Πνευµατικότητα και πνευµατική αξιολόγηση, o ρόλος τους στην παροχή πνευµατικής φροντίδας.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πνευµατικότητα και πνευµατική αξιολόγηση, o ρόλος τους στην παροχή πνευµατικής φροντίδας."

Transcript

1 ιεπιστηµονική Φροντίδα Υγείας(2013) Τόµος 5,Τεύχος 1, 7-12 ISSN Πνευµατικότητα και πνευµατική αξιολόγηση, o ρόλος τους στην παροχή πνευµατικής φροντίδας. Τζούνης Ε. 1, Γουργουλιάνης Κ. 2 1 Νοσηλευτής ΤΕ, MSc, PhD(candidate) ΝΜΥ ΕΟΠΥΥ Βόλου 2 Καθηγητής Πνευµονολογίας, ιευθυντής Πνευµονολογικής Κλινικής Πανεπιστηµιακό Νοσοκοµείο Λάρισας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή: Η πνευµατική αξιολόγηση είναι η διαδικασία κατά την οποία ο επαγγελµατίας υγείας, µπορεί µε τα κατάλληλα εργαλεία να αναγνωρίσει τις πνευµατικές ανάγκες του ασθενή. Τα διάφορα µοντέλα πνευµατικότητας και η συσχέτισή τους µε την υγεία και την ασθένεια βρίσκουν ολοένα και περισσότερες εφαρµογές στην ιατρoνοσηλευτική φροντίδα. Γι αυτό άλλωστε η πνευµατική φροντίδα αναγνωρίζεται πλέον από τη βιβλιογραφία ως ένας σηµαντικός παράγοντας επίδρασης στις βιολογικές και ψυχοσυναισθηµατικές ανάγκες των ανθρώπων. Σκοπός: Η παρούσα βιβλιογραφική ανασκόπηση διεξάγεται µε σκοπό να προσδιοριστεί η επίδραση πνευµατικότητας και της πνευµατικής αξιολόγησης στην παροχή πνευµατικής φροντίδας από τους επαγγελµατίες υγείας Υλικό και Μέθοδος: Αναζητήθηκε βιβλιογραφία στις ηλεκτρονικές βάσεις δεδοµένων του Pubmed. H επιλογή των άρθρων βασίστηκε στο κριτήριο της συσχέτισης της υγείας και της πνευµατικότητας. Οι βασικοί όροι που χρησιµοποιήθηκαν στην αναζήτηση ήταν οι εξής: πνευµατικότητα, πνευµατική φροντίδα, πνευµατική αξιολόγηση, πνευµατικές ανάγκες, πνευµατικός πόνος, πνευµατικότητα και εκπαίδευση. Αποτελέσµατα: Τα τελευταία χρόνια, ολοένα και περισσότερες θεραπευτικές παρεµβάσεις περιλαµβάνουν τις σκέψεις του επαγγελµατία υγείας και του ασθενή, σε σχέση µε την πνευµατικότητα και την πνευµατική φροντίδα. Οι ασθενείς επιθυµούν συζητήσεις πνευµατικού περιεχοµένου µε τους επαγγελµατίες υγείας θεωρώντας ότι η πνευµατική υγεία είναι τόσο σηµαντική όσο και η φυσική υγεία. Για την αξιολόγηση και τη διάγνωση, τόσο ο γιατρός όσο και ο νοσηλευτής πρέπει να αξιολογήσουν εάν η πνευµατικότητα είναι σηµαντική σε έναν ασθενή και εάν οι πνευµατικοί παράγοντες µπορούν να βοηθήσουν ή εµποδίζουν τη θεραπευτική διαδικασία. Στη διαδικασία αξιολόγησης συµβάλλουν διάφορα «µοντέλα» που αφορούν την υγεία και την πνευµατικότητα καθώς και η λήψη πνευµατικού ιστορικού παράλληλα µε το ιστορικό υγείας. Οι επαγγελµατίες υγείας πάντως που αναγνωρίζουν τις δικές τους πνευµατικές τους ανάγκες, διαµορφώνουν αποτελεσµατικότερες θεραπευτικές σχέσεις. Συµπεράσµατα: Η πνευµατική πλευρά της κλινικής φροντίδας είναι σηµαντική. Οι επαγγελµατίες υγείας έχουν πρόσβαση σε συναισθηµατικά φορτισµένες στιγµές των ασθενών τους. Για το λόγο αυτό οποιαδήποτε πιθανή τάση για παρέµβαση στο σύστηµα πεποίθησης των ασθενών, χρειάζεται προσοχή και πρέπει να είναι περιορισµένη. Επειδή η συνειδητοποίηση των πνευµατικών αναγκών επιτυγχάνεται καλύτερα µέσω της εκπαίδευσης, θα έπρεπε τουλάχιστον να προβλέπεται στο πρόγραµµα σπουδών των ιατρονοσηλευτικών σχολών της Ελλάδας. Λέξεις Κλειδιά: πνευµατικότητα, πνευµατική φροντίδα, πνευµατική αξιολόγηση, πνευµατικές ανάγκες, πνευµατικός πόνος, πνευµατικότητα και εκπαίδευση Υπεύθ.Αλ/γιας: Ευθύµιος Τζούνης, Ν.Ιωνία Βόλος, 7

2 Interscientific Health Care (2013) Vol 5, Issue 1, 7-12 ISSN Spirituality and spiritual evaluation, their role in providing spiritual care Tzounis E. 1,Gourgoulianis K. 2 1 RN, MSc, EOPYY Volos 2 Professor of Pneumology, Pneumological Department, University Hospital of Larissa ABSTRACT Introduction: Spiritual evaluation is the procedure in which health professionals are able to recognize the spiritual needs of the patients with the use of the right tools. The specific models of spirituality and their correlation to health and sickness are more and more attached and applied to medical-nursing care. This is why spiritual care is recognized by the bibliography as a significant factor which affects the biological and psycho emotional needs of the people. Aim: This specific review is conducted in order to define the influence of spirituality and spiritual evaluation in providing spiritual care by the healthcare professionals. Μaterial and method: A bibliographic search on the data bases Pubmed using the terms: spirituality, spiritual care, spiritual evaluation, spiritual needs, spiritual pain, teaching on spirituality. Results: The last few years, more and more healing interventions include the patients thoughts and those of the health care professional in relation to spirituality and spiritual care. The patients desire discussions of spiritual content with the health professionals considering spiritual health as important as physical health. In order to evaluate and diagnose, both doctors and nurses should evaluate whether spirituality is important for a patient and whether the spiritual factors can actually help or prevent healing procedure. Moreover, health professionals who actually recognize their own spiritual needs, formulate the most important healing relationships.conclusion: The spiritual area of the clinical care is important. The health care professionals have access to emotionally loaded moments of their patients. This is the reason why, any possible tendency for intervention in their patients belief system needs attention and should be limited. Because awareness of spiritual needs is best achieved through education, should at least be provided in the curriculum of medical and nursing schools in Greece. Keywords: spirituality, spiritual care, spiritual evaluation, spiritual needs, spiritual pain, spirituality and training ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία χρόνια ολοένα και περισσότερο η πνευµατική φροντίδα αναγνωρίζεται ως ένας σηµαντικός παράγοντας επίδρασης στις βιολογικές και ψυχοκοινωνικές ανάγκες των ανθρώπων. Απαραίτητη προϋπόθεση για την παροχή πνευµατικής φροντίδας είναι η πνευµατική αξιολόγηση. Η πνευµατική αξιολόγηση είναι η διαδικασία κατά την οποία οι επαγγελµατίες υγείας µπορούν να αναγνωρίσουν πνευµατικές ανάγκες που αφορούν την ιατρoνοσηλευτική φροντίδα 1.Ένα απόφθεγµα το οποίο έχει τις ρίζες του στον 15 ο αιώνα αναφέρει πως ο ρόλος ενός θεραπευτή είναι «να θεραπεύει ορισµένες φορές, να ανακουφίζει συχνά, να παρηγορεί 8 Corresponding Author Euthumios Tzounis Volos πάντοτε». 2 Ο Prozesky 3 αναφέρει ότι το παραπάνω απόφθεγµα είναι τόσο εύπλαστο, αφού πολύ απλά και έξυπνα αποτυπώνει τις τάσεις µεταξύ θεραπείας (και ζωής) από τη µια πλευρά, την παρηγοριά (και το θάνατο) από την άλλη, την ανακούφιση (και τον πόνο) κάπου στη µέση. Το απόφθεγµα αυτό έχει άµεση σχέση µε την Ιπποκρατική προσέγγιση ότι ο θεραπευτής πρέπει να προσεγγίζει τον πάσχοντα ως ολότητα. Φαίνεται όµως πως ο επαγγελµατίας υγείας που θεραπεύει, ανακουφίζει και παρηγορεί, ξέχασε το πνεύµα ή τουλάχιστον υποτίµησε τις πρακτικές εκείνες που αφορούν την πνευµατική φροντίδα και την πνευµατικότητα 3.

3 Πνευµατικότητα «Η βοήθεια, η θεραπεία και η ωφέλεια αντιπροσωπεύουν τρεις διαφορετικούς τρόπους µε τους οποίους µπορεί κάποιος να αντιµετωπίσει τη ζωή. Όταν βοηθάς, βλέπεις τη ζωή ως αδυναµία. Όταν θεραπεύεις, βλέπεις τη ζωή κατεστραµµένη. Όταν ωφελείς, βλέπεις τη ζωή ως ολότητα. Η βοήθεια και η θεραπεία ίσως να είναι έργο του εγώ, ενώ η ωφέλεια έργο της ψυχής» 4.Στις αρχές του περασµένου αιώνα υπήρξε µια σταδιακή διάκριση µεταξύ της θρησκείας, ως πράξη και πίστη στο ιερό ή το θεϊκό και της πνευµατικότητας, η οποία «ήρθε» για να συγκεκριµενοποιήσει µια έννοια περισσότερο σχετική µε τη συναισθηµατική εµπειρία. 5 Η πνευµατικότητα και η θρησκεία σχετίζονται θεµελιωδώς µε διαφορετικό τρόπο. Ο Sulmasy ορίζει την πνευµατικότητα «ως τους τρόπους εκείνους µε τους οποίους ένας άνθρωπος συνήθως συµπεριφέρεται στη ζωή του σε σχέση µε το ερώτηµα του υπερφυσικού. Η θρησκεία σε αντίθεση, είναι ένα σύνολο από πεποιθήσεις, κείµενα, τελετουργικά και άλλες πρακτικές τις οποίες µοιράζεται µια συγκεκριµένη κοινότητα σε σχέση µε το υπερφυσικό». 6 Έρευνα έδειξε ότι όλο και περισσότεροι Αµερικανοί θεωρούν τους εαυτούς τους πνευµατικούς αλλά όχι θρήσκους. 7 Έρευνα που έγινε στην Ελλάδα το 2008 από τους Τζούνη και συν, σε δείγµα 394 ατόµων, έδειξε ότι το 12% των ερωτηθέντων απάντησε πως έχει µόνο πνευµατική κατανόηση της ζωής του. 8 «Όσοι θεωρούν τους εαυτούς τους «πνευµατικούς αλλά όχι θρήσκους» έχουν γνήσιες πνευµατικές ανάγκες. Επειδή οι θρησκευτικές πρακτικές γι αυτούς τους ανθρώπους δεν καλλιεργούν καµιά γνήσια σχέση µε το υπερφυσικό, ίσως υπάρξει µια ανάγκη να αναπτυχθούν πνευµατικά σύµφωνα µε τις παραδόσεις της πίστης τους». 9 Η θρησκευτικότητα και η πνευµατικότητα µπορούν να θεωρηθούν ως τα δύο κύρια συστατικά της φαινοµενολογίας της πίστης ενός ανθρώπου. Την πρώτη µπορεί κανείς να την παρατηρήσει και σε γενικές γραµµές να την προσδιορίσει ποσοτικά, ενώ η δεύτερη είναι συνήθως υποκειµενική. Σήµερα, ορισµένοι ερευνητές κατηγοριοποιούν τη θρησκευτικότητα σε τρεις υποκατηγορίες : την εγγενή θρησκευτικότητα, την εξωγενή θρησκευτικότητα, και τη θρησκευτικότητα αναζήτησης Αντίθετα, η πνευµατικότητα χωρίζεται στις ακόλουθες υποκατηγορίες: 14 τη γνωστική πνευµατικότητα την πνευµατικότητα προσανατολισµού την άµεση πνευµατικότητα την εµπειρική/ φαινοµενολογική διάσταση της πνευµατικότητας την υπαρξιακή ευηµερία, τις πεποιθήσεις σε παραφυσικά φαινόµενα και τη θρησκευτικότητα. H Anandarajah 15 αναφέρει πως η ανθρώπινη πνευµατικότητα δηλώνεται µέσω συγκεκριµένης γλώσσας που χρησιµοποιούν οι θρησκείες ή άλλες παγκόσµιες απόψεις. ίνει µάλιστα συγκεκριµένα παραδείγµατα: Στο ερώτηµα για το τι γίνεται µετά το θάνατο, αναφέρει πως ο Χριστιανισµός µπορεί να κάνει λόγο για τον παράδεισο και την κόλαση όταν ο Βουδισµός µιλά για το κάρµα και την µετεµψύχωση. Αλλά και στο ερώτηµα για το ποιος είναι ο τρόπος να ζήσεις µια καλή ζωή και να κάνεις σωστές επιλογές, ο Ιουδαϊσµός ίσως να δείχνει το Ταλµούδ και τις 10 Εντολές, όταν ένας άθεος κάνει αναφορά για βασικές κοινωνικές ανθρώπινες αξίες οι οποίες καθοδηγούν πολλές από τις αποφάσεις της ζωής. Τονίζει µάλιστα στο άρθρο της πως «τα ερωτήµατα και οι ανάγκες είναι παγκόσµιες αλλά οι απαντήσεις και οι προσεγγίσεις διαφέρουν» 15. Πνευµατική φροντίδα Η πνευµατική φροντίδα αναγνωρίζεται ως ένας σηµαντικός παράγοντας επίδρασης στις πνευµατικές και ψυχοκοινωνικές ανάγκες των ανθρώπων. Αυτό είναι εµφανές στους ηλικιωµένους, τους ασθενείς και στους ανθρώπους όταν βρίσκονται σε κάποια αναπτυξιακά στάδια όπως για παράδειγµα στην εφηβεία ή στο θάνατο. Οι θρησκευτικές και πνευµατικές πεποιθήσεις µπορούν να ασκήσουν θετικές επιρροές στη ζωή δρώντας ως πηγή έµπνευσης. 16 Η πνευµατική φροντίδα µπορεί επίσης να αντανακλά τις πολύπλευρες εκφράσεις της πνευµατικότητας τις οποίες αντιµετωπίζουν οι επαγγελµατίες υγείας από τους ασθενείς και τις οικογένειές τους. 17 Η εξειδικευµένη πνευµατική φροντίδα συχνά περιλαµβάνει την κατανόηση και τη βοήθεια από συγκεκριµένες θεολογικές πεποιθήσεις ενώ εκτελείται ιδανικά από πρόσωπα µε ειδική εκπαίδευση σε αυτό τον τοµέα. Πνευµατική αξιολόγηση Ο επαγγελµατίας υγείας οφείλει να γνωρίζει, ότι ο πόνος και η δυστυχία µε την οποία έρχεται αντιµέτωπος καθηµερινά στο χώρο εργασίας έχει τουλάχιστον τρεις διαστάσεις, τη σωµατική, την ψυχολογική και την κοινωνική. Αναφέρονται τουλάχιστον τρεις, γιατί µετά το θεµελιώδες έργο της Cecily Saunders στο χώρο της υγείας προστέθηκε και µια τέταρτη, η πνευµατική διάσταση της φροντίδας 3. Οι περισσότεροι επαγγελµατίες υγείας έχουν την ικανότητα να αντιµετωπίζουν τη βιοψυχοκοινωνική διάσταση της φροντίδας, δυστυχώς όµως, τις περισσότερες φορές παραλείπουν να αντιµετωπίσουν αυτό που αναφέρεται πλέον στη διεθνή βιβλιογραφία ως η πνευµατική διάσταση του πόνου και της δυστυχίας. Το «International Work Group on Death, Dying and Bereavement» ( ιεθνής Οµάδα Εργασίας για το Θάνατο, τη διαδικασία του Θανάτου και το Πένθος) δηµοσίευσε µια µελέτη µε τίτλο «Assumptions and Principles of Spiritual Care» (Παραδοχές και Αρχές της Πνευµατικής Φροντίδας) (1990) όπου αναφέρει τα εξής σηµαντικά «Κάθε άνθρωπος έχει µια πνευµατική διάσταση. Στην ολιστική φροντίδα ενός ατόµου, η πνευµατική του/της φύση πρέπει να ληφθεί υπόψη µε τις συναισθηµατικές και νοητικές 9

4 διαστάσεις Όταν αντιµετωπίζεις µια ασθένεια τελικού σταδίου, ο θάνατος και η απώλεια µπορούν να γίνουν κίνητρο για πνευµατική προαγωγή» 18 Κάθε άτοµο έχει µια πνευµατική διάσταση και περιβάλλεται από πνευµατική ενέργεια. Όταν ψάχνει για νόηµα, το να εµβαθύνει στις ανθρώπινες σχέσεις µέσο της αγάπης και όταν εδραιώνει µια επικοινωνία µε το υπερφυσικό ον, το άτοµο µπορεί να βιώσει πνευµατικό ευ ζείν και να αναπτυχθεί ως ανθρώπινη υπόσταση. Τυπικές ενασχολήσεις της πνευµατικότητας είναι η σκέψη, η επιλογή αξιών, η αναζήτηση για νόηµα, η ηθική λογική, οι θρησκευτικές ανησυχίες και το χιούµορ ως έκφραση αγάπης. 19 Το να συζητήσει κάποιος ανοιχτά για την πνευµατικότητα χωρίς να δηµιουργεί καχυποψία, χρειάζεται άνεση και βεβαιότητα, κυρίως για τη δική του γνώση και τα δικά του συναισθήµατα πάνω στα πνευµατικά ζητήµατα. Έτσι και για τον επαγγελµατία υγείας, το πρώτο βήµα όσον αφορά την πνευµατική υγεία του ασθενή, είναι να αξιολογήσει πρώτα τη δική του πνευµατική υγεία, ένα θέµα δυστυχώς που δεν προβλέπεται από το πρόγραµµα σπουδών σε πολλές ιατρικές και νοσηλευτικές σχολές. Ο Prozesky 3 τονίζει πως «οι φοιτητές πρέπει να γνωρίζουν πως πολλοί ασθενείς «σωµατοποιούν», αυτά που παρουσιάζουν ως σωµατικά ενοχλήµατα, όταν το πραγµατικό τους πρόβληµα είναι η δυστυχία τους. Έχουν την υποχρέωση να αναγνωρίζουν και να επιλύουν τέτοιου είδους συµπεριφορές κατά τη διάρκεια µιας ιατρικής επίσκεψης ή µιας νοσηλευτικής διεργασίας υστυχώς, η κατάρτιση για τους επαγγελµατίες υγείας ήταν και συνεχίζει να είναι πολυκερµατισµένη. Όλοι έχουν εκπαιδευθεί µόνο µέσα στους τοµείς που συνδέονται µε την ειδικότητα τους. Ο θεολόγος εξετάζει τα πνευµατικά θέµατα, ο ψυχολόγος τα θέµατα της ψυχής (του µυαλού και των συναισθηµάτων), και ο παθολόγος θέµατα που αφορούν την παθολογία. Για το λόγο αυτό, οι περισσότεροι επαγγελµατίες υγείας δεν έχουν την κατάλληλη εµπειρία στο να εξετάζουν πνευµατικά ζητήµατα και ως εκ τούτου είναι απρόθυµοι να θίξουν το θέµα της πνευµατικότητας µε τους ασθενείς τους. Με τις νέες προοπτικές που υπάρχουν στις επιστήµες υγείας αλλά και την αποδεδειγµένη επιρροή της πνευµατικότητας στη φυσική και βιολογική διάσταση του ατόµου, οι επαγγελµατίες θα πρέπει να επανεξετάσουν τα θέµατα που αφορούν την πνευµατική υγεία Η πνευµατική αξιολόγηση είναι η διαδικασία µε την οποία οι επαγγελµατίες υγείας µπορούν να προσδιορίσουν τις πνευµατικές ανάγκες ενός ασθενή σχετικά µε την ιατρική και τη νοσηλευτική φροντίδα. Οι γιατροί και οι νοσηλευτές µπορούν να αρχίσουν να ενσωµατώνουν την πνευµατικότητα στην ιατρική και τη νοσηλευτική πρακτική µε τρεις τρόπους: (1) µε την επιστηµονική µελέτη του αντικειµένου (2) µε την αξιολόγηση της πνευµατικότητας του ασθενή και τη διάγνωση του πνευµατικού άγχους και (3) µε τις θεραπευτικές παρεµβάσεις. Η επιστηµονική µελέτη περιλαµβάνει την αξιολόγηση των στοιχείων που συνδέουν την πνευµατικότητα και την υγεία αλλά και την περαιτέρω µελέτη, τον προγραµµατισµό, και τη διευκρίνιση των αποτελεσµάτων αυτών. Για την αξιολόγηση και τη διάγνωση, τόσο ο γιατρός όσο και ο νοσηλευτής πρέπει να αξιολογήσουν εάν η πνευµατικότητα είναι σηµαντική σε έναν ασθενή και 10 εάν οι πνευµατικοί παράγοντες µπορούν να βοηθήσουν ή εµποδίζουν τη θεραπευτική διαδικασία. Οι θεραπευτικές παρεµβάσεις περιλαµβάνουν τις σκέψεις ενός ασθενή σε σχέση µε την πνευµατικότητα και τις υποδείξεις σχετικά µε την πρόληψη και την ιατρική και τη νοσηλευτική φροντίδα Ένα ακόµη βήµα στην παροχή πνευµατικής φροντίδας είναι να καθοριστεί το καθεστώς της πνευµατικής υγείας του ασθενή. Ο στόχος του επαγγελµατία υγείας είναι να συµπεριλάβει την πνευµατικότητα στο ιατρικό και το νοσηλευτικό ιστορικό ώστε να αξιολογήσει την πνευµατική υγεία του ασθενή. Ένας ασθενής που έχει πνευµατική υγεία: 27 1) συνδέει τη σηµασία και το σκοπό µε τα γεγονότα της ζωής, συµπεριλαµβανοµένης και της ασθένειας 2) έχει ελπίδα, πίστη, και σχετική απουσία ενοχής 3) είναι σε θέση να αγαπήσει και να συγχωρήσει, όχι µόνο τον εαυτό του αλλά και τους άλλους 4) συµµετέχει στο γέλιο και τους εορτασµούς και 5) συµµετέχει σε πρακτικές της κοινότητας που αφορούν την πίστη, τη λατρεία, την προσευχή και το διαλογισµό Από την άλλη, ο πνευµατικός πόνος αναγνωρίζεται από τις ερωτήσεις των ασθενών µε κυριότερη αυτή: «γιατί να συµβαίνει αυτό σε εµένα;». Η απώλεια του νοήµατος, η µείωση της ικανότητας για αυτοπροσδιορισµό, η έλλειψη της ανθρώπινης επικοινωνίας και η αίσθηση ότι αισθάνεσαι αποσυνδεµένος µε το υπέρτατο ον, έχουν πολύ συχνά ως επακόλουθο τον πνευµατικό πόνο. 19 O Deeken αναγνωρίζει 9 τύπους φόβου και άγχους σχετικά µε το θάνατο οι οποίοι αποτελούν πηγή πνευµατικού πόνου. 19 1) Φόβος του πόνου 2) Φόβος της µοναξιάς 3) Φόβος των δυσάρεστων εµπειριών 4) Φόβος του να γίνεις βάρος στην οικογένεια και την κοινωνία 5) Άγχος απέναντι στο άγνωστο 6) Φόβος του θανάτου ως αποτέλεσµα του φόβου για τη ζωή 7) Φόβος για το θάνατο ως αίσθηµα ότι οι στόχοι της ζωής είναι ακόµη ανεκπλήρωτοι 8) Φόβος του θανάτου ως φόβος της προσωπικής ανυπαρξίας 9) Φόβος του θανάτου ως φόβος της κρίσης και τιµωρίας µετά το θάνατο. H Dr. Anandarajah 15 στο άρθρο της «Τhe 3H and BMSET Models for Spirituality in Multicultural Whole - Person Medicine» αναφέρει πως ο πνευµατικός πόνος βρίσκει εφαρµογή στο µοντέλο της όπου η πνευµατικότητα χωρίζεται σε τρεις διαστάσεις, τη γνωστική (το κεφάλι), την εµπειρική (την καρδιά) και τη συµπεριφορική (τα χέρια). Εδώ φαίνονται αναλυτικά όλοι οι παράµετροι που αφορούν ξεχωριστά την κάθε µια από τις διαστάσεις που αναφέρει η Dr. Anandarajah: 15 Οι διαστάσεις της Πνευµατικότητας κατά Anandarajah: Γνωστική(κεφάλι): 1. Πιστεύω,

5 2. αξίες, 3. ιδανικά, 4. νόηµα, 5. σκοπός, 6. αλήθεια, 7. πίστη Εµπειρική (καρδιά): 1. Αγάπη( συµπόνια, αλτρουισµός, συγχώρεση) 2. Ελπίδα 3. Σύνδεση µε: τον εαυτό µας, τους άλλους, την κοινότητα, το περιβάλλον, τη φύση. 4. Η υπερφυσική εσωτερική µας ενέργεια (δύναµη, εσωτερική γαλήνη, παρηγοριά, υποστήριξη) 5. Εµπιστοσύνη, 6. το υπερφυσικό Συµπεριφορική (χέρια): 1. Καθήκοντα, 2. καθηµερινή συµπεριφορά 3. Επιλογές: επιλογές ζωής, ιατρικές επιλογές 4. Συγκεκριµένες πρακτικές: (προσευχή, διαλογισµός, γιόγκα, ψαλµωδία τελετουργικό, δίαιτα) 5. Συµµετοχή σε θρησκευτικές κοινότητες H Dr. Anandarajah 15 αναφέρει συγκεκριµένα παραδείγµατα όπου ο πνευµατικός πόνος συνδέεται µε τις τρεις διαστάσεις της πνευµατικότητας: «Μια µητέρα η οποία έχασε το παιδί της αναρωτιέται εάν αυτή η απώλεια είναι µια θεϊκή τιµωρία για κάτι που έκανε νωρίτερα στη ζωή της ενώ ταυτόχρονα βιώνει πνευµατικό πόνο στη γνωστική διάσταση (ΚΕΦΑΛΙ). Ένας ασθενής ο οποίος πεθαίνει από καρκίνο και παρατηρεί τους επαγγελµατίες υγείας αλλά και την οικογένεια του να αποµακρύνονται από αυτόν, αισθάνεται πνευµατικό πόνο στην εµπειρική διάσταση (ΚΑΡ ΙΑ). Ένας µετανάστης ο οποίος νοσεί, χωρίς πρόσβαση στην οικογενειακή θαλπωρή ή τη θρησκευτική του κοινότητα, ίσως να µην µπορέσει να εκπληρώσει σηµαντικά τελετουργικά τα οποία τον στηρίζουν, οπότε βιώνει πνευµατικό πόνο στη συµπεριφορική διάσταση (ΧΕΡΙΑ). Ταυτόχρονα όµως ο ασθενής βιώνει τον πνευµατικό πόνο και στις τρεις διαστάσεις. Η µητέρα η οποία έχασε το παιδί της, αγωνίζεται για νόηµα στη ζωή της (ΚΕΦΑΛΙ), ίσως να αισθάνεται απόµακρη από το Θεό (ΚΑΡ ΙΑ) και να θεωρεί τον εαυτό της ανίκανο να προσευχηθεί για βοήθεια (ΧΕΡΙΑ)» 15. Ο Sulmasy αναφέρει πως «µια γυναίκα µε καρκίνο της µήτρας ίσως να πιστεύει ότι τιµωρείται από το Θεό για µια έκτρωση που έκανε όταν ήταν στην εφηβεία και γι αυτό µοιρολατρικά αρνείται να δεχθεί οποιαδήποτε θεραπεία. Η γυναίκα αυτή, χρειάζεται βοήθεια από κάποιον εξειδικευµένο και κατάλληλα εκπαιδευµένο, ώστε να µπορέσει να ανταποκριθεί στον πόνο της, ο οποίος έχει φυσικούς, νοητικούς και πνευµατικούς προσανατολισµούς» 6. Οι πνευµατικές ανάγκες και ο επαγγελµατίας υγείας Η συνειδητοποίηση των πνευµατικών αναγκών επιτυγχάνεται καλύτερα µέσω της εκπαίδευσης. 28 Αυτοί πάντως που αναγνωρίζουν τις πνευµατικές τους ανάγκες, διαµορφώνουν αποτελεσµατικότερες 29 θεραπευτικές σχέσεις. Οι ασθενείς επιθυµούν συζητήσεις πνευµατικού περιεχοµένου µε τους γιατρούς θεωρώντας ότι η πνευµατική υγεία είναι τόσο σηµαντική όσο και η φυσική υγεία. Σε τρεις διαφορετικές µελέτες που έγιναν το 1994, το 1999 και το 2000, τα αποτελέσµατα έδειξαν πως οι ασθενείς δήλωσαν πως οι πνευµατικές συζητήσεις πραγµατοποιούνται σπάνια µε το ιατρικό προσωπικό Άλλη έρευνα, έδειξε ότι σε ποσοστό 45%, ασθενείς οι οποίοι δεν πίστευαν σε καµία θρησκεία, θεωρούσαν πως οι γιατροί έπρεπε να ερευνήσουν µε ευγένεια τις πνευµατικές ανάγκες των ασθενών τους. Εν τούτοις, όταν οι ασθενείς απαντούσαν ότι δεν έχουν πνευµατικές ή θρησκευτικές ανησυχίες ή δεν επιθυµούσαν να εξεταστεί η πνευµατικότητα τους µέσα το πλαίσιο της σχέση ασθενή γιατρού, ο τελευταίος έπρεπε να σεβαστεί την άρνησή τους. 33 Ποιοτική έρευνα µελέτησε τις αντιλήψεις των ασθενών σχετικά την πνευµατικότητα αλλά και τo εάν θεωρούν το νοσηλευτή ως κάποιον που παρέχει πνευµατική φροντίδα. Οι συµµετέχοντες συµφώνησαν ότι κατά τη διάρκεια της εισαγωγής και παραµονής τους στο νοσοκοµείο, οι νοσηλευτές ήταν ευγενικοί και στοργικοί, όµως αυτές οι συµπεριφορές δεν θεωρήθηκαν ως πνευµατική φροντίδα. Παρόλο το µικρό µέγεθος του δείγµατος, 8 ενήλικοι άνω των 21 ετών, τα συµπεράσµατα προτείνουν ότι οι ασθενείς δεν αντιλαµβάνονται την πνευµατική φροντίδα ανάµεσα στους ρόλους της νοσηλευτικής και εποµένως δεν µοιράστηκαν τις πνευµατικές ανησυχίες τους µε τους νοσηλευτές. 34 Σε έρευνα 299 νοσηλευτών οι οποίοι εργάζονται σε νοσοκοµεία, το 92% των ερωτηθέντων πίστευε ότι η πνευµατικότητα θα µπορούσε να προσφέρει στους ασθενείς τους εσωτερική γαλήνη, να τους δώσει εσωτερική δύναµη, να τους προσφέρει εσωτερική χαλάρωση και καθώς και µια αίσθηση συνεκτικότητας µε τους άλλους. 35 Συµπέρασµα Η µελέτη και η κατανόηση της πνευµατικότητας καθώς και ο τρόπος παρέµβασης αυτής στην πορεία της υγείας του ασθενούς, βοηθά στην βελτίωση της παρεχόµενης φροντίδας, ανοίγει νέες προοπτικές στη θεώρηση της φροντίδας και συµβάλλει στην καλύτερη αντιµετώπιση των ασθενών από τους επαγγελµατίες υγείας. Αυτός που γνωρίζει καλά τους ασθενείς του διαµορφώνει µια καλύτερη θεραπευτική σχέση. Η πνευµατική πλευρά της κλινικής φροντίδας είναι σηµαντική. Εντούτοις, θα πρέπει οι επαγγελµατίες υγείας να είναι προσεκτικοί και να στέκονται δίπλα στον ασθενή στις δύσκολες στιγµές της ζωής του, τη στιγµή µάλιστα που αισθάνεται ιδιαίτερα ευάλωτος, οπότε και πρέπει να αποφεύγονται φαινόµενα προσηλυτισµού, καθ ότι η διάκριση µεταξύ πνευµατικότητας και θρησκευτικότητας είναι σε πολλές περιπτώσεις αρκετά δύσκολη. Στόχος του επαγγελµατία υγείας είναι η αποδοχή της ιδιαιτερότητας και µοναδικότητας του ατόµου και κατά αντιστοιχία της ιδιαιτερότητας και µοναδικότητας της δικής του πνευµατικότητας και των δικών του πνευµατικών αναγκών. Πολλές ιατρικές σχολές ανά τον κόσµο έχουν εντάξει στο πρόγραµµα σπουδών τους τη διδασκαλία θεµάτων που αφορούν την πνευµατικότητα και την 11

6 υγεία. ιδάσκονται τον τρόπο µε τον οποίο µπορούν να λαµβάνουν ένα πνευµατικό ιστορικό αλλά και πότε πρέπει να αναφέρονται σε ιερείς, όταν προκύπτουν ζητήµατα που άπτονται του τοµέα στους. 36 Έρευνα του 2008 έδειξε ότι το 59% των Ιατρικών Σχολών στη Βρετανία έχουν µαθήµατα ή περιεχόµενο που σχετίζετε µε την πνευµατικότητα και την υγεία. 37 Στις Η.Π.Α το ποσοστό αυτό φτάνει το 90% σύµφωνα µε έρευνα του Επειδή η συνειδητοποίηση των πνευµατικών αναγκών επιτυγχάνεται καλύτερα µέσω της εκπαίδευσης, θα έπρεπε τουλάχιστον να προβλέπεται στο πρόγραµµα σπουδών των ιατρονοσηλευτικών σχολών της χώρας µας. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. O Connor PM. Spiritual elements of hospice care. Hosp J 1986; 2: Anonymous in MB Strauss (ed). Familiar medical quotations. Boston: Little, Brown and Co., Prozesky D. Spirituality as an element of health science education and practice. Afr J Psychiatry 2009; 12: Remen, RN. Kitchen Table Wisdom: Stories That Heal. New York: Riverhead Books; King Μ, Koenig HG. Conceptualising spirituality for medical research and health service provision. BMC Health Services Research 2009, 9: Sulmasy D. Spirituality, Religion, and Clinical Care. CHEST 2009; 135: Kosmin BA, Mayer E. American religious identification survey Available at: www. gc.cuny.edu/ faculty/research_briefs/aris.pdf. Accessed January 26, Τζούνης Ε, Τζούνη Μ, Γκούβα Μ, Παπασταύρου Ε, Κοτρώτσιου Ε, Γουργουλιάνης Κ. Πνευµατικότητα και Θρησκευτικότητα: Μια ποιοτική ανάλυση σε γενικό πληθυσµό της Θεσσαλίας. Interscientific Health Care 2009; 1(2): Allport GW, Ross JM. Personal religious orientation and prejudice. J Pers Soc Pshych 1967; 5: Batson CD, Schoenrade PA. Measuring religion as Quest: Validity concerns. J Scien Study Religion 1991; 30: Maltby J, Lewis CA. Measuring Intrinsic and Extrinsic Orientation Toward Religion: Amendments for its use among religious and non-religious samples. Personal Indiv Differences 1996; 21: Maltby J, Day L: Amending a measure of the Quest Religious Orientation: Applicability of the scale's use among religious and non-religious persons. Personal Indiv Differences 1998; 25: Bufford RK, Paloutzian RF, Ellison CW. Norms for the spiritual well-being scale. J Psychol Theol 1991; 19: Anandarajab G. Τhe 3H and BMSET Models for Spirituality in Multicultural Whole - Person Medicine. Annals of Family Medicine. Sept/Oct 2008; 6(5): Walsh, F. Strengthening family resilience. New York: The Guildford Press; Derrickson BS. The spiritual work of the dying. Hosp J 1996; 11: International Working Group on Death, Dying and Bereavement. Assumptions and principles of spiritual care. Death Studies 1990; 14: Deeken Α. An Inquiry about Clinical Death- Considering Spiritual Pain. Keio J Med 2009; 58(2): Aldridge D. Spirituality, healing and medicine. Br J Gen Pract 1991; 41: McKee DD, Chappel JN. Spirituality and medical practice. J Fam Pract 1992; 35: McBride JL. The new focus on spirituality in medicine. J Med Assoc Ga 1998; 87: Ross L. The spiritual dimension. Int J Nurs Stud 1995; 32: Smucker C. A phenomenological description of the experience of spiritual distress. Nurs Diagn 1996; 7: Μucker C. A phenomenological description of the experience of spiritual distress. Nurs Diagn 1996; 7: Stoll RI. Guidelines for spiritual assessment. Am J Nurs 1979; 79: Kuhn C. A spiritual inventory of the medically ill patient. Psych Med 1988; 6: Yawar A, John R. Spirituality in medicine: what is to be done? The Royal Society of Medicine Soc Med. 2001; 94(10): Culliford L. Spirituality and clinical care. BMJ. 2002; 325: King DE, Bushwick B. Beliefs and attitudes of hospital inpatients about faith healing and prayer. J Fam Pract. 1994; 39: Ehman JW, Ott BB, Short TH, Ciampa RC, Hansen- Flaschen J. Do patients want their physicians to inquire about their spiritual or religious beliefs if they are gravely ill? Arch Intern Med. 1999; 159: Koenig HG. Religion, spirituality, and medicine: Application to clinical practice. JAMA. 2000; 284: Sulmasy DP. Evidence-Based Case Review: Addressing the religious and spiritual needs of dying patients. West J Med Oct; 175(4): Cavendish R, Konecny L, Naradovy L, Luise BK, Como J, Okumakpeyi P, Mitzeliotis C, Lanza M. Patients' perceptions of spirituality and the nurse as a spiritual care provider. Holistic Nurs Pract Jan Feb; 20 (1): Grant D. Spiritual interventions: How, when, and why nurses use them. Holist Nurs Pract 2004; 18: Puchalsky C. Spirituality and medicine: curricula in medical education. J cancer Edu 2006, 21 : Neely D, Minford EJ. Current status of teaching on spirituality in UK Medical Schools. Medical Education 2008, 42: Koenig HG, Hooten EG. Lindsay Calkins E, Meador KG. Spirituality in Medical School Curricula: Findings from a National Survey. Int. J. Psychiatry Med 2010, 40:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΣΑΥΤΡΡΤΘΜΑ ΕΜΙΝΑΡΙΑ/ΕΡΓΑΣΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΓΓΕΝΕΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΑΛΠΟΝΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ Το Πανελλήνιο Ινστιστούτο Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων (P.I.N.Dis) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία Νόσου

Διαβάστε περισσότερα

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Νόσημα: Άσθμα. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Καθηγητής Χρήστος Λιονής UNIVERSITY OF CRETE FACULTY OF MEDICINE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ «Ανάπτυξη 13 Κατευθυντήριων Οδηγιών Γενικής Ιατρικής για τη διαχείριση των πιο συχνών νοσημάτων και καταστάσεων υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας», Κωδικός MIS: 464637 Νόσημα: Άσθμα Ομάδα εργασίας:

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικότητα και Θρησκευτικότητα: Μια ποιοτική ανάλυση σε γενικό πληθυσµό της Θεσσαλίας.

Πνευµατικότητα και Θρησκευτικότητα: Μια ποιοτική ανάλυση σε γενικό πληθυσµό της Θεσσαλίας. Interscientific Health Care (2009) Vol 1, Issue 2, 67-76 Πνευµατικότητα και Θρησκευτικότητα: Μια ποιοτική ανάλυση σε γενικό πληθυσµό της Θεσσαλίας. Τζούνης Ε. 1, Τζούνη Μ. 2, Γκούβα Μ. 3, Παπασταύρου Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α

, α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194. α α α α α α α α α «α µα. α α µ «α α µα» α , α µα.., asotirakis@aegean.gr, 2241025931 α α α, α µα.., kmath@otenet.gr, 2241065194 ΠΕΡΙΛΗΨΗ α α α α µα α 04. α α α α α α α α α α «α µα µα» µ µ α µα α α α α µ α α µ «α α µα» α µα α α µ α µ α α α α α

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας

Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Πρακτική στους διαγωνισμούς προμήθειας υλικών στις Ευρωπαϊκές χώρες Χριστόφορος. Ολύμπιος Καρδιολογικό Τμήμα, Γ.Ν. Ελευσίνας ΘΡΙΑΣΙΟ Πρακτική

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Αρχειονοµίας-Βιβλιοθηκονοµίας Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Σπουδών2007-2008 ιδάσκουσα: Κατερίνα Τοράκη (Οι διαλέξεις περιλαµβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM

Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM Bring Your Own Device (BYOD) Legal Challenges of the new Business Trend MINA ZOULOVITS LAWYER, PARNTER FILOTHEIDIS & PARTNERS LAW FIRM minazoulovits@phrlaw.gr What is BYOD? Information Commissioner's Office

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση

Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση Η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας ως βασικός πυλώνας του Εθνικού Συστήματος Υγείας πριν, κατά και μετά την κρίση ΤΑΣΟΣ ΦΙΛΑΛΗΘΗΣ Καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Κρήτης Εκδήλωση «Υγεία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous

Τύπος. Ανακτήθηκε 1 Οκτωβρίου 2014, από http://www.iatrikostypos.com/iatrikos-meypografi/oi-omades-balint-kai-i-xrisomotita-tous-gia-tous-giatrous ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ BALINT KAI H ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΙΑΤΡΟΥΣ 1 Οι ομάδες Balint δημιουργήθηκαν από τον γιατρό και ψυχαναλυτή Michael Balint (1896-1970) και την σύζυγό του Enid στη Μεγάλη Βρετανία στη δεκαετία

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ #6005 ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ Σας καλωσορίζουμε στην πρώτη σας συγκέντρωση των Ανώνυμων Οικογενειών! Δείξατε ότι έχετε πολύ θάρρος και ότι στα αλήθεια νοιάζεστε με το να

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ Ραφαέλλα Ζάττα Λεμεσός 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βάλια Τσοπόκη, Φωτεινή Τολίκα Γενική ΕΞΥΠΠ Προστασία Α.Ε. Νοσηλεύτριες Επαγγελματικής υγείας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Νοσηλευτική επαγγελματικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης

Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Εργασιακό στρες και Σύνδρομο Επαγγελματικής Εξουθένωσης λειτουργών υγείας Κωνσταντινος Ν Φουντουλάκης Επικουρος Καθηγητής Ψυχιατρικής Γ Παν Ψυχιατρική Κλινική ΠΓΝ ΑΧΕΠΑ Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

www.almarealestate.gr Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015

www.almarealestate.gr Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015 Προφίλ Γραφείου 2015 Office Profile 2015 Περιεχόμενα Contents 01 02 03 04 05 06 Ποιοί Είμαστε - Who we are Τι κάνουμε - What we do Τι κάνουμε διαφορετικά - What we do differently Τι έχουμε πετύχει - What

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ψυχοθεραπεία;

Τι είναι ψυχοθεραπεία; (M. HERSEN και W. SLEDGE, Encyclopedia of Psychotherapy Academic Press, 2002) 1 Τι είναι ψυχοθεραπεία; Ψυχοθεραπεία είναι η λεκτική επικοινωνία μεταξύ θεραπευόμενου και ψυχοθεραπευτή με σκοπό : Την διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ιατρική Ένωση

Παγκόσμια Ιατρική Ένωση Δράση: «Κατάρτιση δημοσίων λειτουργών (ιατρικών λειτουργών, ψυχολόγων κτλ) για διαπίστωση βασανιστηρίων και ανίχνευση ειδικών αναγκών σε θύματα βασανιστηρίων» Εκπαιδευτής: Dr. Thomas Wenzel Medical University

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή Ψυχολογία

Οργανωσιακή Ψυχολογία Οργανωσιακή Ψυχολογία Ιωάννης Νικολάου Επίκουρος Καθηγητής Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα ιοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας www.inikolaou.gr inikol@aueb.gr Ιωάννης Νικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK 2 Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΗΓΜΕΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Αξιολόγηση της αποδιδόμενης

Διαβάστε περισσότερα

Κουλτούρα και Νοσηλευτική Εκπαίδευση: Νέες προοπτικές και

Κουλτούρα και Νοσηλευτική Εκπαίδευση: Νέες προοπτικές και ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ Copyright 2008 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Κουλτούρα και Νοσηλευτική Εκπαίδευση: Νέες προοπτικές και αναγκαιότητες στην Ελληνική Νοσηλευτική πραγματικότητα Γεωργία Κ. Γερογιάννη, 1 Αικατερίνη N. Πλεξίδα

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 «GREECE BULGARIA» Timeline 02 Future actions of the new GR-BG 20 Programme June 2015: Re - submission of the modified d Programme according

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση

ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση ΖΩΝΤΑΣ ΜΕ ΚΥΣΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α Αγγελική Πρεφτίτση Όταν, σε ηλικία 11 ετών, µου ανακοίνωσαν ότι πάσχω από Κυστική Ίνωση, µια ασθένεια παντελώς άγνωστη σε µένα µέχρι τότε, είναι αλήθεια πως δεν θορυβήθηκα

Διαβάστε περισσότερα

Κάρτες Υπευνθύμισης για τη Λήψη Φαρμάκων

Κάρτες Υπευνθύμισης για τη Λήψη Φαρμάκων Royal District Nursing Service (RDNS) Κάρτες Υπευνθύμισης για τη Λήψη Φαρμάκων Greek translation ERC130846 Σημειώσεις / Notes RDNS Medication Reminder Cards (Greek translation) Home and Community Care

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions A Wolff, 1 J Browne, 1 W P Whitehouse 1,2 1 Family Health Division, Nottingham

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D)

ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) ΚΛΙΜΑΚΑ ΤΟΥ HAMILTON ΓΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΠΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ (HAM-D) Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ HAM-D : Για κάθε ερώτηση, επιλέξτε τον αριθµό εκείνο που αντιπροσωπεύει καλύτερα τον/την ασθενή κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία

ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ. Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρεία ΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΣΙΕ ΤΓΕΙΑ ΚΑΙ ΦΟΙΣΗΣΕ Το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης του Πανελλήνιου Ινστιστούτου Νευροεκφυλιστικών Νοσημάτων ( P.I.N.Dis ) σε συνεργασία με την Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι

Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Γιατί πρωτοκάνουν σεξ οι έφηβοι Αλέξανδρος Ζησόπουλος Ουρολόγος ΕΦΗΒΕΙΑ Η εξελικτική διεργασία στη ζωή του ανθρώπου που αρχίζει ''βιολογικά'' µε τις µεταβολές της φυσιολογίας της ήβης και τελειώνει ''ψυχολογικά''

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα

Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές. Εύη Κυράνα Γνωριμία με τις ψυχοσεξουαλικές θεραπείες Εύη Κυράνα Από τον Φρόυντ στους PDE5i Ψυχαναλυτική προσέγγιση Αρχή 20 αιώνα 60 s Κεντρική ιδέα: εσωτερικές συγκρούσεις παιδικής ηλικίας Αιτία σεξουαλικών προβλημάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012

Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΚΑΙ ΜΑΙΩΝ CYPRUS NURSES AND MIDWIVES ASSOCIATION Περί Νοσηλευτικής και Μαιευτικής Νόμοι 1988-2012 Κανονισμοί δυνάμει της παραγράφου (στ) του άρθρου 22 ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β Μ. ΓΡΥΠΑΡΗΣ 1 & Θ. ΜΠΑΡΤΖΑΝΑΣ" Περίληψη Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η μηχανογραφημένη μορφή των δεδομένων και η στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT Αρχιτεκτονικές και διακοσμητικές μελέτες, με λειτουργικό και σύγχρονο σχέδιασμό, βασισμένες στην μοναδικότητα του πελάτη. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Ανάλυση των χαρακτηριστικών των προϊόντων και ένταξη του τρόπου

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Η Εξυπηρέτηση Πελάτη ως πρακτική στη σύγχρονη επιχειρηµατική πραγµατικότητα της Ελλάδας και του Κόσµου

Η Εξυπηρέτηση Πελάτη ως πρακτική στη σύγχρονη επιχειρηµατική πραγµατικότητα της Ελλάδας και του Κόσµου Η Εξυπηρέτηση Πελάτη ως πρακτική στη σύγχρονη επιχειρηµατική πραγµατικότητα της Ελλάδας και του Κόσµου ηµήτρης Γεωργόπουλος Γενικός Εµπορικός ιευθυντής Ο Μύθος... και η Αλήθεια Οι πελάτες αγοράζουν προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Master of science in Networking and Data Communications Ακαδημαϊκό Έτος 2013-2014 Συνδιοργάνωση Το ΤΕΙ Πειραιά και το πανεπιστήμιο Kingston της Μεγάλης Βρετανίας συνδιοργανώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα