Η δικονοµία της απαλλοτρίωσης: Συνταγµατική λογική και προοπτική της «ενιαίας δικαιοδοσίας»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η δικονοµία της απαλλοτρίωσης: Συνταγµατική λογική και προοπτική της «ενιαίας δικαιοδοσίας»"

Transcript

1 Η δικονοµία της απαλλοτρίωσης: Συνταγµατική λογική και προοπτική της «ενιαίας δικαιοδοσίας» Γιώργου Γεραπετρίτη Λέκτορα Παν/µίου Αθήνας Εισαγωγικές σκέψεις Η απαλλοτρίωση αποτελεί κρατική ενέργεια µε πολλαπλές νοµικές εκφάνσεις που αντανακλώνται σήµερα και στην πολυδιάσπαση της δικαιοδοτικής ύλης σε δύο δικαιοδοσίες και περισσότερα από δύο αρµόδια δικαστήρια. Συνέπεια του γεγονότος αυτού είναι η όλη διαδικασία να καθίσταται ιδιαίτερα χρονοβόρος και δαπανηρή αλλά κυρίως να παρατείνει µία κατάσταση ανασφάλειας και ψυχικής φθοράς για τους εµπλεκόµενους πολίτες οι οποίοι για µεγάλο διάστηµα βλέπουν το δικαίωµα απόλαυσης της ιδιοκτησίας τους να αιωρείται και δεν µπορούν να οργανώσουν µε ασφάλεια και συνέπεια το µέλλον τους. Η προσπάθεια που γίνεται για την σύντµηση του χρόνου των πολιτικών δικών, ιδιαίτερα µέσω του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ), 1 µε την καθιέρωση αυστηρών προθεσµιών για τον προσδιορισµό και τη συζήτησή τους, δεν µπορεί έως σήµερα να αλλάξει ριζικά το σκηνικό δεδοµένου ότι για την προσβολή των σχετικών πράξεων ή παραλείψεων της ιοίκησης και την ενδεχόµενη άσκηση αγωγικών αξιώσεων εξακολουθεί να απαιτείται η προσφυγή στη διοικητική δικαιοσύνη. Η κατάτµηση αυτή της δικαιοδοτικής ύλης ανταποκρίνεται στη βασική αρχή που υιοθετείται στην Ελλάδα από το σύστηµα απονοµής της δικαιοσύνης όπου η διάκριση ιδιωτικής και διοικητικής διαφοράς αποτελεί το θεµελιώδες κριτήριο κατανοµής του δικαιοδοτικού έργου. 2 Στο ζήτηµα της δικονοµίας της απαλλοτρίωσης η πρόσφατη αναθεώρηση που ολοκληρώθηκε µε τη δηµοσίευση του νέου συνταγµατικού µας Χάρτη τον Απρίλιο του 2001, επέφερε σηµαντικές αλλαγές, η δυναµική των οποίων θα διαφανεί στο µέλλον µε τις αναγκαίες παρεµβάσεις του κοινού νοµοθέτη. Οι σηµαντικές αυτές αλλαγές όµως δεν βρήκαν αντίστοιχη προσοχή και ανταπόκριση στον ακαδηµαϊκό και πολιτικό κόσµο της χώρας µε αποτέλεσµα οι νέες ρυθµίσεις για την προστασία της ιδιοκτησίας, θέµα που αφορά ένα µεγάλο µέρους του πληθυσµιακού δυναµικού της χώρας, να µην συζητηθεί ούτε πριν την κατάθεση της πρότασης αναθεώρησης, ούτε κατά την επεξεργασία της ρύθµισης στη Βουλή. Η παρούσα συµβολή σκοπό έχει, έστω όψιµα να αναδείξει την προβληµατική γύρω από το νέο συνταγµατικό καθεστώς που αφορά τη δικονοµία της απαλλοτρίωσης και ιδιαίτερα την προοπτική της «ενιαίας δικαιοδοσίας». 1. Το νέο συνταγµατικό πλαίσιο 1 Νόµος 2882/2001, όπως τροποποιήθηκε και συµπληρώθηκε από το Ν. 2985/ Άρθρο 94 παρ. 1 και 2 του Συντάγµατος.

2 Η θεµελιώδης δικονοµικής µορφής αναθεωρηµένη ρύθµιση είναι ασφαλώς η πρωτοεµφανιζόµενη πρόβλεψη του άρθρου 17 παρ. 4 µε την οποία ανοίγει ο δρόµος για τον καθορισµό ενιαίας δικαιοδοσίας για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται µε απαλλοτρίωση µέσω της διάταξης ότι «νόµος µπορεί να προβλέπει την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 94, για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται µε την απαλλοτρίωση». Η νέα αυτή ρύθµιση δηµιουργεί ασφαλώς ένα ιδιαίτερα πρόσφορο συνταγµατικό έρεισµα για την καθιέρωση ενιαίας δικαιοδοσίας απαλλοτριώσεων η οποία θα καταλαµβάνει όλη τη σχετική δικονοµική ύλη ανεξάρτητα από τη φύση των σχετικών δικών. Με τον τρόπο αυτό καθιερώνεται εξαίρεση από τη βασική συνταγµατική αρχή των άρθρων 94 παρ. 1 και 2 σύµφωνα µε την οποία η αρµοδιότητα κατανέµεται για µεν τις διοικητικές διαφορές στο Συµβούλιο Επικρατείας και στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια, για δε τις ιδιωτικές διαφορές και τις υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας στα πολιτικά δικαστήρια. Παράλληλα όµως ο αναθεωρητικός νοµοθέτης φρόντισε να περιβάλει τη συνταγµατική δυνατότητα καθιέρωσης ενιαίας δικαιοδοσίας µε µία ιδιαίτερη νοµικοπολιτική σηµασία. Και αυτό γιατί προέβλεψε ρητά την δυνατότητα αυτή στο άρθρο 17 παρ. 4 ειδικά και ανεξάρτητα από τη νέα, γενικής εφαρµογής, διάταξη του άρθρου 94 παρ. 3 σύµφωνα µε την οποία «σε ειδικές περιπτώσεις και προκειµένου να επιτυγχάνεται η ενιαία εφαρµογή της αυτής νοµοθεσίας µπορεί να ανατεθεί µε νόµο η εκδίκαση κατηγοριών ιδιωτικών διαφορών στα διοικητικά δικαστήρια ή κατηγοριών διοικητικών διαφορών ουσίας στα πολιτικά δικαστήρια». Η σκοπιµότητα της καθιέρωσης ειδικής σχετικής εξουσιοδότησης στον κοινό νοµοθέτη για την καθιέρωση ενιαίας δικαιοδοσίας για τις δίκες της απαλλοτρίωσης, έχει βέβαια εκτός από την προφανή σηµασία από άποψη σπουδαιότητας της ρύθµισης και ουσιαστικό νοµικό περιεχόµενο. Και αυτό γιατί ενέχει ευρύτερη εξουσιοδότηση στο βαθµό που επιτρέπει την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας «για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται µε απαλλοτρίωση», άρα κατά γραµµατική ερµηνεία τόσο ακυρωτικών διαφορών όσο και διοικητικών διαφορών ουσίας σε επίπεδο ύλης διοικητικού δικαίου. Πιο περιοριστική είναι από την άποψη αυτή η ρύθµιση του άρθρου 94 παρ. 3 που περιορίζεται µόνο σε ότι αφορά τις διοικητικές δίκες στη δυνατότητα εκδίκασης από πολιτικά δικαστήρια κατηγοριών διοικητικών διαφορών ουσίας Με βάση το νέο συνταγµατικό πλαίσιο δεν εµφανίζεται απολύτως ξεκάθαρο ποιες είναι οι δυνατότητες που καταλίπονται στον κοινό νοµοθέτη για να ρυθµίσει τα θέµατα δικαιοδοσίας της απαλλοτρίωσης. Η βασική δυνατότητα είναι να καθιερώσει ενιαία δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων. Η λύση αυτή θα µπορούσε µε βάση την προσφυγή στις συζητήσεις στην Αναθεωρητική Βουλή να θεωρηθεί ως η µόνη νοµικά δυνατή προοπτική. Κατά τον Εισηγητή της πλειοψηφίας στην αναθεωρητική βουλή «η αρµοδιότητα προσδιορισµού της αποζηµίωσης οδηγείται στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια όπου και φυσικά ανήκει µετά την ολοκλήρωσή τους». 3 Ανεξάρτητα αν κάποιος συµφωνεί επιστηµονικά ή όχι µε τη νοµοτέλεια που φαίνεται να διαπνέει τη σχετική τοποθέτηση του Εισηγητή της πλειοψηφίας σε σχέση µε το αντικείµενο των απαλλοτριωτικών δικών, δεν µπορεί ασφαλώς να αγνοηθεί η ρητή αυτή τοποθέτηση ως ένα ισχυρό στοιχείο ιστορικής ερµηνείας του κειµένου του Συντάγµατος. Μεγαλύτερο έρεισµα προς την κατεύθυνση της αποκλειστικής δυνατότητας µεταφοράς στα διοικητικά δικαστήρια µπορεί να αναζητηθεί στη συνδυαστική ερµηνεία των διατάξεων του Συντάγµατος. Στο πνεύµα αυτό θα πρέπει να αποδοθεί σηµασία στη νέα µεταβατική διάταξη του άρθρου 117 παρ. 7 που ορίζει 3 Η έµφαση είναι πρόσθετη. 2

3 ότι «η ισχύς της αναθεωρηµένης διάταξης του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 17 αρχίζει µε τη θέση σε ισχύ του σχετικού εκτελεστικού νόµου και πάντως από ». 4. Όπως προκύπτει από συνδυαστική ερµηνεία των δύο διατάξεων, το αποτέλεσµα της ενιαίας δικαιοδοσίας των απαλλοτριωτικών δικών επέρχεται αυτοδικαίως µε τη λήξη της σχετικής προθεσµίας και άρα ο εκτελεστικός νόµος που τυχόν θα είχε µεσολαβήσει θα είχε µόνο βεβαιωτική ισχύ. Εύλογα προκύπτει από την προσέγγιση αυτή ότι εφόσον δεν υπήρχε νοµοθετική παρέµβαση έως την προβλεπόµενη καταληκτική ηµεροµηνία, τα διοικητικά δικαστήρια θα καθίσταντο συνολικά και αποκλειστικά αρµόδια για όλες τις διαφορές και υποθέσεις που σχετίζονται µε την απαλλοτρίωση. Θα πρέπει πάντως να επισηµανθεί στο σηµείο αυτό ότι η σε πρώτη ανάγνωση εύλογη ερµηνευτική αυτή προσέγγιση δεν στερείται νοµικών προβληµάτων. Τα προβλήµατα αυτά έχουν να κάνουν κυρίως µε τη διατύπωση των σχετικών διατάξεων και τη σηµειολογία που τις συνοδεύει. Η µεν διάταξη του άρθρου 17 παρ. 4 έχει ένα αµιγώς δυνητικό χαρακτήρα (νόµος «µπορεί» να προβλέπει ) όπως συµβαίνει µε πάρα πολλές διατάξεις του Συντάγµατος µας, και µάλιστα µε τη συγγενή διάταξη του άρθρου 94 παρ Έστω και αν η τελευταία αυτή διάταξη έχει περισσότερο χαρακτήρα έννοιας γένους προς την ειδική ρύθµιση του άρθρου 17 παρ. 4, που έχει σαφώς προσδιορισµένο αντικείµενο, η αυτοτελής γραµµατική τους ερµηνεία µας οδηγεί µόνο προς την καθιέρωση διακριτικής ευχέρειας προς τον κοινό νοµοθέτη, δηλαδή δυνατότητας να επιλέξει ανάµεσα στο υφιστάµενο καθεστώς διάσπασης της δικονοµικής ύλης ή στην καθιέρωση ενιαίας διακαιοδοσίας, πολιτικής ή διοικητικής. Όµως, εάν θεωρηθεί ότι ο αναθεωρητικός νοµοθέτης δε θέλησε να παράσχει δυνατότητα στη Βουλή αλλά κατ ουσίαν να την υποχρεώσει να προχωρήσει στην έκδοση εκτελεστικού νόµου για την εγκαθίδρυση ενιαίας δικαιοδοσίας, ποιος ήταν ο λόγος που τον απέτρεψε από το να αναγνωρίσει ρητά την ενιαία δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων και να προβλέψει µεταβατική περίοδο για την µεταφορά της σχετικής αρµοδιότητας, πρακτική η οποία έχει ιστορικό συνταγµατικό προηγούµενο µε την µεταφορά των διοικητικών διαφορών ουσίας στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια. 6 Μία τέτοια επιλογή ασφαλώς δεν θα δηµιουργούσε την ερµηνευτική 4 Η έµφαση είναι πρόσθετη. 5 Η ίδια διατύπωση µε αυτήν της µεταβατικής διάταξης του άρθρου 117 παρ. 7 ανευρίσκεται και στο άρθρο 118 παρ. 4 µε την ίδια ακριβώς ηµεροµηνία έναρξης των αποτελεσµάτων της βασικής ρύθµισης. Όµως η κρίσιµη διαφορά στην περίπτωση αυτή, που αναφέρεται στα άρθρα 89 παρ. 2 και 3 για την παράλληλη άσκηση καθηκόντων από δικαστικούς λειτουργούς, είναι ότι οι διατύπωση των ρυθµίσεων είναι αυστηρή και δεν αφήνει πιθανότητα ερµηνείας προς την κατεύθυνση της καθιέρωσης διακριτικής ευχέρειας υπέρ του κοινού νοµοθέτη. 6 Για τη σχέση ουσιαστικής και µεταβατικής συνταγµατικής διάταξης, χρήσιµα συµπεράσµατα θα µπορούσαν να συναχθούν και λόγω συνάφειας µε τα εδώ εξεταζόµενα θέµατα µε αναγωγή στις προβλέψεις των Συνταγµάτων του 1952 και του 1975 που αφορούσαν τη µεταφορά της αρµοδιότητας των διοικητικών διαφορών στα διοικητικά δικαστήρια. Το Σύνταγµα του 1952 καθιέρωνε στο άρθρο 82 εδ. α την αρχή ότι όλες οι διοικητικές διαφορές «αµφισβητούµενη διοικητικού» εκδικάζονται από τα τακτικά διοικητικά δικαστήρια. Παράλληλα περιελάµβανε και ρύθµιση ουσιαστικά µεταβατικού χαρακτήρα- σύµφωνα µε την οποία «αι διοικητικαί διαφοραί εξακολουθούσιν επί του παρόντος και µέχρι της συστάσεως των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων να υπάγονται εις τα κοινά δικαστήρια» (άρθρο 86). Με τον τρόπο αυτό καθιερώνεται µεν η δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων για τις διοικητικές διαφορές ουσίας, όµως ε δεσµεύεται ο κοινός νοµοθέτης χρονικά για τη συγκρότηση των δικαστηρίων αυτών ε συνέπεια πρακτικά να µπορεί να διατηρεί επ αόριστον τη de facto αρµοδιότητα των πολιτικών δικαστηρίων, όπως και πράγµατι συνέβη αφού µόνο τα φορολογικά δικαστήρια συστήθηκαν ως τακτικά διοικητικά δικαστήρια ειδικής δικαιοδοσίας. Στην προκειµένη περίπτωση η διακριτική ευχέρεια δεν αφορούσε την κατανοµή της αρµοδιότητας και τη σύσταση των διοικητικών δικαστηρίων αλλά το χρόνο σύστασής τους. Από την άλλη πλευρά, ο συντακτικός νοµοθέτης του

4 αυτή σύγχυση και θα ήταν προφανώς πιο συµβατή και µε τη φύση και µεθοδολογική διάρθρωση του Συντάγµατος. Και αυτό γιατί, δεν είναι τουλάχιστον από άποψη συνταγµατικής µεθοδολογίας- ορθό το πνεύµα και το περιεχόµενο ενός συνταγµατικού κανόνα ουσιαστικά να προσδιορίζεται από τη µεταβατική διάταξη που τον αφορά. Όσο και αν το κείµενο του ελληνικού Συντάγµατος αποτελεί λειτουργικά ενιαίο νοµικό κείµενο χωρίς εσωτερική διαβάθµιση από άποψη ισχύος και ιεράρχησης οπότε οι διατάξεις του θα πρέπει να λογίζονται και να ερµηνεύονται συνθετικά, η µεταβατική διάταξη τίθεται εξ ορισµού για να υπηρετήσει τη βασική διάταξη που εξυπηρετεί ώστε να διασφαλίζονται οι χρόνοι εφαρµογής των σχετικών διατάξεων ή να εξασφαλίζεται η ενότητα του δικαίου και να αποτρέπονται ανεπιεικείς ρυθµίσεις ή καταστάσεις σύγχυσης από την αλλαγή ενός κανονιστικού πλαισίου. Με βάση τη συλλογιστική αυτή ο ουσιαστικός καθορισµός της ερµηνείας ενός συνταγµατικού κανόνα µε βάση το περιεχόµενο µιας µεταβατικής διάταξης που τον αφορά, αν δε δηµιουργεί πρόβληµα νοµικής ερµηνευτικής, ασφαλώς αποτελεί πληµµελή νοµοτεχνική διατύπωση. Αυτό φαίνεται να συµβαίνει και στη συγκεκριµένη περίπτωση όπου η καθιέρωση µε το συνταγµατικό κανόνα µιας ευχέρειας για τον κοινό νοµοθέτη µετατρέπεται µέσω της σχετικής µεταβατικής διάταξης σε υποχρέωση η οποία µάλιστα θα πρέπει να τηρηθεί εντός συγκεκριµένου χρόνου. 7 Από την άλλη πλευρά είναι αµφισβητούµενο κατά πόσον ο νοµοθέτης παρεµβαίνοντας ρυθµιστικά θα µπορούσε να υπαγάγει τις διαφορές που προκύπτουν από την απαλλοτρίωση συνολικά στην αρµοδιότητα των πολιτικών δικαστηρίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η σύγχυση σχετικά µε την εφαρµοστέα δικαιοδοσία κατέλαβε και το αναθεωρητικό σώµα δεδοµένου ότι αναθεωρητική πρόταση αποτέλεσε την κατάληξη της συζήτησης σχετικά µε την αρµοδιότητα των δικαστηρίων της αποζηµίωσης µε εκ διαµέτρου αντίθετες απόψεις σχετικά µε το που θα πρέπει να κατευθυνθεί η δικαιοδοσία της απαλλοτρίωσης. Επισηµαίνεται σχετικά ότι αντίθετα µε τον εισηγητή της πλειοψηφίας, κατά τον εισηγητή της αξιωµατικής επιµένει στην υπαγωγή των διοικητικών διαφορών ουσίας στα διοικητικά δικαστήρια (άρθρο 94 παρ. 1 εδ. α) καθιέρωσε όµως ουσιαστικά µεταβατική διάταξη µε την οποία αρµόδια σχετικά παρέµεναν τα πολιτικά δικαστήρια έως την υπαγωγή των σχετικών διαφορών στα διοικητικά δικαστήρια, η οποία θα έπρεπε να ολοκληρωθεί εντός πέντε ετών από της ισχύος του Συντάγµατος, εκτός αν προθεσµία αυτή παρατεινόταν µε νόµο, όπως και συνέβη µε το Ν. 1051,/191, το Ν. 1263/1982 και το Ν. 1366/1983 (άρθρο 33) για 3 ακόµη έτη. Η δικαιοδοσία των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων ολοκληρώθηκε µε τη θέση σε ισχύ του άρθρου 1 του Ν. 1406/1983. Όπως γίνεται φανερό από την παραπάνω σύντοµη ιστορική επισκόπηση, αντίθετα µε ότι συνέβη στην πρόσφατη αναθεώρηση για τη δικαιοδοσία των υποθέσεων απαλλοτρίωσης, οι (ουσιαστικά) µεταβατικές διατάξεις αν και εντάσσονταν οργανικά στο ίδιο άρθρο µε τη βασική ρύθµιση, δεν διαφοροποιούσαν το πνεύµα και τη λογική της, η οποία καθόριζε ρητά τον εφαρµοζόµενο κανόνα. 7 Η προβληµατική που αναπτύσσεται εδώ σε σχέση µε τη νοµική ερµηνευτική του Συντάγµατος θα είχε ασφαλώς διαφορετικό προσανατολισµό εφόσον ο συνταγµατικός χάρτης αναγνώριζε διαφορετική κανονιστική ισχύ στους συνταγµατικούς κανόνες, όπως συµβαίνει µε συνταγµατικά κείµενα άλλων ευρωπαϊκών κρατών. Στην Ισπανία για παράδειγµα, υπάρχει διαβάθµιση ανάµεσα στους συνταγµατικούς κανόνες πλήρους ισχύος και στην κατευθυντήριες αρχές του Συντάγµατος (άρθρα 39-52). Κατά την άσκηση του δικαιοδοτικού ελέγχου, οι αρχές αυτές χρησιµεύουν για την ερµηνεία των υπολοίπων διατάξεων του Συντάγµατος και θα πρέπει να γίνονται σεβαστές κατά την ενάσκηση της δηµόσιας εξουσίας χωρίς όµως να απολαµβάνουν άµεση ισχύ, µε την έννοια ότι οι πολίτες δεν µπορούν να τις επικαλεστούν απευθείας τις παρά µόνο εφόσον έχει εκδοθεί νόµος που τις αναγνωρίζει και τις διασφαλίζει. Αντίστοιχη διαβάθµιση εντοπίζεται και στο Ιρλανδικό Σύνταγµα το οποίο αναγνωρίζει κατευθυντήριες αρχές µε περιορισµένη κανονιστική ισχύ δεδοµένου ότι αποτελούν γενική οδηγία προς το Κοινοβούλιο κατά την άσκηση της νοµοθετικής εξουσίας αλλά δεν µπορούν να αποτελέσουν νοµική βάση για το χαρακτηρισµό ενός νόµου ως αντισυνταγµατικού. 4

5 αντιπολίτευσης «αφού θα πρέπει να είναι µία δικαιοδοσία γιατί να µην ορίσουµε ποια είναι η δικαιοδοσία από τώρα? Είναι τα πολιτικά δικαστήρια». Μία δυνατότητα προς την κατεύθυνση αυτή θα µπορούσε να προκύψει από την ενεργοποίηση της γενικής ρύθµισης του άρθρου 94 παρ. 3 που καθιερώνει τη δυνατότητα του νοµοθέτη να υπαγάγει την εκδίκαση κατηγοριών διοικητικών διαφορών ουσίας στα πολιτικά δικαστήρια. Το άρθρο 94 παρ. 3 θα µπορούσε όµως να αποτελέσει συνταγµατικό θεµέλιο µόνο εφόσον θεωρηθεί ότι η ειδική συνταγµατική διάταξη του άρθρου 17 παρ. 4 δεν αποτελεί κώλυµα για την εφαρµογή της σαφώς γενικότερης- αυτής ρύθµισης. Και αυτό γιατί εάν δεχθούµε ότι η διάταξη του άρθρου 17 παρ. 4 δεν καταλείπει καµία διακριτική ευχέρεια στον κοινό νοµοθέτη, στη βάση του συλλογισµού που παρατέθηκε, η δικαιοδοσία της απαλλοτρίωσης µπορεί να είναι µόνο η διοικητική δικαιοσύνη και συνεπώς η ειδική αυτή ρύθµιση θα πρέπει να κατισχύσει της γενικής δυνατότητας που αφήνει ανοικτή το άρθρο 94 παρ. 3 το οποίο εισάγει για πρώτη φορά στην ελληνική έννοµη τάξη το κριτήριο της σχετικότητας στην κατανοµή της δικαιοδοτικής ύλης, εγκαταλείποντας το παραδοσιακό µέσο διάκρισης ανάµεσα σε ιδιωτική και διοικητική διαφορά. Ακόµη όµως και αν τύχει εφαρµογής η γενική ρύθµιση και µεταφερθεί η αρµοδιότητα στα πολιτικά δικαστήρια, η µεταφορά αυτή δεν θα αφορά τις αιτήσεις ακύρωσης που σχετίζονται µε την απαλλοτρίωση οι οποίες δεν εµπίπτουν στο οντολογικό περιεχόµενο του άρθρου 97 παρ. 4. Με ον τρόπο αυτό ουσιαστικά θα υπονοµευόταν σκοπός της καθιέρωσης ενιαίας δικαιοδοσίας που είναι η συγκέντρωση όλης της σχετικής ύλης υπό µία δικαιοδοσία. Αυτό θα ήταν δυνατόν µόνο εάν, στα όρια που προδιαγράφει το Σύνταγµα και έχει αναγνωρίζει η νοµολογία του Συµβουλίου Επικρατείας, µετατρέπονταν οι διαφορές από πράξεις που αφορούν την απαλλοτρίωση από ακυρωτικές σε διαφορές ουσίας. 8 Μία ενδιάµεση δυνατότητα θα µπορούσε να θεωρηθεί η διατήρηση της σηµερινής κατάστασης µε τη διάσπαση της δικαιοδοτικής ύλης, ή ακόµη και αναδιανοµή των αρµοδιοτήτων διατηρώντας όµως αρµοδιότητα και της πολιτικής και της διοικητικής δικαιοσύνης σε συναφή θέµατα. Στο σηµείο αυτό όµως θα πρέπει να αναδειχθούν τα ερµηνευτικά προβλήµατα που αναδεικνύονται σχετικά µε τη λύση αυτή στο πλαίσιο της συνδυασµένης ερµηνείας των άρθρων 17 παρ. 4 και 117 παρ. 7. Εάν όπως σηµειώθηκε παραπάνω το νόηµα των σχετικών διατάξεων είναι ότι η διοικητική δικαιοσύνη καθίσταται µόνη αρµόδια για την εκδίκαση των διαφορών που προκύπτουν από απαλλοτριώσεις και η έκδοση εκτελεστικού νόµου έχει µόνο βεβαιωτικό χαρακτήρα, θα ρπει σύµφωνα µε τη µεταβατική διάταξη αυτοδικαίως από την 1 η Ιανουαρίου 2000, εάν ασφαλώς δεν είχε προηγηθεί η έκδοση του σχετικού εκτελεστικού νόµου, να έχει επέλθει το αποτέλεσµα αυτό. εδοµένου ότι ο εκτελεστικός νόµος θα έχει µόνο βεβαιωτικό χαρακτήρα και δεν προβλέπεται εκ του Συντάγµατος καµία δυνατότητα παράτασης της σχετικής προθεσµίας, δεν µπορεί να θεωρηθεί ως συνταγµατικά ανεκτή η διά νόµου παράταση της προθεσµίας αυτής. Γιατί µε τον τρόπο αυτό θα υπήρχε καταστρατήγηση, εάν όχι ευθεία παραβίαση της συνταγµατικής ρύθµισης που προβλέπει ρητά και ανεξαίρετα την καθιέρωση της 8 Σύµφωνα µε τη νοµολογία του Συµβουλίου Επικρατείας (ΣΕ 1315/1992, ΣΕ 2754/1994), ο νοµοθετικός χαρακτηρισµός ακυρωτικών διαφορών ως διαφορών ουσίας και η υπαγωγή τους στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια δεν µπορεί να φτάνει έως του σηµείου να καταλύει τη γενική ακυρωτική αρµοδιότητα του Συµβουλίου Επικρατείας. Ειδικά πάντως για το θέµα της απαλλοτρίωσης το Ευρωπαϊκό ικαστήριο ικαιωµάτων του Ανθρώπου (Υπόθεση Zumtobel κατά Αυστρίας 28/1992/373/447) έχει αποδεχθεί ότι ο ακυρωτικός έλεγχος πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Σύµβασης ικαιωµάτων του Ανθρώπου για την αποτελεσµατική δικαστική προστασία. 5

6 αρµοδιότητας της διοικητικής δικαιοσύνης. Συνεπώς ή θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι η καθιέρωση της ενιαίας δικαιοδοσίας τους άρθρου 17 παρ. 4 προβλέπεται ως δυνατότητα, σύµφωνα µε την αυτοτελή ερµηνευτική προσέγγιση της διάταξης οπότε είναι προφανές ότι ο κοινός νοµοθέτης µπορεί να απόσχει από την ενεργοποίηση της σχετικής ευχέρειας που του καταλείπει το Σύνταγµα, είτε θα πρέπει να γίνει δεκτό ότι σε συνδυασµό µε το άρθρο 117 παρ. 7 η διοικητική δικαιοσύνη καθίσταται αυτοδίκαια αρµόδια από την προβλεπόµενη ρητά ηµεροµηνία και άρα ο κοινός νοµοθέτης δεν µπορεί µε κανένα τρόπο να παρακάµψει την συνταγµατική επιταγή παρεκτείνοντας µε κοινό νόµο την προβλεπόµενη προθεσµία. Η ερµηνευτική ανάµιξη των δύο προσεγγίσεων σύµφωνα µε την οποία είναι υποχρεωτική η καθιέρωση της αρµοδιότητας της διοικητικής δικαιοσύνης αλλά παραµένει το δικαίωµα του νοµοθέτη να διατηρήσει επ αόριστον το υφιστάµενο status quo της διασπασµένης δικαιοδοσίας αποτελεί οριακή περίπτωση ερµηνευτικής ακροβασίας. 2. Σκοπιµότητα καθιέρωσης ενιαίας δικαιοδοσίας Το ερώτηµα βέβαια που τίθεται σε προκαταρκτικό επίπεδο είναι κατά πόσον είναι σκόπιµη η καθιέρωση ενιαίας δικαιοδοσίας σε ότι αφορά την απαλλοτρίωση ή εάν η επί µακρόν υφιστάµενη διάσπαση της σχετικής ύλης είναι σκόπιµη ή εξυπηρετεί καλύτερα το σκοπό της πιο έγκαιρης και ποιοτικής απονοµής της δικαιοσύνης. Μόνο εάν η απάντηση σε αυτό το ερώτηµα γέρνει προς την πλευρά της ενιαίας δικαιοδοσίας ανακύπτει το ζήτηµα ποια δικαιοδοσία είναι εκείνη που µπορεί να στηρίξει το νοµικό οικοδόµηµα της απαλλοτρίωσης. Για λόγους µεθοδολογικούς, η επιχειρηµατολογία που θα ακολουθήσει δεν θα ακολουθήσει την εύλογη αυτή σειρά αλλά, µετά από την συνοπτική παρουσίαση του θεωρητικού θεµελίου της σχετικής προβληµατικής, θα δεχθεί αρχικά τη σκοπιµότητα καθιέρωσης ενιαίας δικαιοδοσίας, που φαίνεται εξάλλου να είναι και η προτίµηση του ιστορικού αναθεωρητικού νοµοθέτη του Από την ανάλυση που θα ακολουθήσει σχετικά µε την προτιµητέα δικαιοδοσία θα συναχθούν ελπίζω χρήσιµα συµπεράσµατα και για το αν είναι στην πραγµατικότητα σκόπιµη η επιλογή της ενιαίας δικαιοδοσίας έναντι της διάσπασης της δικαιοδοτικής ύλης. Στο πλαίσιο της ανάλυσης αυτής επιχειρείται να αναδειχθεί τόσο η φύση και δυναµική του αντικειµένου των απαλλοτριωτικών δικών όσο και ο τρόπος που οι δίκες αυτές εντάσσονται στις δικαιοδοτικές δοµές του συστήµατός µας. Έµφαση αποδίδεται στο ερώτηµα ως προς το ποια είναι τα κυρίαρχα κρινόµενα θέµατα, δηλαδή τα αστικά ή τα διοικητικά, όσο και στην τάση που διαµορφώνεται γενικά, δηλαδή ποια είναι τα ζητήµατα εκείνα που τείνουν να αποκτήσουν µεγαλύτερη αξία και ενέργεια ώστε να διαµορφώνουν και µία σχετική δυναµική µεταφέροντας έτσι αντίστοιχα και τη δικονοµική έµφαση. 2.1 Το θεωρητικό θεµέλιο Ταχύτητα στην απονοµή της δικαιοσύνης και κόστος για τους διαδίκους Ο χρόνος ολοκλήρωσης των δικών που αφορούν την απαλλοτρίωση αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα θέµατα τα οποία καλείται ο εκάστοτε νοµοθέτης να αντιµετωπίσει. Η αποδεδειγµένη στην πράξη χρονοτριβή στην επίλυση των ζητηµάτων της απαλλοτρίωσης ασφαλώς εντάσσεται στη γενικότερη προβληµατική της καθυστέρησης στην απονοµή της δικαιοσύνης, αλλά παράλληλα προσλαµβάνει και περαιτέρω παραµέτρους που σχετίζονται µε τη φύση των κρινόµενων ζητηµάτων αλλά και, ιδιαίτερα, τις συνέπειες της απαλλοτρίωσης για τους ενδιαφερόµενους 6

7 πολίτες. Είναι προφανές ότι η επιµήκυνση της διαδικασίας για την ολοκλήρωση της απαλλοτρίωσης διαιωνίζει µία κατάσταση υπέρµετρης ανασφάλειας για την ευηµερία και την προοπτική των πολιτών στο βαθµό που η στέγη αποτελεί στοιχείο σύµφυτο του βασικού επιπέδου διαβίωσης των πολιτών και συνακόλουθα της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους. Παράλληλα όµως επιβαρύνει σηµαντικά και από άποψη κόστους την όλη διαδικασία για τους διαδίκους οι οποίοι οφείλουν καταρχήν εκτός των δικαστικών εξόδων να καταφύγουν και σε εκτεταµένη νοµική υποστήριξη για τη διαφύλαξη των δικαιωµάτων και εννόµων συµφερόντων τους. Είναι δε σηµαντικό να δοθεί έµφαση στο γεγονός ότι µε το σηµερινό καθεστώς πολυδιάσπασης της δικαστικής ύλης της απαλλοτρίωσης, τις περισσότερες φορές οι διάδικοι αναγκάζονται να καταφεύγουν σε περισσότερους του ενός νοµικού αρωγού. Και αυτό γιατί η τάση που τείνει να παγιωθεί στην παροχή έννοµης προστασίας υπαγορεύει ότι για δίκες όπου διακυβεύονται σηµαντικά συµφέροντα, η νοµική υποστήριξη θα πρέπει να εµπιστεύεται σε νοµικούς µε εξειδίκευση στη φύση του επίδικου αντικειµένου. Είναι προφανές από την άποψη αυτή ότι ο εξειδικευµένος δικηγόρος του αστικού δικαίου θα έχει τη δυνατότητα να χειριστεί αποτελεσµατικά εκείνες τις υποθέσεις απαλλοτρίωση που άγονται στα πολιτικά δικαστήρια. Από την άλλη πλευρά η ιδιαίτερη φύση των κρινόµενων θεµάτων στη διοικητική δίκη που αφορά τη νοµιµότητα της απαλλοτριωτικής πράξης ή άλλων συναφών διοικητικών πράξεων επιβάλει τις περισσότερες φορές προσφυγή και σε δεύτερο νοµικό εξοικειωµένο µε τη ουσία και τη δικονοµία του διοικητικού δικαίου. Υπό το φως των ανωτέρω παρατηρήσεων γίνεται φανερό ότι η διάσπαση της ύλης έχει ιδιαίτερα επιβαρυντικές παράπλευρες συνέπειες για τους εµπλεκόµενους πολίτες. Η ενοποίηση της διαδικασίας, ανεξάρτητα εάν θα οδηγήσεις στην ουσιαστική σύντµηση του χρόνου ολοκλήρωσης των σχετικών δικών, θα έχει σαφώς ως αποτέλεσµα τον περιορισµό των εξόδων που υφίστανται οι ιδιοκτήτες για να απολαµβάνουν αποτελεσµατική έννοµη προστασία της αρεσκείας τους. Το θέµα του χρόνου ολοκλήρωσης των σχετικών δικών και του κόστους των σχετικών δικών για τους πολίτες θα πρέπει να αντιµετωπισθεί και υπό το πρίσµα του αναθεωρηµένου Συντάγµατος.. Σύµφωνα µε νέα ρύθµιση του άρθρου 17 παρ. 4 του αναθεωρηµένου Συντάγµατος, που συνιστά αναµφίβολα τη σηµαντικότερη ουσιαστική αλλαγή που επήλθε, τουλάχιστον από άποψη προστασίας του πυρήνα του δικαιώµατος της ιδιοκτησίας, αναγνωρίζεται σηµαντική παρέκκλιση από τον κανόνα ότι πριν την καταβολή της προσωρινής ή οριστικής αποζηµίωσης διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώµατα του ιδιοκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη. Σύµφωνα µε τη νέα ρύθµιση, το κράτος µπορεί να προβαίνει στην κατάληψη των ακινήτων τα οποία έχουν κηρυχθεί αναγκαστικώς απαλλοτριωµένα και πριν την καταβολή της αποζηµίωσης. προκειµένου να εκτελεστούν έργα κοινής ωφέλειας ή γενικότερης σηµασίας για την οικονοµία της χώρας ή έργων µε προφανή κοινή ωφέλεια υπέρ του ηµοσίου, ΝΠ, ΟΤΑ, οργανισµών κοινής ωφέλειας και δηµοσίων επιχειρήσεων. Προϋποθέσεις για να συµβεί αυτό είναι να µεσολαβήσει ειδική απόφαση του δικαστηρίου της αποζηµίωσης, να καταβληθεί εύλογο τµήµα της αποζηµίωσης και να υπάρξει πλήρης εγγύηση υπέρ του δικαιούχου. Με το άρθρο 1 παρ. 3 του Ν. 2985/2002 προστέθηκε νέο άρθρο 7Α στον Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (Ν. 2882/2001) σύµφωνα µε το οποίο το εύλογο τίµηµα αποζηµίωσης που θα πρέπει να κατατεθεί πριν από την κατάληψη του ακινήτου δεν µπορεί να είναι µικρότερο από το 70% κατά το οικείο σύστηµα προσδιοριζόµενης αντικειµενικής αξίας του ακινήτου, άλλως της εκτιµώµενης αποζηµίωσης. εδοµένου ότι στις αναγνωριζόµενες από το Σύνταγµα εξαιρέσεις, ο καθού η αναγκαστική 7

8 απαλλοτρίωση δεν λαµβάνει την κατά τεκµήριο, αν και σπάνια στην πράξη- πλήρη την αποζηµίωση που αντιστοιχεί στην περιουσιακή του απώλεια, υφίσταται σαφώς ο κίνδυνος να έχει ήδη υπάρξει κατάληψη του επίµαχου ακινήτου µε καταβολή της εύλογης αποζηµίωσης και παράλληλα να συνεχίζεται για τον ενδιαφερόµενο η διαδιακασία ενώπιον του αρµοδίου δικαστηρίου για την ακύρωση της κήρυξης της απαλλοτρίωσης και για τυχόν αποζηµιωτικές αξιώσεις. Σε κάθε περίπτωση, εξ ορισµού εφόσον έχει εφαρµογή η σχετική εξαίρεση για κατάληψη «πριν από τον προσδιορισµό και την καταβολή της αποζηµίωσης» θα συνεχίζονται οι δίκες για τον προσδιορισµό της τιµής µονάδος. Είναι φανερό ότι τόσο από άποψη ουσιαστικών συνεπειών όσο και από κοσµοθεωρητική, από τη στιγµή που δεν καταβάλλεται ολόκληρη η αποζηµίωση δεν θα πρέπει η διαδικασία να έχει µακρά διάρκεια µε αποτέλεσµα τη de factο αποψίλωση της περιουσίας να παρατείνεται και να διευρύνει τα προβλήµατα των εµπλεκόµενων πολιτών Ανάπτυξη τεχνογνωσίας και εξειδίκευσης Ενότητα νοµολογίας Η λογική της ενιαίας δικαιοδοσίας αποτελεί εξ ορισµού ρήγµα προς την παραδοσιακή συνταγµατικά αρχή του δογµατικού κριτηρίου της φύσης της διαφοράς. Και αυτό γιατί εγκαταλείπει το παραδοσιακό δογµατικό κριτήριο της φύσης της διαφοράς θέτοντας ως βασικό εργαλείο διάκρισης τη γενεσιουργό αιτία που γέννησε τις διαφορές. Από τη στιγµή που τα ίδια πραγµατικά περιστατικά δηµιουργούν τα δικαστική διαφορά εµφανίζεται εύλογο η αντιµετώπιση των κρινόµενων νοµικών θεµέτων να γίνεται από µία δικαιοδοσία ή ακόµη και ένα δικαστήριο, το οποίο θα έχει τη συνολική ευθύνη για τη ρύθµισή τους. Με τον τρόπο αυτό αφενός διασφαλίζεται ενότητα νοµολογίας, δεδοµένου τι σε περίπτωση κατάτµησης της δικαιοδοσίας δεν είναι σπάνιο το φαινόµενο λήψης αποφάσεων που κατ ουσίαν υιοθετούν διαφορετικές λύσεις, έστω και αν οι έννοµες συνέπειες δεν ταυτίζονται και αφετέρου ο δικαστικός σχηµατισµός που καλείται να λάβει τις αποφάσεις αποκτά ιδιαίτερη εξοικείωση µε το κρινόµενο αντικείµενο. Η εξοικείωση αυτή δεν αφορά µόνο τη συγκεκριµένη υπόθεση στην οποία προφανώς επί ενιαίας δικαιοδοσίας ο δικαστής έρχεται αντιµέτωπος µε όλα τα νοµικά ζητήµατα που ανακύπτουν έτσι ώστε να έχει απόλυτη εποπτεία και να άγεται στην κρίση του µε µεγαλύτερη ασφάλεια, αλλά και στο σύνολο των σχετικών υποθέσεων. Η αποκτώµενη εξειδίκευση και τεχνογνωσία που προκύπτει από τη συνεχή εντρύφησή του µε συγκεκριµένο αντικείµενο αποτελεί ασφαλώς χρήσιµο οδηγό για τον ερµηνευτή του δικαίου Απλούστευση διαδικασιών εξορθολογισµός δικονοµικού συστήµατος εν είναι σπάνιο το φαινόµενο στο σχεδιασµό των δικονοµικών κανόνων δικαίου και της οργάνωσης και λειτουργίας των δικαστηρίων να παραβλέπεται ο θεµελιώδης κανόνας ισορροπίας κάθε νοµικού συστήµατος: Οι κανόνες του δικονοµικού δικαίου τίθενται ακριβώς για να εξυπηρετήσουν το ουσιαστικό θετικό δίκαιο και δεν ανάγονται ποτέ σε αυτοσκοπό ή επικυρίαρχο στοιχείο. Η δικονοµία υπηρετεί το ουσιαστικό δίκαιο και δεν το ρυθµίζει. Ο αυτονόητος αυτός κανόνας που θα όφειλε να αποτελεί το εφαλτήριο οποιουδήποτε σχεδιαστή του δικαίου δυστυχώς όλο και περισσότερο απαλλοτριώνεται προς χάριν ενός µοντέρνου συστήµατος απονοµής του δικαίου το οποίο στηρίζεται στην εν πολλοίς λανθασµένη φιλοσοφία ότι η πολυπλοκότητα διασφαλίζει την ακεραιτότητα και την αµεροληψία. Η θυσία της 8

9 απλότητας και της διαφάνειας της διαδικασίας δεν αποτελεί όσο θα έπρεπε τη Λυδία λίθο του δικονοµικού σχεδιασµού αλλά πολλές φορές θυσιάζεται, ίσως και υποσυνείδητα από εµάς τους νοµικούς για να διασφαλίσουµε το προνόµιο της αποκλειστικής γνώσης ενός πολύπλοκου συστήµατος απρόσιτου στον απλό πολίτη. Αν ήθελα να προχωρήσω ένα βήµα παραπέρα θα επεσήµανα ότι ένα πολύπλοκο δικονοµικό σύστηµα αποξενώνει το δίκαιο ακόµη και από τον µη εξειδικευµένο νοµικό ερµηνευτή του δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό και το διοικητικό δίκαιο στην Ελλάδα βιώνει µία µεταβατική περίοδο από τη ευρεία διάχυση του δικαίου στην εξελικτική κωδικοποίηση και ανασυγκρότησή του. Όµως αυτή η µεταβατική περίοδος συνοδεύεται και από φαινόµενα συχνής µεταφοράς αρµοδιότητας από ένα σε άλλο δικαστήριο και δικανικό σχηµατισµό µε αποτέλεσµα να επικρατεί σύγχυση ακόµη και µεταξύ των δικηγόρων που συντελεί στην επιβάρυνση της διαδικασίας τόσο από άποψη χρόνου όσο και από άποψη χρηµάτων. υστυχώς βιώνουµε τελευταία όλο και περισσότερο στο δίκαιο της απαλλοτρίωσης περιπτώσεις παραµπεπτικών αποφάσεων διοικητικών δικαστηρίων σε θέµατα που αφορούν πολεοδοµικά και ιδιοκτησιακά θέµατα που καθόλου δε συµβάλλουν στην ορθολογικότερη απονοµή της δικαιοσύνης. ηµιουργούν όµως από την άλλη πλευρά και ένα, σχετικά µικρό, σώµα εξειδικευµένων δικηγόρων οι οποίοι συγκεντρώνουν ολοένα και περισσότερη δικαστική ύλη αφού µεγάλο µέρος νοµικών δεν αισθάνεται άνεση να χειριστεί τέτοιας φύσης σύνθετα νοµικά ζητήµατα. Συνεπώς περιπτώσεις σύγκρουσης αρµοδιοτήτων, έστω και αν τελικά το νοµικό οικοδόµηµα φροντίζει για την οριστική τους λύση µε προσφυγή σε ειδικό δικαστήριο, αποτελούν παθολογία του δικονοµικού συστήµατος και θα πρέπει να καταβάλλεται προσπάθεια ιδίως από τον κοινό νοµοθέτη να περιορίζονται δραστικά µε εξορθολογισµένων δικονοµικών κανόνων. 9 Ο δικονοµικός χώρος της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης αποτελεί αναµφίβολα σήµερα στην ελληνική νοµική πραγµατικότητα αρένα πολυδιάσπασης και σύνθετης ερµηνευτικής προσέγγισης. εν είναι µόνο η κατανοµή της δικονοµικής ύλης ανάµεσα σε δύο διαφορετικές δικαιοδοσίες. Η κατάσταση επιτείνεται από το γεγονός της πολυµέρειας που υφίσταται ακόµη και ανάµεσα στις ίδιες τις δικαιοδοσίες. Στην µεν πολιτική δικαιοσύνη, υπάρχει εµπλοκή του αρµόδιου κατά τόπον πρωτοδικείου και του Εφετείου, ενώ στη διοικητική δικαιοσύνη η ύλη κατανέµεται σε όλα τα κατά τόπο αρµόδια δικαστήρια. Έτσι, η πράξη κήρυξης της απαλλοτρίωσης προσβάλλεται 9 Η επίκληση της έλλειψης δικαιοδοσίας και η ενεργοποίηση του µηχανισµού σύγκρουσης καθηκόντων ήταν από τους λόγους για τους οποίους ο Φαίδων Βεγλερής υποστήριζε την ενιαία εκδίκαση ιδιωτικών και διοικητικών διαφορών από το δικαστή µίας δικαιοδοσίας (Η ιοικητική ικαιοσύνη υπό το Σύνταγµα, Αθήνα 1960). Επίσης, η επιχειρηµατολογία υπέρ της οµοιογένειας της νοµολογίας και του περιορισµού των περιπτώσεων συγκρούσεων καθηκόντων στήριξε εν πολλοίς τη θετική Εισήγηση της πλειοψηφίας της ιοικητικής Ολοµέλειας του Συµβουλίου Επικρατείας (Πρακτικό 6/2000) στην πρόταση αναθεώρησης του άρθρου 94 παρ. 3 για τη µεταφορά κατηγοριών υποθέσεων σε άλλη δικαιοδοσία. Σύµφωνα µε την Εισήγηση αυτή: «Η ρύθµιση κρίνεται σκόπιµη γιατί µε αυτή θα επιτραπεί στον κοινό νοµοθέτη να απαλλάξει τους διαδίκους από την υποχρέωση να προσφεύγουν σε δικαστήρια διαφορετικής δικαιοδοσίας για την επίλυση ιδιωτικών και διοικητικών διαφορών που γεννώνται από τα ίδια πραγµατικά περιστατικά (λ.χ. σύγκρουση κρατικού οχήµατος µε ιδιωτικό όχηµα και γένεση εκατέρωθεν αξιώσεων αποζηµιώσεως. Θα επιτραπεί επίσης η υπαγωγή τόσο ιδιωτικών όσο και διοικητικών διαφορών, για τις οποίες εφαρµόζεται η ίδια νοµοθεσία (λ.χ. περί δηµοσίων έργων ή περί εισπράξεων δηµοσίων εσόδων), στα δικαστήρια του ενός από τους δύο κλάδους χάριν οµοιογένειας της νοµολογίας και περιορισµού των περιπτώσεων συγκρούσεως καθηκόντων». Το πρακτικό δηµοσιεύεται στον τόµο Η Αναθεώρηση του Συντάγµατος και το Συµβούλιο της Επικρατείας (Ένωση ικαστικών λειτουργών του Συµβουλίου Επικρατείας, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα - Κοµοτηνή 2001), σελ

10 νόµιµα µε αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συµβουλίου Επικρατείας µε βάση τη γενική ακυρωτική αρµοδιότητά του, η ανάκληση µη συντελεσµένης ρυµοτοµικής απαλλοτρίωσης παλινδροµεί ανάµεσα στο τριµελές διοικητικό εφετείο και στο τριµελές διοικητικό πρωτοδικείο, 10 ενώ ενδεχόµενη αγωγή αποζηµίωσης από παράνοµη πράξη κήρυξης απαλλοτρίωσης εισάγεται σύµφωνα µε τις γενικές διατάξεις στο διοικητικό πρωτοδικείο. 11 Το δικονοµικό αυτό σχήµα απέχει ασφαλώς πολύ από το χαρακτηρισµό του ως ορθολογικού και φιλικού προς τον ενδιαφερόµενο πολίτη. Γιατί ασφαλώς η απλούστευση των διαδικασιών δεν άπτεται µόνο του άµεσου εφαρµοστή του δικαίου και του νοµικού υπερασπιστή ο οποίος θα κληθεί να προασπίσει ενώπιον του δικαστηρίου τα πιθανώς θιγόµενα δικαιώµατα και συµφέροντα των πολιτών, αλλά αποτελεί και ελάχιστη δικλείδα ασφαλείας απευθείας έναντι των πολιτών οι οποίο θα πρέπει στοιχειωδώς να κατανοούν τον τρόπο υπεράσπισης τους. Και αυτό γιατί το σύστηµα δικαίου δεν µπορεί να είναι απολύτως απρόσωπο και άρα απρόσιτο- στον πολίτη δηµιουργώντας της αίσθηση ότι λειτουργεί µηχανικά, οιονεί αυθύπαρκτα. Η δικαιοσύνη τίθεται για την εξυπηρέτηση των πολιτών και την εγκαθίδρυση του κράτους δικαίου, τασσόµενη ακριβώς στην υπηρεσία της κοινωνικής ειρήνης. 2.2 Φύση και δυναµική του αντικειµένου των δικών της απαλλοτρίωσης Οι δίκες που αφορούν απαλλοτριώσεις σήµερα Οι δίκες που ανακινούνται στο πλαίσιο της απαλλοτριωτικής διαδικασίας υπό το ισχύον κανονιστικό καθεστώς είναι ιδίως οι δίκες για τον προσδιορισµό της τιµής µονάδας του απαλλοτροιωτέου, οι δίκες για την αναγνώριση των δικαιούχων οι προσβολές των διοικητικών πράξεων µε τις οποίες κηρύσσεται η απαλλοτρίωση, καθώς και τυχόν αγωγές αποζηµίωσης από παράνοµη πράξη της ιοίκησης µε βάση τα άρθρα του Εισαγωγικού Νόµου του Αστικού Κώδικα.. εν υπάρχει αµφιβολία ότι τα εξεταζόµενα θέµατα στο πλαίσιο της απαλλοτρίωσης είναι προφανώς µικτού χαρακτήρα. Οι εκδιδόµενες διοικητικές πράξεις, π.χ. απαλλοτριωτική πράξη, τροποποίηση ρυµοτοµικού σχεδίου, πράξη εφαρµογής, υπόκεινται στον έλεγχο των διοικητικών δικαστηρίων. Οι διοικητικές αυτές πράξεις αποτελούν κυριαρχικές πράξεις της διοίκησης και συνιστούν αναµφίβολα διαφορές διοικητικής φύσης στις οποίες έχουν εφαρµογή οι γενικοί και ειδικοί κανόνες του διοικητικού δικαίου. Από την άλλη πλευρά, η αναγνώριση δικαιούχων και ο προσδιορισµός της αποζηµίωσης είναι ζήτηµα που ανάγεται στην εµπράγµατη φύση του ακινήτου και η διάγνωση του δεν µπορεί παρά να βρίσκεται στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου. Ο προσδιορισµός τιµής µονάδας της απαλλοτριούµενης 10 Σύµφωνα µε το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 702/1977, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 29 παρ. 1 του Ν. 2721/1999 και ακολούθως από το άρθρο 1 παρ. 1 του Ν. 2944/2001 ορίζει ότι «Στην αρµοδιότητα του τριµελούς διοικητικού Εφετείου υπάγεται η εκδίκαση αιτήσεων ακυρώσεως ατοµικών πράξεων διοικητικών αρχών που αφορούν στ) την ανάκληση µη συντελεσµένων ρυµοτοµικών απαλλοτριώσεων και την άρση διατηρούµενων επί µακρών ρυµοτοµικών βαρών». Ενδιάµεσα ο ΚΑΑΑ είχε καθιερώσει στο άρθρο 11 παρ. 4 ότι εάν περάσουν άπρακτες οι προθεσµίες για την ανάκληση µη συντελεσµένης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ή εάν εκδοθεί αρνητική πράξη επί των σχετικών αιτήσεων «κάθε ενδιαφερόµενος δύναται να ζητήσει από το τριµελές διοικητικό πρωτοδικείο, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται το απαλλοτριούµενο ακίνητο, την έκδοση δικαστικής απόφασης, µε την οποία να ακυρώνεται η προσβληθείσα πράξη ή παράλειψη και να βεβαιώνεται η αυτοδίκαιη ή υποχρεωτικώς επελθούσα άρση της απαλλοτρίωσης». 11 Άρθρο 1 παρ. 2(η) του Ν. 1406/1983 σε συνδυασµό µε

11 ιδιοκτησίας και η αναγνώριση των δικαιούχων ανήκουν σήµερα στην πολιτική δικαιοσύνη ενώ όλες οι ακυρωτικές διαδικασίες στην αρµοδιότητα των διοικητικών δικαστηρίων. Από την άλλη πλευρά, ο ακυρωτικός έλεγχος περιλαµβάνει έλεγχο νοµιµότητας των διοικητικών πράξεων, έλεγχο για τυχόν υπέρβαση άκρων ορίων της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης και έλεγχο αιτιολογίας που ασφαλώς είναι εντελώς έξω από την φιλοσοφία της δικονοµικής ύλης των πολιτικών δικών και του εφαρµοζόµενου σε αυτές καταρχήν συζητητικό σύστηµα. Ήδη µε τη συνταγµατική αναθεώρηση του 2001, προστέθηκε στον ελεγκτικό µηχανισµό του ακυρωτικού δικαστηρίου και ο έλεγχος για την τήρηση της υποχρέωσης ειδικής αιτιολόγησης της δυνατότητας κάλυψης της δαπάνης αποζηµίωσης. Με τον τρόπο αυτό ανάγεται ουσιαστικά σε συνταγµατικό κριτήριο η αρχή της καταλληλότητας του µέτρου, ιδιαίτερη έκφραση της «µοντέρνας» αρχής της αναλογικότητας στη διοικητική δράση, η οποία αναγνωρίζεται πλέον ρητά ως συνταγµατική αρχή µε την αναθεώρηση του άρθρου 25 παρ. 1. Είναι προφανές ότι όσο περισσότερο αποδίδεται έµφαση στον έλεγχο του δικαστηρίου από άποψη διοικητικού δικαίου τόσο περισσότερο µεταφέρεται το δικονοµικό κέντρο βάρους των δικών απαλλοτρίωσης προς τα αντίστοιχα διοικητικά δικαστήρια. Ο ανωτέρω διαχωρισµός στηρίζεται στην γενική περί κατανοµής της αρµοδιότητας κανονιστική ρύθµιση και ανταποκρίνεται στη σωρευµένη εµπειρία που αποκοµίζουν οι αντίστοιχοι δικαστές των διαφόρων δικαιοδοτικών κλάδων. Αν και ο παρεµπίπτων έλεγχος ζητηµάτων διαφορετικής δικαιοδοσίας δεν είναι καθόλου ασυνήθιστος στην πράξη, ο κανόνας παραµένει ότι οι δικαστές µίας δικαιοδοσίας θα αποφύγουν να αναλάβουν την ευθύνη για τη ρύθµιση κρίσιµων ζητηµάτων διαφορετικής δικαιοδοσίας αλλά θα αναβάλουν έως τη στιγµή που θα αποφανθούν σχετικά τα αντίστοιχα δικαστήρια. Η απαλλοτρίωση ασφαλώς συνδυάζει στοιχεία ιδιωτικού και δηµοσίου δικαίου. Είναι δύσκολο για οποιονδήποτε -οσοδήποτε αναλυτικό- µελετητή να καταλήξει µε ασφάλεια στο συµπέρασµα εάν τα στοιχεία που υπερισχύουν από δικαιική άποψη συνδέονται περισσότερο µε το δηµόσιο ή το ιδιωτικό δίκαιο. Από τη µία πλευρά δύο είναι το καταλυτικά µεγέθη που απολαµβάνουν την βαρύνουσα αξία στο φαινόµενο της απαλλοτρίωσης. Πρώτα από όλα είναι ο «σκοπός δηµόσιας ωφέλειας» ο οποίος θα εξυπηρετηθεί µε την απαλλοτρίωση. Όσο και αν η δηµόσια ωφέλεια αποτελεί έννοια χωρίς σταθερές παραµέτρους δεδοµένου ότι µπορεί να προσδιοριστεί µόνο µε αναγωγή σε συγκεκριµένο οντολογικό και ιστορικό περιβάλλον, η σύνδεσή της µε µία γενικότερη µορφή δηµοσίου-συλλογικού συµφέροντος φέρνει την απαλλοτρίωση κοντά στη παραδοσιακή φιλοσοφία του δηµοσίου δικαίου. Αιτιώδη σύνδεσµο µε τη ζωτική λειτουργία του δηµοσίου δικαίου έχει επίσης το στοιχείο του µονοµερούς καταναγκασµού που αποτελεί στοιχείο σύµφυτο µε την κήρυξη της απαλλοτρίωσης. (έστω και αν προβλέπεται από τον ΚΑΑΑ η δυνατότητα εξαγοράς από τον αρµόδιο φορέα του σχετικού ακινήτου) ο κανόνας παραµένει ότι η κήρυξη της απαλλοτρίωσης συνιστά κατεξοχήν έκφραση µονοµερούς κυριαρχικής εξουσίας του κράτους. Θα πρέπει πάντως να τονισθεί στο σηµείο αυτό ότι ούτε ο σκοπός δηµόσιας ωφέλειας ούτε η άσκηση µονοµερούς καταναγκασµού είναι στοιχεία που επαρκούν µε τα 11

12 σηµερινά δεδοµένα δράσης της δηµόσιας διοίκησης για να χαρακτηρίσουν συγκεκριµένα δραστηριότητα, και µάλιστα την απαλλοτρίωση, ως προεχόντως δηµοσίου δικαίου. Το ωφελιµιστικό κριτήριο που θέτει σε πρώτη µοίρα ο σκοπός δηµόσιας ωφέλειας δεν µπορεί να αποδειχθεί πρόσφορο εργαλείο οριοθέτησης ιδιαίτερα σε µία εποχή αποδόµησης του παραδοσιακού µοντέλου του κράτους, της απελευθέρωσης των αγορών και της πολυσχιδούς δράσης της δηµόσιας διοίκησης. Η δηµόσια ωφέλεια οφείλει δυνητικά να αποτελεί σηµαντική παράµετρο της δρώσας διοίκησης όχι µόνο σε ότι αφορά την δράση της στο χώρο του δηµοσίου δικαίου περιοριστικά αλλά σε κάθε ενέργειά της. Στην ευρύτερη δε έννοια της δηµόσιας ωφέλεια εντάσσονται και οι ενέργειες εκείνες της µορφής διοίκησης µε ουσιαστική έννοια που εντάσσονται δοµικά στην έννοια της επιχειρηµατικής δράσης, δηλαδή της ιδιωτικής οικονοµίας. Οι δηµόσιες επιχειρήσεις ακόµη και αν απεκδυθούν απολύτως του παροχικού στοιχείου της δραστηριότητάς τους, δηλαδή της παροχής προς τους πολίτες ουσιωδών αγαθών µε ανεκτούς όρους, στοχεύουν έµµεσα και στην δηµόσια ωφέλεια στο βαθµό που επιδιώκουν τη διόγκωση των εσόδων τους µε έµµεσο σκοπό την βελτίωση των δηµοσίων οικονοµικών. Από την άποψη αυτή η δηµόσια ωφέλεια αποτελεί στοιχείο προσδιοριστικό της δηµόσιας δράσης και για το λόγο αυτό δεν µπορεί εξ ορισµού να χρησιµεύσει για τη περαιτέρω διάκριση τοµέων δραστηριοτήτων εντός της δηµόσιας διοίκησης. Εξάλλου και η µονοµέρεια αποτελεί κριτήριο που δεν µπορεί να παραγάγει απολύτως επιτυχή αποτελέσµατα. Και αυτό γιατί είναι πολύ εύκολο να συλλάβει κάποιος περιπτώσεις κατηγοριών δράσεων, όπως είναι για παράδειγµα οι διοικητικές συµβάσεις, που ενώ εµπίπτουν κατά παράδοση στην ύλη του δηµοσίου δικαίου εκλείπει στη γενική του µορφή το στοιχείο του µονοµερούς καταναγκασµού εκ µέρους της ιοίκησης Απαλλοτρίωση κινητών πραγµάτων Σε ότι αφορά τα κινητά πράγµατα, δεν θα πρέπει να υπάρχει καµία αµφιβολία ότι καταλαµβάνονται από το προστατευτικό πεδίο του άρθρου 17 του Συντάγµατος. Ιδιόκτητο αγαθό γραµµατικά µπορεί να είναι τόσο το ακίνητο όσο και το κινητό χωρίς να υφίσταται καµία µεταξύ τους διαβάθµιση ή αντίστιξη. Εξάλλου η ίδια η ιστορική προσέγγιση της συνταγµατικής ρύθµισης της προστασίας της ιδιοκτησίας συνηγορεί σε µία τέτοια προσέγγιση. Ανατρέχοντας στο άρθρο 19 του Συντάγµατος του 1927 το οποίο επίσης προστατεύει την ιδιοκτησία αποκλείοντας κάθε στέρησή της παρά µόνο καταρχήν υπό τις προϋποθέσεις που αναγνωρίζονται και στο σηµερινό συνταγµατικό χάρτη, ανευρίσκεται ερµηνευτική δήλωση σύµφωνα µε την οποία «εν τω όρω ιδιοκτησία νοείται και η κινητή τοιαύτη». εδοµένου ότι η ερµηνευτική δήλωση δεν µπορεί να είναι contra constitutionem εύλογα συνάγεται ότι ο συντακτικός νοµοθέτης διασφαλίζει κάτι το οποίο ήδη βρίσκεται εντός του εννοιολογικού πεδίου του συνταγµατικού κανόνα. Συνεπώς ήδη από το 1927 η ιδιοκτησία προσλάµβανε lato sensu ερµηνεία και διάσταση περιλαµβάνοντας και κινητά πράγµατα. εδοµένου ότι στο σηµείο αυτό θα µπορούσε κάποιος να επικαλεστεί ένα άτυπο συνταγµατικό κεκτηµένο κατά την εξέλιξη του συνταγµατικού δικαίου συνάγεται αβίαστα η συνταγµατική προστασία της ιδιοκτησίας υπό ευρεία έννοια και πάντως σε καµία περίπτωση η απάλειψη της ερµηνευτικής δήλωσης δεν στηρίζει δογµατικά και µεθοδολογικά a contrario επιχείρηµα, για µία συρρικνωτική αντιµετώπιση της ιδιοκτησίας. 12

13 Προς την εξέλιξη αυτή τείνει να συνταχθεί και η νοµολογία του ικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοιντήτων. Στην υπόθεση Booker, 12 για την οποία ακόµη δεν έχει εκδοθεί απόφαση του ΕΚ, ετέθη το ζήτηµα σε παραποµπή από εθνικό δικαστήριο κατά πόσον το δικαίωµα στην ιδιοκτησία όπως αναγνωρίζεται στην κοινοτική έννοµη τάξη υποχρεώνει τα κράτη µέλη να αποζηµιώσουν τους καλλιεργητές ιχθυοτροφείων τα ψάρια των οποίων έφεραν υποψίες προσβολής από ασθένεια και καταστράφηκαν σε εκτέλεση κοινοτικής Οδηγίας για την πρόληψη ασθενειών. Στην εισήγησή του, που κατατέθηκε την 20η Σεπτεµβρίου 2001, ο Γενικός Εισαγγελέας Mischo, αν και αποδέχεται ότι το δικαίωµα στην ιδιοκτησία αναγνωρίζεται και προστατεύεται σε κοινοτικό επίπεδο, κρίνει ότι οι συγκεκριµένες ενέργειες «δε συνιστούν απαλλοτριώσεις, αλλά εξαιρετικές περιπτώσεις περιορισµού της χρήσης αγαθών» (παρ. 129). Προσθέτει όµως µε έµφαση, ανοίγοντας το δρόµο για ευρεία κατοχύρωση της κινητής περιουσίας των κοινοτικών πολιτών- ότι η κατάσταση θα ήταν διαφορετική αν το ερώτηµα αφορούσε θανάτωση ψαριών τα οποία δεν είχαν προσβληθεί από ασθένεια, αλλά µόνο µε σκοπό την πρόληψη εξάπλωσης βακτηρίων ή υιών. Στην περίπτωση αυτή θεωρεί ο Γενικός Εισαγγελέας ότι το µέτρο θα συνιστούσε βάρος που επιβάλλεται από δηµόσια αρχή προς χάριν δηµοσίου συµφέροντος και για το λόγο αυτό πιθανώς θα στήριζε την καταβολή αποζηµίωσης (παρ. 131). Πάντως θα πρέπει να σηµειωθεί ότι η πρόσφατη σηµαντική νοµοθετική προσπάθεια που έλαβε χώρα στην Ελλάδα για τον εξορθολογισµό του ουσιαστικού και δικονοµικού δικαίου της απαλλοτρίωσης αγνόησε εντελώς την περίπτωση απαλλοτρίωσης κινητών πραγµάτων και περιορίσθηκε στην εισαγωγή του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων Αναγνώριση ενοχικών αξιώσεων Πιο σύνθετο είναι ασφαλώς το ζήτηµα της αναγνώρισης και προστασίας των ενοχικών αξιώσεων. Κατά πάγια νοµολογία των Ελληνικών δικαστηρίων στην έννοια της ιδιοκτησίας του άρθρου 17 του Συντάγµατος, που αποτελεί και το σηµείο αναφοράς του προστατευτικού πεδίου του δικαιώµατος και συνακόλουθα της απαλλοτρίωσης, υπάγονται µόνον εµπράγµατα δικαιώµατα, και µάλιστα το δικαίωµα κυριότητας. 13 Βασικό νοµολογιακό επιχείρηµα για τον προσδιορισµό του εύρους του προστατευόµενου δικαιώµατος αποτελεί η γραµµατική προσέγγιση του χρησιµοποιούµενου όρου «ιδιοκτησία» σε αντίθεση µε τον διεθνώς χρησιµοποιούµενο όρο «περιουσία», ο οποίος θεωρείται ότι περιλαµβάνει και µη εµπράγµατα δικαιώµατα., αλλά και η ιστορική-τελολογική ερµηνεία όπως εξυφαίνεται και από τις συνεδριάσεις της συντακτικής συνέλευσης του Η συρρικνωτική αυτή ερµηνεία της έννοιας της ιδιοκτησίας αποτέλέσε για µακρό χρόνο τη βάση για τον περιορισµό της προστασίας των ενοχικών δικαιωµάτων στο ελληνικό δίκαιο και έρεισµα για την αποδοχή της νοµιµότητας νοµοθετικών παρεµβάσεων προς την κατεύθυνση της κατάργησης ή κήρυξης ως παραγεγραµµένων ενοχικών δικαιωµάτων χωρίς δικαίωµα αποζηµίωσης των θιγόµενων πολιτών. Η νοµολογιακή αυτή προσέγγιση όµως εµφάνιζε ουσιαστικά προβλήµατα, εκτός από άποψη νοµικής 12 Joined Cases C-20/00 και C-64/00, Booker Aquaculture Ltd trading as Marine Harvest McConnell και Hydro Seafood κατά Scottish Ministers. 13 Βλ. ενδεικτικά ΑΕ 33/1995 Ελλ νη σ. 571, ΑΠ (Ολοµ) 2/ σ. 938 µε παρατηρήσεις Μπέη, ΑΠ (Ολοµ.) 4/ σ. 938 µε σηµείοωµα Σταµατόπουλου, ΑΠ (Ολοµ) 4/ σ. 897 µε παρατηρήσεις Σταµατόπουλου. 13

14 σηµειολογίας, σε σχέση µε τις διεθνείς υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η χώρα µας. Και αυτό γιατί το ζήτηµα της ερµηνείας του όρου ιδιοκτησία στο πλαίσιο της συνταγµατικής εγγύησης παρέµεινε αποκοµµένο από τις διεθνείς εξελίξεις στο κεφάλαιο αυτό. Είναι πράγµατι επίσης- από τις λίγες περιπτώσεις όπου η εσωτερική δικαιοσύνη δεν προσέτρεξε σε διάλογο µε τη διεθνή δικαστική κοινότητα και ιδιαίτερα τη νοµολογία του ικαστηρίου του Στρασβούργου. Το διεθνές ικαστήριο σε µία σειρά από αποφάσεις του ανεγνώρισε ευρεία προστασία στα ενοχικά δικαιώµατα και αξιώσεις στηριζόµενο τόσο στο άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣ Α που αφορά στο δικαίωµα των πολιτών σε δίκαιη δίκη όσο και στο άρθρο 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Σύµβασης που εγγυάται το σεβασµό της περιουσίας και τον αποκλεισµό των αυθαίρετων στερήσεων της ιδιοκτησίας φυσικών και νοµικών προσώπων. Σχετική είναι η απόφαση Marckx σύµφωνα µε την οποία το ικαστήριο ενέταξε στο προστατευτικό πεδίο της περιουσίας κληρονοµικά δικαιώµατα καταδικάζοντας έτσι το Βέλγιο λόγω του ότι αποστερούσε ουσιώδη κληρονοµικά δικαιώµατα από παιδιά τα οποία είχαν γεννηθεί εκτός γάµου εισάγοντας έτσι µία ρητή διάκριση σε βάρος τους. 14 Επίσης σχετική είναι η απόφαση Gaygusuz στην οποία το ικαστήριο χρησιµοποίησε το Πρωτόκολλο ως µία από τις βάσεις για να καταδικασθεί η Αυστριακή κυβέρνηση επειδή δεν χορήγησε σε αλλοδαπό προβλεπόµενο δικαίωµα κοινωνικής ασφάλισης (έκτακτο επίδοµα) περιλαµβάνοντας έτσι ουσιαστικά και πρακτικά και τα ασφαλιστικά δικαιώµατα και προσδοκίες στην έννοια της περιουσίας κατά τη Σύµβαση. 15 Τέλος ιδιαίτερη µνεία θα πρέπει να γίνει στην υπόθεση των διυλιστηρίων Στραν µε την οποία το ικαστήριο επεδίκασε υψηλή αποζηµίωση σε βάρος του Ελληνικού ηµοσίου λόγω της κήρυξης συµβατικής ρήτρας διαιτησίας ως ανίσχυρης και ακύρωση εκτέλεσης διαιτητικής απόφασης (µε βάση το άρθρο 6 παρ. 1) αφενός, και λόγω της κήρυξης µε νόµο απαιτήσεων που επιδικάσθηκαν µε διαιτητική απόφαση ως παραγεγραµµένων (άρθρο 1 Πρωτοκόλλου). 16 Η υπόθεση αυτή είναι σηµαντική όχι µόνο λόγω του ελληνικού ενδιαφέροντος αλλά και επειδή φαίνεται ότι αποτέλεσε το έναυσµα για τη σταδιακή µεταστροφή και της εσωτερικής νοµολογίας από την παλαιότερη περιοριστική για την έννοια της ιδιοκτησίας θέση της. Έτσι µε την 40/1998 απόφαση της Ολοµέλειας του Αρείου Πάγου κρίθηκε ότι αντίκειται στην υπερνοµοθετικής ισχύος διάταξη του άρθρου 1 του πρωτοκόλλου η κατάργηση εκκρεµών δικών και των αντίστοιχων αξιώσεων µε το σκεπτικό ότι η σχετική διάταξη καλύπτει όχι µόνο «δικαιώµατα περιουσιακής φύσεως» αλλά και «κεκτηµένα οικονοµικά συµφέροντα» και «απαιτήσεις απλώς γεννηµένες εφόσον υπάρχει νόµιµη προσδοκία, µε βάση το ισχύον έως την προσφυγή στο δικαστήριο δίκαιο ότι µπορούν να ικανοποιηθούν δικαστικά». Είναι πάντως αξιοσηµείωτη η δικανική κατασκευή σε σχέση µε τις διατάξεις του εσωτερικού Συντάγµατος. Έτσι κρίθηκε ότι οι επίµαχες ρυθµίσεις αντίκεινται όχι στο άρθρο 17 του ελληνικού Συντάγµατος το οποίο ασφαλώς αποτελεί την αντίστοιχη διάταξη προς το άρθρο 1 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου αλλά µόνο στο άρθρο 2 παρ. 1 του Συντάγµατος, αναγνωρίζοντας έτσι την αντικειµενική κανονιστική ισχύ και δεσµευτικότητα της διάταξης αυτής πέρα από την γενική κατευθυντήρια διάσταση. Την νοµολογιακή στροφή προς την κατεύθυνση της διευρυµένης προστασίας των περιουσιακών δικαιωµάτων ακολούθησαν και τα υπόλοιπα ανώτατα δικαστήρια, αν και πάντως χωρίς την ίδια δικανική συλλογιστική. Τόσο το Ελεγκτικό Συνέδριο µε 14 Απόφαση Ε Α Marckx κατά Βελγίου της 13 Ιουνίου Απόφαση Ε Α Gaygusuz κατά Αυστρίας της 16ης Σεπτεµβρίου Απόφαση Ε Α, Ελληνικά ιυλιστήρια Στραν και Στρατής Ανδρεάδης κατά Ελλάδος της 9ης εκεµβρίου

15 την απόφαση 2274/1997 όσο και το Συµβούλιο Επικρατείας µε τις πρόσφατες αποφάσεις 1502/1999 του Α Τµήµατος και 542/1999 της Ολοµέλειας δέχθηκαν ότι η µε νόµο κατάργηση εκκρεµών δικών και η παραγραφή απαιτήσεων αναγνωρισµένων δικαστικά είναι αντίθετη στα άρθρα 4 παρ. 1, 20 παρ. 1 και 26 του Συντάγµατος και στο άρθρο 6 παρ. 1 της Σύµβασης. Καµία από τις αποφάσεις αυτές όµως δεν επικαλέστηκε επιχειρηµατολογία από το άρθρο 1 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου Τάσεις και προοπτική Από τα παραπάνω γίνεται νοµίζω άµεσα αντιληπτό ποια είναι η τάση διεθνώς αλλά και αντανακλαστικά (κάπως αργοπορηµένα βέβαια) στη χώρα µας σχετικά µε το αντικείµενο των απαλλοτριώσεων. εν είναι νοµίζω πολύ µακριά από την πραγµατικότητα η πρόβλεψη ότι το ουσιαστικό αντικείµενο των απαλλοτριώσεων θα µεγιστοποιηθεί στο µέλλον σε ότι αφορά τα πάσης φύσεως ενοχικά δικαιώµατα. Η κοινωνική και επιχειρηµατική πραγµατικότητα της εποχής µας υπαγορεύει ασφαλώς ότι µη εµπράγµατα δικαιώµατα, όπως αυτά της πνευµατικής ή βιοµηχανικής ιδιοκτησίας έχουν πολύ µεγαλύτερη οικονοµική και προσωπική αξία από τα παραδοσιακά εµπράγµατα δικαιώµατα που αντανακλούν περασµένες εποχές όταν η ακίνητη περιουσία αποτελούσε τη σηµαντικότερη πηγή και ένδειξη πλουτισµού. Η προστασία της ιδιοκτησίας µε την παραδοσιακή έννοια αντανακλά µία εποχή περιορισµένης διακυβέρνησης όπου το κράτος ρύθµιζε την άσκηση των δικαιωµάτων µε παραδοσιακούς µηχανισµούς παρέµβασης και καταστολής µε τρόπο ευθύ και άµεσο. Όµως σήµερα οι κρατικές ενέργειες έχουν πολύ πιο θετικό χαρακτήρα και έµµεσες επενέργειες, όπως συµβαίνει για παράδειγµα µε τα σχέδια αναδιανοµής του πλούτου ή ιδιαιτέρως παρεµβατικών κανονιστικών ρυθµίσεων που αφορούν πρακτικές διαστρέβλωσης των αρχών της ελεύθερης οικονοµίας και των κοινωνικών και οικονοµικών σχέσεων. Προϋπόθεση της ελεύθερης οικονοµίας και της ισότητας των οικονοµικών σχέσεων είναι υπό την έννοια αυτή η διευρυµένη προστασία όλων των αξιών οικονοµικού χαρακτήρα, ιδιαίτερα στο βαθµό που το ίδιο το κράτος καθίσταται ρυθµιστής ενοχικών σχέσεων και παροχέας αξιώσεων ή προσδοκιών. Τα µη εµπράγµατα αυτά δικαιώµατα θα πρέπει όµως να διαφυλαχθούν διαφορετικά η προστασία της περιουσίας θα συνεχίσει να απαξιώνεται και να συρρικνώνεται. εν είναι ασφαλώς τυχαίο ότι η κινητικότητα της νοµικής θεωρίας και πράξης προς την κατεύθυνση της διευρυµένης αυτής ιδιοκτησιακής προστασίας ξεκίνησε από το ναό της ελεύθερης οικονοµίας, τις ΗΠΑ ήδη από τη δεκαετία του 60 µε τη δηµοσίευση του περίφηµου άρθρου του καθηγητή Charles Reich The New Property, 17 για να ακολουθήσει και η νοµολογία του Ανωτάτου ικαστηρίου κυρίως µε την απόφαση Board of Regents of State Colleges v. Roth και µε το σκεπτικό ότι «είναι αρχαίος σκοπός του θεσµού της ιδιοκτησίας να προστατεύει εκείνες τις αξιώσεις στις οποίες οι πολίτες βασίζονται στην καθηµερινή τους ζωή, στήριγµα το οποίο δεν θα πρέπει να υπονοµεύεται αυθαίρετα». 18 Την πραγµατικότητα που διαµορφώνεται αγνόησε πάντως ο αναθεωρητικός νοµοθέτης. Η κυβερνητική πλειοψηφία δεν δέχθηκε να ενσωµατωθεί στο νέο συνταγµατικό κείµενο η πρόταση της αντιπολίτευσης σύµφωνα µε την οποία «νόµος που εκδίδεται µία φορά µόνο, µπορεί να ορίσει και άλλα περιουσιακά δικαιώµατα (1965) Yale Law Journal US 564 (1972), µε την εισαγωγή της θεωρίας των statutory entitlements. 15

16 που υπάγονται στην κατά το άρθρο αυτό έννοια και προστασία της ιδιοκτησίας». Αυτό όµως δε σηµαίνει ότι η τάση για διεύρυνση θα περιορισθεί. Η νοµολογία φαίνεται να έχει πάρει το µονόδροµο της ευρύτερης προστασίας, µε έρεισµα ιδιαίτερα το διεθνές δίκαιο, ώστε οι απαλλοτριωτικές δίκες όλο και περισσότερο θα έχουν το χαρακτήρα αποτίµησης περιουσιακών δικαιωµάτων µη εµπράγµατου χαρακτήρα. Στην περίπτωση αυτή η καθιέρωση ενιαίας δικαιοδοσίας ασφαλώς θα πρέπει να λάβει υπ όψιν της το δεδοµένο αυτό και να σταθµίσει το δικαιοδοσία εκείνη που είναι σε θέση να αντιµετωπίσει σχετικά ζητήµατα. Όσο η έµφαση θα αποδίδεται στο ζήτηµα της αποτίµησης και συνακόλουθα της αποζηµίωσης τόσο περισσότερο θα αποµακρυνόµαστε από τη λογική της διοικητικής διαφοράς και θα µετακινούµαστε κατ ουσίαν προς µία αστική διευθέτηση των σχετικών ζητηµάτων. 2.5 Η απαλλοτρίωση στο πλαίσιο των δικαιοδοτικών δοµών του συστήµατός µας Το ερώτηµα κατά πόσον οι δικαιοδοτικές δοµές του νοµικού οικοδοµήµατός µας ευνοούν την καθιέρωση ενιαίας απαλλοτριωτικής δικαιοδοσίας, και µάλιστα των διοικητικών δικαστηρίων, είναι πολυσύνθετο. Θα προσπαθήσω µε τρόπο επαγωγικό να θέσω τέσσερις σχετικές προτάσεις που αναφύονται στο πλαίσιο του προβληµατισµού αυτού. Κάθε πρόταση, πλην της αρχικής οιονεί αξιωµατικής, εξαρτάται δοµικά και συνδέεται λειτουργικά µε την αποδοχή της προηγούµενης. Πρόταση πρώτη:τα τεχνικά ζητήµατα που ανακύπτουν τόσο στην αποτίµηση της απαλλοτριούµενης περιουσίας όσο και πολύ περισσότερο- στην αναγνώριση των δικαιούχων όχι µόνο προσιδιάζει στη λογική της πολιτικής δίκης και την τεχνογνωσία των πολιτικών δικαστών αλλά και συνδέεται λειτουργικά µε τη δικονοµική φύση ενός αµιγούς ή κατά κύριο λόγο συζητητικού συστήµατος. Έτσι ο καθορισµός της τιµής µονάδας του ακινήτου που απαλλοτριώνεται και η δικονοµική του απόδειξη στηρίζεται κατεξοχήν σε παροχή συγκριτικών στοιχείων, αντικειµενικών αξιών, αξιών που συνδέονται µε τα ενυπάρχοντα στο ακίνητο κτίσµατα, την προοπτική της περιοχής, την αγοραστική αξία του ακινήτου και άλλες καθαρά αστικής φύσης παραµέτρους. Η φιλοσοφία της διοικητικής δίκης, ιδίως βέβαια της ακυρωτικής που ενστερνίζεται σε µεγάλο βαθµό το δικονοµικό θεµέλιο ενός οιονεί ανακριτικού συστήµατος, δεν ευνοεί απολύτως την αναγκαία αποδεικτική δοµή ενός τέτοιου συστήµατος απόδειξης. Πρόταση δεύτερη: Οι απαλλοτριωτικές δίκες λόγω της φύσης και ιδιαιτερότητάς τους θα µπορούσαν να προσιδιάζουν διαδικαστικά και αποδεικτικά στη λογική της αγωγής αποζηµίωσης του διοικητικού δικαίου. Πράγµατι τόσο ο προσδιορισµός τιµής µονάδας όσο και η αναγνώριση δικαιούχων θα µπορούσαν εξελικτικά να αποκτήσουν αιτιώδη λογική συνάφεια µε τις σχετικές αγωγές αποζηµίωσης. Όµως στην περίπτωση αυτή καταρρίπτεται το επιχείρηµα της συνάφειας και της τεχνογνωσίας του διοικητικού δικαστή προς το εξεταζόµενο διοικητικής φύσης αντικείµενο. Και τούτο γιατί οι διαφορές που ανακύπτουν από τις πράξεις ή παραλείψεις της ιοίκησης σε απαλλοτριωτικά θέµατα είναι κατεξοχήν ακυρωτικές διαφορές. Άρα θα πρέπει, εφόσον δεχόµαστε το κριτήριο της συνάφειας, να εξετάζονται από τον ακυρωτικό δικαστή και όχι από τον διοικητικό δικαστή που είναι επιφορτισµένος να ασχοληθεί µε την διοικητική αγωγή αποζηµίωσης. Στο σηµείο αυτό ανακύπτει το ερώτηµα: Η δικαιοδοσία θα παραµείνει ενιαία αλλά θα υπάρχουν διαφορετικά δικαστήρια εντός της ίδιας δικαιοδοσίας που θα επιλαµβάνονται ή θα ενοποιηθεί απολύτως η διαδικασία και θα υπάρχει ένα δικαστήριο το οποίο θα χαρακτηρίζεται ως δικαστήριο 16

17 της απαλλοτρίωσης? Και αν γίνει δεκτή η δεύτερη προσέγγιση, ποιο θα είναι το δικαστήριο αυτό? Θα είναι το ακυρωτικό που προσιδιάζει στις ακυρωτικής φύσεως διαφορές που ανακύπτουν από τη διοικητική δράση ή το δικαστήριο ουσίας που εξετάζει τις αγωγές αποζηµίωσης? Πρόταση τρίτη: Αν θέλουµε να παραµείνουµε πιστοί στις αρχές που διέπουν τη λογική του επιχειρήµατος υπέρ της ενιαίας δικαιοδοσίας, που είναι ταχύτητα, εξειδίκευση και απλότητα, οφείλουµε να δεχθούµε λογικά ότι δεν αρκεί µεταφορά της αρµοδιότητας σε ενιαία δικαιοδοσία µε εσωτερική πολυδιάσπαση των σχετικών διαφορών αλλά θα πρέπει εντός της δικαιοδοσίας αυτής να υπάρχει και συγκεκριµένο δικαστήριο το οποίο θα συγκεντρώσει για λογαριασµό του το σύνολο της δικαιοδοτικής ύλης. Σύµφωνα µε τον εισηγητή της πλειοψηφίας στην αναθεωρητική Βουλή τώρα πολύ συχνά µια υπόθεση άγεται και στο Συµβούλιο της Επικρατείας και στα πολιτικά δικαστήρια µε αποτέλεσµα να δηµιουργείται σύγχυση µεταξύ των δικαιοδοσιών και να υπάρχει σειρά δικών µε συχνά δυσβάσταχτα οικονοµικά έξοδα για τον θιγόµενο πολίτη. εν διαφαίνεται όµως πως τα προβλήµατα θα εκλείψουν αν αντί του µονοµελούς πρωτοδικείου ή του πολιτικού Εφετείου και του ιοικητικού Εφετείου όπως σε γενικές γραµµές ισχύει σήµερα, η κατάσταση θα ήταν διαφορετική αν η αρµοδιότητα κατενειµόταν µεταξύ του διοικητικού πρωτοδικείου και του διοικητικού εφετείου ή του Συµβουλίου Επικρατείας. Τολµώ να προβλέψω µετά λόγου γνώσεως ότι ούτε η σύγχυση θα εξέλιπε ούτε το οικονοµικό βάρος θα µετριαζόταν. Και αυτό γιατί αφενός η σύγχυση δεν προκαλείται ιδίως από την κατανοµή µεταξύ των δικαιοδοσιών αλλά µεταξύ των δικαστηρίων της ίδιας δικαιοδοσίας και αφετέρου γιατί το κόστος θα ήταν το ίδιο και ο χρόνος εξίσου µεγάλος αν οι διάδικοι όφειλαν να καταφύγουν σε περισσότερα του ενός δικαστηρίου ανεξαρτήτως δικαιοδοσίας. Στη βάση αυτής της λογικής, εύλογα καταλήγουµε στην υιοθέτηση του ενός δικαστηρίου το οποίο θα επιλαµβάνεται συνολικά των σχετικών υποθέσεων. Πρόταση τέταρτη: Αν και µε την υιοθέτηση του µοντέλου ενός «απαλλοτριωτικού» δικαστηρίου µε τον τρόπο που παρατέθηκε παραπάνω αποφεύγεται η πολυδιάσπαση της δικονοµικής ύλης, µήπως βρισκόµαστε στον αντίποδα της κοσµοθεωρίας πάνω στην οποία φιλοσοφικά στηρίζεται η λειτουργία των δικαστηρίων στη χώρα µας. Και αυτό γιατί αφενός δηµιουργείται de facto ειδικό δικαστήριο για την ύλη της απαλλοτρίωσης, µε τα όποια συνταγµατικής φύσης ζητήµατα ανακύπτουν, και αφετέρου οδεύουµε προς µία λογική ενιαίας δικαιοδοσίας αγγλοσαξονικού τύπου µάλλον άγνωστη για τη λογική του ηπειρωτικού δικαίου. 19 Πράγµατι, η δηµιουργία χωριστών δικαιοδοσιών στηρίζεται στο λειτουργικό επιχείρηµα της διαφορετικής δικανικής προσέγγισης των ζητηµάτων που αναφύονται σε κάθε δικαιοδοσία, ιδιαίτερα δε των ακυρωτικών διαφορών. Ο αναθεωρητικός νοµοθέτης πραγµατοποίησε ένα πραγµατικά ριζοσπαστικό βήµα αποποιούµενος την αυστηρή τοµή στη δικαιοδοσία και τις αρµοδιότητες των επιµέρους δικαιοδοτικών κλάδων που αποτελούσε την κρατούσα ως σήµερα συνταγµατική λογική, όχι µόνο καθιερώνοντας ρητή εξαίρεση προκύπτουσα από το άρθρο 17 παρ. 4 στην ακυρωτική αρµοδιότητα των διοικητικών δικαστηρίων, αλλά αναγνωρίζοντας στο άρθρο 94 παρ. 3 τη δυνατότητα του νοµοθέτη να υπάγει την εκδίκαση κατηγοριών ιδιωτικών διαφορών στα διοικητικά δικαστήρια ή κατηγοριών διοικητικών διαφορών ουσίας στα πολιτικά δικαστήρια. Με τον τρόπο αυτό διακρίνεται µία στροφή από το αµιγώς λειτουργικό 19 Κοντά στην έννοια της ενιαίας δικαιοδοσίας από άποψη δικονοµικής οργάνωσης είναι πάντως και η Ισπανία από τις χώρες της Ηπειρωτικής Ευρώπης. 17

18 κριτήριο διαφοροποίησης στο κριτήριο της συνάφειας ή της ωφελιµότητας την οποία εκφράζει η συνταγµατική επιδίωξη της ίδιας παραγράφου «προκειµένου να επιτυγχάνεται η ενιαία εφαρµογή της αυτής νοµοθεσίας». Θεωρώ ότι πρόκειται για ένα σηµαντικό βήµα του δικονοµικού µας συστήµατος που αφίσταται από θεµελιώδεις δοµές που ανέκαθεν στήριζαν τη δικαιοδοτική λειτουργία αν δεν δηµιουργεί σηµαντικό ρήγµα Καταληκτικές παρατηρήσεις: Οι αποφάσεις µετατίθενται για το µέλλον Όπως προέκυψε από την προηγούµενη ανάλυση, παρά την µάλλον περιοριστική αντίληψη που επέδειξε ο αναθεωρητικός νοµοθέτης του 2001 για το εύρος του οντολογικού περιεχοµένου της προστασίας της ιδιοκτησίας, 20 η παρακολούθηση των εξελίξεων τόσο από άποψη εσωτερικού δικαίου όσο και από άποψη διεθνών εξελίξεων συνηγορεί στην άποψη ότι το αντικείµενο των απαλλοτριωτικών δικών µεταφέρεται όλο και περισσότερο από την ακίνητη ιδιοκτησία στην κινητή περιουσία και στις πάσης µορφής ενοχικές αξιώσεις. Υπό το πρίσµα αυτό καθίσταται εύλογο ότι υπεισερχόµεθα ακόµη περισσότερο σε έναν σκληρό πυρήνα ιδιωτικού δικαίου ώστε τυχόν µεταφορά όλων των σχετικών δικών στα διοικητικά δικαστήρια στο πλαίσιο της ενιαίας δικαιοδοσίας να δηµιουργεί σηµαντικά ζητήµατα. Και αυτό γιατί εάν θεωρηθεί ότι η προστασία της ιδιοκτησίας καταλαµβάνει και κινητά και, ιδίως ενοχικές αξιώσεις, το δικαστήριο της ενιαίας δικαιοδοσίας θα πρέπει να επιλαµβάνεται και θεµάτων αµιγώς συµβατικού χαρακτήρα, ή ακόµη θέµατα που άπτονται του οικογενειακού ή κληρονοµικού δικαίου διαρρηγνύοντας σε µεγάλο βαθµό την διάκριση ιδιωτικών και διοικητικών διαφορών. Πάντως, µε τη συνταγµατική αναθεώρηση του 2001 λύση οριστική δεν δόθηκε, παρά την προτίµηση που διαφάνηκε προς τη δικαιοδοσία των διοικητικών δικαστηρίων και το θέµα ουσιαστικά µετατέθηκε στον κοινό νοµοθέτη. Όµως ούτε και το νοµοθετικό σώµα που ουσιαστικά συνέπιπτε από άποψη σύνθεσης µε τον αναθεωρητικό νοµοθέτη- θέλησε να δώσει ριζική λύση στο θέµα εντός των τασσόµενων από το Σύνταγµα προθεσµιών. Με πράξη νοµοθετικού περιεχοµένου της διατηρήθηκε το υφιστάµενο status quo µε επιχειρηµατολογία που µάλλον προκαλεί περαιτέρω σύγχυση. Σύµφωνα µε το προοίµιο της πράξης αυτής εάν εντός της συνταγµατικά προβλεπόµενης στο άρθρο 117 παρ. 4 προθεσµίας που ήδη εξέπνευσε την δεν ορισθεί διαφορετικά «ο προσδιορισµός της αποζηµίωσης θα ανήκει ως διοικητική διαφορά ουσίας στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια ενώ για τα λοιπά ζητήµατα, όπως η αναγνώριση των δικαιούχων, θα αποφασίζουν τα πολιτικά δικαστήρια». Στο πλαίσιο αυτό η πρώτη παράγραφος της πράξης ορίζει ότι: «ο προσδιορισµός της αποζηµίωσης για την αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτου υπάγεται λόγω της συνάφειάς του µε τη διαδικασία της αναγνώρισης δικαιούχων στη δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων (έχοντας υπόψη και) την ανάγκη για λόγους ασφάλειας του δικαίου να διατηρηθεί η ενιαία δικαιοδοσία των πολιτικών δικαστηρίων σε όλα τα σχετικά ζητήµατα». Είναι πράγµατι εντυπωσιακό πόσα ερωτήµατα µπορούν να ανακύψουν µε αφορµή 23 λέξεις κανονιστικού περιεχοµένου, 20 Σηµειώνεται ότι σχετική ατολµία επεδείχθη και σε ότι αφορά το περιεχόµενο των συνταγµατικώς καθοριζόµενων περιορισµών της ιδιοκτησίας. Συγκεκριµένα, η Επιτροπή Αναθεώρησης δεν αποδέχθηκε τις προτάσεις της αξιωµατικής αντιπολίτευσης για την προσθήκη ερµηνευτικής δήλωσης προς την κατεύθυνση της εξοµοίωσης µε απαλλοτριώσεις των περιορισµών της ιδιοκτησίας για την εξυπηρέτηση πολεοδοµικών σκοπών µε την έκδοση εφάπαξ νόµου καθώς και την υπαγωγή και άλλων περιουσιακών δικαιωµάτων στη συνταγµατική προστασία της ιδιοκτησίας. 18

19 εκτός από τα όποια ζητήµατα συνταγµατικότητας µπορούν να εγερθούν σε σχέση µε τη νοµοθετική δυνατότητα παρέκτασης της προβλεπόµενης εκ του Συντάγµατος προθεσµίας. Τι µεσολάβησε ανάµεσα στη διαδικασία της αναθεώρησης όπου η ενιαία δικαιοδοσία αντιµετωπιζόταν ως πανάκεια έως την έκδοση της Πράξης Νοµοθετικού περιεχοµένου 20 µήνες µετά µε την οποία ουσιαστικά αποκηρύσσεται η ενιαία δικαιοδοσία (για λόγους «ασφάλειας δικαίου» κυρίως); Συνιστά έκφραση ασφάλειας δικαίου η κατάτµηση της δικαιοδοσίας σε πολιτικά και διοικητικά δικαστήρια ή µήπως ο σκοπός αυτός θα εξυπηρετείτο περισσότερο µε µια πραγµατικά ενιαία δικαιοδοσία; Γιατί εξαιρείται το θέµα της αναγνώρισης δικαιούχων από το όραµα της ενιαίας δικαιοδοσίας - θεωρείται ότι προσάδει στην πολιτική δίκη περισσότερο από ότι ο καθορισµός της αποζηµίωσης; Είναι ορθολογικό να ανάγεται το ζήτηµα της αναγνώρισης δικαιούχων σε κεντρικό άξονα ο οποίος παρασύρει και τις υπόλοιπες δίκες στη δική του δικαιοδοσία; Μήπως τελικά η αναθεώρηση του Συντάγµατος αποτέλεσε κατά κύριο λόγο µία οιονεί µεταφορά συντακτικού έργου στον κοινό νοµοθέτη µέσω των πολλαπλών ανοικτών επιταγών των άρθρων 17, 94 και 95 µε σκοπό να αποψιλώσει την εξουσία του δικαστή να υπαγάγει ο ίδιος τις διαφορές στην κατηγορία των ιδιωτικών ή διοικητικών διαφορών; 21 Το σίγουρο είναι ότι έως σήµερα το σύστηµα ρύθµισης της αρµοδιότητας στο δίκαιο της απαλλοτρίωσης όχι µόνο δεν έχει εξοµαλυνθεί αλλά εξακολουθεί να προκαλεί σύγχυση και συχνά αµηχανία στον εφαρµοστή του δικαίου. 21 Σύµφωνα µε τον Ευ. Βενιζέλο, Γενικό Εισηγητή της Πλειοψηφίας µε σηµείο αναφοράς το άρθρο 94 παρ. 3 «βασική µεταβολή που επέρχεται είναι η επιφύλαξη υπέρ του νόµου ως προς την έννοια της διοικητικής διαφοράς και της ιδιωτικής διαφοράς» (Σύνταγµα της Ελλάδας 2001, ειδική έκδοση της εφηµερίδας «Τα Νέα» σελ. 95). Όµως ο σχετικός συνταγµατικός κανόνας δεν επιφέρει άµεσα το αποτέλεσµα αυτό αλλά ενδεχοµένως µόνο αντανακλαστικά. Πάντως το σίγουρο είναι ότι καταργείται ένα εν τοις πράγµασι µονοπώλιο ποιοτικής αξιολόγησης της φύσης της διαφοράς από τον δικαστή. 19

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Αναγκαστική απαλλοτρίωση Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014

ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 ΟΔΗΓΟΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΥ «Επιτομή Γενικού Διοικητικού Δικαίου» του Απ. Γέροντα, εκδ. Σάκκουλα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη 2014 Κεφάλαιο πρώτο: ΙΙ. Η διοίκηση, ΙΙΙ. Το διοικητικό δίκαιο (σελ. 16 25) Σκοπός των ως

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015

Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, (I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Ε.Ε. Παρ. Ι(Ι), Αρ. 4526, 21.7.2015 Ν. 131(Ι)/2015 131(I)/2015 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ 2015 Προοίμιο. Για σκοπούς, μεταξύ άλλων, εναρμόνισης με Επίσημη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο

Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο Εμβάθυνση στο συνταγματικό δίκαιο Το δικαίωμα στην ιδιοκτησία Λίνα Παπαδοπούλου Άρθρα 17-18 18 ελλ Σ Ά 17 παρ 1 H ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Kράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Εξωσυμβατική ευθύνη Δημοσίου 12/4/2016 Ευθύνη του Δημοσίου Έννοια ευθύνης του Δημοσίου υποχρέωση του Δημοσίου, των ΟΤΑ, των ΝΠΔΔ, να αποζημιώσουν τρίτα πρόσωπα για ζημίες που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος

Θέµα εργασίας. Η ερµηνεία του άρθρου 8 παρ. 1 του Συντάγµατος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση

Διοικητικό Δίκαιο Ι. Μαθητική σχέση έννομη σχέση δημόσιου διοικητικού δικαίου. Αντικείμενο Διοικητικού Δικαίου Διοίκηση Διοικητικό Δίκαιο Ι Διοικητικό Δίκαιο: Κομμάτι δικαίου που μας συνοδεύει από τη γέννηση μέχρι το θάνατο μας. Είναι αδύνατον να μην βρεθούμε μέσα σε έννομες σχέσεις διοικητικού δικαίου. Μαθητική σχέση έννομη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ,ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ,2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2

Συνταγματικό Δίκαιο Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 2: Κράτος Δικαίου 2 Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Σχολής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 1 Αθήνα, 25-04-2016 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/ 2656/25-04-2016 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΝΩΜΟ ΟΤΗΣΗ 2/2016 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε πλήρη Ολοµέλεια στο

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΕ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΙΚΑΣΤΙΚΗ ΙΑΤΑΓΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΙΑΜΟΝΗΣ ΑΛΛΟ ΑΠΩΝ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Επιµέλεια εγγράφου: Χάρης Σιµόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΔΙΚΑΙΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΛΟΓΩ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ.

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΔΙΚΑΙΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΛΟΓΩ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΔΙΚΑΙΗ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΛΟΓΩ ΥΠΕΡΒΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΛΟΓΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ ΤΗΣ ΔΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ.» ----------. ---------- Άρθρο 1 Δικαιούμενοι στην άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001)

Θέµα εργασίας. Η Θεσµική Προσαρµογή των Συνταγµατικών ικαιωµάτων ΙΙ (ΣτΕ 438/2001) Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΓΑΤΟΛΟΓΩΝ ΑΚΑ ΗΜΙΑΣ 60-5 Ος ΟΡΟΦΟΣ (ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΣΑ) ΤΗΛ.- FAX: 210.3398136 e-mail: enelerg@dsa.gr Κύριοι σύµβουλοι, Η Ένωσή µας θέλει να σας ενηµερώσει για τη διάταξη του ν. 3301/2004 που

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Συμβάσεις/Δημόσιες συμβάσεις: έννοια και προσυμβατικό στάδιο Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Σχολής Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Αθήνα, 4 Μαΐου Προς τον Πρόεδρο του ΤΕΕ Κ. Γιάννη Αλαβάνο

ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Αθήνα, 4 Μαΐου Προς τον Πρόεδρο του ΤΕΕ Κ. Γιάννη Αλαβάνο ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑ ΑΣ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Αθήνα, 4 Μαΐου 2006 Προς τον Πρόεδρο του ΤΕΕ Κ. Γιάννη Αλαβάνο Με το αριθµ. πρωτ. 121/14-3-2006 έγγραφο της Ενωσης Μηχανικών ηµοσίων Υπαλλήλων ιπλωµατούχων

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο

Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διοικητικό Οικονομικό Δίκαιο Ειδικές μορφές στέρησης της ιδιοκτησίας και λοιποί θεμιτοί περιορισμοί της/ρήτρες συλλογικής διαπραγμάτευσης

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέας ηµοσίου ικαίου Συνταγµατικό ίκαιο Αθήνα, ΤΟ ΣΛΟΒΕΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ 1991 ΚΑΙ

Τµήµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέας ηµοσίου ικαίου Συνταγµατικό ίκαιο Αθήνα, ΤΟ ΣΛΟΒΕΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ 1991 ΚΑΙ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Νοµικό Τµήµα Τµήµα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τοµέας ηµοσίου ικαίου Συνταγµατικό ίκαιο Αθήνα, 11 2 2004 Υπό : Ευσταθίας Αγγελοπούλου ΤΟ ΣΛΟΒΕΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ 1991 ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Αστική ευθύνη του δημοσίου 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Αστική ευθύνη του δημοσίου 1 ο μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Αστική ευθύνη του δημοσίου 1 ο μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ»

ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΠΡΟΕΔΡΩΝ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΠΟΦΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΜΕΝΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΤΟΥ «ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ» Αθήνα, 8-10-2012 Με άρθρο στο

Διαβάστε περισσότερα

Σελίδα 1 από 5. Τ

Σελίδα 1 από 5. Τ Σελίδα 1 από 5 ΔΕΟ 10 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ- ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΙ Α & Α1 & Β ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ 1. Τι είναι κράτος; Κράτος: είναι η διαρκής σε νομικό πρόσωπο οργάνωση λαού

Διαβάστε περισσότερα

Π Ο Ρ Ι Σ Μ Α. ΘΕΜΑ: Νοµιµότητα επιβολής δυνητικού ανταποδοτικού τέλους από τον ήµο Βύρωνα ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ

Π Ο Ρ Ι Σ Μ Α. ΘΕΜΑ: Νοµιµότητα επιβολής δυνητικού ανταποδοτικού τέλους από τον ήµο Βύρωνα ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ Αθήνα, 7 Ιανουαρίου 2008 Α.Π. : 3526/2007, 8717/2007, 13854/2007 Π Ο Ρ Ι Σ Μ Α ΘΕΜΑ: Νοµιµότητα επιβολής δυνητικού ανταποδοτικού τέλους από τον ήµο Βύρωνα Ο Συνήγορος του Πολίτη στο πλαίσιο των αρµοδιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Π.Μ.Σ. ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο Διδάσκοντες: Δημητρόπουλος Ανδρ., Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Καλλιθέα 01/03/2016 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ Αριθμός απόφασης: 675 Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 -

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-02-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/168-1/01-02-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 14/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών.

Με το παρόν σας υποβάλουµε τις παρατηρήσεις της ΑΠ ΠΧ επί του σχεδίου κανονισµού της Α ΑΕ σχετικά µε τη διασφάλιση του απορρήτου των επικοινωνιών. ιεύθυνση Γραµµατείας Αθήνα, 17.05.2011 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3409 Προς Αρχή ιασφάλισης Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α ΑΕ) Ιερού Λόχου 3, Μαρούσι 151 24, Αθήνα Email: kanonismos@adae.gr. ΘΕΜΑ: Παρατηρήσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ. ΘΕΜΑ: Νέο νοµοθετικό καθεστώς σχετικά µε τη δήλωση περιουσιακής κατάστασης. Ανώνυµη εταιρεία µέλος του ΣΑΤΕ υπέβαλε το ακόλουθο ερώτηµα:

ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ. ΘΕΜΑ: Νέο νοµοθετικό καθεστώς σχετικά µε τη δήλωση περιουσιακής κατάστασης. Ανώνυµη εταιρεία µέλος του ΣΑΤΕ υπέβαλε το ακόλουθο ερώτηµα: Νοµική Υπηρεσία ΣΑΤΕ Σταµάτης Σ. Σταµόπουλος, ικηγόρος, Νοµικός Σύµβουλος ΣΑΤΕ ΓΝΩΜΑΤΕΥΣΗ Αθήνα, 14.4.2015 ΘΕΜΑ: Νέο νοµοθετικό καθεστώς σχετικά µε τη δήλωση περιουσιακής κατάστασης Ανώνυµη εταιρεία µέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ:

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΤΟΣ: 2009-2010 ΘΕΜΑ: «Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΦΥΤΡΟΥ ΛΥΔΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Πρόλογος 2. Ο Κανονισμός της βουλής 3. Η αρχή της αυτονομίας 4. Περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική

'Αρθρο 3 : Προσωρινή δικαστική προστασία 1. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει προσωρινή δικαστική Ν. 2522/8-9-97 (ΦΕΚ-178 Α') : Δικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συμβάσεως δημόσιων έργων, κρατικών προμηθειών και υπηρεσιών σύμφωνα με την οδηγία 89/665 ΕΟΚ 'Αρθρο 1 : Πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα

ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ. Δημόσια νομικά πρόσωπα ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δημόσια νομικά πρόσωπα 17/5/2016 Ίδρυση Ιδρύονται με Νομοθετική πράξη Κανονιστική πράξη βάσει νομοθετικής εξουσιοδότησης Σε ορισμένες περιπτώσεις, με βάση το εταιρικό δίκαιο Όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.2.2009 COM(2009)81 τελικό 2009/0023 (CNS) C6-0101/09 Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη σύναψη εκ µέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του πρωτοκόλλου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Αρθρο :0. Αρθρο :1 Πληροφορίες Νομολογίας & Αρθρογραφίας :12

ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Αρθρο :0. Αρθρο :1 Πληροφορίες Νομολογίας & Αρθρογραφίας :12 + Μέγεθος Γραμμάτων - ΤΡΑΠΕΖΑ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΝΟΜΟΣ (INTRASOFT INTERNATIONAL) Ν 2735/1999: Διεθνής Εμπορική Διαιτησία (276274) Αρθρο :0 ΦΕΚ Α` ΝΟΜΟΣ ΥΠ` ΑΡΙΘ. 2735 Διεθνής Εμπορική Διαιτησία. Αρθρο

Διαβάστε περισσότερα

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας

Η γενική αρχή του σεβασµού και της προστασίας της ανθρώπινης αξίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα : Συνταγµατικό ίκαιο Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4229, 5/2/2010 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ ΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΛΟΓΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ --------------------- Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή:

Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδοµε τον ακόλουθο νόµο που ψήφισε η Βουλή: ΝΟΜΟΣ ΥΠ ΑΡΙΘ. 2522 ικαστική προστασία κατά το στάδιο που προηγείται της σύναψης συµβάσεως δηµόσιων έργων, κρατικών προµηθειών και υπηρεσιών σύµφωνα µε την οδηγία 89/665 Ε.Ο.Κ. Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 98/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 98/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 01-06-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/4024/01-06-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 98/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ. Αθήνα 12 Νοεμβρίου 2013

ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ. Αθήνα 12 Νοεμβρίου 2013 ΣΧΕΔΙΟ Αποστολή με fax & e-mail ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΟΙΚ. ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Δ/ΝΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Τ.Α. ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝ. Δ/ΣΗΣ & Π/Υ Ταχ. Δ/νση: Σταδίου 27 Ταχ. Κώδικας:101 83 ΑΘΗΝΑ Πληροφορίες:

Διαβάστε περισσότερα

9ης Μαρτίου 2011 περί εφαρµογής των δικαιωµάτων των ασθενών στο πλαίσιο. της διασυνοριακής υγειονοµικής περίθαλψης (L 88/45/4.4.

9ης Μαρτίου 2011 περί εφαρµογής των δικαιωµάτων των ασθενών στο πλαίσιο. της διασυνοριακής υγειονοµικής περίθαλψης (L 88/45/4.4. Β ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ «Προσαρµογή της εθνικής νοµοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη

Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 2002 (03.06) (OR. fr) CONV 72/02 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : προς : Θέµα : κ. António Vitorino τα µέλη της Συνέλευσης Εντολή της οµάδας εργασίας για το Χάρτη Επισυνάπτεται

Διαβάστε περισσότερα

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα.

Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Το Σύνταγμα της Ελλάδας του 1975/86/01 στο δεύτερο μέρος του περιλαμβάνει τις διατάξεις τις σχετικές με τα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα. Ο κατάλογος των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί τη βασική κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΤ. : Το με αριθ / έγγραφο του Γραφείου Νομικού Συμβούλου Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ.

ΣΧΕΤ. : Το με αριθ / έγγραφο του Γραφείου Νομικού Συμβούλου Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ. «Άσκηση ενδίκων μέσων» ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΣΟΔΩΝ Γενικό Έγγραφο: Ε40/338/27-10-06 ΣΧΕΤ. : Το με αριθ. 15176/19-10-06 έγγραφο του Γραφείου Νομικού Συμβούλου Ι.Κ.Α. Ε.Τ.Α.Μ. Σας διαβιβάζουμε το ανωτέρω

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003

ΜΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΑΡΧΗ : Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΛΟΥΚΟΥ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΘΗΝΑ ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2003 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου --------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. Ο κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία και την κοινωνία. Διοικητικές διαστάσεις των οικονομικών λειτουργιών της Δημόσιας

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1

Περιεχόμενα. Χουρδάκης Ευστράτιος Σελίδα 1 Περιεχόμενα Τεκμήριο νομιμότητας... 2 Διοικητικός καταναγκασμός... 2 Παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας... 2 Σύνθετη διοικητική ενέργεια:... 3 Αρχή της νομιμότητας της διοίκησης.... 3 Αρχή της υπεροχής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Ν. 3126/2003 ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΩΝ» Όπως αναφέρεται στην από 19 Οκτωβρίου 2010, προς την Βουλή των Ελλήνων, Έκθεση της Ειδικής Μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ. στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση του κράτους δικαίου ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στρασβούργο, 11.3.2014 COM(2014) 158 final ANNEXES 1 to 2 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ στην ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ένα νέο πλαίσιο της ΕΕ για την ενίσχυση

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώνω τις εξής παρατηρήσεις επί του σχεδίου του ΒΙΒΛΙΟΥ IV (ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΝΑΨΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ):

Σημειώνω τις εξής παρατηρήσεις επί του σχεδίου του ΒΙΒΛΙΟΥ IV (ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΝΑΨΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ): ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Γ. ΓΑΚΙΔΗΣ Δικηγόρος Θεσσαλονίκη, Αριστοτέλους 14, ΤΚ 54623, τηλ. 2310277178, fax 2310235700, e-mail: gakidis1@otenet.gr ΠΡΟΣ: Τον Πρόεδρο της Π.Ε.Σ.Ε.Δ.Ε κ. Γ. Γάγαλη. Θεσσαλονίκη 6. 4. 2016

Διαβάστε περισσότερα

Ενδικοφανής προσφυγή Δικαίωμα ακρόασης. Σύνθεση Δημοσίου Δικαίου Αικατερίνη Ηλιάδου

Ενδικοφανής προσφυγή Δικαίωμα ακρόασης. Σύνθεση Δημοσίου Δικαίου Αικατερίνη Ηλιάδου Ενδικοφανής προσφυγή Δικαίωμα ακρόασης Σύνθεση Δημοσίου Δικαίου Αικατερίνη Ηλιάδου 06.04.2017 Ά. 25 ΚΔΔ Έννοια Προβλέπεται από ειδικές διατάξεις (όργανα προθεσμία) τυπική προσφυγή Ασκείται κατά εκτελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΥΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΦΟΡΩΝ - ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ

ΕΠΙΛΥΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΦΟΡΩΝ - ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ LEGAL INSIGHT ΕΠΙΛΥΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΙΑΦΟΡΩΝ - ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΣΤΗ ΙΚΑΙΟΣΥΝΗ Βασιλική Ζαροκανέλλου Στις φορολογικές διαφορές σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιασμός απόφασης 893/2004 Ε Τμήμα. Α. Ιστορικό

Σχολιασμός απόφασης 893/2004 Ε Τμήμα. Α. Ιστορικό Α.. Ιστορικό Η σχολιαζόμενη απόφαση του Ε Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας εκδόθηκε μετά από αίτηση ακυρώσεως διαφόρων κοινοτήτων του νομού Κεφαλληνίας, κατά αποφάσεως του Νομάρχη με την οποία χορηγήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Εισαγωγή στο Διοικητικό Δίκαιο 1 ο Μέρος. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Εισαγωγή στο 1 ο Μέρος Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες,

Διαβάστε περισσότερα

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος

1ο Κεφάλαιο Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι στα πλαίσια του άρθρου 12 του Συντάγµατος Πρόλογος Η κατοχύρωση και η προστασία του δικαιώµατος της συνένωσης ή του συνεταιρίζεσθαι στο άρθρο 12 του ελληνικού Συντάγµατος δίνει σάρκα και οστά στο εύστοχο αρχαίο απόφθεγµα «η ισχύς εν τη ενώσει».

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: ΑΚΟΥΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΙΑ ΣΕ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: ρ. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη περιεχομένων. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ο δικαστικός έλεγχος της διοικήσεως και η έννομη προστασία του ιδιώτη

Σύνοψη περιεχομένων. ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ Ο δικαστικός έλεγχος της διοικήσεως και η έννομη προστασία του ιδιώτη Σύνοψη περιεχομένων Συντομογραφίες... XVII Γενική βιβλιογραφία... XXIII Ι. Ελληνικό διοικητικό δικονομικό δίκαιο... XXIII ΙΙ. Αλλοδαπό διοικητικό δικονομικό δίκαιο...xxviii Παραπομπές στην νομοθεσία και

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΣ και τα μέλη του

Το ΔΣ και τα μέλη του Βασικά Συμπεράσματα Στο Ν.3873/2010 αναφέρεται για πρώτη φορά ρητά ότι οι εισηγμένες εταιρείες οφείλουν να υιοθετήσουν και στη συνέχεια να γνωστοποιήσουν σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, έναν κώδικα εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΥΠΟΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗΣ ΤΜΗΜΑ : Α2 Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 - Καλλιθέα

Διαβάστε περισσότερα

Καλλιθέα ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

Καλλιθέα ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Καλλιθέα ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 15-3-2016 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ Αριθμός απόφασης: 923 Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 - Καλλιθέα

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Καλλιθέα 28/3/2016 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ Αριθμός απόφασης: 1261 Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 -

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014

Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 ΕΠΕΙΓΟΝ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 29-05-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/3360/29-05-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 60/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία

ΠΡΟΣ. Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΘΗΝΑ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΘΩΜΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΡ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ 41 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ. 2103808079 FAX 2103828958 Κινητό 6977650982 ΠΡΟΣ Το Δ.Σ. του Συνεταιρισμού Διεθνής Ιπποκράτειος Πολιτεία Η

Διαβάστε περισσότερα

ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τµήµα 15ο Τριµελές Αποτελούµενο από τους: Νικόλαο Σοϊλεντάκη, Πρόεδρο Εφετών ιοικητικών ικαστηρίων, Αγάπη Γαλενιανού-Χαλκιαδάκη και Αθανασία Ζερβάκου-Γκλίνου (Εισηγήτρια), Εφέτες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ.

Διοικητικό Δίκαιο. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης. Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης Αν. Καθηγήτρια Ευγ. Β. Πρεβεδούρου Νομική Σχολή Α.Π.Θ. Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου

Γεωργία Καζάκου, ΠΕ09. Οικονομολόγος. Πολιτική Παιδεία. Β Τάξη Γενικού Λυκείου Πολιτική Παιδεία Β Τάξη Γενικού Λυκείου 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ 4.4 Η ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ 2 Άρθρο 26 του Συντάγματος Η δικαστική λειτουργία ασκείται από τα δικαστήρια. Οι αποφάσεις τους

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 24-12-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/8150/24-12-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 158/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Kοινοποίηση

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Kοινοποίηση Διαμεσολάβηση 104/2014 Σελίδα 1 ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 104/2014 (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Προς 1) Τμήμα Εσόδων Δ/νσης Οικονομικών esoda@cityofathens.gr 2) Κυρία *** *** *** Kοινοποίηση 1) Γραφείο Δημάρχου mayor@cityofathens.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ ΜΕ ΤΙΤΛΟ ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΝΟΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ Συνοπτικός 1. Ο παρών Νόμος θα αναφέρεται ως ο περί Διοικητικού τίτλος. Δικαστηρίου Νόμος του 2013. Ερμηνεία. 2.(1) Στον παρόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ, 2003-2004

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΩΝ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ, ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ:

ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΩΝ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ, ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ: ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ- ΠΟΛΙΤΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΤΩΝ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ Α.Ε. 5 Μαΐου 2017 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ, ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΩΣΗ ΘΕΣΕΩΝ ΜΕΛΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014

Αθήνα, Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/ Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 27-02-2014 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1382/27-02-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 24/2014 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος, στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX.

Τα σχέδια άρθρων 38 και 39 βασίζονται απευθείας στα συµπεράσµατα της Οµάδας IX. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2003 (13.03) (OR. fr) CONV 602/03 ΣΗΜΕΙΩΜΑ του : Προεδρείου προς : τη Συνέλευση Θέµα : Τα οικονοµικά της Ένωσης : σχέδιο άρθρων 38 έως 40 Τίτλος VII:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ. «Άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας χώρου παραστάσεων Άδεια παράστασης» Ι. Εισαγωγικές Παρατηρήσεις

ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ. «Άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας χώρου παραστάσεων Άδεια παράστασης» Ι. Εισαγωγικές Παρατηρήσεις Β ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΝΟΜΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ «Άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας χώρου παραστάσεων Άδεια παράστασης» Ι. Εισαγωγικές

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002

ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3016/2002 «Για την εταιρική διακυβέρνηση, θέματα μισθολογίου και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 110/17.05.2002), όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 26 παρ. 1 του Ν 3091/2002 (ΦΕΚ Α 330/24.12.2002),

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ

ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Καλλιθέα, 08/03/2016 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ Αριθμός απόφασης: 740 Ταχ. Δ/νση : Αριστογείτονος 19 Ταχ. Κώδικας : 176 71 -

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και

Διαβάστε περισσότερα