Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. - ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Εργασία στο µάθηµα Εφαρµογών ηµοσίου ικαίου Καθηγητής: Ανδρέας ηµητρόπουλος ΘΕΜΑ Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ Όνοµα: Κατσαρού ήµητρα Α.Μ.: Τηλ.: ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2008

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγή: Ιστορική εξέλιξη και κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας...σελ 3 1. Ευρωπαϊκή και διεθνής κατοχύρωση......σελ 3 2. Η θρησκευτική ελευθερία στα Συντάγµατα του νέου ελληνικού Κράτους......σελ 3 3. Σύγχρονη κατοχύρωση...σελ 4 Κεφάλαιο Α: Συνταγµατικό και νοµικό περιεχόµενο θρησκευτικής ελευθερίας......σελ 5 1. Ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως...σελ 5 2. Θρησκευτική ελευθερία και ισότητα...σελ 6 3. Ελευθερία της λατρείας..σελ 7 4. Φορείς του δικαιώµατος...σελ 8 5. ιαστάσεις και αποδέκτες του δικαιώµατος...σελ 8 6. Τριτενέργεια θρησκευτικής ελευθερίας......σελ 9 Κεφάλαιο Β: Γενική και θεσµική εφαρµογή...σελ Γενική σχέση και οριοθετήσεις.....σελ Περιορισµοί της θρησκευτικής ελευθερίας...σελ ηµόσια τάξη και χρηστά ήθη.....σελ Καθήκοντα απέναντι στο κράτος και συµµόρφωση στους νόµους σελ Προσηλυτισµός...σελ Νοµική Φύση...σελ Ορισµός προσηλυτισµού...σελ 13 Κεφάλαιο Γ: Ειδικές σχέσεις και περιορισµοί....σελ Ρητά προβλεπόµενοι περιορισµοί...σελ Επιβολή όρκου...σελ Επιφύλαξη υπέρ του νόµου...σελ Μη ρητά προβλεπόµενοι περιορισµοί.....σελ Απόλυση εργαζοµένου λόγω αλλαγής θρησκεύµατος...σελ Απόλυση υπαλλήλου θρησκευτικού σωµατείου.σελ Καθηγητές θρησκευτικών......σελ Άρνηση παροχής υπηρεσιών λόγω θρησκεύµατος....σελ 16 Κεφάλαιο : Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας...σελ Συνταγµατικοί προβληµατισµοί για τα άρθρα 72 παρ 1 και 3 Σ σελ 17 [1]

3 2. Σύστηµα σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας. σελ Θρησκευτική ουδετερότητα......σελ 19 Κεφάλαιο Ε: Γάµος αλλοθρήσκων......σελ Παλαιά ρύθµιση και συνταγµατικότητα αυτής...σελ Σύγχρονη ρύθµιση και ερµηνεία της σελ Μικτοί γάµοι. σελ Ερµηνεία της Α.Κ σελ Κριτική επί της ρύθµισης σελ Γάµοι µουσουλµάνων µε χριστιανούς σελ 21 Κεφάλαιο ΣΤ: Ιερολογία του γάµου και τύπος του γάµου...σελ Ιερολογία του γάµου και θρησκευτική ελευθερία...σελ Τύπος του γάµου...σελ Θρησκευτικός τύπος σελ Κωλύµατα γάµου και θρησκευτική ελευθερία σελ Πολιτικός τύπος.....σελ Ρύθµιση.....σελ Ενσωµάτωση στην ελληνική έννοµη τάξη....σελ Συνταγµατικότητα.....σελ Πορεία του πολιτικού γάµου στην Ελλάδα.... σελ Γάµος χιλιαστών (µαρτύρων του Ιεχωβά)... σελ Γάµος οµοφύλων..σελ 26 Κεφάλαιο Ζ: Αλλαγή θρησκευτικής πίστης µέσα στον γάµο....σελ 28 Συµπέρασµα......σελ 29 Ευρετήριο ληµµάτων...σελ 30 Περίληψη....σελ 32 Περίληψη στην αγγλική....σελ 33 Βιβλιογραφία.....σελ 34 [2]

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ Η θρησκευτική ελευθερία είναι η ρίζα των ατοµικών ελευθεριών. Πολύ πριν την αναγνώριση της απαραβίαστης ιδιωτικής σφαίρας και γενικά την επικράτηση του φιλελεύθερου ατοµοκεντρισµού 1, η γενική αποδοχή υπεροχής του θείου έναντι του ανθρωπίνου δικαίου είχε δηµιουργήσει το θεµέλιο για την αντίταξη ατοµικών θρησκευτικών υποχρεώσεων στην κρατική επιταγή. Η θρησκευτική ελευθερία συνιστά ένα από τα πρώτα ατοµικά δικαιώµατα που διεκδικήθηκαν ήδη από τον 16 ο αιώνα στον ευρωπαϊκό χώρο, µετά τους µακρούς θρησκευτικούς πολέµους, ως αντίδραση στην απολυταρχική εξουσία του ηγεµόνα η οποία έφτανε ως το σηµείο προσδιορισµού της θρησκείας των υπηκόων του Ευρωπαϊκή και διεθνής κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας Πρώτη επίσηµη αναγνώριση του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας περιέχεται στην ιακήρυξη ικαιωµάτων (Bill of Rights, άρθρο 16) της Πολιτείας Virginia του Ακολούθησε, το 1791, η Πρώτη Τροποποίηση του οµοσπονδιακού Συντάγµατος των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής το 1787 και η γαλλική ιακήρυξη των ικαιωµάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη το 1789, αν και η τελευταία αναγνώρισε µόνο την ανεξιθρησκία. 2. Η θρησκευτική ελευθερία στα Συντάγµατα του νέου ελληνικού κράτους Ανάλογη είναι η εξέλιξη και στα ελληνικά συνταγµατικά κείµενα. 3 Ήδη στο «Προσωρινό Πολίτευµα της Ελλάδος» του 1822 περιέχεται διάταξη (παρ α ), που επαναλαµβάνεται κατά λέξη και στον «Νόµο της Επιδαύρου», δηλαδή στο Σύνταγµα που ψηφίστηκε στην Β Εθνική Συνέλευση στο Άστρος της Κυνουρίας το 1823 (παρ α) κατά την οποία «η επικρατούσα θρησκεία εις την 1 αγτόγλου Π.., Συνταγµατικό ίκαιο Ατοµικά δικαιώµατα, Σάκκουλας, Αθήνα 2005, σελ Κονιδάρης Ιωάννης, Εγχειρίδιο Εκκλησιαστικού ικαίου, Σάκκουλας, Αθήνα Κοµοτηνή 2000, σελ 45 3 Κονιδάρης Ι., ο.π., σελ 46 [3]

5 Ελληνικήν επικράτειαν είναι η της Ανατολικής Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας ανέχεται όµως η ιοίκησις της Ελλάδος πάσαν άλλην θρησκείαν, και αι τελεταί και ιεροπραγίαι εκάστης αυτών εκτελούνται ακωλύτως». Εναργέστερα, το Πολιτικό Σύνταγµα που κατήρτισε και ψήφισε η Γ Εθνική Συνέλευση της Τροιζήνας το 1827 στο πρώτο του άρθρο διαλαµβάνει: «καθείς εις την Ελλάδα επαγγέλεται την θρησκείαν του ελευθέρως και διά την λατρείαν αυτής έχει ίσην υπεράσπισιν.η δε της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι θρησκεία της Επικράτειας». Τα Συντάγµατα του 1844 και 1864/1911 κατοχυρώνουν την ανεξιθρησκία και µόνο στο Σύνταγµα του 1927 καθιερώνεται πλέον η θρησκευτική ελευθερία (άρθρο 1 παρ. 3: «Η ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως είναι απαραβίαστος»).την ίδια διάταξη υιοθετεί το Σύνταγµα του 1952 (άρθρο 2 παρ.3 και 4). 3. Σύγχρονη κατοχύρωση Το ισχύον Σύνταγµα του 1975/1986/2001 περιλαµβάνει, στο µέρος που αναφέρεται στα ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα, τόσο την διάταξη του άρθρου 2 του Συντάγµατος του 1952, όσο και νέα διάταξη κατά την οποία «η απόλαυση των ατοµικών και πολιτικών δικαιωµάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του καθενός». Η θρησκευτική ελευθερία κατοχυρώνεται και προστατεύεται και από σειρά διεθνών συµβάσεων που έχουν κυρωθεί από την Ελλάδα, αποτελούν αναπόσπαστο µέρος του εσωτερικού δικαίου και υπερισχύουν κάθε άλλης αντίθετης διάταξης νόµου (άρθρο 28 παρ.1 Σ.). Ήδη στο άρθρο 18 της Οικουµενικής ιακηρύξεως των ικαιωµάτων του Ανθρώπου(1948) του Οργανισµού Ηνωµένων Εθνών ορίζεται ότι κάθε άτοµο έχει το δικαίωµα της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας. Στο δικαίωµα αυτό περιλαµβάνεται η ελευθερία για την αλλαγή θρησκείας,εκδήλωσης θρησκευτικών πεποιθήσεων και συµµετοχής σε εκδηλώσεις λατρείας. [4]

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Η καθιερωµένη άποψη είναι ότι το Σύνταγµα κατοχυρώνει την θρησκευτική ελευθερία υπό τις εξής δύο εκδηλώσεις 4 : ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως(εσωτερική θρησκευτική ελευθερία) 5 και ελευθερία της λατρείας(εξωτερική θρησκευτική ελευθερία). Επίσης θα µπορούσαµε να διακρίνουµε την θρησκευτική ελευθερία σε αρνητική και θετική 6. Η θετική θρησκευτική ελευθερία περιλαµβάνει το ατοµικό δικαίωµα να λατρεύει οποιοδήποτε δόγµα, και η αρνητική να µην πιστεύει σε κανένα. Μη θρησκευτικές µε την στενή έννοια του όρου αλλά απλές φιλοσοφικές, κοσµοθεωριακές ή ηθικές πεποιθήσεις δεν προστατεύονται από το άρθρο 13 Σ. αλλά από το άρθρο 2 παρ. 1 Σ. ως στοιχεία συστατικά της αξίας του ανθρώπου 7. Οι εκδηλώσεις των πεποιθήσεων αυτών υπάγονται στην προστασία διαφορετικών επιµέρους ατοµικών δικαιωµάτων. 1. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙ ΗΣΕΩΣ Το Σύνταγµα διακηρύσσει ότι «η ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως είναι απαραβίαστη» (άρθρο 13 παρ.1 εδ. α).σαν θρησκευτική συνείδηση νοείται η ενδιάθετη, µύχια πεποίθηση κάθε ανθρώπου σε σχέση µε το θείο, η οποία µπορεί να έχει αρνητικό ή θετικό πρόσηµο. Το απαραβίαστο ισχύει και για τον κοινό νοµοθέτη και για τα εκάστοτε όργανα της κρατικής εξουσίας. Το δικαίωµα στην ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως έχει τις ακόλουθες πτυχές 8 : Το δικαίωµα να πρεσβεύει κανείς όποια θρησκεία θέλει ή και καµία θρησκεία Το δικαίωµα να εκδηλώνει κανείς ή να µην εκδηλώνει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις ή την ανυπαρξία αυτών. Σε αυτό το ειδικότερο δικαίωµα στηρίχθηκε και η άποψη ότι η αναγραφή του θρησκεύµατος στις αστυνοµικές ταυτότητες είναι αντισυνταγµατική, όχι µόνο όταν είναι υποχρεωτική (άρθρο 3 παρ.2 εδ. α Ν.1988/1991) αλλά και εάν είναι προαιρετική (όπως προέβλεπε το άρθρο 3 παρ.2 Ν. 1599/1986), διότι και στην περίπτωση αυτή τεκµαίρεται η ύπαρξη ή η ανυπαρξία θρησκευτικών πεποιθήσεων. 4 αγτόγλου Π.., ο.π.,σελ Ανδρέας ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα Ειδικό Μέρος, Αθήνα 2005, σελ ηµητρόπουλος Α., ο.π., σελ αγτόγλου Π.., ο.π., σελ Κονιδάρης Ι, ο.π.,σελ 49 [5]

7 Το δικαίωµα να µεταβάλλει ή να αποβάλλει κανείς τις πεποιθήσεις του. Το δικαίωµα να διακηρύσσει και να διαδίδει κανείς τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις προφορικά ή γραπτά, διά του τύπου ή ηλεκτρονικά, ατοµικά ή οµαδικά, µε δηµόσιες συναθροίσεις (πρβ. και άρθρο 11 Σ.) Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι για θρησκευτικούς σκοπούς. Η σύσταση, η λειτουργία και ο έλεγχος των θρησκευτικών κοινοτήτων διέπεται από τις διατάξεις για τα σωµατεία εκτός φυσικά από τα εκ του νόµου οριζόµενα νοµικά πρόσωπα δηµοσίου δικαίου. Το δικαίωµα ίσης µεταχείρισης ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων. Το δικαίωµα θρησκευτικής εκπαίδευσης και ανατροφής των ανηλίκων από τους γονείς στα πλαίσια της γονικής µέριµνας. Το δικαίωµα να µην εξαναγκάζεται κανείς σε πράξεις ή παραλείψεις που να αντιτίθενται στην θρησκεία του. Αντισυνταγµατική θα έπρεπε επίσης να θεωρηθεί και η ανεξαίρετη επιβολή θρησκευτικού όρκου ως αντιβαίνουσα στο άρθρο 13 παρ 1 και 2 και άρθρο 7 παρ 2 του Σ καθώς και ο υποχρεωτικός θρησκευτικός γάµος. 2. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΙΣΟΤΗΤΑ Στο γενικό περιεχόµενο της συνταγµατικής προστασίας της θρησκείας ανήκει καταρχήν η διασύνδεση ελευθερίας και ισότητας. Ο συντακτικός νοµοθέτης προστατεύει ρητά και τα δύο. Καθιερώνει την αρχή της απαγόρευσης των θρησκευτικών διακρίσεων ορίζοντας στο άρθρο 13 παρ 1 εδ. β ότι «η απόλαυση των ατοµικών και πολιτικών δικαιωµάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του καθενός». Η διάταξη αυτή η οποία δεν υπόκειται σε αναθεώρηση (άρθρο 110 παρ 1 Σ.) αφορά για την ταυτότητα του νοµικού λόγου, σε όλα τα δικαιώµατα άρα και στα κοινωνικά 9. Επίσης κατά το άρθρο 5 παρ 2 εδ. α Σ. «Όλοι όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Επικράτεια απολαµβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιµής και της ελευθερίας τους χωρίς διάκριση.θρησκευτικών.πεποιθήσεων.»εξαιρέσεις επιτρέπονται µόνο αν και στο µέτρο που επιβάλλονται από το περιεχόµενο του δικαιώµατος 10 (βλ και άρθρο 14 ΕΣ Α).Έτσι το ΣτΕ δέχεται ότι οι λειτουργοί στοιχειώδους εκπαίδευσης πρέπει να είναι χριστιανοί ορθόδοξοι γιατί οφείλουν να διδάξουν όλα τα µαθήµατα µεταξύ των οποίων και τα θρησκευτικά. Η εξαίρεση αυτή είναι πολύ γενικά διατυπωµένη 11. ικαιολογηµένη είναι µόνο όταν το σχολείο είναι µονοθέσιο και δεν υπάρχει κάποιος άλλος να διδάξει το µάθηµα των θρησκευτικών. Εξαιρέσεις επιτρέπονται βέβαια και όπου τις προβλέπει το Σύνταγµα. Έτσι Πρόεδρος της ηµοκρατίας µπορεί να γίνει µόνο χριστιανός, όχι κατ ανάγκην ορθόδοξος, όπως προκύπτει από τον όρκο του. 9 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π., σελ αγτόγλου Π..,ο.π., σελ [6]

8 εδοµένου ότι όλες οι διατάξεις του Συντάγµατος έχουν την ίδια τυπική ισχύ, δεν δικαιολογείται να υποχωρήσει η µία έναντι της άλλης. Η κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας δεν µπορεί να είναι αποτελεσµατική χωρίς τη διασφάλιση της θρησκευτικής ισότητας. Η θρησκευτική ελευθερία και η θρησκευτική ισότητα αποτελούν τα µητρικά δικαιώµατα από τα οποία πηγάζουν τα µερικότερα θρησκευτικά συνταγµατικά δικαιώµατα. 3. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ Η θρησκευτική ελευθερία δεν θα µπορούσε να ολοκληρωθεί ως δικαίωµα αν δεν κατοχυρωνόταν, εκτός από την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, και η ελευθερία της λατρείας. Το Σύνταγµα ορίζει ότι «κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά µε αυτήν τελούνται ανεµπόδιστα υπό την προστασία των νόµων» (άρθρο 13 παρ 2 Σ.). Η λατρεία µπορεί να τελείται ατοµικά ή οµαδικά, ιδιωτικά ή δηµόσια, σε ειδικούς χώρους αφιερωµένους στη λατρεία, η ονοµασία των οποίων ποικίλλει κατά θρησκευτική κοινότητα (ναοί, ευκτήριοι οίκοι, τεµένη, συναγωγές) ή στο ύπαιθρο (λιτανείες, υπαίθριες λειτουργίες). Η ελευθερία της λατρείας προστατεύεται ως αµυντικό δικαίωµα έναντι της κρατικής εξουσίας και οποιασδήποτε άλλης απειλής 12. Ο απόλυτος χαρακτήρας του αµυντικού αυτού δικαιώµατος καθώς και η «τριτενέργεια» αυτού προκύπτει από τη διατύπωση του συντακτικού νοµοθέτη και πιο συγκεκριµένα από τη λέξη «ανεµπόδιστα». Η ελευθερία της λατρείας κατοχυρώνεται επίσης ρητά στο Σύνταγµα ως προστατευτικό δικαίωµα. Κατά το Σύνταγµα, κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά µε τη λατρεία τελούνται ανεµπόδιστα υπό την προστασία των νόµων. εν αρκεί δηλαδή το κράτος να απέχει από οποιαδήποτε παρεµπόδιση της λατρείας των γνωστών θρησκειών, αλλά θα πρέπει να λαµβάνει και θετικά µέτρα για την προστασία τους. Σοβαρός περιορισµός στο δικαίωµα της λατρείας τίθεται από την ίδια τη συνταγµατική διάταξη που την καθιερώνει, τούτο δε σε αντίθεση µε τις ανάλογες διατάξεις ξένων συνταγµάτων και διεθνών συµβάσεων. Πρόκειται για τον περιορισµό της «γνωστής» θρησκείας. Οι γνωστές θρησκείες είναι πλέον ελεύθερες και όχι απλώς «ανεκτές» 13 όπως όριζαν τα παλαιότερα Συντάγµατα. Το Σύνταγµά µας δεν περιορίζεται στην ανεξιθρησκία αλλά κατοχυρώνει την ελευθερία της λατρείας. Η έννοια της γνωστής θρησκείας αποτελεί αόριστη έννοια, έχει δε διαπλαστεί από την νοµολογία του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου. Σύµφωνα µε αυτήν «γνωστή» θρησκεία είναι αυτή που έχει φανερά δόγµατα και τρόπους λατρείας, ανεξάρτητα από το αν έχει πολλούς ή λίγους οπαδούς, αν συνιστά αίρεση σε σχέση µε άλλη γνωστή θρησκεία ή εάν 12 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ αγτόγλου Π..,ο.π.,σελ 459 [7]

9 οι λειτουργοί της στερούνται ιεροσύνης σε σχέση µε τα όσα προβλέπει η Ορθόδοξη Εκκλησία. Το ΣτΕ έχει κρίνει ως «γνωστές» τις θρησκευτικές κοινότητες των «Μεθοδιστών», των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των «Αντβεντιστών της Έβδοµης Ηµέρας», των «Ευαγγελιστών» κλπ. Στενά συνδεδεµένο µε το δικαίωµα της λατρείας είναι και το δικαίωµα ίδρυσης τόπων λατρείας. 14 Η µέριµνα για την ανοικοδόµηση των χώρων αυτών ανήκει στην εκάστοτε θρησκευτική κοινότητα αλλά η Πολιτεία υποχρεούται να εξασφαλίσει ίσους όρους για την ίδρυση των αναγκαίων χώρων και γενικά για το ακώλυτο της λατρείας.στην πράξη κάτι τέτοιο σπάνια εξασφαλίζεται. Οι όροι ανοικοδόµησης ορθόδοξων εκκλησιών είναι πολύ ευνοϊκότεροι από τους αντίστοιχους που ισχύουν για τις άλλες θρησκευτικές κοινότητες. 4. ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Φορείς του αµυντικού δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας είναι όλα τα φυσικά πρόσωπα, ηµεδαποί, αλλοδαποί και ανιθαγενείς. Το δικαίωµα των ανηλίκων ασκείται από τους γονείς 15. Εισαγωγή εξαιρέσεων επιτρέπεται µόνο µε βάση το διεθνές δίκαιο. Το δικαίωµα αυτό όµως κατοχυρώνεται και για τα νοµικά πρόσωπα και τις ενώσεις προσώπων, τα οποία δεν µπορούν µεν να είναι φορείς της θρησκευτικής συνειδήσεως µε την εσωτερική της κατεύθυνση, µπορούν όµως να είναι φορείς της εκδήλωσης των θρησκευτικών πεποιθήσεων. 5. ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΚΤΕΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Η θρησκευτική ελευθερία αναπτύσσει καταρχήν αµυντική αξίωση. Το Σύνταγµα περιέχει την αρχή της θρησκευτικής ισότητας µε τη µορφή της απαγόρευσης των θρησκευτικών διακρίσεων. Κατοχυρώνεται το αµυντικό δικαίωµα κατά του κράτους αλλά και κατά οποιουδήποτε άλλου. Η αξίωση αυτή για αποχή από κάθε ενέργεια θα προωθούσε διακρίσεις µε την προαναφερόµενη έννοια, καταδεικνύει ότι η θρησκευτική ελευθερία είναι δικαίωµα απόλυτο. Αποδέκτες της ενέργειας του αµυντικού δικαιώµατος είναι η κρατική αλλά και η ιδιωτική εξουσία. Ο απόλυτος χαρακτήρας της αµυντικής αξίωσης του δικαιώµατος προκύπτει από την ίδια τη λεκτική διατύπωση του Συντάγµατος 16, κατά την οποία «όλοι όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Επικράτεια απολαµβάνουν την απόλυτη προστασία.. χωρίς διάκριση θρησκευτικών πεποιθήσεων». Η απόλυτη ενέργεια συνάγεται επίσης από τη λέξη «απαραβίαστη». Το δικαίωµα στη θρησκεία κατοχυρώνεται επίσης από το Σύνταγµα ως προστατευτικό δικαίωµα. Η προστατευτική αξίωση στρέφεται προς την κρατική εξουσία, η οποία οφείλει όχι απλά να σέβεται αλλά και να προστατεύει την 14 Κονιδάρης Ι., ο.π., σελ αγτόγλου Π., ο.π.,σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 125 [8]

10 θρησκευτική ζωή. Η προστατευτική υποχρέωση του κράτους προκύπτει επίσης από το άρθρο 5 παρ 2 του Συντάγµατος. Συνίσταται στην ενεργοποίηση του κράτους για τη λήψη όλων των αναγκαίων µέτρων. Στη προστατευτική αξίωση αντιστοιχεί ανάλογη προστατευτική υποχρέωση της κρατικής εξουσίας. Η νοµοθετική εξουσία είναι υποχρεωµένη να αναλαµβάνει όλα τα απαιτούµενα νοµοθετικά µέτρα για την προστασία της θρησκευτικής ζωής. Παράλληλα η εκτελεστική εξουσία οφείλει να ενεργεί προς αυτή την κατεύθυνση. Η δικαστική εξουσία οφείλει επίσης να προστατεύει την θρησκευτική ελευθερία κατά την απονοµή της δικαιοσύνης. 6. ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Όπως τα ατοµικά δικαιώµατα εν γένει, έτσι και η θρησκευτική ελευθερία δεν αφορά τις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών. Καταρχήν, λοιπόν, δεν αναπτύσσει τριτενέργεια στην άµεση µορφή της παρά µόνο στο µέτρο που ταυτίζεται µε την αξία του ανθρώπου. Αναπτύσσει αντίθετα έµµεση τριτενέργεια 17 µέσω της ερµηνευτικής εξειδίκευσης των γενικών ρητρών και αορίστων νοµικών εννοιών των κοινών νόµων. Αυτή είναι η έννοια της νέας διάταξης του άρθρου 25 παρ 1 εδ 3, κατά την οποία τα δικαιώµατα του ανθρώπου «ισχύουν και στις σχέσεις µεταξύ των ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν». Το αµυντικό δικαίωµα στην θρησκεία τριτενεργεί αυτοδίκαια 18. Το Σύνταγµα υποχρεώνει όχι µόνο τι Κράτος αλλά και οποιονδήποτε άνθρωπο να σέβεται, δηλαδή να µην προσβάλλει τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του άλλου. Η διαπροσωπική ενέργεια (τριτενέργεια) της θρησκευτικής ελευθερίας προκύπτει από την ίδια τη λεκτική της διατύπωση και µε την γραµµατολογική ερµηνεία, πέρα από τη γενική θεµελίωση. Το προστατευτικό δικαίωµα στη θρησκεία δεν αναπτύσσει διαπροσωπική ενέργεια. Η προστατευτική αξίωση στρέφεται µόνο προς την κρατική εξουσία. Αντίθετα ο ιδιώτης υποχρεούται απλά και µόνο να σέβεται και όχι να προστατεύει τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των άλλων. Στο πλαίσιο όµως της εκπλήρωσης του χρέους της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης µπορεί ο κοινός νοµοθέτης να αξιώσει την ενεργοποίηση των συνανθρώπων για την προστασία της ανθρώπινης ζωής. 17 αγτόγλου Π..,ο.π.,σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 125 [9]

11 1. ΓΕΝΙΚΗ ΣΧΕΣΗ-ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Στο πλαίσιο της γενικής κυριαρχικής και κοινωνικής σχέσης εφαρµόζονται οι καθολικές ρήτρες όπως προσδιορίζονται κυρίως στα άρθρα 5 παρ 2 και 25 Σ.Η άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας ως µερικότερη έκφραση του δικαιώµατος στην προσωπικότητα, είναι ελεύθερη εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώµατα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγµα ή τα χρηστά ήθη. Η καταχρηστική άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας απαγορεύεται. Η γενική ρήτρα των χρηστών ηθών επαναλαµβάνεται και στο άρθρο 13 παρ 2 Σ. Το ίδιο συµβαίνει και µε τη ρήτρα υπακοής στους νόµους (άρθρο 13 παρ 4 Σ.). Εκτός από τις επαναλαµβανόµενες αυτέ οριοθετήσεις ο συντακτικός νοµοθέτης προβλέπει επίσης και δύο ειδικού περιεχοµένου ρυθµίσεις που αφορούν την άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας. Πρόκειται για την απαγόρευση του προσηλυτισµού και την επιβολή όρκου. 2. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 2.1. ηµόσια τάξη και χρηστά ήθη Το Σύνταγµα ορίζει ότι η άσκηση της λατρείας δεν επιτρέπεται να προσβάλλει τη δηµόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη(άρθρο 13 παρ 2 εδ β).η ρήτρα αυτή θα ίσχυε ούτως ή άλλως, κατά την ορθότερη γνώµη, βάσει του άρθρου 5 παρ 2 Σ. έστω και αν δεν αναγραφόταν expressis verbis στο συνταγµατικό κείµενο 19. Παρ ότι το Σύνταγµα διακρίνει τις δύο έννοιες εξετάζονται σαν κοινός φραγµός της θρησκευτικής ελευθερίας, επειδή στη δηµόσια τάξη υπό ευρεία έννοια περιλαµβάνονται και τα χρηστά ήθη. Πρόκειται για το σύνολο των θεµελιωδών εκείνων πολιτικών, κοινωνικών, οικονοµικών και ηθικών αρχών και αντιλήψεων που επικρατούν στην Ελλάδα σε συγκεκριµένη ιστορική στιγµή. Η έννοια της δηµόσιας τάξεως προσεγγίζει περισσότερο την έννοια του άρθρου 33 Α.Κ 20. Στην γενική αυτή έννοια της δηµόσιας τάξεως περιλαµβάνονται και τα χρηστά ήθη, οι γενικές, δηλαδή, θεµελιώδεις και βασικές αντιλήψεις για την ηθική. Ποιες θρησκευτικές πεποιθήσεις έρχονται σε αντίθεση µε τη δηµόσια τάξη, είναι ζήτηµα που θα κριθεί σε κάθε συγκεκριµένη περίπτωση καις σε τελευταίο βαθµό από τον δικαστή, ο οποίος οφείλει να κρίνει σχετικώς όχι µε βάση τις προσωπικές του πεποιθήσεις αλλά αντικειµενικά, µε βάση τις απόψεις της πλειονότητας των µελών της ελληνικής κοινωνίας. 19 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ 57 [10]

12 Υπό αυτήν τη έννοια, προφανώς αντίθετες στην ελληνική δηµόσια τάξη θα ήταν οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι οποίες θα περιλάµβαναν στη λατρεία τους π.χ. ανθρωποθυσίες ή λήψη ναρκωτικών ουσιών. Οµοίως και οι λατρεία που περιλαµβάνει οµαδική αυτοκτονία ή συστηµατικό σφετερισµό της περιουσίας του οπαδού Καθήκοντα έναντι του Κράτους και συµµόρφωση στους νόµους Σύµφωνα µε το Σύνταγµα, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν µπορούν να αποτελέσουν δικαιολογία για να απαλλαγεί κανείς από τις υποχρεώσεις του απέναντι στο Κράτος(άρθρο 13 παρ 4 Σ.).Σε περίπτωση δηλαδή σύγκρουσης µεταξύ των υποχρεώσεων του πολίτη απέναντι στο Κράτος και των θρησκευτικών του πεποιθήσεων, θα υποχωρήσουν οι δεύτερες. Ως χαρακτηριστικό παράδειγµα κάµψεως των θρησκευτικών πεποιθήσεων αναφέρεται συνήθως η εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων, τις οποίες κανείς δεν µπορεί να αρνηθεί επικαλούµενος την θρησκεία του ή το ότι από τα έσοδα των φόρων χρηµατοδοτούνται έργα και πολιτικές που αντίκεινται σε αυτήν. Ακανθώδες είναι και το ζήτηµα των αντιρρησιών συνείδησης, εκείνων δηλαδή που αποκρούουν την συνταγµατική επιταγή για στράτευση (άρθρο 4 παρ 6 Σ.), για λόγους ιδεολογικούς ή θρησκευτικούς. Ήδη επιλαµβάνεται σχετικώς ο Ν. 3421/2005 κατά τον οποίο οι αντιρρησίες συνείδησης θα υπηρετούν,υπό προϋποθέσεις, εναλλακτική θητεία. Η διάταξη του άρθρου 13 παρ 4 επαναλαµβάνει την γενική ρήτρα της νοµιµότητας ως επιταγή απευθυνόµενη στους φορείς της θρησκευτικής ελευθερίας. Η ρήτρα αυτή θα είχε ούτως ή άλλως εφαρµογή βάσει του άρθρου 5 παρ 1 εδ α Σ. 22 Σύµφωνα µε το Σύνταγµα δεν µπορεί κανείς να αρνηθεί την συµµόρφωση του στους νόµους επικαλούµενος τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Η ρήτρα αυτή παρέχει εξουσιοδότηση για γενικότερη ρύθµιση της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της γενικής κυριαρχικής σχέσης και µε την έννοια αυτή απευθύνεται στον νοµοθέτη, ο οποίος ρυθµίζει την θρησκευτική ελευθερία στα πλαίσια του Συντάγµατος. Είναι εµφανές ότι η διατύπωση του Συντάγµατος είναι εξαιρετικά ευρεία και θα πρέπει ο όρος «νόµοι» να εξειδικευθεί, διότι αλλιώς ελλοχεύει ο κίνδυνος ο κοινός νοµοθέτης να φαλκιδεύσει στην πράξη το ατοµικό δικαίωµα της θρησκευτικής ελευθερίας Προσηλυτισµός Νοµική Φύση Ο προσηλυτισµός συνιστά απαγορευόµενη µορφή θρησκευτικής δράσης. Η απαγόρευση αυτή δεν συρρικνώνει αλλά ρυθµίζει συµπεριφορά που βρίσκεται πέρα από το γενικό περιεχόµενο της θρησκευτικής ελευθερίας. εν συνιστά εποµένως περιορισµό αλλά οιονεί περιορισµό 23, τυπικό παράδειγµα απαγόρευσης άσκησης συνταγµατικού δικαιώµατος µε ρητή αναφορά σε 21 αγτόγλου Π..,ο.π., σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π., σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 127 [11]

13 απαγορευµένη συµπεριφορά. Η µε κάθε µορφή άσκηση θρησκευτικών δικαιωµάτων είναι ελεύθερη, όµως δεν εµπεριέχεται στην ελευθερία αυτή και ο προσηλυτισµός. Η εν λόγω απαγόρευση βρίσκεται σε απόλυτη συµφωνία µε τις γενικές ρήτρες κρίθηκε όµως σηµαντικό να αυτονοµηθεί λεκτικά και να ρυθµιστεί µε ειδική διάταξη. Εδώ έχουµε περίπτωση ρυθµιστικής σύµπτωσης της γενικής µε την ειδική ρύθµιση. Η ειδική επαναλαµβάνει το περιεχόµενο της γενικής. Με την έννοια αυτή το περιεχόµενο της γενικής ρήτρας εφαρµόζεται και εξειδικεύεται µέσα από την ειδική ρύθµιση. Το ότι συνάγεται από τις γενικές ρήτρες έχει διπλή σηµασία: α) Η απαγόρευση προσηλυτισµού θα ίσχυε ανεξάρτητα από την ειδική πρόβλεψη καθόσον συνάγεται από τις γενικές ρήτρες. β) Θα ήταν επίσης δυνατή η απαγόρευση προσηλυτισµού µε απλό νόµο έστω και αν δεν προβλεπόταν στο Σύνταγµα, ακριβώς διότι δεν περιορίζει την θρησκευτική ελευθερία Ορισµός προσηλυτισµού Σχετικά µε την έννοια του προσηλυτισµού θα πρέπει να προσέξουµε ιδιαίτερα ώστε να µην περιλάβουµε στο όρο και νόµιµες µορφές θρησκευτικής δράσης. εν συνιστά προσηλυτισµό η διάδοση θρησκευτικών πεποιθήσεων µε ιεραποστολή, κηρύγµατα ή συναθροίσεις, ούτε και η διανοµή διαφηµιστικών φυλλαδίων εφ όσον δεν επιχειρείται µε αθέµιτα µέσα 24. Οι διατάξεις που περιγράφουν την νοµοτυπική υπόσταση και προσδιορίζουν την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση διάπραξης του αδικήµατος του προσηλυτισµού, δεν βρίσκονται στον Ποινικό Κώδικα αλλά σε δύο παλαιότερα νοµοθετήµατα της δικτατορίας Μεταξά που αποσκοπούσαν στο να ερµηνεύσουν τα άρθρα 1 και 2 του τότε Συντάγµατος(1911). Σύµφωνα µε τις διατάξεις αυτές(άρθρο 4 παρ 2 Α.Ν. 1363/1938 όπως αντικαταστάθηκε µε το άρθρο 2 Α.Ν. 1672/1939), οι οποίες διατηρήθηκαν σε ισχύ και µετά την εισαγωγή του Ποινικού Κώδικα, προσηλυτισµός είναι «ιδία» η «διά πάσης φύσεως παροχών ή δι υποσχέσεως τοιούτων ή άλλης ηθικής ή υλικής περιθάλψεως, διά µέσων απατηλών, δια καταχρήσεως της απειρίας ή εµπιστοσύνης ή δι εκµεταλλεύσεως της ανάγκης, της πνευµατικής αδυναµίας ή κουφότητος άµεσος ή έµµεσος προσπάθεια προς διείσδυσιν εις την θρησκευτικήν συνείδησιν ετεροδόξων επί σκοπώ µεταβολής του περιεχοµένου αυτής». Συνεπώς ως προσηλυτισµός δεν θεωρείται η χρησιµοποίηση της πειθούς, αλλά αθέµιτων µέσων προκειµένου να διεισδύσει κανείς στην θρησκευτική συνείδηση άλλου προσώπου. Μόνο µε την έννοια αυτή µπορεί µια τέτοια διάταξη να εναρµονιστεί µε το Σύνταγµα. Ο προσηλυτισµός τιµωρείται µε ποινή φυλάκισης και χρηµατική ποινή, προβλέπονται δε ως παρεπόµενες κυρώσεις, η αστυνοµική επιτήρηση και η απέλαση (για αλλοδαπούς). 24 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ 62 [12]

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ΕΙ ΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Η θρησκευτική ελευθερία υπόκειται σε περιορισµούς, που προκύπτουν από την άσκηση του δικαιώµατος στους µερικότερους χώρους των διαφόρων θεσµών και εννόµων σχέσεων δηµοσίου και ιδιωτικού δικαίου. Οι περιορισµοί αυτοί είτε αναφέρονται ρητά στο Σύνταγµα είτε συνάγονται από αυτό. Σε κάθε περίπτωση οι ρητοί και οι µη ρητοί περιορισµοί θεµελιώνονται πάντοτε στις συνταγµατικές διατάξεις, είναι συνταγµατικοί περιορισµοί. Οι µη ρητά στο Σύνταγµα αναφερόµενοι περιορισµοί είτε παραπέρα ρυθµίζονται µε διατάξεις του κοινού δικαίου είτε όχι, οφείλουν να υπακούουν στη βασική αρχή του αιτιώδους των περιορισµών. Ανεκτοί είναι µόνο οι περιορισµοί που συνδέονται µε δεσµό αιτιώδους συνάφειας και κατά το µέτρο που επιβάλλονται από αυτόν. Οι υπόλοιποι δεν είναι συνταγµατικώς επιτρεπτοί. 1. Ρητά προβλεπόµενοι περιορισµοί 1.1 Η επιβολή όρκου Σε αντίθεση προς την απαγόρευση προσηλυτισµού, που συνιστά οιονεί περιορισµό, η επιβολή όρκου αυτή καθ εαυτή αποτελεί συρρίκνωση του περιεχοµένου της θρησκευτικής ελευθερίας, αποτελεί δηλαδή περιορισµό 25. Ενώ στην θρησκευτική ελευθερία ανήκει και η ελευθερία όρκου, µε την έννοια ότι ο καθένας είναι ελεύθερος να ορκιστεί εφόσον και εάν ο ίδιος το επιθυµεί, εντούτοις ο συντακτικός νοµοθέτης επιτρέπει την επιβολή όρκου µέσω του κοινού νοµοθέτη. Η επιβολή όρκου αποτελεί εξαναγκασµό σε συγκεκριµένη θρησκευτικής φύσεως συµπεριφορά. Αποτέλεσµα της φύσης της επιβολής όρκου ως περιορισµού και όχι οριοθέτησης είναι ότι η µε την κοινή νοµοθεσία επιβολή όρκου θα ήτα αντισυνταγµατική αν δεν υπήρχε ειδική συνταγµατική πρόβλεψη. 1.2 Επιφύλαξη υπέρ του νόµου Η επιβολή όρκου είναι ρητός περιορισµός, δηλαδή περιορισµός αναφερόµενος ρητά στο συνταγµατικό κείµενο. Κατά συνέπεια η εξουσιοδότηση νόµου δεν είναι εξουσιοδότηση για την εισαγωγή µορφής περιορισµού. Η µορφή του περιορισµού καθορίζεται απευθείας από τον συντακτικό νοµοθέτη. Ο κοινός νοµοθέτης δεν έχει τη δυνατότητα να εισάγει κι άλλους περιορισµούς. Η επιφύλαξη υπέρ του νόµου είναι επιφύλαξη αναφερόµενη όχι στον περιορισµό καθ εαυτόν αλλά στην ενεργοποίησή του, στον καθορισµό των περιπτώσεων ενεργοποίησης του περιορισµού. Η επιβολή όρκου συνιστά συνταγµατικά προβλεπόµενο δυνητικό περιορισµό. Πρόκειται λοιπόν εδώ για επιφύλαξη νόµου µε τον οποίο µπορεί να καθοριστεί όχι αυτός καθ εαυτόν ο περιορισµός 25 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 127 [13]

15 που προβλέπεται απευθείας στο Σύνταγµα, αλλά οι λόγοι και οι περιπτώσεις εφαρµογής του. Ο ίδιος ο νοµοθέτης δεν ορίζει τις περιπτώσεις που είναι δυνατή η εισαγωγή όρκου. Γεννάται εποµένως το ερώτηµα, εάν επιτρέπεται η επιβολή όρκου σε κάθε περίπτωση και γενικότερα στο πλαίσιο της γενικής κυριαρχικής σχέσης, ή εάν ο νοµοθέτης δεσµεύεται να περιορίζει τον όρκο µόνο στο επίπεδο συγκεκριµένων σχέσεων και όπου ο περιορισµός αυτός συνδέεται µε αιτιώδη σχέση. Η επιβολή όρκου ως εξαίρεση από την θρησκευτική ελευθερία µόνο κατ εξαίρεση µπορεί να γίνει δεκτή. 2. Μη ρητά προβλεπόµενοι ειδικοί περιορισµοί 2.1 Απόλυση εργαζοµένου λόγω αλλαγής θρησκεύµατος Προσβάλλει το Σύνταγµα εφόσον η παρεχόµενη εργασία δεν συνδέεται µε σχέση αιτιώδους συνάφειας µε τη θρησκευτική συνείδηση του εργαζοµένου. 2.2 Απόλυση υπαλλήλου θρησκευτικού σωµατείου εν προσβάλλει το Σύνταγµα γιατί η θρησκευτική συνείδηση είναι συστατικό στοιχείο της εργασιακής σχέσης. 2.3 Καθηγητές θρησκευτικών εν είναι αντισυνταγµατικό το να διορίζονται µόνο ορθόδοξοι χριστιανοί ως καθηγητές θρησκευτικών στα δηµόσια ή ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. 2.4 Άρνηση παροχής υπηρεσιών λόγω θρησκεύµατος εν δικαιούται ο εργαζόµενος να αρνείται συνεχώς την παροχή υπηρεσιών επικαλούµενος αντίθεση στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις εφόσον από την πρόσληψή του γνώριζε την αντίθεση αυτή. [14]

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ Προτού εξετάσουµε τα ειδικότερα θέµατα που αναφύονται στον οικογενειακό χώρο και πιο συγκεκριµένα τη θέση της θρησκευτικής ελευθερίας στον γάµο, θα ήταν σκόπιµο να εξετάσουµε τις σχέσεις µεταξύ εκκλησίας και πολιτείας όπως έχουν πλέον διαµορφωθεί. Τούτο δε είναι σκόπιµο ώστε να δούµε αν και σε ποιο βαθµό µπορεί η πολιτεία να αντιτάξει νόµους και ατοµικά δικαιώµατα στα θρησκευτικά καθιερωµένα. Στην µακραίωνη ιστορική εξέλιξη οι σχέσεις εκκλησίας και πολιτείας έλαβαν όλες τις δυνατές µορφές ρυθµίσεως, από την πιο άκρατη πολιτειοκρατία έως και τον πλήρη χωρισµό 26. Στη χώρα µας επικρατούσε µε λίγα διαλείµµατα το σύστηµα ενώσεως των δύο θεσµών, ενώ η Εκκλησία διαδραµάτιζε πάντα σηµαντικότατο ρόλο στα εθνικά δρώµενα. 1. Συνταγµατικοί προβληµατισµοί για τα άρθρα 72 παρ 1 και 3 Σ Το Σύνταγµα του 1975 προσφέρει µεγάλο πεδίο συζητήσεων σε σχέση µε το ποιος θα ήταν ο καλύτερος χαρακτηρισµός για το «σύστηµα σχέσεων» Εκκλησίας και Πολιτείας 27. Καταρχήν στο άρθρο 72 παρ 1 Σ. ο συντακτικός νοµοθέτης καταλέγει µεταξύ των νοµοσχεδίων που ψηφίζονται από την Ολοµέλεια της Βουλής και εκείνα ου αναφέρονται σε θέµατα του άρθρου 3 Σ. Άρα και ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι πάντα κατά την κρατούσα γνώµη, νόµος που ψηφίζεται από την Ολοµέλεια. Έπειτα υπάρχει το φλέγον ζήτηµα της συνταγµατικής κατοχύρωσης των «ιερών κανόνων» της «επικρατούσας θρησκείας» το οποίο κυριολεκτικά ταλάνισε την θεωρία και την πράξη του ηµοσίου και του Εκκλησιαστικού ικαίου ήδη από τις αρχές του αιώνα. Η διατύπωση του στερεότυπου κειµένου του άρθρου 3 παρ 1 Σ., σύµφωνα µε την οποία η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος «υπάρχει αναποσπάστως ηνωµένη δογµατικώς» µε τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, το Οικουµενικό δηλαδή Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως και κάθε άλλη οµόδοξη Εκκλησία «τηρούσα απαρασαλεύτως ως εκείναι τους ιερούς αποστολικούς και συνοδικούς κανόνας και τας ιεράς παραδόσεις», θεωρήθηκε ότι αφήνει αδιευκρίνιστο το ερώτηµα, εάν η «απαρασάλευτη τήρηση» των κανόνων αναφέρεται, και άρα περιορίζεται, µόνο στη «δογµατική ένωση» και κατ επέκταση, ένα κατοχυρώνονται από το Σύνταγµα όλοι οι κανόνες της Εκκλησίας ανεξαρτήτως των θεµάτων που ρυθµίζουν. Για την επίλυση του συγκεκριµένου ζητήµατος υποστηρίχθηκαν πολλές απόψεις η κρατούσα από τις οποίες είναι η εξής 28 : µε βάση τη διάταξη 26 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ [15]

17 του άρθρου 13 παρ 1 Σ., προστατεύονται από το Σύνταγµα όλοι οι ιεροί κανόνες της Εκκλησίας της Ελλάδος, είτε αναφέρονται στο δόγµα είτε στη διοίκηση, διότι µόνο µε τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η θρησκευτική ελευθερία και για τους πιστούς της επικρατούσας θρησκείας, όπως ακριβώς προστατεύεται ο εσωτερικός κανονισµός λειτουργίας κάθε γνωστής, κατά την έννοια του άρθρου 13 παρ 2 Σ., θρησκείας. Η θέση αυτή δεν αντιβαίνει αντιθέτως ενισχύεται από την στερεότυπη διατύπωση του άρθρου 3 παρ 1 Σ., το οποίο δεν κάνει διάκριση µεταξύ δογµατικών και διοικητικών, αλλά επιτάσσει την απαρασάλευτη τήρηση γενικών των ιερών κανόνων. Η κατοχύρωση µάλιστα των ιερών κανόνων δεν είναι δυνατόν να αρθεί ούτε µε αναθεώρηση του Συντάγµατος. ιότι στην περίπτωση αυτή είναι δυνατή ακόµη και η κατάργηση του άρθρου 3 Σ., όχι όµως και της µη αναθεωρητέας διάταξης του άρθρου 13 παρ 1 Σ., διατάξεως που διασφαλίζει τη θρησκευτική ελευθερία, την ουσία της οποίας η κατοχύρωση των «κανόνων» και γενικώς του πολιτεύµατος κάθε γνωστής θρησκείας. Οι διατάξεις του άρθρου 3 Σ., καταλλήλως ερµηνευόµενες θα ήταν δυνατόν, εφόσον θα υπήρχε η σχετική βούληση από τα ενδιαφερόµενα µέρη, να παράσχουν ασφαλές πεδίο εκδηλώσεως, υπό το ισχύον Σύνταγµα, µιας τάσης αποδέσµευσης της Πολιτείας από την Εκκλησία, πράγµα που ήταν άλλωστε στις προθέσεις του ιστορικού συντακτικού νοµοθέτη, η υλοποίηση της οποίας θα ανετίθετο πλέον στον κοινό νοµοθέτη. 2. Σύστηµα σχέσεων Εκκλησίας-Πολιτείας Οι ερµηνευτικές αυτές εκδοχές επιτρέπουν την υποστήριξη ευρέως φάσµατος απόψεων για το σύστηµα σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας, από την άποψη σύµφωνα µε την οποία το ισχύον καθεστώς σχέσεων έχει ουσιαστικά ήδη προχωρήσει σε ένα σύστηµα χωρισµού έως την άποψη σύµφωνα µε την οποία εξακολουθεί να ισχύει ένα αµιγώς πολιτειοκρατικό σύστηµα 29. Επισήµως ο τίτλος που έχει δοθεί για το σύστηµα σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας είναι «Το σύστηµα της νόµω κρατούσης Πολιτείας». Το συµπέρασµα είναι ότι οι σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας στη χώρα µας είναι τελείως ρευστές και διαρκώς µεταβαλλόµενες, συνεπώς δυσχερώς εντάσσονται σε σύστηµα. Αποτύπωσή τους είναι δυνατή µόνο σε συγκεκριµένη ιστορική στιγµή, υπό το Σύνταγµα δε του 1975 εξακολουθούν να είναι στραµµένες στην κατεύθυνση της πολιτειοκρατίας. Η ρευστότητα αυτή των σχέσεων επιτρέπει όχι µόνο συχνές παρεκκλίσεις από την κανονική τάξη µε συνεχείς επεµβάσεις της Πολιτείας σε ζητήµατα της Εκκλησίας, αλλά ευνοεί και την δηµιουργία δυσπλασιών στον εκκλησιαστικό οργανισµό. Εκείνο το οποίο βέβαια, εκ πρώτης τουλάχιστον όψεως, ξενίζει, είναι ότι οι επεµβάσεις αυτές συχνά προκαλούνται ή γίνονται ευµενώς δεκτές από την ίδια τη διοίκηση τις Εκκλησίας, προκειµένου να εξυπηρετηθούν συµφέροντά της. Γεγονός είναι πάντως ότι στη διαµόρφωση των σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας 29 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ 98 [16]

18 αποφασιστικό ρόλο διαδραµατίζουν και τα πρόσωπα, τα οποία βρίσκονται εκάστοτε επικεφαλής της διοίκησης της Εκκλησίας και της Κυβερνήσεως. 3. Θρησκευτική Ουδετερότητα Οι υφιστάµενες στην Ελλάδα διακρίσεις σε βάρος της θρησκευτικής ελευθερίας αποφεύγονται µόνον όταν το κράτος τηρεί θρησκευτική ουδετερότητα έναντι των θρησκειών και φυσικά, έναντι των τυχόν αρνητικών εναντίον τους απόψεων. Ούτε πλειοψηφικές αποφάσεις επιτρέπεται να νοθεύουν την θρησκευτική ουδετερότητα, αφού εδώ πρόκειται για προστασία ατοµικών δικαιωµάτων, άρα για προστασία και έναντι πλειοψηφιών 30. Η θρησκευτική ουδετερότητα δεν σηµαίνει βέβαια ότι δεν πρέπει να υπάρχει αµοιβαίος σεβασµός και φιλική συνεργασία ανάµεσα στην Εκκλησία και την Πολιτεία, ούτε ότι δεν θα υπάρχει σεβασµός στις παραδόσεις και εν γένει στην ιστορική διάσταση του θέµατος, στον βαθµό όµως που δεν θίγει τα ανθρώπινα δικαιώµατα. Η θρησκευτική ουδετερότητα διασφαλίζει και εγγυάται πλήρως τη θρησκευτική ελευθερία. Αυτό σηµαίνει ότι ο καθένας µπορεί να θρησκεύεται µε τον τρόπο και την ένταση που θέλει, ασκώντας ακριβώς τη θρησκευτική του ελευθερία. Είναι εποµένως διαστρέβλωση της πραγµατικότητας το λεγόµενο ότι οι υποστηρικτές της θρησκευτικής ουδετερότητας του Κράτους δήθεν θέλουν αποθρησκευτικοποίηση της κοινωνίας. Σε όλες τις προηγµένες χώρες ισχύει η θρησκευτική ουδετερότητα. 30 Εφηµερίδα on line Το Βήµα, Σταθόπουλος Μ., «Θρησκευτική ουδετερότητα», 04/05/2008 [17]

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε ΓΑΜΟΣ ΑΛΛΟΘΡΗΣΚΩΝ Ένα από τα θέµατα που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τη µελέτη της θρησκευτικής ελευθερίας είναι η διαπλοκή της µε τον θεσµό του γάµου. Ο γάµος µεταξύ ατόµων διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων αποτελούσε κάποτε ταµπού όχι µόνο για την κοινωνία αλλά και για το δίκαιο, το οποίο άλλωστε προσαρµόζεται στις εκάστοτε κοινωνικές µεταβολές. 1. Παλαιά ρύθµιση και συνταγµατικότητα αυτής Το άρθρο 1353 Α.Κ. απαγόρευε τον γάµο χριστιανού µε αλλόθρησκο. Μια τέτοια απαγόρευση, όπως είναι λογικό, δύσκολα θα µπορούσε να συµβαδίσει µε τις σύγχρονες αντιλήψεις για την θρησκευτική ελευθερία. Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν αποτελούν συστατικό αντικειµενικό στοιχείο της συζυγικής σχέσης 31, ώστε να επηρεάζεται ο πυρήνας του θεσµού, γι αυτό και δεν είναι συνταγµατικός επιτρεπτός ο περιορισµός του ατοµικού δικαιώµατος στα πλαίσια της συγκεκριµένης σχέσης. Το άρθρο αυτό καταργήθηκε µε το άρθρο 3 του Ν. 1250/ Σύγχρονη ρύθµιση και ερµηνεία της Το θέµα ρυθµίζεται πλέον από το άρθρο 1371 Α.Κ., σύµφωνα µε το οποίο «Προκειµένου για γάµο µεταξύ ετεροδόξων ή µεταξύ ετεροθρήσκων η ιεροτελεστία γίνεται όπως απαιτεί τι δόγµα ή το θρήσκευµα του καθενός από αυτούς που συνέρχονται σε γάµο, αν είναι αναγνωρισµένο στην Ελλάδα.» Όταν λοιπόν οι µελλόνυµφοι είναι ετερόδοξοι ή ετερόθρησκοι η διάταξη επιβάλλει την υποχρέωση της διπλής ιερολογίας για την τέλεση του γάµου δηλαδή της ιερολογίας σύµφωνα µε το δόγµα ή το θρήσκευµα του καθενός αν είναι αναγνωρισµένο στην Ελλάδα. Σύµφωνα δε µε την παρ 3 του άρθρου 1367 Α.Κ. παρέχεται η δυνατότητα στην Εκκλησία να ορίσει προϋποθέσεις για την τέλεση του θρησκευτικού γάµου αυστηρότερες από αυτές που ορίζονται στον Α.Κ. Αλλά και µία ιεροτελεστία αν γίνει 32, κατά το δόγµα ή το θρήσκευµα του ενός ή του άλλου από τα πρόσωπα που τελούν γάµο, ο γάµος δεν είναι ανυπόστατος διότι έχει τηρηθεί ο τύπος της Α.Κ Μικτοί γάµοι 3.1 Ερµηνεία της 1371 Α.Κ. Αν πρόκειται για γάµους µικτούς, δηλαδή για γάµους χριστιανών ορθοδόξων µε χριστιανούς άλλου δόγµατος αρκεί η ιερολογία κατά την θρησκεία του ορθόδοξου δόγµατος και δεν απαιτείται ιερολογία και κατά το άλλο δόγµα διότι η έννοια της διάταξης για την διπλή ιερολογία είναι να πρόκειται για άλλη 31 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ Βαθρακοκοίλης Βασίλειος, Αναλυτική ερµηνεία Αστικού Κώδικα, Σάκκουλας, Αθήνα 2001, σελ 1875 [18]

20 θρησκεία ή δόγµα που έχουν οι µελλόνυµφοι(και οι δύο), εκτός από την ορθόδοξη θρησκεία 33. Για την περίπτωση αµφιβολίας ως προς το δόγµα στο οποίο ανήκει το πρόσωπο έχει αποφανθεί σχετικώς ο Α.Π Κριτική επί της ρύθµισης Το άρθρο 1371 Α.Κ. έχει επικριθεί ως προς την νοµική του ορθότητα. Αποτελεί ατυχές κατάλοιπο των παλαιών ρυθµίσεων και δεν συµβιβάζεται µε τις ισχύουσες διατάξεις 35. Από την στιγµή που οι µελλόνυµφοι µπορούν να επιλέξουν είτε τον θρησκευτικό είτε τον πολιτικό τύπο, εύλογο είναι να µπορούν να επιλέγουν µία µόνο ιερολογία, κατά το θρήσκευµα ή το δόγµα ενός από τους δύο. Προτείνεται λοιπόν τελολογική συστολή της Α.Κ. 1371, ώστε να αρκεί µία µόνο ιερολογία. Άλλωστε, ο συνδυασµός της διάταξης αυτής µε την Α.Κ. 1372, κατά την οποία ο γάµος είναι ανυπόστατος αν δεν έχει τηρηθεί καθόλου ο πολιτικός ή ο θρησκευτικός τύπος, συνηγορεί για το ότι αρκεί µία µόνο ιερολογία. Από τη στιγµή που ο µικτός γάµος ιερολογείται, έστω µόνο κατά τη θρησκεία ή το δόγµα του ενός από τους µελλονύµφους, ο θρησκευτικός τύπος έχει τηρηθεί και, εποµένως, ο γάµος είναι υποστατός και έγκυρος, αφού δεν διαπιστώνεται καθολική ανυπαρξία τύπου, ενώ και η διάταξη του άρθρου 1371 Α.Κ. δεν συγκαταλέγεται ανάµεσα σε εκείνες που η µη τήρησή τους συνεπάγεται ακυρότητα γάµου Γάµοι µουσουλµάνων µε χριστιανούς Σωρεία αντιδράσεων προκάλεσε το 2004 απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών (Φ 97920/201138/ ) µε την οποία κρίνεται παράνοµη η τέλεση γάµων ενώπιον του Μουφτή της Θράκης µεταξύ: Μουσουλµάνου µε µη µουσουλµάνο, Έλληνα πολίτη µε αλλοδαπό, Μουσουλµάνων που διαβιούν εκτός Θράκης. Με τον τρόπο αυτό ακυρώνεται η δυνατότητα τέλεσης µουσουλµανικού γάµου για κατοίκους εκτός Θράκης, καθώς δεν υφίστανται στην Ελλάδα άλλοι εν ενεργεία Μουφτείες. Αποτέλεσµα αυτού είναι ότι ένα σηµαντικό τµήµα µειονοτικών της Θράκης που πλέον κατοικεί εκτός Θράκης και άλλοι, κυρίως πολιτογραφηµένοι, Έλληνες µουσουλµάνοι δεν έχουν τη δυνατότητα τέλεσης µουσουλµανικού γάµου στην Ελλάδα. Η συγκεκριµένη απόφαση θίγει και την ιδιωτική σφαίρα αλλά και την θρησκευτική ελευθερία την οποία και περιορίζει υπέρµετρα Βαθρακοκοίλης Β.,ο.π., σελ Α.Π. 483/59 35 Παπαχρίστου Θανάσης, Εγχειρίδιο Οικογενειακού ικαίου, Σάκκουλας, Αθήνα- Κοµοτηνή 1998, σελ Εφηµερίδα Κοµοτηνής Ο χρόνος, «Φρένο στους γάµους των µουσουλµάνων», 05/03/2004 [19]

21 [20]

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΙΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ 1. Ιερολογία του γάµου και θρησκευτική ελευθερία Πριν την εισαγωγή του Ν. 1250/1982, ο µοναδικός νόµιµος τρόπος για τη σύναψη γάµου ήταν η ιερολογία. Με τον νόµο αυτό παγιώθηκε η άποψη ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν αποτελούν συστατικό στοιχείο του γάµου, εποµένως η ιερολογία ως «µονόδροµος» για το έγκυρο της συµφωνίας του γάµου είναι αντισυνταγµατική. 2. Τύπος του γάµου Η αρχή της τυπικότητας 37 που διατρέχει το οικογενειακό δίκαιο, σε συνδυασµό µε την σοβαρότητα που χαρακτηρίζει τη σύµβαση του γάµου, επιβάλλουν την τήρηση ορισµένου τύπου για την δήλωση των συζύγων ότι συµφωνούν να συνάψουν γάµο. Ο συστατικός αυτός τύπος είναι, πλέον, είτε πολιτικός είτε θρησκευτικός, σύµφωνα µε το διαζευκτικό σύστηµα που καθιέρωσε ο Ν. 1250/1982. Πριν από αυτό, η ιερολογία ήταν ο µοναδικός τρόπος για τη σύναψη του γάµου. Σχετικώς ορίζει το άρθρο 1367 Α.Κ Θρησκευτικός τύπος Σύµφωνα µε το 1367 παρ 1 και 3 Α.Κ. η συµφωνία για τον γάµο δηλώνεται και σε θρησκευτικό λειτουργό οποιουδήποτε θρησκεύµατος ή δόγµατος «γνωστού» στην Ελλάδα ενώ το 1371 Α.Κ χρησιµοποιεί τον όρο «αναγνωρισµένο» θρήσκευµα ή δόγµα. Αν δεν θεωρηθούν ισοδύναµοι οι δύο όροι, θα πρέπει να κριθεί επικρατέστερος ο όρος της Α.Κ γιατί είναι, βάσει του Ν. 1250/1982, πιο πρόσφατη από την Α.Κ Η ιερολογία γίνεται µε βάση τους κανόνες του θρησκεύµατος ή δόγµατος κατά το τυπικό του οποίου γίνεται η τελετή, αρκεί, βεβαίως, να µην έρχονται σε αντίθεση µε τα χρηστά ήθη ή την δηµόσια τάξη. Με την επιφύλαξη λοιπόν της δηµόσιας τάξης, η παραποµπή του Αστικού Κώδικα σε εκκλησιαστικούς κανόνες παρέχει την δυνατότητα σε κάθε γνωστή θρησκευτική κοινότητα να καθορίσει τους ειδικότερους όρους για την έγκυρη τέλεση του γάµου Κωλύµατα γάµου και θρησκευτική ελευθερία Ειδικά για την Ορθόδοξη Εκκλησία η παραποµπή αυτή µπορεί να οδηγήσει στη διατήρηση µόνο για θρησκευτικό τύπο, κωλυµάτων γάµου τα οποία έχουν πλέον καταργηθεί µε τον Ν. 1329/ Η Ορθόδοξη Εκκλησία διατηρεί λοιπόν το δικαίωµα να αποκλείσει την ιερολογία σε κληρικούς και µοναχούς, 37 Παπαχρίστου Θ.,ο.π., σελ Βαθρακοκοίλης Β.,ο.π.,σελ Παπαχρίστου Θ.,ο.π.,σελ 42 [21]

23 πνευµατικά τέκνα κλπ, οι οποίοι µπορούν να τελέσουν πολιτικό γάµο. Ειδικά για τους κληρικούς και τους µοναχούς, η Πολιτεία δεν τους αρνείται τη δυνατότητα γάµου, εφόσον αναγνωρίζει και τον πολιτικό γάµο ως ισοδύναµο του θρησκευτικού. Και τα πρόσωπα αυτά λοιπόν, έστω και αν έχουν τις συγκεκριµένες ιδιότητες (π.χ. κληρικός), δεν περιορίζονται νοµικά να συνάψουν νοµικά έγκυρο γάµο. Η Εκκλησία ωστόσο, αρνείται να αναγνωρίσει στην κατηγορία αυτή προσώπων τη δυνατότητα να συνάψουν θρησκευτικώς έγκυρο γάµο. Το Καταστατικό της προβλέπει µάλιστα εκκλησιαστικές ποινές για τις περιπτώσεις αυτές. Σε κάθε περίπτωση, από τη στιγµή που ο πολιτικός γάµος είναι συνταγµατικώς επιτρεπτός, και οι γάµοι όσων υπόκεινται σε θρησκευτικά κωλύµατα, θα πρέπει να θεωρηθούν συνταγµατικοί Πολιτικός γάµος Ρύθµιση Κατά το άρθρο 1367 παρ 1 και 2 Α.Κ. ο γάµος τελείται και µε δήλωση των µελλονύµφων, η οποία γίνεται δηµόσια και πανηγυρικά προς τον ήµαρχο ή Πρόεδρο της Κοινότητας του τόπου όπου τελείται ο γάµος ή προς τον νόµιµο αναπληρωτή του, οι οποίοι συντάσσουν αµέσως σχετική πράξη. Απαιτείται επίσης παρουσία δύο µαρτύρων. Τις λεπτοµέρειες για την τέλεση του πολιτικού γάµου ρυθµίζει ο Ν. 1250/ Ενσωµάτωση στην ελληνική έννοµη τάξη Ο πολιτικός γάµος είναι ο γάµος του ατόµου ως πολίτη, ως µέλους της κοινωνίας πολιτών, όχι ως πιστού κάποιας θρησκευτικής κοινότητας. Καθιερώθηκε για πρώτη φορά µετά τη γαλλική Επανάσταση, στο πλαίσιο χωρισµού Κράτους και Εκκλησίας 40. Στην Ελλάδα, το διαζευκτικό σύστηµα καθιερώθηκε στο πλαίσιο συµβιβασµού ανάµεσα στην ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης και στην ορθόδοξη παράδοση. Έως το 1982 που καθιερώθηκε ο πολιτικός γάµος, δηµιουργούνταν προβλήµατα και ανισότητες για εκείνους οι οποίοι πίστευαν ή είχαν διαφορετική, από την ορθόδοξη, πίστη. Ο θεσµός του πολιτικού γάµου βασίστηκε σε µία γενικότερη επιθυµία του νοµοθέτη να εκσυγχρονίσει το Οικογενειακό ίκαιο 41. Η απόδειξη είναι ότι τον Ν. 1250/1982 ακολούθησε ο Ν. 1329/83 για την εφαρµογή της συνταγµατικής αρχής της ισότητας ανδρών και γυναικών στον Αστικό Κώδικα. Στο πνεύµα του νοµοθέτη δεν ήταν να αντιπαρατεθεί ο πολιτικός στον θρησκευτικό γάµο, απλώς οι µορφές αυτές να συνυπάρχουν παράλληλα και να εξασφαλιστεί η δυνατότητα σε όσους το επιθυµούν να τελέσουν γάµο υπό άλλη µορφή. εδοµένου ότι σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει καθιερωθεί υποχρεωτικός πολιτικός γάµος, υποστηρίζεται µε αντιρρήσεις, ότι θα έπρεπε να ισχύσει το ίδιο και στη χώρα µας, εφόσον τον πολιτικό γάµο αναγνωρίζει η ίδια η Πολιτεία Παπαχρίστου Θ.,ο.π.,σελ Εφηµερίδα on line Ελευθεροτυπία, Ελιζαµπέτα Καζαλόττι-Μπερή Νατάσσα, «Πολιτικός Γάµος», 09/04/ Παπαχρίστου Θ.,ο.π.,σελ 48 [22]

24 2.2.3 Συνταγµατικότητα Από την αρχή της θρησκευτικής ελευθερίας και από το ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν αποτελούν συστατικό αντικειµενικό στοιχείο της συζυγικής σχέσης, προκύπτει ότι ο πολιτικός γάµος αποτελεί «ισχύον δίκαιο» και ότι σε κάθε περίπτωση ο τύπος του γάµου δεν µπορεί να εµποδίζει την δηµιουργία συζυγικής σχέσης για λόγους αναγόµενους στην θρησκευτική συνείδηση Η πορεία του πολιτικού γάµου στην Ελλάδα Στην κοινωνική πρακτική ο πολιτικός γάµος δεν έχει µεγάλη απήχηση. Οι βαθιές θρησκευτικές ρίζες σε συνδυασµό µε την κοινωνική πίεση δεν έχουν επιτρέψει, ως τώρα, στον θεσµό αυτό να αναπτυχθεί αναλόγως.(1) Σε αυτό συντελεί το γεγονός ότι οι ήµοι δυσχεραίνουν την διαδικασία, αλλά και η ίδια η Εκκλησία η οποία απαγορεύει σε όσους τελούν πολιτικό γάµο να βαφτίσουν και να παντρέψουν άλλα ζευγάρια δρώντας έτσι εκβιαστικά σε βάρος της περιορισµένης διάδοσης του πολιτικού γάµου. Είναι δικαίωµα και καθήκον της πολιτείας να ρυθµίζει τη ζωή των πολιτών της, περιφρουρώντας τα ατοµικά τους δικαιώµατα, όπως είναι δικαίωµα και καθήκον της Εκκλησίας να ρυθµίζει τη ζωή των πιστών της 43. Και στις δύο περιπτώσεις η κάθε πηγή εξουσιών οφείλει να σέβεται τα όρια των αρµοδιοτήτων της και µην παραγνωρίζει το γεγονός ότι λόγω της λαϊκής κυριαρχίας η Πολιτεία είναι η τελική πηγή κάθε εξουσίας, στηριζόµενη πάντοτε στο Σύνταγµα Γάµος χιλιαστών (Μαρτύρων του Ιεχωβά) Ορισµένες δικαστικές αποφάσεις αρνούνται στους χιλιαστές τον χαρακτήρα της «γνωστής» θρησκείας. Η πλειονότητα των δικαστικών αποφάσεων όµως δέχεται ότι οι χιλιαστές αποτελούν «γνωστή» θρησκεία µε φανερές δοξασίες και διδασκαλίες. Οι χιλιαστές ή σπουδαστές της Γραφής ή Μάρτυρες του Ιεχωβά, αρνούµενοι την θεότητα του Ιησού Χριστού και το τριαδικό δόγµα Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύµατος, θεωρούν ότι η µεταθανάτια κρίση και ακολούθως η αθανασία της ψυχής είναι δηµιουργήµατα των θεολόγων και των επισκόπων Γάµος οµοφύλων Ο γάµος αποτελεί µια σύµβαση του αστικού δικαίου µε έντονα τα προσωπικά στοιχεία, γι αυτό και διαφορετική από τις υπόλοιπες αστικές συµβάσεις, µε κύρια χαρακτηριστικά την ελεύθερη βούληση σύναψης και την δυνατότητα λύσης της 45. Ο θρησκευτικός χαρακτήρας του γάµου επιβιώνει σε όλες τις θρησκείες, ένα κοσµικό και θρησκευτικά ουδέτερο συνταγµατικό κράτος, 43 Εφηµερίδα on line Καθηµερινή, Κουµάντος Γεώργιος, «Στα εικοσάχρονα του πολιτικού γάµου», 14/07/ Νοµικό Βήµα, Πρωτοδικείο Βέροιας, 174/1972, σελ Παπαδοπούλου Λίνα, µελέτη on line, Αναθεώρηση, 27/02/2006, σελ 1 [23]

25 οφείλει, ωστόσο να συνδέει τις νοµικές συνέπειες του γάµου µε την πολιτικήνοµική και όχι θρησκευτική σύναψή του. Σε κάποιες χώρες (Ολλανδία, Βέλγιο) έχει αφαιρεθεί ένα σηµαντικό στοιχείο του ορισµού του γάµου, η διαφορετικότητα των φίλων. Ο γάµος των οµοφύλων εγείρει έντονο προβληµατισµό και συγκεντρώνει πολλές απόψεις. Κατά µία πρώτη άποψη, σαφώς στηριζόµενη σε ηθικολογικές και θρησκευτικές αξιωµατικές παραδοχές, ο γάµος είναι κάτι το ιερό ενώ η νοµιµοποίηση µιας τέτοιας «ανωµαλίας» θα έδινε το ελεύθερο για καταχρήσεις από τους οµοφύλους. Μια τόσο αντιδραστική άποψη δεν µπορεί παρά να συναντήσει αντίλογο: δεν είναι δυνατόν σε µια ευνοµούµενη κοινωνία οι σεξουαλικές επιλογές να οδηγούν σε κοινωνική αποµόνωση και περιθωριοποίηση. Από την άλλη, η αποδοχή του ιερού χαρακτήρα του γάµου µε θρησκευτικούς όρους δεν αφορά µια κοσµική Πολιτεία αλλά ένα θεοκρατικό κράτος. Κατά µια δεύτερη άποψη, περισσότερο ανταποκρινόµενη στην πραγµατικότητα, θα έπρεπε να υπάρχει νοµική αναγνώριση του δεσµού οµοφύλων, όχι όµως και γάµος. Η νοµική αναγνώριση θα έλυνε οπωσδήποτε πρακτικά προβλήµατα φορολογικής και κληρονοµικής φύσεως, το να µην συνάπτεται γάµος όµως, ασφαλώς λόγω της µη ικανότητας των οµοφύλων για τεκνοποίηση, δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι συµβαδίζει µε την αρχή της ισότητας. Κατά µία τρίτη άποψη, την πλέον φιλελεύθερη,ο γάµος των οµοφύλων θα έπρεπε να θεσµοθετηθεί. Ο γάµος αφορά στην ελεύθερη βούληση συµβίωσης δύο ανθρώπων που επιθυµούν να συνδέσουν τις ζωές τους, για όσο διάστηµα τους ενώνουν δεσµοί αγάπης και αλληλεγγύης. Συνεπώς, µια τέτοια σχέση µπορεί να υπάρξει ανεξαρτήτως φύλου. Η αντίρρηση από τους συντηρητικούς είναι ότι ο γάµος υπήρξε πάντα ετερόφυλος και ότι δεν µπορούµε να αλλάξουµε τις παραδόσεις. Με τη θεσµοθέτηση του γάµου οµοφύλων διευρύνεται το δικαίωµα του γάµου για περισσότερα άτοµα. Είναι προφανές ότι η αναγνώριση περισσότερων δικαιούχων ενός δικαιώµατος κάνει µια πολιτική πιο εξισωτική και αφαιρεί προνόµια από τους κατέχοντες το δικαίωµα. Οι αποκλεισµοί ωστόσο, δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως συνταγµατικό επιχείρηµα. Είναι απλώς πολιτικό, στο βαθµό που στηρίζεται και στηρίζει τους κοινωνικούς και πολιτικούς αποκλεισµούς. Η συµπεριληπτική ισότητα στην απόλαυση των δικαιωµάτων αποτελεί διακύβευµα και αιτούµενου του πολιτικού φιλελευθερισµού και ως τέτοιο είναι αναµενόµενο να συναντάει την αντίθεση των συντηρητικών ιδεών και ιδεοληψιών. Μία ακόµη πρόταση δικαστικού ακτιβισµού 46, είναι ότι δεν χρειάζεται καν να θεσµοθετηθεί γάµος οµοφύλων, καθώς πουθενά στο νόµο δεν αναφέρεται η διαφορά του φύλου ως προϋπόθεση σύναψης γάµου και άρα αρκεί µία σύµφωνη µε το Σύνταγµα ερµηνεία του νόµου για να συναφθεί γάµος οµοφύλων ατόµων. Η συνταγµατική επιταγή αναγνώρισης γάµων οµοφύλων αποτελεί απόρροια της αρχής της ισότητας των φίλων στη σύγχρονη εκδοχή 46 Παπαδοπούλου Λίνα, ο.π.,σελ 3 [24]

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 Περιεχόμενα 11 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 7 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 17 ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ... 21 ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ... 37 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Σκοπός και αντικείμενο της εργασίας... 43 2. Ο Άρειος Πάγος...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας

Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και καθολικών πριν τεθεί σε ισχύ ο Αστικός Κώδικας Αθήνα, 12.05.2010 Α.Π.: 10100/08/2.3 Χειριστής: Λάμπρος Μπαλτσιώτης Τηλ.: 210-7289709 Φαξ: 210-7289643 Διεύθυνση Ιθαγένειας Τμήμα Α Υπουργείο Εσωτερικών Σταδίου 31 ΑΘΗΝΑ Θέμα: Γάμοι μεταξύ ορθοδόξων και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β : TO ΔΙΚΑΙΟ Κεφάλαιο 2: Ατομικά & Κοινωνικά Δικαιώματα Περιεχόμενα 1. Δικαιώματα & υποχρεώσεις 2. Άσκηση & κατάχρηση δικαιώματος 3. Τα ατομικά δικαιώματα 4. Τα πολιτικά δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις

ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΠΟ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Παιδαγωγικό Σχόλιο σε Νομικά Πορίσματα και Αποφάσεις ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΙΑΓΚΑΖΟΓΛΟΥ Συμβούλου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Στη σκιά του ζητήματος των ταυτοτήτων, το πρόβλημα της αναγραφής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ» ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία

811 Ν. 23/90. ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δικαστήρια Δικαστές Γραμματεία E.E., Παρ. I, Αρ. 2485, 2.3.90 811 Ν. 23/90 Ο περί Δικαστηρίων Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας σύμφωνα με το Άρθρο 52 του Συντάγματος. Αριθμός 23

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987)

ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Διάγραμμα Περιεχομένων ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΕΤΟΥΣ 1987) Εισαγωγικά...23 Ι. Θρησκευτική Ελευθερία...25 Α. Γενικά...25 Β. Ελευθερία της θρησκευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου

Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 7 η : Οικονομικήελευθερία Λίνα Παπαδοπούλου Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ.

Θέµα εργασίας: «Θεσµική εφαρµογή των θεµελιωδών δικαιωµάτων».υπόθεση Κλόντια Σίφερ. Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου. Μεταπτυχιακό ίπλωµα ηµοσίου ικαίου Μάθηµα «Συνταγµατικό ίκαιο», 2003

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ

ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΣΥΝΗΓΟΡΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ 30 Ιανουαρίου 2003 Αριθµ. Πρωτ. 19020.2/01 Ειδ. Επιστήµονας: Ευτ. Φυτράκης 210-72.89.708 Κύριο Χρήστο Νικολουτσόπουλο Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Εργατολόγων Αβέρωφ 11 104

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Ένα ερµηνευτικό παράδειγµα από το Σύνταγµα» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α - Ε Κ Κ Λ Η Σ Ι Α

Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α - Ε Κ Κ Λ Η Σ Ι Α Θ Ρ Η Σ Κ Ε Ι Α - Ε Κ Κ Λ Η Σ Ι Α Μ α γ δ α λ η ν ή Β. ο ύ β λ η Φοιτήτρια Θ Εξαµήνου Νοµικής Σχολής Αθηνών Α.Μ : 1340200300105 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ : ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ : ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015

Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία τους για τις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές. Αναλυτικό διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 5/10/2015 ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Δίκαιο, η Νομική Επιστήμη και η σημασία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων

Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Διακρίσεις ελέγχου της συνταγματικότητα των νόμων Λίνα Παπαδοπούλου Επ Καθ Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή, ΑΠΘ [Σύνδεση με τα προηγούμενα] Η τυπική υπεροχή του Σ ως θεμέλιο του ελέγχου της συνταγματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ

ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ:ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Γ. ΗΛΙΑΣ Α.Μ. 1340200800099 ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7)

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) C 326/266 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 26.10.2012 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ (αριθ. 7) ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΠΕΙΔΗ τα άρθρα 343 της Συνθήκης για τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΕΛΕΝΗ Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΥ ρ.ν Ι Κ Η Γ Ο Ρ Ο Σ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2003 1 ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ Η ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ 1. Το Σύνταγµα εκτός από την

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν.3094/2003 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, αρ. 4 παρ.6] Βραβεία και υποτροφίες Ι.Κ.Υ. σε αλλοδαπούς φοιτητές Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ

Aθήνα, 10 Απριλίου 2008. Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 ΠΟΡΙΣΜΑ Aθήνα, 10 Απριλίου 2008 ΠΟΡΙΣΜΑ Αρ.πρωτ.: 2015. 2. 3/08 Κατόπιν διερεύνησης της µε αριθµό πρωτοκόλλου 2015/2008 αναφοράς της κυρίας *** και της ανεπαρκούς αιτιολόγησης που παρείχε το Προξενείο Καϊρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011.

Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Άποψη περί εφαρμογής ν 4030/2011. Α. Την 25/10/2012 περιήλθε στην Περιφερειακή Συμπαραστάτη του Πολίτη και της Επιχείρησης της Περιφέρειας Αττικής και έλαβε αριθμ. πρωτ. 157658/387 το ανωτέρω σχετικό,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΦΤΩΧΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθανασίου Γεωργία Μόσχος Παύλος Τσορδιά Ειρήνη Γεωργία Τσορδιάς Δημήτρης Πάτρα,12 Δεκεμβρίου 2012 2 Ευχαριστίες : Ευχαριστούµε πολύ την επιβλέπουσα καθηγήτρια αυτής της εργασίας,

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΙΔΑΣΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Διευκρινήσεις σχετικά με το ωράριο των εκπαιδευτικών»

ΘΕΜΑ: «Διευκρινήσεις σχετικά με το ωράριο των εκπαιδευτικών» ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΔΟΕ ΘΕΜΑ: «Διευκρινήσεις σχετικά με το ωράριο των εκπαιδευτικών» Σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν.1566/1985 και συγκεκριμένα με την παράγραφο 7 (όπως αυτή αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 3 του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ

ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΑΘΛΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Στα πλαίσια των συναντήσεων της ομάδας που συνιστά αυτή την βάση δεδομένων πραγματοποιήθηκε μια συζήτηση για τα κωλύματα εγγραφής ως μέλος στα αθλητικά σωματεία,όπως αυτά έχουν

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου Θέµα: ΚΩΛΥΜΑ ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΩ ΠΟΙΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΙΚΗΣ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήµονας: Ευτύχης Φυτράκης ΜΑΡΤΙΟΣ 2005 Ο Συνήγορος του Πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.-

Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ΠΡΟΟΙΜΙΟ Άρθρο 1.- Άρθρο 2.- Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Υιοθετήθηκε με την από 10.12.1948 υπ αριθμ. 217 Α(ΙΙΙ) απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών Κείμενο: UN Document A/810, p. 71 (1948) ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1

Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Βασικές Αρχές για το Ρόλο των Δικηγόρων 1 Υιοθετήθηκαν από το Όγδοο Συνέδριο των Ηνωμένων Εθνών για την Πρόληψη των Εγκλήματος και τη Μεταχείριση των Εγκληματιών Αβάνα, Κούβα, 27 Αυγούστου έως 7 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: Πλήρωση θέσεων προσωπικού στο Υπουργείο Τουριστικής Ανάπτυξης µε σχέση εργασίας Ιδιωτικού ικαίου Αορίστου Χρόνου Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Το εν θέµατι Πρωτόκολλο υπογράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΟλΑΠ 18/1999 ΟλΑΠ 18/1999 Παροχή δικηγορικών υπηρεσιών. Ευθύνη δικηγόρου για ζημία πελάτη. - Η παροχή δικηγορικών υπηρεσιών δεν υπάγεται στο ν. 2251/1994. Η ευθύνη των δικηγόρων για ζημία που προκλήθηκε κατά την παροχή

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ. Ν. 1597/1986, Προστασία και ανάπτυξη της κινηματογραφικής τέχνης, ενίσχυση της ελληνικής κινηματογραφίας και άλλες διατάξεις.

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ. Ν. 1597/1986, Προστασία και ανάπτυξη της κινηματογραφικής τέχνης, ενίσχυση της ελληνικής κινηματογραφίας και άλλες διατάξεις. ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ Ν. 1597/1986, Προστασία και ανάπτυξη της κινηματογραφικής τέχνης, ενίσχυση της ελληνικής κινηματογραφίας και άλλες διατάξεις. Αρ. 1 1. Η προστασία της κινηματογραφικής τέχνης αποτελεί υποχρέωση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΓΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ 1994

ΒΕΛΓΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ 1994 ΒΕΛΓΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΟΥ 1994 (ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ 21/01/1997) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το συνταγματικό κείμενο του Βελγίου περιλαμβάνει τους κάτωθι εννέα τίτλους, καθένας από τους οποίους αποτελείται από επιμέρους κεφάλαια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Λ. ΑΛΕΞΑΝ ΡΑΣ 144, 114 71 ΑΘΗΝΑ / ΤΗΛ.:210 6460284, 210 6460734, ΦΑΞ:

Λ. ΑΛΕΞΑΝ ΡΑΣ 144, 114 71 ΑΘΗΝΑ / ΤΗΛ.:210 6460284, 210 6460734, ΦΑΞ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Πληροφορίες: Ανδρέας Μαντζουράνης Ειδικός Επιστήµονας Ηλεκτρον. /νση: amantzouranis@synigoroskatanaloti.gr Αθήνα, 13 Ιουλίου 2010 Αριθ. Πρωτ. : 1580 ΠΡΟΣ:... 2. ΕΥ ΑΠ Α.Ε. Ωρωπού 156

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ:Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΛΙΤΗΣ ΣΠΥΡΟΣ Ι ΑΣΚΩΝ: ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝ ΡΕΑΣ ΕΜΑΙL:s_polites@hotmail.com ΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1) Έννοια της αρχής της νοµιµότητας 2) Καθιέρωση της αρχής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ Declaration on freedom of political debate in the media Greek version* ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΥΠΟΥΡΓΩΝ ιακήρυξη για την Ελευθερία του Πολιτικού ιαλόγου στα Μέσα (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ

ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ (ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ, ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ κ. ΠΟΤΑΜΙΑΣ) ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ Γιώργου Σ.-Π. Κατρούγκαλου, αν. καθηγητή ΔΠΘ, κατοίκου, ως εκ της υπηρεσίας του, Κομοτηνής, οδός Π.

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000)

ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) ΝΟΜΟΣ 2819/2000(ΦΕΚ 84 Α /15 Mαρτίου 2000) Άρθρο 7 Εναρμόνιση με την Οδηγία 96/9/ΕΟΚτου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Μαρτίου 1996 σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 23 / 12 / 2015. Αριθ. Πρωτ. : Φ.10043 / οικ.55133 / 1277. ΠΡΟΣ : Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολούμενων (ΕΤΑΑ) Μάρνη 22 104 39 Αθήνα

Αθήνα, 23 / 12 / 2015. Αριθ. Πρωτ. : Φ.10043 / οικ.55133 / 1277. ΠΡΟΣ : Ενιαίο Ταμείο Ανεξάρτητα Απασχολούμενων (ΕΤΑΑ) Μάρνη 22 104 39 Αθήνα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ Δ/ΝΣΗ ΚΥΡΙΑΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΑΥΤΟΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΩΝ (Δ14) ΤΜΗΜΑ : Α Ταχ.

Διαβάστε περισσότερα

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου

Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Υποκείμενα & Διακρίσεις Δικαίου Γενικότερα, ο όρος του δικαίου είναι ιδιαίτερα ευρύς και χρησιμοποιείται με περισσότερες από μια σημασίες. Δηλαδή χρησιμοποιείται για να προσδώσει την έννοια του ορθού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Στο Σχέδιο Νόμου «Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2011/24/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9 ης Μαρτίου 2011 περί εφαρμογής των δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Ο.Α.Ε.Ε. Πληροφ: Ι. Παπαδόπουλος - Γραφείο Διοικητή Διεύθυνση: Σταδίου 29 Ακαδημίας 22 Ταχ. Κωδ.: 101 10 Αθήνα 106 71 Αθήνα

ΠΡΟΣ: Ο.Α.Ε.Ε. Πληροφ: Ι. Παπαδόπουλος - Γραφείο Διοικητή Διεύθυνση: Σταδίου 29 Ακαδημίας 22 Ταχ. Κωδ.: 101 10 Αθήνα 106 71 Αθήνα ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 23-12 - 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Aρ. πρ.: Φ.10035/οικ. 54871 /1270 ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΓΕΝ.

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Θανάσης Παπαχρίστου. Εισαγωγικές παρατηρήσεις στα άρθρα 1-13 του ν. 3719/2008

Θανάσης Παπαχρίστου. Εισαγωγικές παρατηρήσεις στα άρθρα 1-13 του ν. 3719/2008 Θανάσης Παπαχρίστου Εισαγωγικές παρατηρήσεις στα άρθρα 1-13 του ν. 3719/2008 Αιτιολογική Έκθεση Η συμβίωση προσώπων διαφορετικού φύλου χωρίς γάμο εμφανίζεται στις σημερινές κοινωνίες με μεγαλύτερη συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ

της επαγγελματικής ελευθερίας και της προστασίας του ανταγωνισμού. Διατάξεις πο υ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Θέμα : Η απελευθέρωση του ιατρικού επαγγέλματος. Έγκριση των καταστατικών ιατρικών εταψειών από το ΔΙ του ΙΣΑ. Η νέα εγκύκλιος και οι περαιτέρω δυνατότητες. (α)

Διαβάστε περισσότερα

Τα συνταγµατικά δικαιώµατα στον εργασιακό χώρο

Τα συνταγµατικά δικαιώµατα στον εργασιακό χώρο Τα συνταγµατικά δικαιώµατα στον εργασιακό χώρο Εργασία στο µάθηµα : Σύνθεση ηµοσίου Καθηγητής : Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος Σκιαδά Αλεξάνδρα Α.Μ : 990518 Εξάµηνο : Ή Τµήµα Νοµικής ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα