Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ"

Transcript

1 ΜΠΕΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ - ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ & ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Η βία που εμφανίζεται στο σχολικό περιβάλλον είναι ένα φαινόμενο που επανέρχεται από τον τύπο και τα υπόλοιπα μαζικά μέσα ενημέρωσης όλο και συχνότερα την τελευταία δεκαετία, στον ελλαδικό αλλά και γενικότερα στον ευρωπαϊκό χώρο. Ονομάζουμε σχολική βία την επαναλαμβανόμενη και σε βάθος χρόνου επιβολή της βούλησης ενός μέρους της εκπαιδευτικής διαδικασίας, συνήθως υπέρτερου σε ισχύ, σε κάποιο άλλο υποδεέστερης ισχύος και την πρόκληση ζημιάς ή βλάβης. Η βία αυτή μπορεί να είναι λεκτική, ψυχολογική, σωματική, σεξουαλική, βανδαλισμός αλλά και εγκληματικές ενέργειες, στην ακραία της μορφή. Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΡΕΥΝΩΝ Στην Ελλάδα, παρά την ύπαρξη πολλών, ποιοτικών κυρίως ερευνών, η κοινωνική αναγνώριση του φαινομένου της σχολικής βίας δεν έχει ακόμη ωριμάσει και δεν έχει απασχολήσει την πολιτική ατζέντα της χώρας ως αυτόνομο αντικείμενο έρευνας και παρέμβασης. Τα προβλήματα της ερευνητικής διαδικασίας εντοπίζονται στην σχετικότητα της έννοιας της «βίας» που επηρεάζει τις εκτιμήσεις για την έκταση και τις μορφές της. Τα ερωτηματολόγια που κατά καιρούς σχεδιάζονται και εφαρμόζονται σε δείγμα μαθητικού πληθυσμού δεν έχουν σταθμισμένη σχεδίαση και ενιαία στοχοθεσία έτσι ώστε να μπορούν να γίνουν συγκρίσεις και ασφαλείς εκτιμήσεις για το μέγεθος, την έκταση και τις μορφές τις σχολικής βίας σε βάθος χρόνου στον ελλαδικό χώρο. Ένα άλλο πρόβλημα της ερευνητικής διαδικασίας αφορά την αποσιώπηση περιστατικών βίας στο σχολικό περιβάλλον. Ο σκοτεινός αριθμός περιστατικών βίας παραμένει υψηλός. Τα αποτελέσματα έρευνας, που έγινε το 1984 από την Λουκία Μπεζέ 1, σε Γυμνάσια και Λύκεια όλης της χώρας, σε δείγμα (3.795) μαθητών, ηλικίας ετών, (οι στην περιοχή της Αθήνας) φαίνονται στον πίνακα που βλέπετε. Πίνακας 1 : Σχολική βία σε μαθητές Γυμνασίων - Λυκείων, πανελλαδικά και περιοχής Αθηνών (1984) Ερωτήσεις Αθήνα Μ.Ο. % Αθήνα χρ. % Αθήνα χρ. % Πανελλαδικά χρ. % Απειλήσατε κάποιον ότι θα τον δείρετε ή θα τον χτυπήσετε; 53, ,6 57 Έτυχε να χαστουκίσετε, να κτυπήσετε ή να δώσετε γροθιά σε κάποιον επειδή σας 59 62,2 55,8 60,9 πρόσβαλε ή πάνω σε καβγά; Έτυχε να καβγαδίσετε κρατώντας ένα κομμάτι ξύλο, μαχαίρι, πέτρα ή κάποιο άλλο 19 20,1 17,9 19,9 παρόμοιο αντικείμενο; Πήρατε μέρος σε συμπλοκή που να είχε ως συνέπεια τον τραυματισμό κάποιου; 11,9 12,4 11,4 12,7 Έτυχε να γράψετε σε τοίχους, θρανία, πόρτες ή να σπάσετε κάτι μέσα στο σχολείο; 72, ,2 73,4 Πηγή : Μπεζέ, Λ., από έρευνα αυτο-ομολογούμενης εγληματικότητας σε Γυμνάσια και Λύκεια όλης της Ελλάδας που έγινε το Μπεζέ, Λ., Βία στο Σχολείο και Βία του Σχολείου (Επιμ. Μπεζέ Λουκία), Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 1998, σ. 71.

2 Το 1994, σε έρευνα στην περιοχή Αθηνών, σε δείγμα (3.774) μαθητών ηλικίας ετών που ρωτήθηκαν, το 38,2% απάντησε ότι αντάλαξε βρισιές από σπάνια έως συχνά και το 6,9% ότι συμμετείχε σε καβγάδες με χτυπήματα, επίσης από σπάνια έως συχνά. 2 Πίνακας 2 : Σχολική βία Μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων περιοχής Αθηνών, 1994 Πηγή : Φακιολάς, Ν. & Αρμενάκης, από το βιβλίο της Μπεζέ, Λ., Βία στο Σχολείο και Βία του Σχολείου, 1994, Φακιολάς & Αρμενάκης, Ν=3.774, Περιοχή Αθηνών, (Γυμνάσια, Λύκεια) Πράξη Σ χρ. χρ. Βρισιές και υποτιμητικές εκφράσεις σπάνια/πολλές φορές 38,2 33,6 44,7 Εμπλοκή σε βίαιες συγκρούσεις με βρισιές και χτυπήματα σπάνια/πολύ συχνά 15,3 16,2 14,6 Συμμετοχή σε καβγάδες με χτυπήματα σπάνια/πολλές φορές 6,9 7,2 6,7 Ελληνικά Γράμματα, 1998, Αθήνα, σ.71 Παρατηρώντας τις δυό έρευνες δεν έχουμε στοιχεία που να συνηγορούν στην άποψη για αύξηση της σχολικής βίας και παραβατικότητας των μαθητών, για αυτή την περίοδο των 10 χρόνων ( ). Σε έρευνα αυτοομολογούμενης παραβατικότητας 3, με δείγμα νέους ετών στην ευρύτερη περιοχή της Αθήνας, διαπιστώνεται ότι η συχνότερη μορφή βίας αφορά τον βανδαλισμό (54,5% «κατά την προηγούμενη χρονιά» και 65,3% «κάποτε») και λιγότερο την άσκηση άμεσης σωματικής βίας (9,4% «κάποτε» και 6,2% «κατά την προηγούμενη χρονιά»). Το 1996 σε έρευνα που έγινε σε σχολεία των Αθηνών 4, σε τρία δημοτικά σχολεία κι ένα Γυμνάσιο, σε δείγμα 667 μαθητών), ποσοστό περίπου 50% απάντησε θετικά για την ύπαρξη φαινομένων βίας στο σχολείο. Η απειλή, ο εκφοβισμός και η λεκτική βία κυμαίνονται από 17% έως 21%, για τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα, και από 9% έως 12% για περισσότερο από μια φορά την εβδομάδα. Η άμεση εξάσκηση σωματικής βίας κυμαίνεται από 21% ως 22% για τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα και 21% για περισσότερο από μια φορά την εβδομάδα.τέλος η περίπτωση καταστροφής πραγμάτων άλλων μαθητών ανέρχεται επίσης στο 21% και 16%, την εβδομάδα και περισσότερες φορές την εβδομάδα αντιστοίχως. 2 Φακιολάς, Ν. & Αρμενάκης, Α., Εμπλοκή μαθητών και χρηστών τοξικών ουσιών σε βιαιότητες, Σύγχρονη Εκπαίδευση, Αθήνα, 1995, σ.σ Spinelli, K., Apospori, E., Kranidioti, M., Symiyanni, P., Angelopoulou, K. «Key-findings of a preliminary self-report delinquency study in Athens, Greece.», Στο Josine Junger-Tas, Gert-Jan Terlouw και Malcolm W. Klein (επιμ.), Delinquent Behavior among Young People in the Western World, Amsterdam: Studies on Crime and Justice: A Series from the Dutch Research and Documentation Centre, New York: Kugler & Dutch Ministry of Justice, σ.σ Καλλιώτης, Π., «Η Σχολική Βία στην Προοπτική της Παγκοσμιοποίησης: Η Φύση και η Έκταση του Προβλήματος στη Χώρα μας»,

3 Επιθετικές δραστηριότητες στο σχολείο Προσπ άθησε να με κλωτσήσει Απ είλησε ότι θα με χτυπ ήσει (με φυσικά μέσα) Προσπ άθησε να με φοβίσει Προσπ άθησε να με π ληγώσει (ψυχολ.) Προσπ άθησε να σπ άσει κάτι δικό μου Προσπ άθησε να με χτυπ ήσει Ποσοστό % Μια φορά τη βδομάδα Περισσότερο της μιας φοράς τη βδομάδα Διάγραμμα 1 : Επιθετικές δραστηριότητες στο χώρο του σχολείου Πηγή : Καλλιώτης, Π., «Η Σχολική Βία στην Προοπτική της Παγκοσμιοποίησης: Η Φύση και η Έκταση του Προβλήματος στη Χώρα μας», Όσον αφορά το πού εκδηλώνεται η σχολική βία και σε ποιους το πρωτοαναφέρουν τα θύματα, προκύπτει ότι το μεγαλύτερο ποσοστό σχολικής βίας (38,9%), σημειώνεται στην αυλή του σχολείου ή στο χώρο έξω από το σχολείο (31,6%). Αξιοσημείωτο ποσοστό σχολικής βίας, (19,9%), προκύπτει επίσης μέσα στην τάξη. Τα θύματα επίσης το πρωτολένε στους γονείς τους ή στους συμμαθητές τους, σε ποσοστό 31,2% και 21,3% αντίστοιχα, ή δεν το λένε σε κανένα, ποσοστό που αυξάνεται στις μεγαλύτερες ηλικίες (18,6%). Χώρος κακοποίησης 31,6 19,9 9,6 Μέσα στην τάξη Στους διαδρόμους Στην αυλή Έξω από το σχολείο 38,9 Διάγραμμα 2 : Σε ποιο μέρος του σχολείου έγινε η κακαποίηση Πηγή : Καλλιώτης, Π., «Η Σχολική Βία στην Προοπτική της Παγκοσμιοποίησης: Η Φύση και η Έκταση του Προβλήματος στη Χώρα μας», Θύματα σχολικής βίας "σε ποιον το πρωτολένε" 18,9 6,3 22,3 Στο Διευθυντή/ ντρια Στο Δάσκαλο/ α Στους γονείς τους 21,3 Στο συμμαθητή/τρια 31,2 Σε κανένα

4 Διάγραμμα 3 : Σε ποιον το αναφέρουν Πηγή : Καλλιώτης, Π., «Η Σχολική Βία στην Προοπτική της Παγκοσμιοποίησης: Η Φύση και η Έκταση του Προβλήματος στη Χώρα μας», Το 1996 σε έρευνα 5 με περιορισμένο γεωγραφικό δείγμα μαθητών (σχολεία στην πόλη των Ιωαννίνων και της Κέρκυρας, σε ένα δείγμα μαθητών, ετών) προέκυψε ότι : Το 40,3% των μαθητών θεωρεί ότι παρατηρείται αύξηση της βίας στα σχολεία τους Θύμα σωματικής βίας στο σχολείο ή στο δρόμο από ή προς το σχολείο είναι 1 στους 4 μαθητές, ποσοστό 23%. Το 35% των μαθητών εκτιμά ότι πρέπει να μάθει να προστατεύεται από τη βία χρησιμοποιώντας διάφορα δικά του μέσα άμυνας. Ποσοστό 52% των μαθητών λέει ότι έχει αντιληφθεί περιστατικά λεκτικής, σωματικής βίας και βανδαλισμού. Περισσότερα αγόρια παρά κορίτσια ήταν αναμεμιγμένα σε περιστατικά σχολικής βίας. Βρέθηκε επίσης ότι η βία αφορά περισσότερα τις νεότερες ηλικίες (μαθητές Γυμνασίου) παρά μεγαλύτερους σε ηλικία μαθητές Το επίσης, στην περιοχή Αθηνών πάλι και σε δείγμα ενός μεγάλου ιδιωτικού σχολείου, μαθητών και ετών, που περιελάμβανε δυο σχολικά έτη, και , διαπιστώθηκε ότι : Το 22% της πρώτης ομάδας (12 13 ετών) και το 19% της δεύτερης ομάδας (14 15 ετών) ανέφερε ότι υπήρξε θύμα σχολικής βίας. Το 10,15% της πρώτης ομάδας και το 13% της δεύτερης ανέφερε ότι εξάσκησε βία σε συμμαθητές τους. Θύτες και θύματα σχολικής βίας 25% 20% 22% 19% 15% 10% 10,15% 13% ετών ετών 5% 0% Θύματα σχολικής βίας Θύτες σχολικής βίας Διάγραμμα 4 : Η σχολική βία στην ιδιωτική εκπαίδευση 5 Γκότοβος, Α., Ε., Νεολαία και Κοινωνική Μεταβολή. Αξίες, Εμπειρίες και Προοπτικές., Gutemberg, Αθήνα, Δοανίδου, M. & Ξενάκη, Φ., A Whole School Anti-Bullying Policy. Parents' Booklet, The Moraitis School, Αθήνα, 1998.

5 Πηγή : Δοανίδου, M. & Ξενάκη, Φ., A Whole School Anti-Bullying Policy. Parents' Booklet, The Moraitis School, 1998, Αθήνα. (Επεξεργασία γράφοντος) Από τα παραπάνω συνάγεται ότι τα ποσοστά και στην ιδιωτική εκπαίδευση, όσον αφορά τους θύτες ή τα θύματα σχολικής βίας, είναι παρόμοια με τη δημόσια. Από διεθνείς έρευνες του Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας προέκυψε ότι : Η χρήση βίας και η εκδήλωση επιθετικότητας είναι συμπεριφορά που χαρακτηρίζει περισσότερο τα αγόρια από τα κορίτσια. Στην ηλικία ετών, το ποσοστό των αγοριών του μαθητικού πληθυσμού που έχει εμπλακεί σε βίαια επεισόδια και ξυλοδαρμούς, είναι 6 φορές μεγαλύτερο του ποσοστού του αντίστοιχου πληθυσμού των κοριτσιών Όσον αφορά τον εκφοβισμό κάποιου με τη χρήση λεκτικής βίας, απειλών, πειραγμάτων, τα αγόρια εμφανίζονται πάλι να προηγούνται με ποσοστό 33,2% έναντι ποσοστού 15,7% των κοριτσιών. Η άσκηση λεκτικής βίας αυξάνεται με την ηλικία ενώ η φυσική βία και οι καβγάδες μειώνονται από τα 11 στα 15 έτη. Αντιθέτως οι διαφορές ανάμεσα στα αγόρια και τα κορίτσια που αναφέρουν ότι έχουν πέσει θύματα εκφοβισμού και ψυχολογικής βίας είναι πολύ μικρές 7. Διάγραμμα 5 : Ποσοστό εφήβων ετών που συμμετείχαν σε καβγά τους 12 τελευταίους μήνες Πηγή : Ε.Π.Ι.Ψ.Υ, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), HBSC Το 2000 έγινε έρευνα 8 για τον εκφοβισμό στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση σε δείγμα 1312 μαθητών από 8 δημόσια και ένα ιδιωτικό σχολείο της Αττικής. Οι μαθητές του δείγματος φοιτούσαν στην τελευταία τάξη του Δημοτικού. Η έρευνα έδειξε ότι κατά το σχολικό έτος το 14,7% των μαθητών υπήρξαν θύμα εκφοβισμού, το 6,24% υπήρξαν θύτες και το 4,8% θύτες και θύματα. Τα κορίτσια ήταν λιγότερα σε όλες τις κατηγορίες από τα αγόρια και ο αριθμός των θυμάτων και των θυτών μειώνεται όσο αυξάνει η ηλικία. Το 2000 το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (Ε.Κ.Κ.Ε.) πραγματοποίησε πανελλαδική έρευνα 9 σε δείγμα παιδιών. Στην έρευνα αυτή το 50% των μαθητών δεν αναφέρουν καθόλου τα περιστατικά βίας που ζουν στο σχολείο τους. Από το υπόλοιπο 50%, οι περισσότεροι (86%) αναφέρουν τα περιστατικά σε φίλους, το 54% στην οικογένεια και το 22% στους καθηγητές ή στον διευθυντή του σχολείου. 7 Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ), «Έφηβοι και σχολικό περιβάλλον», 8 Χατζή, Χ., Χουντουμάδη, Α., Πατεράκη, Λ., «Άσκηση Βίας από Μαθητές προς Μαθητές στο Χώρο του Δημοτικού Σχολείου», Παιδί και Έφηβος 2:1, Αθήνα, σσ Ελευθεροτυπία, «Τι γεννά το βίαιο παιδί»,

6 Πίνακας 3 : Είδη σχολικής βίας στην Ελλάδα (2000) ΛΕΚΤ ΙΚΗ ΒΙΑ ΣΥΜΠΛ ΟΚΕΣ ΚΛΟΠΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙ ΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤ ΩΝ ΚΛΟΠΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙ ΜΕΝΩΝ ΣΧΟΛΕΙ ΟΥ ΒΑΝΔΑΛΙ ΣΜΟΙ ΚΛΟΠΕΣ ΑΝΤΙΚΕΙ ΜΕΝΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕ ΥΤΙΚΩΝ ΕΜΠΡ ΗΣΜΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟ ΦΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΑΡΧΕΙΟΥ ΕΠΙΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΕΚΠΑΙΔΕ ΥΤΙΚΩΝ 60 % 34% 30% 18% 16% 8% 5% 5% 5% Πηγή : Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών Το 2000 επίσης, σύμφωνα με έρευνα 10 που έγινε από το Ινστιτούτο Δημοσκοπήσεων V- PRC για λογαριασμό της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς σε μαθητές Λυκείου και αφορούσε το σχολικό έτος , σε Κρήτη, Θεσσαλονίκη και Αθήνα εμφανίζονται τα μεγαλύτερα ποσοστά σχολικής βίας. Πίνακας 4 : Ποσοστά σχολικής βίας κατά γεωγραφική περιοχή στην Ελλάδα Υπάρχουν φαινόμενα εκδηλώσεων βίας στη σχολική σας ζωή ; ΝΑΙ Πανελλήνια 60,1% Κρήτη 80,0% Θεσσαλονίκη 77,5% Αθήνα 71,8% Θεσσαλία / Ήπειρος 58,4% Μακεδονία / Νησιά Ιονίου / Θράκη 55,9% Στερεά Ελλάδα / Πελοπόννησος 44,1% Πηγή : Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς και Ινστιτούτο Δημοσκοπήσεων V- PRC. Συνοψίζοντας την έρευνας της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς που καταγράφει τη σχολική βία στο χώρο του Λυκείου, δηλαδή σε μαθητές ηλικίας ετών, παρατηρούμε ότι η σχολική βία εμφανίζεται αυξημένη στα μεγάλα αστικά κέντρα και στην Κρήτη. Το ποσοστό θυτών και θυμάτων εμφανίζεται σε παρόμοια επίπεδα με παλαιότερες έρευνες και ανέρχεται στο 23,2% και 11,6% αντίστοιχα. Οι βρισιές, οι απειλές και οι βανδαλισμοί αποτελούν το περισσότερο εμφανιζόμενο είδος βίας στα σχολείο (76,7%) και το ποσοστό των μαθητών που επιβεβαιώνουν επαναλαμβανόμενη (πάνω από 5 φορές κατά το σχολικό έτος) βία ανέρχεται είναι από 15,7% έως 21%. Παρατηρείται επίσης αρνητική συσχέτιση μεταξύ βαθμολογίας και σχολικής βίας. Η σχολική βία ενσκήπτει περισσότερο από τους μαθητές με χαμηλή βαθμολογία και λιγότερο από τους καλούς μαθητές. Τέλος η σχολική βία μειώνεται όσο αυξάνεται η ηλικία των μαθητών Λυκείου. Τέλος, η τελευταία μεγάλη πανελλαδική έρευνα που διενήργησε η εταιρεία δημοσκοπήσεων VPRC για την παιδική βία με τίτλο «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα κι έξω από τους σχολικούς χώρους», που διενεργήθηκε το Φεβρουάριο του 2012, δεν διαφοροποιεί τα αποτελέσματα των προηγούμενων ερευνών στην χώρα μας. Η σχολική βία εμφανίζεται παρούσα στη σχολική ζωή των ελλήνων μαθητών με συχνότερη τη λεκτική βία ή τα αρνητικά υποτιμητικά σχόλια μεταξύ των μαθητών και σε μικρότερο ποσοστό με άσκηση σωματικής βίας, εκφοβισμό ή απειλές. 10 Εφημερίδα τα Νέα, «Συμμαθητές με τη βία 6 στους 10 νέους», 16/03/2000,

7 Το 11% των μαθητών του δείγματος δήλωσε ότι έχει συμμετάσχει σε περιστατικά άσκησης βίας ενώ το 13% των μαθητών του δείγματος δήλωσε ότι έχει υποστεί από συμμαθητές του κάποιου είδους βία έστω και μία φορά, ενώ άλλοι τόσοι περισσότερο από μία φορά

8 Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΟΛΟΙΠΗ ΕΥΡΩΠΗ. Η σχολική βία στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι επίσης παρούσα, σε μεγαλύτερα ποσοστά και στους θύτες και στα θύματα, απ ότι στην Ελλάδα. Τα περισσότερα θύματα σχολικής βίας εμφανίζονται στο Βέλγιο, Γερμανία, Λιθουανία, Γροιλανδία, Εσθονία και Ρωσία και τα λιγότερα στη Σουηδία, Ουαλία, Β. Ιρλανδία Σκοτία και Σλοβακία. Οι περισσότεροι θύτες σχολικής βίας εμφανίζονται στην Γερμανία, Αυστρία, Δανία, Βέλγιο και Γροιλανδία και οι λιγότεροι στην Ουαλία, Σουηδία, Β. Ιρλανδία, Σκοτία και Πολωνία. Κορίτσια Αγόρια Διάγραμμα 6 : Ποσοστό % εμπλοκής μαθητών σε επεισόδιο σχολικής βίας κατά φύλο (τουλάχιστον μια φορά την προηγούμενη σχολική περίοδο, ). Πηγή : Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO), HBSC. ΠΟΙΟΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ Πέρα από τα στοιχεία που αφορούν τα ποσοστά θυματοποίησης και βίας στο ελληνικό σχολικό περιβάλλον θα ήταν χρήσιμη μια πιο διεισδυτική ματιά στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της σχολικής βίας μέσα από τις ανάλογες έρευνες και μελέτες. Κοινωνικός αποκλεισμός, σχολική διαρροή και σχολική βία. Άτομα που ως μαθητές στιγματίζονται από την συμμετοχή τους ως θύτες ή ως θύματα σε μια διαρκή συγκρουσιακή διαδικασία και βία έχουν αυξημένες πιθανότητες

9 περιθωριοποίησης και ως ενήλικοι να βιώσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό. Ο κοινωνικός αποκλεισμός βέβαια συνιστά το υπόβαθρο για τις όψεις της σχολικής βίας. Υπάρχει δηλαδή μια σχέση ανατροφοδότησης και αλληλεπίδρασης με το σχολείο και την εκπαίδευση γενικότερα. Εν τέλει η σχολική βία μπορεί να θεωρηθεί τόσο ως σύμπτωμα όσο και ως αιτία του κοινωνικού αποκλεισμού. Σύμφωνα με έρευνα 11 του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών, Κρήτη, Θράκη, Ιόνια Νησιά και Πελοπόννησος είναι τα τέσσερα γεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας που έχουν τα μεγαλύτερα ποσοστά μαθητικής διαρροής και αποτυχίας στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου. Είναι επίσης και περιοχές που εμφανίζονται και υψηλά ποσοστά σχολικής βίας. Τα ευρήματα της μελέτης του Ε.Κ.Κ.Ε. έδειξαν ότι το χαμηλό κοινωνικόοικονομικό επίπεδο του αρχηγού του νοικοκυριού και το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο των γονέων επιδρά θετικά ως προς το μέγεθος της εγκατάλειψης της υποχρεωτικής εκπαίδευσης. Οι παράγοντες που ανάγονται στο ίδιο το σχολικό περιβάλλον έχουν σχέση με τις αδυναμίες του σχολικού συστήματος να αντιμετωπίσει μαθητές με χαμηλή επίδοση, με την έλλειψη εκπαιδευτικής και γενικότερα υλικοτεχνικής υποδομής καθώς και με τα ποσοστά σχολικής βίας που υπάρχουν στα σχολεία. Οι αλλοδαποί μαθητές εγκαταλείπουν το σχολείο σε μικρότερο ποσοστό, αλλά αποτυγχάνουν περισσότερο. Η φτώχεια, οι άνισες εκπαιδευτικές δυνατότητες κατά περιοχή, συχνά το αρνητικό οικογενειακό περιβάλλον καθώς και η προκατάληψη απέναντι σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες (πρόσφυγες, μετανάστες, τσιγγάνοι) είναι μερικοί μόνο από τους λόγους που οδηγούν τα παιδιά να εγκαταλείψουν το σχολείο και να εργασθούν Οικονομική επισφάλεια και σχολική βία Ένας άλλος παράγοντας αφορά τη οικονομική δυσχέρεια κάποιων νοικοκυριών που τα τελευταία χρόνια αυξάνονται σε ποσοστό. Το 30% των παιδιών της χώρας μας ζει στα όρια της φτώχειας. Η κατάσταση εγκυμονεί κινδύνους, διότι τα παιδιά γίνονται επιρρεπή στο να εγκαταλείψουν ευκολότερα το σχολείο. Σε συνάρτηση δε με την ανεργία που επικρατεί, μπορούν να δημιουργηθούν εκρηκτικές καταστάσεις από τα ίδια αυτά τα παιδιά, όταν θα γίνουν ενήλικες. Πίνακας 5 : Κίνδυνος οικονομικής επισφάλειας, μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, κατά ομάδες ηλικιών και φύλλων(2004) Πηγή : ΕΣΥΕ 11 Μελέτη προσδιορισμού των Περιοχών Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας (ΠΕΠ) της χώρας που πραγματοποίησαν οι Τεπέρογλου, Α., Μαράτου Αλιπράντη, Λ. και Τσίγκανου, Ι., στο πλαίσιο του ΕΠΕΑΕΚ 1 του υπουργείου Παιδείας τη χρονική περίοδο

10 Τα παραπάνω επισημάνθηκαν σε ημερίδα 12 του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (Ε.Κ.Κ.Ε.), στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, με θέμα : «Η ευημερία των παιδιών στην ευρωπαϊκή πολυπολιτισμική κοινωνία» Ο καθηγητής του Παντείου κ. Ιωάννης Σακέλης ανέφερε ότι «στο κατώφλι της φτώχειας βρίσκεται το 23% των οικογενειών, αν και τα δύο τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί μία αναχαίτιση του φαινομένου, λόγω των επιδομάτων. Από τα 2 εκατ. παιδιά τα βρίσκονται στην κατάσταση αυτή. Οι κοινωνικές δαπάνες είναι αναποτελεσματικές και δεν κατευθύνονται στα πρόσωπα που τις έχουν ανάγκη». Ερευνήτριες 13 του Ε.Κ.Κ.Ε. έκαναν γνωστό ότι η Αν. Μακεδονία, η Θράκη, η Δ. Ελλάδα και τα νησιά του Ν. Αιγαίου συγκεντρώνουν τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής φτώχειας στην Ελλάδα. Προτάθηκε μια παρεμβατική πολιτική με έμφαση στην Παιδεία και αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου, καθώς και σ' ένα εθνικό εισόδημα για τις οικογένειες με πραγματικό πρόβλημα Μετανάστες και σχολική βία. Σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης παρατηρείται συμμετοχή αλλοδαπών μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες λόγω της γλώσσας. Οι μαθητές αυτοί συχνά είναι απομονωμένοι στο οικογενειακό, σχολικό και κοινωνικό τους περιβάλλον. Οι παλιννοστούντες από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, οι μετανάστες, οι μειονότητες των Τσιγγάνων και των Μουσουλμάνων αποτελούν πλέον ένα σημαντικό κομμάτι του ελληνικού μαθητικού πληθυσμού και στην Ελλάδα αρχίζουν δειλά και για πρώτη φορά να παρατηρούνται ξενοφοβικές στάσεις και αντιλήψεις οι οποίες αντικατοπτρίζονται και αναπαράγονται από το ίδιο το σχολικό περιβάλλον. Σε έρευνα του με αντικείμενο τις μειονότητες μέσα στη σχολική τάξη, διαπιστώθηκε ότι «η είσοδος των μαθητών των μειονοτήτων στην τάξη προκαλεί ένταση και ισχυρή σύγκρουση στην πλειοψηφία των μαθητών της πλειονότητας, που απορρέει από την προκατάληψη και τη ξενόφοβη στάση τους, η οποία έχει καλλιεργηθεί κυρίως από το οικογενειακό τους περιβάλλον Είναι οι άγνωστοι άλλοι της τάξης που κατηγοριοποιούνται σε μια ξεχωριστή ομάδα και παραμένουν αβοήθητοι στην πιο δύσκολη φάση ένταξής τους στο νέο περιβάλλον». Έχουμε δηλαδή σ αυτή τη φάση μια όξυνση των διομαδικών διαφορών μέσα στην τάξη η οποία όμως αμβλύνεται με το πέρασμα του χρόνου. Σε άλλες σχολικές βαθμίδες και κυρίως στο Λύκειο παρατηρείται μια διαπολιτισμική σύγκρουση που προκύπτει από την περιθωριοποίηση, την απομόνωση και τον στιγματισμό και η οποία οδηγεί στην σχολική αποτυχία και στην εκδήλωση βίας στο σχολικό περιβάλλον Σχολική βία και οικονομική ανισότητα. Το θέμα της αναδιανομής του εισοδήματος αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα της κοινωνική ισορροπίας και ανάπτυξης. Κατά καιρούς στις διάφορες μελέτες που έχουν εκπονηθεί φαίνεται να έχει δοθεί μεγάλη σημασία σε δευτερεύοντες προσδιοριστικούς παράγοντες κοινωνικών ανισοτήτων (περιφερειακούς, δημογραφικούς κ.α.) και ελάχιστα έχει αποσαφηνισθεί ο ρόλος του παράγοντα της εκπαίδευσης. 12 Ημερίδα Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (Ε.Κ.Κ.Ε.),εισ. Σακέλης, Ι., «Η ευημερία των παιδιών στην ευρωπαϊκή πολυπολιτισμική κοινωνία», Αθήνα 23/3/2007, 13 Ημερίδα Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (Ε.Κ.Κ.Ε.), εισ. Μαράτου-Αλιμπράντη, Α., Νικολάου, Α., «Προσδιορισμός και μέτρηση της παιδικής φτώχειας στην Ελλάδα και στην Ε.Ε.», Αθήνα 23/3/ Μιτίλης, Α., Οι μειονότητες μέσα στη σχολική τάξη. Μια σχέση αλληλεπίδρασης, Οδυσσέας, Αθήνα, 1998, σ. 156.

11 Σύμφωνα με μελέτη 15 που περιλαμβάνεται στο στατιστικό δελτίο της Τράπεζας της Ελλάδας (τεύχος 23, Ιούλιος 2004) αποδεικνύεται ο σημαντικός ρόλος της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση των κοινωνικών ανισοτήτων. Πίνακας 6 : Μέτρηση και διάσπαση της ανισότητας κατά επίπεδο εκπαίδευσης του αρχηγού Πηγή : Τράπεζα της Ελλάδας Το ποσοστό της συνολικής ανισότητας που αποδίδεται σε διαφορές μεταξύ των εκπαιδευτικών ομάδων φτάνει στο 20% - 22%. Φαίνεται λοιπόν ότι οι εκπαιδευτικές ανισότητες είναι στενά συνδεδεμένες με το φαινόμενο των οικονομικών ανισοτήτων. Το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στην Ευρωπαϊκή Ένωση Η σχολική βία ενοχοποιείται ως ένας από τους βασικούς παράγοντες που συμβάλλει στην έκπτωση της παρεχόμενης ποιότητας εκπαίδευσης και τελικά στην σχολική αποτυχία και διαρροή σημαντικού ποσοστού μαθητών, κυρίως θυτών και θυμάτων σχολικής βίας Υψηλή τηλεθέαση και η σχολική βία. Σημαντική είναι και η επίδραση της τηλεθέασης στη σύγχρονη ζωή των μαθητών όπως φαίνεται από έρευνα 16 που διεξήχθη από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (Ε.Κ.Κ.Ε) Σύμφωνα με τα πορίσματα έρευνας από το Pennsylvania State University «Τα παιδιά που παρακολουθούν βίαια θεάματα, ακόμα και απλώς αστεία κινούμενα σχέδια είναι περισσότερο πιθανόν να χτυπούν τα άλλα παιδιά στο παιχνίδι, να τσακώνονται και να μην υπακούουν στους κανόνες της τάξης». 17 Ο Dr Leonard Eron και οι συνεργάτες του από το Πανεπιστήμιο του Illinois βρήκαν ότι τα παιδιά που παρακολουθούσαν πολλές ώρες τηλεοπτικής βίας στο δημοτικό παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα επιθετικής συμπεριφοράς αργότερα, όταν γίνονταν έφηβοι. O Dr Eron παρακολούθησε αυτούς τους εφήβους έως την ηλικία των 30 ετών, οπότε και βρήκε ότι «εκείνοι που είχαν παρακολουθήσει πολλή τηλεόραση όταν ήταν 8 ετών, ήταν περισσότερο πιθανόν να συλληφθούν και να διωχθούν για εγκληματικές πράξεις ως ενήλικες» Μητράκος, Θ., «Εκπαίδευση και οικονομική ανισότητα», Τράπεζα της Ελλάδας, 2004, Τ.23, σσ Εφημερίδα το Βήμα, 2/11/97, 17 Pennsylvania State University, 18 Huesmann, L. R., Moise-Titus, J., Podolski, C. L., & Eron, L. D., «Longitudinal relations between children s exposure to TV violence and their aggressive and violent behavior in young adulthood: », Developmental Psychology, 2003, Τ. 39, No. 2, σσ

12 Επίσης, τα αποτελέσματα 15ετούς έρευνας από επιστήμονες του Πανεπιστημίου του Michigan ήταν ότι άντρες και γυναίκες που είχαν παρακολουθήσει πολλά βίαια τηλεοπτικά προγράμματα ως παιδιά, έδειχναν, ως ενήλικες, βίαιες τάσεις και είχαν καταδικαστεί για εγκληματικές πράξεις σε ποσοστό 3 ή 4 φορές μεγαλύτερο από τον υπόλοιπο πληθυσμό. 19 Ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό (21,7%) Ελλήνων μαθητών στις ηλικίες ετών βλέπουν καθημερινά πάνω από 4 ώρες τηλεόραση, ενώ τα Σαββατοκύριακα τοποσοστό αυτό υπερδιπλασιάζεται (48,4%0) Κοινωνικό κεφάλαιο και σχολική βία. Το κοινωνικό κεφάλαιο σύμφωνα με την έννοια που έχουν δώσει στον όρο οι P. Bourdieu, J. Coleman και R. Putnam, πρόκειται για το σύνολο των μη οικονομικών πόρων, πραγματικών ή φανταστικών, που αποδίδονται σε άτομα, ομάδα ή σε ένα δίκτυο κοινωνικών σχέσεων και χαρακτηρίζονται από εμπιστοσύνη, αμοιβαιότητα και κοινά αποδεκτούς κανόνες συμπεριφοράς, που διευκολύνουν τη συνεργασία και τη συλλογική δράση των ανθρώπων, με στόχο το γενικό συμφέρον. Το ανθρώπινο κεφάλαιο αντιπροσωπεύει πολύτιμους πόρους, όπως είναι η γνώση και οι δεξιότητες που εκπορεύονται από την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την εμπειρία. Μερικά είδη ανθρώπινου κεφαλαίου, όπως η ομαδική εργασία και η ικανότητα επικοινωνίας λειτουργούν υποστηρικτικά προς το κοινωνικό κεφάλαιο. Επομένως επενδύσεις στο ανθρώπινο κεφάλαιο συμβάλλουν στην ανάπτυξη και των δύο τύπων κεφαλαίου (OECD, 2001). Στη διεθνή βιβλιογραφία η Ελλάδα αναφέρεται ως παράδειγμα χώρας με αδύναμη κοινωνία πολιτών, κάθετες πελατειακές σχέσεις μεταξύ πολιτών και κράτους και αναξιοκρατία. Πρόσφατες έρευνες αποκαλύπτουν την έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών σε βασικούς θεσμούς της δημοκρατίας, αλλά και υψηλά ποσοστά ξενοφοβίας και ρατσισμού. Η έκπτωση του βαθμού συνοχής του κοινωνικού κεφαλαίου είναι περισσότερο εμφανής σε περιβάλλον εκπαιδευτικής υποβάθμισης και ανισότητας και η σχολική βία είναι καθοριστικός παράγοντας υποβάθμισης της παρεχόμενης στους νέους παιδείας Παραβατικότητα ανηλίκων και σχολική βία Η σχολική βία στην παιδική ηλικία των ετών φαίνεται να είναι προάγγελος της βίας στην εφηβική ηλικία και στη συνέχεια στη πρώιμη ενηλικίωση. Μακροχρόνιας διάρκειας μελέτες 20 εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η βία μπορεί να συνεχίζεται στη διάρκεια του χρόνου. Σύμφωνα με μελέτη 21 follow up στο Orebro της Σουηδίας, τα δύο τρίτα ενός δείγματος 1000 νέων ανδρών που επέδειξαν βίαιη συμπεριφορά στην ηλικία των 26 ετών είχαν ήδη ιστορικό βίαιης συμπεριφοράς στην ηλικία των 10 έως 13 ετών συγκρινόμενοι με το μόλις ένα τρίτο όλων των νέων ανδρών της ίδιας ηλικίας. 19 Huesmann, R., Moise-Titus, J., Podolski, C., and Eron, L.D., «Longitudinal Relations Between Children s Exposure to TV Violence and Their Aggressive and Violent Behavior in Young Adulthood: » University of Michigan, Developmental Psychology, 2003,Τ. 39, No. 2, σσ και 20 WHO, Etienne, G. Krug, Linda L. Dahlberg, James A. Mercy, Anthony B. Zwi, Rafael Lozano, «World report on violence and health», 2002, Γενεύη, σσ Stattin, H., Magnusson, D., «The role of early aggressive behavior in the frequency, seriousness, and types of later crime» Journal of Consulting and Clinical Psychology, 1989, Τ.57, σσ

13 Από έρευνα 22 που έγινε στις ελληνικές φυλακές ανηλίκων φαίνεται να υπάρχει σχέση της νεανικής παραβατικότητας με το μορφωτικό επίπεδο των ανηλίκων καθώς και με τις σχέσεις των νεαρών κρατούμενων με τους συμμαθητές τους και τους εκπαιδευτικούς κατά τη σχολική ηλικία. Δεν αποφοίτησε από το Δημοτικό 13,46% Αγράμματος 27,56 Φοιτητής - Σπουδαστής σε ανώτερη ή ανώτατη σχολή 0,64% Απόφοιτος Δημοτικού 37,18% Απόφοιτος Λυκείου 3,85% Απόφοιτος Γυμνασίου 17,31% Διάγραμμα 7 : Μορφωτικό επίπεδο ανηλίκων κρατουμένων Πηγή : Κουράκης, Ν., Μηλιώνη, Φ. Η επίδραση της σχολικής βίας στην παραβατικότητα δεν εξετάζεται άμεσα στη συγκεκριμένη έρευνα διαφαίνεται όμως η πολύ μεγάλη σχέση της σχολικής αποτυχίας με τη νεανική παραβατικότητα. Η επίδραση βέβαια της σχολικής βίας στη ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης, όπως συνάγεται από όλα τα προηγούμενα, θεωρείται πολύ σημαντική και ένας από τους παράγοντες που οδηγούν στην υποβάθμισή της. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η σχολική βία, φαινόμενο τόσο παλιό όσο και η σχολική εκπαίδευση, συνεχίζει και είναι παρούσα την τελευταία εικοσαετία στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Ως φαινόμενο, κατά τη αναφερόμενη χρονική περίοδο, επαναξιολογείται και διαχωρίζεται από άλλα παρόμοια και απασχολεί θεσμικά την Ε.Ε. με σκοπό τον επανακαθορισμό του και την διερεύνησή του σε πρώτη φάση και την αντιμετώπισή του σε δεύτερη φάση, υπό το πρίσμα της πρόληψης παρά της καταστολής. Υπάρχουν χρηματοδοτήσεις για τη διενέργεια ερευνών στις χώρες μέλη και αρκετά συνέδρια γίνονται υπό την αιγίδα του ευρωπαϊκού συμβουλίου για την ανακοίνωση ερευνητικών αποτελεσμάτων, την ενημέρωση των κρατών μελών και το σχεδιασμό δράσεων με σκοπό τη διασφάλιση μέτρων πρόληψης και θεραπείας του φαινομένου. Η σχολική βία θεωρείται θεσμικά ως βασικός παράγοντας έκπτωσης της ποιότητας της εκπαιδευτικής διαδικασίας και παροτρύνονται τα κράτη μέλη να αντιδράσουν άμεσα. Στην Ελλάδα υπάρχει θεσμικό ενδιαφέρον σε επίπεδο συμμετοχής και συνεργασίας στις συνεδριάσεις οργάνων της Ε.Ε. για το ζήτημα, αλλά δεν παρατηρούνται οργανωμένες θεσμικές δράσεις για την πρόληψη ή θεραπεία του φαινομένου. Οι λίγες προσπάθειες εξαντλούνται σε βραχυχρόνια και αποσπασματικά μέτρα αντίδρασης. 22 Κουράκης, Ν., Μηλιώνη, Φ., Έρευνα στις Ελληνικές Φυλακές : Τα σωφρονιστικά καταστήματα ανηλίκων Κορυδαλλού και Κασσαβέτειας, Αθήνα Κομοτηνή, Εκδόσεις Σάκκουλα, 1995, σσ &

14 Στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρατηρούνται δράσεις που ενεργοποιούν τις τοπικές κοινωνίες και τους φορείς τους και παράλληλα συμβάλλουν σε μια λειτουργική σχέση επικοινωνίας μεταξύ του σχολείου και της τοπικής κοινωνίας. Δεν περιλαμβάνονται ωστόσο δράσεις σχετικές με ευρύτερες κοινωνικές και πολιτισμικές διεργασίες, όπως είναι οι κοινωνικοοικονομικές ανισότητες, ο κοινωνικός, εκπαιδευτικός και κοινωνικός αποκλεισμός, η ευρύτερη κοινωνική αποδοχή και η ως ένα βαθμό κοινωνική επικράτηση της βίας και γενικότερα οι ανισότητες στην εκπαίδευση και την κοινωνία. Έτσι τα μέτρα που παίρνονται έχουν αποσπασματικό χαρακτήρα και προσεγγίζουν το θεσμό του σχολείου από μια εξιδανικευμένη ιδεολογική προοπτική. Στο επίπεδο της έρευνας στην Ελλάδα, τριτοβάθμια ιδρύματα και ερευνητές τους, ιδιωτικά ερευνητικά ινστιτούτα, φοιτητές και ιδιώτες ερευνητές επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος ενώ οι κρατικοί θεσμοί το μικρότερο. Το εξαιρετικά βίαιο πρόσωπο ατομικών περιπτώσεων εκδήλωσης σχολικής βίας εντυπωσιάζει την κοινή γνώμη μέσα από την παρουσίαση τους από τα Μ.Μ.Ε. και οδηγεί στην εντύπωση ότι η αύξηση της σχολικής βίας είναι ραγδαία την τελευταία δεκαετία στην Ε.Ε. πράγμα που δε συμφωνεί με τα ερευνητικά δεδομένα. Αν και δεν μπορούμε να απαντήσουμε για το τι συμβαίνει με την εξέλιξή της σε σχέση με προγενέστερο χρονικό διάστημα επειδή αξιόλογα ερευνητικά δεδομένα για προγενέστερη της τελευταίας 20ετίας χρονική περίοδο απουσιάζουν, η σχολική βία τουλάχιστον την τελευταία 20ετία παραμένει σταθερή. Από την ανάλυση των ποσοτικών χαρακτηριστικών της σχολικής βίας, ως γενικότερα συμπεράσματα αξίζει να αναφερθούν ότι : Υπάρχει διαφορά φύλου στην εκδήλωση σχολικής βία με τα αγόρια σε πολλές περιπτώσεις να εμφανίζουν διπλάσια ή τριπλάσια ποσοστά και σε άλλες περιπτώσεις (όσον αφορά τα θύματα ) μικρότερη, πάντα υπέρ των αγοριών, διαφορά. Η σχολική βία δείχνει να αυξάνει στην ηλικία των 13 ετών πριν αρχίσει να μειώνεται και πάλι στα 15. Αυτό μπορεί να συνδέεται με παράγοντες όπως είναι η εφηβεία και η σχολική μετάβαση από τη μια βαθμίδα εκπαίδευσης στην άλλη. Η σχολική βία είναι παρούσα στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Το ένα τρίτο των μαθητών δηλώνει ότι έχει λάβει μέρος, έστω και μια φορά σε λίγους μήνες, σ αυτήν είτε ως θύτες είτε ως θύματα. Όσο συχνότερα κάποιος μαθητής εμπλέκεται σε τέτοιου είδους συμπεριφορές υπάρχει μεγάλη πιθανότητα γι αυτόν να αναπτύξει συναισθηματικά, ψυχολογικά, φυσιολογικά (ατυχήματα - τραυματισμοί) και ακαδημαϊκά προβλήματα 23. Η σχολική βία στα κράτη μέλη της Ε.Ε., κατά την τελευταία 20ετία, παραμένει σταθερή και, κατά μέσο όρο, κυμαίνεται από περίπου 5% έως 30% ανάλογα με τη μορφή της σχολικής βίας, την ηλικία των ερωτώμενων μαθητών, το Boulton, M., Underwood, K., «Bully/Victim problems among middle school children», British Journal of Educational Psychology, 1992, τ.62, σσ Olweus, D., «Bully/victim problems among school children: some basic facts and effects of a schoolbased intervention program. In: Pepler D, Rubin K, eds.», The development and treatment of childhood aggression, 1991, Hillsdale, NJ, Erlbaum, σσ Craig, W., «The relationship among bullying, victimization, depression, anxiety, and aggression in elementary school children.», Personality and Individual Differences, 1998, τ.24, σσ El-Sheik, M., Cummings E., Goetch V., «Coping with adults angry behaviour: behavioural, physiological and verbal responses in preschoolers.», Developmental Psychology,1989, τ.25, σσ Olweus, D., «School-yard bullying Grounds for intervention.», 1987, School Safety, τ.6, σσ Harel, Y., A cross-national study of youth violence in Europe. International Journal of Adolescent Medicine and Health, 1999, τ.11, σσ Laufer, A, Harel, Y., «The role of family, peers and school perceptions in predicting involvement in youth violence.», International Journal of Adolescent Medicine and Health, 2003, τ.15, σσ

15 μέγεθος και την προέλευση του δείγματος, τη μεθοδολογία και το σχεδιασμό της έρευνας κ.ά. Αφορά περισσότερο μαθητές με χαμηλή σχολική επίδοση, ή μαθητές με οικογενειακά προβλήματα (ενδοοικογενειακή βία, αδιαφορία ή υπερπροστασία γονέων κ.τ.λ.). Είναι μεγαλύτερη στα μεγάλα αστικά κέντρα και σε περιοχές με οικονομική δυσχέρεια και αυξημένο ποσοστό ανεργίας και δυσχεραίνει περαιτέρω την ενσωμάτωση των αλλοδαπών μαθητών στις περιοχές αυτές. Εμφανίζεται με μεγαλύτερη συχνότητα στην περίοδο της εφηβείας και της αλλαγής σχολικής βαθμίδας (κορυφώνεται γύρω στην ηλικία των ετών) και με την αύξηση της ηλικίας ελαττώνεται η φυσική βία ενώ αυξάνεται η λεκτική. Το ποσοστό των θυτών σχολικής βίας είναι μεγαλύτερο των θυμάτων (σχεδόν διπλάσιο). Δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά δεδομένα για τη σχολική βία που αφορά άλλα μέλη της εκπαιδευτικής διαδικασίας (εκπαιδευτικούς, γονείς, διοικητικό προσωπικό, εξωσχολικούς παράγοντες). Η Ελλάδα σε σχέση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες εμφανίζει σχετικά χαμηλά ποσοστά σχολικής βίας που κυμαίνονται από περίπου 10% του μαθητικού πληθυσμού για τα θύματα σχολικής βίας έως περίπου 20% για τους θύτες. Το 10% των μαθητών στην Ελλάδα εμφανίζει ομαδική παραβατική συμπεριφορά αν και το ποσοστό που απασχολεί τελικά της αρχές είναι κατά πολύ χαμηλότερο. Οι ομαδικοί παραβάτες δημιουργούν ομάδες κυρίως στο σχολείο (ποσοστό 70% περίπου) και αποτελούνται περισσότερο από μαθητές με χαμηλή σχολική επίδοση. Μια από τις κυριότερες δραστηριότητες των ομαδικών παραβατών είναι και ο εκφοβισμός στο χώρο του σχολείου (ποσοστό 40%). Τα οργανωμένα προγράμματα πρόληψης και καταπολέμησης της σχολικής βίας 24 (βλ. Olweus Bullying Prevention Program) έχουν αυξημένη αποτελεσματικότητα αλλά πρέπει να συνδυαστούν με γενναία μέτρα καταπολέμησης της κοινωνικής ανισότητας και του κοινωνικού αποκλεισμού προκειμένου τα αποτελέσματα να μην είναι βραχυχρόνια και αποσπασματικά αλλά περισσότερο μόνιμα. Η ποσοτική ανάλυση 25 των ερευνητικών δεδομένων για το ζήτημα δείχνει ότι : Η σχολική βία μπορεί να έχει αντίκτυπο στο κοινωνικό περιβάλλον ενός σχολείου δημιουργώντας κλίμα φόβου μεταξύ των μαθητών, εμποδίζοντας την ικανότητά τους να μάθουν και οδηγώντας σε αντικοινωνικές συμπεριφορές. Θύματα και θύτες αντιμετωπίζουν κοινά προβλήματα όπως μοναξιά, δυσκολία στο να κάνουν φίλους, μαθησιακές δυσκολίες ή αποτυχία στο σχολείο και πολλές φορές υιοθετούν προβληματικές συμπεριφορές (π.χ. κάπνισμα, αλκοολισμός). Η σχολική βία συνδέεται επίσης και με άλλες μορφές αντικοινωνικής ή παραβατικής συμπεριφοράς όπως βανδαλισμούς, κλοπές σε καταστήματα, κοπάνες ή αποβολές από το σχολείο ή διακοπή του σχολείου και χρήση ναρκωτικών ή άλλων ψυχοτρόπων ουσιών (π.χ. χαπιών). Οι θύτες σχολικής βίας φαίνεται ότι διατηρούν την συμπεριφορά αυτή και κατά την ενηλικιότητα, επηρεάζοντας αρνητικά την ικανότητά τους να αναπτύξουν και να 24 Olweus, D., «Olweus core program against bullying and antisocial behavior: A teacher handbook», 2001, Bergen - Norway: Research Center for Health Promotion (The HEMIL Center) 25 (βλ. Μπεσίρης, Δ., «Η σχολική βία στο ελληνικό ευρωπαϊκό περιβάλλον », Εργασία μεταπτυχιακού Ιστορικής δημογραφίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Ιστορίας, 2007)

16 διατηρήσουν εποικοδομητικές σχέσεις και ομαλή κοινωνική ζωή. 26 Σ αυτή τη διαπίστωση, λοιπόν, η σχολική βία προβάλλει ως η αρχή ενός δείγματος γενικώς αντικοινωνικής και παραβατικής συμπεριφοράς η οποία μπορεί να επεκταθεί στην ενηλικιότητα. (Σύμφωνα με έρευνα 27 του Καθηγητή Dan Olweus στην Νορβηγία και τη Σουηδία η σχολική βία μπορεί να οδηγήσει σε εγκληματική συμπεριφορά στο μέλλον εφόσον : Το 60% των αγοριών που ήταν θύτες σχολικής βίας στο γυμνάσιο καταδικάστηκαν για τουλάχιστον ένα έγκλημα ως ενήλικες και το 35-40% των ως άνω αγοριών είχαν 3 και πλέον καταδίκες από την ηλικία των 24 ετών.) Μπορεί λοιπόν να υποστηριχθεί ότι η σχολική βία είναι ένα πρώτο στάδιο εκδήλωσης παραβατικής συμπεριφοράς, ένα πρώτο βήμα στην παραβατικότητα. Τα θύματα σχολικής βίας συχνά φοβούνται το σχολείο και το θεωρούν ένα ανασφαλές και δυσάρεστο μέρος, ένα μεγάλο ποσοστό τους λείπουν συχνά απ αυτό (περισσότερο από το 7% των μαθητών των Γυμνασίων των Η.Π.Α. μένουν σπίτι τουλάχιστον μια φορά το μήνα εξ αιτίας του φόβου τους για κακοποίησή τους στο σχολείο) 28, το αίσθημα μοναξιάς και απομόνωσης τους αυξάνεται (όχι αδικαιολόγητα αφού μεγάλο ποσοστό των συμμαθητών-τους τους αποφεύγει από το φόβο να μην στοχοποιηθούν και οι ίδιοι ή να μην τους κοροϊδέψουν λόγω της επαφής τους με τα θύματα) και οδηγούνται τελικά σε αισθήματα κατάθλιψης και χαμηλής αυτοεκτίμησης, αισθήματα που τους συντροφεύουν πολλές φορές και στη ζωή τους ως ενήλικες. Η αρνητική επίδραση της σχολικής βίας είναι πολύ σημαντική στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Θύτες και θύματα αντιμετωπίζουν προβλήματα σχολικής αποτυχίας που οδηγούν πολλές φορές στη σχολική εγκατάλειψη. Η σχολική βία είναι βέβαια και αίτιο και αποτέλεσμα της σχολικής αποτυχίας και των χαμηλών ακαδημαϊκών επιδόσεων. Οι εκπαιδευτικές ανισότητες με τη σειρά τους οδηγούν σε οικονομική και κοινωνική ανισότητα η οποία διαιωνίζει το φαύλο κύκλο της σχολικής βίας. Η αλλαγή του τρόπου ζωής των μαθητών την τελευταία 20ετία όπως, αυξημένη πίεση για ακαδημαϊκή επιτυχία, ελάχιστος ελεύθερος χρόνος για σπορ και παιχνίδι, έλλειψη χώρων άθλησης και ασφαλών χώρων συνάντησης, υψηλή τηλεθέαση και έλλειψη άσκησης, παίζουν το δικό τους ρόλο στην εμφάνιση βίαιων συμπεριφορών στο σχολείο, το οποίο φαίνεται να υπερφορτίζεται με πολύ υψηλές προσδοκίες χωρίς ανάλογη προσπάθεια ενδυνάμωσης του θεσμικού του ρόλου. Η οικονομική επισφάλεια αγγίζει σχεδόν το 30% των παιδιών της χώρας μας και σχεδόν το 20% των οικογενειών σε Ελλάδα και Ευρώπη οδηγώντας σε πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και, σε συνδυασμό με υψηλά ποσοστά ανεργίας, δημιουργούν τις προϋποθέσεις που εκκολάπτουν και διαιωνίζουν το φαινόμενο της βίας στο σχολείο. Επιπλέον η έλλειψη προοπτικής και διεξόδου από την οικονομική ανισότητα και ανεργία μπορεί να οδηγήσει ποσοστό νέων και σε φαινόμενα απομονωτισμού, παραίτησης και αυτοκαταστροφής με τη μορφή του εθισμού σε ναρκωτικές ουσίες. Καταλήγοντας θα μπορούσαμε να πούμε ότι η έκπτωση του βαθμού συνοχής του κοινωνικού κεφαλαίου είναι περισσότερο εμφανής σε περιβάλλον εκπαιδευτικής υποβάθμισης και ανισότητας και η σχολική βία είναι καθοριστικός παράγοντας 26 Oliver, R., Hoover, J. H., & Hazler, R., «The perceived roles of bullying in small-town Midwestern schools.», Journal of Counseling & Development, 1994, Τ.72, σσ Olweus, D., Bullying at School-What we Know and What we Can Do, Οξφόρδη, Blackwell Publishers, Oliver, R., Hoover, J. H., & Hazler, R., «The perceived roles of bullying in small-town Midwestern schools.», Journal of Counseling & Development, 1994, Τ.72, σ. 419

17 υποβάθμισης της παρεχόμενης στους νέους παιδείας. Η υπογεννητικότητα και δημογραφική γήρανση που χαρακτηρίζει κοινωνίες όπως η ευρωπαϊκή και δυναμιτίζει το μέλλον κοινωνικών παροχών, συνταξιοδοτικών συστημάτων και συστημάτων υγείας δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί μόνο με αφορισμούς και ευχολόγια. Η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να υπονομεύει το πιο ελπιδοφόρο και δυναμικό κομμάτι του μέλλοντός της, τα παιδιά της. Η γενναία χρηματοδότηση και η θεσμική αποφασιστικότητα για την προτεραιότητα της παιδείας ίσως είναι η βάση της λύσης του προβλήματος και ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον απαλλαγμένο, κατά το δυνατόν, από τη βία είναι η βασική προϋπόθεση για να επιτευχθεί. Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία Αρτινοπούλου, Β., Βία στο σχολείο, Μεταίχμιο, Αθήνα, Besag, V.E., Bullies and Victims in Schools: A Guide to Understanding and management, Milton Keynes: Open University Press, Λονδίνο, Borg, M.G., «The Emotional of School Bullies ant their Victims», Educational Psychology 18, Boulton, M., Underwood, K., «Bully/Victim problems among middle school children», British Journal of Educational Psychology, τ.62, Γκότοβος, Α., Ε., Νεολαία και Κοινωνική Μεταβολή. Αξίες, Εμπειρίες και Προοπτικές.,Gutemberg, Αθήνα,1996. Campart, M. και Lindstrom, P., «Violence and Bullying in School», Sweden, 1997, από ανακοίνωση που παρουσιάστηκε στη διάσκεψη της Ουτρέχτης για την Ασφάλεια στα Σχολεία. Craig, W., «The relationship among bullying, victimization, depression, anxiety, and aggression in elementary school children.», Personality and Individual Differences, Δοανίδου, M. & Ξενάκη, Φ., A Whole School Anti-Bullying Policy. Parents' Booklet, The Moraitis School, Αθήνα, Δρετάκης, Μ., Ξεπέρασαν το 5% του μαθητικού πληθυσμού τα Παιδιά Παλιννοστούντων και Αλλοδαπών στα σχολεία, Σύγχρονη Εκπαίδευση, Αθήνα, Debardieux, E., Blaya, C. (επιμ.), Violence in School. Ten Approaches in Europe, ESF, Παρίσι, Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ), «Έφηβοι και σχολικό περιβάλλον», El-Sheik, M., Cummings E., Goetch V., «Coping with adults angry behaviour: behavioural, physiological and verbal responses in preschoolers.», Developmental Psychology, Ericson, N., «Addressing the Problem of Juvenile Bullying», OJJDP Fact Sheet, Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention, Office of Justice Programs, U.S. Department of Justice, June Eurostat, «Europe in figures»,yearbook 2005, Farrington, D.P., «Understanding and Preventing Bullying. In M. Torny and N. Morris (Eds.)», Crime and Justice: An Annual Review of Research, Σικάγο,University of Chicago Press, T. 17, Hamparian, D.M., et al, «The young criminal years of the violent few», Washington, DC, Office of Juvenile Justice and Delinquency Prevention, Harel, Y., A cross-national study of youth violence in Europe. International Journal of Adolescent Medicine and Health, τ.11, Καλαμπαλίκη, Φ., Καταστροφικότητα, σχολική εμπειρία και πολιτική συμπεριφορά[destructiveness, school experience and political behavior], Αθήνα, Σύγχρονη Εκπαίδευση, Καλλιώτης, Π., «Η Σχολική Βία στην Προοπτική της Παγκοσμιοποίησης: Η Φύση και η Έκταση του Προβλήματος στη Χώρα μας», Κουράκης, Ν., Δίκαιο Παραβατικών Ανηλίκων, εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, 4η έκδ., Αθήνα Κομοτηνή, Κουράκης, Ν., Ζαγούρα, Π., Γαλανού Μ., Μηλιώνη, Φ., «Έρευνα για την ομαδική παραβατικότητα μαθητών σε σχολεία των Αθηνών», περ. Ποιν.Λογ.,Αθήνα, Κουράκης, Ν., Μηλιώνη, Φ., Έρευνα στις Ελληνικές Φυλακές : Τα σωφρονιστικά καταστήματα ανηλίκων Κορυδαλλού και Κασσαβέτειας, Εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα Κομοτηνή, Μαγγανάς, Α., Μανουδάκη, Θ., «Νέοι και Βία στη Σύγχρονη Κοινωνία. Μια Οικολογική Ανάλυση του Φαινομένου των Συμμοριών Ανηλίκων», 1 η Συνάντηση Ελλήνων Εγκληματολόγων, Μυτιλήνη, Ιούνιος 2006, και εφημερίδα τα Νέα, 22/12/1999. Μητράκος, Θ., «Εκπαίδευση και οικονομική ανισότητα», Τράπεζα της Ελλάδας,, 2004, Τ.23,

18 Μιτίλης, Α., Οι μειονότητες μέσα στη σχολική τάξη. Μια σχέση αλληλεπίδρασης, Οδυσσέας, Αθήνα, Μπεζέ, Λ., Βία στο Σχολείο και Βία του Σχολείου, Επιμ. Μπεζέ Λουκία, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, Oliver, R., Hoover, J. H., & Hazler, R., «The perceived roles of bullying in small-town Midwestern schools.», Journal of Counseling & Development, Olweus, D., and Limber, S., «Blueprints for violence prevention: Bullying Prevention Program», CO: University of Colorado, Institute of Behavioral Science, Olweus, D., Bullying at School-What we Know and What we Can Do, Οξφόρδη, Blackwell Publishers, Olweus, D., «Bully/victim problems among school children: some basic facts and effects of a schoolbased intervention program. In: Pepler D, Rubin K, eds.», The development and treatment of childhood aggression, Hillsdale, NJ, Erlbaum, Olweus, D., «Olweus core program against bullying and antisocial behaviour : A teacher handbook.», Norway: Research Center for Health Promotion (The HEMIL Center), Bergen, Olweus, D., «School-yard bullying Grounds for intervention.», School Safety, τ.6, Pulkkinen, L., «Offensive and defensive aggression in humans: a longitudinal perspective», Aggressive Behaviour, Shakespeare, T., Social Constructionism as a Political Strategy, Sage Publication, Spector, M. και Kitsuse, J., «Social Problems : A Re-formulation.», Social Problems, University of California Press, Τ. 21, Smith, P. K. and Sharp, S., School Bullying-Insights and Perspectives, Routledge, Λονδίνο, Spinelli, K., Apospori, E., Kranidioti, M., Symiyanni, P., Angelopoulou, K., «Key-findings of a preliminary self-report delinquency study in Athens, Greece.», Στο Josine Junger-Tas, Gert-Jan Terlouw και Malcolm W. Klein (επιμ.), Delinquent Behavior among Young People in the Western World, Amsterdam: Studies on Crime and Justice: A Series from the Dutch Research and Documentation Centre, New York: Kugler & Dutch Ministry of Justice,1994. Stattin, H., Magnusson, D., «The role of early aggressive behavior in the frequency, seriousness, and types of later crime» Journal of Consulting and Clinical Psychology, Τhe American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, «Children And TV Violence», 2002, Φακιολά, Ν., & Αρμενάκη,Α., Παραβατικότητα και επιθετικότητα εφήβων μαθητών, στο έργο Σταμπίρη, Γ., (επιμ. έκδ.), Ειδικά κοινωνιολογικά ζητήματα, Αθήνα, Χατζή, Χ., Χουντουμάδη, Α., Πατεράκη, Λ., «Άσκηση Βίας από Μαθητές προς Μαθητές στο Χώρο του Δημοτικού Σχολείου», Παιδί και Έφηβος 2:1, Αθήνα. WHO, Etienne, G. Krug, Linda L. Dahlberg, James A. Mercy, Anthony B. Zwi, Rafael Lozano, «World report on violence and health», Γενεύη, WHO, επιμ. : Currie, C., Hurrelmann, K., Settertobulte, W., Smith, R., & Todd, J., «Health and Health Behaviour among Young People», WHO Policy Series: Health policy for children and adolescents Issue, International Report 1997/98, 2000, WHO, επιμ. : Currie, C., Roberts C., Morgan, A.,Smith, R., Settertobulte, W., Samdal, O., Barnekow Rasmussen,V., «Young people s health in context, Health Behaviour in School-aged Children (HBSC)», study: international report from the 2001/2002 survey, WHO, King A., Wold B., Tudor-Smith C., & Harel Y., «The Health of Youth: A cross-national survey», WHO Regional Publications, European Series No. 69, 1993/94 International Report, 1996,http://www.hbsc.org/downloads/HealthofYouth3.pdf

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την οποία ο μαθητής εκτίθεται επανειλημμένα και για κάποιο χρονικό διάστημα σε αρνητικές πράξεις άλλου ή άλλων μαθητών, οι οποίες εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01).

μαθητών, ανά φύλο, ηλικία και, όπου είναι δυνατόν, διαχρονικά. Σχολιάζονται μόνο οι στατιστικά σημαντικές διαφορές (επίπεδο σημαντικότητας p< 0,01). Εισαγωγή Το οικογενειακό περιβάλλον αποτελεί το πρωταρχικό πλαίσιο για την ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση του εφήβου και η οικογενειακή ζωή αναγνωρίζεται, όλο και περισσότερο, ως ο σημαντικότερος μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία

Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία Γιάννης Υφαντόπουλος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ πάρχουν πολλές περιπτώσεις Βίας σε Βάρος των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους»

V PRC. Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας. «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Βασικά Συμπεράσματα της έρευνας «Εικόνες και αναπαραστάσεις βίας μέσα και έξω από τους σχολικούς χώρους» Αντικείμενο της έρευνας αποτέλεσε η αποτύπωση των αναπαραστάσεων των Ελλήνων/ίδων μαθητών/τριών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων

ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ΘΕΜΑ Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων Υπεύθυνη καθηγήτρια ΑΙΚ. ΜΑΡΙΔΑΚΗ- ΚΑΣΣΩΤΑΚΗ Καθηγήτρια Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Βία στην οικογένεια και βία στο σχολείο ΑΡΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Β. Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου

Βία στην οικογένεια και βία στο σχολείο ΑΡΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Β. Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Βία στην οικογένεια και βία στο σχολείο ΑΡΤΙΝΟΠΟΥΛΟΥ Β. Αν. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου *Εισήγηση με τη μορφή διαφανειών (powerpoint) Παιδιά θύματα βίας-ανήλικοι παραβάτες Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ. Διπλωματική Εργασία

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ. Διπλωματική Εργασία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Διπλωματική Εργασία Σχολική Αποτυχία Η περίπτωση του Νομού Λέσβου Επιβλέπων Καθηγητής : Τσομπάνογλου

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ & ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, PROLEPSIS Η ΑΝΑΓΚΗ Η οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου Γυναικείας Κακοποίησης

Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου Γυναικείας Κακοποίησης Αποτελέσματα Ερωτηματολογίου Γυναικείας Κακοποίησης Στα πλαίσια του προγράμματος "EU Parliament: A different perspective" αποφασίστηκε όπως διεξαχθεί έρευνα σχετικά με τη γυναικεία κακοποίηση στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17 I. Εισαγωγή... 19 Το σύγχρονο σχολείο «καταλύτης» στη «σχολική» βία;... 27 «γνωριμία» με τον σχολικό τραμπουκισμό

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός. Mονογραφίες υπό έκδοση 2007-10 1. Ευθυμίου, Η., Βιτσιλάκη, Χ. (2007). Φύλο και Νέες Τεχνολογίες: Εμπειρικές Προσεγγίσεις. Επιστημονική Σειρά Σπουδών Φύλου, Διευθύντρια Σειράς: Χρυσή Βιτσιλάκη. Αθήνα: Ατραπός.

Διαβάστε περισσότερα

Στα σχολεία µας 3o Πειραµατικό Γυµνάσιο Νίκαιας Τιείναι Bullying? Σωµατικόςήψυχολογικός εκφοβισµόςπου συµβαίνει κατ 'επανάληψη µε την πάροδο του χρόνου Ο εκφοβισµός µπορείνα είναιεµφανής (π.χ.,τα πειράγµατα,το

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

«ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

«ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ» ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ελισάβετ Σιμουλίδου Διπλ. Ψυχολόγος (dipl. Psych.) Παν/μίου Χαϊδελβέργης, MSc Κλινικής και Κοινωνικής Ψυχολογίας Α.Π.Θ. Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνη του Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων της Δ.Δ.Ε. Ανατολικής Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

Ταυτότητα της έρευνας

Ταυτότητα της έρευνας GREEK PUBLIC OPINION Ταυτότητα της έρευνας Α Επωνυμία του διενεργήσαντος τη δημοσκόπηση: G.P.O. ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΑΕ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ: Ν. ΠΛΑΣΤΗΡΑ 86 ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 21-937419-1, ΦΑΞ: 21-9374192 Email: gpo-ae@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013

ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ THE TREATMENT DEMAND INDICATOR ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 2013 ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ 18 ΑΝΩ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΤΤΙΚΗΣ ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Επεξεργασία και ανάλυση ερωτηματολογίου TDI

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση Οι Νέοι/ες και η στάση τους απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση VPRC Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 1/2 Ανάθεση: ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Σκοπός της έρευνας: Η διερεύνηση των απόψεων μαθητών Γυμνασίου και Λυκείου σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ Η ΕΚΦΟΒΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Εγχειρίδιο για τους γονείς Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 29/05/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα

Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα 24 ο ΓΕΛ Αθηνων Σχ.Έτος 2012-2013 Τμήμα Α3 Ερευνητική εργασία - Project Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός της έρευνας μας είναι να ευαισθητοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού

Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού 6 η Μαρτίου 2015 Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού Σχολικός Εκφοβισμός - Το φαινόμενο «bullying» Υπήρχαν από πάντα πολλές μορφές βίας και σκληρότητας μεταξύ των παιδιών. Αυτό όμως

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!»

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!» «Connect with Respect!» Τα Δικαιώματα του παιδιού και οι προτάσεις της UNICEF για την προστασία τους μέσα και δια μέσου των εικονικών κόσμων Ηλίας Λυμπέρης Γενικός Διευθυντής Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Παρουσίαση με τρόπο συνοπτικό των σχετικών φαινομένων ΑΜΑΛΙΑ Κ. ΗΛΙΑΔΗ, φιλόλογος-ιστορικός Αναπληρωματικό μέλος της ομάδας πρόληψης & αντιμετώπισης φαινομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Φυσική αγωγή και προαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη

www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη www.share-project.org Αποτελέσματα από την έρευνα 50+ στην Ευρώπη Τι συμβαίνει από εδώ και πέρα Το αμέσως επόμενο βήμα της έρευνας 50+ στην Ευρώπη είναι η προσθήκη, στην υπάρχουσα βάση δεδομένων, πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της Σχολικής Αποτυχίας (Μη Ολοκλήρωσης Σπουδών)

Μελέτη της Σχολικής Αποτυχίας (Μη Ολοκλήρωσης Σπουδών) Μελέτη της Σχολικής Αποτυχίας (Μη Ολοκλήρωσης Σπουδών) Στην ενότητα αυτή επικεντρώνουμε το ενδιαφέρον μας στη μελέτη μιας συγκεκριμένης μορφής αποτυχίας των μαθητών του Λυκείου το σχολικό έτος 2000-2001.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ

ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ - ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ 2 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ Μάθημα : «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές του 2 ου Γυμνασίου Μυτιλήνης με την καθοδήγηση της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο κατά τη Νέα Προγραμματική Περίοδο (2014-2020) Βασικά σημεία και διερευνητικές προσεγγίσεις Εμμανουέλα Κουρούση Μονάδα Β Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων

Διαβάστε περισσότερα

INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES

INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES INDEPENDENT ACADEMIC RESEARCH STUDIES ΡΟΤΑΡΙΑΝΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΒΟΛΟΥ ΑΡΓΩ Η οικονομική κρίση και η νεανική εγκληματικότητα: Εναλλακτικές Λύσεις 6/11/2011 Dr. Theo Gavrielides, Ιδρυτής και ιευθυντής Ξεκινώντας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ (ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ) ΓΙΑ ΤΗ ΣΒΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ (ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ) ΓΙΑ ΤΗ ΣΒΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΠΟΡΙΣΜΑΤΩΝ (ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ) ΓΙΑ ΤΗ ΣΒΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Έχοντας αναλύσει στα δύο πρώτα κεφάλαια το φαινόμενο της σχολικής βίας και του εκφοβισμού,

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΟΡΟΥ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ

ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΟΡΟΥ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ ΟΡΟΥ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΩΣ ΠΡΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ Σε προηγούμενη ενότητα μελετήσαμε την απόδοση των εξετασθέντων μαθητών (μέσω του μέσου όρου βαθμολογίας τους). Τα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Μια νέα μορφή εφηβικής παραβατικότητας και τρόποι αντιμετώπισης Θώμη Τσομπανίδου, εκπ/κός ΠΕ 05 Υπεύθυνη Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων ΔΔΕ Αρκαδίας Σχολικός εκφοβισμός(school

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά.

Ακολουθεί η περιγραφή του δείγµατος και κατόπιν αναλύονται τα αποτελέσµατα για κάθε κατηγορία ανηλίκων και ενηλίκων χωριστά. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Γενικό Λύκειο Βαλτινού Τρικάλων ως εµπλεκόµενο σχολείο στο ευρωπαϊκό πρόγραµµα Comenius Regio, που υλοποιείται µεταξύ φορέων και οργανισµών των Τρικάλων (Ελλάδα) και του

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΠΟΥ ΣΧΕΔΙΑΖΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. Index. 1. Κατανόηση της πολυπλοκότητας της σχολικής βίας

ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΠΟΥ ΣΧΕΔΙΑΖΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. Index. 1. Κατανόηση της πολυπλοκότητας της σχολικής βίας ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΠΟΥ ΣΧΕΔΙΑΖΟΥΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Εισαγωγή Index 1. Κατανόηση της πολυπλοκότητας της σχολικής βίας 2. Γνωρίζοντας τη γραμμή δράσης για τη συνεργασία με τους γονείς 3. Γνωρίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014»

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014» ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014» Οι Πράξεις «Υποστήριξη Ολοήμερων Σχολείων (Β)

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%)

Εισαγωγή. Κάπνισμα. Γράφημα 1. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος, ανά ηλικία (%) Γράφημα 2. Συχνότητα/βαρύτητα καπνίσματος στους 15χρονους, ανά φύλο (%) Εισαγωγή Η εφηβεία είναι η περίοδος κατά την οποία ξεκινά συνήθως η χρήση των εξαρτησιογόνων ουσιών νόμιμων και παράνομων. Αν και οι περισσότεροι έφηβοι πειραματίζονται με τις ουσίες ή τις χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

«Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας»

«Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Το σχολείο και η οικογένεια: δημιουργώντας γέφυρες επικοινωνίας και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009)

Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) Αξιολόγηση Προγράμματος Αλφαβητισμού στο Γυμνάσιο Πρώτο Έτος Αξιολόγησης (Ιούλιος 2009) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το πρόβλημα του λειτουργικού αναλφαβητισμού στην Κύπρο στις ηλικίες των 12 με 15 χρόνων

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της

Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της Μεθοδολογία εντοπισμού ευπαθών κοινωνικών ομάδων και εφαρμογή της Πάνος Τσακλόγλου Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών & Θεόδωρος Μητράκος Τράπεζα της Ελλάδος ΗΜΕΡΙΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΤΟΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Δημοπούλου M.ed. Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Α Διεύθυνση Π.Ε. Αθηνών. Φραντζή Αντιόπη M.ed Διευθύντρια 70 ου Δ.Σ.

Μαρία Δημοπούλου M.ed. Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Α Διεύθυνση Π.Ε. Αθηνών. Φραντζή Αντιόπη M.ed Διευθύντρια 70 ου Δ.Σ. Φραντζή Αντιόπη M.ed Διευθύντρια 70 ου Δ.Σ. Αθηνών Μαρία Δημοπούλου M.ed. Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Α Διεύθυνση Π.Ε. Αθηνών Αειφόρο σχολείο: Μια σχολική κοινότητα μη Βίας Φαινόμενα βίας στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ο σχολικός εκφοβισμός είναι η επιθετική εκείνη συμπεριφορά που είναι εσκεμμένη, απρόκλητη, και επαναλαμβανόμενη, αποτελει κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ ΚΩΣΤΑΣ Α.Μ.

ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ ΚΩΣΤΑΣ Α.Μ. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ» ΕΠΟΠΤΕΥΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΝΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 Άνεργοι [Αναζητούντες εργασία] Λοιποί [Μη αναζητούντες εργασία] [1] >= 12 Μήνες [2] 267.924 34.817

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σχολικός Σύμβουλος: Ανδρέας Ν. Ζεργιώτης Αχαρνές, Ιανουάριος 2013 Έρευνα Ε.Κ.Κ.Ε. : Νεανική Βία μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110.

Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη Νομαρχία Θεσσαλονίκης με αριθμό πρωτοκόλλου 24/27110. Εκπαίδευση Πτυχίο Ψυχολογίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Master of Science in Addictive Behaviours, Department of Psychology, University of Liverpool, UK. Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος από τη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015

Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής Ευθύνης για Παιδιά και Νέους Αθήνα, Ιούνιος 2015 Η Επίδραση της Επαφής και της Διαδραστικής Συνεργασίας με Νέους με Αναπηρίες στη Στάση των Μαθητών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης: Ένα Πιλοτικό Πρόγραμμα Παρέμβασης Σ.Κ.Ε.Π. - Σύνδεσμος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. 4.1 Τρόποι Προσέλκυσης Νέων...21 4.2 Προτάσεις Πολιτικής των Νέων...22 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ...24 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ...26 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΦΟΡΕΩΝ... Cities for Peace and Democracy in Europe Ε Ρ Ε ΤΟΠΙΚΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ Υ Ν Α με την υποστήριξη Ιανουάριος 2007 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ...3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...4 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ...6

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ενδοσχολική Βία Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ορισμός Πώς μεταφράζεται ο όρος Bullying ; Σχολικός Εκφοβισμός Τι σημαίνει ο όρος Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ PCO CONVIN ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2014 PCO CONVIN ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΒΑΘΜΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΗΘΥΣΜΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΕΛ. 3 ΣΕΛ. 4 ΣΕΛ. 6 ΣΕΛ. 16 ΣΕΛ.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ «Η ΧΡΗΣΗ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΑΙΓΙΟΥ» ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2005 2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελ Η "ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ" 3 ΧΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήµατα συµπεριφοράς στο πολυπολιτισµικό σχολείο

Προβλήµατα συµπεριφοράς στο πολυπολιτισµικό σχολείο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ράση: Επιµόρφωση εκπαιδευτικών και µελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιµόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη: Μαρία Λιακοπούλου Προβλήµατα συµπεριφοράς

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012 30Νοεµβρίου 2012 Ανοιχτό Λαϊκό Πανεπιστήµιο Χανίων Α κύκλος σπουδών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος οµιλίας: «Εκφοβισµός και Βία στο σχολείο» Ι. Τσιάντης,

Διαβάστε περισσότερα