Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ"

Transcript

1 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε. - ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Εργασία στο µάθηµα Εφαρµογών ηµοσίου ικαίου Καθηγητής: Ανδρέας ηµητρόπουλος ΘΕΜΑ Η ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΟΝ ΓΑΜΟ Όνοµα: Κατσαρού ήµητρα Α.Μ.: Τηλ.: ΑΘΗΝΑ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2008

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγή: Ιστορική εξέλιξη και κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας...σελ 3 1. Ευρωπαϊκή και διεθνής κατοχύρωση......σελ 3 2. Η θρησκευτική ελευθερία στα Συντάγµατα του νέου ελληνικού Κράτους......σελ 3 3. Σύγχρονη κατοχύρωση...σελ 4 Κεφάλαιο Α: Συνταγµατικό και νοµικό περιεχόµενο θρησκευτικής ελευθερίας......σελ 5 1. Ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως...σελ 5 2. Θρησκευτική ελευθερία και ισότητα...σελ 6 3. Ελευθερία της λατρείας..σελ 7 4. Φορείς του δικαιώµατος...σελ 8 5. ιαστάσεις και αποδέκτες του δικαιώµατος...σελ 8 6. Τριτενέργεια θρησκευτικής ελευθερίας......σελ 9 Κεφάλαιο Β: Γενική και θεσµική εφαρµογή...σελ Γενική σχέση και οριοθετήσεις.....σελ Περιορισµοί της θρησκευτικής ελευθερίας...σελ ηµόσια τάξη και χρηστά ήθη.....σελ Καθήκοντα απέναντι στο κράτος και συµµόρφωση στους νόµους σελ Προσηλυτισµός...σελ Νοµική Φύση...σελ Ορισµός προσηλυτισµού...σελ 13 Κεφάλαιο Γ: Ειδικές σχέσεις και περιορισµοί....σελ Ρητά προβλεπόµενοι περιορισµοί...σελ Επιβολή όρκου...σελ Επιφύλαξη υπέρ του νόµου...σελ Μη ρητά προβλεπόµενοι περιορισµοί.....σελ Απόλυση εργαζοµένου λόγω αλλαγής θρησκεύµατος...σελ Απόλυση υπαλλήλου θρησκευτικού σωµατείου.σελ Καθηγητές θρησκευτικών......σελ Άρνηση παροχής υπηρεσιών λόγω θρησκεύµατος....σελ 16 Κεφάλαιο : Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας...σελ Συνταγµατικοί προβληµατισµοί για τα άρθρα 72 παρ 1 και 3 Σ σελ 17 [1]

3 2. Σύστηµα σχέσεων Εκκλησίας και Πολιτείας. σελ Θρησκευτική ουδετερότητα......σελ 19 Κεφάλαιο Ε: Γάµος αλλοθρήσκων......σελ Παλαιά ρύθµιση και συνταγµατικότητα αυτής...σελ Σύγχρονη ρύθµιση και ερµηνεία της σελ Μικτοί γάµοι. σελ Ερµηνεία της Α.Κ σελ Κριτική επί της ρύθµισης σελ Γάµοι µουσουλµάνων µε χριστιανούς σελ 21 Κεφάλαιο ΣΤ: Ιερολογία του γάµου και τύπος του γάµου...σελ Ιερολογία του γάµου και θρησκευτική ελευθερία...σελ Τύπος του γάµου...σελ Θρησκευτικός τύπος σελ Κωλύµατα γάµου και θρησκευτική ελευθερία σελ Πολιτικός τύπος.....σελ Ρύθµιση.....σελ Ενσωµάτωση στην ελληνική έννοµη τάξη....σελ Συνταγµατικότητα.....σελ Πορεία του πολιτικού γάµου στην Ελλάδα.... σελ Γάµος χιλιαστών (µαρτύρων του Ιεχωβά)... σελ Γάµος οµοφύλων..σελ 26 Κεφάλαιο Ζ: Αλλαγή θρησκευτικής πίστης µέσα στον γάµο....σελ 28 Συµπέρασµα......σελ 29 Ευρετήριο ληµµάτων...σελ 30 Περίληψη....σελ 32 Περίληψη στην αγγλική....σελ 33 Βιβλιογραφία.....σελ 34 [2]

4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ Η θρησκευτική ελευθερία είναι η ρίζα των ατοµικών ελευθεριών. Πολύ πριν την αναγνώριση της απαραβίαστης ιδιωτικής σφαίρας και γενικά την επικράτηση του φιλελεύθερου ατοµοκεντρισµού 1, η γενική αποδοχή υπεροχής του θείου έναντι του ανθρωπίνου δικαίου είχε δηµιουργήσει το θεµέλιο για την αντίταξη ατοµικών θρησκευτικών υποχρεώσεων στην κρατική επιταγή. Η θρησκευτική ελευθερία συνιστά ένα από τα πρώτα ατοµικά δικαιώµατα που διεκδικήθηκαν ήδη από τον 16 ο αιώνα στον ευρωπαϊκό χώρο, µετά τους µακρούς θρησκευτικούς πολέµους, ως αντίδραση στην απολυταρχική εξουσία του ηγεµόνα η οποία έφτανε ως το σηµείο προσδιορισµού της θρησκείας των υπηκόων του Ευρωπαϊκή και διεθνής κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας Πρώτη επίσηµη αναγνώριση του δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας περιέχεται στην ιακήρυξη ικαιωµάτων (Bill of Rights, άρθρο 16) της Πολιτείας Virginia του Ακολούθησε, το 1791, η Πρώτη Τροποποίηση του οµοσπονδιακού Συντάγµατος των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής το 1787 και η γαλλική ιακήρυξη των ικαιωµάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη το 1789, αν και η τελευταία αναγνώρισε µόνο την ανεξιθρησκία. 2. Η θρησκευτική ελευθερία στα Συντάγµατα του νέου ελληνικού κράτους Ανάλογη είναι η εξέλιξη και στα ελληνικά συνταγµατικά κείµενα. 3 Ήδη στο «Προσωρινό Πολίτευµα της Ελλάδος» του 1822 περιέχεται διάταξη (παρ α ), που επαναλαµβάνεται κατά λέξη και στον «Νόµο της Επιδαύρου», δηλαδή στο Σύνταγµα που ψηφίστηκε στην Β Εθνική Συνέλευση στο Άστρος της Κυνουρίας το 1823 (παρ α) κατά την οποία «η επικρατούσα θρησκεία εις την 1 αγτόγλου Π.., Συνταγµατικό ίκαιο Ατοµικά δικαιώµατα, Σάκκουλας, Αθήνα 2005, σελ Κονιδάρης Ιωάννης, Εγχειρίδιο Εκκλησιαστικού ικαίου, Σάκκουλας, Αθήνα Κοµοτηνή 2000, σελ 45 3 Κονιδάρης Ι., ο.π., σελ 46 [3]

5 Ελληνικήν επικράτειαν είναι η της Ανατολικής Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας ανέχεται όµως η ιοίκησις της Ελλάδος πάσαν άλλην θρησκείαν, και αι τελεταί και ιεροπραγίαι εκάστης αυτών εκτελούνται ακωλύτως». Εναργέστερα, το Πολιτικό Σύνταγµα που κατήρτισε και ψήφισε η Γ Εθνική Συνέλευση της Τροιζήνας το 1827 στο πρώτο του άρθρο διαλαµβάνει: «καθείς εις την Ελλάδα επαγγέλεται την θρησκείαν του ελευθέρως και διά την λατρείαν αυτής έχει ίσην υπεράσπισιν.η δε της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας είναι θρησκεία της Επικράτειας». Τα Συντάγµατα του 1844 και 1864/1911 κατοχυρώνουν την ανεξιθρησκία και µόνο στο Σύνταγµα του 1927 καθιερώνεται πλέον η θρησκευτική ελευθερία (άρθρο 1 παρ. 3: «Η ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως είναι απαραβίαστος»).την ίδια διάταξη υιοθετεί το Σύνταγµα του 1952 (άρθρο 2 παρ.3 και 4). 3. Σύγχρονη κατοχύρωση Το ισχύον Σύνταγµα του 1975/1986/2001 περιλαµβάνει, στο µέρος που αναφέρεται στα ατοµικά και κοινωνικά δικαιώµατα, τόσο την διάταξη του άρθρου 2 του Συντάγµατος του 1952, όσο και νέα διάταξη κατά την οποία «η απόλαυση των ατοµικών και πολιτικών δικαιωµάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του καθενός». Η θρησκευτική ελευθερία κατοχυρώνεται και προστατεύεται και από σειρά διεθνών συµβάσεων που έχουν κυρωθεί από την Ελλάδα, αποτελούν αναπόσπαστο µέρος του εσωτερικού δικαίου και υπερισχύουν κάθε άλλης αντίθετης διάταξης νόµου (άρθρο 28 παρ.1 Σ.). Ήδη στο άρθρο 18 της Οικουµενικής ιακηρύξεως των ικαιωµάτων του Ανθρώπου(1948) του Οργανισµού Ηνωµένων Εθνών ορίζεται ότι κάθε άτοµο έχει το δικαίωµα της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας. Στο δικαίωµα αυτό περιλαµβάνεται η ελευθερία για την αλλαγή θρησκείας,εκδήλωσης θρησκευτικών πεποιθήσεων και συµµετοχής σε εκδηλώσεις λατρείας. [4]

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Η καθιερωµένη άποψη είναι ότι το Σύνταγµα κατοχυρώνει την θρησκευτική ελευθερία υπό τις εξής δύο εκδηλώσεις 4 : ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως(εσωτερική θρησκευτική ελευθερία) 5 και ελευθερία της λατρείας(εξωτερική θρησκευτική ελευθερία). Επίσης θα µπορούσαµε να διακρίνουµε την θρησκευτική ελευθερία σε αρνητική και θετική 6. Η θετική θρησκευτική ελευθερία περιλαµβάνει το ατοµικό δικαίωµα να λατρεύει οποιοδήποτε δόγµα, και η αρνητική να µην πιστεύει σε κανένα. Μη θρησκευτικές µε την στενή έννοια του όρου αλλά απλές φιλοσοφικές, κοσµοθεωριακές ή ηθικές πεποιθήσεις δεν προστατεύονται από το άρθρο 13 Σ. αλλά από το άρθρο 2 παρ. 1 Σ. ως στοιχεία συστατικά της αξίας του ανθρώπου 7. Οι εκδηλώσεις των πεποιθήσεων αυτών υπάγονται στην προστασία διαφορετικών επιµέρους ατοµικών δικαιωµάτων. 1. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙ ΗΣΕΩΣ Το Σύνταγµα διακηρύσσει ότι «η ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως είναι απαραβίαστη» (άρθρο 13 παρ.1 εδ. α).σαν θρησκευτική συνείδηση νοείται η ενδιάθετη, µύχια πεποίθηση κάθε ανθρώπου σε σχέση µε το θείο, η οποία µπορεί να έχει αρνητικό ή θετικό πρόσηµο. Το απαραβίαστο ισχύει και για τον κοινό νοµοθέτη και για τα εκάστοτε όργανα της κρατικής εξουσίας. Το δικαίωµα στην ελευθερία της θρησκευτικής συνειδήσεως έχει τις ακόλουθες πτυχές 8 : Το δικαίωµα να πρεσβεύει κανείς όποια θρησκεία θέλει ή και καµία θρησκεία Το δικαίωµα να εκδηλώνει κανείς ή να µην εκδηλώνει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις ή την ανυπαρξία αυτών. Σε αυτό το ειδικότερο δικαίωµα στηρίχθηκε και η άποψη ότι η αναγραφή του θρησκεύµατος στις αστυνοµικές ταυτότητες είναι αντισυνταγµατική, όχι µόνο όταν είναι υποχρεωτική (άρθρο 3 παρ.2 εδ. α Ν.1988/1991) αλλά και εάν είναι προαιρετική (όπως προέβλεπε το άρθρο 3 παρ.2 Ν. 1599/1986), διότι και στην περίπτωση αυτή τεκµαίρεται η ύπαρξη ή η ανυπαρξία θρησκευτικών πεποιθήσεων. 4 αγτόγλου Π.., ο.π.,σελ Ανδρέας ηµητρόπουλος, Συνταγµατικά ικαιώµατα Ειδικό Μέρος, Αθήνα 2005, σελ ηµητρόπουλος Α., ο.π., σελ αγτόγλου Π.., ο.π., σελ Κονιδάρης Ι, ο.π.,σελ 49 [5]

7 Το δικαίωµα να µεταβάλλει ή να αποβάλλει κανείς τις πεποιθήσεις του. Το δικαίωµα να διακηρύσσει και να διαδίδει κανείς τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις προφορικά ή γραπτά, διά του τύπου ή ηλεκτρονικά, ατοµικά ή οµαδικά, µε δηµόσιες συναθροίσεις (πρβ. και άρθρο 11 Σ.) Το δικαίωµα του συνεταιρίζεσθαι για θρησκευτικούς σκοπούς. Η σύσταση, η λειτουργία και ο έλεγχος των θρησκευτικών κοινοτήτων διέπεται από τις διατάξεις για τα σωµατεία εκτός φυσικά από τα εκ του νόµου οριζόµενα νοµικά πρόσωπα δηµοσίου δικαίου. Το δικαίωµα ίσης µεταχείρισης ανεξαρτήτως θρησκευτικών πεποιθήσεων. Το δικαίωµα θρησκευτικής εκπαίδευσης και ανατροφής των ανηλίκων από τους γονείς στα πλαίσια της γονικής µέριµνας. Το δικαίωµα να µην εξαναγκάζεται κανείς σε πράξεις ή παραλείψεις που να αντιτίθενται στην θρησκεία του. Αντισυνταγµατική θα έπρεπε επίσης να θεωρηθεί και η ανεξαίρετη επιβολή θρησκευτικού όρκου ως αντιβαίνουσα στο άρθρο 13 παρ 1 και 2 και άρθρο 7 παρ 2 του Σ καθώς και ο υποχρεωτικός θρησκευτικός γάµος. 2. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΙΣΟΤΗΤΑ Στο γενικό περιεχόµενο της συνταγµατικής προστασίας της θρησκείας ανήκει καταρχήν η διασύνδεση ελευθερίας και ισότητας. Ο συντακτικός νοµοθέτης προστατεύει ρητά και τα δύο. Καθιερώνει την αρχή της απαγόρευσης των θρησκευτικών διακρίσεων ορίζοντας στο άρθρο 13 παρ 1 εδ. β ότι «η απόλαυση των ατοµικών και πολιτικών δικαιωµάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του καθενός». Η διάταξη αυτή η οποία δεν υπόκειται σε αναθεώρηση (άρθρο 110 παρ 1 Σ.) αφορά για την ταυτότητα του νοµικού λόγου, σε όλα τα δικαιώµατα άρα και στα κοινωνικά 9. Επίσης κατά το άρθρο 5 παρ 2 εδ. α Σ. «Όλοι όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Επικράτεια απολαµβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιµής και της ελευθερίας τους χωρίς διάκριση.θρησκευτικών.πεποιθήσεων.»εξαιρέσεις επιτρέπονται µόνο αν και στο µέτρο που επιβάλλονται από το περιεχόµενο του δικαιώµατος 10 (βλ και άρθρο 14 ΕΣ Α).Έτσι το ΣτΕ δέχεται ότι οι λειτουργοί στοιχειώδους εκπαίδευσης πρέπει να είναι χριστιανοί ορθόδοξοι γιατί οφείλουν να διδάξουν όλα τα µαθήµατα µεταξύ των οποίων και τα θρησκευτικά. Η εξαίρεση αυτή είναι πολύ γενικά διατυπωµένη 11. ικαιολογηµένη είναι µόνο όταν το σχολείο είναι µονοθέσιο και δεν υπάρχει κάποιος άλλος να διδάξει το µάθηµα των θρησκευτικών. Εξαιρέσεις επιτρέπονται βέβαια και όπου τις προβλέπει το Σύνταγµα. Έτσι Πρόεδρος της ηµοκρατίας µπορεί να γίνει µόνο χριστιανός, όχι κατ ανάγκην ορθόδοξος, όπως προκύπτει από τον όρκο του. 9 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π., σελ αγτόγλου Π..,ο.π., σελ [6]

8 εδοµένου ότι όλες οι διατάξεις του Συντάγµατος έχουν την ίδια τυπική ισχύ, δεν δικαιολογείται να υποχωρήσει η µία έναντι της άλλης. Η κατοχύρωση της θρησκευτικής ελευθερίας δεν µπορεί να είναι αποτελεσµατική χωρίς τη διασφάλιση της θρησκευτικής ισότητας. Η θρησκευτική ελευθερία και η θρησκευτική ισότητα αποτελούν τα µητρικά δικαιώµατα από τα οποία πηγάζουν τα µερικότερα θρησκευτικά συνταγµατικά δικαιώµατα. 3. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ Η θρησκευτική ελευθερία δεν θα µπορούσε να ολοκληρωθεί ως δικαίωµα αν δεν κατοχυρωνόταν, εκτός από την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, και η ελευθερία της λατρείας. Το Σύνταγµα ορίζει ότι «κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά µε αυτήν τελούνται ανεµπόδιστα υπό την προστασία των νόµων» (άρθρο 13 παρ 2 Σ.). Η λατρεία µπορεί να τελείται ατοµικά ή οµαδικά, ιδιωτικά ή δηµόσια, σε ειδικούς χώρους αφιερωµένους στη λατρεία, η ονοµασία των οποίων ποικίλλει κατά θρησκευτική κοινότητα (ναοί, ευκτήριοι οίκοι, τεµένη, συναγωγές) ή στο ύπαιθρο (λιτανείες, υπαίθριες λειτουργίες). Η ελευθερία της λατρείας προστατεύεται ως αµυντικό δικαίωµα έναντι της κρατικής εξουσίας και οποιασδήποτε άλλης απειλής 12. Ο απόλυτος χαρακτήρας του αµυντικού αυτού δικαιώµατος καθώς και η «τριτενέργεια» αυτού προκύπτει από τη διατύπωση του συντακτικού νοµοθέτη και πιο συγκεκριµένα από τη λέξη «ανεµπόδιστα». Η ελευθερία της λατρείας κατοχυρώνεται επίσης ρητά στο Σύνταγµα ως προστατευτικό δικαίωµα. Κατά το Σύνταγµα, κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά µε τη λατρεία τελούνται ανεµπόδιστα υπό την προστασία των νόµων. εν αρκεί δηλαδή το κράτος να απέχει από οποιαδήποτε παρεµπόδιση της λατρείας των γνωστών θρησκειών, αλλά θα πρέπει να λαµβάνει και θετικά µέτρα για την προστασία τους. Σοβαρός περιορισµός στο δικαίωµα της λατρείας τίθεται από την ίδια τη συνταγµατική διάταξη που την καθιερώνει, τούτο δε σε αντίθεση µε τις ανάλογες διατάξεις ξένων συνταγµάτων και διεθνών συµβάσεων. Πρόκειται για τον περιορισµό της «γνωστής» θρησκείας. Οι γνωστές θρησκείες είναι πλέον ελεύθερες και όχι απλώς «ανεκτές» 13 όπως όριζαν τα παλαιότερα Συντάγµατα. Το Σύνταγµά µας δεν περιορίζεται στην ανεξιθρησκία αλλά κατοχυρώνει την ελευθερία της λατρείας. Η έννοια της γνωστής θρησκείας αποτελεί αόριστη έννοια, έχει δε διαπλαστεί από την νοµολογία του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου. Σύµφωνα µε αυτήν «γνωστή» θρησκεία είναι αυτή που έχει φανερά δόγµατα και τρόπους λατρείας, ανεξάρτητα από το αν έχει πολλούς ή λίγους οπαδούς, αν συνιστά αίρεση σε σχέση µε άλλη γνωστή θρησκεία ή εάν 12 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ αγτόγλου Π..,ο.π.,σελ 459 [7]

9 οι λειτουργοί της στερούνται ιεροσύνης σε σχέση µε τα όσα προβλέπει η Ορθόδοξη Εκκλησία. Το ΣτΕ έχει κρίνει ως «γνωστές» τις θρησκευτικές κοινότητες των «Μεθοδιστών», των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των «Αντβεντιστών της Έβδοµης Ηµέρας», των «Ευαγγελιστών» κλπ. Στενά συνδεδεµένο µε το δικαίωµα της λατρείας είναι και το δικαίωµα ίδρυσης τόπων λατρείας. 14 Η µέριµνα για την ανοικοδόµηση των χώρων αυτών ανήκει στην εκάστοτε θρησκευτική κοινότητα αλλά η Πολιτεία υποχρεούται να εξασφαλίσει ίσους όρους για την ίδρυση των αναγκαίων χώρων και γενικά για το ακώλυτο της λατρείας.στην πράξη κάτι τέτοιο σπάνια εξασφαλίζεται. Οι όροι ανοικοδόµησης ορθόδοξων εκκλησιών είναι πολύ ευνοϊκότεροι από τους αντίστοιχους που ισχύουν για τις άλλες θρησκευτικές κοινότητες. 4. ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Φορείς του αµυντικού δικαιώµατος της θρησκευτικής ελευθερίας είναι όλα τα φυσικά πρόσωπα, ηµεδαποί, αλλοδαποί και ανιθαγενείς. Το δικαίωµα των ανηλίκων ασκείται από τους γονείς 15. Εισαγωγή εξαιρέσεων επιτρέπεται µόνο µε βάση το διεθνές δίκαιο. Το δικαίωµα αυτό όµως κατοχυρώνεται και για τα νοµικά πρόσωπα και τις ενώσεις προσώπων, τα οποία δεν µπορούν µεν να είναι φορείς της θρησκευτικής συνειδήσεως µε την εσωτερική της κατεύθυνση, µπορούν όµως να είναι φορείς της εκδήλωσης των θρησκευτικών πεποιθήσεων. 5. ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΚΤΕΣ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ Η θρησκευτική ελευθερία αναπτύσσει καταρχήν αµυντική αξίωση. Το Σύνταγµα περιέχει την αρχή της θρησκευτικής ισότητας µε τη µορφή της απαγόρευσης των θρησκευτικών διακρίσεων. Κατοχυρώνεται το αµυντικό δικαίωµα κατά του κράτους αλλά και κατά οποιουδήποτε άλλου. Η αξίωση αυτή για αποχή από κάθε ενέργεια θα προωθούσε διακρίσεις µε την προαναφερόµενη έννοια, καταδεικνύει ότι η θρησκευτική ελευθερία είναι δικαίωµα απόλυτο. Αποδέκτες της ενέργειας του αµυντικού δικαιώµατος είναι η κρατική αλλά και η ιδιωτική εξουσία. Ο απόλυτος χαρακτήρας της αµυντικής αξίωσης του δικαιώµατος προκύπτει από την ίδια τη λεκτική διατύπωση του Συντάγµατος 16, κατά την οποία «όλοι όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Επικράτεια απολαµβάνουν την απόλυτη προστασία.. χωρίς διάκριση θρησκευτικών πεποιθήσεων». Η απόλυτη ενέργεια συνάγεται επίσης από τη λέξη «απαραβίαστη». Το δικαίωµα στη θρησκεία κατοχυρώνεται επίσης από το Σύνταγµα ως προστατευτικό δικαίωµα. Η προστατευτική αξίωση στρέφεται προς την κρατική εξουσία, η οποία οφείλει όχι απλά να σέβεται αλλά και να προστατεύει την 14 Κονιδάρης Ι., ο.π., σελ αγτόγλου Π., ο.π.,σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 125 [8]

10 θρησκευτική ζωή. Η προστατευτική υποχρέωση του κράτους προκύπτει επίσης από το άρθρο 5 παρ 2 του Συντάγµατος. Συνίσταται στην ενεργοποίηση του κράτους για τη λήψη όλων των αναγκαίων µέτρων. Στη προστατευτική αξίωση αντιστοιχεί ανάλογη προστατευτική υποχρέωση της κρατικής εξουσίας. Η νοµοθετική εξουσία είναι υποχρεωµένη να αναλαµβάνει όλα τα απαιτούµενα νοµοθετικά µέτρα για την προστασία της θρησκευτικής ζωής. Παράλληλα η εκτελεστική εξουσία οφείλει να ενεργεί προς αυτή την κατεύθυνση. Η δικαστική εξουσία οφείλει επίσης να προστατεύει την θρησκευτική ελευθερία κατά την απονοµή της δικαιοσύνης. 6. ΤΡΙΤΕΝΕΡΓΕΙΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ Όπως τα ατοµικά δικαιώµατα εν γένει, έτσι και η θρησκευτική ελευθερία δεν αφορά τις σχέσεις µεταξύ ιδιωτών. Καταρχήν, λοιπόν, δεν αναπτύσσει τριτενέργεια στην άµεση µορφή της παρά µόνο στο µέτρο που ταυτίζεται µε την αξία του ανθρώπου. Αναπτύσσει αντίθετα έµµεση τριτενέργεια 17 µέσω της ερµηνευτικής εξειδίκευσης των γενικών ρητρών και αορίστων νοµικών εννοιών των κοινών νόµων. Αυτή είναι η έννοια της νέας διάταξης του άρθρου 25 παρ 1 εδ 3, κατά την οποία τα δικαιώµατα του ανθρώπου «ισχύουν και στις σχέσεις µεταξύ των ιδιωτών στις οποίες προσιδιάζουν». Το αµυντικό δικαίωµα στην θρησκεία τριτενεργεί αυτοδίκαια 18. Το Σύνταγµα υποχρεώνει όχι µόνο τι Κράτος αλλά και οποιονδήποτε άνθρωπο να σέβεται, δηλαδή να µην προσβάλλει τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του άλλου. Η διαπροσωπική ενέργεια (τριτενέργεια) της θρησκευτικής ελευθερίας προκύπτει από την ίδια τη λεκτική της διατύπωση και µε την γραµµατολογική ερµηνεία, πέρα από τη γενική θεµελίωση. Το προστατευτικό δικαίωµα στη θρησκεία δεν αναπτύσσει διαπροσωπική ενέργεια. Η προστατευτική αξίωση στρέφεται µόνο προς την κρατική εξουσία. Αντίθετα ο ιδιώτης υποχρεούται απλά και µόνο να σέβεται και όχι να προστατεύει τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των άλλων. Στο πλαίσιο όµως της εκπλήρωσης του χρέους της κοινωνικής και εθνικής αλληλεγγύης µπορεί ο κοινός νοµοθέτης να αξιώσει την ενεργοποίηση των συνανθρώπων για την προστασία της ανθρώπινης ζωής. 17 αγτόγλου Π..,ο.