Σύγχρονες απόψεις στη διάγνωση και τη θεραπεία της αλκοολικής ηπατίτιδας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σύγχρονες απόψεις στη διάγνωση και τη θεραπεία της αλκοολικής ηπατίτιδας"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2010, 27(5): Σύγχρονες απόψεις στη διάγνωση και τη θεραπεία της αλκοολικής ηπατίτιδας Η αλκοολική ηπατίτιδα είναι κλινικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από ίκτερο και ηπατική ανεπάρκεια, η οποία συνήθως συμβαίνει μετά από δεκαετίες κατάχρησης αιθυλικής αλκοόλης. Η τυπική ηλικία εμφάνισης της νόσου είναι τα έτη. Οι γυναίκες παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο για εκδήλωση της νόσου. Η αλκοολική ηπατίτιδα αποτελεί εκδήλωση της αλκοολικής ηπατικής νόσου που μπορεί να αντιμετωπιστεί θεραπευτικά. Επειδή το 40% των ασθενών πεθαίνει στους πρώτους 6 μήνες, τόσο η διάγνωση όσο και η θεραπεία είναι πολύ σημαντικές για τη νόσο. Η ιστολογική εξέταση του ηπατικού παρεγχύματος είναι πολύ ουσιαστική όταν μπορεί να διενεργηθεί βιοψία του ήπατος. Έχουν περιγραφεί διάφορα συστήματα προγνωστικών παραγόντων (δείκτης Maddrey, βαθμολογία Γλασκόβης, model for end stage liver disease [MELD], βαθμολογία της Lille) για την εκτίμηση της βαρύτητας της νόσου και την ανάγκη θεραπευτικών παρεμβάσεων. Η θεραπεία της αλκοολικής ηπατίτιδας περιλαμβάνει γενικά υποστηρικτικά μέτρα στους ασθενείς με εκδηλώσεις ρήξης της ηπατικής αντιρρόπησης και ειδική αντιμετώπιση της ηπατικής βλάβης. Άμεση και εφ όρου ζωής διακοπή κάθε χρήσης αιθυλικής αλκοόλης είναι πολύ σημαντική για την ανάρρωση και την πρόληψη της προόδου της νόσου σε ηπατική ανεπάρκεια και θάνατο. Σε καχεκτικούς ασθενείς πρέπει να χορηγούνται πρωτεΐνες και θερμιδική κάλυψη. Η χρήση των γλυκοκορτικοειδών είναι αμφισβητήσιμη. Η αγωγή με πεντοξυφυλλίνη ενδέχεται να προλάβει την εκδήλωση ηπατονεφρικού συνδρόμου. Η παρούσα ανασκόπηση αναφέρεται στις πρόσφατες εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία της αλκοολικής ηπατίτιδας. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2010, 27(5): Σ.Π. Ντουράκης... B Παθολογική Κλινική, Γενικό Περιφερειακό Νοσοκομείο Αθηνών «Ιπποκράτειο», Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Αθήνα Current trends in the diagnosis and treatment of alcoholic hepatitis Λέξεις ευρετηρίου Αλκοολική ηπατίτιδα Βαθμολογία Γλασκόβης Βαθμολογία της Lille Γλυκοκορτικοειδή Δείκτης Maddrey Πεντοξυφυλλίνη Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Η οξεία κλινική εκδήλωση της αλκοολικής ηπατοπάθειας φέρεται με τον όρο αλκοολική ηπατίτιδα. 1 Η αλκοόλη οξειδώνεται σχεδόν αποκλειστικά (κατά >90%) στο ήπαρ προς ακεταλδεΰδη, οξικό (acetate), καθώς και σε CO 2 + H 2O. Παρουσιάζει πολύ χαμηλή απέκκριση με την αναπνοή (1 5%) και τα ούρα (<1%). Η οξείδωση γίνεται στην οδό της αλκοολικής δεϋδρογενάσης (ADH, η κύρια οδός σε υγιή άτομα), στα μικροσωμάτια (P450) και στην οδό της καταλάσης (<2% του μεταβολισμού της αλκοόλης). Η οδός οξείδωσης της αλκοόλης στο μικροσωμιακό σύστημα του P450 (MEOS-CYP2E1) ενεργοποιείται σε υψηλά επίπεδα αλκοόλης και σε χρόνιους χρήστες. Η παθογένεια της αλκοολικής ηπατίτιδας δεν είναι πλήρως γνωστή. Αποδίδεται σε άμεση επίδραση της αλκοόλης (στεάτωση), σε οξειδωτικό stress (προκαλεί καταστροφή μεμβρανών), σε δυσαρμονία της αντιοξειδωτικής άμυνας (έλλειψη γλουταθειόνης), σε παραγωγή ελευθέρων ριζών οξυγόνου, σε μαζική έκκριση κυτταροκινών (κυρίως του παράγοντα νέκρωσης του όγκου α, tumor necrosis factor [TNF-α]) με έντονη φλεγμονώδη αντίδραση αποτέλεσμα δράσης εντεροτοξίνης που μεταφέρεται από τον εντερικό αυλό προς την πυλαία φλέβα και σε ανοσολογικούς μηχανισμούς έναντι νεο-αντιγόνων που παράγονται από τους δύο προηγούμενους μηχανισμούς. 2,3 Η παθογένεια αυτή εξηγεί την αρχικά παρατηρούμενη επιδείνωση του ασθενούς παρά τη διακοπή της λήψης της αιθυλικής αλκοόλης. Η μέση ηλικία εμφάνισης της αλκοολικής ηπατίτιδας είναι τα έτη. Η εκδήλωση της νόσου είναι απρόβλεπτη και εξαρτάται από το γενετικό υλικό, το φύλο, την ποσότητα αιθυλικής αλκοόλης και την κακή διατροφή. Συμβαίνει συνήθως μετά από μερικές δεκαετίες μεγάλης κατάχρησης αιθυλικής αλκοόλης (στο 20% των ατόμων με μέση ημερήσια κατανάλωση 100 g αιθυλικής αλκοόλης) 4,5 (πίν. 1). Οι γυναίκες είναι περισσότερο ευαίσθητες στην εκδήλωση της νόσου απ ό,τι οι άνδρες. Οι άνδρες προσβάλλονται συχνότερα γιατί πίνουν περισσότερο από τις

2 768 Σ.Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Πίνακας 1. Φυσική ιστορία της αλκοολικής νόσου του ήπατος. 3. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Eργαστηριακά, η αλκοολική ηπατίτιδα χαρακτηρίζεται από αύξηση των αμινοτρανσφερασών (τρανσαμινασών) μεγαλύτερη από το διπλάσιο της ανώτερης φυσιολογικής τιμής (>2 φορές της ΑΦΤ). Όμως παραμένουν πάντοτε <300 U/L, με το λόγο της AST (ασπαρτική αμινοτρανσφεράση ή οξαλοξική τρανσαμινάση, SGOT) προς την ALT (αλανινική αμινοτρανσφεράση ή πυροσταφυλική τρανσαμινάση SGPT) > Οι χαρακτηριστικές αυτές τιμές αποδίδονται σε ανεπάρκεια της πυριδοξίνης (βιταμίνης 6, Β 6) που αποτελεί συνένζυμο για την ενζυμική δραστηριότητα της ALT, και σε αύξηση της μιτοχονδριακής AST. 12,13 γυναίκες. Η διαφορά αποδιδόταν παλαιότερα στο μεταβολισμό της αιθυλικής αλκοόλης στο ήπαρ και στο ανώτερο πεπτικό και σε μειονεκτικότητα της ADH του στομάχου. 6,7 Σήμερα, η σημασία της ADH του γαστρικού βλεννογόνου έχει υποβαθμιστεί (ίσως ισχύει μόνο σε άνδρες ηλικίας <40 ετών). Η απορρόφηση της αλκοόλης καθορίζεται από την αιματική ροή και την περιεκτικότητά της σε ύδωρ (είναι υδατοδιαλυτό μόριο). Επιπλέον, στο λίπος κατανέμεται μόνο το 4% της αναλογούσας ποσότητας αλκοόλης στον αντίστοιχο όγκο ύδατος. Έτσι, τα επίπεδα αλκοόλης του αίματος είναι υψηλότερα στους παχύσαρκους και στις γυναίκες. Η αιθυλική αλκοόλη απορροφάται κατά 50 80% στο δωδεκαδάκτυλο και στο άνω τμήμα της νήστιδας. Είναι προφανής η σημασία της επιτάχυνσης ή της καθυστέρησης της γαστρικής κένωσης. Η απορρόφηση ελαττώνεται με τα γεύματα, ενώ είναι αυξημένη στα ποτά με υψηλή συγκέντρωση (απορρόφηση με απλή διάχυση). 2. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Η αλκοολική ηπατίτιδα εκδηλώνεται κλινικά με ανορεξία, πυρετό και ίκτερο. Στην αντικειμενική εξέταση, διαπιστώνεται ευαίσθητη ηπατομεγαλία (οφείλεται σε εναπόθεση λίπους και πρωτεϊνών στα ηπατοκύτταρα), 8 με σχετικά μικρή διόγκωση του σπλήνα (το αντίθετο συμβαίνει στις μεθηπατιτιδικές κιρρώσεις), ασκίτη και απώλεια μυϊκής μάζας, κυρίως κεντρομελικά. Μπορεί να συνυπάρχει ηπατική εγκεφαλοπάθεια και νεφρική ανεπάρκεια λειτουργικού τύπου («ηπατονεφρικό σύνδρομο»). Στο δεξιό υποχόνδριο ακούγεται συχνά (50%) φύσημα (υποδηλώνει την αυξημένη ηπατική αρτηριακή αιμάτωση). Ο πυρετός (38 38,5 ο C) αποδίδεται στο νόσημα, αφού όμως αποκλειστεί η παρουσία λοίμωξης, που συνυπάρχει συχνά. Ο ασθενής μπορεί να έχει διακόψει τη χρήση του οινοπνεύματος μερικές ημέρες ή και εβδομάδες πριν από την εκδήλωση των συμπτωμάτων. Tιμές ALT >500 U/L αποκλείουν τη διάγνωση της αλκοολικής ηπατίτιδας. 14 Υψηλότερες τιμές πρέπει να εγείρουν την υποψία ταυτόχρονης με την κατάχρηση αιθυλικής αλκοόλης ιογενούς, ισχαιμικής ή φαρμακευτικής (π.χ από λήψη μεγάλης σχετικά ποσότητας παρακεταμόλης) ηπατίτιδας. Προσοχή απαιτείται σε αυξήσεις των τρανσαμινασών εξωηπατικής προέλευσης (ραβδομυόλυση, έμφραγμα του μυοκαρδίου κ.ά.). Συνυπάρχει αύξηση της IgA, λευκοκυττάρωση με πολυμορφοπυρήνωση (μερικές φορές και σε επίπεδα λευχαιμοειδούς αντίδρασης, >40.000/mm 3 ), αύξηση της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (C-reactive protein, CRP) και υπερχολερυθριναιμία (>5 mg/dl) καθ υπεροχή άμεσου τύπου, που αυξάνει περισσότερο σε συνύπαρξη νεφρικής ανεπάρκειας ή αιμολυτικής αναιμίας (π.χ. από ερυθροκύτταρα «σαν σπιρούνια», spur-cell). Η γ-gt συχνά (70%) ανευρίσκεται ιδιαίτερα αυξημένη, λόγω ενεργοποίησής της. Επίσης, παρατηρείται μακροκυττάρωση (MCV >100 fl), η οποία οφείλεται σε έλλειψη βιταμίνης B 12 και φυλλικού οξέος, τοξικότητα του οινοπνεύματος στα ωριμάζοντα ερυθρά αιμοσφαίρια ή και διαταραχή των λιπιδίων στις μεμβράνες των ερυθρών αιμοσφαιρίων (spur-cell). Συχνά παρατηρείται θρομβοπενία, η οποία οφείλεται σε καταστολή του μυελού λόγω τοξικότητας της αιθυλικής αλκοόλης ή σε παγίδευση των αιμοπεταλίων στη σπληνική δεξαμενή λόγω πυλαίας υπέρτασης και σπληνομεγαλίας (υπερσπληνισμός). Ένζυμα, όπως η διασυλική τρανσφερίνη και η μιτοχονδριακή AST, έχουν προταθεί ως ειδικοί βιοχημικοί δείκτες της αλκοολικής στεατοηπατίτιδας, αλλά δεν έχουν τύχει ευρείας αποδοχής. Μπορεί να συνυπάρχει παράταση του χρόνου προθρομβίνης λόγω ηπατικής ανεπάρκειας, που δεν διορθώνεται με την παρεντερική χορήγηση βιταμίνης Κ. Επίσης, συχνά συνυπάρχουν υπερουριχαιμία σε βαριά ηπατική ανεπάρκεια διαπιστώνεται υποουριχαιμία και υποκαλιαιμία πολυπαραγοντικής αιτιολογίας (έμετοι, αλλά κυρίως τοξική δράση της αιθυλικής αλκοόλης στα ουροφόρα σωληνάρια). Σε ασθενείς με αλκοολική στεατοηπατίτιδα η φεριτίνη του ορού μπορεί να είναι αυξημένη, γεγονός που οφείλεται σε απελευθέρωσή της από τα ηπατοκύτταρα λόγω της φλεγμονής, 15 και η αύξησή της συσχετίζεται με

3 ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ 769 την ίνωση. 16 Έτσι, σε ασθενείς κυρίως κέλτικης καταγωγής με αυξημένες τιμές φεριτίνης ορού και σιδηροδεσμευτικής ικανότητας απαιτείται διαφορική διάγνωση από την πρωτοπαθή αιμοχρωμάτωση με την αναζήτηση της μεταλλαγής C282T του γονιδίου ΗFΕ. H ταχύτητα καθίζησης μπορεί να είναι αυξημένη λόγω της πολυκλωνικής υπεργαμμασφαιριναιμίας της χρόνιας ηπατικής νόσου. Το ουρικό οξύ του ορού συχνά είναι αυξημένο, αλλά δεν απαιτείται θεραπευτική αντιμετώπιση σε ασυμπτωματικά άτομα (χωρίς ουρική αρθρίτιδα ή νεφρολιθίαση). Oι ορολογικοί δείκτες των ιογενών λοιμώξεων του ήπατος και τα αυτοαντισώματα αποκλείουν συνυπάρχουσες ιογενείς ή αυτοάνοσες ηπατοπάθειες. H αύξηση της κρεατινίνης >1,5 mg/dl ή και η μείωση της κάθαρσης κρεατινίνης <40 ml/min αποτελούν ενδείξεις νεφρικής ανεπάρκειας. 17 Η αύξηση της κρεατινίνης υποδηλώνει συχνά εκδήλωση ηπατονεφρικού συνδρόμου (λειτουργικής νεφρικής ανεπάρκειας) και αποτελεί κακό προγνωστικό δείκτη της εξέλιξης της νόσου. Όμως, σε κιρρωτικούς ασθενείς η κρεατινίνη και η ουρία του ορού υποεκτιμούν τη βαρύτητα της νεφρικής ανεπάρκειας λόγω της υπερχολερυθριναιμίας (τεχνικά προβλήματα στη βιοχημική μέτρηση), της αύξησης του όγκου αίματος συνεπεία αραίωσης, της μειωμένης σύνθεσης ουρίας από το ηπατικό παρέγχυμα και της υποπρωτεϊνικής σίτισης και της κακής θρέψης με συνοδό μείωση της μυϊκής μάζας και συνεπώς της ενδογενούς παραγωγής της κρεατινίνης. Λόγω των ανωτέρω, απαιτείται πολύ μεγαλύτερη μείωση της σπειραματικής διήθησης για την αντίστοιχη αύξηση της ουρίας και της κρεατινίνης. H αύξηση της ουρίας του αίματος ίσως αποτελεί πιο ευαίσθητο και ειδικό δείκτη από την κρεατινίνη του ορού για την εκτίμηση της νεφρικής ανεπάρκειας σε κιρρωτικούς ασθενείς, αν και η αύξησή της μπορεί να αποδοθεί σε αιμορραγία πεπτικού, σε έντονο καταβολισμό ή σε λήψη κορτικοειδών. H ευαισθησία της κάθαρσης κρεατινίνης για την εκτίμηση της σπειραματικής διήθησης είναι μεγαλύτερη από τον προσδιορισμό της κρεατινίνης του ορού ή της ουρίας, αν και την υπερεκτιμά σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια, ενώ απαιτεί για τον προσδιορισμό της ακριβή συλλογή των ούρων 24ώρου, γεγονός που διεθνώς θεωρείται δυσχερές. 4. ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ O απεικονιστικός έλεγχος παρέχει σημαντικές πληροφορίες. Tο υπερηχογράφημα του ήπατος δείχνει διάχυτη υπερηχογένεια του ηπατικού παρεγχύματος. H διήθηση του ηπατικού παρεγχύματος από λίπος μειώνει την πυκνότητά του στη μελέτη με αξονική τομογραφία. Στη μελέτη χωρίς την ενδοφλέβια χορήγηση σκιαγραφικού, το ήπαρ είναι διογκωμένο και υπόπυκνο σε σχέση με την εικόνα που δίνει ο σπλήνας και οι νεφροί. Εξάλλου, οι ενδοηπατικοί κλάδοι της πυλαίας και των ηπατικών φλεβών παρουσιάζονται εμφανέστεροι απ ό,τι στο φυσιολογικό ήπαρ. Εστιακή συγκέντρωση λίπους στο ήπαρ παρουσιάζεται απεικονιστικά στην αξονική τομογραφία ως υπόπυκνη περιοχή («ψευδοόγκος) και μπορεί να προκαλέσει σύγχυση με νεόπλασμα του ήπατος (για τη διαφορική διάγνωση χρειάζεται μαγνητική τομογραφία). Μπορεί να συνυπάρχουν απεικονιστικά ευρήματα κίρρωσης του ήπατος (δαντελωτό περίγραμμα, διόγκωση του κερκοφόρου λοβού, πάχυνση του τοιχώματος της χοληδόχου κύστης, ασκίτης, σπληνομεγαλία, πυλαιοσυστηματικές αναστομώσεις). Στο υπερηχογράφημα με μελέτη Doppler διαπιστώνεται αύξηση της ταχύτητας στην ηπατική αρτηρία ή στη διάμετρό της. 18 Απεικονιστικά, τα ευρήματα είναι όμοια με τα παρατηρούμενα στη μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος/μη αλκοολική στεατοηπατίτιδα (ΜΑΛΝΗ/ΜΑΣH). 5. ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ H αλκοολική ηπατοπάθεια συσχετίζεται με τρεις ιστολογικές βλάβες στο ήπαρ, που συχνά συνυπάρχουν (στεάτωση, στεατοηπατίτιδα, κίρρωση). To 80% των ασθενών που κάνουν κατάχρηση αιθυλικής αλκοόλης παρουσιάζουν ιστολογικά λίπωση, το 10 35% στεατοηπατίτιδα και το 10% κίρρωση. Στη χρώση αιματοξυλίνης-ηωσίνης, πολλά ηπατοκύτταρα είναι διογκωμένα, με σταγονίδια λίπους στο πρωτόπλασμα και κενοτοπιώδη πυρήνα που παρεκτοπίζεται προς τη μεμβράνη των κυττάρων. 19 Oι αλλοιώσεις είναι περισσότερο έκδηλες γύρω από τα πυλαία διαστήματα (ζώνη 1 του ηπατικού λοβίου). Tα σταγονίδια του λίπους χρωματίζονται με κόκκινο έλαιο O σε τομές κρυοστάτη. Kατά τη μονιμοποίηση των παρασκευασμάτων σε διάλυμα φορμόλης, τα σταγονίδια λίπους διαλύονται και έτσι παρουσιάζονται ως άδειες περιοχές εντός των ηπατοκυττάρων. Εκτός από τη λίπωση, υπάρχει διόγκωση των ηπατοκυττάρων (ballooning), τα οποία περιέχουν κοντά στον πυρήνα άμορφο ηωσινοφιλικό περιεχόμενο (σωμάτια Mallory), παρουσία γιγάντιων μιτοχονδρίων και διήθηση από ουδετερόφιλα πολυμορφοπύρηνα (η παρουσία τους βοηθά στη διαφορική διάγνωση της αλκοολικής ηπατίτιδας από άλλες μορφές χρόνιας ηπατοπάθειας). 20 Ο βαθμός της πολυμορφοπυρηνικής διήθησης έχει προγνωστική αξία, με τον υψηλότερο βαθμό να συνδέεται με πτωχότερη έκβαση. Στη λευκοκυτταρική διήθηση μπορεί να συνυπάρχουν και μονοπύρηνα κύτταρα. Τα ηπατοκύτταρα μπορεί να είναι αφρωδώς (από μικροφυσαλιδώδη εναπόθεση) εκφυλισμένα και να συνυπάρχουν περιοχές νέκρωσης και κάποιος βαθμός περιπυλαίας φλεγμονής και χολόστασης. Χαρακτηριστική

4 770 Σ.Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ είναι η περικεντρική γύρω από την κεντρική φλέβα, στη ζώνη 3 του ηπατικού λοβίου και περικολποειδική ίνωση (στο χώρο του Disse). 21,22 Η ίνωση μπορεί να εκτείνεται στα πυλαία διαστήματα ή σε άλλα κεντρικά αγγεία, σχηματίζοντας κεντρικές-κεντρικές ή κεντρικές-πυλαίες γέφυρες. H ίνωση οφείλεται σε παραγωγή συνδετικού ιστού από τα κύτταρα του Ito (αστεροειδή κύτταρα) και μπορεί να ακολουθείται από συσσώρευση υλικού παρόμοιου με τη σύσταση της βασικής μεμβράνης των τριχοειδών, με τελική κατάληξη την τριχοειδοποίηση των κολποειδών στη μικροοζώδη κίρρωση του ήπατος. 23 Τα ιστολογικά χαρακτηριστικά της ΜΑΣΗ μπορεί να είναι πανομοιότυπα με αυτά της αλκοολικής ηπατίτιδας. 24 Η διαφορική διάγνωση γίνεται με βάση την κλινική εικόνα. Εξάλλου, το κλινικό σύνδρομο της αλκοολικής ηπατίτιδας είναι υποσύνολο της ιστολογικά διαπιστωμένης αλκοολικής στεατοηπατίτιδας. 6. ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Η διάγνωση της αλκοολικής ηπατίτιδας βασίζεται στην κλινική εικόνα (ίκτερος, ασκίτης, ευαίσθητη ηπατομεγαλία, αύξηση τρανσαμινασών <300 U/L, με το λόγο AST/ALT >2, λευκοκυττάρωση με πολυμορφοπυρήνωση) σε άτομο που κάνει κατάχρηση αιθυλικής αλκοόλης. Σε μερικές περιπτώσεις, μπορεί να απαιτείται επικοινωνία με την οικογένεια ή το εργασιακό περιβάλλον για την επιβεβαίωση της κατάχρησης. 25,26 Η ιστολογική εξέταση είναι χρήσιμη διαγνωστικά και προγνωστικά, αλλά δεν είναι αναγκαία. Η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει τη ΜΑΛΝΗ/ΜΑΣΗ, την οξεία ή χρόνια ιογενή ηπατίτιδα, την οξεία φαρμακευτική ηπατίτιδα, την κεραυνοβόλο νόσο του Wilson, την αυτοάνοση ηπατίτιδα, την οξεία χολοκυστίτιδα, το ηπατικό απόστημα και τον ηπατοκυτταρικό καρκίνο. Tο υπερηχογράφημα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην ορθή διάγνωση. Προσοχή χρειάζεται και στη διαφορική διάγνωση των εκδηλώσεων από το ήπαρ της αλκοολικής μυοκαρδιοπάθειας, που μπορεί να υπάρχει ή να συνυπάρχει με την αλκοολική ηπατίτιδα/κίρρωση. Η διαφορική διάγνωση του συνδρόμου στέρησης αιθυλικής αλκοόλης από την ηπατική εγκεφαλοπάθεια που επιπλέκει την αλκοολική ηπατίτιδα είναι πολύ μεγάλης σημασίας για τη θεραπευτική αντιμετώπιση και βασίζεται κυρίως στη σημειολογία διέγερσης του συμπαθητικού συστήματος. Η κλινική εικόνα του συνδρόμου στέρησης αιθυλικής αλκοόλης φαίνεται στον πίνακα 2. H αλκοολική ηπατίτιδα είναι εμπύρετο νόσημα με συνοδό λευκοκυττάρωση-πολυμορφοπυρήνωση και αύξηση της CRP, γεγονός που απαιτεί προσεκτική διαφορική διάγνωση από συνοδές μικροβιακές λοιμώξεις που μπορεί να επιδεινωθούν με τη θεραπευτική αγωγή (κορτικοειδή). Έχει προταθεί ότι η προκαλσιτονίνη του ορού, η οποία αυξάνεται στις λοιμώξεις και όχι στην αλκοολική ηπατίτιδα, μπορεί να βοηθήσει διαφοροδιαγνωστικά ΦΥΣΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΠΡΟΓΝΩΣΗ Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από τη διακοπή της χρήσης αιθυλικής αλκοόλης. Στους περισσότερους ασθενείς με λιγότερο βαριές μορφές αλκοολικής ηπατίτιδας, που απέχουν από το οινόπνευμα, παρατηρείται κλινική και εργαστηριακή βελτίωση μέσα σε λίγους μήνες. Όμως, συχνά εκδηλώνεται παροδική επιδείνωση της κλινικής κατάστασης, παρά τη διακοπή της χρήσης. Οι ασθενείς με αλκοολική ηπατίτιδα παρουσιάζουν θνητότητα 40%. 28 Ακόμη και με την καλύτερη θεραπευτική αντιμετώπιση δεν είναι πάντα εφικτή η βελτίωση. 29 Kακούς προγνωστικούς δείκτες αποτελούν η λευκοκυττάρωση, η ίνωση, ο ασκίτης, η εγκεφαλοπάθεια (θνητότητα >50% στους 3 μήνες), η λειτουργική νεφρική ανεπάρκεια («ηπατονεφρικό σύνδρομο») και η διαταραχή της πηκτικότητας. Η γνωστή προγνωστική ταξινόμηση των κιρρωτικών κατά Child-Turcotte-Pugh χρησιμοποιείται για τη σταδιοποίηση της βαρύτητας της κίρρωσης, αλλά δεν είναι ειδική για την αλκοολική ηπατίτιδα. Έχουν προταθεί διάφορα συστήματα εκτίμησης της βαρύτητας της αλκοολικής ηπατίτιδας (δείκτης Maddrey, 30 βαθμολογία Γλασκόβης, 31 βαθμολογία του συστήματος MELD 32 ), με σκοπό την καλύτερη θεραπευτική αντιμετώπισή της με χορήγηση κορτικοειδών. Επιπλέον, η βαθμολογία της Λίλλης (Lille) βοηθά τον κλινικό ιατρό να πιθανολογήσει εάν απαιτείται συνέχιση της αγωγής με τα κορτικοειδή, με την εκτίμηση της χολερυθρίνης στην πρώτη εβδομάδα της θεραπείας. 33 Τα παραπάνω συστήματα περιλαμβάνουν κοινές εργαστηριακές παραμέτρους (χολερυθρίνη, χρόνος προθρομβίνης, κρεατινίνη, ουρία). Ο δείκτης Maddrey (discriminant function: 4,6 παράταση του χρόνου προθρομβίνης σε sec + χολερυθρίνη σε mg/ dl) είναι ο παλαιότερος και ευρύτερα χρησιμοποιούμενος, αν και περιλαμβάνει τη μέτρηση του χρόνου προθρομβίνης Πίνακας 2. Κλινική εικόνα συνδρόμου στέρησης ώρες Θερμοκρασία Tρόμος Ταχυκαρδία Aϋπνία Aνησυχία Nευρικότητα Eπιληψία Ψευδαισθήσεις >48 ώρες Διαταραχή προσανατολισμού Σύγχυση Υπέρταση Tαχυκαρδία Nαυτία Έμετοι

5 ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ 771 σε sec σε σχέση με το μάρτυρα και όχι με το ΙΝR (international normalized ratio), που διεθνώς είναι ο σύγχρονος τρόπος. Η επιβίωση σε όσους έχουν δείκτη Maddrey <32 ανέρχεται σε 90%. Η βαθμολογία της Γλασκόβης (Glasgow alcoholic hepatitis score, να μη συγχέεται με τη βαθμολογία του κώματος κατά Γλασκόβη) γίνεται με βάση πέντε παραμέτρους: την ηλικία, τα λευκά αιμοσφαίρια, την ουρία, τη χολερυθρίνη και το χρόνο προθρομβίνης (πίν. 3). Επιπλέον, για τον καθορισμό της πρόγνωσης παρακολουθείται η τιμή του MELD κατά την εισαγωγή στο νοσοκομείο και μετά από μία εβδομάδα. Η βαθμολογία κατά MELD (3,8[ 10log serum bilirubin (mg/dl)] + 11,2[ 10log INR] + 9,6[ 10log serum creatinine (mg/dl)] + 6,4, mayomodel7.html, asp?index=98) είναι στατιστικό μοντέλο που χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη της επιβίωσης σε ασθενείς με κίρρωση κατά την αναμονή για ανεύρεση μοσχεύματος στις ΗΠΑ. Αρκετές μελέτες έδειξαν ότι η βαθμολογία MELD είναι εξίσου καλή ή καλύτερη από το δείκτη Maddrey για την εκτίμηση της βαρύτητας της αλκοολικής ηπατίτιδας. Τιμές MELD >11 συσχετίζονται με αυξημένη θνητότητα από την αλκοολική ηπατίτιδα 32 και τιμές >21 με τρίμηνη θνητότητα 20% 34 (πίν. 4). Η βαθμολογία της Lille (www.lillemodel.com) λαμβάνει υπ όψη έξι μεταβλητές: τη χολερυθρίνη, την κρεατινίνη, το χρόνο προθρομβίνης σε ΙΝR, την ηλικία, τη Πίνακας 3. Η βαθμολογία της Γλασκόβης. Πίνακας 4. Βαθμολογικά συστήματα πρόγνωσης της επιβίωσης στην αλκοολική ηπατίτιδα. Carithers et al (Ann Intern Med 1989), Sheth et al (BMC Gastroenterol 2002), Tilgh et al (Gut 2005). 45 Βαθμολογία Επιβίωση 28 ημερών Βαθμολογία Maddrey <32 93% >32 68% Βαθμολογία Γλασκόβης για αλκοολική ηπατίτιδα <9 87% >9 46% Βαθμολογία MELD <11 96% >11 45% MELD: Model for end stage liver disease Βαθμολογία Ηλικία <50 50 WCC (10 9 /L) <15 15 Ουρία (mmol/l) <5 >5 INR <1,5 1,5 2 >2,0 Χολερυθρίνη (μmol/l) < >250 WCC: Αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων, INR: International normalized ratio λευκωματίνη και την ανταπόκριση της χολερυθρίνης στη θεραπεία με κορτικοειδή για μία εβδομάδα. Οι βαθμολογίες της Γλασκόβης και της Lille δεν έχουν επιβεβαιωθεί, εκτός από τις χώρες που περιγράφηκαν (Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία, αντίστοιχα). Σε μελέτη στην Κλινική μας, σε 34 ασθενείς με αλκοολική ηπατίτιδα, η συνολική θνητότητα στις 30 και 90 ημέρες ήταν 6% και 15%, αντίστοιχα. 35 Η διαφορά στη θνητότητα σε σχέση με τα ποσοστά διεθνώς αποδίδεται κυρίως στη βαρύτητα των περιστατικών. Στην παρούσα μελέτη επιβεβαιώθηκε η ακρίβεια της πρόγνωσης της επιβίωσης με τα βαθμολογικά συστήματα Maddrey και MELD. Επίσης, οι τιμές της AST, των προϊόντων αποδόμησης ινώδους (fibrin split products, FSΡ) και της CRP εμφάνισαν σημαντική συσχέτιση με την επιβίωση. Η αλκοολική ηπατίτιδα είναι κακός προγνωστικός παράγοντας σε ασθενείς με κίρρωση, αφού όταν με την κίρρωση συνυπάρχει αλκοολική ηπατίτιδα η συνολική θνητότητα ανέρχεται σε 26% ανά έτος, ενώ χωρίς αυτή περιορίζεται στο 7%. 8. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεραπευτικά, συνιστάται άμεση διακοπή της χρήσης αιθυλικής αλκοόλης με τη βοήθεια της οικογένειας, της κοινωνικής υπηρεσίας και ειδικού ψυχιάτρου. Η πλήρης διακοπή του οινοπνεύματος οδηγεί σε υποχώρηση της λιπώδους διήθησης (σε 4 6 εβδομάδες), της φλεγμονής και πιθανόν και του συνδετικού ιστού, γεγονός που έχει μεγάλη σημασία για τη μείωση της πίεσης στο πυλαίο σύστημα. Η θέση των κορτικοειδών στη θεραπεία της αλκοολικής ηπατίτιδας ήταν για πολλά χρόνια αμφιλεγόμενη Από τις ελεγχόμενες μελέτες που εξέτασαν την αποτελεσματικότητα των κορτικοειδών στην αλκοολική ηπατίτιδα, άλλες έδειξαν μειωμένη θνητότητα με την αγωγή και άλλες όχι. 39 Από τις τρεις σημαντικές μετα-αναλύσεις, δύο έδειξαν όφελος με τη θεραπεία, 36,40 ενώ η τρίτη συμπέρανε ότι η θεραπεία με κορτικοειδή μπορεί να είναι ωφέλιμη ή βλαπτική σε διαφορετικές υποομάδες ασθενών με αλκοολική ηπατίτιδα. 41 Το ωφέλιμο αποτέλεσμα εκδηλώνεται στις ομάδες με σοβαρή νόσο, δηλαδή σε ασθενείς με εγκεφαλοπάθεια ή με πτωχή πρόγνωση σύμφωνα με τα διάφορα συστήματα βαθμολόγησης της βαρύτητας, ενώ το βλαπτικό αποτέλεσμα προέχει σε ασθενείς με ηπιότερη νόσο, καθώς οι ασθενείς αυτοί υφίστανται αυξημένο κίνδυνο λοιμώξεων σε σχέση με τους ασθενείς που δεν λαμβάνουν κορτικοειδή. Πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση κατέληξε σε αρνητικό γενικό αποτέλεσμα, ενώ ήταν θετική για τη χρήση κορτικοειδών σε όσους είχαν δείκτη Maddrey >32, ηπατική εγκεφαλοπάθεια

6 772 Σ.Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ ή δείκτη MELD > Κορτικοειδή δεν πρέπει να χορηγούνται σε ασθενείς με δείκτη Maddrey <32 ή MELD <21, επειδή οι ανεπιθύμητες ενέργειες από τη χρήση κορτικοειδών υπερβαίνουν την αναμενόμενη ωφέλεια από τη θεραπεία. Η βαθμολογία της Γλασκόβης βοηθά στην πρόγνωση και στη διάκριση των ασθενών με δείκτη Maddrey >32 που θα ωφεληθούν περισσότερο από τη χρήση κορτικοειδών. 43 Τιμές >9 συσχετίζονται με πτωχή πρόγνωση στον 1ο και τον 3ο μήνα. 44,45 Όσοι ασθενείς είχαν δείκτη Maddrey >32 και βαθμολογία κατά Γλασκόβη >9 και έλαβαν κορτικοειδή παρουσίασαν επιβίωση 60% στους 3 μήνες, έναντι 40% όσων δεν είχαν λάβει αγωγή. Έτσι, όταν υπάρχει ένδειξη χορήγησης, χορηγούνται κορτικοειδή (πρεδνιζολόνη 40 mg/ ημέρα για 4 εβδομάδες με ή χωρίς προοδευτική μείωση της δόσης σε δύο ακόμη εβδομάδες), εφόσον ο ασθενής δεν παρουσιάζει αιμορραγία πεπτικού ή λοίμωξη. Η πρεδνιζολόνη προτιμάται γιατί δεν χρειάζεται να μεταβολιστεί στο ήπαρ, όπως η πρεδνιζόνη. Πέντε ασθενείς θεραπεύονται για να σωθεί ένας. 46 Οι ασθενείς που παρουσιάζουν μείωση της χολερυθρίνης μετά από 6 9 ημέρες θεραπείας εμφανίζουν σημαντική και παραμένουσα ανταπόκριση, ενώ έχουν καλή πρόγνωση. 47 H θνητότητα στους ασθενείς που δεν παρουσίασαν πτώση της χολερυθρίνης ήταν 36,8% και 57,9% στις 28 και 56 ημέρες, αντίστοιχα, ενώ στους ασθενείς που παρουσίασαν μείωση της χολερυθρίνης κατά 25%, η αντίστοιχη θνητότητα ήταν 0 και 11,1%. 48 Βαθμολογία κατά Lille >0,45 υποδηλώνει μη ανταπόκριση στα κορτικοειδή και εξάμηνη επιβίωση <25%. Εφόσον δεν υπάρχει ανταπόκριση στη θεραπεία, τα κορτικοειδή διακόπτονται αφού υπερτερούν πλέον οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειές τους. Το 40% των περιπτώσεων αλκοολικής ηπατίτιδας δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία με κορτικοειδή. Σε αυτούς τους ασθενείς χρησιμοποιούνται άλλες θεραπευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες όμως δεν έχουν επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα. 49 Σε ασθενείς με παγκρεατίτιδα, αιμορραγία πεπτικού ή νεφρική ανεπάρκεια δεν έχουν μελετηθεί τα κορτικοειδή. Ο κίνδυνος για εκδήλωση λοίμωξης κατά τη διάρκεια της θεραπείας είναι σημαντικός και απαιτείται στενή κλινική παρακολούθηση. Το γεγονός της αυξημένης τιμής του TNF-α σε ασθενείς με αλκοολική ηπατίτιδα οδήγησε στη χρήση της πεντοξυφυλλίνης. Η πεντοξυφυλλίνη είναι αντι-tnf-α παράγοντας, αλλά μπορεί να δρα και με άλλο μηχανισμό γιατί δεν μεταβάλλει τα επίπεδα της συγκεκριμένης κυτταροκίνης στον ορό. Χορηγείται με την εμπορική ονομασία Tarontal δισκία, σε δόση των 400 mg, 3 φορές την ημέρα, για 28 ημέρες. Το όφελος της θεραπείας αυτής αποδίδεται στην πρόληψη του ηπατονεφρικού συνδρόμου. 50 Σε ασθενείς όπου δεν είναι δυνατή η λήψη κορτικοειδών και σε αυτούς με εκδήλωση λειτουργικής νεφρικής ανεπάρκειας («ηπατονεφρικό σύνδρομο») συνιστάται η χορήγηση πεντοξυφυλλίνης, αν και το φάρμακο θα πρέπει να δοκιμαστεί περισσότερο. Στους ασθενείς που δεν ανταποκρίθηκαν στα κορτικοειδή η πεντοξυφυλλίνη δεν βοηθά. 49 Η συγχορήγηση κορτικοειδών και πεντοξυφυλλίνης μελετάται. Όσον αφορά στην κολχικίνη, υπάρχει ενδιαφέρον σχετικά με την αντιινωτική της δράση, αλλά δεν έχει τεκμηριωθεί η αποτελεσματικότητά της στην αλκοολική ηπατίτιδα και στην αλκοολική ηπατοπάθεια. Το infliximab (TNF-α παράγοντας) σε συνδυασμό με πρεδνιζολόνη σε ασθενείς με σοβαρή αλκοολική ηπατίτιδα αποδείχθηκε βλαπτικό, λόγω της εκδήλωσης σοβαρών λοιμώξεων, παρά τα αρχικά ελπιδοφόρα αποτελέσματα σε μικρότερες μελέτες. 51,52 Η μελέτη τερματίστηκε πρόωρα, 53 παρά τις αρχικές αισιόδοξες παρατηρήσεις. 54 Τέλος, για την προπυλθειουρακίλη δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση, ενώ και τα δεδομένα είναι αμφιλεγόμενα. Για τους λόγους αυτούς δεν συνιστάται η χρήση της για τη θεραπεία της αλκοολικής ηπατίτιδας. Αρχικά, η κατάχρηση αιθυλικής αλκοόλης θεωρήθηκε αντένδειξη για μεταμόσχευση ήπατος. 55,56 Σε ασθενείς που εκδηλώνουν τελικό στάδιο ηπατικής ανεπάρκειας μπορεί να επιχειρηθεί μεταμόσχευση ήπατος μετά από αποχή χρήσης αιθυλικής αλκοόλης διάρκειας τουλάχιστον 6 μηνών. 57 Σε αυτό το διάστημα μερικοί ασθενείς θα έχουν πεθάνει, ενώ άλλοι θα έχουν εξαιρεθεί από τη λίστα αναμονής. Έτσι, όσοι δεν έχουν βελτιωθεί στους 3 μήνες της διακοπής της χρήσης αιθυλικής αλκοόλης δεν αναμένεται να βελτιωθούν και αργότερα, οπότε μπορεί να εκτιμηθεί η δυνατότητα διενέργειας μεταμόσχευσης. 58 Η υποτροπή του αλκοολισμού μετά από τη μεταμόσχευση είναι συχνή (8 10%) Σημαντική ασφαλώς είναι και η θεραπευτική αντιμετώπιση των επιπλοκών της νόσου, όπως του συνδρόμου στέρησης αιθυλικής αλκοόλης, της αιμορραγίας πεπτικού, της λοίμωξης, του ασκίτη ή της ηπατικής εγκεφαλοπάθειας. Σε ασθενείς με ασκίτη χορηγείται άναλος δίαιτα και διουρητικά, σε ηπατική εγκεφαλοπάθεια χορηγούνται λακτουλόζη και αντιβιοτικά έναντι της ενδογενούς χλωρίδας του εντέρου, ενώ σε ηπατονεφρικό σύνδρομο χορηγούνται λευκωματίνη και αγγειοσυσπαστικά (τερλιπρεσίνη, μιντοντερίνη και οκτρεοτίδη ή νορεπινεφρίνη). 64 Επίσης, για την πρόληψη αιμορραγίας του ανώτερου πεπτικού χορηγούνται ανταγωνιστές των Η 2 υποδοχέων ή της αντλίας πρωτονίων. Οι ασθενείς βρίσκονται σε κατάσταση υπερκαταβολισμού και είναι καχεκτικοί, γεγονός που επιδεινώνει την πρόγνωση Η καλή σίτιση είναι επιβεβλημένη. Σε ανορεκτικούς ασθενείς μπορεί να χορηγηθεί εντερική σίτιση με kcal/ημέρα, με περιεκτικότητα σε λεύκωμα 1,5 g/kg, ακόμη και σε όσους έχουν εκδηλώσεις ηπατικής εγκεφαλοπάθειας. 69 Η επιβίωση μπορεί να είναι εφάμιλλη της παρατηρούμενης σε θεραπεία με κορτικοειδή. 70 Επίσης,

7 ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ 773 χορηγούνται βιταμίνες του συμπλέγματος B (πριν από τη χορήγηση υδατανθράκων, για την πρόληψη του συνδρόμου Korsakoff) και φυλλικό οξύ (για την αντιμετώπιση πιθανής έλλειψής του). Οι ασθενείς με αλκοολική ηπατίτιδα παρουσιάζουν επιρρέπεια σε λοιμώξεις, αφού τα πολυμορφοπύρηνά τους είναι μεν πολλά αλλά υστερούν λειτουργικά, επειδή μειονεκτεί αφ ενός η μετανάστευσή τους στο χώρο της φλεγμονής και αφ ετέρου η προσκόλλησή τους στο ενδοθήλιο των αγγείων. Οι ασθενείς πρέπει να εξετάζονται συχνά για την παρουσία βακτηριακής λοίμωξης (πνευμονία, αυτόματη βακτηριακή περιτονίτιδα, ουρολοίμωξη) με τις κατάλληλες παρακλινικές εξετάσεις (καλλιέργειες αίματος, ούρων, ασκιτικού υγρού, ακτινογραφία θώρακα). Σε ασθενείς με σοβαρή ηπατοπάθεια και σύνδρομο στέρησης (πίν. 4) χορηγούνται χλωρομεθειαζόλη (Hemineurin ή Distaneurin ), μιδαζολάμη (Dormicum ) ή λοραζεπάμη (Tavor ) λόγω βραχείας ημιπεριόδου ζωής. 71 Όταν επικρατούν ψυχωσικές εκδηλώσεις, χορηγούνται νευροληπτικά φάρμακα (αλοπεριδίνη ή «άτυπα», όπως είναι η ολανζαπίνη κ.λπ.). Η χορήγηση μπακλοφένης μακροχρόνια μπορεί να βοηθήσει, χωρίς να παρουσιάζει ανεπιθύμητες ενέργειες. 72 ABSTRACT Current trends in the diagnosis and treatment of alcoholic hepatitis S.P. DOURAKIS Second Department of Medicine, Hippokrateion General Hospital of Athens, Medical School, University of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2010, 27(5): Alcoholic hepatitis is a clinical syndrome of jaundice and liver failure that generally occurs after decades of heavy alcohol use. The typical age of presentation is between 40 and 60 years, and female sex is an independent risk factor. Alcoholic hepatitis is a treatable form of alcoholic liver disease. Since up to 40% of patients with severe alcoholic hepatitis die within 6 months after the onset of the clinical syndrome, appropriate diagnosis and treatment are essential. Liver biopsy is a valuable diagnostic aid when it is possible for it to be performed. A variety of scoring systems: Maddrey index, Glasgow score, model for end stage liver disease (MELD), Lille score, have been used to assess the severity of alcoholic hepatitis and to guide treatment. Treatment of alcoholic hepatitis includes the general measures for patients with decompensated liver disease and specific measures directed at the underlying liver injury. Immediate and lifetime abstinence from alcohol use is the cornerstone of recovery, and in addition it is essential to prevent the progression to liver failure and death. Malnourished subjects should be given adequate caloric and protein support. The use of corticosteroids is controversial. Pentoxifylline may be of benefit, by preventing development of the hepatorenal syndrome. This review focuses on the most recent developments in diagnosis and treatment of alcoholic hepatitis. Key words: Alcoholic hepatitis, Corticosteroids, Glasgow score, Lille score, Maddrey index, Model for end stage liver disease (MELD), Pentoxifylline Βιβλιογραφία 1. McCULLOUGH AJ, O CONNOR JF. Alcoholic liver disease: Proposed recommendations for the American College of Gastroenterology. Am J Gastroenterol 1998, 93: BIRD GL, SHERON N, GOKA AK, ALEXANDER GJ, WILLIAMS RS. Increased plasma tumor necrosis factor in severe alcoholic hepatitis. Ann Intern Med 1990, 112: LUCEY MR, MATHURIN P, MORGAN TR. Alcoholic hepatitis. N Engl J Med 2009, 360: NAVEAU S, GIRAUD V, BOROTTO E, AUBERT A, CAPRON F, CHAPUT JC. Excess weight risk factor for alcoholic liver disease. Hepatology 1997, 25: ADACHI M, BRENNER DA. Clinical syndromes of alcoholic liver disease. Dig Dis 2005, 23: ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Σ. Αλκοολική και μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Στο: Κλινική Ηπατολογία. Ιατρικές Εκδόσεις Πασχαλίδη, Αθήνα, 2005: STEWART SF, DAY CP. Alcoholic liver disease. In: Boyer TD, Wright TL, Manns MP (eds) Zakim and Boyer s hepatology. A textbook of liver disease. 5th ed. Elsevier Saunders WB Co, Philadelphia, 2006: BARAONA E, LEO MA, BOROWSKY SA, LIEBER CS. Alcoholic hepatomegaly: Accumulation of protein in the liver. Science

8 774 Σ.Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ 1975, 190: COHEN JA, KAPLAN MM. The SGOT/SGPT ratio an indicator of alcoholic liver disease. Dig Dis Sci 1979, 24: SORBI D, BOYNTON J, LINDOR KD. The ratio of aspartate aminotransferase to alanine aminotransferase: Potential value in differentiating nonalcoholic steatohepatitis from alcoholic liver disease. Am J Gastroenterol 1999, 94: WILLIAMS AL, HOOFNAGLE JH. Ratio of serum aspartate to alanine aminotransferase in chronic hepatitis. Relationship to cirrhosis. Gastroenterology 1988, 95: VECH RL, LUMENG L, LI TK. Vitamin B6 metabolism in chronic alcohol abuse: The effect of ethanol oxidation on hepatic pyridoxal 5 -phosphate metabolism. J Clin Invest 1975, 55: LUDWIG S, KAPLOWITZ N. Effect of pyridoxine deficiency on serum and liver transaminases in experimental liver injury in the rat. Gastroenterology 1980, 79: MATLOFF DS, SELINGER MJ, KAPLAN MM. Hepatic transaminase activity in alcoholic liver disease. Gastroenterology 1980, 78: TROMBINI P, PIPERNO A. Ferritin, metabolic syndrome and NA- FLD: Elective attractions and dangerous liaisons. J Hepatol 2007, 46: BUGIANESI E, MANZINI P, D ANTICO S, VANNI E, LONGO F, LEONE N ET AL. Relative contribution of iron burden, HFE mutations and insulin resistance to fibrosis in non-alcoholic fatty liver. Hepatology 2004, 39: MUTIMER DJ, BURRA P, NEUBERGER JM, HUBSCHER S, BUCKELS JA, MAYER AD ET AL. Managing severe alcoholic hepatitis complicated by renal failure. Q J Med 1993, 86: HAN SH, RICE S, COHEN SM, REYNOLDS TB, FONG TL. Duplex Doppler ultrasound of the hepatic artery in patients with acute alcoholic hepatitis. J Clin Gastroenterol 2002, 34: FRENCH SW, NASH J, SHITABATA P, KACHI K, HARA C, CHEDID A ET AL. Pathology of alcoholic liver disease. VA Cooperative Study Group 119. Semin Liver Dis 1993, 13: McSWEEN RN, BURT AD. Histologic spectrum of alcoholic liver disease. Semin Liver Dis 1986, 6: LEVITSKY J, MAILLIARD ME. Diagnosis and therapy of alcoholic liver disease. Semin Liver Dis 2004, 24: MAHER JJ. Alcoholic liver disease. In: Feldman M, Friedman LS, Sleisenger MH (eds) Sleisenger and Fordtran s gastrointestinal and liver disease: Pathophysiology, diagnosis, management. 7th ed. Elsevier WB Saunders Co, Philadelphia, 2002: VAN NESS MM, DIEHL AM. Is liver biopsy useful in the evaluation of patients with chronically elevated liver enzymes? Ann Intern Med 1989, 111: VUPPALANCHI R, CHALASANI N. Nonalcoholic fatty liver disease and nonalcoholic steatohepatitis: Selected practical issues in their evaluation and management. Hepatology 2009, 49: ORREGO H, BLAKE JE, BLENDIS LM, KAPUR BM, ISRAEL Y. Reliability of assessment of alcohol intake based on personal interviews in a liver clinic. Lancet 1979, ii: LUCEY MR, CONNOR JT, BOYER TD, HENDERSON JM, RIKKERS LF, DIVERT STUDY GROUP. Alcohol consumption by cirrhotic subjects: Patterns of use and effects on liver function. Am J Gastroenterol 2008, 103: ELEFSINIOTIS IS, SKOUNAKIS M, VEZALI E, PANTAZIS KD, PETRO- CHEILOU A, PIROUNAKI M ET AL. Clinical significance of serum procalcitonin levels in patients with acute or chronic liver disease. Eur J Gastroenterol Hepatol 2006, 18: ALEXANDER JF, LISCHNER MW, GALAMBOS JT. Natural history of alcoholic hepatitis. II. The long-term prognosis. Am J Gastroenterol 1971, 56: MATHURIN P, MENDENHALL CL, CARITHERS RL Jr, RAMOND MJ, MADDREY WC, GARSTIDE P ET AL. Corticosteroids improve shortterm survival in patients with severe alcoholic hepatitis (AH): Individual data analysis of the last three randomized placebo controlled double blind trials of corticosteroids in severe AH. J Hepatol 2002, 36: MADDREY WC, BOITNOTT JK, BEDINE MS, WEBER FL Jr, MEZEY E, WHITE RI Jr. Corticosteroid therapy of alcoholic hepatitis. Gastroenterology 1978, 75: FORREST EH, EVANS CD, STEWART S, PHILLIPS M, OO YH, McAVOY NC ET AL. Analysis of factors predictive of mortality in alcoholic hepatitis and derivation and validation of the Glasgow alcoholic hepatitis score. Gut 2005, 54: DUNN W, JAMIL LH, BROWN LS, WIESNER RH, KIM WR, MENON KV ET AL. MELD accurately predicts mortality in patients with alcoholic hepatitis. Hepatology 2005, 41: LOUVET A, NAVEAU S, ABDELNOUR M, RAMOND MJ, DIAZ E, FAR- TOUX L ET AL. The Lille model: A new tool for therapeutic strategy in patients with severe alcoholic hepatitis treated with steroids. Hepatology 2007, 45: SRIKUREJA W, KYULO NL, RUNYON BA, HU KQ. MELD score is a better prognostic model than Child-Turcotte-Pugh score or Discriminant Function score in patients with alcoholic hepatitis. J Hepatol 2005, 42: SOULTATI AS, DOURAKIS SP, ALEXOPOULOU A, DEUTSCH M, VASILIEVA L, ARCHIMANDRITIS AJ. Predicting utility of a model for end stage liver disease in alcoholic liver disease. World J Gastroenterol 2006, 12: IMPERIALE TF, McCULLOUGH AJ. Do corticosteroids reduce mortality from alcoholic hepatitis? A meta-analysis of the randomized trials. Ann Intern Med 1990, 113: CHRISTENSEN E, GLUUD C. Glucocorticosteroids are not effective in alcoholic hepatitis. Am J Gastroenterol 1999, 94: IMPERIALE TF, O CONNOR JB, McCULLOUGH AJ. Corticosteroids are effective in patients with severe alcoholic hepatitis. Am J Gastroenterol 1999, 94: RAMOND MJ, POYNARD T, RUEFF B, MATHURIN P, THÉODORE C, CHAPUT JC ET AL. A randomized trial of prednisolone in patients with severe alcoholic hepatitis. N Engl J Med 1992, 326: REYNOLDS TB. Corticosteroid therapy of alcoholic hepatitis: How many studies will it take? Hepatology 1990, 12: CHRISTENSEN E, GLUUD C. Glucocorticoids are ineffective in alcoholic hepatitis: A meta-analysis adjusting for confounding variables. Gut 1995, 37: RAMBALDI A, SACONATO HH, CHRISTENSEN E, THORLUND K, WET- TERSLEV J, GLUUD C. Systematic review: Glucocorticosteroids for alcoholic hepatitis a Cochrane Hepato-Biliary Group sys-

9 ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗΣ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑΣ 775 tematic review with meta-analyses and trial sequential analyses of randomized clinical trials. Aliment Pharmacol Ther 2008, 27: FORREST EH, MORRIS AJ, STEWART S, PHILLIPS M, OO YH, FISH- ER NC ET AL. The Glasgow alcoholic hepatitis score identifies patients who may benefit from corticosteroids. Gut 2007, 56: FORREST E, SINGHAL S, HAYDON G, DAY C, FISHER N, BRIND A ET AL. Grading alcoholic hepatitis. Hepatology 2005, 42: TILG H, KASER A. Predicting mortality by the Glasgow alcoholic hepatitis score: The long awaited progress? Gut 2005, 54: O SHEA R, McCULLOUGH AJ. Steroids or cocktails for alcoholic hepatitis. J Hepatol 2006, 44: MATHURIN P, ABDLENOUR M, RAMOND MJ, CARBONNELL N, FAR- TOUX L, SERFATY L ET AL. Early change in bilirubin levels is an important prognostic factor in severe alcoholic hepatitis treated with prednisolone. Hepatology 2003, 38: MORRIS JM, FORREST EH. Blirubin response to corticosteroids in severe alcoholic hepatitis. Eur J Gastroenterol Hepatol 2005, 17: LOUVET A, DIAZ E, DHARANCY S, COEVOET H, TEXIER F, THÉVENOT T ET AL. Early switch to pentoxifylline in patients with severe alcoholic hepatitis is inefficient in non-responders to corticosteroids. J Hepatol 2008, 48: AKRIVIADIS E, BOTLA R, BRIGGS W, HAN S, REYNOLDS T, SHAKIL O. Pentoxifylline improves short-term survival in severe acute alcoholic hepatitis: A double-blind, placebo-controlled trial. Gastroenterology 2000, 119: TILG H, JALAN R, KASER A, DAVIES NA, OFFNER FA, HODGES SJ ET AL. Anti-tumor necrosis factor-alpha monoclonal antibody therapy in severe alcoholic hepatitis. J Hepatol 2003, 38: SPAHR L, RUBBIA-BRANDT L, FROSSARD JL, GIOSTRA E, ROUGE- MONT AL, PUGIN J ET AL. Combination of steroids with infliximab or placebo in severe alcoholic hepatitis: A randomized controlled pilot study. J Hepatol 2002, 37: BOETTICHER NC, PEINE CJ, KWO P, ABRAMS GA, PATEL T, AQEL B ET AL. A randomized, double-blinded, placebo-controlled multicenter trial of etanercept in the treatment of alcoholic hepatitis. Gastroenterology 2008, 135: NAVEAU S, CHOLLET-MARTIN S, DHARANCY S, MATHURIN P, JOUET P, PIQUET MA ET AL. A double-blind randomized controlled trial of infliximab associated with prednisolone in acute alcoholic hepatitis. Hepatology 2004, 39: LUCEY MR, BROWN KA, EVERSON GT, FUNG JJ, GISH R, KEEFFE EB ET AL. Minimal criteria for placement of adults on the liver transplant waiting list: A report of a national conference organized by the American Society of Transplant Physicians and the American Association for the Study of Liver Diseases. Liver Transpl Surg 1997, 3: LUCEY MR. Liver transplantation for alcoholic liver disease: Past, present, and future. Liver Transpl 2007, 13: EVERHART JE, BERESFORD TP. Liver transplantation for alcoholic liver disease: A survey of transplantation programs in the United States. Liver Transpl Surg 1997, 3: VELDT BJ, LAINÉ F, GUILLYGOMARC H A, LAUVIN L, BOUDJEMA K, MESSNER M ET AL. Indication of liver transplantation in severe alcoholic liver cirrhosis: Quantitative evaluation and optimal timing. J Hepatol 2002, 36: BERLAKOVICH GA, STEININGER R, HERBST F, BARLAN M, MITTLBÖCK M, MÜHLBACHER F. Efficacy of liver transplantation for alcoholic cirrhosis with respect to recidivism and compliance. Transplantation 1994, 58: DE GOTTARDI A, SPAHR L, GELEZ P, MORARD I, MENTHA G, GUIL- LAUD O ET AL. A simple score for predicting alcohol relapse after liver transplantation: Results from 387 patients over 15 years. Arch Intern Med 2007, 167: KELLY M, CHICK J, GRIBBLE R, GLEESON M, HOLTON M, WINSTANLEY J ET AL. Predictors of relapse to harmful alcohol after orthotopic liver transplantation. Alcohol Alcohol 2006, 41: OSORIO RW, ASCHER NL, AVERY M, BACCHETTI P, ROBERTS JP, LAKE JR. Predicting recidivism after orthotopic liver transplantation for alcoholic liver disease. Hepatology 1994, 20: DEW MA, DIMARTINI AF, STEEL J, DE VITO DABBS A, MYASKOVSKY L, UNRUH M ET AL. Meta-analysis of risk for relapse to substance use after transplantation of the liver or other solid organs. Liver Transpl 2008, 14: LIM JK, GROSZMANN RJ. Vasoconstrictor therapy for the hepatorenal syndrome. Gastroenterology 2008, 134: MENDENHALL CL, ANDERSON S, WEESNER RE, GOLDBERG SJ, CROL- IC KA. Protein-calorie malnutrition associated with alcoholic hepatitis. Veterans Administration Cooperative Study Group on Alcoholic Hepatitis. Am J Med 1984, 76: MENDENHALL CL, TOSCH T, WEESNER RE, GARCIA-PONT P, GOLD- BERG SJ, KJERNAN T ET AL. VA cooperative study on alcoholic hepatitis. II: Prognostic significance of protein-calorie malnutrition. Am J Clin Nutr 1986, 43: STICKEL F, HOEHN B, SCHUPPAN D, SEITZ HK. Nutritional therapy in alcoholic liver disease. Aliment Pharmacol Ther 2003, 18: BARR SI. Applications of Dietary Reference Intakes in dietary assessment and planning. Appl Physiol Nutr Metab 2006, 31: NOMPLEGGI DJ, BONKOVSKY HL. Nutritional supplementation in chronic liver disease: An analytical review. Hepatology 1994, 19: CABRÉ E, RODRÍGUEZ-IGLESIAS P, CABALLERÍA J, QUER JC, SÁNCHEZ- LOMBRAÑA JL, PARÉS A ET AL. Short- and long-term outcome of severe alcohol-induced hepatitis treated with steroids or enteral nutrition: A multicenter randomized trial. Hepatology 2000, 32: KOSTEN TR, O CONNOR PG. Management of drug and alcohol withdrawal. N Engl J Med 2003, 348: ADDOLORATO G, LEGGIO L, FERRULLI A, CARDONE S, VONGHIA L, MIRIJELLO A ET AL. Effectiveness and safety of baclofen for maintenance of alcohol abstinence in alcohol-dependent patients with liver cirrhosis: Randomised, double-blind controlled study. Lancet 2007, 370: Corresponding author: S.P. Dourakis, 28 Achaias street, GR Athens, Greece

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟ. Σ. Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Β Παν/κή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΠΓΝΑ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟ. Σ. Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Β Παν/κή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΠΓΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟ Σ. Π. ΝΤΟΥΡΑΚΗΣ Καθηγητής Παθολογίας Β Παν/κή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΠΓΝΑ Βάση δεδομένων Health for All του ΠΟΥ 2003 Μέση κατά κεφαλή κατανάλωση καθαρής

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease)

Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease) EΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΕΙ ΙΚΕΥΟΜΕΝΟΥ 7 Νοεµβρίου 2007, Αθήνα Λιπώδης νόσος του ήπατος (Fatty liver disease) Ντίνα Τηνιακού Εργαστήριο Ιστολογίας & Εµβρυολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΗ ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΗΠΑΤΟΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής Τμήμα Διατροφής Διαιτολογίας ΑΤΕΙΘεσσαλονίκης απλή στεάτωση Στεατοηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Τι είναι κοινό και τι όχι κατά την κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του ήπατος στο σκύλο και στη γάτα Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Η γάτα δεν

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος αποτελεί τη μοναδική κυριότερη

Διαβάστε περισσότερα

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού

IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα. Πολυξένη Ι. Αγοραστού IgG4 χολαγγειίτιδα μια νέα κλινική οντότητα Πολυξένη Ι. Αγοραστού ΙgG4 χολαγγειίτιδα (IAC) Η συνδυαζόμενη με ΙgG4 χολαγγειίτιδα (ΙΑC) είναι ένας όρος που προτάθηκε το 2007 από τους Bjornsson και συν. για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ

Αθήνα, 23-24/10/2015 ΗΜΕΡΑ ΩΡΑ ΕΝΑΡΞΗΣ ΘΕΜΑ ΟΜΙΛΗΤΗΣ 1 ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΑΣ Αθήνα, 23-24/10/2015 17.00-17.30 Ανατομία-αγγείωση του ήπατος, αναγέννηση ήπατος Ν. Αρκαδόπουλος 17.30-18.15 Φυσιολογία ηπατικής λειτουργίας-χολικής έκκρισης Σπ. Ντουράκης

Διαβάστε περισσότερα

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο

συκώτι (ήπαρ) στομάχι χοληδόχος κύστη πάγκρεας δωδεκαδάκτυλο έντερο Αλκοόλ και ασθένειες του Συκωτιού (Πηγή: http://www.patient.co.uk/health/alcohol-and-liver-disease) Απόδοση στα ελληνικά: Αθανάσιος Μπάκας (υπεύθυνος του προγράμματος) Η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων αλκοόλ

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΠΩΝ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΚΙΡΣΩΝ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δρ Δημήτρης Καπετάνος Γαστρεντερολογική Κλινική Γ.Ν. «Γεώργιος Παπανικολάου» Είναι απαραίτητη η πρόληψη; Κίνδυνος υποτροπής 60% σε 2 χρόνια Υψηλότερος τις

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΓΕ 2012-2013 ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΗΠΑΤΟΣ-ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ-ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ημερομηνία θέμα εκπαιδευτές 20 Νοεμβρίου Οξεία και χρόνια ηπατίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

25% των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C έχουν θρομβοπενία 5 και έως κι 9% των ασθενών πάσχουν από σοβαρή θρομβοπενία (αριθμός αιμοπεταλίων <50Gi/L).

25% των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C έχουν θρομβοπενία 5 και έως κι 9% των ασθενών πάσχουν από σοβαρή θρομβοπενία (αριθμός αιμοπεταλίων <50Gi/L). Η GSK έλαβε άδεια κυκλοφορίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για πρόσθετη ένδειξη του Revolade (eltrombopag) ως την πρώτη εγκεκριμένη θεραπεία για τη θρομβοπενία που σχετίζεται με τη χρόνια ηπατίτιδα C Η GlaxoSmithKline

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΚΕ 0918 «Βιοχημική Αξιολόγηση Αθλητών»

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΟΥΚΛΕΟΣ(Τ)ΙΔΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Α. Στρίκη, Σ. Μανωλακόπουλος Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, ΓΝΑ Ιπποκράτειο

ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΟΥΚΛΕΟΣ(Τ)ΙΔΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Α. Στρίκη, Σ. Μανωλακόπουλος Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, ΓΝΑ Ιπποκράτειο ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΝΟΥΚΛΕΟΣ(Τ)ΙΔΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Α. Στρίκη, Σ. Μανωλακόπουλος Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, ΓΝΑ Ιπποκράτειο Η είσοδος των νουκλεοσ(τ)ιδικών αναλόγων στις θεραπευτικές επιλογές έφερε επανάσταση

Διαβάστε περισσότερα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα

η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα η λύση στο πρόβληµα της κυτταρίτιδας Συµπλήρωµα διατροφής µε ω3 - ω6, βιταµίνες Β6 & Ε και φυτικά εκχυλίσµατα "Κλινικά αποδεδειγµένα αποτελέσµατα σε 47 ηµέρες" Αντιμετώπιση της κυτταρίτιδας Ένα από τα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας

Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Μικτές διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας Ερμηνεία δεδομένων αερίων αίματος Χρήση των τύπων αντιρροπήσεων των διαταραχών της οξεοβασικής ισορροπίας Κωνσταντίνος Π. Κατωπόδης Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ

ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΗΠΑΤΟΣ ΧΟΛΗΦΟΡΩΝ Αγγεία ήπατος Τμηματική ανατομία ήπατος 2 & 3 2 3 1 1 ΠΥΛΑΊΑ ΦΛΕΒΑ 8 7 ΗΠΑΤΙΚΗ ΦΛΕΒΑ 6 6 5 8 4 5 2 3 4 2 1 4 2 7 8 4 6 5 4 8 4 7 http://www.ultrasound-images.com Λοβός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ ΗΠΑΤΟΣ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Λέκτορας Παθολογίας Ιατρικής Σχολής, Πανεπιστημίου Αθηνών Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

éáôòéëà áîàìåëôá ÔÝôáñôï áöéýñùìá óôçí Çðáôïëïãßá Διανέµεται δωρεάν Ôüìïò à Ôåý ïò 24 Oêôþâñéïò - ÄåêÝìâñéïò 2014

éáôòéëà áîàìåëôá ÔÝôáñôï áöéýñùìá óôçí Çðáôïëïãßá Διανέµεται δωρεάν Ôüìïò à Ôåý ïò 24 Oêôþâñéïò - ÄåêÝìâñéïò 2014 éáôòéëà áîàìåëôá Ôüìïò à Ôåý ïò 24 Oêôþâñéïò - ÄåêÝìâñéïò 2014 ÔÝôáñôï áöéýñùìá óôçí Çðáôïëïãßá ISSN 1790-4045 Tñéìçíéáßá êäïóç ôùí Nïóïêïìåßùí ôïõ Ïìßëïõ ÕÃÅÉÁ Διανέµεται δωρεάν Άρθρα Τριμηνιαία έκδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αλκοολική. Ηπατοπάθεια

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ. Αλκοολική. Ηπατοπάθεια ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΗΠΑΤΟΣ Αλκοολική Ηπατοπάθεια Αθήνα, Μάρτιος 2012 Επιμέλεια κειμένου: Σ. Καραταπάνης, Β. Παπαστεργίου Γραμματεία: Λ. Δημοκρατίας 67 Τ.Κ. 15451 Ν. Ψυχικό Αθήνα Τηλ./Fax 210 6748561

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ

Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn. Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ Ηθέσητωναντι-TNF παραγόντων στην θεραπεία της περιεδρικής νόσου Crohn Χρηστίδου Αγγελική Γαστρεντερολόγος ΓΝΑ ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ CROHN ΣΥΡΙΓΓΙΟ Τα συρίγγια είναι συχνή εκδήλωση της ν.crohn (17%-

Διαβάστε περισσότερα

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ

Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Γκαναβίας Λάμπρος Επίατρος-Πνευμονολόγος Επιμελητής Πνευμονολογικής Κλινικής 424 ΓΣΝΕ Ελάττωση θνησιμότητας κατά 33% 1. Αυξημένη υπόνοια 2. Αυξημένος αριθμός εξετάσεων 3. Προφύλαξη σε ασθενείς υψηλού κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Διατροφή

Υπέρταση και Διατροφή Υπέρταση και Διατροφή Αντώνης Ζαμπέλας Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ Άνδρας ηλικίας 47 ετών προσέρχεται λόγω πνευματουρίας και απώλειας κοπράνων από την ουρήθρα, από δεκαημέρου. Ο ασθενής αναφέρει γριππώδη συνδρομή που προηγήθηκε της παρούσης κατάστασης.

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος

Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Έλεγχος της λειτουργίας της εξωκρινούς μοίρας του παγκρέατος Φλεγμονή Ανεπάρκεια ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΡΕΑΤΟΣ Φλεγμονή που συνοδεύεται από διάφορα συμπτώματα στο σκύλο και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Στρογγύλη πνευμονία. Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 5 Στρογγύλη πνευμονία Κλεισαρχάκη Αγγελική Βαλερή Ροζαλία Εισαγωγή H στρογγύλη πνευμονία είναι μια σχετικά σπάνια απεικονιστική μορφή στα παιδιά, που στην ακτινογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης και Μη Αλκοολική Στεατοηπατίτιδα -Παθογένεια και Αντιμετώπιση-

Σακχαρώδης Διαβήτης και Μη Αλκοολική Στεατοηπατίτιδα -Παθογένεια και Αντιμετώπιση- Σακχαρώδης Διαβήτης και Μη Αλκοολική Στεατοηπατίτιδα -Παθογένεια και Αντιμετώπιση- Θεμιστοκλής Γ. Βασιλειάδης Επίκ. Καθηγητής Παθολογίας Α ΠΡΠ ΑΠΘ ΑΧΕΠΑ Oρισμοί NAFLD : Non Alcoholic Liver Disease NAFL

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση ISBN 978-960-372-111-6 Περιεχόμενα ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση Σπύρος Δ. Λαδάς Καθηγητής Παθολογίας & Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κεφάλαιο 1 Δ. Πολύμερος, Σ. Λαδάς ΔΥΣΦΑΓΙΑ...1

Διαβάστε περισσότερα

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ NETS ΤΟΠΙΚΟ-ΠΕΡΙΟΧΙΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΕΠΕΜΒΑΤΙΚΟΣ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΟΣ ΒΙΟΚΛΙΝΙΚΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Επιθηλιακά νεοπλάσματα με επικρατούσα νευροενδοκρινική διαφοροποίηση Συχνότητα εμφάνισης NET 1,9-5,76/100,000/

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές µετάγγισης: Να µεταγγίσω ή όχι. Γαστρεντερολογία

Πρακτικές µετάγγισης: Να µεταγγίσω ή όχι. Γαστρεντερολογία Πρακτικές µετάγγισης: Να µεταγγίσω ή όχι Γαστρεντερολογία Ιωάννης Γ Γουλής Δ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ 9 ο Σεµινάριο Ελληνικής Εταιρείας Μεταγγισιοθεραπείας Αθήνα, Μάιος 2015 Αιµορραγία ανωτέρου πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία»

Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Τµήµα Ιατρικής Υποχρεωτικό κατ επιλογήν µάθηµα «Κλινική Βιοχηµεία» - Συνοπτική παρουσίαση του µαθήµατος - Αναλυτική ύλη του µαθήµατος Λάρισα 2010 Συνοπτική παρουσίαση του υποχρεωτικού

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών

Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών Αξιολόγηση εργαστηριακών δεικτών Λιάνα Πούλια, MMedSci Κλινική Διαιτολόγος ΓΝΑ «Λαϊκό» Εργαστηριακές εξετάσεις Αίματος Βιοχημικές Ούρων Κοπράνων Μικροβιολογικές Εγκεφαλονωτιαίου υγρού Ανοσοδιαγνωστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ

ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ ΔΙΑΔΕΡΜΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΟΣΤΟΜΙΑ ΚΑΘΟΔΗΓΟΥΜΕΝΗ ΥΠΟ ΑΞΟΝΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ (Δ.Χ): ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΧΟΛΟΚΥΣΤΙΤΙΔΑΣ ΣΕ ΒΑΡΕΩΣ ΠΑΣΧΟΝΤΕΣ Στεργίου Δ., Βλάχου Ι.,Ζενέλης Α., Καλοκαιρινού Κ., Γιαννικουρής

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ

MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ MH ΑΛΚΟΟΛΙΚΗ ΣΤΕΑΤΟΗΠΑΤΙΤΙΔΑ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ «Διερεύνηση ασθενούς με Tρανσαμινασαιμία και Σακχαρώδη Διαβήτη» 24 ο Συνέδριο ΔΕΒΕ, 25-27 Νοεμβρίου 2010, Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος N. Νταλέκος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ

ΧΟΛΟΠΕΠΤΙΚΗ ΑΝΑΣΤΟΜΩΣΗ ΣΕ ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΚΚΟΛΠΩΜΑΤΟΣ ΔΩΔ/ΛΟΥ ΚΑΙ ΧΟΛΗΔΟΧΟΛΙΘΙΑΣΗΣ Συζήτηση Αναφορές ΕΔΑΦΟΣ ΕΥΜΕΓΕΘΟΥΣ 1 Α Χειρουργική 424 ΓΣΝΕ, 2 Γαστεντερολογικό 424 ΓΣΝΕ Το 23% των ασθενών όπου υποβάλλονται σε ERCP παρουσιάζουν περιληκυθικά εκκολπώματα Tα περισσότερα εκκολπώματα δωδ/λου

Διαβάστε περισσότερα

Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπ. Παθολογικής Γ.Ν.Θ Ιπποκράτειο 05/2013

Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπ. Παθολογικής Γ.Ν.Θ Ιπποκράτειο 05/2013 Τάσιος Κωνσταντίνος Ειδικευόμενος Β Προπ. Παθολογικής Γ.Ν.Θ Ιπποκράτειο 05/2013 Αιτία εισόδου: οξύ κοιλιακό άλγος με αιφνίδια εμφάνιση που την αφύπνισε τις πρώτες πρωινές ώρες με συνοδά 6 επεισόδια εμέτων

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α Α. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική. Εξετάσεις E έτους, 7 Ιουνίου 2011. Ονοµατεπώνυµο φοιτητή:

ΟΜΑ Α Α. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική. Εξετάσεις E έτους, 7 Ιουνίου 2011. Ονοµατεπώνυµο φοιτητή: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ιατρική Σχολή 3 η Παιδιατρική Κλινική ιευθυντής : Καθηγητής Ιωάννης Ν. Τσανάκας Ι οκράτειο Νοσοκοµείο Κωνσταντινου όλεως 49 Θεσσαλονίκη 54642 Τηλ.: 2310-992982 FAX:

Διαβάστε περισσότερα

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ:

Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ ΕΝ ΟΗΠΑΤΙΚΟ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑ: ΜΑΚΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ: ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΑ ΕΚΤΟΜΗΣ ΧΟΛΑΓΓΕΙΟΚΑΡΚΙΝΩΜΑΤΟΣ Β. Τζιούφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Εργαστηρίου Παθολογικής Ανατοµικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Ι) ΗΠΑΤΕΚΤΟΜΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Έτος Σημαντικά γεγονότα 1981 G. Iddan,, P. Scapa η ιδέα

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ.

ΠΛΟΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ DNA ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΑΤΙΚΗΣ ΚΥΤΑΡΡΟΜΕΤΡΙΑΣ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΑΣ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΥ. ΜΕ ΤΗΝ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΑΝΑΛΥΣΗ 1 Hepatobiliary and Pancreatic Surgical Department, Oxford Radcliffe Hospitals NHS Foundation Trust, UK., 2 Institute of Liver Studies, King s College Hospital, School of Medicine,

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ

Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ι. Ντότης- Ημερίδα Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ 2013 Η ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ Ιωάννης Ντότης Παιδίατρος Εντατικολόγος Επιμελητής Α Π/Δ Κλινική Ι. Ντότης- Ημερίδα

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.)

1. Ορισµός Νόσου. 4. Συµπτωµατολογία / Κλινική εικόνα / Ευρήµατα (εργαστηριακά κ.α.) 1. Ορισµός Νόσου 2. Παθογένεια: η µελέτη της δηµιουργίας µιας παθολογικής κατάστασης, µια παθολογική κατάσταση σε συνάρτηση µε το αίτιο που την προκαλεί 3. Επιδηµιολογία: είναι η επιστηµονική µελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ. Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος και τα Φύλλα Οδηγιών Χρήσης Σημείωση : Οι τροποποιήσεις στην Περίληψη των Χαρακτηριστικών του Προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Ζάχου Καλλιόπη Παθολόγος

Ζάχου Καλλιόπη Παθολόγος Ζάχου Καλλιόπη Παθολόγος Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Ερευνητικό Εργαστήριο Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Δεν έχω τίποτε να δηλώσω όσον αφορά στη σύγκρουση συμφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή. ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης

Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή. ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Παρουσίαση Ενδιαφέρουσας Περίπτωσης Ασθενή ΚΟΛΛAΡΗ ΕΡΙEΤΑ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕNΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ Β Προπ. Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης Αιτία Προσέλευσης Ασθενής 45 ετών παραπέμπεται από το

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο

ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο ΧΡΟΝΙΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ στο σκύλο Τ. Σ. Ράλλης, Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Χρόνια Ηπατική Νόσος (ΧΗΝ) Ομάδα νοσημάτων του ήπατος χρόνιας διαδρομής με διακυμάνσεις στη βιοχημική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ

ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ DVM, GPCertSAM, GPCertEndo (ESVPS) 3Ο FORUM ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΗΣ ΖΩΩΝ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑΣ 10-12 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΙΔΡΥΜΑ ΕΥΓΕΝΙΔΟΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ALP ; ΕΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑ ΕΝΖΥΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ. ηέξγηνο Γειαθίδεο Γαζηξεληεξνιόγνο

ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ. ηέξγηνο Γειαθίδεο Γαζηξεληεξνιόγνο ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ ηέξγηνο Γειαθίδεο Γαζηξεληεξνιόγνο Ο νκηιεηήο δελ έρεη νπνηαδήπνηε ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε θαξκαθεπηηθέο εηαηξείεορνξεγνύο ηνπ ζπλεδξίνπ ΑΤΣΟΑΝΟΗ ΠΑΓΚΡΕΑΣΙΣΙΔΑ: νξηζκόο Η ΑΠ είλαη

Διαβάστε περισσότερα