ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Προσομοίωση φυσικού επιπέδου 4G επικοινωνίας σταθμού βάσης - τερματικού σύμφωνα με το πρότυπο LTE-Advanced Τράκας Παναγιώτης ΑΕΜ 6471 Επιβλέπων: Αναπλ. Καθηγητής Καραγιαννίδης Γεώργιος Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2012

2 i

3 ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Προσομοίωση φυσικού επιπέδου 4G επικοινωνίας σταθμού βάσης - τερματικού σύμφωνα με το πρότυπο LTE-Advanced Τράκας Παναγιώτης ΑΕΜ 6471 Επιβλέπων: Αναπλ. Καθηγητής Καραγιαννίδης Γεώργιος ii

4 iii

5 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η εργασία αυτή αποτελεί το τελευταίο στάδιο της προπτυχιακής πορείας των σπουδών μου στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Η/Υ. Αναφέρεται στις ασύρματες τηλεπικοινωνίες και συγκεκριμένα στο πρότυπο κινητών τηλεπικοινωνιών τέταρτη γενιάς (4G), LTE-Advanced. Επιπλέον, γίνεται μία ανάλυση των επιμέρους στοιχείων του προτύπου που το ανέδειξαν σε δίκτυο τέταρτης γενιάς. Τέλος, γίνεται μία υλοποίηση ενός συστήματος προσομοίωσης του προτύπου με στόχο την επίτευξη των σημαντικών επιδόσεων που επιδεικνύει. Για την εποικοδομητική συνεργασία και πολύτιμη βοήθεια τους κατά τη διάρκεια της εκπόνησης αυτής της εργασίας, ευχαριστώ θερμά τον επιβλέποντα Αναπληρωτή Καθηγητή κ. Γεώργιο Καραγιαννίδη και τον υποψήφιο Διδάκτορα κ. Βασίλειο Καπινά. iv

6 v

7 Περιεχόμενα Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγικά Στοιχεία Εισαγωγή Περίληψη της διπλωματικής εργασίας... 2 Κεφάλαιο 2 Βασικά στοιχεία του LTE Air Interface OFDM Ορθογωνικότητα Cyclic Prefix (CP) ΜΙΜΟ Τεχνικές μετάδοσης Turbo Coding Κωδικοποιητής Trellis termination Turbo code internal interleaver Quadratic permutation polynomial (QPP) interleaver ARQ και HARQ Carrier Aggregation Κεφάλαιο 3 Περιγραφή του Φυσικού Επιπέδου και διαδικασιών Επισκόπηση του Φυσικού επιπέδου του LTE για το DL Γενική αρχιτεκτονική πρωτοκόλλου Δομή του DL frame και φυσικά resource elements Επεξεργασία καναλιού μεταφοράς Προσθήκη CRC στο transport block Καταμερισμός του code block και προσθήκη του CRC σε αυτό Κωδικοποίηση Καναλιού Rate Matching Ένωση των code blocks Γενική δομή για τα DL φυσικά κανάλια Scrambling Διαμόρφωση Αντιστοίχιση σε επίπεδα (Layer Mapping) Προκωδικοποίηση (Precoding) Αντιστοίχιση σε resource elements Δημιουργία μιγαδικού OFDM σήματος Κεφάλαιο 4 Περιγραφή Προσομοίωσης Μοντελοποίηση καναλιού επίπεδων διαλείψεων Rayleigh vi

8 4.2 Μοντελοποίηση καναλιού στενής ζώνης ανά subcarrier σε MIMO OFDM συστήματα Περιγραφή προσομοίωσης Μαθηματική ανάλυση των τεχνικών μετάδοσης Transmit Diversity 2X Spatial Multiplexing 2X Κεφάλαιο 5 Εκτέλεση προσομοίωσης και αποτελέσματα Παράμετροι της προσομοίωσης Αποτελέσματα προσομοίωσης Συμπέρασματα Παρατηρήσεις Παραρτήματα Παράρτημα 1 - Μαθηματική ανάλυση των τεχνικών μετάδοσης Π1.1 Transmit Diversity 4X Π1.2 Transmit Diversity 4X Παράρτημα 2 Συνθήκες μετάδοσης για multipath fading Βιβλιογραφία vii

9 Κεφάλαιο 1 - Εισαγωγικά Στοιχεία 1.1 Εισαγωγή Το 3 rd Generation Partnership Project (3GPP) αποτελεί μία κοινοπραξία μεταξύ τηλεπικοινωνιακών οργανισμών, γνωστών ως Organizational Partners. Οι οργανισμοί αυτοί είναι έξι και προέρχονται από την Ασία, την Ευρώπη και τη Βόρειο Αμερική. Ο αρχικός στόχος τους ως 3GPP ήταν η δημιουργία ενός παγκόσμια εφαρμόσιμου κινητού τηλεπικοινωνιακού συστήματος τρίτης γενιάς (3G) βασισμένο στις προδιαγραφές του GSM κινούμενη στο πεδίο δράσης του προγράμματος IMT Από τις αρχές της δεκαετίας του 90 το 3GPP δημιούργησε πρότυπα τα οποία δομήθηκαν ως Releases. Σημαντικά επιτεύγματα ήταν τα πρότυπα UMTS και HSPA και φυσικά το LTE. Το LTE προέκυψε από την ανάγκη που υπήρχε για ένα νέο πρότυπο το οποίο θα ικανοποιούσε τις απαιτήσεις της αγοράς επικοινωνιών. Οι συνεχώς αυξανόμενες απαιτήσεις ήθελαν ένα δίκτυο επικοινωνιών υψηλών ταχυτήτων, αξιόπιστων συνδέσεων, ποιοτικών υπηρεσιών και μία ευελιξία στα προϊόντα που θα δημιουργούνταν για να είναι προσβάσιμο από το ευρύτερο καταναλωτικό κοινό. Το πρότυπο αυτό λοιπόν θα έπρεπε να μεριμνήσει για τις παραπάνω απαιτήσεις και παράλληλα να θέσει ως σκοπό τη δυνατότητα να παραμείνει στο προσκήνιο σε βάθος χρόνου, εξελισσόμενο και ικανοποιώντας τους καινούριους στόχους που θα εμφανίζονται. Οι πρώτες συζητήσεις για την εξέλιξη των δικτύων τρίτης γενιάς (3G) ξεκίνησαν το Με τη συνεργασία πολλών πάροχων, κατασκευαστών και ερευνητικών κέντρων, μέλη και μη, του 3GPP προέκυψαν πολλές προτάσεις για την εξέλιξη του UMTS Terrestrial Radio Access Network (UTRAN). Παράλληλα τέθηκαν υψηλές απαιτήσεις για το νέο δίκτυο όπως το μειωμένο κόστος ανά bit, αυξημένη παροχή υπηρεσιών, που μεταφράζονταν σε περισσότερες υπηρεσίες χαμηλότερου κόστους, την ευελιξία στη χρήση των υπαρχόντων ζωνών συχνοτήτων καθώς και των νεότερων. Απαιτούνταν επίσης, μία απλοποιημένη αρχιτεκτονική και μία λογική κατανάλωση ισχύος τερματικού. Μετά τις πρώτες εργασίες τέθηκαν οι απαιτήσεις για το νέο πρότυπο και επισημοποιήθηκαν στο [1] από το 3GPP. Οι προδιαγραφές που σχετίζονται με το LTE αναγνωρίζονται επίσημα ως το Evolved UMTS Terrestrial Radio Access Network (E-UTRAN) και Evolved UMTS Terrestrial Radio Access (E-UTRA). Αυτά έχει επικρατήσει να αναφέρονται συνολικά ως LTE. Οι απαιτήσεις που περιγράφονται από αυτές τις προδιαγραφές αφορούσαν το μέγιστο ρυθμό μετάδοσης δεδομένων, το latency, τη χωρητικότητα κυψέλης (ως προς τον αριθμό χρηστών), τη φασματική αποδοτικότητα, τη λειτουργία για ένα εύρος ταχυτήτων του εξοπλισμού χρήστη που αγγίζει τα 350Km/h, και τη γεωγραφική κάλυψη της κυψέλης. Άλλες απαιτήσεις είχαν σχέση με την ενίσχυση των broadcast-multicast πολυμεσικών εφαρμογών (MBMS), την ευελιξία στη χρήση εύρους ζώνης, τη συνύπαρξη με διαφορετικά πρότυπα και τη μεταφορά σε μία ενιαία E-UTRAN αρχιτεκτονική. Με βάση τις παραπάνω προδιαγραφές σχεδιάσθηκε το νέο πρότυπο με τη μορφή Release 8 (R8) του LTE το οποίο και εγκρίθηκε από τη 3GPP το Δεκέμβριο του

10 Οι προδιαγραφές του R8 εισήγαγαν ένα νέο air interface υψηλών επιδόσεων, το οποίο προσφέρει υψηλές ταχύτητες δεδομένων στο χρήστη σε συνδυασμό με χαμηλό latency, χρησιμοποιώντας ως δομικά στοιχεία τα OFDMA (orthogonal frequency division multiple access) και multiple input multiple (ΜΙΜΟ) output, καθώς και το βελτιστοποιημένο system architecture evolution (SAE). Το LTE R8 παρέχει φασματική ευελιξία με επιλογή από ένα σύνολο εύρων ζώνης μεταξύ 1.4MHz και 20MHz και μέγιστη φασματική αποδοτικότητα στα 16bits/sec/Hz. Η επίδοση αυτή επιτυγχάνεται με τη χρήση ενός συστήματος κεραιών χωρικής πολυπλεξίας 4Χ4 που αποτελεί και το όριο για το R8. Τις επόμενες χρονιές, το πρότυπο εξελίχθηκε περαιτέρω για την επίτευξη ενός σημαντικού στόχου. Την κάλυψη των απαιτήσεων που είχε θέση η IMT-Advanced για να μπορεί ένα πρότυπο να θεωρείται δίκτυο τέταρτης γενιάς (4G). Ο στόχος αυτός επιτεύχθηκε από τη 3GPP το 2011 με το Release 10, οι προδιαγραφές του οποίου περιγράφουν την εξέλιξη του LTE, το LTE-Advanced. Οι αναβαθμίσεις του R10 περιλαμβάνουν την αύξηση του μέγιστου αριθμού χρησιμοποιούμενων κεραιών για ΜΙΜΟ μέχρι και 8Χ8 και την εκμετάλλευση αυξημένου εύρους ζώνης μέχρι και 100MHz με τη λειτουργία Carrier Aggregation, ο συνδυασμός των οποίων μπορεί να δώσει ένα μέγιστο ρυθμό δεδομένων 3.3Gbps στην κάτω ζεύξη. Σκοπός αυτής της διπλωματικής είναι η μελέτη του προτύπου LTE και η κατανόηση των επιμέρους στοιχείων αυτών που το συνιστούν και προσδίδουν τις επιδόσεις που αναφέραμε. Πέρα από το θεωρητικό τμήμα, συνίσταται απαραίτητο να αντιμετωπιστεί το πρότυπο ως αντικείμενο πειραμάτων μέσω των οποίων επέρχεται μία πιο πρακτική κατανόηση του αντικειμένου. 1.2 Περίληψη της διπλωματικής εργασίας Στο σημείο αυτό θα παρουσιαστούν περιληπτικά τα περιεχόμενα της διπλωματικής εργασίας Το κεφάλαιο 1 δίνει μία σύντομη εισαγωγή στο LTE αναφορικά με τη σχεδίαση, την υλοποίηση και τα χαρακτηριστικά του. Το κεφάλαιο 2 παρουσιάζει και αναλύει τα βασικά στοιχεία που αποτελούν το πρότυπο LTE και περιγράφουν το Air Interface. Το κεφάλαιο 3 περιγράφει γενικά το φυσικό επίπεδο και στη συνέχεια τη σχέση του με τα επίπεδα με τα οποία συνδέεται και αναλύει την επεξεργασία των καναλιών μεταφοράς και των φυσικών καναλιών. Το κεφάλαιο 4 περιγράφει τη διαδικασία που ακολουθείται στην προσομοίωση αφού πρώτα δώσει τη μοντελοποίηση του καναλιού που χρησιμοποίηθηκε. Το κεφάλαιο 5 παρουσιάζει και σχολιάζει τα αποτελέσματα της προσομοίωσης. 2

11 Κεφάλαιο 2 Βασικά στοιχεία του LTE Air Interface Όπως αναφέρεται και εισαγωγικά, το LTE σχεδιάστηκε με γνώμονα την εξυπηρέτηση των ολοένα και αυξανόμενων απαιτήσεων που δημιουργεί ο χώρος της τεχνολογικής κατανάλωσης. Οι απαιτήσεις αυτές στο χώρο των επικοινωνιών μεταφράζονται σε αξιόπιστες συνδέσεις, ποιοτικές υπηρεσίες, υψηλές ταχύτητες και πρόσβαση στο μεγαλύτερο δυνατό κομμάτι του καταναλωτικού κοινού. Για την ικανοποίηση των παραπάνω απαιτήσεων το LTE έπρεπε να βασιστεί σε κάποια στοιχεία που θα έφεραν εις πέρας την αποστολή του σε βάθος χρόνου. Το σύστημα πολλαπλής πρόσβασης που επιλέχθηκε για το LTE είναι το OFDM το οποίο δημιουργεί συνθήκες αποτελεσματικής μετάδοσης σε κανάλια πολλαπλών οδεύσεων ικανό να εκμεταλλευτεί και μεγάλα εύρη ζώνης. Για την αύξηση της απόδοσης και της αξιοπιστίας του συστήματος επιλέχθηκε η χρήση τεχνικών ΜΙΜΟ οι οποίες μπορούν να ενσωματωθούν με ευκολία σε ένα OFDM σύστημα. Θέλοντας να διασφαλιστούν ακόμη περισσότερο οι αξιόπιστες συνδέσεις υιοθετήθηκε ένα σύστημα Forward Error Correction υλοποιημένο με τους Turbo κώδικες και με το πρωτόκολλο αναμεταδόσεων HARQ. Θέλοντας το LTE να ικανοποιεί την απαίτηση για ταχύτητες δεδομένων οι οποίες πρέπει να αυξάνονται με το χρόνο, υλοποιήθηκε το Carrier Aggregation το οποίο επεκτείνει της δυνατότητες του LTE σε επίπεδο εύρους ζώνης. Επίσης, η 3GPP φρόντισε το LTE να υποστηρίζεται σε ένα μεγάλο εύρος ζωνών συχνοτήτων για την πιο αποτελεσματική υλοποίηση του Carrier Aggregation. Για να είναι το LTE προσβάσιμο στο ευρύ κοινό, επιλέχθηκε να υποστηρίζει ένα σημαντικό αριθμό από εύρη ζώνης. Αυτά σε συνδυασμό με το Carrier aggregation μπορούν να μεταφραστούν ως ένα μεγάλο εύρος διαφορετικών προϊόντων προς επιλογή από το καταναλωτικό κοινό. Στις επόμενες παραγράφους θα παρουσιαστούν τα δομικά στοιχεία του LTE. 3

12 2.1 OFDM Το OFDM είναι ένα σύστημα διαμόρφωσης το οποίο έχει υιοθετηθεί επιτυχημένα σε ενσύρματες επικοινωνίες όπως το DSL, καθώς και σε ασύρματες τεχνολογίες επικοινωνιών αργότερα, όπως το Wifi και το WiΜΑΧ. Οι δυνατότητες που μπορεί να προσφέρει είναι αρκετά σημαντικές και για το λόγο αυτό η 3GPP το επέλεξε για το σχεδιασμό του LTE. Το OFDM είναι ένα FDM σύστημα που χρησιμοποιείται σαν μία ψηφιακή μέθοδος διαμόρφωσης πολλαπλών φερόντων ορθογώνιων μεταξύ τους. Δηλαδή, η βασική αρχική του OFDM είναι ο διαχωρισμός του διαθέσιμου φάσματος σε παράλληλα κανάλια στενής ζώνης (narrowband) που αναφέρονται ως subcarriers (υπό-φέροντα). Κάθε subcarrier διαμορφώνεται με ένα συμβατικό σύστημα διαμόρφωσης (BPSK, QPSK, M-QAM). Σκοπός είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες flat-fading καναλιού για κάθε subcarrier απλοποιώντας τη διαδικασία της ισοστάθμισης καναλιού (channel equalization). Παράλληλα, κάνοντας χρήση ενός guard interval, γίνεται δυνατός ο χειρισμός της χρονικής διασποράς (time-spreading), εξαιτίας των πολλαπλών οδεύσεων (multipath), και η εξουδετέρωση της διασυμβολικής παρεμβολής (ISI). Τέλος, η ορθογωνικότητα των subcarriers εξαλείφει τις μεταξύ τους παρεμβολές. Σχήμα 2.1 Απόκριση συχνότητας ενός πολυκαναλικού συστήματος εκπομπής Στη συνέχεια θα αναλυθεί η δημιουργία, η δομή και οι ιδιότητες ενός OFDM συμβόλου με βάση το Σχήμα 2.2. Το σχήμα απεικονίζει μία πρακτική υλοποίηση ενός OFDM συστήματος κάνοντας χρήση IDFT και DFT στον πομπό και στο δέκτη, αντίστοιχα. 4

13 Σχήμα 2.2 Σύστημα OFDM υλοποιημένο με IDFT/DFT Το bit stream, το οποίο μπορεί να αποτελεί προϊόν κωδικοποίησης, διέρχεται από συμβατικό διαμορφωτή (PSK/QAM) δημιουργώντας ένα stream συμβόλων Xl[k] (lοστό μεταδιδόμενο σύμβολο διάρκειας Ts, του k-οστού subcarrier όπου l=0, 1, 2,, και k=0,1, 2,, N-1). Τα σύμβολα αυτά, έχουν τη μορφή ορθογώνιου παλμού στο πεδίο του χρόνου και της συνάρτησης sinc στο πεδίο της συχνότητας, όπως στο Σχήμα 2.3. Περνώντας από μία διαδικασία series to parallel τοποθετούνται παράλληλα μεταξύ τους σε διαφορετικές συχνότητες, οι οποίες αποτελούν τα subcarriers του OFDM συμβόλου. Η απόστασή τους στη συχνότητα, γνωστή και ως subcarrier spacing, είναι ίση με Δf=1/Ts (περίοδος συμβόλου, βλέπε Σχήμα 2.3b). Οπότε και προκύπτει το φάσμα ενός OFDM συμβόλου όπως στο Σχήμα 2.4. Το ονομαστικό εύρος ζώνης για Nsc subcarriers δεδομένων είναι ίσο με BW=Nsc*Δf. Σχήμα 2.3 Παλμός συμβόλου στο χρόνο και στη συχνότητα (subcarrier) 5

14 Σχήμα 2.4 Εύρος ζώνης OFDM συμβόλου Από το Σχήμα 2.4 διαπιστώνεται ότι υφίσταται επικάλυψη μεταξύ των subcarriers, γεγονός που αυξάνει τη φασματική απόδοση (spectral efficiency) του συστήματος. Επίσης, η επικάλυψη αυτή καθίσταται δυνατή λόγω της ορθογωνικότητας μεταξύ των subcarriers Ορθογωνικότητα Στο OFDM οι συχνότητες των subcarriers επιλέγονται έτσι ώστε τα subcarriers να είναι ορθογώνια το ένα στο άλλο, με αποτέλεσμα να εξαλείφεται η μεταξύ τους παρεμβολή, γνωστή και ως ICI Inter Carrier Interference-. Σε αντίθεση με τη συμβατική FDM δεν απαιτείται ξεχωριστό φίλτρο για κάθε υπό-κανάλι. Η έννοια της ορθογωνικότητας γίνεται κατανοητή στο Σχήμα 2.4. Το φάσμα κάθε σήματος είναι της μορφής, με μηδενικά στο κέντρο των άλλων subcarriers. Αυτό διασφαλίζει την ορθογωνικότητα στα subcarriers. Θα αποδειχτεί αναλυτικότερα η ύπαρξη της ορθογωνικότητας στο πεδίο του χρόνου. Θεωρούνται τα μιγαδικά εκθετικά σήματα τα οποία αναπαριστούν τα subcarriers στη συχνότητα f k =k/t sym, όπου 0 t T sym. T sym είναι η περίοδος του OFDM συμβόλου και άρα η κοινή περίοδός τους. Είναι γνωστό πως δύο σήματα είναι ορθογώνια μεταξύ αν το ολοκλήρωμα του γινομένου τους στην κοινή τους περίοδο είναι ίσο με το μηδέν. Στο συνεχή χρόνο είναι: Στο διακριτό χρόνο θέτοντας τις στιγμές δειγματολήπτησης ως t=nt s =nt sym /N sc (n=0, 1, 2,, N sc -1) η παραπάνω εξίσωση γίνεται: 6

15 Επιστρέφοντας στο Σχήμα 2.2 παρατηρείται πως στην είσοδο του IDFT τοποθετούνται, εκτός από τα σύμβολα δεδομένων και μηδενικά σύμβολα. Τα σύμβολα αυτά είναι γνωστά ως Virtual Carriers και χρησιμεύουν ως guard band στα εξωτερικά subcarriers του OFDM συμβόλου για τη μείωση της out-of-band ακτινοβολίας. Η χρήση τους συνίσταται απαραίτητη καθώς όπως παρατηρείται από το φάσμα ισχύος ενός OFDM συμβόλου στο Σχήμα 2.5 ο πρώτος πλευρικός λοβός δεν είναι αρκετά μικρότερος από τον κύριο. Σχήμα 2.5 Φασματική πυκνότητα ισχύος OFDM συμβόλου Μετά την εκτέλεση του IDFT και μίας διαδικασίας parallel to series δημιουργείται μία ακολουθία δεδομένων το OFDM σύμβολο στο χρόνο. Επειδή όταν αυτό το σήμα περνάει από ένα time-dispersive κανάλι, υπάρχει η πιθανότητα εμφάνισης ISI μεταξύ των OFDM συμβόλων, με αποτέλεσμα να χαθεί η ορθογωνικότητα μεταξύ των subcarriers. Όταν αυτό το σήμα περνάει από ένα time-dispersive κανάλι, η ορθογωνικότητα μεταξύ των subcarriers θα χαθεί μερικώς. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι το χρονικό διάστημα του ολοκληρωτή, στην πλευρά του αποδιαμορφωτή, θα επικαλύπτει ένα διάστημα του διπλανού συμβόλου σε ένα διαφορετικό path, όπως στο Σχήμα 2.6a. Καθώς τα γειτονικά σύμβολα δεν είναι απαραίτητα ίδια μεταξύ τους, το διάστημα της ολοκλήρωσης δε θα ανταποκρίνεται απαραίτητα σε ένα ακέραιο αριθμό από μιγαδικά εκθετικά αυτού του path. Αποτέλεσμα των παραπάνω, είναι η εμφάνιση όχι μόνο ISI σε ένα subcarrier, αλλά και παρεμβολή μεταξύ των subcarriers (ICI). Για την αντιμετώπιση αυτής της παρεμβολής και τη διατήρηση της ορθογωνικότητας γίνεται χρήση του Cyclic Prefix (CP). Το CP αποτελεί μία κυκλική επέκταση του OFDM συμβόλου. Πιο συγκεκριμένα, ένα τμήμα από το τέλος του OFDM συμβόλου προστίθεται σαν κυκλικό πρόθεμα στην αρχή του σήματος όπως φαίνεται στο Σχήμα 2.6(b+c). Έτσι, το CP αυξάνει το μήκος του OFDM συμβόλου από T sym σε T CP +T sym, όπου T CP είναι το μήκος του CP. Το CP προστατεύει το OFDM σύμβολο από ISI και ICI καθώς στην ολοκλήρωση διαστήματος ενός συμβόλου T sym δε θα υπάρχει επικάλυψη με γειτονικά σύμβολα, όσο το T CP είναι μεγαλύτερο από το μέγιστο delay spread. Μειονεκτήματα της χρήσης CP είναι είναι η μείωση του OFDM symbol rate. Παράλληλα, εμφανίζεται μία απώλεια ισχύος στην πλευρά του αποδιαμορφωτή καθώς από το λαμβανόμενο σήμα χρησιμοποιείται ένα μέρος του ίσο με T sym /(T CP +T sym ). Για τους παραπάνω λόγους η επιλογή του μήκους του δε θα πρέπει να υπερβαίνει πολύ το μέγιστο delay spread, γιατί από ένα σημείο και μετά δε θα υπάρχει επιπλέον κέρδος στο δέκτη. 7

16 Σχήμα 2.6 Cyclic Prefix Το σήμα πλέον είναι έτοιμο να αποσταλεί από τον πομπό. Αφού διέλθει από το κανάλι το λαμβανόμενο σήμα θα πρέπει περάσει από την OFDM αποδιαμόρφωση. Πρόκειται για την αντίστροφη διαδικασία. Από το σήμα θα αφαιρεθεί το κυκλικό πρόθεμα. Στη συνέχεια θα υποστεί μία διαδικασία S/P, για να μετασχηματισθεί στο πεδίο της συχνότητας με ένα μήκους Ν DFT. Με την αφαίρεση των virtual carriers, προκύπτει πλέον το επιθυμητό σήμα το οποίο μετατρέπεται σε ένα σειριακό stream συμβόλων για τη συμβατική QPSK/QAM αποδιαμόρφωσή τους. Στη συνέχεια θα αναλυθεί μαθηματικά την παραπάνω διαδικασία. Θεωρείται ως το l-οστό OFDM σήμα στο k-οστό subcarrier Τότε, στο πεδίο του χρόνου το OFDM ζωνοπερατό και το σήμα βασικής ζώνης, αντίστοιχα: Γίνεται δειγματολήπτηση τη στιγμή t=lt sym +nt s με T s =T sym /N και f k =k/t sym, άρα Στο διακριτό χρόνο το OFDM σύμβολο θα είναι για n=0, 1,, N-1. Η σχέση αυτή αποτελεί το Ν-σημείων (point) IDFT για τα Xl[k] σύμβολα Cyclic Prefix (CP) Θεωρούνται δύο σήματα. Το πρώτο αντιστοιχεί στο direct path, το οποίο φτάνει σε χρόνο t 0, ενώ το δεύτερο σήμα αντιστοιχεί σε ένα ανακλώμενο path το οποίο φτάνει σε χρόνο t 0 +τ, όπου τ <= Τ CP. Για τα σήματα αυτά (εδώ είναι (T sym =T sub +T G )) θα ισχύει:, k i 8

17 , k i Οπότε για ένα SISO κανάλι με κρουστική απόκριση h l [n], θόρυβο AWGN εκπεμπόμενο σήμα θα λαμβάνεται από το δέκτη ως:, το Και στο πεδίο της συχνότητας θα ισχύει για τ <= Τ CP Διαπιστώνεται λοιπόν, πως είναι απαραίτητο η διάρκεια του κυκλικού προθέματος να είναι μεγαλύτερη από τη μέγιστη καθυστέρηση που εισάγει το κανάλι. Αυτό έχει σαν συνέπεια το «χρήσιμο» τμήμα του λαμβανόμενου σήματος να φαίνεται ως η κυκλική συνέλιξη του μεταδιδόμενου OFDM συμβόλου με το κανάλι. Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί πως οι προδιαγραφές του LTE δεν υποδεικνύουν ένα συγκεκριμένο τρόπο σχεδίασης του OFDM διαμορφωτή. Χρησιμοποιείται την περίπτωση IFFT/FFT λόγω της χαμηλής πολυπλοκότητας στην υλοποίησή της, καθώς και της δομής του OFDM συμβόλου. Κατά τη σχεδίαση αυτού του διαμορφωτή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το εξής. Θεωρώντας πως η συχνότητα δειγματοληψίας θα είναι ένα πολλαπλάσιο του subcarrier spacing Δf, δηλαδή f s =1/T s =N*Δf, θα πρέπει ο αριθμός Ν να επιλεγεί ώστε να ικανοποιείται το θεώρημα δειγματοληψίας. Καθώς το ονομαστικό εύρος ζώνης του OFDM συμβόλου είναι ίσο με N sc *Δf, το Ν θα πρέπει να υπερβαίνει το N sc κατά ένα επαρκές κέρδος. Στην περίπτωση της χρήσης IFFT/FFT το Ν είναι ίσο με N FFT. 9

18 2.2 ΜΙΜΟ Η χρήση πολλαπλών κεραιών στα δύο άκρα μίας ασύρματης ζεύξης ΜΙΜΟαποτελεί τα τελευταία χρόνια μία λύση για καλύτερες επιδόσεις σε τεχνολογίες επικοινωνιών. Οι τεχνικές μετάδοσης σε συστήματα ΜΙΜΟ στοχεύουν στη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, με βασικούς τομείς την αξιόπιστη μετάδοση δεδομένων, την αύξηση της χωρητικότητας του συστήματος (περισσότεροι χρήστες ανά κυψέλη), την επέκταση της κάλυψης (για την περίπτωση μεγάλων κυψελών) καθώς και τις υψηλότερες ταχύτητες δεδομένων Τεχνικές μετάδοσης Η ύπαρξη ενός συστήματος ΜΙΜΟ μεταξύ πομπού και δέκτη μπορεί να εκμεταλλευθεί μέσω βασικών τεχνικών και κάθε μία χρησιμοποιείται ανάλογα με τις απαιτήσεις της εκάστοτε εφαρμογής. Η χρήση διαφορισμού για την αντιμετώπιση του fading στο κανάλι, εκμεταλλευόμενοι τη γνώση του καναλιού. Η δημιουργία περισσότερων καναλιών μετάδοσης δεδομένων για την αύξηση της φασματικής απόδοσης, σε περιπτώσεις που το κανάλι δεν υποβαθμίζει αισθητά την ποιότητα της σύνδεσης, μία τεχνική η οποία είναι γνωστή ως spatial multiplexing Διαφορισμός Για την αντιμετώπιση των διαλείψεων αναπτύχθηκαν τεχνικές με βασικότερη αυτή του διαφορισμού. Ο διαφορισμός εκμεταλλεύεται την πηγή των διαλείψεων, τις πολλαπλές οδεύσεις, κάνοντας χρήση των αντιγράφων του σήματος που προέρχονται από αυτές, συνδυάζοντάς τα μεταξύ τους. Βασική προϋπόθεση για την επιτυχημένη υλοποίηση ενός συστήματος που κάνει χρήση του διαφορισμού είναι η εκπομπή των δεδομένων να γίνεται από ανεξάρτητα κανάλια. Η ανεξαρτησία των καναλιών μπορεί να επιτευχθεί με την κατάλληλη τοποθέτηση των κεραιών εκπομπής και λήψης με βάση την απόσταση ή την πόλωση. Στόχος της ύπαρξης πολλαπλών ανεξάρτητων καναλιών είναι η μειωμένη πιθανότητα όλα τα κανάλια να αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα βαθιές διαλείψεις. Στη συνέχεια θα παρουσιαστούν τεχνικές διαφορισμού στην εκπομπή (Transmit Diversity) και στη λήψη Space Frequency Block Coding Η Space Frequency Block Coding (SFBC) αποτελεί μία τεχνική transmit diversity η οποία αποτελεί τη μεταφορά της ευρέως γνωστής Space Time Block Coding στο πεδίο της συχνότητας. Η τεχνική αυτή μπορεί να εφαρμοστεί σε OFDM συστήματα όπως φαίνεται στο Σχήμα 2.2 για την περίπτωση δύο κεραιών στον πομπό. Ένα σύνολο συμβόλων,,, τοποθετούνται παράλληλα σε διαφορετικές συχνότητες στα subcarriers ενός OFDM συμβόλου για να αποσταλούν από την πρώτη κεραία. Από τη δεύτερη κεραία θα αποσταλούν τα σύμβολα,,,. Η τοποθέτηση των συμβόλων στα OFDM σύμβολα γίνεται με μία διαδικασία προκωδικοποίησης (precoding) σύμφωνα με τον πίνακα Και τα σύμβολα θα αντιστοιχίζονται στα antenna ports ως εξής 10

19 όπου δείκτης i συμβολίζει το i-οστό subcarrier του OFDM συμβόλου (για κάποιο από τις δύο κεραίες P0, P1) SFBC FSTD Σχήμα 2.7 Δομή και διανομή συμβόλων σε subcarriers στο SFBC Πρέπει να αναφερθεί ότι όπως και στην περίπτωση της STBC, δεν υπάρχει μία άμεση επέκταση της τεχνικής για περισσότερες από δύο κεραίες χωρίς έκπτωση στο ρυθμό μετάδοσης. Για το λόγο αυτό, για την επίτευξη diversity με τη χρήση τεσσάρων κεραιών χρησιμοποιώντας SFBC τεχνικές, απαιτείται η χρήση Frequency-Switched Transmit Diversity (FSTD). Ο συνδυασμός των δύο τεχνικών μπορεί να γίνει κατανοητός με βάση το Σχήμα 2.8. Ουσιαστικά δημιουργούνται δύο ζεύγη κεραιών καθένα από τα οποία αποστέλλει δεδομένα με βάση την 2Χ2 SFBC τεχνική ενώ το άλλο παραμένει ανενεργό. Η διαδικασία εκτελείται σε ένα εύρος τεσσάρων συχνοτήτων, δύο ανά ζεύγος κεραιών. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η τάξη διαφορισμού, μειώνοντας όμως το ρυθμό, καθώς αφήνονται ανεκμετάλλευτα subcarriers. Σχήμα 2.8 Διανομή συμβόλων σε subcarriers στο SFBC-FSTD Αθροιστική λήψη με συντελεστές βάρους (Maximum Ratio Combining MRC) Το MRC αποτελεί τη βέλτιστη τεχνική συνδυασμού στη λήψη για ένα σύστημα ΜΙΜΟ. Απαιτεί πλήρη γνώση του καναλιού πλάτος, φάση και καθυστέρηση (coherent detection) γεγονός το οποίο αυξάνει την πολυπλοκότητα υλοποίησης. Θεωρείται ένα σύστημα μία κεραίας εκπομπής και N R κεραιών λήψης. Εκπέμπεται ένα σήμα s και το λαμβανόμενο σήμα στη i κεραία λήψης είναι 11

20 όπου είναι το κέρδος του καναλιού και ο Gaussian θόρυβος που αντιστοιχεί στον κλάδο i. Με βάση την πληροφορία που αναφέρθηκε ο δέκτης δημιουργεί βάρη, ίσα με το συζυγή του καναλιού, τα οποία πολλαπλασιάζει με το κανάλι. Στη συνέχεια τα λαμβανόμενα και φιλταρισμένα πλέον σήματα αθροίσματα με την περιβάλλουσα του τελικού σήματος να είναι Οπότε, η σηματοθορυβική σχέση στην έξοδο του δέκτη MRC θα είναι Προκύπτει λοιπόν, πως ο λόγος σήματος προς θόρυβο που επιτυγχάνεται σε ένα σύστημα με τάξη διαφορισμού N R, είναι ισοδύναμος με το άθροισμα των λόγων σήματος προς θόρυβο των επιμέρους N R κλάδων. Επιπλέον, έχοντας πλήρη γνώση του καναλιού, ο δέκτης MRC μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με διαμορφώσεις οι αστερισμοί των οποίων δημιουργούν σήματα διαφορετικής ενέργειας, όπως M-QAM. Σε OFDM συστήματα, όπου η επιλεκτικότητα στη συχνότητα στο κανάλι αλλοιώνει ελάχιστα το σήμα, ο MRC μπορεί να εφαρμοστεί ανά subcarrier. Στο σημείο αυτό θα παρατεθουν δύο τεχνικές ανίχνευσης τις Maximum Likelihood Decoding (MLD) και Maximum Likelihood Sequence Detection (MLSE) οι οποίες όταν συνδυάζονται με την τεχνική MRC συνιστούν το βέλτιστο δέκτη ο οποίος και χρησιμοποιείται ως μέτρο σύγκρισης για τις υπόλοιπες τεχνικές ανίχνευσης Ανιχνευτής μέγιστης πιθανοφάνειας (Maximum Likelihood Detection-MLD) Έστω ότι έχουμε στην είσοδο του φωρατή το λαμβανόμενο σήμα r, επιθυμούμε ο φωρατής να λαμβάνει μια απόφαση ως προς το μεταδιδόμενο σύμβολο σε κάθε διάστημα σήματος, βασιζόμενος στην παρατήρηση του διανύσματος r στο διάστημα αυτό, έτσι ώστε να μεγιστοποιείται η πιθανότητα σωστής απόφασης. Για το λόγο αυτό, θεωρούμε έναν κανόνα απόφασης που βασίζεται στον υπολογισμό των εκ των υστέρων (a-posteriori) πιθανοτήτων οι οποίες ορίζονται ως P(s m r), m=1, 2,, M Χρησιμοποιώντας τον κανόνα του Bayes, οι a-posteriori πιθανότητες μπορούν να εκφρασθούν ως όπου f(r s m ) είναι η υπό συνθήκη συνάρτηση πυκνότητας πιθανότητας (pdf) του διανύσματος r δεδομένου του s m και P(s m ) είναι η a-priori πιθανότητα του m - οστού σήματος. Ο παρονομαστής της εξίσωσης μπορεί να εκφραστεί ως 12

21 Όταν τα M σήματα είναι ισοπίθανα, δηλαδή P(s m )=1/M για όλα τα M, το κριτήριο απλοποιείται. Επιπλέον, σημειώνουμε ότι ο παρονομαστής f (r) είναι ανεξάρτητος από το ποιο σήμα μεταδόθηκε. Επομένως, ο κανόνας απόφασης που βασίζεται στην εύρεση του συμβόλου το οποίο μεγιστοποιεί την πιθανότητα P(s m r) είναι ισοδύναμος μ αυτόν που βρίσκει το σύμβολο το οποίο μεγιστοποιεί την πιθανότητα f(r s m ). Το κριτήριο που βασίζεται στη μεγιστοποίηση του f(r s m ) πάνω σ όλα τα δυνατά M σύμβολα κριτήριο μέγιστης πιθανοφάνειας (Maximum Likelihood Criterion). Στην περίπτωση ενός AWGN καναλιού η συνάρτηση πιθανοφάνειας f(r s m ) δίνεται από την εξίσωση Για απλοποίηση των υπολογισμών μπορούμε να εργαστούμε με το λογάριθμο του f(r s m ), ο οποίος είναι μια μονότονη συνάρτηση. Επομένως Η μεγιστοποίηση του ln f(r s m ) ως προς s m ισοδυναμεί με την εύρεση του συμβόλου s m το οποίο ελαχιστοποιεί την ευκλείδεια απόσταση Οι ποσότητες D(r,s m ), m =1,2,...,M, καλούνται μετρικές απόστασης. Επομένως, για το AWGN κανάλι, ο κανόνας απόφασης, ο οποίος βασίζεται στο ML κριτήριο, απλοποιείται στην εύρεση του σήματος s m το οποίο είναι πλησιέστερο στο λαμβανόμενο διάνυσμα r Εκτίμηση ακολουθίας μέγιστης πιθανοφάνειας (Maximum Likelihood Sequence Estimation-MLSE) Η εκτίμηση ακολουθίας μέγιστης πιθανοφάνειας δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα της ενίσχυσης θορύβου, εφόσον το σήμα δεν υφίσταται κάποιου είδους επεξεργασία προσαρμοσμένου φιλτραρίσματος. Αντί αυτού κάνει εκτίμηση της ακολουθίας των συμβόλων που έχουν εκπεμφθεί. Αν υποθέσουμε ότι ο δέκτης έχει λάβει το σήμα r, το οποίο εμπεριέχει μία ακολουθία συμβόλων [s 1, s 2,, s m ], ο MLSE αλγόριθμος, γνωρίζοντας την απόκριση h k, k =1,..,m του καναλιού, επιλέγει την ακολουθία, η οποία μεγιστοποιεί την πιθανότητα ορθής απόφασης δεδομένου του r Χωρική Πολυπλεξία - Spatial Multiplexing Ένας άλλος τρόπος εκμετάλλευσης της ύπαρξης πολλαπλών κεραιών σε πομπό και δέκτη ενός τηλεπικοινωνιακού συστήματος είναι η αύξηση των ρυθμών μετάδοσης δεδομένων. Αυτό επιτυγχάνεται με την τεχνική της χωρικής πολυπλεξίας η οποία χρησιμοποιεί της κεραίες του συστήματος για να εκπέμπει ξεχωριστές ροές δεδομένων στην ίδια συχνότητα. Χρησιμοποιώντας N T κεραίες εκπομπής και N R κεραίες λήψης προκύπτει ο περιορισμός, ώστε να μπορεί ο δέκτης να ανιχνεύσει τα δεδομένα. Στην περίπτωση που N T = N R =2 και μεταδίδουμε τα σύμβολα s1 και s2 από την πρώτη και δεύτερη κεραία, αντίστοιχα, στο δέκτη θα ληφθούν τα παρακάτω σήματα 13

22 Για την ανίχνευση των συμβόλων χρησιμοποιείται η τεχνική MLSE. Αν και η τεχνική αυτή δίνει τη βέλτιστη επίδοση είναι αρκετά πολύπλοκη καθώς για ένα σύστημα με τάξη διαμόρφωσης Μ και αριθμό κεραιών λήψης N R η πολυπλοκότητα είναι ίση με M NR 2.3 Turbo Coding Ένα κανάλι ευρείας ζώνης θα είναι πάντα αντικείμενο της επιλεκτικότητας στη συχνότητα, γεγονός που σημαίνει ότι η ποιότητα του καναλιού θα ποικίλει στο πεδίο της συχνότητας. Οπότε, παρόλο που με τη χρήση OFDM κάθε subcarrier θα αντιστοιχεί σε ένα στενής ζώνης flat fading κανάλι, θα υπάρχουν subcarriers που θα αντιμετωπίζουν ένα κανάλι με υψηλή εξασθένιση. Καθώς τα subcarriers αντιστοιχούν σε μεμονωμένα διαμορφωμένα σύμβολα και κατ επέκταση σε bit streams, η λύση είναι η διασπορά αυτών των bits σε περισσότερα κανάλια, γεγονός που θα μειώνει την πιθανότητα να αντιμετωπίσουν όλα τα bits εξασθένιση στο κανάλι τους. Η λύση αυτή μεταφράζεται σε κωδικοποίηση του καναλιού με τα επιπλέον bits που θα διανέμονται στη συχνότητα να αποτελούν τα bits ισοτιμίας (parity bits) του κώδικα. Για το LTE έχει επιλεγεί η Turbo κωδικοποίηση η οποία και παρουσιάζεται στη συνέχεια Κωδικοποιητής Η τούρμπο κωδικοποίηση που χρησιμοποιείται στο LTE σύστημα κάνει χρήση δύο συνελικτικών κωδικοποιητών 8-καταστάσεων, ρυθμού ½. Η είσοδος στο δεύτερο συστατικό κωδικοποιητή αναδιατάσσεται χρησιμοποιώντας ένα εσωτερικό αναδιατάκτη όπως φαίνεται στο Σχήμα 2.9. Η συνάρτηση μεταφοράς για τους συστατικούς κωδικοποιητές είναι η εξής:,, Σχήμα 2.9 Turbo κωδικοποιητής Η αρχική τιμή για τους καθυστερητές των 8-καταστάσεων τίθεται στη μηδενική κατάσταση πριν την έναρξη της κωδικοποίησης των bit εισόδου. Η έξοδος για τον τούρμπο κωδικοποητή δίνεται ως:,, k=0,1, 2,, K-1 14

23 Τα bits εισόδου στον τούρμπο κωδικοποιητή δηλώνονται ως c 0, c 1, c 2,, c K-1, και τα bits εξόδου από τον πρώτο και τον δεύτερο κωδικοποιητή δηλώνονται ως z 0, z 1, z 2,, z K-1 και,,,, αντίστοιχα. Τα bits εξόδου από τον εσωτερικό αναδιατάκτη δηλώνονται ως,,,, και αυτά τα bits είναι είσοδος στο δεύτερο συστατικό κωδικοποιητή Trellis termination Στο Σχήμα 2.9 παρατηρούμε στις εισόδους και των δύο συστατικών κωδικοποιητών ένα διακόπτη. Για να γίνεται η κωδικοποίηση της ακολουθίας εισόδου ο διακόπτης τίθεται στην υψηλότερη θέση, και για τον τερματισμό του trellis ο διακόπτης τίθεται στη χαμηλότερη θέση για κάθε συστατικό κωδικοποιητή ξεχωριστά. Ο τερματισμός trellis γίνεται, συνεπώς, παίρνοντας τα tail bits από την ανάδραση αφού όλα τα bits πληροφορίας έχουν κωδικοποιηθεί. Τα πρώτα τρία tail bits χρησιμοποιούνται για να τερματίσουν τον πρώτο κωδικοποιητή όσο ο δεύτερος τίθεται εν αναμονή. Τα τελευταία τρία tail bits χρησιμοποιούνται για τον τερματισμό του δεύτερου κωδικοποιητή όσο ο πρώτος τίθεται εκτός λειτουργίας. Τα μεταδιδόμενα bits για τον τερματισμό trellis είναι: Turbo code internal interleaver Το LTE υποστηρίζει μέγιστη ταχύτητα δεδομένων στο downlink της τάξης των 100Mbps. Μία καλή προσέγγιση για την επίτευξη μεγαλύτερης ταχύτητας αποκωδικοποιητή είναι ο παραλληλισμός του log-map αλγορίθμου μέσα σε κάθε συστατικό log-map αποκωδικοποιητή του τούρμπο αποκωδικοποιητή. Αυτή η μέθοδος αναφέρεται ως «parallel windowed decoding» ή «parallelized log-map processing». Για αυτό το λόγο οι κύριες επιλογές για τον αναδιατάκτη ήταν οι ARP (Almost Regular Permutation) και QPP (Quadratic Permutation Polynomial). Οι δύο αυτοί αναδιατάκτες παρουσιάζουν αρκετά όμοιες ιδιότητες που είναι κατάλληλες για την τούρμπο κωδικοποίηση, όπως ευέλικτες τάξεις παραλληλισμού για κάθε μέγεθος μπλοκ, εκτέλεση χαμηλής πολυπλοκότητας και εξαίρετη επίδοση. Από αυτές τις δύο επιλογές υπερίσχυσε ο QPP αναδιατάκτης καθώς παρείχε περισσότερους παράγοντες παραλληλισμού, και απαιτούσε λιγότερη μνήμη, γεγονός που τον καθιστούσε καλύτερο για υψηλούς ρυθμούς δεδομένων δηλαδή μεγάλο throughput Quadratic permutation polynomial (QPP) interleaver Η σχέση μεταξύ των bits εισόδου και εξόδου του QPP αναδιατάκτη δίνεται ως εξής: i=0, 1,, (K-1) Όπου Κ είναι ο αριθμός των bits εισόδου του αναδιατάκτη. Η σχέση μεταξύ του δείκτη εξόδου i και του δείκτη εισόδου Π(i) ικανοποιεί την ακόλουθη τετραγωνική μορφή: Όπου. 15

24 Οι γενικές κατευθύνσεις σχεδιασμού για τα f 1 και f 2 είναι, ότι ο μέγιστος κοινός διαιρέτης των f 1 και Κ πρέπει να «1» και οποιοσδήποτε πρωτεύον παράγοντας του Κ πρέπει επίσης να διαιρεί το f 2. Ο QPP αναδιατάκτης επιτρέπει τον υπολογισμό της επόμενης αναδιαταγμένης θέσης από την τρέχουσα θέση αναδρομικά, χωρίς πολλαπλασιασμό ή modulo πράξεις. Συχνά, για πολλούς QPP αναδιατάκτες, ο επαναδιατάκτης είναι επίσης QPP αναδιατάκτης. Ένα πλεονέκτημα ενός αναδιατάκτη να είναι ο αντίστροφός του είναι ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ο ίδιος αλγόριθμός και το ίδιο hardware και για αναδιάταξη και για επαναδιάταξη. Ο αναδιατάκτης που χρησιμοποιείται στο LTE σύστημα βασίζεται στην QPP αρχή. Τα bits εισόδου του αναδιατάκτη δηλώνονται ως c 0, c 1, c 2,, c K-1, όπου Κ είναι ο αριθμός των bits εισόδου. Τα bits εξόδου του αναδιατάκτη δηλώνονται ως,,,. Η σχέση μεταξύ των bits εισόδου και εξόδου είναι: i=0, 1,,(K-1), όπου η σχέση μεταξύ του δείκτη εξόδου i και του δείκτη εισόδου Π(i) ικανοποιεί την τετραγωνική μορφή στη σχέση 4. Οι παράμετροι f 1 και f 2 βασίζονται στο μέγεθος μπλοκ Κ και περιλαμβάνονται στον πίνακα 2.1. Πίνακας 2.1 Επιτρεπτά μεγέθη bit block για είσοδο στον Turbo κωδικοποιητή 16

25 2.4 ARQ και HARQ Το E-UTRAN παρέχει ARQ και HARQ λειτουργίες. Η ARQ λειτουργία παρέχει διόρθωση σφαλμάτων μέσω αναμεταδόσεων σε acknowledged mode στο Layer 2. Η HARQ λειτουργία επιβεβαιώνει την παράδοση μεταξύ ομότιμων οντοτήτων στο Layer 1. Το πρωτόκολλο HARQ του LTE χρησιμοποιεί Ν παράλληλες stop-and-wait διαδικασίες. Μεταδίδει και αναμεταδίδει transport blocks. Για το DL χρησιμοποιείται Asynchronous Adaptive HARQ, δηλαδή, οι αναμεταδόσεις μπορεί να συμβούν οποιαδήποτε στιγμή μετά από την αρχική μετάδοση, αν και συνήθως προγραμματίζονται με τρόπο παρόμοιο με αυτόν της αρχικής μετάδοσης. Αντίθετα, στο UL χρησιμοποιείται το Synchronous HARQ πρωτόκολλο. Σε αυτή την περίπτωση, οι αναμεταδόσεις γίνονται σε προκαθορισμένες στιγμές μετά την αρχική μετάδοση, οπότε η περίπτωση αναμετάδοσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από το scheduler μαζί με την αρχική μετάδοση. Στο LTE γίνεται χρήση του πρωτόκολλου HARQ μαζί με soft combining. Η ιδιότητα του soft combining είναι να αποθηκεύει σε μία μνήμη τα εσφαλμένα ληφθέντα πακέτα με σκοπό το συνδυασμό τους με τα πακέτα των αναμεταδόσεων, δημιουργώντας ένα πακέτο πιο αξιόπιστο από τα συστατικά του. Το HARQ με soft combining χωρίζεται σε δύο τεχνικές, την Chase combining και την Incremental redundancy (IR). Οι δύο τεχνικές διαφέρουν στο αν τα αναμεταδιδόμενα bits θα είναι ίδια ή διαφορετικά από αυτά της αρχικής μετάδοσης. Η λειτουργία του HARQ με soft combining χωρίζεται σε δύο Layers, με το πρώτο να είναι μέρος του MAC layer και το δεύτερο να αποτελεί τμήμα του Physical layer. Στο LTE το βασικό σύστημα αναμετάδοσης στηρίζεται στην Incremental redundancy. Όπως αναφέρθηκε, στην περίπτωση της IR οι αναμεταδόσεις δεν επιβάλλεται να είναι ταυτόσημες της αρχικής, και τα parity bits αν και διαφορετικά, αναφέρονται στα ίδιο σύνολο συστηματικών bits. Επίσης, άλλη μία ελευθερία της IR είναι το γεγονός ότι δύναται σε κάθε αναμετάδοση να χρησιμοποιεί διαφορετικό αριθμό κωδικοποιημένων bits σε σχέση με την αρχική μετάδοση καθώς και να αλλάζει το είδος της διαμόρφωσης. 17

26 2.5 Carrier Aggregation Το carrier aggregation εισήχθη στο LTE με το Release 10. Σκοπός του είναι η αύξηση του εύρους ζώνης και ως εκ τούτου η αύξηση της ταχύτητας μετάδοσης δεδομένων. Επειδή είναι σημαντικό να διατηρείται η προς τα πίσω συμβατότητα των καινούριων προδιαγραφών με τον εξοπλισμό που ορίστηκε με τα προηγούμενα Releases R8 και R9 το carrier aggregation σχεδιάστηκε με βάση τα carriers των R8 και R9. Το carrier aggregation μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για τα δύο συστήματα duplex, FDD και TDD. Σχήμα 2.10 Carrier Aggregation για το FDD Κάθε ένα από τα προστιθέμενα carriers αναφέρεται ως component carrier (CC). Το CC μπορεί να έχει εύρος ζώνης 1.4, 3, 5, 10, 15 ή 20 MHz. Ο μέγιστος αριθμός των προστιθέμενων carriers είναι πέντε με αποτέλεσμα ο το μέγιστο συνολικό εύρος ζώνης να είναι ίσο με 100MHz. Στο FDD, όπως φαίνεται και στο Σχήμα 2.10, ο αριθμός των προστιθέμενων carriers μπορεί να διαφέρει στο DL και στο UL, με τον περιορισμό ο αριθμός τους στο UL να είναι μικρότερος ή ίσος με αυτόν του DL. Επίσης, τα επιμέρους CCs μπορούν να έχουν διαφορετικό εύρος ζώνης. Στην περίπτωση του TDD ο αριθμός των CCs καθώς και το εύρος ζώνης είναι ίδια και για το DL και για το UL. Υπάρχουν τρεις τρόποι με τους οποίους μπορεί να γίνει η πρόσθεση φερόντων, με βάση τη θέση τους στο φάσμα συχνοτήτων. Τους παρουσιάζουμε στο Σχήμα Πρόκειται για την περίπτωση όπου τα φέρονται βρίσκονται σε μία ζώνη συχνοτήτων και συνεχόμενα μεταξύ τους (intra band, contiguous) και για δύο περιπτώσεις μη συνεχόμενων φερόντων. Στην πρώτη περίπτωση τα φέροντα ανήκουν στην ίδια ζώνη συχνοτήτων (intra band, non contiguous), ενώ στη δεύτερη τα φέροντα ανήκουν σε διαφορετικές ζώνες συχνοτήτων (inter band, non contiguous). Σχήμα 2.11Carrier Aggregation: Εναλλακτικές για intra-band και inter-band 18

27 Κεφάλαιο 3 Περιγραφή του Φυσικού Επιπέδου και διαδικασιών Στο κεφάλαιο αυτό θα δοθεί μία επισκόπηση του φυσικού επιπέδου του LTE για το DL. Στη συνέχεια θα περιγραφεί η διαδικασία που ακολουθείται για την έκδοση φυσικού επιπέδου του DL-SCH καναλιού βασιζόμενοι στην διαδικασία επεξεργασίας φυσικού επιπέδου όπως αυτή παρουσιάζεται στο Σχήμα 3.1. Η διαδικασία αυτή ξεκινάει με την επεξεργασία των transport blocks και τη μετατροπή τους σε κωδικολέξεις, οι οποίες στη συνέχεια επεξεργάζονται με βάση τα φυσικά κανάλια για να αποσταλούν στον εξοπλισμό χρήστη. Channel- state information, etc. HARQ Node B N Transport blocks ( dynamic size S 1..., S N ) ACK/NACK HARQ info ACK/NACK HARQ info UE Error indications HARQ CRC CRC Redundancyfor error detection CRC CRC MAC scheduler Redundancy version Modulation scheme Resource/power assignment Antenna mapping Coding + RM Coding + RM Data modulation Data modulation RB mapping Resource mapping Antenna mapping Redundancyfor data detection QPSK, 16QAM, 64QAM Multi- antenna processing Coding + RM Decoding + RM Data demodulation modulation RB mapping Resource demapping Antenna demapping Σχήμα 3.1: Μοντέλο φυσικού επιπέδου για τη μετάδοση του DL-SCH 19

28 Control / Measurements 3.1 Επισκόπηση του Φυσικού επιπέδου του LTE για το DL Γενική αρχιτεκτονική πρωτοκόλλου Το radio interface στις προδιαγραφές του φυσικού επιπέδου του LTE καλύπτει το interface μεταξύ του σταθμού βάσης (Base Station BS) και του εξοπλισμού του χρήστη (User Equipment UE). Το φυσικό επίπεδο αποτελεί το πρώτο από τα τρία Layers που συνιστούν το radio interface και περιγράφεται από τη σειρά TS των προδιαγραφών. Layer 3 Radio Resource Control (RRC) Layer 2 Layer 1 Medium Access Control (MAC) Physical layer Logical channels Transport channels Σχήμα 3.2: Radio interface protocol architecture around the physical layer Στο Σχήμα 3.2 δίνεται το Radio interface protocol architecture του E-UTRA. Παρουσιάζεται η διεπαφή του Layer 1 (PHY) με το Medium Access Control (MAC) sub-layer του Layer 2 και με το Radio Resource Control (RRC) Layer του Layer 3. Οι κύκλοι μεταξύ των layers και sub-layers υποδεικνύουν Service Access Points (SAPs). Το φυσικό επίπεδο παρέχει στο MAC κανάλια μεταφοράς. Τα κανάλια μεταφοράς χαρακτηρίζονται από τον τρόπο με τον οποίο η πληροφορία μεταφέρεται στο radio interface. Με τη σειρά του, το MAC προσφέρει λογικά κανάλια στο RLC sub-layer του Layer 2. Ένα λογικό κανάλι χαρακτηρίζεται από τον τύπο πληροφορίας που μεταφέρεται Υπηρεσίες που προσφέρονται σε υψηλότερα επίπεδα Όπως προαναφέρθηκε το φυσικό επίπεδο προσφέρει υπηρεσίες μεταφοράς δεδομένων στα υψηλότερα επίπεδα. Η πρόσβαση σε αυτές τις υπηρεσίες γίνεται με τη χρήση ενός καναλιού μεταφοράς μέσω του MAC sub-layer. Για να προσφέρει την υπηρεσία μεταφοράς δεδομένων, το φυσικό επίπεδο εκτελεί τις ακόλουθες λειτουργίες. Αναφορικά με τα κανάλια μεταφοράς το φυσικό επίπεδο εκτελεί εντοπισμό σφαλμάτων και υπόδειξη (indication) στα υψηλότερα layers, FEC encoding/decoding, Rate matching και Mapping του κωδικοποιημένου καναλιού μεταφοράς στα φυσικά κανάλια. Για τα φυσικά κανάλια το φυσικό επίπεδο παρέχει Power weighting, καθώς και τη (απο)διαμόρφωση και τους. Οι υπόλοιπες λειτουργίες είναι Hybrid ARQ με soft-combining, συγχρονισμό στη συχνότητα και στο χρόνο, μετρήσεις χαρακτηριστικών του καναλιού και υπόδειξη στα υψηλότερα επίπεδα, multiple input multiple output (MIMO) antenna processing, transmit diversity (TX diversity), beamforming και RF processing Πολλαπλή πρόσβαση Το σύστημα πολλαπλής πρόσβασης του φυσικού επιπέδου του LTE βασίζεται στο Orthogonal Frequency Division Multiplexing (OFDM) με ένα κυκλικό 20

29 πρόθεμα/cyclic prefix (CP) για το downlink και στο Single-Carrier Frequency Division Multiple Access (SC-FDMA) με ένα cyclic prefix για το uplink. Για τη μετάδοση και σε paired και unpaired spectrum, υποστηρίζονται δύο duplex modes. Αυτά είναι το Time Division Duplex (TDD) το Frequency Division Duplex (FDD), υποστηρίζοντας λειτουργία (και σε) full duplex και (σε) half duplex. Το Layer 1 ορίζεται με ένα τρόπο ώστε να του είναι άγνωστο το εύρος ζώνης, βασίζεται σε resource blocks, επιτρέποντας το να προσαρμόζεται σε ένας εύρος κατανομών φάσματος (spectrum allocations). Ένα resource block αποτελείται είτε από 12 sub-carriers των 15KHz είτε από 24 sub-carriers των 7.5KHz. Και στις δύο περιπτώσεις εκτείνεται σε ένα slot διάρκειας 0.5ms. Για το φυσικό επίπεδο του LTE έχουν καθοριστεί δύο τύποι radio frame structure με βάση το duplex mode που θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε. Για το FDD και για τις δύο λειτουργίες του έχει οριστεί το radio frame structure type 1, το οποίο έχει διάρκεια 10ms και αποτελούμενο από 20 slots διάρκειας 0.5ms. Δύο γειτονικά slots συνιστούν ένα sub-frame διάρκειας 1ms. Για το TDD χρησιμοποιείται το radio frame structure type 2, το οποίο αποτελείται από δύο half-frames με διάρκεια 5ms έκαστο. Κάθε half-frame περιέχει 8 slots μήκους 0.5ms και τρία ειδικά πεδία (DwPTS, GP και UpPTS), τα οποία έχουν διαμορφώσιμα επιμέρους μήκη και ένα συνολικό μήκος 1ms. Ένα sub-frame συνίσταται από δύο γειτονικά slots, με εξαίρεση τα sub-frames 1 και 6, που αποτελούνται από τα ειδικά πεδία. Υποστηρίζεται switch-point periodicity και για 5ms και για 10ms. Σημαντικό στοιχείο του φυσικού επιπέδου είναι η υποστήριξη πολλαπλών κεραιών στον πομπό και στο δέκτη (ΜΙΜΟ), περιλαμβάνοντας διατάξεις έως και 8 κεραιών εκπομπής και 8 κεραιών λήψης για το downlink. Αυτό καθιστά δυνατή τη multi-layer downlink μετάδοση μέχρι και 8 streams. Επίσης, η κατανομή διαφορετικών streams σε διαφορετικούς χρήστες MU-MIMO υποστηρίζεται και για το UL και για το DL. Μία προσθήκη του Rel. 10 είναι και η υποστήριξη της πρόσθεσης πολλαπλών cells για το UL και το DL. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μέχρι και 5 cells, με το καθένα να μπορεί να εξυπηρετήσει με ένα μέγιστο εύρος ζώνης μετάδοσης των 110 resource blocks Φυσικά κανάλια και διαμόρφωση Το LTE air interface αποτελείται από φυσικά κανάλια και σήματα τα οποία καθορίζονται στο [5] και δημιουργούνται από το φυσικό επίπεδο του LTE. Τα φυσικά κανάλια μεταφέρουν δεδομένα ελέγχου, προγραμματισμού και user payload από υψηλότερα layers, ενώ τα φυσικά σήματα χρησιμοποιούνται για το συγχρονισμό του συστήματος, αναγνώριση κυψέλης και για την εκτίμηση του καναλιού. Τα είδη των downlink φυσικών καναλιών είναι τα Physical Downlink Shared Channel (PDSCH), Physical Multicast Channel (PMCH), Physical Downlink Control Channel (PDCCH), Relay Physical Downlink Control Channel (R-PDCCH), Physical Broadcast Channel (PBCH), Physical Control Format Indicator Channel (PCFICH) και το Physical Hybrid ARQ Indicator Channel (PHICH). Επιπρόσθετα, τα σήματα διαχωρίζονται σε σήματα αναφοράς, καθώς και σε πρωτεύοντα και δευτερεύοντα σήματα συγχρονισμού. Τα είδη διαμόρφωσης που υποστηρίζονται είναι τα QPSK, 16QAM και 64QAM. 21

30 3.1.2 Δομή του DL frame και φυσικά resource elements Στις προδιαγραφές του φυσικού επιπέδου του LTE, η περιγραφή των μεγεθών στο πεδίο του χρόνου δίνεται ως αριθμός μονάδων χρόνου Ts=1/( ) sec=32.55 nsec. Το Ts αποτελεί τη μικρότερη μονάδα χρόνου στο LTE και μπορεί να θεωρηθεί ως ο χρόνος δειγματολήπτησης (sampling time) ενός συστήματος πομπού-δέκτη βασισμένο σε FFT υλοποίηση (βλέπε κεφάλαιο ), με μήκος FFT ίσο με Για το φυσικό επίπεδο του LTE έχουν καθοριστεί δύο τύποι radio frame structure με βάση το duplex mode που θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε. Για το FDD και για τις δύο λειτουργίες του έχει οριστεί το radio frame structure type 1, ενώ για το TDD χρησιμοποιείται το radio frame structure type 2. Και οι δύο τύποι έχουν διάρκεια 10ms, αποτελούνται από 20 slots των 0.5ms, τα οποία ανά δύο γειτονικά συνιστούν ένα sub-frame. Η διάρκεια ενός sub-frame, 1ms, αποτελεί το ελάχιστο Transmit Time Interval (TTI). One slot, T slot = 15360T s = 0.5 ms One radio frame, T f = T s = 10 ms #0 #1 #2 #3 #18 #19 One subframe Σχήμα 3.3: Frame structure type 1 Στο Σχήμα 3.3 παρουσιάζουμε το Frame structure type 1. Όπως προαναφέραμε έχει επιλεγεί για την FDD λειτουργία, χρησιμοποιώντας 10 sub-frames για το downlink και 10 για το uplink σε κάθε διάρκεια των 10ms. Στο πεδίο της συχνότητας οι μεταδόσεις UL και DL διαχωρίζονται μεταξύ τους. Πρέπει να πούμε πως στην περίπτωση half-duplex λειτουργίας, ο εξοπλισμός χρήστη δεν μπορεί να εκπέμψει και να δεχτεί την ίδια στιγμή, περιορισμός που δεν ισχύει για το full-duplex FDD. One radio frame, Tf = Ts = 10 ms One half-frame, Ts = 5 ms One slot, Tslot=15360Ts 30720Ts Subframe #0 Subframe #2 Subframe #3 Subframe #4 Subframe #5 Subframe #7 Subframe #8 Subframe #9 One subframe, 30720Ts DwPTS GP UpPT S Σχήμα 3.4: Frame structure type 2 (για 5ms switch-point periodicity) Για την TDD λειτουργία έχει επιλεγεί το Frame structure type 2, που παρουσιάζεται στο Σχήμα 3.4. Το radio frame αποτελείται από δύο half-frames των 5ms, με το καθένα να περιέχει 5 sub-frames διάρκειας 1ms. Έχουν οριστεί 7 διαμορφώσεις για τη δομή του radio frame, με βάση την switch-point periodicity και το είδος της μετάδοσης και τις παρουσιάζουμε στον Πίνακα 2.1. Για κάθε sub-frame σε ένα radio frame, το D υποδηλώνει πως το subframe έχει επιλεγεί για μεταδόσεις downlink, το U για μεταδόσεις uplink και το S για τη μετάδοση του special suframe με τα τρία πεδία DwPTS, GP και UpPTS. DwPTS GP UpPT S 22

31 Uplink-downlink configuration Downlink-to-Uplink Switch-point periodicity Subframe number ms D S U U U D S U U U 1 5 ms D S U U D D S U U D 2 5 ms D S U D D D S U D D 3 10 ms D S U U U D D D D D 4 10 ms D S U U D D D D D D 5 10 ms D S U D D D D D D D 6 5 ms D S U U U D S U U D Πίνακας 2.1: Διαμορφώσεις Uplink Downlink για το Frame structure type 2 Δομή Slot και φυσικά resource elements Το εκπεμπόμενο σήμα σε κάθε slot περιγράφεται από ένα ή περισσότερα resource DL RB DL grids που αποτελούνται από N subcarriers και N OFDM σύμβολα. Η δομή RB Nsc DL του resource grid δίνεται στο Σχήμα 3.5. Η ποσότητα N RB συμβολίζει τον αριθμό των Resource Blocks (RB) και εξαρτάται από το εύρος ζώνης που έχει οριστεί για το downlink στο cell. Μπορεί να πάρει τιμές μεταξύ 6 και 110, σύμφωνα με τον Πίνακα 2.2. Ο αριθμός των OFDM συμβόλων σε ένα slot εξαρτάται από μήκος του CP και το subcarrier spacing με βάση τον Πίνακα 2.3. An antenna port is defined such that the channel over which a symbol on the antenna port is conveyed can be inferred from the channel over which another symbol on the same antenna port is conveyed. Ένα antenna port καθορίζεται έτσι ώστε το κανάλι στο οποίο διαβιβάζεται ένα σύμβολο από το antenna port μπορεί να inferred από το κανάλι στο οποίο διαβιβάζεται άλλο σύμβολο από το ίδιο antenna port. Για κάθε antenna port υπάρχει ένα resource grid. Το μικρότερο μέγεθος χρόνου συχνότητας για το downlink καλείται resource element. Το resource element αποτελεί ένα στοιχείο στο resource grid για το antenna port p. Κάθε resource element ορίζεται μοναδικά σε ένα slot μέσω του ζεύγους DL RB DL δεικτών (k,l). Είναι k 0,..., N N 1, l 0,..., N symb 1 και αποτελούν τους δείκτες για RB sc symb τη συχνότητα και το χρόνο, αντίστοιχα.(το resource element (k,l) στο antenna port p ( p) αντιστοιχεί στο μιγαδικό αριθμό a ). k, l Η αντιστοίχιση των φυσικών καναλιών σε resource elements γίνεται με τη χρήση των Resource Blocks (RBs). Οι προδιαγραφές ορίζουν physical και virtual RBs. Ένα PRB ορίζεται ως N συνεχόμενα OFDM σύμβολα στο πεδίο του χρόνου, ενώ στο πεδίο DL symb της συχνότητας ορίζεται ως RB sc DL RB N συνεχόμενα subcarriers. Τα N και N δίνονται στον Πίνακα 2.3. Διαπιστώνουμε πως ένα PRB αποτελείται από symb DL symb sc RB sc N N resource elements, που μεταφράζεται σε διάρκεια ενός slot (0,5ms) και σε 180KHz εύρος ζώνης, ανεξάρτητα από το μήκος του CP. Το φυσικό επίπεδο του LTE έχει ορίσει ένα εναλλακτικό τρόπο για την επίτευξη frequency diversity πέρα από τη χρήση OFDM. Το επιτυγχάνει με τα resource 23

32 allocation types 0 και 1, τα οποία διανέμουν συχνοτικά τη downlink μετάδοση, εκχωρώντας μη συνεχόμενα στη συχνότητα RBs σε ένα δέκτη. Για την υλοποίηση των resource allocation types δημιουργήθηκε η έννοια του Virtual Resource Block (VRB), με την κατανομή να γίνεται λαμβάνοντας υπόψη ζεύγη VRBs. Υπάρχουν δύο τύποι VRBs με βάση την αντιστοίχισή τους στα PRBs, τα localized και τα distributed. Τα localized VRB ζεύγη αντιστοιχίζονται απευθείας στα PRBs ζεύγη. Για τα distributed ζεύγη ισχύει ότι συνεχόμενα VRB ζεύγη δεν μπορούν να αντιστοιχηθούν σε συνεχόμενα στη συχνότητα PRB ζεύγη, καθώς και η δυνατότητα ένα μόνο VRB ζεύγος να διανεμηθεί συχνοτικά.[7] One downlink slot Tslot DL Nsymb OFDM symbols DL RB k NRB Nsc 1 Resource block DL RB Nsymb Nsc resource elements subcarrier RB s sc DL N RB N subcarrier s RB N sc Resource element ( k, l) k 0 DL l 0 l N symb 1 Σχήμα 3.5: Δομή resource grid Channel bandwidth BW Channel [MHz] Transmission bandwidth configuration N RB Number of occupied subcarriers IFFT/FFT size Πίνακας 2.2: Transmission bandwidth configuration N RB in E-UTRA channel bandwidths 24

ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ενότητα # 11: Κινητά Δίκτυα Επόμενης Γενιάς (Μέρος 1) Καθηγητής Χρήστος Ι. Μπούρας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών email: bouras@cti.gr, site: http://ru6.cti.gr/ru6/bouras

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις

Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Εργαστήριο 3: Διαλείψεις Διάλειψη (fading) είναι η παραμόρφωση ενός διαμορφωμένου σήματος λόγω της μετάδοσης του σε ασύρματο περιβάλλον. Η προσομοίωση μίας τέτοιας μετάδοσης γίνεται με την μοντελοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο 802.11 AC Συμβουλές και Λύσεις Υλοποίησης Ασύρματων Δικτύων στο RouterOS v6 MUM 2015 GREECE. Ελευθέριος Λιοδάκης

Εισαγωγή στο 802.11 AC Συμβουλές και Λύσεις Υλοποίησης Ασύρματων Δικτύων στο RouterOS v6 MUM 2015 GREECE. Ελευθέριος Λιοδάκης Εισαγωγή στο 802.11 AC Συμβουλές και Λύσεις Υλοποίησης Ασύρματων Δικτύων στο RouterOS v6 MUM 2015 GREECE Ελευθέριος Λιοδάκης Σχετικά με εμένα! Λιοδάκης Ελευθέριος D&C ELECTRONICS MikroTik Certified Consultant

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11. Κεφάλαιο 1 ο : Ιστορική Αναδρομή ο δρόμος προς το LTE... 13. Κεφάλαιο 2 ο : Διεπαφή Αέρα (Air Interface) Δικτύου LTE...

Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11. Κεφάλαιο 1 ο : Ιστορική Αναδρομή ο δρόμος προς το LTE... 13. Κεφάλαιο 2 ο : Διεπαφή Αέρα (Air Interface) Δικτύου LTE... Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 Κεφάλαιο 1 ο : Ιστορική Αναδρομή ο δρόμος προς το LTE... 13 1.1 Ιστορική Αναδρομή Κινητής Τηλεφωνίας... 13 1.2 Δικτυακή Υποδομή Δικτύου 4G (LTE/SAE)... 26 1.3 Το δίκτυο προσβάσεως

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής. Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών

Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής. Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Εργαστήριο Επεξεργασίας Σημάτων και Τηλεπικοινωνιών Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών Μέρος Α: Τηλεπικοινωνιακά Θέματα: Πολλαπλές Κεραίες και Επικοινωνίες Χώρου - Χρόνου Μετάδοση

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Επίδοσης Συστημάτων Πολλαπλών Εισόδων Πολλαπλών Εξόδων

Μελέτη Επίδοσης Συστημάτων Πολλαπλών Εισόδων Πολλαπλών Εξόδων Μελέτη Επίδοσης Συστημάτων Πολλαπλών Εισόδων Πολλαπλών Εξόδων Γεώργιος Χ. Αλεξανδρόπουλος Διπλ. Μηχανικός Η/Υ & Πληροφορικής MSc Συστήματα Επεξεργασίας Σημάτων & Εικόνων Εργαστήριο Ασυρμάτων Επικοινωνιών

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 8: Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών

Εργαστήριο 8: Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Εργαστήριο 8: Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Σε ένα σύστημα τηλεπικοινωνιών πολλών χρηστών, όπου περισσότεροι από ένας χρήστες στέλνουν πληροφορίες μέσω ενός κοινού καναλιού,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 5 Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση Επίγεια τηλεόραση: Η ασύρματη εκπομπή και λήψη του τηλεοπτικού σήματος αποκλειστικά από επίγειους

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής

Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Εργαστήριο Επεξεργασίας Σημάτων και Τηλεπικοινωνιών Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών Μέρος Α: Τηλεπικοινωνιακά Θέματα: Τεχνικές Ψηφιακής Διαμόρφωσης και Μετάδοσης Tο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση MYE006-ΠΛΕ065: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Βασικές έννοιες μετάδοσης Διαμόρφωση ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΝΑΛΙΟΥ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΖΕΥΞΗΣ (PDSCH) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LTE

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΝΑΛΙΟΥ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΖΕΥΞΗΣ (PDSCH) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LTE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Δ.Π.Μ.Σ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΝΑΛΙΟΥ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΖΕΥΞΗΣ (PDSCH) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LTE Φοιτήτρια: Μπουργάνη Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Εξομοίωση Τηλεπικοινωνιακού Συστήματος Βασικής Ζώνης

Εξομοίωση Τηλεπικοινωνιακού Συστήματος Βασικής Ζώνης Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής Ακαδημαϊκό Έτος 009-010 Ψ Η Φ Ι Α Κ Ε Σ Τ Η Λ Ε Π Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι ΕΣ η Εργαστηριακή Άσκηση: Εξομοίωση Τηλεπικοινωνιακού Συστήματος Βασικής Ζώνης Στην άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της επικοινωνίας M2M σε LTE δίκτυα κινητών επικοινωνιών

Μελέτη της επικοινωνίας M2M σε LTE δίκτυα κινητών επικοινωνιών ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Π.Μ.Σ ΤΕΧΝΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Μελέτη της επικοινωνίας M2M σε LTE δίκτυα κινητών επικοινωνιών Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία Δημήτριος

Διαβάστε περισσότερα

Επιδόσεις της σύνδεσης για κάλυψη µε κεραία πολλαπλής δέσµης σε σχέση µε κάλυψη µε κεραία απλής δέσµης

Επιδόσεις της σύνδεσης για κάλυψη µε κεραία πολλαπλής δέσµης σε σχέση µε κάλυψη µε κεραία απλής δέσµης Επιδόσεις της σύνδεσης για κάλυψη µε κεραία πολλαπλής δέσµης σε σχέση µε κάλυψη µε κεραία απλής δέσµης Η συνολική ποιότητα της σύνδεσης µέσω ραδιοσυχνοτήτων εξαρτάται από την 9000 απολαβή της κεραίας του

Διαβάστε περισσότερα

DVB (DVB-S, DVB-C, DVB-T, DVB-H)

DVB (DVB-S, DVB-C, DVB-T, DVB-H) 1 Το DVB (Digital Video Broadcasting) αναφέρεται στην µετάδοση ψηφιακού βίντεο και περιλαµβάνει τα εξής συστήµατα µετάδοσης: 1. Τα δορυφορικά συστήµατα DVB-S και DVB-S2 2. Το καλωδιακό σύστηµα DVB-C 3.

Διαβάστε περισσότερα

2 η Εργαστηριακή Άσκηση

2 η Εργαστηριακή Άσκηση Πανεπιστήμιο Πατρών Τμήμα Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής Ψ Η Φ Ι Α Κ Ε Σ Τ Η Λ Ε Π Ι Κ Ο Ι Ν Ω Ν Ι ΕΣ 2 η Εργαστηριακή Άσκηση Σύγκριση Ομόδυνων Ζωνοπερατών Συστημάτων 8-PSK και 8-FSK Στην άσκηση αυτή καλείστε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Ασύρματη διάδοση Εισαγωγή Κεραίες διάγραμμα ακτινοβολίας, κέρδος, κατευθυντικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot

Πτυχιακή Εργασία. Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Πτυχιακή Εργασία Ασύρματα Δίκτυα της Τεχνολογίας Hot Spot Σκοπός της σημερινής παρουσίασης είναι να παρουσιαστεί και να αναλυθεί η δομή και ο τρόπος λειτουργίας ενός δικτύου Hot Spot. Υπεύθυνος Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 4: Κυψελωτά Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών

Εργαστήριο 4: Κυψελωτά Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Εργαστήριο 4: Κυψελωτά Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Τα κυψελωτά συστήματα εξασφαλίζουν ασύρματη κάλυψη σε μια γεωγραφική περιοχή η οποία διαιρείται σε τμήματα τα οποία είναι γνωστά ως κυψέλες (Εικόνα 1).

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις στα Συστήµατα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ

Ασκήσεις στα Συστήµατα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ 1. Ποµπός ΑΜ εκπέµπει σε φέρουσα συχνότητα 1152 ΚΗz, µε ισχύ φέροντος 10KW. Η σύνθετη αντίσταση της κεραίας είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρµατη ευρυζωνικότητα µέσω τεχνολογίας Wimax

Ασύρµατη ευρυζωνικότητα µέσω τεχνολογίας Wimax Ασύρµατη ευρυζωνικότητα µέσω τεχνολογίας Wimax Γεώργιος Αγαπίου, PhD. Μέλος Ειδικής Επιστηµονικής Επιτροπής Θεµάτων Τηλεπικοινωνιακών Συστηµάτων ΤΕΕ Εισαγωγή Πολλοί ήταν αυτοί που περίµεναν την έλευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ & ΔΙΚΤΥΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ & ΔΙΚΤΥΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ & ΔΙΚΤΥΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ -ΤΜΗΜΑ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΛΓΟΡΙΘΜΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΒΕΛΤΙΣΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΟΚΕΡΑΙΩΝ ΣΤΟ ΠΟΜΠΟ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ασκήσεις για το ασύρματο

Διαβάστε περισσότερα

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση Κατάρτιση και Πιστοποίηση σε βασικές εξιότητες και Κατάρτιση σε Προηγµένες εξιότητες στη Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών Εργαζόµενων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο

Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες / Εργαστήριο Εργαστηριακή Άσκηση 1: Εισαγωγή στη διαμόρφωση πλάτους (ΑΜ) Προσομοίωση σε Η/Υ Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Το σήμα εξόδου ενός διαμορφωτή συμβατικού ΑΜ είναι:

Το σήμα εξόδου ενός διαμορφωτή συμβατικού ΑΜ είναι: Άσκηση 1 Το σήμα εξόδου ενός διαμορφωτή συμβατικού ΑΜ είναι: i. Προσδιορίστε το σήμα πληροφορίας και το φέρον. ii. Βρείτε το δείκτη διαμόρφωσης. iii. Υπολογίστε το λόγο της ισχύος στις πλευρικές ζώνες

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 1. Απάντηση Άσκησης 1

Άσκηση 1. Απάντηση Άσκησης 1 Άσκηση 1 Σε μια χώρα υπάρχουν δύο (2) Πάροχοι κινητών επικοινωνιών. Με βάση το πρότυπο του κυψελωειδούς δικτύου κινητής τηλεφωνίας GSM, να πραγματοποιηθεί η καταχώρηση συχνοτήτων (channel assignment) για

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προχωρημένα Θέματα Τηλεπικοινωνιών. Ανάκτηση Χρονισμού. Τρόποι Συγχρονισμού Συμβόλων. Συγχρονισμός Συμβόλων. t mt

Εισαγωγή. Προχωρημένα Θέματα Τηλεπικοινωνιών. Ανάκτηση Χρονισμού. Τρόποι Συγχρονισμού Συμβόλων. Συγχρονισμός Συμβόλων. t mt Προχωρημένα Θέματα Τηλεπικοινωνιών Συγχρονισμός Συμβόλων Εισαγωγή Σε ένα ψηφιακό τηλεπικοινωνιακό σύστημα, η έξοδος του φίλτρου λήψης είναι μια κυματομορφή συνεχούς χρόνου y( an x( t n ) n( n x( είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΡΗΤΗΣ 2000-2006 ΜΕΤΡΟ 1.2 Κοινοπραξίες Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης σε τομείς Εθνικής Προτεραιότητας Παροχή υπηρεσιών τουριστικού και αρχαιολογικού ενδιαφέροντος μέσω πλατφόρμας

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση video στα κινητά 3 ης γενιάς: Δομή και απαιτούμενα πρωτόκολλα κωδικοποίησης

Μετάδοση video στα κινητά 3 ης γενιάς: Δομή και απαιτούμενα πρωτόκολλα κωδικοποίησης Μετάδοση vdeo στα κινητά 3 ης γενιάς: Δομή και απαιτούμενα πρωτόκολλα κωδικοποίησης Πτυχιακή Εργασία Μαργαρίτη Παππά Εισαγωγή Στόχος της εργάσιας είναι να περιγραφεί ο τρόπος λειτουργίας του WCDMA,για

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρότυπο Ασύρματων Ευρυζωνικών Επικοινωνιών WiMAX*: Τεχνικά Χαρακτηριστικά και Επιδόσεις

Το Πρότυπο Ασύρματων Ευρυζωνικών Επικοινωνιών WiMAX*: Τεχνικά Χαρακτηριστικά και Επιδόσεις Το Πρότυπο Ασύρματων Ευρυζωνικών Επικοινωνιών WiMAX*: Τεχνικά Χαρακτηριστικά και Επιδόσεις *Worldwide Interoperability for Microwave Access (WiMAX) Θερινό Σχολείο 2007 ΕΚΕΦΕ- Δημόκριτος Ομιλητής: Φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΉΜΑ ΕΠΙΣΤΉΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Κ 7 Επικοινωνίες ΙΙ Χειμερινό Εξάμηνο Διάλεξη η Νικόλαος Χ. Σαγιάς Επίκουρος Καθηγητής Webpage: hp://ecla.uop.gr/coure/tst25 e-ail:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ Το επίπεδο σύνδεσης αποτελείται από δύο υποεπίπεδα: Το υποεπίπεδο ελέγχου προσπέλασης μέσων (Medium Access Control) Το υποεπίπεδο λογικού ελέγχου σύνδεσης (Logical Link Control) To υποεπίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 6 Τεχνικές πoλυπλεξίας - CDMA

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 6 Τεχνικές πoλυπλεξίας - CDMA Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 6 Τεχνικές πoλυπλεξίας - CDMA 1 Πολυπλεξία Η πολυπλεξία επιτρέπει την παράλληλη μετάδοση δεδομένων από διαφορετικές πηγές χωρίς αλληλοπαρεμβολές. Τρία βασικά είδη TDM/TDMA

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η

Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Κεφάλαιο 1 Ε Π Α Ν Α Λ Η Ψ Η Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Σελ. 9-50 Γεώργιος Γιαννόπουλος ΠΕ19, ggiannop (at) sch.gr http://diktya-epal-b.ggia.info/ Creative Commons License 3.0 Share-Alike Σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΨΗΦΙΑΚΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΨΗΦΙΑΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ ΣΕ ΨΗΦΙΑΚΟ 5.1 Tο θεώρημα δειγματοληψίας. Χαμηλοπερατά σήματα 5.2 Διαμόρφωση πλάτους παλμού 5.3 Εύρος ζώνης καναλιού για ένα PAM σήμα 5.4 Φυσική δειγματοληψία

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Ενότητα 3 Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Εισαγωγή στις βασικές έννοιες του στρώµατος Ζεύξης (Data Link Layer) στα δίκτυα ΗΥ Γενικές Αρχές Λειτουργίας ηµιουργία Πλαισίων Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike

Πολυπλεξία. http://diktya-epal-b.ggia.info Creative Commons License 3.0 Share-Alike Πολυπλεξία Ανάλυση σημάτων στο πεδίο χρόνου, συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης συχνότητας, πολυπλεξία διαίρεσης χρόνου (1.6 ενότητα σελ 19-20, 29-30 και στοιχεία από 2.1 ενότητα σελ. 52-58). http://diktya-epal-b.ggia.info

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτης Ψηφιακής Τηλεόρασης & Ψηφιακό Μέρισμα

Χάρτης Ψηφιακής Τηλεόρασης & Ψηφιακό Μέρισμα ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΙΝΗΤΩΝ ΡΑΔΙΟΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΙΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ αναλογικού σήματος FM και αποκωδικοποίηση ψηφιακού σήματος RDS. Τσίρος Γεώργιος, Φυσικός. Πανεπιστήμιο Πατρών, τμήμα Φυσικής 2014 1/37 Δομή παρουσίασης 1) Εισαγωγή 2) Μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων

Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Ψηφιακή Επεξεργασία Σηµμάτων Διάλεξη 3: DSP for Audio ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΗΧΗΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ISO/IEC 11172-3 MPEG-1 Δρ. Θωµμάς Ζαρούχας Επιστηµμονικός Συνεργάτης Μεταπτυχιακό Πρόγραµμµμα:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 2: Επίπεδο 1 «φυσικό στρώμα»

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 2: Επίπεδο 1 «φυσικό στρώμα» ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 2: Επίπεδο 1 «φυσικό στρώμα» Φυσικό στρώμα: Προσδιορίζει τις φυσικές διεπαφές των συσκευών Μηχανικό Ηλεκτρικό Λειτουργικό Διαδικαστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ cdma2000: Initial Settings Forward Fundamental Radio Conf iguration 3 9.6 Kbps NonTD Multipath Fading Channel Select the parameters for

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Εναλλακτικά Τηλεπικοινωνιακά Δίκτυα

Μάθημα Εναλλακτικά Τηλεπικοινωνιακά Δίκτυα Μάθημα Εναλλακτικά Τηλεπικοινωνιακά Δίκτυα LTE-A & 5G Cognitive Radio ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τομέας Επικοινωνιών και Επεξεργασίας Σήματος Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Κατηγορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Π ΑΤ Ρ Ω Ν «ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ LTE LINK LEVEL SIMULATOR ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΒΑΣΗΣ»

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Π ΑΤ Ρ Ω Ν «ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ LTE LINK LEVEL SIMULATOR ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΒΑΣΗΣ» Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Π ΑΤ Ρ Ω Ν ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ LTE LINK LEVEL SIMULATOR ΚΑΙ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Ιστορικά στοιχεία 1940 1946 1975 1985 1 ο ασύρματο τηλέφωνο από την Bell System 1 η υπηρεσία παροχής κινητής τηλεφωνίας (Missouri, USA) 1 o κυψελωτό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Δέκτες ΑΜ ΘΟΡΥΒΟΣ ΣΕ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ CW

Δέκτες ΑΜ ΘΟΡΥΒΟΣ ΣΕ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ CW ΘΟΡΥΒΟΣ ΣΕ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ Στα συστήματα διαμόρφωσης (otiuou-ve) το κριτήριο της συμπεριφοράς τους ως προς το θόρυβο, είναι ο λόγος σήματος προς θόρυβο στην έξοδο (output igl-tooie rtio). λόγος σήματος προς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Δορυφορική ψηφιακή τηλεόραση

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Δορυφορική ψηφιακή τηλεόραση ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 4 Δορυφορική ψηφιακή τηλεόραση Δορυφορική τηλεόραση: Η εκπομπή και λήψη του τηλεοπτικού σήματος από επίγειους σταθμούς μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis

Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis, University of Macedonia, Greece http://users.uom.gr/~kpsannis/ JAPAN-EU Laboratory: http://www.mobility2net.eu/ Visiting Research Scientist Department of

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ:ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΑΓΓΕΛΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΡΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2006 Bluetooth is

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο συστήματος αποδιαμόρφωσης παρουσία θορύβου

Μοντέλο συστήματος αποδιαμόρφωσης παρουσία θορύβου Μοντέλο συστήματος αποδιαμόρφωσης παρουσία θορύβου Επίδοση παρουσία θορύβου Η ανάλυση της επίδοσης των συστημάτων διαμόρφωσης παρουσία θορύβου είναι εξαιρετικά σημαντική για τη σχεδίαση των διαφόρων επικοινωνιακών

Διαβάστε περισσότερα

Εξομοίωση και μελέτη του φυσικού επιπέδου του 4G συστήματος LTE ΚΑΡΥΠΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ (ΑΜ:T02939)

Εξομοίωση και μελέτη του φυσικού επιπέδου του 4G συστήματος LTE ΚΑΡΥΠΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ (ΑΜ:T02939) ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Εξομοίωση και μελέτη του φυσικού επιπέδου του 4G συστήματος LTE ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΡΥΠΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ (ΑΜ:T02939) Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων

ΤΕΙ Κρήτης, Παράρτηµα Χανίων ΠΣΕ, Τµήµα Τηλεπικοινωνιών & ικτύων Η/Υ Εργαστήριο ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ( ηµιουργία συστήµατος µε ροint-tο-ροint σύνδεση) ρ Θεοδώρου Παύλος Χανιά 2003 Περιεχόµενα 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...2 2 ΤΟ ΚΑΝΑΛΙ PΟINT-TΟ-PΟINT...2

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές Επικοινωνίες. Κεφάλαιο 3 Λογικά και φυσικά κανάλια

Κινητές Επικοινωνίες. Κεφάλαιο 3 Λογικά και φυσικά κανάλια Κινητές Επικοινωνίες Κεφάλαιο 3 Λογικά και φυσικά κανάλια στο GSM Πολλαπλή πρόσβαση FDMA και TDMA Το GSM βασίζεται σε συνδυασμό Πολλαπλής Πρόσβασης με διαίρεση συχνότητας (FDMA: Frequency Division Multiple

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer.

Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου. Medium Access Control Sub-layer. Υπόστρωμα Ελέγχου Πρόσβασης Μέσου Medium Access Control Sub-layer. Πρόβλημα Υπάρχει ένα κανάλι το οποίο «μοιράζονται» πολλοί κόμβοι. Πρόβλημα: Ποίος μεταδίδει και πότε; Περίληψη Κανάλια πολλαπλής πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

TΕΧΝΟΛΟΓΙΑ DSL (DSL TUTORIAL) (Πηγή: Τηλεπικοινωνιακό κέντρο Α.Π.Θ.: www.tcom.auth.gr/.../technologies/technologies.html )

TΕΧΝΟΛΟΓΙΑ DSL (DSL TUTORIAL) (Πηγή: Τηλεπικοινωνιακό κέντρο Α.Π.Θ.: www.tcom.auth.gr/.../technologies/technologies.html ) TΕΧΝΟΛΟΓΙΑ DSL (DSL TUTORIAL) (Πηγή: Τηλεπικοινωνιακό κέντρο Α.Π.Θ.: www.tcom.auth.gr/.../technologies/technologies.html ) Γενικά Για πολλά χρόνια, τα χάλκινα καλώδια (συνεστραµµένα ζεύγη - twisted pairs)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ραδιοφωνία

ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ. Ραδιοφωνία ΜΑΘΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Ραδιοφωνία Περιέχομενα 1.Ιστορική Αναδρομή 2.Μονοφωνικό Σήμα 3.Στερεοφωνικό Σήμα 4.Σύγκριση Μονοφωνικό και Στερεοφωνικό σήματος 5.Ψηφιακή Μετάδοση Μηνύματος - Radio

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Κωδικοποίηση εικόνας

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Κωδικοποίηση εικόνας ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 2 Κωδικοποίηση εικόνας Ακολουθία από ψηφιοποιημένα καρέ (frames) που έχουν συλληφθεί σε συγκεκριμένο ρυθμό frame rate (π.χ. 10fps,

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. Ερωτήσεις ανασκόπησης του μαθήματος

Φύλλο εργασίας. Ερωτήσεις ανασκόπησης του μαθήματος Φύλλο εργασίας Παραθέτουμε μια ομάδα ερωτήσεων ανασκόπησης του μαθήματος και μια ομάδα ερωτήσεων κρίσης για εμβάθυνση στο αντικείμενο του μαθήματος. Θεωρούμε ότι μέσα στην τάξη είναι δυνατή η κατανόηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ BPSK ΠΟΜΠΟΔΕΚΤΗ ΜΕ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ HAMMING ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ AWGN ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ BPSK ΠΟΜΠΟΔΕΚΤΗ ΜΕ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ HAMMING ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ AWGN ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ BPSK ΠΟΜΠΟΔΕΚΤΗ ΜΕ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ HAMMING ΣΕ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ AWGN ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία 1 Κυψελωτή Τηλεφωνία Για την ανάπτυξη νέων δικτύων κινητών επικοινωνιών υιοθετήθηκε η σχεδιαστική αρχή της κυψελωτής τηλεφωνίας που παρά την περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών W N net works R E O T HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών K Μαρία Παπαδοπούλη Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Χειμερινό εξάμηνο 20010-2011 Θέματα προς συζήτηση Είδη πολυπλεξίας Μεταγωγή Καθυστερήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΙ (ΨΗΦΙΑΚΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ) 3 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΙ (ΨΗΦΙΑΚΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ) 3 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΙΙ (ΨΗΦΙΑΚΑ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ) 3 η ΟΜΑΔΑ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΣΚΗΣΗ 1 Στο ανωτέρω Σχήμα η πρώτη κυματομορφή αποτελεί την είσοδο δύο κωδικοποιητών (Line Coders) ενώ οι επόμενες δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 9: Άλλες Λειτουργίες στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών

Εργαστήριο 9: Άλλες Λειτουργίες στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Εργαστήριο 9: Άλλες Λειτουργίες στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών 9.1 Ανάθεση καναλιών (channel allocation) Η κατανομή καναλιών σχετίζεται με την ανάθεση το καναλιών στις κυψέλες ενός κυψελωτού δικτύου.

Διαβάστε περισσότερα

Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης

Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης Εναλλακτικές Τεχνικές Εντοπισμού Θέσης Στρίγκος Θεόδωρος Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο el01222@mail.ntua.gr Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η

Διαβάστε περισσότερα

1.2 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

1.2 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.2 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ο όρος επικοινωνία (communication) καλύπτει μια ευρεία περιοχή και περιλαμβάνει ένα μεγάλο αριθμό πεδίων μελέτης, από τη χρήση των συμβόλων μέχρι τις κοινωνικές επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γενικά Στοιχεία Ηλεκτρονικού Υπολογιστή 1. Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Ο Ηλεκτρονικός Υπολογιστής είναι μια συσκευή, μεγάλη ή μικρή, που επεξεργάζεται δεδομένα και εκτελεί την εργασία του σύμφωνα με τα παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Οι Γενιές των Δικτύων Κινητής Τηλεφωνίας και Παρουσίαση των Συστημάτων 4ης Γενιάς LTE και LTE-Advanced

Οι Γενιές των Δικτύων Κινητής Τηλεφωνίας και Παρουσίαση των Συστημάτων 4ης Γενιάς LTE και LTE-Advanced ΑΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Οι Γενιές των Δικτύων Κινητής Τηλεφωνίας και Παρουσίαση των Συστημάτων 4ης Γενιάς LTE και LTE-Advanced ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Λύκου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ WIFI ΙΕΕΕ 802.11 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ WIMAX VIDEO AWMN(ATHENS WIRELLES ΤΕΛΟΣ 1 ΠΗΓΕΣ METROMOLITAN NETWORK)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ WIFI ΙΕΕΕ 802.11 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ WIMAX VIDEO AWMN(ATHENS WIRELLES ΤΕΛΟΣ 1 ΠΗΓΕΣ METROMOLITAN NETWORK) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ WIFI ΙΕΕΕ 802.11 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ WIMAX VIDEO AWMN(ATHENS WIRELLES METROMOLITAN NETWORK) ΠΗΓΕΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΙΕΕΕ 802.11 Τι είναι η ISM (Industrial Scientific and Medical ) ζώνη; Ζώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013.

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013. Στόχος: 2 η Γραπτή Εργασία ΠΛΗ 23 Ακαδημαϊκό Έτος 2012-2013 (Τόμος Α, Κεφάλαια 1-3) Ημερομηνία Παράδοσης 27/01/2013 Άσκηση 4 Η κατανόηση βασικών εννοιών όσον αφορά τη μετάδοση πολυμεσικής πληροφορίας,

Διαβάστε περισσότερα

και αποδιαμόρφωση σήματος (baseband modem) (outdoor broadband wireless networks) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» Στάδιο

και αποδιαμόρφωση σήματος (baseband modem) (outdoor broadband wireless networks) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» Στάδιο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα» ιεθνής Συνεργασία στη Βιομηχανική Έρευνα και ραστηριότητες Ανάπτυξης σε Προ-ανταγωνιστικό Στάδιο Ανάπτυξη συστήματος βασικής ζώνης για διαμόρφωση και αποδιαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Δ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ Ε ΡΓΑΣ ΙΑ

Δ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ Ε ΡΓΑΣ ΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Δ ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ Ε ΡΓΑΣ ΙΑ Forward Error Correction σε multicast μετάδοση πάνω από 4G κινητά δίκτυα ΓΕΩΡΓΙΑ Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Ραδιοδίαυλοι Ιδανικός Ραδιοδίαυλος Το λαµβανόµενο σήµα αποτελείται από ένα απευθείας λαµβανόµενο σήµα, από το οποίο ανακατασκευάζεται πλήρως το εκπεµπόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις C B (2) SNR 10log( SNR) 10log(31) 14.91dB ΑΣΚΗΣΗ 1

Ασκήσεις C B (2) SNR 10log( SNR) 10log(31) 14.91dB ΑΣΚΗΣΗ 1 Ασκήσεις ΑΣΚΗΣΗ 1 Ένα ψηφιακό κανάλι πρέπει να έχει χωρητικότητα 25Mbps. Το ίδιο κανάλι έχει φάσμα μεταξύ 19 ΜΗz και 24 ΜΗz. Α)Ποιος είναι ο απαιτούμενος λόγος σήματος προς θόρυβο σε db για να λειτουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 6 Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές Είναι η διαδικασία της μετάβασης από την (υπάρχουσα) επίγεια αναλογική στην επίγεια ψηφιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΛΜΟΚΩ ΙΚΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ - PCM

ΠΑΛΜΟΚΩ ΙΚΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ - PCM 1 ΠΑΛΜΟΚΩ ΙΚΗ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗ - PCM ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΒΑΝΤΟΠΟΙΗΣΗ ΚΩ ΙΚΟΠΟΙΗΣΗ 111 110 101 100 000 001 010 011 Αναλογικό σήµα είγµατα αναλογικού σήµατος στην κλίµακα κβαντοποίησης Κωδικοποίηση διαστηµάτων 100 111

Διαβάστε περισσότερα

( εύτερο Κεφάλαιο του Προγράµµατος ALL THREE LAYERS - ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕ Α)

( εύτερο Κεφάλαιο του Προγράµµατος ALL THREE LAYERS - ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕ Α) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ( εύτερο Κεφάλαιο του Προγράµµατος ALL THREE LAYERS - ΤΑ ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕ Α) Το κεφάλαιο αυτό ασχολείται µε τα τρία επίπεδα που περιλαµβάνει το πρωτόκολλο Χ.25, δηλαδή το φυσικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια Διαβούλευση αναφορικά με τη χορήγηση Δικαιωμάτων Χρήσης Ραδιοσυχνοτήτων στη ζώνη των 2,6 GHz

Δημόσια Διαβούλευση αναφορικά με τη χορήγηση Δικαιωμάτων Χρήσης Ραδιοσυχνοτήτων στη ζώνη των 2,6 GHz Δημόσια Διαβούλευση αναφορικά με τη χορήγηση Δικαιωμάτων Χρήσης Ραδιοσυχνοτήτων στη ζώνη των 2,6 GHz Απαντήσεις και σχόλια στις ερωτήσεις Ε1. Εκτιμάτε ότι υπάρχει ενδιαφέρον για την απόκτηση Δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες

Μάθηµα Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες Μάθηµα Εισαγωγή στις Τηλεπικοινωνίες Ενότητα 1η Βασικές έννοιες στις Τηλεπικοινωνίες Μάθηµα 2ο ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Τοµέας Επικοινωνιών και Επεξεργασίας Σήµατος Τµήµα Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Επικοινωνιών

Συστήματα Επικοινωνιών Συστήματα Επικοινωνιών Ενότητα 9: Παλμοκωδική Διαμόρφωση (PCM) Μιχαήλ Λογοθέτης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Σκοποί ενότητας Περιγραφή της μεθόδου παλμοκωδικής

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 10: QoS και QoE στα δίκτυα WiMAX και LTE

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 10: QoS και QoE στα δίκτυα WiMAX και LTE Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 10: QoS και QoE στα δίκτυα WiMAX και LTE Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗ 22: Βασικά Ζητήματα Δίκτυα Η/Υ

ΠΛΗ 22: Βασικά Ζητήματα Δίκτυα Η/Υ www.lucent.com/security ΠΛΗ 22: Βασικά Ζητήματα Δίκτυα Η/Υ 2 η ΟΣΣ / ΠΛΗ22 / ΑΘΗ.4 /07.12.2014 Νίκος Δημητρίου (Σημείωση: Η παρουσίαση αυτή συμπληρώνει τα αρχεία PLH22_OSS2_diafaneies_v1.ppt, και octave_matlab_tutorial_v1.ppt

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ. ΘΩΜΑ ΑΝΑΣΤΑΣΕΛΟΥ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ. ΘΩΜΑ ΑΝΑΣΤΑΣΕΛΟΥ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΡΕΥΜΑΤΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΩΜΑ ΑΝΑΣΤΑΣΕΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής, Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών Εισαγωγή Τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής ζωής στον

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 3 3.0 ΜΕΣΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όπως είναι ήδη γνωστό, ένα σύστημα επικοινωνίας περιλαμβάνει τον πομπό, το δέκτη και το κανάλι επικοινωνίας. Στην ενότητα αυτή, θα εξετάσουμε τη δομή και τα χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ασκήσεις για τη διαχείριση ραδιοδιαύλων

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ασκήσεις για τη διαχείριση ραδιοδιαύλων ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ασκήσεις για τη διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

Η Τηλεπικοινωνιακή Επανάσταση τουwimax & Ευρυζωνικές Triple Play Υπηρεσίες. Σκρίμπας Δημήτριος, M.Sc skribas@marac.gr

Η Τηλεπικοινωνιακή Επανάσταση τουwimax & Ευρυζωνικές Triple Play Υπηρεσίες. Σκρίμπας Δημήτριος, M.Sc skribas@marac.gr Η Τηλεπικοινωνιακή Επανάσταση τουwimax & Ευρυζωνικές Triple Play Υπηρεσίες Σκρίμπας Δημήτριος, M.Sc skribas@marac.gr Γενική Περιγραφή WiMAX Τι είναι τοwimax Νέα Τεχνολογία Ασύρματων Δικτύων Πρόσβασης Βασισμένο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΓΜA - ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ FOURIER ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΣΗΜΑΤΩΝ. Περιγράψουµε τον τρόπο ανάπτυξης σε σειρά Fourier ενός περιοδικού αναλογικού σήµατος.

ΑΝΑΠΤΥΓΜA - ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ FOURIER ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΣΗΜΑΤΩΝ. Περιγράψουµε τον τρόπο ανάπτυξης σε σειρά Fourier ενός περιοδικού αναλογικού σήµατος. 3. ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΝΑΠΤΥΓΜA - ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ FOURIER ΑΝΑΛΟΓΙΚΩΝ ΣΗΜΑΤΩΝ Περιγράψουµε τον τρόπο ανάπτυξης σε σειρά Fourier ενός περιοδικού αναλογικού σήµατος. Ορίσουµε το µετασχηµατισµό Fourier ενός µη περιοδικού

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΕ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ Μάιος 2012 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 3 Α. Γενικές Αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΗΣ 19.5.013 ΘΕΜΑ 1 Ένα δίκτυο κινητής τηλεφωνίας τεχνολογίας GSM, με μέγεθος συστάδας (cluster) κυψελών επαναληψιμότητας συχνοτήτων 1, είναι εγκατεστημένο σε μια γεωγραφική περιοχή και

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη Σειρά Ασκήσεων

Δεύτερη Σειρά Ασκήσεων Δεύτερη Σειρά Ασκήσεων ΑΣΚΗΣΗ 1 Από ένα αθόρυβο κανάλι 4 khz παίρνουμε δείγματα κάθε 1 msec. - Ποιος είναι ο μέγιστος ρυθμός μετάδοσης δεδομένων; - Πώς μεταβάλλεται ο μέγιστος ρυθμός μετάδοσης δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Καθηγητής Χρήστος Ι. Μπούρας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών email: bouras@cti.gr, site: http://ru6.cti.gr/ru6/bouras Σκοποί

Διαβάστε περισσότερα

Pipelining και Παράλληλη Επεξεργασία

Pipelining και Παράλληλη Επεξεργασία Pipelining και Παράλληλη Επεξεργασία Εισαγωγή Σωλήνωση - Pipelining Βασισμένη στην ιδέα σωλήνα που στέλνει νερό χωρίς να περιμένει το νερό που μπαίνει σε ένα σωλήνα να τελειώσει water pipe Μπορεί να οδηγήσει

Διαβάστε περισσότερα