Η ΝΕΥΡΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΝΕΥΡΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ"

Transcript

1 Η ΝΕΥΡΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΦΩΤΗΣ ΜΩΡΟΓΙΑΝΝΗΣ Δρ.Ψυχίατρος Κέρκυρα 3-5 Ιουλίου 2009

2 Ο Εστραγκόν, διαπιστώνει ότι είναι δυστυχισμένος.<<τι μου λες ; Από πότε;>> τον ρωτά ο φίλος του.<<το έχω ξεχάσει>> απαντά εκείνος.<<καταπληκτικά τα παιχνίδια της μνήμης>>, αποφαίνεται ο φίλος. Σαμιουελ Μπέκετ

3 H νευροχημεία των διαταραχών της διάθεσης Τα ιστορικά δεδομένα Η υπόθεση των Βιογενών Αμινών

4 Ο Juli Axelrod, ένας χαρισματικός νευροεπιστήμων, που αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του στο Εθνικό Ινστιτούτο για την Ψυχκή Υγεία(MINH) έθεσε τα θεμέλια για την κατανόηση κάποιων πτυχών της νευροχημείας που επηρεάζουν τις διαταραχές της διάθεσης, μελετώντας τον μηχανισμό με τον οποίο τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά αναπτύσσουν την θεραπευτική τους επίδραση.παρατήρησε ότι το πρόσφατα αναπτυγμένο φάρμακο με το όνομα ιμιπραμίνη, μπλόκαρε την επαναπρόσληψη της νοραδρεναλίνης στους διαβιβαστές νευρώνες όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα.

5

6 Adreasen N.C(2001).Brave new brain, p.243,oxford University Press, New York.

7 Ο Axelrod τιμήθηκε για την ανακάλυψη αυτή με το βραβείο Νόμπελ το Ο Axelrod είναι ένας συμπαθής και μετριόφρων άνθρωπος, ο οποίος, όπως και οι υπόλοιποι ερευνητές, αιφνιδιάστηκε ευχάριστα από την ανακοίνωση της βράβευσής του.μάλιστα λέγεται ότι όταν οι δημοσιογράφοι στα πλαίσια ενός συνεδρίου συγκεντρώθηκαν στο ΝΙΜΗ,, ο διευθυντής του ιδρύματος, πήγε στο εργαστήριο του Axelrod γιανατονρωτήσειεάν χρειαζόταν κάποια βοήθεια.ο Axelrod καθισμένος στο πάρα πολύ μικρό και χωρίς ελεύθερο χώρο, εργαστήριό του, απάντησε : πιστεύεις ότι τώρα θα μου επιτρέπεται πια να έχω ένα χώρο ελεύθερο για να παρκάρω το αυτοκίνητό μου;

8 Η βαρύτητα της ανακάλυψης του Axelrod έθεσε τις βάσεις για αυτό που έγινε αργότερα γνωστό ως η υπόθεση των βιογενών αμινών για τις διαταραχές της διάθεσης.η πραγματική επίδραση της αναστολής της επαναπρόσληψης νοραδρεναλίνης είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η ποσότητα αυτού του νευροδιαβιβαστή στις συνάψεις και επομένως, να επαναρυθμιστεί όλο το σύστημα της νοραδρεναλίνης.

9 Αυτό οδήγησε πολλούς ψυχιάτρους, μεταξύ των οποίων και τους Joseph Schildkraut, William Bunney,John Davis και Arthur Prange, να διατυπώσουν την υπόθεση ότι μπορεί να υπήρχε πρόβλημα στη λειτουργία της νοραδρεναλίνης συγκεκριμένα, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται επιπτώσεις στις διαταραχές της διάθεσης.η σαφέστερη διατύπωση ήρθε από τον Joseph Schildkraut : Κάποια είδη κατάθλιψης, αν όχι όλα, σχετίζονται με την απόλυτη ή την σχετική ανεπάρκεια κατεχολαμινών, ιδίως της νοραδρεναλίνης, σε σημαντικές, από άποψης λειτουργικότητας, περιοχές των αδρενεργικών υποδοχέων στον εγκέφαλο.αντίθετα η έξαρση των κατεχολαμινών, μπορεί να συσχετίζεται με ένα πλεόνασμα τέτοιων αμινών. (American Journal of Psychiatry, 1965, 122: ).

10 Όπως φαίνεται και στο σχήμα, η υπόθεση αυτή στηρίχθηκε και από το γεγονός ότι μια άλλη ομάδα φαρμάκων που δρούσαν επίσης αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης, οι αναστολείς της μονοαμινο-οξειδάσης(maoi), αυξάνουν την ποσότητα της νοραδρεναλίνης που είναι διαθέσιμη στους υποδοχείς. Το επιτυγχάνουν αυτό αναστέλλοντας την διακοπή στην παροχή νοραδρεναλίνης με την βοήθεια της μονοαμινοοξειδάσης.δυο κύριες ομάδες φαρμάκων φαίνονται να αυξάνουν τον τόνο της νοραδρεναλίνης και να διορθώνουν την λειτουργική βλάβη.

11 Η νοραδρεναλίνη κατανέμεται σε πολλές περιοχές του εγκεφάλου, υποδεικνύοντας ότι έχει μια γενικότερη ρυθμιστική λειτουργία.ακόμη, έχει γνωστούς προορισμούς στον υποθάλαμο, μια περιοχή για την οποία οι νευροενδοκρινικές μελέτες της κορτιζόνης, υπέδειξαν ότι μπορεί να αποδιοργανώνεται.μια συγκεκριμένη περιοχή όπως αυτή, μπορεί να αποτελεί στόχο των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων.

12 Με την εμφάνιση όμως και άλλων αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, οι κλινικοί επιστήμονες παρατήρησαν ότι κάποια από αυτά επιδρούσαν και σε έναν άλλο νευροδιαβιβαστή, τη σεροτονίνη.στην πραγματικότητα, ενώ η ιμιπραμίνη (Tofranil) ήταν ένας αρκετά επιλεκτικός αναστολέας επαναπρόσληψης της νοραδρεναλίνης, το επόμενο δραστικό αντικαταθλιπτικό, η αμιτριπτυλίνη (Σαροτεν) επιδρούσε και στο σύστημα της σεροτονίνης και σε αυτό της ακετυλχολίνης.αύξανε τη μεταβίβαση σεροτονίνης και μείωνε την μεταβίβαση ακετυλχολίνης.κλινικά, ήταν φανερό ότι υπήρχαν διαφορές ανά περίπτωση όσον αφορά την ανταπόκριση στα αντικαταθλιπτικά, κάποιοι ασθενείς φαίνονταν να έχουν καλύτερη εξέλιξη ακολουθώντας αγωγή με Tofranil, ενώ άλλοι ανταποκρίνονταν καλύτερα στο Saroten.

13 Ως συνέπεια, η υπόθεση της κατεχολαμίνης αντικαταστάθηκε τελικά από μια άλλη, την υπόθεση της σεροτονίνης.όπως και η νοραδρεναλίνη, η σεροτονίνη κατανέμεται ευρέως στον εγκέφαλο και φαίνεται να έχει επίσης μια γενικότερη ρυθμιστική επίδραση. Οι παρατηρήσεις αυτές τελικά οδήγησαν στην ανάπτυξη της ομάδας φαρμάκων που είναι γνωστή ως επιλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης της σεροτονίνης (SSRI), φάρμακα τα οποία επιδρούν πρωτίστως στο σύστημα της σεροτονίνης.

14 Το Prozac είναι το γνωστότερο από τα SSRI.Τα φάρμακα αυτά λειτουργούν με τον ίδιο τύπο μηχανισμού, όπως και τα τρικυκλικά, αλλά επιδρούν αποκλειστικά στην σεροτονίνη.αυτό θα πει ότι μπλοκάρουν την επαναπρόσληψη και άρα αυξάνουν την ποσότητα σεροτονίνης που υπάρχει στα τερματικά.καθώς αναπτύσσονται όλο και περισσότερα SSRΙ, έχουν αποτελέσει την επιλογή πολλών ανθρώπων για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης από την οποία υποφέρουν. Παρόλα ταύτα, δεν ανταποκρίνονται όλοι σε αυτά, κι έτσι συνεχίζεται η χρήση και των τρικυκλικών.

15 Τι υποδηλώνει αυτό το μοντέλο ανταπόκρισης για την νευροχημεία της κατάθλιψης; Μια θεωρία υποστηρίζει ότι υπάρχουν αρκετές διαφορετικές μορφές κατάθλιψης, μία εκ των οποίων χαρακτηρίζεται από ανωμαλίες στο σύστημα της νοραδρεναλίνης και μια άλλη από ανεπάρκεια σεροτονίνης.πολύ πιο πιθανό, όμως είναι και οι δυο αυτοί νευροδιαβιβαστές, σε συνδυασμό και με,άλλους, όπως η ακετυλχολίνη και η ντοπαμίνη, να λειτουργούν από κοινού για να επιτευχθεί μια συνολική ισορροπία.οι υπεραπλουστευτικές διατυπώσεις του τύπου η σχιζοφρένεια είναι μια ασθένεια που σχετίζεται με την ντοπαμίνη η ότι οι διαταραχές της διάθεσης ως ασθένειες έχουν σχέση με την νοραδρεναλίνη ή την σεροτονίνη είναι σχεδόν βέβαιο ότι είναι λανθασμένες, δεδομένων των όσων γνωρίζουμε πια σχετικά με την πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ των χημικών συστημάτων στον εγκέφαλο.

16 Όπως φαίνεται, η σεροτονίνη έχει ενοχοποιηθεί αναφορικά με ασθένειες όπως η σχιζοφρένεια και η νοραδρεναλίνη αναφορικά με τις διαταραχές όπως οι αγχώδεις.η προσέγγιση του τύπου ένας νευροδιαβιβαστής =μια ασθένεια όσον αφορά την αντίληψη των διανοητικών νόσων, αν και βολική λόγω της απλότητας και της ευκολίας με την οποία την κατανοούμε, απλά παρά είναι εύκολη για να είναι αληθινή. Adreasen N.C(2001).Brave new brain, p ,oxford University Press, New York.

17 Νευρωνική Δικτύωση και Διαταραχές της Διάθεσης Τα νεώτερα δεδομένα

18 Οι εσωτερικές μας εμπειρίες θλίψης, κατάθλιψης, χαράς και ενθουσιασμού επέρχονται ενόσω οι νευροδιαβιβαστές στέλνουν μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου, συνδέοντας με κάποιο τρόπο πολλά μικροσκοπικά κομμάτια πληροφοριών από ένα πλήθος πεδίων εμπειριών.σε κλινικό επίπεδο, ένας ψυχίατρος μπορεί να έλεγε ότι κάποιος αναπτύσσει κατάθλιψη διότι κάποια εμπειρία στα πρώτα χρόνια της ζωή του, όπως η απώλεια ενός γονιού, τον κάνει αργότερα ευάλωτο σε μια απόρριψη ή κάποια νέα απώλεια

19 Μια πλήρης κατάθλιψη προκύπτει όταν εμφανίζονται μαζί αρκετά γεγονότα.το άτομο που βίωσε την απώλεια νωρίς στη ζωή του, μπορεί να φέρει επίσης ένα ή δυο ανώμαλα γονίδια, τα οποία δημιουργούν προδιάθεση για κατάθλιψη.η ίδια η κατάθλιψη πυροδοτείται όταν το άτομο χάνει το ενδιαφέρον του για το πανεπιστήμιο, απομονώνεται από τους φίλους που είχε στο σχολείο, από την οικογένεια, και η επίδοσή του στα μαθήματα δεν είναι καλή.

20 Εγκαθίσταται το αίσθημα συναισθηματικής ασφυξίας ή απόγνωσης, το οποίο η διάσημη συγγραφέας Sylvia Plath περιέγραψε στην αυτοβιογραφία της δικής της κατάθλιψης, λέγοντας ότι ένιωθε να πνίγεται κάτω από ένα προστατευτικό κάλυμμα.η αλυσίδα συμβάντων που μόλις περιγράφηκε δεν διαφέρει από την σκιαγράφηση του προστατευτικού καλύμματος (The Bell Jar), μια και η Plath έχασε τον πατέρα της σε νεαρή ηλικία και ανέπτυξε το πρώτο της καταθλιπτικό επεισόδιο, όταν ήταν στην Νέα Υόρκη, μακριά από τους φίλους της και την οικογένειά της, πασχίζοντας να πετύχει ως έκτακτη συντάκτρια στο Mademoiselle.

21 H υποκειμενική βίωση της κατάθλιψης αποτελεί την έκφραση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των περιοχών του εγκεφάλου μας που δέχονται και ερμηνεύουν τις πρόσφατες συναισθηματικές μας εμπειρίες υπό το φως των συναισθηματικών εμπειριών του παρελθόντος.την ακριβή χαρτογράφηση του τρόπου με τον οποίο το επιτυγχάνει αυτό ο εγκέφαλος, αποπειρώνται κατά την παρούσα περίοδο να αποδώσουν οι νευροεπιστήμονες που ενδιαφέρονται για το νευρωνικό υπόστρωμα του συναισθήματος, κυρίως με την βοήθεια των λειτουργικών απεικονιστικών τεχνικών.μια προφανής υποψήφια περιοχή για μελέτη είναι το μεταιχμιακό σύστημα που έχει αναγνωρισθεί προ πολλού ως βασική περιοχή για την συναισθηματική αντίληψη και διεργασία.

22 Οι λειτουργικές απεικονιστικές μελέτες, έδειξαν όμως, ότι το μεταιχμιακό σύστημα έχει πιο εκτεταμένες φλοιϊκές συνδέσεις από ότι εικαζόταν προηγούμενα.όταν εξετάζονται υγιείς εθελοντές σε πειράματα συναισθηματικής πρόκλησης όπως η εσωτερική βίωση μια προσωπικής ιστορίας που αποτελεί δυσάρεστη εμπειρία, χρησιμοποιούν μια ομάδα πολύ απομακρυσμένων φλοιωδών περιοχών εκτός των συνήθων υπόπτων στην αμυγδαλή και τον ιππόκαμπο.οι νευροεπιστήμονες μελετούν πια το διευρυμένο μεταιχμιακό σύστημα ως μια νευρωνική βάση του συναισθήματος.αναγνωρίζουν ακόμη ότι το συναίσθημα δεν είναι μόνο ένας τύπος αλλά απαρτίζεται από πολλούς υπότυπους, όπως είναι η ευχαρίστηση, ο φόβος, ή η θλίψη.

23 Η νευρωνική δικτύωση της κατάθλιψης εδράζεται σε αυτό το διευρυμένο σύστημα.οι περιοχές στη βάση των μετωπιαίων λοβών, η βαθιά οβάλ περιοχή μεταξύ του μετωπιαίου και του κροταφικού λοβού που είναι γνωστή ως νήσος του Reil και η πρόσθια έλικα του προσαγωγίου παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στα πλαίσια του διευρυμένου μεταιχμιακού συστήματος που δημιουργεί το συναίσθημα της θλίψης.πολλοί ψυχίατροινευροεπιστήμονες εξετάζουν εξονυχιστικά τον τρόπο που οι διάφορες αυτές διασκορπισμένες περιοχές συνδέουν τις μνήμες του παρελθόντος, τις εμπειρίες του παρόντος και την απόδοση των αισθηματικών τόνων σε αυτές.η πολύπλοκή αυτή σειρά διασυνδέσεων μας επιτρέπει να βιώνουμε τα συναισθήματα λέγοντας Θεέ μου, νιώθω πραγματικά καταθλιπτικά σήμερα. Adreasen N.C(2001).Brave new brain, p , Oxford University Press, New York.

24 Νευροβιολογία της Κατάθλιψης: Νους και σώμα Τα πρόσφατα δεδομένα

25 Κύριοι στόχοι εκμάθησης Μείζων καταθλιπτική διαταραχή (ΜΚΔ ) -Μια περίπλοκη νόσος με συναισθηματικά και σωματικά συμπτώματα 1 -Μια χρόνια, επίμονη και εξελισσόμενη νόσος 1 -Σχετίζεται με λειτουργικές και δομικές μεταβολές στον φλοιό του εγκεφάλου 2,3 Οι νευροτροφίνες μπορεί να παίζουν σημαντικό μεσολαβητικό ρόλο σε αυτές τις μεταβολές 4 Η θεραπεία με αντικαταθλιπτικά δύναται να αποκαταστήσει την υποκείμενη φυσιολογία 5 -Η ύφεση των συμπτωμάτων αποτελεί τον κύριο στόχο θεραπείας 6,7 1. American Psychiatric Association (APA). DSM-IV-TR; 2000:352, Maletic V. Prim Psychiatry. 2005;12(suppl 10): Apkarian AV, et al. J Neurosci. 2004;24: Castrén E, et al. Curr Opin Pharmacol. 2006;6: Himmerich H, et al. Biol Psychiatry. 2006;60: Keller MB. J Clin Psychiatry. 2005;66(suppl 8): American Psychiatric Association. Am J Psychiatry. 2000;157(suppl 4):1 45.

26 Η περιπλοκότητα της Μείζονος Καταθλιπτικής Διαταραχής (MΚΔ)

27 Πολλαπλά κύρια και σχετιζόμενα συμπτώματα Συναισθηματικά συμπτώματα Αισθήματα ενοχής Τάση αυτοκτονίας Έλλειψη ενδιαφέροντας Λύπη Σωματικά συμπτώματα Έλλειψη ενέργειας Μειωμένη συγκέντρωση Διαταραχές στην όρεξη Διαταραχές στον ύπνο Διαταραχές στις ψυχοκινητικές ικανότητες American Psychiatric Association (APA). DSM-IV-TR; 2000:352,356. Σχετιζόμενα συμπτώματα Επώαση Υποχονδρίαση Οξυθυμία Υπερβολική ανησυχία για τη σωματική υγεία Πόνος Τάση για κλάμα Άγχος ή φοβίες

28 Ποιος είναι ο επιπολασμός των σχετιζόμενων επώδυνων συμπτωμάτων στους ασθενείς με κατάθλιψη; Καταθλιπτικοί ασθενείς MΚΔ χωρίς επώδυνα συμπτώματα 35% MΚΔ με επώδυνα συμπτώματα 65% Στοιχεία του μέσου επιπολασμού από 14 μελέτες που εστίασαν σε επώδυνα συμπτώματα σε ασθενείς με κατάθλιψη Ο καθορισμός του επιπολασμού δεν επηρεάστηκε από το αν οι μετρήσεις έγιναν στο ψυχιατρικό πλαίσιο ή στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας περίθαλψης MΚΔ=μείζων καταθλιπτική διαταραχή. Bair MJ, et al. Arch Intern Med. 2003;163: Οι μελέτες στις οποίες διερευνήθηκαν τόσο η κατάθλιψη όσο και τα επώδυνα συμπτώματα, συμπεριλάμβαναν: Τις Κεφαλαλγίες Τον πόνο στη μέση Τον πόνο στον αυχένα Τον πόνο σε άκρα/αρθρώσεις Το θωρακικό πόνο Τον πυελικό πόνο Τον κοιλιακό πόνο Τον γενικό πόνο

29 Μικρο-έως-μακρο-επιδράσεις Στρες 1 Στο επίπεδο «δικτύου»: απορύθμιση νευρικού κυκλώματος 1 Λειτουργικές και δομικές μεταβολές Γενετική προδιάθεση 3,4 Βλάβη 6 Απορύθμιση του νευροενδοκρινικού, αυτόνομου και ανοσοποιητικού συστήματος Επίδραση σε κυτταρικό και υποκυτταρικό επίπεδο σε: 4 Ενδοκυτταρική σηματοδότηση Μεταγραφή γονιδίων Νευροτροφική υποστήριξη Νευροψυχιατρικά συμπτώματα Συναισθηματικά 5 Γνωστικά 5 Συμπεριφορικά 7 Σωματικά 6 Συστηματικές εκδηλώσεις 1. Sheline YI, et al. Biol Psychiatry. 2001;50: Raison CL, et al. Trends Immunol. 2006;27: Gatt JM, et al. J Integr Neurosci. 2007;6: Carlson PJ, et al. NeuroRx. 2006;3: Drevets WC. Curr Opin Neurobiol. 2001;11: Blackburn-Munro G, et al. J Neuroendocrinol. 2001;13: American Psychiatric Association (APA). DSM-IV-TR; 2000:352,356.

30 Χρόνια και εξελισσόμενη πορεία της ΜΚΔ

31 Εξέλιξη της κατάθλιψης Φαινόμενο «Kindling»: Ανεπιθύμητες επιδράσεις κάθε διαδοχικού επεισοδίου Κίνδυνος (λόγος πιθανοτήτων) Πιθανότητα το πρόσφατο στρες της ζωής να επισπεύδει την ανάπτυξη κατάθλιψης Κίνδυνος (λόγος πιθανοτήτων) για εκδήλωση κατάθλιψης ανά μήνα Μόνο γυναίκες συμμετέχουσες N=2, Αριθμός προηγουμένων καταθλιπτικών επεισοδίων Kendler KS, et al. Am J Psychiatry. 2000;157:

32 Τα υπολειπόμενα συμπτώματα και ο αριθμός επεισοδίων στην MΚΔ μπορεί να επηρεάσουν την πορεία της ασθένειας Συνάρτηση κατανομής επιβίωσης Προηγούμενα επεισόδια Υπολειπόμενα SSD Υπολειπόμενα SSD Εβδομάδες έως την πρώτη προοπτική υποτροπή με οποιοδήποτε καταθλιπτικό επεισόδιο MΚΔ=μείζων καταθλιπτική διαταραχή, SSD=υποσυνδρομικά συμπτώματα κατάθλιψης, Συνάρτηση κατανομής επιβίωσης=συσσωρευτική αναλογία των περιπτώσεων που επιβίωσαν προς δεδομένο διάστημα χρόνου. Judd LL, et al. J Affect Disord. 1998;50: Ανάρρωση N Μέσος όρος εβδομάδων καλής υγείας Ασυμπτωματικές Ασυμπτωματικές

33 ARTIST: Τα σωματικά συμπτώματα δεν ανταποκρίνονται το ίδιο καλά στην αντικαταθλιπτική θεραπεία Βελτίωση Μέγεθος αποτελεσματικότητας της θεραπείας N=573 Έναρξη 1 μήνας 3 μήνες 6 μήνες 9 μήνες Συναισθηματικά συμπτώματα Μη-σωματικά καταθλιπτικά συμπτώματα Θετική υγεία Σωματικά συμπτώματα Μη-επώδυνα σωματικά συμπτώματα Επώδυνα σωματικά συμπτώματα ARTIST=Μια τυχαιοποιημένη μελέτη για τη διερεύνηση της θεραπείας με SSRI, SSRI=επιλεκτικός αναστολέας επαναπρόσληψης της σεροτονίνης Adapted from: Greco T, et al. J Gen Intern Med. 2004;19:

34 Τα επώδυνα συμπτώματα μειώνουν την πιθανότητα ανάρρωσης των καταθλιπτικών ασθενών % Ασθενών (καταθλιπτικοί κατά το σημείο έναρξης ( Που ανάρρωσαν στο τελικό σημείο Διαχρονική μελέτη διάρκειας 3 ετών με ενήλικες ηλικίας % Μόνο MDD 9% N=102 N=119 MDD και επώδυνα συμπτώματα Ο στενός συσχετισμός μεταξύ των επώδυνων συμπτωμάτων και της κατάθλιψης τονίζει την ανάγκη για χρήση προοδευτικών στρατηγικών θεραπείας Geerlings SW, et al. Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol. 2002;37:23 30.

35 Λειτουργικές και δομικές μεταβολές που σχετίζονται με την MΚΔ και τον πόνο

36 Περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην MΚΔ Αμυγδαλή2 Προμετωπιαίος φλοιός2 Νησιδιακός φλοιός 1 Φλοιός πρόσθιας έλικας προσαγωγίου 3 Ιππόκαμπος5 Επικλινής πυρήνας 4 1. Kennedy SE, et al. Arch Gen Psychiatry. 2006;63: Drevets WC. Curr Opin Neurobiol. 2001;11: Whittle S, et al. Neurosci Biobehav Rev. 2006;30: Schlaepfer TE, et al. Neuropsychopharmacology. 2008;33: Gaughran F, et al. Brain Res Bull. 2006;70:

37 Επαναλαμβανόμενα ευρήματα-κλειδιά από εγκεφαλική απεικόνιση Στις περισσότερες μελέτες απεικόνισης έχουν παρατηρηθεί ανωμαλίες στις ακόλουθες περιοχές κλειδιά: αμυγδαλή, ιππόκαμπος, προμετωπιαίο φλοιό, φλοιό πρόσθιας έλικας προσαγωγίου και μετωποκογχικό φλοιό 1 3 Σε πολλές μελέτες έχει παρατηρηθεί ότι η υποδραστηριότητα του προμετωπιαίου φλοιού κατά την έναρξη, βελτιώθηκε μετά από θεραπεία 4 Σε πολλές μελέτες έχει παρατηρηθεί ότι η μεταιχμιακή υπερδραστηριότητα κατά την έναρξη (ιδιαίτερα στην έλικα προσαγωγίου), ομαλοποιήθηκε μετά από θεραπεία 4 Οι πιο πρόσφατες μελέτες έχουν εστιάσει στη σχέση δικτύων (μεταιχμιακού, προμετωπιαίου) και στις δυναμικές μεταβολές με το χρόνο 2,4 6 Υπάρχει μεγάλη ετερογένεια μεταξύ των ασθενών. Η ανίχνευση δεν παρέχει πρόγνωση ή διάγνωση από μόνη της 1. Sheline YI. Biol Psychiatry. 2000;48: Sheline YI. Biol Psychiatry. 2003;54: Nestler EJ, et al. Neuron. 2002;34: Mayberg HS. Br Med Bull. 2003;65: Fales CL, et al. Biol Psychiatry. 2008;63: Siegle GJ, et al. Biol Psychiatry. 2007;61:

38 Μερικές περιοχές-κλειδιά του εγκεφάλου οι οποίες μπορεί να διαδραματίζουν ρόλο τόσο στην ΜΚΔ όσο και στον πόνο Προμετωπιαίος φλοιός Νησιδιακός φλοιός Ιππόκαμπος Φλοιός πρόσθιας έλικας προσαγωγίου Αμυγδαλή

39 Οι ασθενείς με πόνο μπορεί να παρουσιάζουν ατροφία της φαιάς ουσίας Οι περιοχές με κόκκινο υποδηλώνουν ένα σύνθετο περιοχών όπου η πυκνότητα της φαιάς ουσίας μειώθηκε σε ασθενείς με χρόνιο πόνο στη μέση (CBP), σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου N=26 Λεπτό κομμάτι του δεξιού πρόσθιου σκέλους του θαλάμου κατά την κορύφωση της μείωσης της φαιάς ουσίας του θαλάμου Οι ασθενείς με CBP είχαν 5 με11% λιγότερη ολική φαιά ουσία, που αντιστοιχεί σε 10 με 20 χρόνια φυσιολογικής γήρανσης Images copyright 2006 by the Society for Neuroscience Apkarian AV, et al. J Neurosci. 2004;24:

40 Η αμυγδαλή ως Κύριος Ρυθμιστής: Τα συναισθήματα και το στρες επηρεάζουν την ανταπόκριση της αμυγδαλής στον πόνο (Υποθετικό Μοντέλο) Αρνητικό Συναίσθημα Χρόνιο στρες, κατάθλιψη, άγχος Αμυγδαλή Θετικό συναίσθημα μουσική, ευχάριστες μυρωδιές, κ.λπ. Αυξάνει τη δραστηριότητα της αμυγδαλής Αναστέλλει τη δραστηριότητα της αμυγδαλής + Πόνος Modified from: Neugebauer V, et al. Neuroscientist. 2004;10:

41 Οι ποικίλες επιδράσεις της κατάθλιψης και του πόνου μπορεί να επηρεάσουν την επικοινωνία με τον εγκέφαλο Γνωστικός/εκτελεστικός φλοιός Πλαγιοραχιαίος PFC Ραχιαίος ACC MΚΔ Πόνος? Φλοιός ολοκλήρωσης (κινήσεων) Πλάγιος κογχικός PFC Ρυγχοειδής PFC Έσω PFC Συναισθηματικός/ σπλαχνικός φλοιός Κοιλιακός ACC Έσω κοιλιακός PFC Μεταιχμιακοί σχηματισμοί Ιππόκαμπος Αμυγδαλή Επικλινής πυρήνας Υποθάλαμος ACC=φλοιός πρόσθιας έλικας προσαγωγίου, MDD=μείζων καταθλιπτική διαταραχή, PFC=προμετωπιαίος φλοιός. Maletic V, et al. Int J Clin Pract. 2007;61:

42 Νευροενδοκρινικές, νευροανοσολογικές και κυτταρικές μεταβολές στην MΚΔ και τον πόνο

43 Πέρα από τον εγκέφαλο: Παρόμοια απορύθμιση του άξονα ΥΥΕ και των κυτοκινών Στρες και κατάθλιψη 1,2 Πόνος 3 κόκκινο=ανασταλτικοί οδοί προς τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (ΥΥΕ), πράσινο=διεγερτικοί οδοί προς τον άξονα ΥΥΕ Adapted from: 1. Raison, et al. Trends in Immunol. 2006;27: Nestler EJ, et al. Neuron. 2002;34: Blackburn-Munro G, et al. J Neuroendocrinol. 2001;13:

44 Ο ρόλος του εγκεφαλικού νευροτροφικού παράγοντα Ο εγκεφαλικός νευροτροφικός παράγοντας (BDNF), καθώς και άλλοι νευροτροφικοί παράγοντες, εμπλέκονται στην υγεία ή την αύξηση των κυττάρων, καθώς και στην απόπτωση (θάνατο) των κυττάρων, με εξαρτώμενο από τη δραστηριότητα τρόπο Οι νευροτροφικοί παράγοντες, όπως ο BDNF μπορεί να είναι κρίσιμης σημασίας για την ανάπτυξη και λειτουργία του νευρικού συστήματος, 1 καθώς επίσης και για την εκμάθηση και τη μνήμη 2 Ο BDNF εκφράζεται σε ολόκληρο τον εγκέφαλο, στους νευρώνες και τη γλοία 3 Μονοαμίνες, όπως η σεροτονίνη (5-HT), η νορεπινεφρίνη (NE), και η ντοπαμίνη (DA), καθώς και το γ-αμινοβουτυρικό οξύ (GABA) και οι γλουταμινικοί νευρώνες Οι μονοαμίνες μπορεί να εμπλέκονται στη ρύθμιση της σύνθεσης και απελευθέρωσης του BDNF Είναι πιθανό να υπάρχει προς τα κάτω ρύθμιση των νευροτροφίνων στην κατάθλιψη, 1-2 το άγχος, 4 και τον πόνο 5 Η θεραπεία της MΚΔ μπορεί να αποκαταστήσει τη λειτουργία του BDNF 1,2, Castren E, et al. Curr Opin Pharmacol. 2006;6: Duman RS, et al. Biol Psychiatry. 2006;59: Charney DS, et al. Sci STKE. 2004;225: Chen B, et al. Science. 2006;314: Duric V, et al. Neuroscience. 2005;133: Ivy AS, et al. Pharmacol Biochem Behav. 2003;75: Gervasoni N, et al. Neuropsychobiology. 2005;51:

45 Η μεταβολή στην επικοινωνία μεταξύ νευρώνων και γλοίας μπορεί να εμπλέκεται στην εκδήλωση της ΜΚΔ Maletic V, Raison C. 2008, Frontiers in Bioscience, in press. Image used with permission from V. Maletic.

46 Ο ρόλος της αντικαταθλιπτικής θεραπείας στην αποκατάσταση της νευροβιολογίας

47 Σεροτονίνη και νορεπινεφρίνη: Ρύθμιση της διάθεσης και της αντίληψης του πόνου 1 3 Μεταιχμιακό σύστημα Πυρήνες της ραφής (πηγή 5-HT) Προμετωπιαίος φλοιός Υπομέλας τόπος (πηγή NE) Κατιούσες οδοί 5-HT Αμυγδαλή Ιππόκαμπος Κατιούσες οδοί NE Ανιούσες οδοί πόνου 5-HT=σεροτονίνη, NE=νορεπινεφρίνη. Adapted from: 1. Bymaster FP, et al. Curr Pharm Des. 2005;11: Fields H. Nat Rev Neurosci. 2004;5: Fields HL, et al. Annu Rev Neurosci. 1991;14:

48 Η ύφεση ως στόχος της θεραπείας

49 Η επίτευξη ύφεσης είναι κρίσιμης σημασίας Σωματική λειτουργία 1,2 Κοινωνική ειτουργικότητα 1,2 Η ύφεση (ή η έλλειψη αυτής) μπορεί να επηρεάσει Λειτουργικότητα στην εργασία 1,2 Λειτουργικότητα στην έγγαμη ζωή 4 Ψυχική υγεία των παιδιών 3 Κίνδυνο αυτοκτονίας 5 Πιθανότητα εκδήλωσης επεισοδίων μελλοντικά 1,2 1. Sobocki P, et al. Int J Clin Pract. 2006;60: Keller MB. JAMA. 2003;289: Weissman MM, et al. JAMA. 2006;295: Bromberger JT, et al. J Nerv Ment Dis. 1994;182: Judd LL, et al. J Affect Disord. 1997;45:5 17.

50 Μεγαλύτερη μείωση του όγκου της φαιάς ουσίας στους ασθενείς με MΚΔ που δεν πέτυχαν ύφεση έναντι εκείνων που πέτυχαν ύφεση Προοπτική μελέτη διάρκειας 3 ετών που σύγκρινε 38 ασθενείς με 30 υγιή άτομα Σημειώθηκε σημαντικά μεγαλύτερη μείωση της πυκνότητας της φαιάς ουσίας στους ασθενείς με μείζων καταθλιπτική διαταραχή χωρίς ύφεση έναντι εκείνων με ύφεση στον: Ιππόκαμπο Φλοιό της πρόσθιας έλικας προσαγωγίου Ραχιαίο έσω προμετωπιαίο φλοιό Πλαγιοραχιαίο προμετωπιαίο φλοιό Ο οδούς ορίσθηκε ως P<0,01 Frodl TS, et al. Arch Gen Psychiatry. 2008;65:

51 Κλινικοί παράγοντες που μπορεί να εμποδίζουν την ύφεση μπορεί να αποτελούν προγνωστικούς παράγοντες υποτροπής Ύφεση Οξείς και επίμονοι στρεσογόνοι παράγοντες 1,2 Βαρύτητα και διάρκεια καταθλιπτικού επεισοδίου 1,2 Προηγούμενες αποτυχημένες θεραπείες 2 Άγχος 1 Επώδυνα σωματικά συμπτώματα 3 Διαταραχές της προσωπικότητας 2 Κατάχρηση ουσιών 4 Ιατρική νόσος 4 Υποτροπή Βαρύτητα, αριθμός, και διάρκεια των προηγούμενων επεισοδίων 5 Ανεπαρκής έλεγχος συμπτωμάτων (υποσυνδρομικά συπτώματα) 5 Συννοσηρότητα άγχους και κατάχρησης ουσιών 5 Επώδυνα σωματικά συμπτώματα 6 Στρεσογόνα συμβάντα 7 Ανεπαρκείς στρατηγικές αντιμετώπισης 7 1. Parker G, et al. Aust N Z J Psychiatry. 2000;34: Rush AJ, et al. Neuropsychopharmacology. 2006;31: Fava M. J Clin Psychiatry. 2003;64(suppl 7): Keller MB. J Clin Psychiatry. 2005;66(suppl 8): Keller MB. J Clin Psychiatry. 1999;60(suppl 17): Ohayon MM. J Clin Psychiatry. 2004;65(suppl 12): Bockting CL, et al. J Clin Psychiatry. 2006;67:

52 Συμπεράσματα Είναι σημαντικό να επιλέγεται πρώτα η βέλτιστη θεραπεία, διότι η αδυναμία επίτευξης ύφεσης μπορεί να οδηγήσει σε συχνότερες υποτροπές και μελλοντικές θεραπευτικές αποτυχίες Μια επιτυχημένη θεραπεία μπορεί να βελτιώσει τις λειτουργικές μεταβολές, προλαμβάνοντας έτσι τις επίμονες δομικές μεταβολές Η ύφεση μπορεί να συνοδεύεται από ομαλοποίηση της νευροενδοκρινικής και ανοσοποιητικής λειτουργίας Η αποτελεσματική θεραπεία μπορεί να βελτιστοποιήσει τη νευροτροφική υποστήριξη και να αποκαταστήσει τα νευροπροστατευτικά οφέλη, τη νευροπλαστικότητα και τη νευρογένεση Η ύφεση όλων των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένων του σχετιζόμενου πόνου και των συστηματικών επιπτώσεων, αποτελεί τον τελικό στόχο της θεραπείας

53 και μόνο ο θάνατος δεν υποκορίζεται Παντελής Μπουκάλας Ρήματα Εκδόσεις Άγρα 2009.

54 Σας ευχαριστώ.

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής

Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Βασιλική Ψάρρα, MSc Επιμελήτρια Β Ψυχιατρικής Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής Εισαγωγή Η διάγνωση καρκίνου του μαστού αποτελεί ιδιαίτερα τραυματικό γεγονός 1,2 Στην τελευταία έκδοση του Diagnostic and Statistical

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά

Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008. Αντικαταθλιπτικά Κατερίνα Τυλιγάδα Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρµακολογίας ΚΤ 2008 Αντικαταθλιπτικά ΚΤ 2008 Vincent van Gogh, 1890 ιαταραχές σε Συναίσθηµα Όρεξη Ύπνο Ενεργητικότητα lipido Μονοπολική Μείζων κατάθλιψη θλίψη -

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα.

Σύναψη µεταξύ της απόληξης του νευράξονα ενός νευρώνα και του δενδρίτη ενός άλλου νευρώνα. ΟΙ ΝΕΥΡΩΝΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΟΥΝ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΑΨΗΣ Άντα Μητσάκου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήµιο Πατρών Γνωρίζουµε ότι είµαστε ικανοί να εκτελούµε σύνθετες νοητικές διεργασίες εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΚΚΑΒΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΟΣ «Δεν ζω με την Νόσο του Crohn. Αυτή ζει μαζί μου» Amy Tracher Psy.D Ph.d, ασθενής και συγγραφέας του «Coping with Crohn s Disease: Manage Your Physical Symptoms and Overcome

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών

Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Η ΝΟΣΟΣ ALZHEIMER Σπύρος Ευθυµιόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Βιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ο εγκέφαλος Ο εγκέφαλος µας επιτρέπει να αντιλαµβανόµαστε το περιβάλλον και τον εαυτό µας (Εικόνα 1). Είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης

Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Θεραπευτική διαχείριση μέτριας-σοβαρής κατάθλιψης Σύσταση 6: Σε άτομα με μέτρια και σοβαρή κατάθλιψη οι Γενικοί Ιατροί και οι άλλοι Ιατροί στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας συστήνεται να χορηγούν αντικαταθλιπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΡΕΘΥΜΝΟ 14 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: ΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ

ΡΕΘΥΜΝΟ 14 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΙΤΛΟΣ: ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: ΟΨΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE Τ.Θ. 13254, Πανεπιστήμιο Πατρών, 26504 Πάτρα, P.O. Box 13254, University of Patras, 26 504 Patra http://www.hsfn.gr ΡΕΘΥΜΝΟ 14

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

DANA ALLIANCE FOR BRAIN

DANA ALLIANCE FOR BRAIN ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η λειτουργία του Ύπνου και η σημασία της για τη Μνήμη και τη Μάθηση αλλά και τη Σωματική και Ψυχική Υγεία» Ενημερωτική Εκδήλωση την Τετάρτη 27 Μαρτίου 2013, στο Ίδρυμα Ευγενίδου Αθήνα, Παρασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα. Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ Πόλη Ημερομηνία Ώρα Αίθουσα Ναύπακτος 9 Μαρτίου 2013 6 μμ Παπαχαραλάμπειος ΤΙΤΛΟΣ: Η Σημασία του στρες και του ύπνου στη ζωή του/της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤEΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 1. Παρασκευή 21 Φεβρουαρίου Εισαγωγή (Εισαγωγή/ Χαιρετισμός: Γ. Παπαδημητρίου) α) Εγκέφαλος και συμπεριφορά: Ιστορική ανάδυση και

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΤΑΞΙΝΟΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΓΕΩΡΓΙΛΑ ΕΛΕΝΗ Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διάγνωση: είναι η πολύπλοκη διαδικασία αναγνώρισης και ταυτοποίησης μιας διαταραχής που γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT

ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ BURN OUT ΥΠΕΡΥΘΥΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ : ΣΚΛΑΒΟΥ ΜΕΛΑΧΡΙΝΗ ΣΚΟΤΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΛΑΡΙΣΑ 2011 Σύμφωνα με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Συνεδρίου-Σεμιναρίου Μητρικού Θηλασμού Μιλένα Ρούσκοβα 22-26 Οκτωβρίου 2014 ΞΑΝΘΗ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΙΤΙΑ & ΘΕΡΑΠΕΙΑ Παναγιώτης Μ. Σαμαράς Ψυχολόγος Mphil, PgDip, BSc Hons κατάθλιψη της λοχείας Κύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Εγκέφαλος Μεγάλη αιµάτωση, πολύ σηµαντική για την λειτουργία του Επικοινωνία µε το περιβάλλον Χρησιµοποιεί το 20% του Ο 2 και ως πηγή ενέργειας γλυκόζη Στις χειρουργικές επεµβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου»

Αντιυπερτασικά & σεξ. Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Αντιυπερτασικά & σεξ Σοκολάκης Ιωάννης, MD, MSc Ειδικευόμενος Β Ουρολογικής Κλινικής ΑΠΘ, ΓΝΘ «Παπαγεωργίου» Υπέραταση & ED Η Υπέρταση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για ED Feldman et al. J Urol

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον

Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2. Νόσος του Πάρκινσον Εργασία Βιολογίας Α' Λυκείου με θέμα: Μάριος Μ., Α'2 Νόσος του Πάρκινσον Τρόπος αντιμετώπισης νόσου Πάρκινσον. Η νόσος του Πάρκινσον (Parkinson) είναι νευροεκφυλιστική ασθένεια της μέλαινας ουσίας με συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο:

Έχουν αναπτυχθεί δύο συστήματα ταξινόμησης και διάγνωσης ψυχικών διαταραχών βάσει κριτηρίων, τα οποία συνήθως χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο: Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις

2. Επιστημονικές προτεραιότητες και υποστηρικτικές-ενισχυτικές δράσεις Περίληψη 1. Ιστορικό και σκοπός της ερευνητικής στρατηγικής Οι Νευροεκφυλιστικές Νόσοι (ND) είναι σε μεγάλο βαθμό ανίατες καταστάσεις που εξασθενούν τον ασθενή και συνδέονται στενά με την ηλικία. Μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011

EMDR Πρωτόκολλο. Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 EMDR Πρωτόκολλο Πέννυ Παπανικολοπούλου M.Sc. Ph.D Σεπτέμβριος 2011 Τηλεσκοπική Επεξεργασία / Telescopic Processing Σημείο Αναστάτωσης EMD Περιορισμένη Εστίαση σε κάθε σημείο αναστάτωσης Στρατηγική EMDr

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2.

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2. Χαράλαμπος Ταμβάκος, Αναστάσιος Κουτσοβασίλης, Αλέξης Σωτηρόπουλος, Μαρία Παππά, Ουρανία Αποστόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2

Τι είναι ο νευροπαθητικός πόνος; 1,2 Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΝΕΥΜΑ Μια ψυχιατρική περίληψη Prof. George Ikkos Dr. Susie Lingwood Απόδοση: Επιμέλεια: Καλλιόπη Νικολάου Ειδικ. Ψυχίατρος Στάθης Παναγούλιας Ψυχίατρος-Δ/ντής Ε.Σ.Υ. Απρίλιος 2013 Εισαγωγή Το

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΛΟΣΩΡΙΣΑΤΕ ΣΤΗΝ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΘΕΜΑ Διερεύνηση ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών συνύπαρξης ψυχιατρικής διαταραχής με εξάρτηση από ψυχοδραστικές ουσίες. Η Περίπτωση του θεραπευτικού προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α

Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α Τεύχος 6 ο - Άρθρο 2 α ΚΑΘΟΔΗΓΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗΡΑΝΣΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΝΟΣΟΥ ALZHEIMER ΓΙΑ ΝΑ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΘΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΣΟ ALZHEIMER Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΜIV ΜΗΛΙΩΝΗ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΜΙΙΙ ΓΑΤΣΙΑ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΙΙ ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Παγκόσμια Ημέρα Alzheimer Η Παγκόσμια Ημέρα Αlzheimer γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου. Σκοπόs: ευαισθητοποίηση της

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138

Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία. Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 Ψυχοφαρμακολογία των διατροφικών διαταραχών στην παιδική και εφηβική ηλικία Pediatr Clin N Am 58 (2011) 121-138 a Nevile H. Golden, MD, b Evelyn Attia, MD a Division of Adolescent Medicine, Stanford University

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ HELLENIC SOCIETY FOR NEUROSCIENCE Τ.Θ. 5, Πανε ιστήµιο Πατρών, 650 Πάτρα, P.O. Box 5, University of Patras, 6 50 Patra ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΒ ΟΜΑ Α ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΚΑΙ ΝΕΥΡΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΤΕΛΕΙΟΦΟΙΤΟΙ ΤΗΣ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣ/ΚΗ ΙΙ ΥΠ. ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΚΥΠΑΡΙΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΝΕΥΡΙΚΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΡΟΓΙΑΝΝΗ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΜΑΥΡΙΔΟΥ ΠΑΡΘΕΝΑ ΛΑΡΙΣΑ 2010 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Εγκληματικότητα. Εβελίνα Μαρκοπούλου Γιάννος Παναγιώτου

Εγκέφαλος και Εγκληματικότητα. Εβελίνα Μαρκοπούλου Γιάννος Παναγιώτου Εγκέφαλος και Εγκληματικότητα Εβελίνα Μαρκοπούλου Γιάννος Παναγιώτου Γ3 Γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι ποιο βίαιοι από κάποιους άλλους και πως εξηγείται αυτό βιολογικά; Βασικές έννοιες Αλληλόμορφα ενός γονιδίου:

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Νέα δεδομένα στην Αντιμετώπιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer. Γιάννης Παπατριανταφύλλου

Νέα δεδομένα στην Αντιμετώπιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer. Γιάννης Παπατριανταφύλλου Νέα δεδομένα στην Αντιμετώπιση των Διαταραχών Συμπεριφοράς και Ψυχιατρικών Συμπτωμάτων της νόσου Alzheimer Γιάννης Παπατριανταφύλλου Ιατρείο Διαταραχών Μνήμης & Νοητικών Λειτουργιών Νευρολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο

5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο 5. Τελικές συστάσεις, βαθμός τεκμηρίωσης και σύστασης με υποστηρικτικό κείμενο Διάγνωση και διαγνωστικά εργαλεία Αναγνώριση Ανίχνευση της κατάθλιψης σε ομάδες υψηλού κινδύνου Σύσταση 1: Συστήνεται στους

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 3 Η φυσιολογία των γνωστικών διεργασιών Πέτρος Ρούσσος Η νευροψυχολογική βάση των γνωστικών διεργασιών Γνωστική νευροεπιστήμη: μελετάει τους τρόπους με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Κλασικοί παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες κινδύνου (άγχος, κατάθλιψη, κοινωνική τάξη, συμπεριφορά τύπου Α). Ψυχιατρικές διαταραχές Ψυχοκοινωνικά προβλήματα (ψυχολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύτταρα του νευρικού συστήµατος. Το βιολογικό υπόστρωµα της συµπεριφοράς. Το κυτταρικό σώµα περιέχει τον πυρήνα. Ηδοµήκαιηλειτουργίατωννευρώνων

Τα κύτταρα του νευρικού συστήµατος. Το βιολογικό υπόστρωµα της συµπεριφοράς. Το κυτταρικό σώµα περιέχει τον πυρήνα. Ηδοµήκαιηλειτουργίατωννευρώνων Το βιολογικό υπόστρωµα της συµπεριφοράς Dr Λυράκος Γεώργιος Μάθηµα 3 ο ΤΕΙ Φυσικοθεραπείας Ψυχολογία Υγείας Ηδοµήκαιηλειτουργίατωννευρώνων Οι νευρώνες µεταβιβάζουν ηλεκτρικά σήµατα από τη µια περιοχή του

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012

Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Η νόσος ALZHEIMER: Συμπώματα, κληρονομικότητα, επιβαρυντικοί και προστατευτικοί παράγοντες και μελλοντικές θεραπείες-οκτ 2012 Eυθυμιόπουλος Σπύρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚA ΣΥΣTHΜΑΤΑ Ιωάννα Τζουλάκη Κώστας Τσιλίδης Ιωαννίδης: κεφάλαιο 2 Guyatt: κεφάλαιο 18 ΕΠΙςΤΗΜΟΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Επιστήμη (θεωρία) Πράξη (φροντίδα υγείας) Γνωστικό μέρος Αιτιό-γνωση Διά-γνωση Πρό-γνωση

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου...

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... Περιεχόμενα Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... 27 Εισαγωγή στην Ψυχοτραυματολογία 1. Τι είναι τραύμα;...

Διαβάστε περισσότερα

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης

Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης Η αύξηση των Νευροδιαβιβαστών στην διάρκεια της «βαθιάς» aκρόασης του Dr. Jerome Liss, M.D. j.liss@fastwebnet.it Η συνεδρία µε τον Ψυχοθεραπευτή ή τον Σύµβουλο έχει σκοπό να ενθαρρύνει την ανάδυση αναµνήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Η νοσηλευτική διεργασία : Αποτελεί συστηματική μέθοδο που κατευθύνει τον νοσηλευτή και τον ασθενή στον αμοιβαίο: Προσδιορισμό των αναγκών για νοσηλευτική φροντίδα σχεδιασμό και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο

ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο ράσεις Οιστρογόνων στον Εγκέφαλο S2 Γενικά για τα Οιστρογόνα ιαφυλικές διαφορές σε γνωστικές λειτουργίες Χωρικές και ποσοτικές δοκιµασίες Λεκτικές ικανότητες, ταχύτητα αντίληψης Μεταβολές ς γνωστικών λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αισθάνεστε λύπημενος/η ή στεναχωρημένος/η; Κλαίτε χωρίς λόγο; Αισθάνεστε κουρασμένος/η; Εχετε απώλεια ενδιαφέροντος για

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία

διαιτητικές συνήθειες εμβρυϊκή εφηβείας ψυχογενής ανορεξία ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Οι σωστές διατροφικές συνήθειες συμβάλλουν σημαντικά στην προαγωγή της υγείας και στην πρόληψη χρόνιων νοσημάτων. Όσο πιο νωρίς αποκτάμε συνήθειες που προάγουν την υγεία μας τόσο λιγότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ

ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΟΡΙΣΜΟΣ: Ψυχοεκπαιδευση είναι μια μορφή εκπαίδευσης και θεραπεία επιλογής για τα άτομα με ψυχικό πρόβλημα η οποία συνδιάζει διάφορες μορφές θεραπείας όπως η συμπεριφορική και η προσωποκεντρική.

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική

υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική υσκολία στη Θεραπεία: Συννοσηρότητα µε χρήση ουσιών, αλκοόλ, ψυχική διαταραχή ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΡΙΝΑΚΗΣ ψυχίατρος ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ ΨΥΧΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ ΑΛΚΟΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών

Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών Νευροβιολογία των Μνημονικών Λειτουργιών Ενότητα 2: Κατηγοριοποιήσεις Μάθησης & Μνήμης Κωνσταντίνος Παπαθεοδωρόπουλος Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Σκοποί ενότητας Ανάλυση των γενικών αξόνων που

Διαβάστε περισσότερα

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων

Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Επώδυνα Mυοσκελετικά Σύνδρομα Άνω και Κάτω Άκρων Δρ. Χρήστος Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων του Μυοσκελετικού Συστήματος, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πόνος Μία δυσάρεστη αισθητική

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010

Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας. Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Η θέση της χημειοθεραπείας σε ασθενείς 3 ης ηλικίας Θωμάς Μακατσώρης Λέκτορας Παθολογίας-Ογκολογίας Πανεπιστήμιο Πατρών 23-10-2010 Το πεδίο αλλάζει Αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης παγκοσμίως Καλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ

ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ. Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ ΘΕΜΑ: ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ Ομάδα ΑΡΕΑΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ ΜΠΑΗ ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΤΕΡΑΚΗ ΕΛΕΝΗ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2015 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της εργασίας αυτής είναι η παρουσίαση των χαρακτηριστικών της

Διαβάστε περισσότερα

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν

Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης. 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Τα Βασικά Γάγγλια Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης 4 διακριτά υποσυστήματα που αλληλεπιδρούν Εγκέφαλος και Έλεγχος της Κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ - ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Ι. ΦΕΖΟΥΛΙΔΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΡΑΝΙΟ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ Απλή Ακτινογραφία Αξονική Τοµογραφία Βρεγµατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα