Χρόνια υποτροπιάζουσα πολυεστιακή οστεομυελίτιδα στα παιδιά. Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χρόνια υποτροπιάζουσα πολυεστιακή οστεομυελίτιδα στα παιδιά. Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία;"

Transcript

1 ÅñåõíçôéêÞ åñãáóßá EΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑ 2006,17(3): Χρόνια υποτροπιάζουσα πολυεστιακή οστεομυελίτιδα στα παιδιά. Υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία; Μ. ΤΡΑΧΑΝΑ C. PILKINGTON P. WOO Great Ormond Street Hospital For Children, NHS Trust (GOS), London, UK ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η χρόνια υποτροπιάζουσα πολυεστιακή οστεομυελίτιδα (ΧΥΠΟ) είναι μια σπάνια, χρόνια, μη λοιμώδης, φλεγμονώδης νόσος του μυοσκελετικού συστήματος, η οποία χαρακτηρίζεται από απρόβλεπτη πορεία με εξάρσεις και αυτόματες υφέσεις. Οι οστικές βλάβες εμφανίζονται κλινικά σαν επίμονο, υποτροπιάζον άλγος και ευαισθησία που επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των πασχόντων παιδιών και των οικογενειών τους. Η μελέτη αυτή αποσκοπεί στο να παρουσιάσει τα κλινικά χαρακτηριστικά, τα εργαστηριακά ευρήματα και την έκβαση της νόσου ανάλογα με τη θεραπεία που χρησιμοποιήθηκε. Οκτώ κορίτσια και 4 αγόρια, ηλικίας 20 μηνών έως 11 ετών παρακολουθήθηκαν για ΧΥΠΟ από το 1996 έως το 2004, στο Νοσοκομείο GOS του Λονδίνου, με βάση τις οστικές βλάβες στις ακτινογραφίες, την αυξημένη συγκέντρωση ραδιενεργού υλικού στις ίδιες περιοχές, τις αρνητικές καλλιέργειες για μικροοργανισμούς στο υλικό της βιοψίας και την ιστολογική ένδειξη για μη ειδική χρόνια οστεομυελίτιδα. Η μέση διάρκεια παρακολούθησης ήταν 3,5 χρόνια και ο μέσος αριθμός εξάρσεων για κάθε ασθενή ήταν 4 κάθε χρόνο. Οι κύριες κλινικές εκδηλώσεις της νόσου ήταν ο πόνος, η διόγκωση και η χωλότητα. Οι περισσότεροι ασθενείς (11/12) είχαν πολλαπλή εντόπιση του πόνου. Οι 7/12 είχαν αυξημένη ΤΚΕ (μέση τιμή 41,4) και είχαν χειρότερη πρόγνωση από τους ασθενείς με φυσιολογική ΤΚΕ. Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ) και τα αναλγητικά φάρμακα τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στους περισσότερους ασθενείς (12/12 και 9/12 αντίστοιχα) βοήθησαν συμπτωματικά στον έλεγχο του πόνου αλλά δεν ανέκοψαν την πορεία της νό- 246

2 Ì. ÔÑÁ ÁÍÁ, C. PILKINGTON, P. WOO σου. Θεραπεία με στεροειδή χρειάσθηκαν 10/12 ασθενείς που ήταν ανθεκτικοί στα ΜΣΑΦ και πλήρη ύφεση πέτυχαν οι 4/10. Μεθοτρεξάτη δόθηκε σε 5/12 αλλά εξασφαλίσθηκε ύφεση μόνο σε 1/5, όταν συνδυάσθηκε με στεροειδή. Σουλφασαλαζίνη δοκιμάσθηκε σε 1/12 ασθενείς με επιτυχία. Ιντερφερόνη-γ δόθηκε σε 3/12 οι οποίοι απάντησαν θεαματικά, αλλά υποτροπίασαν 1-12 μήνες μετά τη διακοπή του φαρμάκου. Τα διφωσφονικά, πρόσφατα χρησιμοποιούμενα φάρμακα στη ΧΥΠΟ, εξασφάλισαν άμεση λύση του πόνου σε 3/4 ασθενείς που εφαρμόσθηκαν, όμως μικρής διάρκειας 2-8 εβδομάδων. Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης δεν έχει βρεθεί αποτελεσματικό φάρμακο για τη θεραπεία της ΧΥΠΟ. Η επιλογή του φαρμάκου θα πρέπει να γίνεται με κριτήριο τον μακρύτερης διάρκειας έλεγχο των εξάρσεων της νόσου έτσι ώστε να εξασφαλισθεί ποιότητα ζωής στον ασθενή. Ελληνική Ρευματολογία 2006,17(3): Όροι ευρετηρίου: χρόνια υποτροπιάζουσα πολυεστιακή οστεομυελίτιδα, θεραπεία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το σύνδρομο SAPHO (synovitis, acne,pustulosis, hyrerostosis, osteitis) το οποίο περιλαμβάνει αρθρίτιδα, ακμή, φλυκταινώδη δερματίτιδα, υπερόστωση και οστεΐτιδα έχει περιγραφεί καλά στα παιδιά1. Η πιο συνήθης εμφάνιση του συνδρόμου στο παιδικό πληθυσμό είναι η χρόνια, υποτροπιάζουσα, πολυεστιακή οστεομυελίτιδα (ΧΥΠΟ) (chronic recurrent multifocal osteomyelitis, CRMO) αν και μπορεί να εμφανιστεί σαν τοπική οστεΐτιδα με ή και χωρίς εκδηλώσεις από το δέρμα όπως φλυκταινώδη δερματίτιδα, ψωρίαση και σοβαρή ακμή 2-4. Οπωσδήποτε υπάρχουν παιδιά που εμφανίζουν μερικά ή ατελή χαρακτηριστικά της νόσου, ενώ τα δερματολογικά χαρακτηριστικά δεν είναι απαραίτητα για τη διάγνωση. Η ΧΥΠΟ είναι μια αυτοπεριοριζόμενη, υποτροπιάζουσα, μη λοιμώδης φλεγμονώδης κατάσταση των οστών, άγνωστης αιτιολογίας που χαρακτηρίζεται από απρόβλεπτη πορεία με εξάρσεις και αυτόματες υφέσεις. Οι βλάβες των οστών κλινικά προβάλλουν με σοβαρό, υποτροπιάζοντα πόνο και ευαισθησία, ειδικά τη νύχτα. Η κατάσταση αυτή επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα της ζωής του παιδιού και γενικώς έχει αντίκτυπο σ όλη την οικογένεια 5-7. εν υπάρχει ειδική θεραπεία για τη ΧΥΠΟ, αλλά αυτή είναι κυρίως συμπωματική και αποσκοπεί στην ανακούφιση του πόνου. Η συμβατική θεραπεία περιλαμβάνει τα παυσίπονα και τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), ενώ έχουν χρησιμοποιηθεί και άλλα φάρμακα όπως η μεθοτρεξάτη (ΜΤΧ), τα από του στόματος κορτικοστεροειδή, η κολχικίνη, η σουλφασαλαζίνη και ο αντι-tnf παράγων infliximab, με ποικίλου βαθμού επιτυχία και τοξικότητα. Κανένα όμως θεραπευτικό σχήμα δεν έχει αποδειχθεί περισσότερο αποτελεσματικό 8,9. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να παρουσιάσει τα χαρακτηριστικά της ΧΥΠΟ στα παιδιά καθώς και δεδομένα σχετικά με την έκβαση της νόσου ανάλογα με το είδος της θεραπείας, που εφαρμόστηκε. ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΙ Μελετήθηκαν αναδρομικά τα ιστορικά παιδιατρικών ασθενών με ΧΥΠΟ που παρακολουθήθηκαν στο παιδορευματολογικό τμήμα του Great Ormond Street Hospital for Children and Middlessex Hospital του Λονδίνου κατά τη χρονική περίοδο Η διάγνωση της νόσου βασίσθηκε στην παρουσία ακτινολογικών οστικών βλαβών, στην αυξημένη συγκέντρωση ραδιοφαρμάκου στις πάσχουσες περιοχές από το σπινθηρογράφημα οστών και στην ένδειξη της μη λοιμώδους οστεομυελίτιδας από την οστική βιοψία. Από τα ιστορικά των ασθενών επιλέγησαν τα παρακάτω δεδομένα: ηλικία, φύλο, χρόνος από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τη διάγνωση, ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό νόσου του μυοσκελετικού, ύπαρξη ή απουσία ψωρίασης ή παλαμοπελματαίας φλυκταινώδους δερματίτιδας, τοπικά και γενικά συμπτώματα, 247

3 ÑOÍÉÁ ÕÐÏÔÑÏÐÉAÆÏÕÓÁ ÐÏËÕÅÓÔÉÁÊH ÏÓÔÅÏÌÕÅËIÔÉÄÁ ÓÔÁ ÐÁÉÄÉA. ÕÐAÑ ÅÉ ÁÐÏÔÅËÅÓÌÁÔÉÊH ÈÅÑÁÐÅIÁ; ευρήματα από τον παρακλινικό έλεγχο (ΤΚΕ και CRP), ολοσωματικό σπινθηρογράφημα οστών με Τc99, ακτινογραφίες, αξονική τομογραφία (CT) και μαγνητική τομογραφία (MRI) περιοχών με πόνο ή/και με αυξημένη συγκέντρωση ραδιοφαρμάκου, ιστολογικά ευρήματα από τις οστικές βιοψίες, διάρκεια παρακολούθησης, αριθμός επεισοδίων πόνου ανά έτος, προσδιορισμός του HLA-Β27 και θεραπείες που χρησιμοποιήθηκαν. AΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ 1. Επιδημιολογικά και κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών (πίνακας I). ώδεκα ασθενείς διαγνώσθηκαν με ΧΥΠΟ (8 κορίτσια και 4 αγόρια), με μέση ηλικία 7,55 2,62 χρόνια κατά την έναρξη της νόσου και οι σε 6/12 ασθενείς είχαν οικογενειακό ιστορικό αυτοάνοσου νοσήματος (2/6 ψωρίαση, 1/6 σύνδρομο SAPHO, 2/6 αυτοάνοση νόσο του συνδετικού ιστού και 1/6 αγκυλοποιητική σπονδυλοαρθροπάθεια). Ψωρίαση αναπτύχθηκε σε έναν ασθενή και 2 άλλοι είχαν φλυκταινώδη δερματίτιδα, 3 ασθενείς ανέφεραν ανεξήγητο περιοδικό πυρετό και σε 2/3 σημειώθηκε απώλεια βάρους ή ελαττωμένη θρέψη. Πόνος με τα χαρακτηριστικά της φλεγμονής υπήρχε σ όλους τους ασθενείς κατά την έναρξη. Τοπικό οίδημα και χωλότητα ήταν άλλα δύο προβαλλόμενα συμπτώματα. Ένας ασθενής είχε πόνο σε μια περιοχή, ενώ οι άλλοι 11 σε πολλαπλά σημεία. Εννιά είχαν επιπλέον αρθρίτιδα ή ενθεσίτιδα. Ο μέσος χρόνος από την έναρξη των συμπτωμάτων μέχρι τη διάγνωση ήταν 10,5 6,82 μήνες. Οι αρχικές διαγνώσεις ήταν λοιμώδης οστεομυελίτιδα (7/12), ινώδης δυσπλασία (1/12), όγκος οστού (1/12) και νεανική ιδιοπαθής αρθρίτιδα (2/12). 2. Απεικονιστικός έλεγχος Από τις ακτινογραφίες υπήρχαν διάφορα ευρήματα όπως λυτικές σκληρωτικές περιοχές, περιοριστική αντίδραση συνήθως στη μετάφυση των οστών και επίμονος σχηματισμός νέου οστού. Η CT και η MRI έδειξαν επιπρόσθετα οίδημα & πάχυνση των γειτονικών μαλακών μορίων (αρθρίτιδα και ενθεσίτιδα) σε 9/12 ασθενείς. Το σπινθηρογράφημα οστών βεβαίωσε τη διάγνωση της ΧΥΠΟ σε 7/12 ασθενείς, δείχνοντας αυξημένη οστική δραστηριότητα σε προσβεβλημένες περιοχές καθώς και σε ασυμπτωματικές περιοχές σε 2/12 ασθενείς. 3. Κατανομή των οστικών βλαβών Τα κάτω άκρα ήταν πιο συχνά προσβεβλημένα (10/12 ασθενείς), ακολουθούσε το πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα συμπεριλαμβανομένων των κλειδών (σε 7/12 ασθενείς), η σπονδυλική στήλη (σε 4/12), η πύελος συμπεριλαμβανομένης της ιεροκοκκυγικής άρθρωσης (σε 3/12) και οι γνάθοι (σε 3/12). 4. Αποτελέσματα εργαστηριακού ελέγχου Η ΤΚΕ ήταν φυσιολογική ( <15mm/ώρα) σε 4/12 ασθενείς και αυξημένη σε 8/12 με μέση τιμή 41,4 33,44 mm/ώρα και εύρος mm/ώρα. Η CRP ήταν αυξημένη ( >5mg/L) σε 4/12 ασθενείς με μέση τιμή 9,01 13,72 και εύρος Τρεις από τους 12 ασθενείς ελέγχθηκαν για το αντιγόνο HLA-B27 και ήταν αρνητικοί. 5. Οστικές βιοψίες Η ιστολογική εξέταση 16 οστικών βιοψιών που έγιναν σε 9/12 ασθενείς, έδειξε μη ειδική αντιδραστική, χαμηλού βαθμού χρόνια φλεγμονή του οστού (οστεομυελίτιδα),διήθηση με πλασματοκύτταρα, λεμφοκύτταρα και σε μερικές περιπτώσεις με ουδετερόφιλα καθώς και ίνωση του μυελού. Όλες οι καλλιέργειες των δειγμάτων των οστικών βιοψιών ήταν αρνητικές. 6. Θεραπεία και έκβαση Ο μέσος χρόνος παρακολούθησης των ασθενών ήταν 3,41 2,28 χρόνια. Ο μέσος όρος των εξάρσεων, κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης ήταν 4,31 3,98 για κάθε ασθενή ετησίως. Όσον αφορά τη θεραπεία, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς (7/12) πήραν αντιβιοτική αγωγή εξαιτίας πιθανής διάγνωσης λοιμώδους οστεομυελίτιδας. Στις περισσότερες περιπτώσεις 248

4 Ì. ÔÑÁ ÁÍÁ, C. PILKINGTON, P. WOO Ðßíáêáò 1. ÊëéíéêÜ áñáêôçñéóôéêü ôùí áóèåíþí μå ÕÐÏ Φύλο (Α/Κ) 1Κ 2Κ 3Α 4Κ 5Κ 6Α 7Κ 8Α 9Κ 10Α 11Κ 12Κ Ηλικία 6,5 5,5 8 9, , έναρξης (χρ) Ηλικία 7 8,5 8, ,5 1,6 9,5 11 διάγνωσης (χρ) ερματικές ψωρίαση Φλυκταινώδης Φλυκταινώδης βλάβες δερματίτιδα δερματίτιδα Συστηματικές Πυρετός Πυρετός, Πυρετός, εκδηλώσεις στασιμότητα απώλεια ανάπτυξης βάρους Προσβεβλημένα οστά Γνάθος +(ΑΡ) +(ΑΡ) +(άμφω) Κλείδα +(ΑΡ) +(ΑΡ) +άμφω +( Ε) +(ΑΡ) +( Ε) +(άμφω) Σπονδυλική Αυχένας Θωρακικής Θωρακικής στήλη Θωρακική, μοίρας οσφυϊκής οσφυϊκή μοίρα μοίρα Πύελος Οσφυϊκή ΑΡ μοίρα λαγόνιο Ιερό οστό Μακρά οστά ΑΡ ΑΡ ΑΡ Κνήμες, Ε περόνη μηριαίο κνήμη περόνη (άμφω) ωλένη (άμφω) περόνη, Ε βραχιόνιο ΑΡ κερκίδα ΑΡ κνήμη ωλένη Άκροι πόδες άμφω Ε Ε Μετατάρσια μετα- υποαγα- μετακάρπια τάρσια στραλική Άλλα οστά Στέρνο Πλευρές Ε μέσος δάκτυλος χεριού Πλευρές Αρθρίτιδα Ιεροκοκκυγική + άρθρωση Ισχίο +άμφω +άμφω + Ε +(άμφω) +( Ε) Ποδοκνημικές +άμφω +άμφω + Ε +(άμφω) + + +( Ε) Άλλες γόνατα Γόνατα Στερνο- Γόνατα, Ε Γόνατα Ε γόνατο ΑΡ αρθρώσεις κλειδική ΑΡ κροτα- γόνατος αγκώνες στερνοφογναθική, πηχεοκαρπικές κλειδική πηχεο- Πηχεοκαρπικές, καρπικές ώμοι Ε γόνατο Εθεσίτιδα ΑΡ +αχίλλειοι αχίλλειος άμφω 249

5 ÑOÍÉÁ ÕÐÏÔÑÏÐÉAÆÏÕÓÁ ÐÏËÕÅÓÔÉÁÊH ÏÓÔÅÏÌÕÅËIÔÉÄÁ ÓÔÁ ÐÁÉÄÉA. ÕÐAÑ ÅÉ ÁÐÏÔÅËÅÓÌÁÔÉÊH ÈÅÑÁÐÅIÁ; Ðéíáêáò 2. Áðïôåëåóμáôéêüôçôá ôùí öáñμüêùí óôïõò áóèåíåßò μå ÕÐÏ ΜΣΑΦ Αναλγητικά Αντι- Στε- ιφω- IFN-γ ΜΤΧ Σουλφασα Κολχικίνη (Ιβουπροφένη, (παρακεταμόλη, βιοτικά ροειδή σφωνικά -λαζίνη δικλοφενάκη, κωδεΐνη, (Pamidronate) ναπροξένη) θειική μορφίνη) 1 +!! +!! +!! +!! 2 +!! +!! !! +!! !! +!! +!! +!! +!! !! + 0 +!!! 5 +!! +!!! 6 +!! +!! + 0 +!! +!! 7 +!! +!! +!! 8 +!!! 9 +!! !!! !! +!! +!! +!! +!! +!! !! + 0 +!!! +!!! 12 +!! +!! +!! +!!!!! = Μερική ύφεση (ανακούφιση από τον πόνο)!!! = Πλήρης ύφεση 0 = Μη απαντητές χρησιμοποιήθηκε η φλουκλοξασιλλίνη, η κλαριθρομυκίνη και η κλινδαμυκίνη. Παρεντερικά δόθηκαν αντιβιοτικά σε 5/7 ασθενείς και ακολούθησε θεραπεία από το στόμα. Η συνολική διάρκεια της αντιβιοτικής θεραπείας ήταν 2-16 εβδομάδες. Μόνο 2/7 ασθενείς παρουσίασαν βελτίωση των συμπτωμάτων τους και μετά υποτροπίασαν. Όλοι οι ασθενείς χρησιμοποίησαν ΜΣΑΦ ως φάρμακο πρώτης γραμμής ή μετά την αποτυχία των αντιβιοτικών. Πιο συχνά χρησιμοποιήθηκαν η ιβουπροφαίνη, η δικλοφενάκη και η ναπροξένη. Στους περισσότερους (10/12) ασθενείς, τα ΜΣΑΦ βοήθησαν τον προσωρινό έλεγχο του πόνου ενώ ένας ασθενής -ο πιο σοβαρά πασχων- δεν ελέγχθηκε. Ένας άλλος ασθενής απάντησε πολύ καλά στη δικλοφενάκη και εξασφάλισε πλήρη ύφεση. 8/12 ασθενείς δοκίμασαν αναλγητικά παρακεταμόλη, κωδεΐνη και θειϊκή μορφίνη ακόμη και σε υψηλές δόσεις και από αυτούς 7/8 πέτυχαν παροδικό έλεγχο του πόνου. Θεραπεία με κορτικοστεροειδή χρειάστηκαν 10/12 ασθενείς, ως φάρμακο δεύτερης γραμμής για μακρύτερη ανακούφιση από τον πόνο. Τα κορτικοστεροειδή χορηγήθηκαν είτε με ώσεις (pulse therapy) μεθυλπρεδνιζολόνης (30 mg/kg i.v.) για 3 συνεχείς ημέρες, 1 ή 2 φορές είτε από το στόμα πρεδνιζολόνη (περίπου 0,5 mg/kg) στην αρχή για 4-8 μήνες και στη συνέχεια με σταδιακή μείωση της δόσης. Τέσσερεις ασθενείς πέτυχαν πλήρη ύφεση, ένας με τη συγχορήγηση ΜΤΧ, 5/10 πέτυχαν άμεση ανακούφιση από τον πόνο αλλά υποτροπίασαν κατά τη διάρκεια της σταδιακής μείωσης των κορτικοστεροειδών και 1/10 δεν ωφελήθηκε από τη χρήση των στεροειδών. Τέσσερεις από τους 12 ασθενείς, ανθεκτικοί στα ΜΣΑΦ, στα αναλγητικά, στα κορτικοστεροειδή αλλά ακόμη και στη ΜΤΧ (3/4), δοκίμασαν παρεντερικά διφωσφονικά υποβαλλόμενοι σε σχήμα 1-4 ώσεων. Το χορηγούμενο σχήμα ήταν i.v. ώση παμιδρονάτης σε δόση 1/mg/kg (μέγιστη δόση 30 mg για 3 συνεχείς μέρες) με ελάχιστο χρονικό διάστημα μεταξύ δύο ώσεων τους 3 μήνες. Τρεις 250

6 Ì. ÔÑÁ ÁÍÁ, C. PILKINGTON, P. WOO στους τέσσερεις ασθενείς είχαν άμεση λύση του πόνου μετά την πρώτη δόση που διήρκησε μόνο 2-8 εβδομάδες και στη συνέχεια υποτροπίασαν, ενώ 1/4 ασθενής είχε μερική μόνο ανακούφιση του πόνου. Έτσι το παραπάνω θεραπευτικό σχήμα τροποποιήθηκε ως εξής: 1mg/kg για 2 μέρες με μεσοδιάστημα μεταξύ δυο ώσεων τους 2 μήνες. Ένας ασθενής από τους τρεις που είχε βελτίωση του πόνου με το φάρμακο, διέκοψε εξαιτίας ανεπιθύμητης ενέργειας (αϋπνία). Τρεις (3/12) ασθενείς με σοβαρό πόνο, ανθεκτικό στα ΜΣΑΦ, στα αναλγητικά και στα κορτικοστεροειδή δοκίμασαν ιντερφερόνη-γ (IFN-γ) σε δόση 1,5 mg/kg, 3 φορές την εβδομάδα σε 1-2 κύκλους θεραπείας όπου ο κάθε κύκλος διήρκησε 3-6 μήνες. Όλοι απάντησαν παροδικά, ενώ 1-12 μήνες μετά τη διακοπή του φαρμάκου παρουσίασαν και πάλι έξαρση της νόσου. Πέντε (5/12) ασθενείς πήραν ΜΤΧ αφού έλαβαν ΜΣΑΦ, αναλγητικά και κορτικοστεροειδή χωρίς αποτέλεσμα. Η ΜΤΧ χορηγήθηκε σε δόση 10-15mg/m2 μία φορά την εβδομάδα για 3 τουλάχιστον μήνες. Σε 2/5 δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, ενώ σε άλλους 2/5 είχε κάποια αποτελεσματικότητα και σε 1/5 ήταν αποτελεσματική σε συνδυασμό με τα κορτικοστεροειδή. Οι 3/4 ασθενείς που απάντησαν στη ΜΤΧ είχαν και αρθρίτιδα. Μια ασθενής (1/12) σημείωσε πλήρη ύφεση της νόσου με τη λήψη σουλφασαλαζίνης σε συνδυασμό με ΜΣΑΦ, η οποία, εκτός από τη βλάβη των οστών, έπασχε και από αρθρίτιδα και ενθεσίτιδα. Κολχικίνη χορηγήθηκε σε 2/12 ασθενείς και δεν είχε αποτέλεσμα. Η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων που χρησιμοποιήθηκαν φαίνεται στον πίνακα ΙΙ. Κατά την τελευταία εξέταση, η ΧΥΠΟ ήταν σε ενεργότητα σε 6/12 ασθενείς. Παρατηρήθηκε ότι οι ασθενείς με υψηλή ΤΚΕ δεν είχαν τόσο καλή έκβαση (3/7 ύφεση) συγκριτικά με αυτούς που είχαν φυσιολογική ΤΚΕ (3/5 ύφεση) (πίνακας ΙΙΙ). ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η ΧΥΠΟ παραμένει μια οντότητα, στην οποία η διάγνωση τίθεται εξ αποκλεισμού. Για την επιβεβαίωση της διάγνωσης απαιτείται: 1. Μακρά πορεία νόσου ( >3 μήνες) 2. Ένδειξη χρόνιας φλεγμονής του οστού, αποδεδειγμένης με οστική βιοψία και συγχρόνως αποκλεισμό άλλων νόσων. 3. Καλλιέργειες αρνητικές για λοιμώδεις μικροοργανισμούς 1,6. Η αναγνώριση της ΧΥΠΟ είναι σημαντική, διότι έτσι αποφεύγεται η παρατεταμένη χορήγηση αντιβιοτικών για τις οστικές και αρθρικές βλάβες, η διενέργεια μικροεπεμβάσεων όπως οι οστικές βιοψίες, καθώς και για να δοθεί η απαιτούμενη καθοδήγηση και θεραπεία στον ασθενή 3,6. Τα ευρήματα της μελέτης μας έδειξαν μια υπεροχή των προσβεβλημένων κοριτσιών σε σχέση με τα αγόρια (κορίτσια/αγόρια: 8/4), στοιχείο που συμφωνεί με τα ευρήματα πρόσφατων σειρών ασθενών 3,5. Το εύρος της ηλικίας εμφάνισης της νόσου ήταν 14 μήνες έως 10 χρόνια. Τρεις μόνον από τους 12 ασθενείς είχαν δερματικές βλάβες (1/12 ψωρίαση, 2/12 φλυκταινώδη δερματίτιδα), καθώς η φλυκταινώδης δερματίτιδα και η ψωρίαση στα παιδιά με ΧΥΠΟ, δεν εμφανίζονται τόσο συχνά όσο στους ενήλικες με σύνδρομο SAPHO5,9. Το θετικό οικογενειακό ιστορικό νόσων του δέρματος και του συνδετικού ιστού δεν ήταν σπάνιο στους ασθενείς μας, όπως αναφέρεται και σε άλλες μελέτες. Οι μισοί από αυτούς είχαν σχετικό οικογενειακό ιστορικό (2/6 με νόσο του συνδετικού ιστού, 2/6 με ψωρίαση, 1/6 με σύνδρομο SAPHO και 1/6 από αγκυλοποιητική σπονδυλοαρθροπάθεια). Ο συνδυασμός της ΧΥΠΟ με ψωρίαση και φλυκταινώδη δερματίτιδα υποστηρίζει την υπόθεση της μη λοιμώδους αρχής της νόσου 7. Επιπρόσθετα, οι συστηματικές εκδηλώσεις δεν είναι συνήθεις και συγκεκριμένα ο πυρετός απουσιάζει ή είναι μέτριος στους περισσότερους ασθενείς. Στη μελέτη μας 3/12 ανέφεραν μέτριο πυρετό και 2/3 παρουσίασαν επίσης απώλεια βάρους ή μειωμένη θρέψη 5,10. Εργαστηριακά υπάρχει ένδειξη φλεγμονής σε πολλούς, αλλά όχι σε όλους τους ασθενείς με ΧΥΠΟ6. 251

7 ÑOÍÉÁ ÕÐÏÔÑÏÐÉAÆÏÕÓÁ ÐÏËÕÅÓÔÉÁÊH ÏÓÔÅÏÌÕÅËIÔÉÄÁ ÓÔÁ ÐÁÉÄÉA. ÕÐAÑ ÅÉ ÁÐÏÔÅËÅÓÌÁÔÉÊH ÈÅÑÁÐÅIÁ; Ðßíáêáò 3. ÁðÜíôçóç óôç èåñáðåßá ôùí áóèåíþí μå ÕÐÏ óå ó Ýóç μå ôçí ÔÊÅ Ασθενείς με ΤΚΕ Ασθενείς με φυσιολογική ΤΚΕ No Θεραπεία Ύφεση No Θεραπεία Ύφεση 1 ΜΣΑΦ, στεροειδή, Pam ΌΧΙ 2 ΜΣΑΦ, στεροειδή, ΌΧΙ Ραm, IFN-γ, MTX 3 ΜΣΑΦ,στεροειδή, ΌΧΙ 4 ΜΣΑΦ,στεροειδή ΝΑΙ Ραm, IFN-γ, ΜTX 5 Σουλφασαλαζίνη, ΜΣΑΦ ΝΑΙ 6 ΜΣΑΦ, στεροειδή, MTX ΌΧΙ 7 ΜΣΑΦ, στεροειδή ΌΧΙ 8 ΜΣΑΦ ΝΑΙ 10 ΜΣΑΦ, στεροειδή, Όχι 9 ΜΣΑΦ, στεροειδή ΝΑΙ Ραm, IFN-γ, MTX 11 ΜΣΑΦ, στεροειδή, MTX ΝΑΙ 12 ΜΣΑΦ, στεροειδή ΝΑΙ Σύνολο 3/7 Σύνολο 3/5 ΜΣΑΦ IFN-γ ΜΤΧ Pam = Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη = Ιντερφερόνη-γ = Mεθοτρεξάτη = ιφωσφωνικά (Pamidronate) Οκτώ από τους 12 ασθενείς που μελετήσαμε είχαν αυξημένη ΤΚΕ σε περιόδους εξάρσεων και 4/12 αυξημένη CRP στις περιόδους αυτές, εύρημα που καταδεικνύει την ύπαρξη ήπιου βαθμού φλεγμονής. Οι βλάβες που παρατηρήσαμε ήταν κυρίως πολυεστιακές (11/12), όπως αναφέρεται και σε άλλες μελέτες. Τα μακρά οστά και ειδικά των κάτω άκρων φαίνεται να προσβάλλονται συχνότερα, ενώ η συνηθέστερη εστία-στόχος είναι η μετάφυσή τους3,8. Η συμμετοχή της κλείδας αν και είναι κλασική, μπορεί να είναι λιγότερο συνήθως από ό,τι στους ενήλικες με σύνδρομο SAPHO. Από τους ασθενείς της μελέτης μας, 7/12 είχαν συμμετοχή της κλείδας στις βλάβες σε αντίθεση με άλλες μελέτες 3-7. Εξάρσεις της νόσου εμφάνισαν οι περισσότεροι ασθενείς, όχι όμως όλοι και ο μέσος όρος των εξάρσεων για κάθε ασθενή ήταν 4 ανά έτος, αριθμός που συμφωνεί και με άλλες μελέτες 5,7. Η αντιβιοτική αγωγή δε συνιστάται στους ασθενείς με ΧΥΠΟ 5,7,8. Έτσι στη μελέτη αυτή τα αντιβιοτικά δεν ήταν αποτελεσματικά στους ασθενείς, καθώς μόνο 2/12 εμφάνισαν μια παροδική απάντηση και στη συνέχεια υποτροπίασαν. Αυτή απάντηση μπορεί να οφειλόταν σε αυτόματη ύφεση παρά στα χορηγούμενα αντιβιοτικά. Τα αναλγητικά αν και βοηθούν στον έλεγχο του πόνου, σε μερικούς ασθενείς χρειάζονται τεράστιες δόσεις οπιοειδών 1. Ο πόνος είναι το κύριο πρόβλημα της νόσου. Μερικές φορές ξυπνά τον ασθενή κατά τη διάρκεια της νύχτας, επηρεάζει το βάδισμα και γενικώς τις καθημερινές δραστηριότητες και κάποιες φορές είναι τόσο δυνατός, που δεν μπορεί να μετακινηθεί και παραμένει κλινήρης. Πολύ περισσότερο, οι συχνές εξάρσεις του οστικού πόνου μπορεί να οδηγήσουν στη χρήση αναπηρικής καρέκλας και σε συχνές απουσίες από το σχολείο. Για όλους αυτούς τους λόγους οι ασθενείς με ΧΥΠΟ πρέπει να αντιμετωπίζονται πολύπλευρα. Καταρχήν θα πρέπει αυτός ο πόνος να αξιολογείται ως πραγματικός και όχι ως φανταστικός. Στη συνέχεια θα πρέπει να υποστηρίζεται ο ασθενής ψυχολογικά καθώς και με κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. 252

8 Ì. ÔÑÁ ÁÍÁ, C. PILKINGTON, P. WOO Ακόμη θα πρέπει να ενθαρρύνεται για συνεχή φυσιοθεραπεία ώστε να χειρίζεται τον πόνο όσο το δυνατόν καλύτερα.. Τα ΜΣΑΦ είναι συνήθως αποτελεσματικά στον έλεγχο του πόνου και καλά ανεκτά στη ΧΥΠΟ 2,5,8,9. Στην μελέτη μας όλοι οι ασθενείς, πλην ενός, είχαν παροδική ανακούφιση με ΜΣΑΦ, ενώ ένας ασθενής είχε πλήρη ύφεση με δικλοφενάκη, χωρίς περαιτέρω εξάρσεις της νόσου. Οι ασθενείς που δεν απαντούν στα ΜΣΑΦ συχνά βελτιώνονται με κορτικοστεροειδή. Οι περισσότεροι από τους ασθενείς μας (10/12) βελτιώθηκαν δραματικά ιδιαίτερα μετά από i.v. ώσεις μεθυλπρεδνυζολόνης, αλλά οι μισοί απ αυτούς υποτροπίασαν κατά τη διάρκεια της σταδιακής μείωσης. Οπωσδήποτε αξίζει η μακρύτερη χορήγηση των κορτικοστεροειδών για μακρύτερο αποτέλεσμα, όμως οι επιπτώσεις στην ανάπτυξη των παιδιών και το σύνδρομο Cushing οδηγεί στον περιορισμό τους 2,5,7. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να εξετασθούν άλλοι θεραπευτικοί παράγοντες για την επιτυχή αντιμετώπιση των εξάρσεων του οστικού πόνου. Η νέα θεραπεία με χορήγηση παμιδρονάτης φαίνεται να είναι πολλά υποσχόμενη, όπως έδειξε η θετική επιρροή της στα συμπτώματα που σχετίζονται με τις φλεγμονώδεις βλάβες των οστών. Πρόσφατες μελέτες αναφέρουν μια αξιοσημείωτη κλινική βελτίωση, όχι μόνο του πόνου αλλά και της κινητοποίησης των αρθρώσεων και της ποιότητας ζωής, για μακρές χρονικές περιόδους ακόμη και πλήρη ύφεση σε μετρικούς ασθενείς 6,9,12,13. Στη μελέτη μας, 4/12 ασθενείς, ανθεκτικοί σε άλλες θεραπείες χρησιμοποίησαν παμιδρονάτη. Οι 3/4 είχαν άμεση ύφεση του πόνου αλλά μικρής μόνο διάρκειας 2-8 εβδομάδων. Οι ασθενείς ανέχθηκαν καλά το φάρμακο και μόνο ένας απ αυτούς παρουσίασε επίμονη αϋπνία, που τον ανάγκασε να το διακόψει. Η παμιδρονάτη ανήκει στην ομάδα των διφωσφονικών με μακρά ημιπερίοδο ζωής όταν ενσωματώνονται στο οστό και με πολλαπλά αποτελέσματα, κυρίως στην αναστολή της απορρόφησης και στο σχηματισμό νέου οστού, αλλά και στην τροποποίηση του πόνου με σημαντική αντιφλεγμονώδη δράση 13. Το θεραπευτικό πρωτόκολλο του φαρμάκου, ωστόσο θα πρέπει να αλλάξει. Η χορήγησή της για δύο συνεχείς μέρες και στη συνέχεια η επανάληψη των ώσεων κάθε 2 μήνες είναι προτιμότερη από το μέχρι σήμερα επικρατούν σχήμα. Στη βιβλιογραφία υπάρχουν ενθουσιώδεις αναφορές αναφορικά με την αποτελεσματικότητα της IFN-γ στη θεραπεία της ΧΥΠΟ. Ο ακριβής μηχανισμός της θετικής δράσης της δεν έχει ξεκαθαρισθεί, αλλά μπορεί να συσχετίζεται με την ανοσοτροποποιητική της ικανότητα. Τρεις ασθενείς μας (3/12) δοκίμασαν IFN-γ, οι οποίοι είχαν ταχεία αλλά παροδική μόνο απάντηση διαρκείας 1-12 μήνες, μετά τη διακοπή του φαρμάκου. Έχουν αναφερθεί διάφορες περιπτώσεις με ΧΥΠΟ που απάντησαν στη ΜΤΧ 5,13. Στη μελέτη μας, θετικό αποτέλεσμα παρατηρήθηκε σε 3/5ασθενείς που πήραν ΜΤΧ και έπασχαν και από αρθρίτιδα, η οποία ελέγχθηκε με επιτυχία. Αντίθετα ο θεραπευτικός ρόλος της σουλφασαλαζίνης στη ΧΥΠΟ παραμένει άγνωστος 5. Στη μελέτη μας δόθηκε σε μία ασθενή, που εκτός από οστικές βλάβες είχε και αρθρίτιδα και ενθεσίτιδα, με θαυμάσιο αποτέλεσμα. Πιθανότατα η σουλφασαλαζίνη βοηθά περισσότερο αυτούς τους ασθενείς που έχουν συμμετοχή των αρθρώσεων και των τενόντων. Η κολχικίνη, η οποία έχει χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της φλυκταινώδους δερματίτιδας, δοκιμάστηκε σε 2 ασθενείς μας με ΧΥΠΟ αλλά δεν ήταν αποτελεσματική 5. Το γεγονός ότι οι ασθενείς με αυξημένη ΤΚΕ είχαν χειρότερη απάντηση συγκριτικά με εκείνους που είχαν φυσιολογική ΤΚΕ, μας οδηγεί στη σκέψη ότι οι ασθενείς αυτοί χρειάζονται πιο επιθετική θεραπεία. Συμπερασματικά, μπορούμε να πούμε ότι προς το παρόν δεν έχει βρεθεί αποτελεσματική θεραπεία για τη ΧΥΠΟ. Πρέπει να εστιάσουμε στη καλύτερη θεραπεία των οξέων επεισοδίων της νόσου για να επιτύχουμε καλύτερη ποιότητα ζωής στους ασθενείς, δηλαδή βελτίωση στις γενικές δραστηριότητες και τη κατάσταση υγείας. Χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να 253

9 ÑOÍÉÁ ÕÐÏÔÑÏÐÉAÆÏÕÓÁ ÐÏËÕÅÓÔÉÁÊH ÏÓÔÅÏÌÕÅËIÔÉÄÁ ÓÔÁ ÐÁÉÄÉA. ÕÐAÑ ÅÉ ÁÐÏÔÅËÅÓÌÁÔÉÊH ÈÅÑÁÐÅIÁ; εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα και ασφάλεια των τελευταίων, σύγχρονων θεραπειών, όπως είναι τα διφωσφονικά, η IFN-γ και οι βιολογικοί παράγοντες. ABSTRACT Chronic recurrent multifocal osteomyelitis in children. Is there any effective treatment? Μ. Trachana, C. Pilkington, P. Woo Great Ormond Street Hospital for Children NHS Trust (GOS) London Chronic recurrent multifocal osteomyelitis (CRMO) is a rare, chronic, non-infectious inflammatory musculoskeletal process, characterized by an unpredictable course with exacerbations and spontaneous remissions. Bone lesions present clinically as severe, recurrent pain and tenderness, which has an impact on children well being and their families. The aim of this study is to present the features of CRMO in pediatric patients and to gather data on the outcomes of this condition according to the kind of treatment used. Eight girls and 4 boys, 20months to11 years of age, were followed-up between for CRMO on the basis of radiographs bone lesions with increased radionuclide uptake at the same sites, negative microbiological specimens and histological evidence of non specific chronic osteomyelitis. The mean duration of follow-up was 3.5 years and mean number of flares per patient was 4 annually. Inflammatory pain, swelling and a limp were the main presenting symptoms. Most of the patients (11/12) had pain in multiple sites. 7/12 patients had elevated ESR (mean 41.4) and they haven t so favorable outcome compared with patients with normal ESR. Non steroid anti-inflammatory (NSAIDs) drugs and analgesics, which were used in most of the patients, (12/12 and 9/12 respectively) provided some benefit in pain control but they couldn t prevent the course of the disease. Steroid therapy was required in 10/12 patients who were resistant to NSAIDs, resulting full remission in 4/10. Methotrexate was given in 5/12 patients refractory to NSAIDs and steroids. It offered disease full remission in 1/5 patients when combined with steroids and some benefit in another. Both patients suffered in addition to bone lesions, from synovitis. Sulfasalazine was tried by 1/12 patient. He had also synovitis and enthesitis and responded extremely well. 3/12 patients, who received IFN-γ had a favorable response, although it quickly ran into flare up 1-12 months after discontinuation of the drug. Antibiotics and colchicines had no effect. The most promising drug appeared pamidronate, which was given in 4/12 patients and led in immediate resolution of pain but this was of short duration 2-8 weeks. At present no effective medication has been found to treat CRMO. We should focus to the best long term acute flare treatment in order to succeed a quality of life in these patients and improvement in general activities and well being. Hellenic Rheumatology 2006; 17(3): Key words: chronic recurrent multifocal osteomyelitis (CRMO), therapy. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Kahn MF, Kahn MA. The SAPHO syndrome. Baillieres Clin Rheumatol 1994; 8: Girschick HJ, Huppertz HI, Harmsen D, Krauspe R, Muller-Hermelink HK, Papadopoulos T. Chronic recurrent multifocal osteomyelitis in children: diagnostic value of histopathology and microbial testing. Human Pathol 1999; 30: Beretta-Picoli BC, Sauvain MJ, Gal I et al. Synovitis, acne, pustulosis, hyperostosis, osteitis (SAPHO) syndrome in childhood: a report of ten cases and review of the literature. Eur J Pediatr 2000; 159: Letts M, Davidson D, Birdi N, Joseph M. The SAPHO syndrome in children: a rare cause of hypestosis-osteitis. J Pediatr Orthop 1999; 19(3): Job-Deslandre C, Krebs S, Kahn A. Chronic recurrent multifocal osteomyelitis: five year outcomes in 14 pediatric cases. Joint Bone Spine 2001; 254

10 Ì. ÔÑÁ ÁÍÁ, C. PILKINGTON, P. WOO 68: Schultz C, Holterhus PM, Seidel A et al. Chronic recurrent multifocal osteomyelitis in children. Pediatr Infect Dis J 1999; 18: King SM, Laxer RM, Manson D, Gold R. Chronic recurrent multifocal osteomyelitis: a noninfectious inflammatory process. Pediatr Infect Dis J 6: Girschick HJ, Krauspe R, Tschammler A, Huppertz HI. Chronic recurrent osteomyelitis with clavicular involvement in children: diagnostic value of different imaging techniques and therapy with non-steroidal anti-inflammatory drugs. Eur J Pediatr 1998; 157: Van Doornum S, Barraclough D, Mc Coll G, Wicks I. SAPHO: rare or just not recognized? Semin Arthritis Rheum 2000; 30: Ravelli A, Marseglia GL, Viola S, Ruperto N and Martini A. Chronic recurrent multifocal osteomyelitis with unusual features. Acta Paediatr 1995; 84: Gallagher KT, Roberts RL, Mac Farlane JA, Stiehm ER. Treatment of chronic recurrent multifocal osteomyelitis with interferon gamma. J Pediatr 1997; 131: Amital H, Applbaum YH, Aamar S, Daniel N and Rubinow A. SAPHO syndrome treated with pamidronate: an open-label study of 10 patients. Rheumatology 2004; 43: Kerrison C, Davidson JE, Cleary AG and Beresford MW. Pamidronate in the treatment of childhood SAPHO syndrome. Rheumatology 2004; 1 of

Χρονια Μη Βακτηριακη Οστεομυελιτιδα/Οστεϊτιδα (Crmo)

Χρονια Μη Βακτηριακη Οστεομυελιτιδα/Οστεϊτιδα (Crmo) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Χρονια Μη Βακτηριακη Οστεομυελιτιδα/Οστεϊτιδα (Crmo) Έκδοση από 2016 ΧΡΟΝΙΑ ΜΗ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑ/ΟΣΤΕΪΤΙΔΑ (CRMO) 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ CRMO 1.1 Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως γίνεται η διάγνωση; Οι γιατροί

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμός κορτικοστεροειδών στην κροταφική αρτηρίιτιδα Είναι εφικτός?

Περιορισμός κορτικοστεροειδών στην κροταφική αρτηρίιτιδα Είναι εφικτός? Περιορισμός κορτικοστεροειδών στην κροταφική αρτηρίιτιδα Είναι εφικτός? Τσαλαπάκη Χριστίνα Ρευματολόγος Συνεργάτης Β Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής Μονάδα Ρευματολογίας Κλινικής Ανοσολογίας ΓΝΑ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Majeed Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MAJEED 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Majeed είναι ένα σπάνιο γενετικό νόσημα. Τα προσβεβλημένα παιδιά πάσχουν από χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ. Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου

ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ. Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου ΚΥΡΙΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ Μηχανικού τύπου Φλεγμονώδους τύπου Σπονδυλαρθρίτιδες Σπονδυλαθρίτιδες (SpA) οικογένεια διαταραχών που μοιράζονται κοινά κλινικά, ακτινολογικά και γεννετικά στοιχεία Ρευματολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση των αντι-tnf παραγόντων στην αντιμετώπιση της Ψωριασικής Αρθρίτιδας. Κυριακή Μποκή Λευκάδα

Η θέση των αντι-tnf παραγόντων στην αντιμετώπιση της Ψωριασικής Αρθρίτιδας. Κυριακή Μποκή Λευκάδα Η θέση των αντι-tnf παραγόντων στην αντιμετώπιση της Ψωριασικής Αρθρίτιδας Κυριακή Μποκή Λευκάδα 23-6-2012 Κύριες κλινικές εκδηλώσεις της Ψωριασικής Αρθρίτιδας, σύμφωνα με την ομάδα GRAPPA 94% % 53% 46%

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος

Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σχετιζομενος Με Το NLRP-12 Υποτροπιαζων Πυρετος Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΟ NLRP12 ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΖΩΝ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο σχετιζόμενος με

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Συστηματική ανασκόπηση όλων των δημοσιευμένων περιπτώσεων χορήγησης Anakinra σε ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, M. Imazio, Χ. Βλαχόπουλος, Ε. Οικονόμου,

Διαβάστε περισσότερα

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011

Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum Ruhrgebiet Herne Ruhr-University Bochum Germany. 23-26 Ιουνίου 2011 Ο ρευµατολόγος και η χρήση του µαγνητικού συντονισµού στην πρώιµη διάγνωση των σπονδυλαρθιτίδων και στην παρακολούθηση της αποτελεσµατικότητας της θεραπείας 23-26 Ιουνίου 2011 Dr. X. Baraliakos Rheumazentrum

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συνδρομο Papa Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PAPA 1.1 Τι είναι; Ο ακρωνύμιο PAPA προέρχεται από τις λέξεις Pyogenic Arthritis, Pyoderma gangrenosum and Acne

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΙΚΟΓΕΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΣ ΠΥΡΕΤΟΣ 1.1 Τι είναι; Ο Οικογενής Μεσογειακός Πυρετός (ΟΜΠ) είναι ένα γενετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS

INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS INFLIXIMAB PLUS NAPROXEN VS NAPROXEN ALONE IN PATIENTS WITH EARLY, ACTIVE AXIAL SPONDYLOARTHRITIS Καλτσονούδης Ευριπίδης Ρευματολόγος Ρευματολογική Κλινική Π.Ν.Ιωαννίνων Διευθυντής: Καθηγητής Α. Α. Δρόσος

Διαβάστε περισσότερα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα

Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Αρχική εμπειρία από την χορήγηση anakinra σε δέκα ενήλικες ασθενείς με ανθεκτική ιδιοπαθή υποτροπιάζουσα περικαρδίτιδα Γ. Λάζαρος, Π. Βασιλείου, Κ. Αντωνάτου, Χ. Κουτσιανάς, Γ. Γεωργιόπουλος, Δ. Βασιλόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση. Μαρία Ευσταθίου

Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση. Μαρία Ευσταθίου Ασθενής με προβλήματα στη συμμόρφωση Μαρία Ευσταθίου Ασθενής με ιδιαιτερότητες στον τρόπο ζωής Άνδρας, 30 ετών, μουσικός Από διμήνου: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα TJC= 8, SJC= 7 ΤΚΕ: 51mm/1h CRP: 8,1 mg% (ΦΤ:

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο Περιστατικό: Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος

2 Ο Περιστατικό: Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος 2 Ο Περιστατικό: Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος Ασθενής με ταχέως εξελισσόμενη νόσος Γυναίκα, 32 ετών, πωλήτρια Από διμήνου: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα TJC= 10, SJC= 8 ΤΚΕ: 54mm/1h CRP: 7,9 mg% (ΦΤ:

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας

Ρευματολογία. Ψωριασική Αρθρίτιδα. Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Ρευματολογία Ψωριασική Αρθρίτιδα Στέφανος Πατεράκης Φυσικοθεραπευτής, καθηγητής φυσ/πείας Τι είναι η ψωριασική αρθρίτιδα; Η ψωριασική αρθρίτιδα είναι μια χρόνια φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει τις αρθρώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο)

Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Ανεπαρκεια Της Μεβαλονικης Κινασης (MKD) (Ή Υπερ-Igd Σύνδρομο) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ MKD 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια της μεβαλονικής κινάσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ)

Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική ιδιοπαθής αρθρίτις (ΝΙΑ) Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΝΙΑ 2.1 Υπάρχουν διαφορετικές μορφές της νόσου; Υπάρχουν αρκετές μορφές ΝΙΑ. Κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Το σύνδρομο Blau Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ BLAU / ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΑΡΚΟΕΙΔΩΣΗ 1.1 Τι είναι; Το σύνδρομο Blau είναι ένα γενετικό νόσημα που χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Πάνω από ένα αιώνα πριν, ο J. Hutchinson, ένας χειρουργός-δερματολόγος, αναγνώρισε την πρώτη περίπτωση σαρκοείδωσης, στο Λονδίνο. Στα χρόνια πριν και μετά την

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA)

Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Συνδρομο Περιοδικου Πυρετου Με Τραχηλικη Λεμφαδενιτιδα, Φαρυγγοαμυγδαλιτιδα Και Αφθωδη Στοματιτιδα (PFAPA) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ PFAPA 1.1 Τι είναι;

Διαβάστε περισσότερα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα

Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Σπανια Νεανικη Πρωτοπαθης Συστηματικη Αγγειιτιδα Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Ποιοί είναι οι τύποι της αγγειίτιδας? Πως γίνεται η κατάταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα

Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Γνωριμία με τα αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα Αντώνης Φανουριάκης Μονάδα Ρευματολογίας και Κλινικής Ανοσολογίας Δ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν» Αθήνα, 01/02/2016

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων

Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων Τι άλλαξε στη εξέλιξη της ρευματοειδούς αρθρίτιδας την τελευταία 10ετία με την εισαγωγή των βιολογικών παραγόντων Αλέξιος Ηλιόπουλος Ρευματολογικό Τμήμα ΝΙΜΤΣ Λευκάδα, 24/7/12 Τι άλλαξε στη εξέλιξη της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ

Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Οικογενησ Μεσογειακοσ Πυρετοσ Έκδοση από 2016 2. ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ 2.1 Πως μπαίνει η διάγνωση; Γενικά ακολουθείται η παρακάτω προσέγγιση: Κλινική υποψία:

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΕΣ ΣΠΟΝ ΥΛΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Τι είναι; Οι νεανικές σπονδυλοαρθροπάθειες αποτελούν µία οµάδα που χαρακτηρίζονται από χρόνια φλεγµονή των αρθρώσεων (αρθρίτιδα) και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Οξεία μονοαρθρίτιδα. 2 ο Κλινικό Σεμινάριο Εσωτερικής Παθολογίας Οκτ 2015, Πάτρα

Οξεία μονοαρθρίτιδα. 2 ο Κλινικό Σεμινάριο Εσωτερικής Παθολογίας Οκτ 2015, Πάτρα Οξεία μονοαρθρίτιδα 2 ο Κλινικό Σεμινάριο Εσωτερικής Παθολογίας Οκτ 2015, Πάτρα Δαούσης Δημήτρης Επίκουρος καθηγητής Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Γενικώς η ρευματολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών

Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Από: Ελληνικό Ίδρυμα Ρευματολογικών Ερευνών Οι ρευματικές παθήσεις είναι συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία των γυναικών. Στην πρόσφατη πανελλήνια επιδημιολογική έρευνα για τις ρευματικές παθήσεις στο γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα

Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ρευματικός Πυρετός και Μεταστρεπτοκοκκική Αντιδραστική Αρθρίτιδα Έκδοση από 2016 2. Διάγνωση και θεραπεία 2.1 Πώς μπαίνει η διάγνωση; Τα κλινικά ευρήματα και

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Σκληρόδερμα Έκδοση από 2016 2. ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΟΙ ΤΥΠΟΙ ΣΚΛΗΡΟΔΕΡΜΑΤΟΣ 2.1 Τοπικό σκληρόδερμα 2.1.1 Πώς διαγιγνώσκεται το τοπικό σκληρόδερμα; Η εμφάνιση του σκληρού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ ΚΑΙ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Οι επιπλοκές του διαβήτη στον άκρο πόδα αποτελούν μια από τις συχνότερες αιτίες: νοσηρότητας,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ. Π Φλεβάρη. Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΝΑΚΛΙΣΕΩΣ Π Φλεβάρη Β Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκοµείο Αττικόν, Αθήνα Φυσιολογική βάση DIAGNOSTIC YIELD OF VARIOUS TESTS IN 308 PATIENTS WITH A FINAL DIAGNOSIS ACCORDING TO ESC

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era)

Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική σπονδυλοαρθρίτιδα/αρθρίτιδα που σχετίζεται με ενθεσίτιδα (jspa/era) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΟΑΡΘΡΙΤΙΔΑ/ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52

«διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ 30/11/2013 6/52 ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗΣ - ΑΚΡΟΥ ΠΟΔΟΣ ΗΜΕΡΙΔΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ 31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 «διάστρεμμα» - «Ro ΠΔΚ F+Pr» ΕΠΩΔΥΝΗ ΠΟΔΟΚΝΗΜΙΚΗ ΣΤΟΝ ΑΘΛΗΤΗ Δρ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς Ορθοπαιδικός Χειρουργός Consultant

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς»

Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» Η ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΦΛΕΓΜΟΝΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Κ. ΛΥΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ Διευθυντής Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Η ανάπτυξη φλεγμονής στο διαβητικό άκρο πόδα αποτελεί μια από τις συχνότερες

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Συνδρομα Επωδυνων Ακρων

Συνδρομα Επωδυνων Ακρων www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Συνδρομα Επωδυνων Ακρων Έκδοση από 2016 10. Οστεοχόνδρωση (Συνώνυμα: Οστεονέκρωση, Άσηπτη νέκρωση). 10.1 Τι είναι; Η λέξη «οστεοχόνδρωση» σημαίνει «οστικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις θεραπευτικής αγωγής και επιλογές σε ασθενή με χρόνια θεραπεία σε στεροειδή

Ενδείξεις θεραπευτικής αγωγής και επιλογές σε ασθενή με χρόνια θεραπεία σε στεροειδή Ενδείξεις θεραπευτικής αγωγής και επιλογές σε ασθενή με χρόνια θεραπεία σε στεροειδή Δρ Χριστάκης Χριστοδούλου BMedSci, BMBS, MRCP, MSc, CCT Ρευματολόγος Παθολόγος Μ Απρίλη2014 80 ετών γυναίκα Πόνους σε

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική

Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κατευθυντήριες οδηγίες για τον mcrpc Εφαρμογή στην καθημερινή κλινική πρακτική Κων/νος Χατζημουρατίδης Αναπληρωτής Καθηγητής Ουρολογίας Β Ουρολογική Κλινική ΑΠΘ Δήλωση συμφερόντων Είδος Μισθός Ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ

ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΣΤΑ DMARDs ΨΩΡΙΑΣΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ ΤΣΑΤΣΑΝΗ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ 37 χρ. άνδρας προσέρχεται με : Ψωρίαση ερυθροδερμική στο 85% επιφάνειας σώματος+ προσβολή ονύχων Αρθραλγίες

Διαβάστε περισσότερα

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος.

Το Ilaris είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία κανακινουμάμπη. Διατίθεται σε μορφή σκόνης (150 mg) για την παρασκευή ενέσιμου διαλύματος. EMA/467814/2016 EMEA/H/C/001109 Περίληψη EPAR για το κοινό κανακινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Πορφυρα Henoch-Schoenlein

Πορφυρα Henoch-Schoenlein www.printo.it/pediatric-rheumatology/cy/intro Πορφυρα Henoch-Schoenlein Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΟΡΦΥΡΑ HENOCH-SCHOENLEIN 1.1 Τι είναι; Η Πορφύρα Henoch-Schoenlein (HSP) είναι μία κατάσταση κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνει α των ευρημα των της MRI

Ερμηνει α των ευρημα των της MRI Ερμηνει α των ευρημα των της MRI A.Σ.Μπιντούδη Υπεύθυνη Μυοσκελετικού Τμήματος Ακτινολογικό Εργαστήριο Γ.Ν. Παπαγεωργίου, Θεσσαλονίκη Διευθυντής: Ι. Τσιτουρίδης ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ Εμφανίζεται μετά από μακροχρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA )

Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Ανεπαρκεια Του Ανταγωνιστη Του Υποδοχεα Τησ L-1 (DIRA ) Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ DIRA 1.1 Τι είναι; Η ανεπάρκεια του ανταγωνιστή του υποδοχέα της IL-1

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων)

ενήλικες με ενεργή και εξελισσόμενη ψωριασική αρθρίτιδα (νόσος που προκαλεί ερυθρές, φολιδωτές κηλίδες στο δέρμα και φλεγμονή των αρθρώσεων) EMA/178267/2015 EMEA/H/C/000481 Περίληψη EPAR για το κοινό αδαλιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα;

Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα; Το προφίλ του ασθενούς µε ρευµατοειδή αρθρίτιδα έχει σηµασία κατά την επιλογή του βιολογικού παράγοντα;. ώ ς ί ά π ί ώ MSc ί ά ί ς ής ής ής.. ί ς «Ά ς ύ ς» ό π ί ς Έλεγχος συµπτωµάτων της νόσου -πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες

Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3 239 Aυτοφλεγμονώδη νοσήματα της παιδικής ηλικίας: Φλεγμονοσωμοπάθειες Μ. Τραχανά Παιδιατρικό Ανοσολογικό και Ρευματολογικό Κέντρο Αναφοράς Α' Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ.,

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΚΜΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Κόγια Μαρία Δερματολόγος Αφροδισιολόγος H παρούσα διάλεξη δε σχετίζεται με κάποιο προσωπικό συμφέρον ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ Νεογνική ακμή (1-28 ημέρες ζωής) Βρεφική ακμή (3-16 μηνών)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΛΗΝΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Γ.Ν.Π. Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ

ΓΑΛΗΝΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Γ.Ν.Π. Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΓΑΛΗΝΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Β ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ Γ.Ν.Π. Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ Η Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα ( ΝΙΑ ) είναι το πιο συχνό αυτοάνοσο νόσημα στα παιδιά με επίπτωση 1/1000. Η έγκαιρη διάγνωση και

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος

<<Διαγνωστικά Προβλήματα και θεραπευτική προσέγγιση>> Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Σφυρόερα Κατερίνα Ρευματολόγος Η οστεοπόρωση στον άνδρα συνήθως εμφανίζεται με κατάγματα ΕΝΩ στη γυναίκα διαγιγνώσκεται με την εξέταση ρουτίνας της

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ισχίου Labral Tear Τι είναι ο επιχείλιος χόνδρος; Ο επιχείλιος χόνδρος είναι µία δοµή από ινώδη ιστό που περιβάλλει κυκλοτερώς την κοτύλη την κοίλη δηλαδή αρθρική επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

4 Ο Περιστατικό: Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας

4 Ο Περιστατικό: Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας 4 Ο Περιστατικό: Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας Ασθενής με προβλήματα λειτουργικότητας Άνδρας, 60 ετών, συνταξιούχος εργάτης Από μηνός: Συμμετρική πολυαρθρίτιδα TJC= 22, SJC= 19 ΤΚΕ: 110 mm/1h

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn

Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Αμινοσαλικυλικά στη νόσο Crohn Κατηγορία και δοσολογία στην επαγωγή και διατήρηση της ύφεσης Σταυρούλα Β. Κοιλάκου Γαστρεντερολόγος Η χρήση των αμινοσαλικυλικών ως θεραπεία επίτευξης της ύφεσης στην νόσο

Διαβάστε περισσότερα

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη,

ασθενών με σοβαρή, ενεργό νόσο που δεν έχουν προηγουμένως λάβει θεραπευτική αγωγή με μεθοτρεξάτη, EMA/502328/2014 EMEA/H/C/000955 Περίληψη EPAR για το κοινό τοκιλιζουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων:

Το Stelara είναι φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία των ακόλουθων παθήσεων: EMA/636854/2016 EMEA/H/C/000958 Περίληψη EPAR για το κοινό ουστεκινουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο ο Οργανισμός

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ Ι ΙΟΠΑΘΗΣ ΑΡΘΡΙΤΙ Α Τι είναι; Η Νεανική Ιδιοπαθής Αρθρίτιδα (ΝΙΑ) είναι µία χρόνια νόσος που χαρακτηρίζεται από επίµονη φλεγµονή των αρθρώσεων. Οι τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA)

Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) Δείκτες ποιότητας της υγειονοµικής περίθαλψης (HCQI) όσον αφορά την οστεοαρθρίτιδα (OA) HCQI OA 1: Όταν διαγιγνώσκεται συµπτωµατική οστεοαρθρίτιδα σε έναν ασθενή, θα πρέπει να αξιολογείται ο πόνος, η λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονη θεραπευτική στρατηγική ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Σύγχρονη θεραπευτική στρατηγική ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα Στρογγυλό Τραπέζι Ρευματολογία Σύγχρονη θεραπευτική στρατηγική ασθενών με ρευματοειδή αρθρίτιδα Δημήτριος Βασιλόπουλος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Β Παθολογική Κλινική και Ομώνυμο Εργαστήριο Ιπποκράτειο Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ

Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων. Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα βιολογικών παραγόντων Νικόλαος Ζερβός Ρευματολόγος 251 ΓΝΑ Ανοσογονικότητα Συχνότητα παρουσίας αυτοαντισωμάτων 1. Έχει σχέση με το ίδιο το φάρμακο 2. Την οδό χορήγησης 3. Την συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα