Oγιατρός που διαβάζει κριτικά θα εκπλαγεί βλέποντας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Oγιατρός που διαβάζει κριτικά θα εκπλαγεί βλέποντας"

Transcript

1 Δεοντολογία, ηθική και φιλοσοφία της ιατρικής σε έργα της Iπποκρατικής Συλλογής Δρ Γεράσιμος Α. Ρηγάτος Άμ. Επίκουρος Καθηγητής Ιατρικής, Συγγραφέας Eπίτιμος Διδάκτωρ Παιδαγωγικού Tμήματος Δημοτικής Eκπαίδευσης Πανεπιστημίου Aθηνών Από το σύνολο των περίπου 60 έργων 1 που απαρτίζουν το ιπποκρατικό σώμα (corpus Hippocraticus) αρκετά θεωρούνται έργα του ίδιου του πατέρα της ιατρικής και άλλα έργα της Σχολής της Κω, γραμμένα από τους γιους, τους γαμπρούς ή άλλους μεταγενέστερους μαθητές του Ιπποκράτη. Μικρός αριθμός έργων, όπως λ.χ. οι 24 Επιστολές, οι Λόγοι, το Περί μανίας και το Δόγμα Αθηναίων θεωρούνται μη γνήσια έργα («απόκρυφα» ή «ψευδεπίγραφα»). Η διαίρεση των έργων της Ιπποκρατικής Συλλογής από τον Littr 2 γίνεται με βάση «φιλολογικά» κριτήρια, δηλαδή την αναφορά τους ή όχι από τους αρχαίους υπομνηματιστές, τον πιθανολογούμενο συγγραφέα, την ακεραιότητα του έργου ή την ελλιπή διάσωσή του, την ένταξη σε σειρές θεματικού ενδιαφέροντος κ.λπ. O Αριστοτέλης Π. Κούζης 3 στην Ιστορία 4 του διαιρεί τα βιβλία της Ιπποκρατικής Συλλογής σε δώδεκα κατηγορίες: Γενικά, Ανατομικά-Φυσιολογικά, Διαιτητικά, Γενικής Παθολογίας, Προγνωστικά, Ειδικής Νοσολογίας, Θεραπευτικά, Χειρουργικά, Oφθαλμολογικά, Μαιευτικά- Γυναικολογικά, Παιδιατρικά και Ποικίλα. Oγιατρός που διαβάζει κριτικά θα εκπλαγεί βλέποντας ότι στα ιπποκρατικά έργα μπορεί να ανακαλύψει στοιχεία για καθεμία από τις κλινικές ειδικότητες του σήμερα. Αυτό βεβαίως ισχύει και για τη δεοντολογία και την ιατρική ηθική. Με τα θέματα αυτά ο Ιπποκράτης ασχολείται διάσπαρτα σε πολλά από τα συγγράμματά του, αλλά υπάρχουν και ορισμένα στα οποία τα ζητήματα ιατρικής δεοντολογίας και ηθικής είναι το κύριο αντικείμενο. Πρόκειται για τα βιβλία Όρκος, Περί ιητρού, Περί ευσχημοσύνης, και σε κάποιο βαθμό τα Παραγγελίαι, Περί Τέχνης και Αφορισμοί. Πολύτιμα ψήγματα, όμως, όπως αναφέρθηκε, ανευρίσκονται διαχύτως στο σύνολο των έργων της Ιπποκρατικής Συλλογής. Στο άρθρο αυτό θα εξετάσουμε ζητήματα ηθικής και δεοντολογίας που εντοπίζονται στα τρία πρώτα από τα βιβλία που μνημονεύσαμε πιο πάνω. 5 Όρκος O γιατρός Σωρανός ο Εφέσιος (1ος-2ος αι. μ.χ.) 6 στο έργο του «Ιπποκράτους γένος και βίος» συνοψίζει τα πιο σημαντικά γεγονότα της ζωής και της δράσης του πατέρα της ιατρικής, 7 αλλά δεν αναφέρει τα συγγράμματά του, με μία μόνο εξαίρεση, τον Όρκο: «\Aφθόνως δb τοfς âπιτηδείους âδίδασκε τcν τέχνην μετά τοü προσήκοντος Oρκου». Δηλαδή, πλουσιοπάροχα δίδασκε στους κατάλληλους την ιατρική, μαζί με τον κατάλληλο Όρκο. Η 1. Tο κείμενο του Iπποκρατικού Όρκου. ει- 15

2 2. Pωμαϊκό αντίγραφο προτομής του σημαντικότερου γνωστού γιατρού της αρχαιότητας, του Iπποκράτη. 4ος αι. π.x. Nεάπολη, Eθνικό Mουσείο. του E. Littr, ότι ο Όρκος είναι κείμενο που εκφράζει τις αντιλήψεις της εποχής (και της Σχολής) του Ιπποκράτη και έχει γίνει για την αξιοπρεπή και ασφαλή άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος. Όπως γράφει ο Πουρναρόπουλος, άλλωστε, μεταφέροντας τη γνώμη του W. Jones, «οιαδήποτε και αν είναι η προέλευσις αυτού αποτελεί ορόσημον εις την Ηθικήν του ιατρικού επαγγέλματος». Με αυτό το πνεύμα λοιπόν, ας δούμε πιο αναλυτικά τον Όρκο. Μετά την αρχική επίκληση των θείων δυνάμεων (Απόλλωνα, Ασκληπιού, Υγιείας και Πανάκειας) επιχειρείται η ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ των γιατρών. Γίνεται αναφορά, δηλαδή, σε θέματα της ιατρικής δεοντολογίας. Αρχικά δηλώνεται η σχέση ηθικής δέσμευσης των γιατρών προς τους δασκάλους τους, προς εκείνους δηλαδή που τους δίδαξαν την ιατρική τέχνη. Δηλώνεται μάλιστα ότι ο γιατρός θα τους θεωρεί ίσους προς τους γονείς του («σους γενέτησιν âμοöσιν») και θα τους αναγνωρίζει όχι μόνο ηθικό αλλά και υλικό χρέος. Θα τους κάνει μετόχους της περιουσίας του και θα τους φροντίζει αν έχουν ανάγκη: «καd βίου κοινώσεσθαι καd χρε ν χρηΐζοντι μετάδοσιν ποιήσεσθαι». Τους απογόνους των δασκάλων του ο ορκισμένος ιπποκρατικός γιατρός οφείλει να τους έχει ίσους με τους εξ αίματος αδελφούς του. Μία από τις δική αυτή αναφορά δείχνει το κύρος των συγκεκριμένων αντιλήψεων, αλλά και του συγκεκριμένου βιβλίου του Ιπποκράτη, σταθερά από την εποχή που γράφτηκε (περ. 6ος αι. π.χ.) ως τα χρόνια του Σωρανού (2ος αι. μ.χ.). Στην αρκετά μεταγενέστερη Σούδα (ή Σουίδα), στο λήμμα «Ιπποκράτης», τα έργα του κορυφαίου γιατρού ομαδοποιούνται, ενώ ο Όρκος αναφέρεται πρώτος και ξεχωριστά από τα άλλα: «Πρώτη μbν οsν βίβλος, τeν ρκον περιέχουσα, δευτέρα δb τaς προγνώσεις âμφαίνουσα, τρίτη τ ν àφορισμ ν, àνθρωπίνων περβαίνουσα σύνεσιν. Τετάρτην τάξιν âχέτω πολυθρύλητος καd πολυθαύμαστος ëξηκοντάβιβλος, πäσαν ατρικήν âπιστήμην τε καd σοφίαν âμπεριέχουσα». 8 Το γεγονός δείχνει και πάλι το κύρος του Όρκου κατά τους βυζαντινούς αιώνες κάτι, βεβαίως, που συνεχίζεται ως τις μέρες μας. «Εξ όλων των ιπποκρατικών κειμένων ο Όρκος, παρά την βραχυλογίαν του, είναι ίσως το πλέον ενδιαφέρον τόσον εις τον γενικόν αναγνώστην όσον και εις τον σύγχρονον ιατρόν», γράφει ο Γ. Πουρναρόπουλος 9 στα προεισαγόμενά του των ιπποκρατικών έργων. 10 O ίδιος αναφέρεται σε απόψεις που έχουν εκφράσει για το έργο αυτό διάφοροι ιατροϊστορικοί, όπως ο E. Littr, ο Ch. Darenberg, ο W. Jones, ο A. Castiglioni κ.ά. Εμείς δεν θα εξετάσουμε τις διάφορες απόψεις, αν δηλαδή υπήρχε ανάλογο κείμενο και πριν από τον Ιπποκράτη ή αν ήταν παράγωγο ιερατικού όρκου των λειτουργών του Απόλλωνα ή του Ασκληπιού. Αποδεχόμαστε την άποψη 16 τχ. 102 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

3 υποχρεώσεις που ρητά αναφέρονται για τους γιους των δασκάλων είναι η διδασκαλία σ αυτούς της ιατρικής τέχνης χωρίς αμοιβή και χωρίς καμία άλλη υποχρέωσή τους. Πρέπει μάλιστα να τους διδάξει και κάθε άλλη μάθηση («λοιπéς êπάσης μαθήσιος μετάδοσιν»), απαράλλακτα όπως στα δικά του παιδιά. Ανάλογες υποχρεώσεις έχει και για εκείνους τους οποίους επιλέγει ως μαθητές του, ύστερα από γραπτή συμφωνία μαζί τους και αφού ορκισθούν στον ιατρικό νόμο («μαθηταöσι συγγεγραμμένοις τε καd ½ρκισμένοις νόμ ω ητρικˇ, ôλλ ω δb οéδενί»). Όσο για το χρέος προς τους ασθενείς, αναφέρεται η αντιμετώπισή τους με το άριστο των γνώσεων και της κρίσης του γιατρού, ώστε να εμποδιστεί κατά το δυνατόν οποιαδήποτε βλάβη της υγείας τους. Στη συνέχεια του Όρκου μνημονεύονται ορισμένα ζητήματα που εμπίπτουν στα μείζονα ενδιαφέροντα της ιατρικής και στις μέρες μας. Το πρώτο από αυτά αναφέρεται στην υποχρέωση του γιατρού να αρνείται τη χορήγηση θανατηφόρου φαρμάκου, ακόμα και την υπόδειξή του, όσο επίμονα και αν αυτό του ζητείται από κάποιον ασθενή. Το σοβαρό αυτό ζήτημα παραμένει ανοιχτό ως σήμερα, επανέρχεται δε συχνά τόσο στον ιατρικό Τύπο όσο και στην ειδησεογραφία, καθώς και στα νομοθετικά διατάγματα διαφόρων χωρών, με τον προβληματισμό της εφαρμογής ευθανασίας. Η ιπποκρατική απαγόρευση καλύπτει όχι μόνο την ενεργητική ευθανασία, 11 αλλά και την εναλλακτική μορφή της, που είναι γνωστή ως υποβοηθούμενη αυτοκτονία (assisted suicide). 12 Η ηθική του Όρκου προβλέπει ακόμα την απαγόρευση των αμβλώσεων: «^Oμοίως δb οéδb γυναικd πεσσeν φθόριον δώσω». Η απαγόρευση αυτή δεν δηλώνει μόνο το σεβασμό στη ζωή του εμβρύου. Σκοπεύει εξίσου στην προστασία της ζωής και της υγείας της γυναίκας, που με σκευάσματα ή πράξεις αμβλωτικές πιθανότατα θα έμπαινε σε κίνδυνο. Η απαγόρευση, εκτός από το έμβρυο και τη γυναίκα, προστάτευε και τον ορκισμένο γιατρό, αφού η διακινδύνευση της ζωής και της υγείας της γυναίκας θα προκαλούσε αρνητικά σχόλια για τον γιατρό και θα τον καθιστούσε παραβάτη μιας βασικής ιπποκρατικής αρχής: να μη βλάπτει («èφελέειν, μc βλάπτειν»). Με το ίδιο πνεύμα μπορούμε να σχολιάσουμε και την απαγόρευση έστω και των απλών χειρουργικών επεμβάσεων, όπως η αφαίρεση λίθων από την κύστη: «οé τεμέω δb οéδb μcν 3. Γενική άποψη των οικοδομικών καταλοίπων της περίφημης σχολής της Kω, που μαζί με εκείνη της Kνίδου αποτελούσαν τις γνωστότερες ιατρικές σχολές της αρχαιότητας. 17

4 4. H «Σχολή των Aθηνών». O Πλάτων και ο Aριστοτέλης συζητούν στο κέντρο της σύνθεσης, ανάμεσα σε άλλους φιλοσόφους. Έργο του Pαφαήλ ( ). λιθι ντας, âκχωρήσω δb âργάτfησιν àνδράσι πρήξιος τéσδε». O ιπποκρατικός γιατρός δουλεύει κυρίως διανοητικά, διδάσκεται φιλοσοφία και ασχολείται μόνο με τα γνωστικά του αντικείμενα. Oι ασχολούμενοι με τις χειρουργικές πράξεις είναι, κατά την εποχή του Ιπποκράτη όπως και για πολλούς αιώνες μετά, χειρωνάκτες-εμπειροτέχνες και ενώ μπορούσαν να ωφελήσουν, ήταν πολύ πιθανό και να βλάψουν, γεγονός που για τα ορκισμένα μέλη της ιατρικής συντεχνίας ήταν μη αποδεκτό. Στον Όρκο περιλαμβάνονται και άλλες οδηγίες για τη στάση που πρέπει να τηρεί ο γιατρός, τόσο ως προς τις γενικές αρχές όσο και σε ειδικότερα επιμέρους θέματα. Γενική κατεύθυνση: «^Aγν ς δb καd ïσίως διατηρήσω βίον τeν ëμeν καd τέχνην τcν âμήν». «Θα διατηρήσω με αγνότητα και οσιότητα τόσο τη ζωή μου όσο και την τέχνη μου», ορκίζεται ο γιατρός της σχολής του Ιπποκράτη και οι δεσμεύσεις αυτές εκτείνονται στο σύνολο της καθημερινότητάς του. Δύο ακόμα σημαντικά θέματα περιέχονται στον ιπποκρατικό Όρκο. O γιατρός, σε όσα σπίτια μπει, πρέπει να μπει μόνο για να κάνει το καλό και να ωφελήσει αυτούς που πάσχουν, ενώ πρέπει να μένει έξω από κάθε αδικία και ζημιά που θα μπορούσε να προκαλέσει με τη θέλησή του και έξω από κάθε ερωτική πράξη, τόσο σε γυναίκες όσο και σε άντρες, είτε ελεύθερους είτε σκλάβους. O Όρκος αποτρέπει με αυτό τη σεξουαλική παρενόχληση, την εκμετάλλευση, τη σιωπηλή ή υπονοούμενη υπόσχεση για αυξημένη θεραπευτική φροντίδα κ.λπ. Εξίσου, όμως, προστατεύει το κύρος του γιατρού και την προσωπική του αξιοπρέπεια, που θα μπορούσε να τρωθεί σε αντίθετη περίπτωση και να έχει αρνητικό αντίκτυπο και στα μέλη της ιατρικής συντεχνίας. Το άλλο σημαντικό θέμα αναφέρεται στο ιατρικό απόρρητο και μάλιστα με έννοια ευρύτερη από εκείνη των ημερών μας: «la δ iν âν θεραπείfη j δω j àκούσω, j καd ôνευ θεραπείης κατa βίον àνθρώπων, L μc χρή ποτε âκλαλέεσθαι öξω, σιγήσομαι, ôρρητα γεύμενος εrναι τa τοιαüτα». Δηλαδή, «αυτά που κατά τη διάρκεια της θεραπείας θα δω ή θα ακούσω ή [όσα μάθω] και έξω από οποιαδήποτε θεραπευτική σχέση για τη ζωή των ανθρώπων, τα οποία δεν 18 τχ. 102 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

5 πρέπει ποτέ να λεχθούν έξω, θα τηρήσω σιγή, θεωρώντας ότι αυτά είναι απόρρητα». Έχουμε δηλαδή εδώ μια διασταλτική έννοια του απορρήτου που αναφέρεται όχι μόνο σε ό,τι αφορά την αρρώστια ή τη θεραπευτική παρέμβαση, αλλά και κάθε άλλη πληροφορία για τη ζωή των ανθρώπων, του αρρώστου και των οικείων του. Το σύντομο κείμενο του Όρκου αποτέλεσε πρότυπο και για άλλους όρκους γιατρών. Διασώζονται αρχαίες διασκευές του, επώνυμες ή ανώνυμες, σε πεζό ή έμμετρο λόγο, καθώς και μεσαιωνικές διασκευές κατάλληλες για χρήση από χριστιανούς γιατρούς. Μεταγενέστερες και σύγχρονες διασκευές χρησιμοποιούνται από πανεπιστήμια και επίσημους ιατρικούς φορείς. Βεβαίως το ζητούμενο σήμερα δεν είναι ο Όρκος αυτός καθεαυτόν, αλλά το ουσιαστικό του περιεχόμενο: η τήρηση των κανόνων ιατρικής δεοντολογίας και ηθικής. Περί ιητρού 5. O Iπποκράτης όπως απεικονίστηκε από βυζαντινό καλλιτέχνη. Xειρόγραφο 2144, φ. 10v, περ Παρίσι, Eθνική Bιβλιοθήκη. «Τe μbν γράμμα âστιν ητροü προστασίη, παράγγελμα π ς χρé κατασκευάζειν ητρεöον», γράφει αρχίζοντας ο συγγραφέας αυτού του έργου. Δηλαδή, «αυτό το σύγγραμμα αναφέρεται στην προς τα έξω παράσταση του γιατρού, πώς πρέπει να συμπεριφέρεται κατά την άσκηση της ιατρικής». Σκοπός του βιβλίου δεν είναι μόνο η καταγραφή των αντιλήψεων των γιατρών της ιπποκρατικής Σχολής, αλλά και των απαιτήσεων του κοινωνικού σώματος από αυτούς. Μία από τις πρώτες προσδοκίες-απαιτήσεις είναι η εξωτερική εικόνα του γιατρού. Απαιτείται να έχει ο ίδιος καλό χρώμα προσώπου και καλή σωματική ανάπτυξη. «Εûσαρκος öσται», όπως δηλώνεται και, βεβαίως, η έννοια της λέξης είναι άλλη από αυτή που σήμερα ισχύει. O κόσμος θεωρεί πως αυτοί που δεν έχουν υγιές σώμα δεν είναι κατάλληλοι για να φροντίζουν το σώμα των άλλων. Όπως γράφεται κατά λέξη, «οî μc εs διακείμενοι τe σ μα ο τως ½ς οéδ ôν ëτέρων âπιμεληθéναι καλ ς». Oι απαιτήσεις της καλής εμφάνισης επεκτείνονται και στο ντύσιμο, ακόμα και στο άρωμα που πρέπει να χρησιμοποιεί ο γιατρός, το οποίο δεν πρέπει να δημιουργεί υπόνοιες φιλαρέσκειας ή άλλες: «çδμcν öχουσιν àνυπόπτως πρeς ±παντας». Όσο για τα ψυχικά χαρίσματα, ο γιατρός πρέπει να είναι όχι μόνο λιγόλογος αλλά και συνετός και να ζει οργανωμένη και πειθαρχημένη ζωή. Ως προς το ήθος, ο ιπποκρατικός γιατρός πρέπει να είναι ενάρετος, να συμπεριφέρεται με σεμνότητα και φιλανθρωπία. Έλλειψη αυτών των αρετών δίνει κακή εικόνα του γιατρού και μπορεί να προκαλέσει την περιφρόνηση του κόσμου προς το πρόσωπό του. Η έκφραση του προσώπου δεν πρέπει να είναι υπερβολικά σοβαρή, για να μη θεωρηθεί υπερόπτης και μισάνθρωπος, αλλά ούτε και να δείχνει πολύ εύθυμος και να αστειεύεται με τον κόσμο. Πρέπει να είναι προσεκτικός στις οδηγίες που δίνει στους αρρώστους, να εξατομικεύει τις εντολές, να είναι αντικειμενικός και δίκαιος «και σε πολλά πρέπει να επικουρεί τη δικαιοσύνη» («χρεö γaρ πολλά âπικουρέει δικαιοσύνην»). Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη στάση του γιατρού, καθώς ο ασθενής παραδίδεται στα χέρια του ανυπεράσπιστος και χωρίς όρους. O γιατρός μπορεί να μπαίνει στο σπίτι των ασθενών του οποιαδήποτε ώρα, να του είναι προσιτά τα πολύτιμα αντικείμενά τους, αλλά και οι γυναίκες και οι θυγατέρες τους. Αυτή την αδυναμία, γράφει το Περί ιητρού πόνημα, ο γιατρός επ ουδενί επιτρέπεται να την εκμεταλλευθεί, γι αυτό και πρέπει να είναι εγκρατής σε όλα. Σαφείς οδηγίες, προδιαγραφές θα μπορούσαμε να πούμε, δίνονται και για το χώρο του ιατρείου, κυρίως όμως για τη φροντίδα του χώρου που νοσηλεύεται ο άρρωστος. Oι οδηγίες φθάνουν μέχρι το φωτισμό του χώρου, τη διακόσμησή του, το είδος του κρεβατιού, ακόμα και μέχρι το υλικό κατασκευής του μαντιλιού για τη μύτη. Αυτονόητη, ύστερα από αυτά, και η εξασφάλιση της ποιότητας των αναγκαίων για τη θεραπεία υλικών (φάρμακα, γάζες, αλοιφές, καταπλάσματα κ.ά.). Το ίδιο πρέπει να εξασφαλίζεται και η ποιότητα των θεραπευτικών χειρισμών, για παράδειγμα η επίδεση τραυμάτων ή η ταχεία και ανώδυνη χειρουργική επέμβαση με τα άριστα και καλοσυντηρημένα εργαλεία. Όσο για μία από τις πιο έγκυρες, τότε, θεραπευτικές πράξεις, τις βεντούζες αναίμακτες («κούφιες») ή αιματηρές («κοφτές»), παρέχονται σαφείς οδηγίες, ώστε να χρησιμοποιούνται στις σωστές ενδείξεις και με τον επωφελέστερο για τους ασθενείς τρόπο. Το ίδιο σαφώς παρέχονται διάφορες τεχνικές οδηγίες για εξωφυτικές ή ελκωτικές βλάβες, για τα πολεμικά τραύματα και τους τρόπους εξαίρεσης βελών. Προβλέπεται μάλιστα η ανάγκη μετεκπαίδευσης των στρατιωτικών γιατρών, για τους οποίους θεωρεί αναγκαία τη συμμετοχή σε εκστρατείες ξένων στρατών. Το βιβλίο Περί ιητρού αποσκοπεί, κατά τη γνώμη μας, σε δύο πράγματα: στην ασφάλεια του ασθενούς και στην καλή φήμη του γιατρού. Αυτό, άλλωστε, δηλώνεται ρητώς σε κάποιο σημείο του βιβλίου: «καd δc δοκεö δύο βλάβας φέρειν τοιαüτη χειρουργίη, τˇ μbν τμηθέντι πόνον, τˇ δb τέμνοντι πολλcν àδοξίην». Το Περί ιητρού δεν θεωρείται γνήσιο έργο του Ιπποκρά- 19

6 τη, πιστεύεται όμως ότι ανήκει στη Σχολή της Κω. O Πουρναρόπουλος θεωρεί ότι το βιβλίο γράφτηκε από πρόσωπο που βρισκόταν πολύ κοντά στον πατέρα της ιατρικής, ίσως από κάποιον από τους γιους του ή από τον γαμβρό του Πόλυβο. Πρόσθετο στοιχείο που ενισχύει την άποψη ότι το έργο αυτό ανήκει στην Ιπποκρατική Συλλογή είναι οι «κοινοί τόποι», δηλαδή αντιλήψεις, φράσεις ή τμήματα φράσεων που υπάρχουν πανομοιότυπα και σε διάφορα άλλα ιπποκρατικά έργα. Περί ευσχημοσύνης Στο έργο αυτό έχουμε σύνθεση της φιλοσοφίας (και της σοφίας) με την ιατρική τέχνη, παρέχονται δε αρνητικά και θετικά παραδείγματα. Στα δεύτερα περιγράφεται και πάλι η εμφάνιση και τα βασικά ψυχικά χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν (για τους γιατρούς) και στο Περί ιητρού βιβλίο. Μεγάλο μέρος αυτών των χαρακτηριστικών ο συγγραφέας αποδίδει κατά κύριο λόγο στη φύση, στην οποία θα προστεθεί και η διδασκαλία. Τονίζεται ακόμα η σχέση της (θεραπευτικής) τέχνης με τη θεωρία. Το να νομίζεις κάτι, μόνο, χωρίς να ενεργείς θεωρείται σημείο ατεχνίας, δηλαδή άγνοιας της τέχνης του γιατρού: «Τe γaρ ο εσθαι μέν, μc πρήσσειν δέ, àμαθίης καd àτεχνίης σημεöον âστίν». Πρέπει ο καθένας που ασχολείται με την ιατρική τέχνη, σημειώνεται στο Περί ευσχημοσύνης, να ανάγει τη σοφία στην ιατρική και την ιατρική στη σοφία. Σ αυτό το σημείο εκφράζεται η περίφημη ρήση «\Iητρeς γaρ φιλόσοφος σόθεος». Και αυτό ισχύει γιατί ανάμεσα στην ιατρική και τη φιλοσοφία υπάρχουν πολλά κοινά σημεία. Και οι δύο απαιτούν τις ίδιες αρετές: «Καd öνι τa πρeς σοφίην âν ητρικ É àφιλαργυρίη, âντροπή, âρυθρίασις, καταστολή, δόξα, κρίσις, συχίη, àπάντησις, καθαριότης, γνωμολογίη, ε δησις τ ν πρeς βίον χρηστ ν καd àναγκαίων καθαρσίων, àπεμπόλησις, àδεισιδαιμονίη, περοχc θείη», γράφει ο συγγραφέας. Δηλαδή, ο γιατρός όπως και ο φιλόσοφος [πρέπει να] χαρακτηρίζονται από αφιλοχρηματία, σεβασμό, να κοκκινίζουν, να είναι μετριόφρονες, να έχουν γνώση, κρίση, ηρεμία, να δίνουν γρήγορες απαντήσεις, να είναι καθαροί, να έχουν έγκυρη γνώμη, να ξέρουν όσα είναι απαραίτητα για τη χρηστή ζωή, να απομακρύνουν κάθε ακαθαρσία, να μην είναι δεισιδαίμονες και να έχουν θεϊκή υπεροχή. Για όλες αυτές τις αρετές υπάρχει κατάλληλη εκπαίδευση και όλες πρέπει να τις ασκούν αδιακρίτως προς όλους, με τον ίδιο τρόπο που θα τις ασκούσαν στα παιδιά και τους φίλους τους. Ένα άλλο σπουδαίο θέμα που τίθεται στο Περί ευσχημοσύνης βιβλίο της Ιπποκρατικής Συλλογής είναι η σχέση της ιατρικής και των γιατρών προς το θείο. Oι γιατροί της Σχολής της Κω δέχονται ως αρετή την ευσέβεια και θεωρούν πως ο γιατρός πρέπει να υποχωρεί με δέος απέναντι στο θείο, αφού οι θεϊκές δυνάμεις είναι μεγαλύτερες από τις δυνάμεις της ιατρικής. Όσο για το θέμα των αυτοϊώμενων νοσημάτων, ο συγγραφέας σχολιάζει τον κίνδυνο πλάνης ή απάτης, δηλαδή τον κίνδυνο να θεωρήσει και να δηλώσει ο γιατρός ότι βρήκε τρόπο θεραπείας μιας νόσου, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένη δίαιτα ή φάρμακα ή επέμβαση. Ένα θέμα πολύ σημαντικό που και σήμερα μερικώς μόνο έχει επιλυθεί με τις διπλές-τυφλές κλινικές μελέτες. Άλλες οδηγίες που παρέχονται στο Περί ευσχημοσύνης αναφέρονται στη συντηρητική εμφάνιση (όπως έχει εκτεθεί και αλλού), στην αποφυγή επίδειξης και στη λελογισμένη ενημέρωση των ασθενών: «μηδb πολλa λεσχηνευόμενον τοöσιν διώτοισιν. \Aλλa τ àναγκαöα». Κι αυτό για να μην παρεξηγηθεί ο γιατρός ότι με τον τρόπο αυτό επιδιώκει την αύξηση της πελατείας του και διακινδυνεύσει έτσι το κύρος του. Κατακρίνονται ακόμα οι επιδεικτικές επεμβάσεις (ας συγκρίνουμε το τότε με το σήμερα) και δίνονται σαφείς οδηγίες για την εξασφάλιση επαγγελματικής επάρκειας και γνώσεων σχετικών με τα μέσα που χρησιμοποιεί ο γιατρός και ιδιαιτέρως με τα φάρμακα. O συγγραφέας του έργου φθάνει μέχρι του σημείου να υποδεικνύει τη συσκευασία προετοιμασμένων φαρμακευτικών παρασκευασμάτων και την τοποθέτηση επιγραφών σ αυτά για την αποφυγή λάθους. Υποδεικνύει επίσης τον τρόπο λήψης του ιστορικού, το σύστημα εξέτασης, την τακτική επανεξέταση και τη διασφάλιση, με τις αναγκαίες επεξηγήσεις, ότι ο ασθενής δεν θα παραμελήσει τη λήψη των φαρμάκων που του χορηγούνται. Όσο για τους ασκούμενους βοηθούς του γιατρού, προτείνει τη χρησιμοποίηση εκείνων που έχουν ήδη κάποια εμπειρία. Σε έναν από αυτούς θα ανατεθεί κάποιο συγκεκριμένο καθήκον, του οποίου την ορθή και έγκαιρη εκτέλεση πρέπει να παρακολουθεί ο υπεύθυνος γιατρός. Αν αυτοί οι κανόνες τηρούνται, συμπεραίνει τελειώνοντας ο συγγραφέας, εξασφαλίζεται η καλή φήμη και η αξιοπρέπεια εκείνων που ασχολούνται με τη φιλοσοφία και την ιατρική και οι οποίοι τιμώνται από τους γονείς και τα παιδιά τους. Ακόμα δε κι αν κάποιοι ξέρουν λιγότερα για την επιστήμη, η τήρηση αυτών των κανόνων θα τους καταστήσει συνετούς επαγγελματίες. Το Περί ευσχημοσύνης είναι ένα από τα μικρά έργα της Ιπποκρατικής Συλλογής, το οποίο δεν μνημονεύεται από τους αρχαίους υπομνηματιστές. Η προέλευση του έργου χάνεται στο σκοτάδι του παρελθόντος. Oρισμένοι το θεωρούν ως ένα από τα συγγράμματα της Σχολής της Κω. Ακόμα όμως κι αν δεν είναι έτσι, οι αντιλήψεις του έργου αυτού είναι συμβατές με τις αντιλήψεις της Σχολής. O διαπρεπής ιατροφιλόσοφος και διαφωτιστής Αδαμάντιος Κοραής ( ) στη διατριβή του «O καθ Ιπποκράτην ιατρός» («Medicus Hippocraticus», 1787) 13 εκτός από τον Α Αφορισμό στηρίζεται πολύ και στο Περί ευσχημο- 20 τχ. 102 APXAIOΛOΓIA & TEXNEΣ

7 σύνης σύγγραμμα της Ιπποκρατικής Συλλογής. 14 Oι αρχές της ιατρικής που αναπτύξαμε παραπάνω διατηρήθηκαν επί αιώνες χάρη στο κύρος του Ιπποκράτη και την υποστήριξη των ιδεών του από θρησκευτικές αντιλήψεις, από ανθρωπιστές, από πανεπιστημιακούς δασκάλους, από ηθικολόγους και κοινωνικούς διαφωτιστές. Πολλά πανεπιστήμια κατά την αποφοίτηση των γιατρών ζητούν να δοθεί από αυτούς όρκος που να εμπνέεται από τις αρχές της ιπποκρατικής ιατρικής. Ακόμα και η Διακήρυξη της Γενεύης του έτους 1948, που προτάθηκε το 1950 αντί του ιπποκρατικού Όρκου, απλώς συμπληρώνει με τις σύγχρονες απαιτήσεις τα άρθρα του Όρκου, χωρίς να τροποποιεί καμία από τις αρχές του ιπποκρατικού κειμένου. Για όσο χρόνο οι γιατροί και το κοινωνικό σώμα θα επιθυμούν ασφαλή, ανθρώπινη και αξιοπρεπή ιατρική υποστήριξη, θα διατηρούν αυτούς του πανάρχαιους και θεμελιώδεις κώδικες που περιλαμβάνονται στην Ιπποκρατική Συλλογή. ΣΗMEIΩΣEIΣ 1 Oι εκδότες των ιπποκρατικών έργων υπολογίζουν διαφορετικά τον αριθμό των βιβλίων. Αυτό συμβαίνει γιατί άλλοι συνενώνουν έργα και άλλοι τα διαχωρίζουν. Λ.χ. το Περί γυναικείων βιβλίο Α και Β, άλλοτε υπολογίζεται ως ένα και άλλοτε ως δύο. Το Περί επιδημιών άλλοτε λογίζεται ως ένα και άλλοτε ως επτά κ.ο.κ. Από διάφορους γιατρούς της αρχαιότητας που μελέτησαν και έγραψαν για τον μεγάλο Ιπποκράτη, έχουμε αναφορές σε τίτλους έργων τα οποία δεν έχουν ως σήμερα βρεθεί και πρέπει να θεωρούνται χαμένα. Τυχόν διάσωση των έργων αυτών όχι μόνο θα αύξανε τον αριθμό των ιπποκρατικών συγγραμμάτων, αλλά και θα εμπλούτιζε ίσως τις γνώσεις μας σε καίριους τομείς της ιατρικής. 2 O Emile Littr ( ), γάλλος γλωσσολόγος, φιλόσοφος και λεξικογράφος, είναι ίσως ο πιο σημαντικός από τους νεότερους μελετητές και εκδότες των Απάντων του Ιπποκράτη. Η δεκάτομη έκδοσή του πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία, από το 1839 έως το O Αριστοτέλης Π. Κούζης ( ), γιατρός και ιατροϊστορικός, εξέδωσε πλήθος έργων σχετικών με την ιστορία της ιατρικής, με έμφαση στην ελληνική. Διετέλεσε καθηγητής της Ιστορίας της Ιατρικής, Ακαδημαϊκός και είναι ο ιδρυτής του Ελληνικού Αντικαρκινικού Ινστιτούτου και του Νοσοκομείου «Άγιος Σάββας». 4 Αριστοτέλης Π. Κούζης, Ιστορία της Ιατρικής [χωρίς εκδότη], Αθήνα 1929, σ Τα έργα του Ιπποκράτη κυκλοφορούν στην Ελλάδα σε παλαιότερες και νεότερες εκδόσεις με την επιμέλεια διαφόρων ιατροϊστορικών, γιατρών ή φιλολόγων. Από τις σύγχρονες εκδόσεις που ο ενδιαφερόμενος μπορεί να βρει εύκολα στο εμπόριο αναφέρουμε ενδεικτικά τη σειρά των «Διαχρονικών εκδόσεων», του «Κάκτου» (σειρά «Oι Έλληνες») και των εκδόσεων Ζήτρος. 6 O Σωρανός από την Έφεσο άσκησε την ιατρική στη Ρώμη τα χρόνια του Αδριανού, γύρω στο 110 μ.χ. Ανήκε στη λεγόμενη Μεθοδική Σχολή. Εκτός από την ιατρική άσκηση ασχολήθηκε με την ιατρική συγγραφή και κατέλιπε πολύτιμα έργα, πολλά από τα οποία έχουν διασωθεί. 7 Σωρανός, Ιπποκράτους γένος και βίος, Άπαντα, 2, Κάκτος, Αθήνα 1996, σ Λεξικόν Σούδα (Σουίδα). Suidae Lexicon. Ex recognitione Imm. Bekkeri, Berolini, Typis et Impensis Georgii Reimeri A[nno] 1854, 1, Γεωργιάδης, Αθήναι [χ.χ.], σ O Γεώργιος Κ. Πουρναρόπουλος ( ), γιατρός, υφηγητής της Ιστορίας της Ιατρικής, άφησε αξιομνημόνευτο έργο ως συγγραφέας πλήθους ιατροϊστορικών βιβλίων και εκατοντάδων δημοσιευμάτων, με έμφαση στην ιστορία της ελληνικής Ιατρικής. Έγραψε εκτεταμένη εισαγωγή και προεισαγόμενα στα βιβλία του Ιπποκράτη για την έκδοση των Απάντων του Ιπποκράτη σε μετάφραση Καίσαρα Εμμανουήλ (Μαρτίνος, Αθήνα ). 10 Γ.Κ. Πουρναρόπουλος, Εισαγωγή εις τον Ιπποκράτη, Αθήναι [ανάτυπο από τα εισαγωγικά κείμενα των Απάντων του Ιπποκράτους, 2, Μαρτίνος, Αθήναι 1968, σ Κυκλοφόρησε και αυτοτελώς]. 11 Τους σχετικούς ορισμούς και την ιστορική εξέλιξη των αντιλήψεων περί ευθανασίας από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας μπορεί να βρει ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης στο κεφάλαιο «Ευθανασία» του βιβλίου του υπογράφοντος: Γεράσιμος Ρηγάτος, Ψυχοκοινωνική Oγκολογία, Ascent, Αθήνα Στο ίδιο, σ Το σύγγραμμα αυτό του Κοραή («Medicus Hippocraticus») είναι γραμμένο στα λατινικά και μαζί με τη «Σύνοψη Πυρετολογίας» που είχε προηγηθεί (1786) αποτέλεσαν τη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο Montpellier στη Γαλλία, το έτος Το λατινικό κείμενο μεταφράστηκε από τον Θεαγένη Λιβαδά και έχει περιληφθεί στο έργο Αδαμάντιος Κοραής του Δ. Θερειανού (τόμ. 3, παράρτ. Β, Τεργέστη 1890, σ. κα-κζ). 14 Ιπποκρατική Συλλογή: Όρκος. Νόμος. Περί Τέχνης. Περί αρχαίης ιητρικής. Περί ιητρού. Περί ευσχημοσύνης, μετάφραση-σχόλια Ι.Α. Βάρτσος, Διαχρονικές Εκδόσεις, Αθήνα 1996, σ , , Deontology, Ethics and Philosophy of Medicine in Works of the Hippocratic Collection Dr. Gerasimos A. Rigatos In all the collected writings of the Hippocratic Corpus can be virtually found references on the issue of ethics and deontology at both philosophical and practical level. However, three of them, The Oath, The Physician and Decorum, give to physicians specific instructions about the teaching of medicine, respect for life, protection of patients and preservation of medical integrity. Euthanasia (mercy killing) and abortion are categorically prohibited, whereas the observance of medical confidentiality is demanded. Rules are set regarding the appropriate appearance and behavior of physicians, the cultivation of character and the development of high ethics. The qualities and attributes of the Hippocratic physician include professional efficiency, continuous study and research and even practice in foreign lands, as well as deep concern for the creation of quality conditions in curing patients. Emphasis is given to the philosophical education of the physician, the importance of which is phrased in the maxim the physicianphilosopher is equal to god. The enduring, diachronic value of the Hippocratic code can be better appreciated through its impact on the contemporary medical practice. G.A.R. 21

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας Νοµική Σύµβουλος Ι.Σ.Α. ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Ήδη από το έτος 1939 ισχύει γενική απαγόρευση κάθε διαφήµισης που σχετίζεται µε την άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ

Kλινικές ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ Kλινικές Mελέτες ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 1Τι είναι οι κλινικές μελέτες είναι σημαντικές; > Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό σας για οποιαδήποτε και άλλη γιατί πληροφορία ή διευκρίνηση χρειάζεστε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ. Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΕΥΡΕΣΕΩΝ Επίκ. Καθηγητής Άγγελος Μπώλος 28.4.2015 Ευθύνη Ιατρού: Πειθαρχική ευθύνη: κυρώσεις για παραβιάσεις των καθηκόντων και των υποχρεώσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ηθική. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα

Ηθική. Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Περιεχόμενα Εισαγωγή Τι εστί Ηθική; Ορισμός της Ηθικής Γιατί να στραφούμε στην Ηθική; Η αντίληψη της Επιχειρηματικής Ηθικής στην Ελλάδα Η αντίληψη της Επιχειρηματικής Ηθικής σε Πορτογαλία,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. Πρόγραμμα Μαθημάτων. Ακαδ. Έτος 2014-2015. Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Πρόγραμμα Μαθημάτων Ακαδ. Έτος 2014-2015 Μάθημα: Ιατρική Ευθύνη και Ηθική Ενότητα Διδάσκων / Διδάσκουσα ΜΑΘΗΜΑ 1ο 30/09/2014 Η έννοια της Βιο-ηθικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Τηλ.: (2310) 999136 Fax: (2310) 999139 E-mail: ealetra@hotmail.com ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 2: ΗΘΙΚΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ Α) ΕΚΤΑΣΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Ο Κώδικας αφορά όλες τις διαφημίσεις για κάθε είδους προϊόντα και υπηρεσίες. Ο Κώδικας ορίζει τους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com

Ίντα Ελιάου BSc, MSc, PGDip, MA Συμβουλευτική Ψυχολόγος eliaouida@gmail.com ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΠΡΟΛΗΨΗ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Limneon, Καστοριά, 19.12.15 «Ενημέρωση του ασθενούς & των συνοδών του με καρκίνο του πνεύμονα. Προβλήματα στην ελληνική πραγματικότητα»

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Β ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα)

Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΤΩΝ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΩΝ Οργάνωση)καρδιολογικού)εργαστηρίου:) κίνδυνοι)και)νομικά)προβλήματα) Κοµπορόζος Χριστόφορος Καρδιολόγος, Πλωτάρχης (ΥΙ) επιµελητής καρδιολογικής κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions A Wolff, 1 J Browne, 1 W P Whitehouse 1,2 1 Family Health Division, Nottingham

Διαβάστε περισσότερα

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου.

Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Η υπο- αντιμετώπιση του πόνου. Ο όρος ολιγοαναλγησία χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από τους Wilson και Pendleton σε μία εργασία σχετική με την πλημμελή αντιμετώπιση του πόνου των προσερχόμενων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι θεραπευτική εκπαίδευση Χάρης Βασιλόπουλος Ενδοκρινολόγος ιευθυντής Τµήµα Ενδοκρινολογίας & Μεταβολισµού ιαβητολογικό Κέντρο Νοσοκοµείο «Ο Ευαγγελισµός» Χρόνια νόσος 1. Η νόσος Συνήθως, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

26-2 201 7 ΜΑΡΤΙΟΥ. Οργάνωση: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Χ. Στεφανάδης, Πρόεδρος. Σε συνεργασία με: - τον Ιατρικό Σύλλογο της Κώ - τον Δήμο Κώ

26-2 201 7 ΜΑΡΤΙΟΥ. Οργάνωση: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Χ. Στεφανάδης, Πρόεδρος. Σε συνεργασία με: - τον Ιατρικό Σύλλογο της Κώ - τον Δήμο Κώ Κινη ματο γράφ ος Ο ρφέα ΚΩΣ ς ΙΠΠΟ ΗΜΕ ΚΡΑΤ ΡΕΣ ΙΚΕΣ 26-2 201 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 0 Οργάνωση: ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Χ. Στεφανάδης, Πρόεδρος ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Μ. Θωμαδάκη, Κοσμήτωρ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Α Ι Τ Η Σ Η ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΗΛΩΣΗ

Α Ι Τ Η Σ Η ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΗΛΩΣΗ Α Ι Τ Η Σ Η ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΗΛΩΣΗ (άρθρο 8 Ν.1599/1986) Η ακρίβεια των στοιχείων που υποβάλλονται µε αυτή τη δήλωση µπορεί να ελεγχθεί µε βάση το αρχείο άλλων υπηρεσιών (άρθρο 8 παρ. 4 Ν. 1599/1986) Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία. Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Σύγχρονος χορός: Ιστορία, εκπαίδευση, σύνθεση και χορογραφία Ενότητα 9: Χοροθέατρο Γαλάνη Μαρία (Μάρω) PhD Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Σκοπός της ενότητας Γνωριμία με την τέχνη του χοροθεάτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΩΝ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΩΝ ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΨΥΧΟΛΟΓΩΝ Ο παρών κώδικας δεοντολογίας σκοπό έχει να κρατήσει υψηλά το κύρος του επαγγέλματος του ψυχολόγου στην Ελλάδα και να συντελέσει στην πραγμάτωση της αποστολής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ ΚΟΚΑΡΙΔΑ ΧΡΥΣΑ ΠΕ1707 ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ ΚΟΚΑΡΙΔΑ ΧΡΥΣΑ ΠΕ1707 ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΟΥ 1 ΚΟΚΑΡΙΔΑ ΧΡΥΣΑ ΠΕ1707 ΜΑΘΗΤΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Ο ηλεκτρολόγος κατά την άσκηση του επαγγέλματός του φέρει αστικές, ποινικές, κοινωνικές και ηθικές ευθύνες Σκοπός της εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ:

Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: Ημερίδα με Θέμα Η ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΩΣ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΑΙΤΗΜΑ: ΓΝΩΡΙΖΩ-ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΩ 2 Ιουνίου 2014 / 14 O Δημοτικό Σχολείο Ιλίου ΒΡΟΧΙΚΟ ΑΣΜΑ & ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Π. ΚΩΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Γερωνυμάκη 70, 713 07 ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 2810-228300, 6974076623

Βιογραφικό Σημείωμα. ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Γερωνυμάκη 70, 713 07 ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 2810-228300, 6974076623 1 Βιογραφικό Σημείωμα ΕΠΩΝΥΜΟ: ΟΝΟΜΑ: Δετοράκης Ευστάθιος ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ: 26/07/1967 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ: Ηράκλειο Κρήτης ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Γερωνυμάκη 70, 713 07 Ηράκλειο Κρήτης ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 2810-228300,

Διαβάστε περισσότερα

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ TMHMA ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΣΕΥΠ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΑΠΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Παρουσίαση: ρ Μαρία Λαβδανίτη Καθηγήτρια Εφαρμογών Τμήμα Νοσηλευτικής Ορισμός της Νοσηλευτικής Η Νοσηλευτική είναι ανθρωπιστική

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας

ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 o Ερωτηµατολόγιο για την ανταποκρισιµότητα των παρεχοµένων υπηρεσιών υγείας ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 1. Με βάση διαφορετικές πλευρές της υγείας σας σήµερα, όπως τις περιγράψατε προηγουµένως, πού θα τοποθετούσατε

Διαβάστε περισσότερα

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007

ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 ιαγνώσεις που ιαφεύγουν στο ΤΕΠ: Συχνότητα και Σηµασία Π. Αγγουριδάκης 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής Αθήνα εκέµβριος 2007 Μια αληθινή ιστορία... Ελληνοτουρκικός πόλεµος 1920.. Στρατιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα

H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα H πρώτη Ακαδημία Κλινικής Αρωματοθεραπείας στην Ελλάδα Αποκτήστε πιστοποιημένο δίπλωμα με το πιο έγκυρο πρόγραμμα σπουδών Satelitte School of Penny Price Academy IFPA CERTIFIED H πρώτη Ακαδημία Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΑ ΧΟΡΗΓΗΘΟΥΝ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (c.m.e. CREDITS) ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί Συνάδελφοι και Φίλοι, Η Εταιρεία μας διοργανώνει κάθε δύο χρόνια διήμερο Συνέδριο με θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ 1 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΑΡΘΡΟ 1. ΣΚΟΠΟΣ Ο Κώδικας αυτός Δεοντολογίας έχει συνταχθεί από την Επιτροπή Δεοντολογίας της Ενωσης με την επωνυμία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Ονοματεπώνυμο Φοιτητή (-τριας) ΑΜ.. Εξάμηνο.. Απουσίες.. Α. Θέματα ασφάλειας * Νοσοκομείο /Κλινική /Ίδρυμα. Επάρκεια γνώσεων σχετικά με τον ασφαλή

Διαβάστε περισσότερα

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου

Τα ταξίδια και οι περιπέτειες του Μεγάλου Αλεξάνδρου ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο Μέγας Αλέξανδρος και τις εκστρατείες του» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗ ΙΑΤΡΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ: ΘΕΜΕΛΙΟ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Κώστας Ρ. Σολδάτος Ομότ. Καθηγητής Ψυχιατρικής ΕΚΠΑ Διευθυντής Μ.Φ.Ψ.Υ. Ευγενιδείου Θεραπευτηρίου Διάλεξη 14.10.2015 (Α Παθολογική Κλινική ΕΚΠΑ)

Διαβάστε περισσότερα

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου

Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου Τα οικονομικά της Υγείας από την οπτική του επιδημιολόγου Άγγελος Χατζάκης Αναπλ. Καθηγητής Επιδημιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών εισήγηση μου θα είναι Βιωματική, όπως μου ζητήθηκε από τον κ. Κυριόπουλο.

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK 2 Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ

ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΒΟΗΘΗΜΑΤΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ Σχέδιο Πρότασης Πρόσκληση Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα για Φυσικές Επιστήμες Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΘΕΣΗ: ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ,ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΘΕΣΗ: ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ,ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΠΑΥΛΑΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 23-10-1951 ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΑΘΗΝΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: ΚΥΠΡΟΥ 9, ΚΗΦΙΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΟΑΝΑΤΟΜΟΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΘΕΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΣΕ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Η Εμπειρία ασθενών» Μ. ΙΑΚ. ΑΜΜΑΡΙ

ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΣΕ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Η Εμπειρία ασθενών» Μ. ΙΑΚ. ΑΜΜΑΡΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ ΣΕ ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «Η Εμπειρία ασθενών» Μ. ΙΑΚ. ΑΜΜΑΡΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ Μ. Θ. Π. & ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΟΝΚ «ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ» ΙΑΤΡΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣΠΤΥΧΙΟΥΧΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα Συνηγορίας & Διεκδίκησης Δικαιωµάτων Ασθενών µε Kαρκίνο. Γνώρισε τα ικαιώµατά σου

Πρόγραµµα Συνηγορίας & Διεκδίκησης Δικαιωµάτων Ασθενών µε Kαρκίνο. Γνώρισε τα ικαιώµατά σου Πρόγραµµα Συνηγορίας & Διεκδίκησης Δικαιωµάτων Ασθενών µε Kαρκίνο Γνώρισε τα ικαιώµατά σου Γνωρίζεις τα δικαιώµατα σου ως ασθενής; Γνωρίζοντας τα δικαιώµατά σου µπορείς να τα διεκδικήσεις. Απαίτησε να

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π.

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1. Πεδίο Εφαρμογής AΡΘΡΟ 2. Ευθύνη του Δ.Π. ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ AΡΘΡΟ 1 Πεδίο Εφαρμογής Ο κώδικας αυτός ισχύει για όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες οι οποίες διεξάγονται στο Δ.Π.

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας».

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Αγιος Στέφανος 30/4/2013 Δ/ΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α.Π. 13372 & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΗΡ.: ΛΕΚΑΡΑΚΟΥ Γ. Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η ΠΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης

Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή. Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Συµµόρφωση στη φαρµακευτική αγωγή Ευαγγελία Χαρέλα Νοσηλεύτρια MSc Β ΚΚ Ιπποκράτειο Θεσ/νικης Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί ένα σύνδροµο µε ζοφερή πρόγνωση :! ΝΥΗΑ Ι-ΙΙ: 2-5% θνητότητα ανά έτος! ΝΥΗΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις

Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Σχεδιασµός και εφαρµογή προγραµµάτων δια βίου µάθησης: Νοσηλευτική Βασισµένη σε Ενδείξεις Αρετή Σταυροπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Τµήµα Νοσηλευτικής, ΤΕΙ Κρήτης 41o Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΣΝΕ Κρήτη 2014 ΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πνευματικά Δικαιώματα

Πνευματικά Δικαιώματα Πνευματικά Δικαιώματα Το παρόν είναι πνευματική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νομοθεσία που αφορά τα πνευματικά δικαιώματα. Απαγορεύεται ρητώς η δημιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΦΑΚΕΛΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ με Αριθ. 1/2013

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΦΑΚΕΛΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ με Αριθ. 1/2013 ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ «Μηχανισμός Άμεσης Παρέμβασης για την αντιμετώπιση πρόληψη της σχολικής βίας του εκφοβισμού στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» (κωδ. ΟΠΣ 376834) «Μηχανισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΔΗΜΙΑ Λόγου και Τέχνης Κέντρο Δια Βίου Μάθησης 1

ΚΑΔΗΜΙΑ Λόγου και Τέχνης Κέντρο Δια Βίου Μάθησης 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ- ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ (κωδ. 001) Γενικά στοιχεία προγράμματος : Ονομασία προγράμματος : Ελληνικός Πολιτισμός/ Hellenic Culture Οι Επιστημονικά υπεύθυνοι του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας

Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας ΚΩΔΙΚΑΣ ΗΘΙΚΗΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας Η έννοια του συγκεκριμένου Κώδικα Ηθικής Δεοντολογίας, είναι να προσδιορίζει το ήθος και την συμπεριφορά που αρμόζουν στα μέλη του «Συλλόγου Γιόγκα Ελλάδας».

Διαβάστε περισσότερα

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου

Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα. Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Διαλείπουσα αγωγή στο ήπιο άσθμα Α. Φλέμιγκ, Πνευμονολογικό Τμήμα Παναγιώτα Λάμπρου Υπέρτατη Ιπποκρατική εντολή στον Ιατρό είναι ωφελέειν ή μη βλάπτειν Μία από τις βασικότερες αρχές της μοντέρνας ιατρικής:

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΗ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΙΔΙΚΟΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ Η σειρά σεμιναρίων με θέμα ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ, ΤΕΧΝΗ διοργανώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας

Φαρμακευτ μακε ική Φροντίδα : όταν ο ασθενή ασθε ς βρίσκετ ίσκε αι στ αι ο κέντ κέ ρο της επ ε ιχειρ ιχε ηματικότητας Φαρμακευτική Φροντίδα : όταν ο ασθενής βρίσκεται στο κέντρο της επιχειρηματικότητας 22/1/2012 Dr. Ίνα Πιπεράκη 1 Επιχειρηματικότητα εν μέσω κρίσης Τον κυρίαρχο ρόλο του Φαρμακοποιού Διευκολύνει στη μείωση

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Καθήκοντα και Αρμοδιότητες Ιστοσελίδα Επικοινωνία

Γραφείο Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Καθήκοντα και Αρμοδιότητες Ιστοσελίδα Επικοινωνία Δρ Γιάννης Κασουλίδης Λειτουργός Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Περιεχόμενα Γραφείο Πολιτικής Άμυνας, Ασφάλειας και Υγείας Καθήκοντα και Αρμοδιότητες Ιστοσελίδα Επικοινωνία Σχέδιο Δράσης σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους )

Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Πολιτική Εμπιστευτικότητας Σπουδαστών (Επικοινωνία με 3 ους ) Όλοι οι φοιτητές έχουν δικαίωμα στο απόρρητο των πληροφοριών.το προσωπικό της Bloomsbury International δεν θα περάσει προσωπικές πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σοβαρός ο κίνδυνος Πνευμονικής Εμβολής από τη Φλεβική Θρόμβωση τόνισαν έγκριτοι επιστήμονες στην ενημερωτική ημερίδα στο Δήμο Αμαρουσίου Το 93% των σχετικών με τη Φλεβική Θρόμβωση θανάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων

Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING. Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly. Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων 1 Οµιλία του Προέδρου Valéry GISCARD d ESTAING Στα εγκαίνια της λατείας Jacqueline de Romilly Ελληνικό Πολιτιστικό Κέντρο Παρισίων Αθήνα --- ευτέρα 16 Σε τεµβρίου 2013 2 Κύριε ήµαρχε, Κυρία Πρόεδρε του

Διαβάστε περισσότερα

Προς κάθε αρμόδιο Δικαστήριο και Αρχή ΕΞΩΔΙΚΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΔΗΛΩΣΗ

Προς κάθε αρμόδιο Δικαστήριο και Αρχή ΕΞΩΔΙΚΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΔΗΛΩΣΗ Προς κάθε αρμόδιο Δικαστήριο και Αρχή ΕΞΩΔΙΚΗ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ - ΔΗΛΩΣΗ Του Σωματείου με την επωνυμία «ΕΝΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ», που εδρεύει στην Αθήνα, Λεωφ. Μεσογείων 152 (Ν.Ν.Θ.Α. «Η Σωτηρία»),

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 2011 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 Κώδικας Δεοντολογίας Γραφείου Διασύνδεσης ΤΕΙ Λάρισας Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Κώδικας δεοντολογίας με φοιτητές και αποφοίτους προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα