα Έθνη, φοβούμενο τις διαστάσεις που μπορεί να λάβει, με δεδομένη την στήριξη της ελληνικής πλευράς από ουδετερόφιλες χώρες. Στα χρόνια αυτά, η αμερικανική πρεσβεία επιχείρησε να αντιστρέψει το δυσμενές κλίμα σε βάρος της Ελλάδας, επικαλούμενο μεταξύ άλλων και τον αναπτυσσόμενο «αντιμαερικανισμό», χωρίς ωστόσο να επιτύχει απτά αποτελέσματα. Η ουσιαστική ενασχόληση του αμερικανικού παράγοντα, σε επίπεδο μάλιστα κορυφής, ξεκίνησε το 1964 κι ολοκληρώθηκε το 1967, όπως θα αναλυθεί παρακάτω. Αντιμετώπιση του πραξικοπήματος της 21 ης Απριλίου 1967 Τα επίσημα στοιχεία που αφορούν τον αμερικανικό παράγοντα εκείνης της περιόδου υποδηλώνουν άγνοια για τον σχεδιασμό επιβολής πραξικοπήματος από την ομάδα του Γ. Παπαδόπουλου. Οι ΗΠΑ είχαν κατά καιρούς πληροφορηθεί για συνωμοτικές ομάδες που σχεδιάζουνα ντιδημοκρατική εκτροπή, αλλά ήταν σίγουρες ότι μια τέτοια ενέργεια δε θα συμβεί αφενός αν δεν ενημερωθεί ο αρχηγός του στρατού Ι. Σπαντιδάκης, αφετέρου χωρίς την άδειά τους, καθώς και αυτήν του Παλατιού. Άλλωστε το σχεδιαζόμενο πραξικόπημα που περιελάμβανε το σχέδιο «ΙΕΡΑΞ 2» ήταν η επικρατέστερη εκδοχή αντικοινοβουλευτικής κατάληψης της εξουσίας, η οποία και εξαρτάτο εν πολλοίς από τη δική τους συγκατάνευση. Σε καμία περίπτωση λοιπόν δεν περίμεναν στελέχη μεσαίας βαθμίδας, όπως ο Γ. Παπαδόπουλος και ο Σ. Παττακός να προχωρήσουν σε μία τόσο ριψοκίνδυνη πρωτοβουλία χωρίς την προηγούμενη έστω σιωπηρή- αποδοχή τους. Προς επίρρωση των παραπάνω, ο πρέσβης Φίλιπ Τάλμποτ, τις πρώτες ώρες του πραξικοπήματος, έψαχνε απεγνωσμένα να μάθει το αν ο βασιλιάς ζει και το ποια ονόματα ήταν οι πρωτεργάτες του πραξικοπήματος. Για το ίδιο γεγονός, πολλά φημολογούνται για το ρόλο της CIA 16

17 σχετικά με την πληροφόρηση που είχε για το πραξικόπημα, χωρίς ωστόσο κάτι να επιβεβαιώνεται από τα διαθέσιμα στοιχεία. Τους επόμενους μήνες, οι ΗΠΑ, εφαρμόζοντας το δόγμα της δημοκρατίας και του σκεπτικισμού απέναντι στις, έστω φιλαμερικανικές, δικτατορίες, ελαχιστοποίησαν την παροχή στρατιωτικού υλικού, διέκοψαν τις επίσημες διπλωματικές επαφές και δεν αναγνώριζαν το καθεστώς ως νόμιμη κυβέρνηση της χώρας. Τον Ιανουάριο του 1968 όμως, μετά από επίμονες προσπάθειες της δικτατορικής ηγεσίας, οι ΗΠΑ αναθεώρησαν εκ νέου την πολιτική τους έναντι της Ελλάδας, αίροντας τη διακοπή παροχής στρατιωτικής βοήθειας και επανεκκινώντας συγκρατημένες επαφές με την ελληνική κυβέρνηση. Για τον σκοπό αυτό μάλιστα, ο ίδιος ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον απέστειλε επιστολή στον δικτάτορα Γ. Παπαδόπουλο. ΚΥΠΡΙΑΚΟ Mάρτιος Σεπτέμβριος 1964 Το 1964 σηματοδοτεί μια χρονιά ριζικής αλλαγής όσον αφορά την επίλυση του Κυπριακού. Η αλλαγή αυτή συνίσταται σε δύο νέα χαρακτηριστικά που έμελλε να παίξουν αποφασιστικό ρόλο στην εξέλιξη του ζητήματος: το πρώτο, η απόφαση των ΗΠΑ να εμπλακούν ενεργότερα στις εξελίξεις του Κυπριακού, αφήνοντας το ρόλο του παρατηρητή και αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες που μέχρι τότε ανήκαν στην Βρετανία. Το δεύτερο, η αλλαγή πλεύσης της στρατηγικής τους για το Κυπριακό, πλεύση που συνέπιπτε περισσότερο με τα ελληνικά παρά με τα κυπριακά ή τα τουρκικά συμφέροντα. Η απόφαση του 1964 του ΟΗΕ, μετά τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου το 1959, που αναγνώριζε την ανεξαρτησία της Κύπρου και εισήγαγε ειρηνευτική δύναμη στο νησί, μετέβαλε τις συνθήκες επίλυσης του προβλήματος, με την μέχρι τότε αδύναμη ελληνοκυπριακή πλευρά να αρχίσει να παγιώνει την κυριαρχία της στο νησί και την τουρκική κυβέρνηση να αποδέχεται ότι η λύση της διχοτόμησης είναι πλέον μακρινή και ανεφάρμοστη. Πλέον, για όλους τους διεθνείς παίκτες, πιθανότερη λύση φάνταζε η ένωση της Ελλάδας με την Κύπρου έναντι ανταλλάγματος που θα διέσωζε το γόητρο της Τουρκίας. Η θέση αυτή άρχισε να κυριαρχεί από τις αρχές του 1964, με την Αμερική να επεξεργάζεται το ακριβές μοντέλο ανταλλαγής που εν τέλει θα πρότεινε. Η Τουρκία, από την άλλη, βλέποντας πλέον ότι οι επιλογές της είναι μετρημένες, δεδομένης της μεταστροφής των ΗΠΑ στο Κυπριακό, αποφασίζει κατόπιν αφόρητων πιέσεων του στρατιωτικού κατεστημένου, εισβολή στην Κύπρο με σκοπό να καταλάβει μέρος του νησιού και να ανατρέψει τα ευμενή για τους Ελληνοκυπρίους δεδομένα. Στη φάση αυτή ωστόσο, οι ΗΠΑ έκαναν ξεκάθαρη πλέον την στάση τους, 17

18 με ρητό και κατηγορηματικό τρόπο που έμελλε μάλιστα να σημαδεύσει για κάποια χρόνια τις σχέσεις τους με την Τουρκία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Λίντον Τζόνσον, αποστέλλει επιστολή στον Τούρκο πρωθυπουργό Ινονού με την οποία καταδικάζει την απόφαση εισβολής, προειδοποιεί την Τουρκία ότι το ΝΑΤΟ δε θα της συμπαρασταθεί σε μια πιθανή ρωσική επίθεση και τονίζει ότι η επικείμενη εισβολή παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Η επιστολή του ίδιου του προέδρου των ΗΠΑ, που χαρακτηρίστικε μάλιστα πυρηνική βόμβα της διπλωματίας, ανάγκασε την Τουρκία να υποχωρήσει, καθιστώντας πλέον μονόδρομο την αμερικανική πρόταση περί ένωσης με αντάλλαγμα. Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ, μαζί με το σχέδιο ανταλλαγής, επεξεργάζονταν τρόπους να πείσουν τις δύο πλευρές να αποδεχθούν τη συμφωνία. Για την Τουρκία κάτι τέτοιο θα ήταν έτσι κι αλλιώς δύσκολο, αφού κατ ουσίαν θα έβγαινε ηττημένη από τη συμφωνία, αλλά τα πράγματα δεν ήταν εύκολα ούτε για την Ελλάδα. Αφενός έπρεπε να συγκρατήσει τον Μακάριο που μπορούσε να πυροδοτήσει αντιαμερικανικό αίσθημα στο νησί αν η συμφωνία δεν τον ικανοποιούσε, αφετέρου η ελληνική κυβέρνηση θεωρούσε ότι με τις νέες συνθήκες μπορούμε νε εξασφαλίσει την ένωση χωρίς αντάλλαγμα, το οποίο μάλιστα θα προκαλούσε την οργή του εκλογικού σώματος, κάτι που ο Γ. Παπανδρέου ήθελε πάση θυσία να αποφύγει. Κορύφωση της προσπάθειας εξεύρεσης συμφωνίας αποτέλεσε ο Ιούλιος του 1964 στη Γενεύη όταν η ελληνική και η τουρκική αντιπροσωπεία, υπό τη διαμεσολάβηση του πρώην υπουργού εξωτερικών των ΗΠΑ, προσπαθούσαν να καταλήξουν στο λεγόμενο «σχέδιο Άτσεσον». Οι επαφές αυτές διήρκεσαν ενάμιση μήνα, στη διάρκεια του οποίου οι δύο πλευρές έφτασαν πολύ κοντά στην επίτευξη συμφωνίας. Το πρώτο σχέδιο του Άτσεσον απορρίφθηκε από την ελληνική πλευρά, καθώς η στρατιωτική βάση που παραχωρείτο στην Τουρκία μαζί με τα διοικητικά προνόμια που της δίδοντας, έφταναν στην άμεση ή έμμεση τουρκική κυριαρχία του 30% του νησιού. Το δεύτερο σχέδιο Άτσεσον απενήλθε βελτιωμένο, με ορισμένα βασικά διοικητικά δικαιώματα στην Τουρκία, προστασία στην τουρκοκυπριακή μειονότητα και εκμίσθωση για 50 χρόνια στρατιωτικής βάσης στην Καρπασία που κάλυπτε το 11% της Κύπρου. Το σημείο αυτό της διαπραγμάτευσης ήταν και το πιο συμφέρον που πέτυχε η ελληνική πλευρά βάσει των επιδιώξεών της. Η συμφωνία ήταν πλέον πολύ κοντά, καθώς οι Τούρκοι αφενός αντιλαμβάνονταν ότι μία πιθανή άρνησή τους θα καθιστούσε τον Μακάριο απόλυτο κυρίαρχο του νησιού, αφετέρου οι Έλληνες γνώριζαν ότι ένα πιθανό «ναυάγιο» θα αύξαινε την πιθανότητα τουρκικής επέμβασης (για την οποία οι ΗΠΑ, διά στόματος Άτσεσον, δε θα έπαιρναν θέση), καθώς και πλήρους αδυναμίας ελέγχου του Μακάριου. Σε κάθε περίπτωση, τα δεδομένα, όπως είχαν διαμορφωθεί, συνέφεραν τις δύο πλευρές περισσότερη από οποιαδήποτε άλλη λύση. Ωστόσο, από τις 7 Αυγούστου, ένας νέος παράγοντας είχε δυναμιτίσει την ατμόσφαιρα, προσθέτοντας καχυποψία στην τουρκική ιδίως πλευρά, η οποία και πήρε 18

19 απόφαση σκλήρυνσης της στάσης της. Ο στρατηγός Γρίβας, απεσταλμένος των Ελλήνων με σκοπό να ελέγξει τον πρόεδρο Μακάριο, αποδείχτηκε αναξιόπιστος σύμμαχος καθώς συμμάχησε με τον Μακάριο και δεν υπάκουε την ελληνική κυβέρνηση. Στις 7 Αυγούστου λοιπόν, χωρίς καμία πρότερη έγκριση, ξεκίνησε εκκαθαριστική επιχείρηση εναντίον των Τουρκοκυπρίων στην Τυλληρία, που γενικέυθηκε στις 8 Αυγούστου και ως αποτέλεσμα είχε τον βομβαρδισμό τουρκικών αεροσκαφών στο πεδίο της μάχης. Οι εχθροπραξίες σταμάτησαν με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στις 9 Αυγούστου αλλά πλέον το κλίμα ήταν εξαιρετικά τεταμένο. Ανασταλτικούς παράγοντες εφαρμογής του νέου σχεδίου Άτσεσον αποτελούσαν, κατόπιν των παραπάνω, η αδυναμία χειρισμού του Μακαρίου από την ελληνική πλευρά, καθώς και η διαμάχη Ελλάδας και Τουρκίας σχετικά με το αν η βάση στην Καρπασία θα ήταν υπό τουρκική κυριαρχία ή μίσθωση. Για την κάμψη των δύο δυσχερειών, ειδικά της πρώτης, τέθηκαν διάφορα επιχειρησιακά σενάρια προς διαβούλευση, τα οποία αποτελούσαν προϊόν συζητήσεων εκπροσώπων των εμπλεκομένων χωρών μεταξύ τους, επιμέρους φορέων τους και σε καμία περίπτωση συλλογικές και οργανωμένες αποφάσεις. Γενική ιδέα σε κάθε σενάριο ήταν η βίαιη ανατροπή του Μακαρίου, αφού δε συμφωνούσε σε κανένα μοντέλο ελληνοτουρκικής συνεργασίας, ο έλεγχος του νησιού από τις ελληνικές δυνάμεις με την ταυτόχρονη κήρυξη της ένωσης με την Ελλάδα, και η ανάληψη εκ μέρους των ΗΠΑ της προσπάθειας να συγκρατήσουν την Τουρκία από επίθεση. Για τον σκοπό αυτό, θα ήταν καλύτερο τα χαρακτηριστικά της ένωσης να ήταν προσυμφωνημένα, έτσι ώστε και η Ελλάδα και η Τουρκία να γνώριζαν την έκβαση της κρίσης και να μην ανέκυπταν απρόοπτα προβλήματα. Με μια λέξη, επικρατέστερη εκδοχή επίλυσης του Κυπριακού ήταν η γραπτή συμφωνία πάνω στο σχέδιο Άτσεσον, η επακόλουθη ανατροπή του Μακαρίου με πραξικόπημα, η κήρυξη της ένωσης της Ελλάδας με την Κύπρο και η ταυτόχρονη έγκριση από τα εθνικά Κοινοβούλια του περιεχομένου του σχεδίου. Η τουρκική πλευρά μέχρι τελευταίας στιγμής έδειχνε να μην συμφωνεί με την εκμίσθωση της βάσης, κυρίως λόγω του φόβου ότι δε θα εγκριθεί το σχέδιο από την τουρκική Εθνοσυνέλευση. Παρ όλα αυτά, ούτε η ελληνική πλευρά αποδέχθηκε το σχέδιο για να γνωρίζουμε τι θα επακολουθούσε. Ο Γ. Παπανδρέου, μην μπορώντας να ελέγξει πλέον καθόλου τον Μακάριο, προτίμησε να παραμείνει αδρανής, διαφωνώντας αφενός στο σχέδιο Άτσεσον, αποκλείοντας αφετέρου μονομερή επέμβαση στην Κύπρο για την ανατροπή του αρχιεπισκόπου. Η άρνησή του σχεδίου έλαβε χώρα στις 21 Αυγούστου, λίγες μόλις ώρες μετά την αποδοχή του. Στο μεσοδιάστημα, ο υπουργός εξωτερικών Πέτρος Γαρουφαλιάς, σε επικοινωνία του με τον Μακάριο, δεν μπόρεσε να τον πείσει για την άμεση ένωση Κύπρου Ελλάδας, με τον αρχιεπίσκοπο να συμφωνεί προσχηματικά με την πρόταση, αλλά να θέτει όρους που η Τουρκία θα αρνείτο σίγουρα, όπως η διατήρηση της Κυπριακής Βουλής. Ο Παπανδρέου, επόμένως, προτίμησε τη διαδικασία συνεννόησης με τον Μακάριο, η οποία και δεν οδήγησε πουθενά, παρά μόνο στην άρνηση εκ μέρους της Ελλάδας της 19

20 ευκαιρίας να ενσωματώσει την Κύπρο. Η απόφαση αυτή, για την οποία ο υφυπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Τζορτζ Μπολ μίλησε καταδικαστικά την 1 η Σεπτεμβρίου, έμελλε να ορίσει την τύχη του Κυπριακού- η Ελλάδα δεν κατάφερε ποτέ ξανά να φτάσει τόσο κοντά σε προς συμφέρον της επίλυσή του. Σεπτέμβριος Η περίοδος που επακολούθησε του ναυαγίου των διαπραγματεύσεων του σχεδίου Άτσεσον, σήμανε μεταστροφή της πολιτικής των Αμερικανών στο Κυπριακό. Ήδη από τις 19 Οκτωβρίου 1964, ο υφυπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Tζορτ Μπολ αναζητούσε τρόπο αποκατάστασης των σχέσεων της Άγκυρας με την Ουάσινγκτον, προτείνοντας αμερικανική οικονομική βοήθεια. Στρατηγική των ΗΠΑ, μετά το μεγάλο διπλωματικό κεφάλαιο που σπατάλησαν χωρίς να βρεθεί λύση, ήταν πλέον πρωτίστως η γεφύρωση του χάσματος που είχε επέλθει με την Τουρκία, και δευτερευόντως μόνο η επίλυση του Κυπριακού. Οι Αμερικανοί σταμάτησαν πλέον να πιέζουν την Τουρκία για την εξεύρεση λύσης κι εγκατέλειψαν το ρόλο του βασικού διαμεσολαβητής την υπόθεση. Είχαν πλέον αποφασίσει ότι θα αφήσουν τις δύο χώρες να διαπραγματευτούν μόνες και θα λειτουργούσαν μόνο επικουρικά με σκοπό να βοηθήσουν στην σύναψη συμφωνίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις εκκινήθηκαν ξανά στις 11 Μαϊου Οι ΗΠΑ αποφάσισαν να μην παρέμβουν καθόλου στις συζητήσεις, με σκοπό να ακολουθήσουν την στρατηγική της αποχής που είχαν συμφωνήσει. Ο ρόλος τους αναπτύχθηκε μόνο παρασκηνιακά, σε επίπεδο συνομιλιών αξιωματούχων των ΗΠΑ και της Ελλάδας κυρίως, που ως σκοπό είχαν να αμβλύνουν το χάσμα των αιτημάτων των δύο χωρών. Επρόκειτο δηλαδή για απλές παρασκηνιακές πιέσεις με σκοπό την κατάθεση ρεαλιστικών προτάσεων, ικανών να αποτελέσουν τη βάση της διαπραγμάτευσης. Οι ΗΠΑ, σε επίπεδο διαβουλεύσεων μόνο μεταξύ των στελεχών της, προσπαθούσε να βρει μια φόρμουλα ένωσης με αντάλλαγμα ένα κομμάτι της Θράκης, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι κάτι τέτοιο θα ήταν σχεδόν αδύνατο να γίνει αποδεκτό από την ελληνική πλευρά. Κατάληξη των ελληνοτουρκικών διαπραγματεύσεων ήταν το αδιέξοδο, λόγω του εξωγενούς παράγοντα των Ιουλιανών, που προκάλεσε πτώση της κυβέρνησης Παπανδρέου κι έτσι αναστολή των διαπραγματεύσεων. Στο διάστημα αυτό, μέχρι και την επιβολή της Δικτατορίας, οι έωλες ελληνικές κυβερνήσεις αποτελούσαν παρακωλυτικό παράγοντα των διαπραγματεύσεων, οι οποίες γίνονταν σπασμωδικά χωρίς ουσιαστική εξέλιξη του Κυπριακού. Το Δεκέμβριο του 1965, η Κύπρος, καταφεύγοντας στα Ηνωμένα Έθνη για μια παρουσίαση των μειονοτικών δικαιωμάτων που σκόπευε να παραχωρήσει, κέρδισε ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με την ανεξαρτησία και την εδαφική 20

21 κυριαρχία της. Ενδεικτικό των προτεραιοτήτων των ΗΠΑ, ήταν η από κοινού καταψήφιση με την Τουρκία του ψηφίσματος αυτού, έτσι ώστε να δώσει μήνυμα στήριξης στην Άγκυρα. Οι διαπραγματεύσεις εν τέλει ξεκίνησαν ξανά τον Ιούνιο του 1966, με την Αμερική, όπως πρότεινε ο πρέσβης της στην Ελλάδα, Φίλιπ Τάλμποτ, να απέχει από την κατάθεση πρότασης και να αναμένει την εξέλιξη για να τοποθετηθεί. Τελικά, εξελίξεις άξιες παρέμβασης δεν παρουσιάστηκαν, με τις διαπραγματεύσεις να συνεχίζονται άκαρπες. Εξελίξεις στο Κυπριακό παρουσιάστηκαν με την επιβολή της Δικτατορίας που επανέφερε σταθερή κυβέρνηση στην Ελλάδα. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν στις 9 Σεπτεμβρίου στον Έβρο. Αποτέλεσαν κατάφωρη ήττα της ελληνικής πλευράς, η οποία, στην ουσία παραδέχθηκε, κατόπιν ρητής δήλωσης της Τουρκίας, ότι το ενδεχόμενο της ένωσης είχε αποκλειστεί και ότι πλέον συζητείτο μόνο η ανεξαρτησία. Τελευταία πράξη του πρώτου χρόνου της Δικτατορίας και της αμερικανικής εμπλοκής ήταν η κρίση του Νοεμβρίου. Η Τουρκία έκανε σαφές, συγκεντρώνοντας στρατό, ότι αν η Ελλάδα δεν απομάκρυνε τη μεραρχία της από την Κύπρο θα εισέβαλε. Ως ημερομηνία μάλιστα είχε ανακοινώσει τις 23 Νοεμβρίου. Στο σημείο αυτό, οι ΗΠΑ έστειλαν τον ειδικό προεδρικό εκπρόσωπο Σάιρους Βανς με μοναδικό σκοπό την αποτροπή του καταστροφικού για τα γεωστρατηγικά συμφέροντά τους πολέμου. Ο Φίλιπ Τάλμποτ, υποστηρικτής μιας εναλλακτικής λύσης από την ταπεινωτική για την Ελλάδα, δεν βρήκε υποστηρικτές, και οι ΗΠΑ έριξαν το βάρος της πίεσης στην ελληνική πλευρά με σκοπό την αποτροπή του πολέμου μέσω της ικανοποίησης των αιτημάτων της Τουρκίας. Η δικτατορική κυβέρνηση, που διεξήγαγε αγώνα για να κερδίσει την εύνοια των Αμερικανών, δεν μπορούσε να αντιτεθεί σε τόσο ισχυρές πιέσεις, από την στιγμή μάλιστα που μια διαφαινόμενη πολεμική σύρραξη θα κατέληγε σε παταγώδη ελληνική ήττα. Αυτό που έκανε λοιπόν είναι να συμφωνήσει σε αποχώρηση των στρατευμάτων εντός τριών μηνών, διάστημα που μετεβλήθη σε σαρανταπέντε ημέρες, κατόπιν τουρκικής απαίτησης. Η ελληνοτουρκική συμφωνία αποστρατιωτικοποίησης έγινε αποδεκτή από την Ελλάδα στις 29 Νοεμβρίου, με το πλαίσιο διαπραγμάτευσης να καταλήγει οριστικά πλέον προς συμφέρον της Τουρκίας. Οι ΗΠΑ απέτρεψαν το ενδεχόμενο πολέμου όπως επιθυμούσαν κι είχαν πειστεί πλέον ότι η Ελλάδα δεν επιθυμούσε επ ουδενί να οδηγηθεί σε πόλεμο για την ένωση. Οι διεθνείς συσχετισμού γύρω από το Κυπριακό είχαν οριστικά μεταβληθεί σε βάρος της Ελλάδας. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Όπως εύλογα προκύπτει, ο αμερικανικός παράγοντας, κατά τη διάρκεια της εμπλοκής του στα ελληνικά πράγματα κατείχε ρόλο- ιανό. Από τη μία πλευρά, σε αυτόν πιστώνονται οι ωμές παρεμβάσεις στην ελληνική πολιτική, η στήριξη του 21

22 στρατιωτικού παρακράτους, διάφορες δολοπλοκίες που σκοπό είχαν την εξυπηρέτηση των αμερικανικών συμφερόντων και, φυσικά, η συντήρηση ενός ακραία αντικομμουνιστικού περιβάλλοντος. Από την άλλη πλευρά, κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίσει τη σημασία της αμερικανικής οικονομικής συμβολής, την συνεισφορά του στην σφυρηλάτηση και διατήρηση σταθερών κυβερνήσεων, καθώς και την βοήθεια του για την άρση πλείστων πολιτικών αδιεξόδων. Για την κατάληξη σε ένα τελικό πρόσιμο, κρίσιμη είναι η ιεράρχηση των προτεραιορήτων του κρίνοντος. Σε γενικές πάντως γραμμές, οι προτεραιότητες αυτές έρχονται σε αντιστοιχία με τα βασικότερα προβλήματα που ο τόπος καλείτο να αντιμετωπίσει: οικονομική εξαθλίωση, ταραχώδες πολιτικό σύστημα, αδύναμη δημοκρατία, κινδυνώδες διεθνές περιβάλλον. Βάσει λοιπόν των προβλημάτων αυτών, ο αμερικανικός παράγοντας διαδραμάτισε μάλλον θετικό ρόλο, δεδομένου ότι εξασφάλισε οικονομική ανάπτυξη, στρατιωτική ασφάλεια και σταθερότερες θεσμικές δομές για το πολιτικό σύστημα. Βέβαια, όπως ήδη αναφέρθηκε, η εικόνα δεν μπορεί να είναι απόλυτα θετική ή αρνητική: κατά την κρίση για το τελικό πρόσημο, αναφύονται και ωφέλειες και αρνητικές επιπτώσεις του αμερικανικού παράγοντα στον ελληνικό πολιτικό βίο. Το βέβαιο είναι, ότι μέσα από το «δούναι και λαβείν» μεταξύ των ΗΠΑ και της Ελλάδας, αφενός οι ΗΠΑ βρήκαν ένα σταθερό σύνορο «ανάσχεσης» της σοβιετικής επέκτασης, αφετέρου η Ελλάδα, μια δεκαετία μετά το 1952, όταν πλέον ο αμερικανικός παράγοντας άρχισε να αποστασιοποείται από τις ελληνικές εξελίξεις, ήταν μια τελείως διαφορετική χώρα. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ/ ΠΗΓΕΣ Tίτλος Συγγραφέας Εκδόσεις Ο βιασμός της ελληνικής Δημοκρατίας Αλέξης Παπαχελάς Εστία Ασύμμετροι εταίροι Ιωάννης Στεφανίδης Παττάκη Η ελληνική εξωτερική πολιτική Κωνσταντίνος Σβολόπουλος Εστία Ελληνική εξωτερική κι ευρωπαϊκή πολιτική Γιάννης Βαληνάκης Σιδέρης Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας Σόλων Νεοκλής Γρηγοριάδης Polaris 22

23 23

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου)

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου) ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου) Συνοπτικό Διάγραμμα της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου Από την ανεξαρτησία ως το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή (1960 1974) ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»*

Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Η ΥΠΟΘΕΣΗ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ» 13 Αντί Εισαγωγής Όταν τα διαγράμματα «μιλούν»* Στο διάστημα από τον Οκτώβριο του 2009 μέχρι το Μάιο του 2010, η Ελλάδα δέχτηκε μια πρωτοφανή χρηματοπιστωτική επίθεση, που οδήγησε

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014

Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας. κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 Θέμα Α1 Ενδεικτικές απαντήσεις στα θέματα της Ιστορίας κατεύθυνσης των Πανελλαδικών εξετάσεων 2014 ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α) Με τη βιομηχανική επανάσταση καθώς η κατοχή γης έπαυε προοδευτικά να είναι πηγή εξουσίας

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 1 Του Χρήστου Μηνάγια Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 04 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Στο άρθρο του συντάκτη του παρόντος, µε τίτλο «Εκβιασµοί, απειλές και αυθαιρεσίες από την Άγκυρα στην Ανατολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΦΙΛΟΙ, ΗΠΑ ΤΟΥΡΚΙΑ, 1979-2000 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ιστορία της στρατηγικής συνεργασίας ΗΠΑ Τουρκίας έχει μια διάρκεια εβδομήντα πέντε χρόνων, κατά την οποία οι διμερείς σχέσεις γνώρισαν ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική»

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» 3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ HILTON PARK 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητέ κύριε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Αλλαγές στο Ενεργειακό Τοπίο Πολλά φαίνεται να αλλάζουν με την πρόσφατη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν. Είναι φανερό πως

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015

Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015 Σύντομη ανάλυση εκλογικού αποτελέσματος Σεπτεμβρίου 2015 Σεπτέμβριος 15 Ιανουάριος 15 ΣΥΡΙΖΑ 35,46 36,34 ΝΔ 28,10 27,81 ΧΑ 6,99 6,28 ΠΑΣΟΚ 6,28 4,68 ΚΚΕ 5,55 5,45 ΠΟΤΑΜΙ 4,09 6,05 ΑΝΕΛ 3,69 4,75 ΕΝΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ Α - Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΜΕΡΟΣ Β - Εξωτερικό περιβάλλον ΜΕΡΟΣ Γ - Όραμα, αποστολή και στρατηγική ΜΕΡΟΣ Α Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (SWOT) ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑΤΑ Ιστορικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΟΣ. ακόμα υπό κατοχή ακόμα διαιρεμένη 1974-2014

ΚΥΠΡΟΣ. ακόμα υπό κατοχή ακόμα διαιρεμένη 1974-2014 ΚΥΠΡΟΣ ακόμα υπό κατοχή ακόμα διαιρεμένη 1974-2014 ΦΩΤΟ: Κάτια Χριστοδούλου 1974-2014 ΚΥΠΡΟΣ ΑΚΟΜΑ ΥΠΟ ΚΑΤΟΧΗ, ΑΚΟΜΑ ΔΙΑΙΡΕΜΕΝΗ Τα αποτελέσματα της στρατιωτικής εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974

Διαβάστε περισσότερα

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης,

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Εκδήλωση απονομής του Βραβείου για το 2014 στην Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο Ομιλία:

Διαβάστε περισσότερα

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO

Τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο: Πρόταση για διαμεσολάβηση της UNESCO Courtesy translation Προς τον κ. Alfredo Pérez de Armiñán Βοηθό Γενικό Διευθυντή για τον Πολιτισμό Εκπαιδευτική, Επιστημονική και Πολιτιστική Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών Οδός Miollis 1 75732 Παρίσι Cedex

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1 α. σχολικό βιβλίο, σελ. 46. Φεντερασιόν: ήταν μεγάλη πολυεθνική εργατική οργάνωση της Θεσσαλονίκης, με πρωτεργάτες σοσιαλιστές από την ανοικτή σε νέες ιδέες

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη».

ανάπτυξη του εργατικού κινήματος) εργατικής ιδεολογίας στη χώρα.» προσφύγων στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη». Α1. α. Σχολικό βιβλίο σελίδα 77: «Οι επαναστάτες προκήρυξαν όπως ονομάστηκαν.» και «Οι Ορεινοί απαρτίστηκαν και των πλοιοκτητών.» β. Σχολικό βιβλίο σελίδα 46: «Η κατάσταση αυτή (=η αργή ανάπτυξη του εργατικού

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς»

«Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» «Η νίκη του ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν µια νέα πνοή για τους ευρωπαϊκούς λαούς» Η Ρένα ούρου, µέλος του ΣΥΡΙΖΑ και εκλεγµένη Περιφερειάρχης Αττικής (η διοικητική περιφέρεια της Αθήνας), από την 1η Σεπτεµβρίου 2014,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο»

ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Οι ενεργειακοί πόροι της Κύπρου και τα νέα δεδοµένα στην Ανατολική Μεσόγειο» 26 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητή κυρία Υπουργέ Αγαπητοί φίλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΣΤΡΑΤΟΥ Χαιρετισμός Του κ. Α/ΓΕΣ, ως Εκπροσώπου του κ. Υπουργού Εθνικής Άμυνας κ. Ευάγγελου Βενιζέλου στo Συνέδριο Χειρισμού Κρίσεων«ΑΘΗΝΑ 2011» Θεσσαλονίκη, 03 Ιουν 11 - 1 - Κύριοι πρέσβεις

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

Βουλευτικές εκλογές 1996

Βουλευτικές εκλογές 1996 Βουλευτικές εκλογές 1996 Στην ενεργό πολιτική μπήκε την Άνοιξη του 1996. Ήταν τότε που συμμετείχε στο ψηφοδέλτιο του Δημοκρατικού Συναγερμού, ως κατ επιλογήν ( αριστίνδην ) υποψήφιος. Οι εκλογές εκείνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου)

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου) ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ - ΝΕΟΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ (Γ Λυκείου) Συνοπτικό Διάγραμμα της Σύγχρονης Ιστορίας της Κύπρου Από την ανεξαρτησία ως το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή (1960 1974) ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ;

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ; Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση Τετάρτη 30 Δεκεμβρίου 2015 της κρίση ; Του Γεωργίου Κ. Φίλη Ph.D.* Τη στιγμή αυτή οι τύχες του πολέμου τόσο στο Ιράκ όσο και στη Συρία φαίνεται να έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ

Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΓ Η ΡΩΣΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - I ΡΥΣΗ ΚΑΙ ΕΞEΛΙΞΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚHΣ EΝΩΣΗΣ ΩΣ ΤΟ 1941 100 Α. ΚΛΕΙΣΤΕΣ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις διαζευκτικής απάντησης ή του τύπου

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 28 Μαΐου 2013 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε.

Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε. Διονύσιος Τσιριγώτης Λέκτορας, Τμήμα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Πειραιώς Ελλάδα-Τουρκία-Ε.Ε. Η Ελληνική στρατηγική επιλογή του «εξευρωπαϊσμου» των Ελληνοτουρκικών διαφορών και του Κυπριακού,

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. Αγαπητά Μέλη του Συνδέσμου Υπαλλήλων της Λαϊκής Τράπεζας,

ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ. Αγαπητά Μέλη του Συνδέσμου Υπαλλήλων της Λαϊκής Τράπεζας, Αγαπητοί Συνάδελφοι, ΕΚΘΕΣΗ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ Αγαπητά Μέλη του Συνδέσμου Υπαλλήλων της Λαϊκής Τράπεζας, Είναι με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση που σας καλωσορίζω στη σημερινή πρώτη εκλογική συνέλευση του Συνδέσμου

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» 1.Ερώτηση: Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της κυβερνητικής πλευράς. Εύκολος κοινοβουλευτικός ρόλος; Απάντηση: Ρόλος εξαιρετικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ Δρ. Μαρία Μαυροπούλου ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ; Διαφωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ή ομάδων σε ένα θέμα αμοιβαίου ενδιαφέροντος Δρ. Μαρία Μαυροπούλου 1 ΟΜΑΔΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α

ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑΔΑ Α ΘΕΜΑ Α.1 Α.1.1 Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων: α. Κλήριγκ β. Οργανισμός γ. Οργανικός Νόμος 1900 ΜΟΝΑΔΕΣ 15 Α.1.2 Να αντιστοιχίσετε κάθε δεδομένο της

Διαβάστε περισσότερα

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί

Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Πέµπτη 3 Μαΐου 2012 www.geostrategy.gr Η Άγκυρα ανησυχεί και προκαλεί Χρήστος Μηνάγιας και Βασίλης Γιαννακόπουλος Νέες τουρκικές προκλήσεις Στις 27 Απριλίου 2012, δηλαδή εννέα ηµέρες πριν τη διεξαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης Μάιος 200 Μάιος 2008 Έρευνα 6-8/5

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης Μάιος 200 Μάιος 2008 Έρευνα 6-8/5 Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης Μάιος 2008 1 Ταυτότητα της έρευνας Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 6 έως και 8 Μαΐου 2008. Τύπος έρευνας: Tηλεφωνική έρευνα προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ. Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε Θεοδόσης Ν. Πελεγρίνης ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ Ποτέ άλλοτε μετά την μεταπολίτευση, τουλάχιστον η ελληνική κοινωνία δεν βρέθηκε σε τόσο άσχημη κατάσταση, όσο τον καιρό αυτόν. Ο λόγος;

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό.

* Συνδέεται άμεσα η αξιολόγηση με τη μισθολογική προαγωγή στον επόμενο βαθμό. Ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Καθηγητών Δ.Ε, για το σχέδιο Π.Δ για την Αξιολόγηση Κατατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας προς διαβούλευση το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Μία

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας

Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Σχέδιο Δράσης για για τη Δημοκατία της Ισότητας Μεσογειακό Ινστιτούτο Μελετών Κοινωνικού Φύλου 2014 Περιεχόμενα: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κεφάλαιο πρώτο: 1.1. Η αντιπροσώπευση των φύλων στην πολιτική ζωή της Κύπρου 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

Συνθήκη της Λισαβόνας

Συνθήκη της Λισαβόνας Συνθήκη της Λισαβόνας Α. Εισαγωγή Στις 13 Δεκεμβρίου 2007, οι αρχηγοί των είκοσι επτά χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέγραψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Με τη Συνθήκη τροποποιούνται οι δύο βασικές Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης

Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης Διαχείριση της Περιουσίας των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης 1. Εισαγωγή Οι προβλεπόμενες υψηλές χρηματοδοτικές ανάγκες του Ελληνικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στο μέλλον καθιστούν επιτακτική την αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4

Ας ρίξουμε μια συνοπτική ματιά στις τότε και τώρα καταστάσεις: http://www.youtube.com/watch?v=yw5zn1eidp4 Αν μελετήσουμε τις καταστάσεις που ίσχυαν στην Ελλάδα πριν τον Απρίλιο του 1967 και τις καταστάσεις που ισχύουν σήμερα θα διακρίνουμε ότι η ομοιότητα τους είναι μεγάλη τηρουμένων των αναλογιών. Ας ρίξουμε

Διαβάστε περισσότερα

- Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους μας;

- Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους μας; Η πανελλαδική έρευνα της GPO για την εκπομπή του MEGA "Ανατροπή" διενεργήθηκε στο διάστημα 12,13 και 15 Ιουνίου, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 1.000 ατόμων. Αναλυτικά τα ευρήματα της δημοσκόπησης: - Για το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις

Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις >> ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Φράντς Φίσλερ, πρώην Επίτροπος Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης Η αγορά τροφίμων ακολουθεί τη ζήτηση και η ζήτηση τις ενισχύσεις Επενδύσεις και συνεργασίες τα αντίδοτα στην κρίση Με την αποσύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2007 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Τρίτη, 5 Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή.

Αφ ενός στην ανάγκη περιορισμού και ελέγχου των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι, οι εργαζόμενοι και η ιδία ως περιοχή. Ομιλία Αντιπεριφερειάρχη Δυτικής Αττικής κ. Γ. Βασιλείου στην ανοικτή σύσκεψη-παρουσίαση του στρατηγικού σχεδίου ΔΥΤΙΚΗ ΑΤΤΙΚΗ 2020+ Πνευματικό Κέντρο Ασπροπύργου 25-5-2015 Σας καλωσορίζουμε σε μια ιδιαίτερη

Διαβάστε περισσότερα

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική»

Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Q-Cities Δίκτυο Πόλεων για την Ποιότητα, «Δραστηριότητα & Προοπτική» Δρ. Μιχάλης Χρηστάκης Γενικός Γραμματέας Δήμου Αμαρουσίου Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Γενικών Γραμματέων Τοπικής Αυτοδιοίκησης «Κλεισθένης»

Διαβάστε περισσότερα

Κρήτη Εθνικές Εκλογές 25 Ιανουαρίου 2015

Κρήτη Εθνικές Εκλογές 25 Ιανουαρίου 2015 Κρήτη Εθνικές Εκλογές 25 Ιανουαρίου 2015 Εισαγωγή Ταυτότητα έρευνας Μεθοδολογία Ποσοτικής Έρευνας Τηλεφωνικές Συνεντεύξεων με τη μέθοδο Computer Aided Telephone Interviews (C.A.T.I.) βάσει δομημένου ηλεκτρονικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ «ΠΡΟΣΒΑΣΗ» Τζωρτζ 26, Πλ. Κάνιγγος, Αθήνα ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014-15 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΔΕ) ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ (νέα ελληνική ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας.

Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. ΜΕΓΑΛΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΓΙΩΡΓΟΥ Α. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΟΚ ΣΤΙΣ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Σήμερα, ακούστηκε η φωνή του Έλληνα, η φωνή της Ελληνίδας. Φωνή δυνατή. Φωνή

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑ.Λ. (ΟΜΑ Α Β ) 2012 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α1 ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΗ Να δώσετε το περιεχόµενο των παρακάτω διεθνών συµφωνιών: α. Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) β. Σύµφωνο Μολότοφ Ρίµπεντροπ (1939) γ. Συνθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch

Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη στην ιστοσελίδα Stockwatch Συνέντευξη του Πανίκου Δημητριάδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, που δόθηκε στις 25 Ιουνίου 2012 στην Ηρώ Ευθυμίου Ερ.: Η ένταξη στο μηχανισμό απειλεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας.

Το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Παραγωγικότητα της εργασίας. 1 Κος ΘΕΟΣ: (Μηχανικός. Την περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων κατείχε θέση στον κρατικό μηχανισμό, η οποία είχε σχέση με τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών έργων και γενικότερα της αναπτυξιακής πολιτικής της

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΥΠΕ 2. ΠΟΛΙΤΗΣ NEWS 3. SIGMALIVE 4. Από την πλευρά τους, CIPA δια του προέδρου του Χριστόδουλου Αγκαστινιώτη και CIBA δια του προέδρου του και πρώην υπουργού Υγείας, Φρίξου Σαββίδη, έκαναν λόγο για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ;

Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Η ΚΡΙΣΗ ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΘΩΣ ΛΕΝΕ; Καθώς έχουν περάσει, από το 2008 οπότε και ξέσπασε η μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση μετά την κρίση του 1929, οι πάντες σχεδόν συμπεριφέρονται σαν να έχει ξεπεραστεί η κρίση

Διαβάστε περισσότερα

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.;

Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; 1 Ενημερωτικό Σημείωμα # 04 / Απρίλιος 2011 Θα αποτελέσει η Κροατία το 28 ο μέλος της Ε.Ε.; της Σύλβιας Ράντου M.Sc. στις Ευρωπαϊκές Σπουδές Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Δόκιμης Ερευνήτριας Κ.Ε.ΔΙΑ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ H Διοικητική Μεταρρύθμιση του Κράτους και της Αυτοδιοίκησης αποτελεί σήμερα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για την ανάπτυξη της χώρας και

Διαβάστε περισσότερα

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα,

Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Βασιλική Π. Μεσθανέως Η αντιπολίτευση στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, 1949-1963 Πρόλογος Nικηφόρος ιαµαντούρος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 15 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 21 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 49 ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡθΡΩΣΗΣ ΔΑΝΕΙΩΝ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡθΡΩΣΗΣ ΔΑΝΕΙΩΝ ΕYΡΩΣYΣΤΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΠΡΟΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΕΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΔΙΑΡθΡΩΣΗΣ ΔΑΝΕΙΩΝ Εισαγωγή H Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου ("Κεντρική Τράπεζα") στο πλαίσιο της ευρύτερης ευθύνης της έναντι του αυξημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Ιούνιος 2014

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Ιούνιος 2014 Ιούνιος 2014 ΜΕΡΟΣ Α - Κύρια ευρήματα από διαγνωστική ανάλυση SWOT ΜΕΡΟΣ Β - Εξωτερικό περιβάλλον ΜΕΡΟΣ Γ - Όραμα, αποστολή και στρατηγική ΜΕΡΟΣ Α Κύρια ευρήματα από διαγνωστική ανάλυση SWOT ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τις τελευταίες µέρες γίνεται πολύς λόγος για τις παρακολουθήσεις των τηλεφώνων. Πόσο σηµαντικό θεωρείτε, πολιτικά, αυτό το ζήτηµα;

Τις τελευταίες µέρες γίνεται πολύς λόγος για τις παρακολουθήσεις των τηλεφώνων. Πόσο σηµαντικό θεωρείτε, πολιτικά, αυτό το ζήτηµα; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΚΛΟΠΩΝ Τις τελευταίες µέρες γίνεται πολύς λόγος για τις παρακολουθήσεις των τηλεφώνων. Πόσο σηµαντικό θεωρείτε, πολιτικά, αυτό το ζήτηµα; 23 9 7 6 Πολύ

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ

«ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ «ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ» ΟΡΙΣΜΟΣ Η δημοκρατία είναι το πολίτευμα στο οποίο η εξουσία πηγάζει από το λαό, ασκείται από τον λαό και υπηρετεί τα συμφέροντά του. Βασικό χαρακτηριστικό της είναι η λήψη αποφάσεων με ψηφοφορία

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό»

Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Ομιλία στο ΠΕΣΥ 29 Οκτωβρίου 2015, με θέμα «Προσφυγικό Μεταναστευτικό» Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, Τα γεγονότα που εκτυλίσσονται τούτες τις ημέρες μπροστά στα μάτια μας, με τη θάλασσα της Μεσογείου να

Διαβάστε περισσότερα

ΒαρόµετρογιατονΣΚΑΪ. 8-10 Οκτωβρίου2007

ΒαρόµετρογιατονΣΚΑΪ. 8-10 Οκτωβρίου2007 ΒαρόµετρογιατονΣΚΑΪ καιτηνκαθημερινη 8-10 Οκτωβρίου2007 TΑΥΤΟΤΗΤΑΤΗΣΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: PUBLIC ISSUE(Α.Μ. ΕΣΡ: 8). ΑΝΑΘΕΣΗ: Τηλεοπτικός- Ραδιοφωνικός Σταθµός«ΣΚΑΪ»& εφηµερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. ΣΚΟΠΟΣ: Η διερεύνηση

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2015 Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 8 Ιουνίου 2015 08:00 11:00

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ Α1. α. Ορεινοί: Οι επαναστάτες του 1862 προκήρυξαν εκλογές αντιπροσώπων για Εθνοσυνέλευση, η οποία θα ψήφιζε νέο σύνταγμα. Οι εκλογές έγιναν το Νοέμβριο του 1862. Η πλειονότητα

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί}

ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ. «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1. {Ίδρυση και Σκοποί} ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ «ΑΜΕΣΗ Δημοκρατία Στην Πράξη» Άρθρο 1 {Ίδρυση και Σκοποί} Ιδρύεται Συνασπισμός Μη Αντιπροσωπευόμενων στα Κοινοβούλια Πολιτικών Κομμάτων και Κοινωνικών Οργανώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών στα πλαίσια της εκδήλωσης What s Next Κεφαλαιοποιώντας τον θετικό αντίκτυπο της πρόσφατης επίσκεψης του Πρωθυπουργού στην Washington 23 Μαρτίου 2010 Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής

Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 13 η : Απαλλαγή Κυβέρνησης από τα καθήκοντά της Η Διάλυση της Βουλής Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου:

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου: Αναλυτικά η ανακοίνωση του Ιωνά Νικολάου: Επειδή όμως φαίνεται ότι η εκστρατεία εκτόξευσης ανυπόστατων καταγγελιών από τον κ. Παπαγεωργίου τυγχάνει κομματικής εκμετάλλευσης, θα σχολιάσω ορισμένα ζητήματα

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλητής: Κώστας Χριστοφορίδης, Πρόεδρος Συλλόγου Ιµβρίων Αναγόρευση κ. Μιχάλη Μαυρόπουλου σε Επίτιµο Πρόεδρο του Παναγιότατε, Αξιότιµοι Προσκεκληµένοι, Το δεύτερο πρόσωπο που θα τιµήσουµε σήµερα είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Η ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΑΙ Η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αίθουσα της Γερουσίας, Βουλή των Ελλήνων Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2014, Παρασκευή 21 και Σάββατο 22 Νοεμβρίου 2014 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα.

3. Να εξηγήσετε γιατί η αστική επανάσταση δεν κατόρθωσε να επιβληθεί και να οδηγήσει τη Ρωσία σ ένα φιλελεύθερο δηµοκρατικό πολίτευµα. Β. ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Ερωτήσεις ανάπτυξης 1. Λαµβάνοντας υπόψη σας τα εθνικά, κοινωνικά, οικονοµικά και πολιτικά χαρακτηριστικά της τσαρικής Ρωσίας καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση

Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτικές και Κόλπα κατά την Διαπραγμάτευση Τακτική της Τμηματοποίησης Αν σκοπεύεις να διαπραγματευτείς ένα π.χ. συμβόλαιο τριών ετών, διαπραγματεύσου σκληρά για ένα συμβόλαιο ενός έτους μόνο. Όταν η διαπραγμάτευση

Διαβάστε περισσότερα