π.,σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 125 [9]

11 1. ΓΕΝΙΚΗ ΣΧΕΣΗ-ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ Στο πλαίσιο της γενικής κυριαρχικής και κοινωνικής σχέσης εφαρµόζονται οι καθολικές ρήτρες όπως προσδιορίζονται κυρίως στα άρθρα 5 παρ 2 και 25 Σ.Η άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας ως µερικότερη έκφραση του δικαιώµατος στην προσωπικότητα, είναι ελεύθερη εφόσον δεν προσβάλλει τα δικαιώµατα των άλλων και δεν παραβιάζει το Σύνταγµα ή τα χρηστά ήθη. Η καταχρηστική άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας απαγορεύεται. Η γενική ρήτρα των χρηστών ηθών επαναλαµβάνεται και στο άρθρο 13 παρ 2 Σ. Το ίδιο συµβαίνει και µε τη ρήτρα υπακοής στους νόµους (άρθρο 13 παρ 4 Σ.). Εκτός από τις επαναλαµβανόµενες αυτέ οριοθετήσεις ο συντακτικός νοµοθέτης προβλέπει επίσης και δύο ειδικού περιεχοµένου ρυθµίσεις που αφορούν την άσκηση της θρησκευτικής ελευθερίας. Πρόκειται για την απαγόρευση του προσηλυτισµού και την επιβολή όρκου. 2. ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ 2.1. ηµόσια τάξη και χρηστά ήθη Το Σύνταγµα ορίζει ότι η άσκηση της λατρείας δεν επιτρέπεται να προσβάλλει τη δηµόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη(άρθρο 13 παρ 2 εδ β).η ρήτρα αυτή θα ίσχυε ούτως ή άλλως, κατά την ορθότερη γνώµη, βάσει του άρθρου 5 παρ 2 Σ. έστω και αν δεν αναγραφόταν expressis verbis στο συνταγµατικό κείµενο 19. Παρ ότι το Σύνταγµα διακρίνει τις δύο έννοιες εξετάζονται σαν κοινός φραγµός της θρησκευτικής ελευθερίας, επειδή στη δηµόσια τάξη υπό ευρεία έννοια περιλαµβάνονται και τα χρηστά ήθη. Πρόκειται για το σύνολο των θεµελιωδών εκείνων πολιτικών, κοινωνικών, οικονοµικών και ηθικών αρχών και αντιλήψεων που επικρατούν στην Ελλάδα σε συγκεκριµένη ιστορική στιγµή. Η έννοια της δηµόσιας τάξεως προσεγγίζει περισσότερο την έννοια του άρθρου 33 Α.Κ 20. Στην γενική αυτή έννοια της δηµόσιας τάξεως περιλαµβάνονται και τα χρηστά ήθη, οι γενικές, δηλαδή, θεµελιώδεις και βασικές αντιλήψεις για την ηθική. Ποιες θρησκευτικές πεποιθήσεις έρχονται σε αντίθεση µε τη δηµόσια τάξη, είναι ζήτηµα που θα κριθεί σε κάθε συγκεκριµένη περίπτωση καις σε τελευταίο βαθµό από τον δικαστή, ο οποίος οφείλει να κρίνει σχετικώς όχι µε βάση τις προσωπικές του πεποιθήσεις αλλά αντικειµενικά, µε βάση τις απόψεις της πλειονότητας των µελών της ελληνικής κοινωνίας. 19 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ 57 [10]

12 Υπό αυτήν τη έννοια, προφανώς αντίθετες στην ελληνική δηµόσια τάξη θα ήταν οι θρησκευτικές πεποιθήσεις, οι οποίες θα περιλάµβαναν στη λατρεία τους π.χ. ανθρωποθυσίες ή λήψη ναρκωτικών ουσιών. Οµοίως και οι λατρεία που περιλαµβάνει οµαδική αυτοκτονία ή συστηµατικό σφετερισµό της περιουσίας του οπαδού Καθήκοντα έναντι του Κράτους και συµµόρφωση στους νόµους Σύµφωνα µε το Σύνταγµα, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν µπορούν να αποτελέσουν δικαιολογία για να απαλλαγεί κανείς από τις υποχρεώσεις του απέναντι στο Κράτος(άρθρο 13 παρ 4 Σ.).Σε περίπτωση δηλαδή σύγκρουσης µεταξύ των υποχρεώσεων του πολίτη απέναντι στο Κράτος και των θρησκευτικών του πεποιθήσεων, θα υποχωρήσουν οι δεύτερες. Ως χαρακτηριστικό παράδειγµα κάµψεως των θρησκευτικών πεποιθήσεων αναφέρεται συνήθως η εκπλήρωση των φορολογικών υποχρεώσεων, τις οποίες κανείς δεν µπορεί να αρνηθεί επικαλούµενος την θρησκεία του ή το ότι από τα έσοδα των φόρων χρηµατοδοτούνται έργα και πολιτικές που αντίκεινται σε αυτήν. Ακανθώδες είναι και το ζήτηµα των αντιρρησιών συνείδησης, εκείνων δηλαδή που αποκρούουν την συνταγµατική επιταγή για στράτευση (άρθρο 4 παρ 6 Σ.), για λόγους ιδεολογικούς ή θρησκευτικούς. Ήδη επιλαµβάνεται σχετικώς ο Ν. 3421/2005 κατά τον οποίο οι αντιρρησίες συνείδησης θα υπηρετούν,υπό προϋποθέσεις, εναλλακτική θητεία. Η διάταξη του άρθρου 13 παρ 4 επαναλαµβάνει την γενική ρήτρα της νοµιµότητας ως επιταγή απευθυνόµενη στους φορείς της θρησκευτικής ελευθερίας. Η ρήτρα αυτή θα είχε ούτως ή άλλως εφαρµογή βάσει του άρθρου 5 παρ 1 εδ α Σ. 22 Σύµφωνα µε το Σύνταγµα δεν µπορεί κανείς να αρνηθεί την συµµόρφωση του στους νόµους επικαλούµενος τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις. Η ρήτρα αυτή παρέχει εξουσιοδότηση για γενικότερη ρύθµιση της θρησκευτικής ελευθερίας στα πλαίσια της γενικής κυριαρχικής σχέσης και µε την έννοια αυτή απευθύνεται στον νοµοθέτη, ο οποίος ρυθµίζει την θρησκευτική ελευθερία στα πλαίσια του Συντάγµατος. Είναι εµφανές ότι η διατύπωση του Συντάγµατος είναι εξαιρετικά ευρεία και θα πρέπει ο όρος «νόµοι» να εξειδικευθεί, διότι αλλιώς ελλοχεύει ο κίνδυνος ο κοινός νοµοθέτης να φαλκιδεύσει στην πράξη το ατοµικό δικαίωµα της θρησκευτικής ελευθερίας Προσηλυτισµός Νοµική Φύση Ο προσηλυτισµός συνιστά απαγορευόµενη µορφή θρησκευτικής δράσης. Η απαγόρευση αυτή δεν συρρικνώνει αλλά ρυθµίζει συµπεριφορά που βρίσκεται πέρα από το γενικό περιεχόµενο της θρησκευτικής ελευθερίας. εν συνιστά εποµένως περιορισµό αλλά οιονεί περιορισµό 23, τυπικό παράδειγµα απαγόρευσης άσκησης συνταγµατικού δικαιώµατος µε ρητή αναφορά σε 21 αγτόγλου Π..,ο.π., σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π., σελ ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 127 [11]

13 απαγορευµένη συµπεριφορά. Η µε κάθε µορφή άσκηση θρησκευτικών δικαιωµάτων είναι ελεύθερη, όµως δεν εµπεριέχεται στην ελευθερία αυτή και ο προσηλυτισµός. Η εν λόγω απαγόρευση βρίσκεται σε απόλυτη συµφωνία µε τις γενικές ρήτρες κρίθηκε όµως σηµαντικό να αυτονοµηθεί λεκτικά και να ρυθµιστεί µε ειδική διάταξη. Εδώ έχουµε περίπτωση ρυθµιστικής σύµπτωσης της γενικής µε την ειδική ρύθµιση. Η ειδική επαναλαµβάνει το περιεχόµενο της γενικής. Με την έννοια αυτή το περιεχόµενο της γενικής ρήτρας εφαρµόζεται και εξειδικεύεται µέσα από την ειδική ρύθµιση. Το ότι συνάγεται από τις γενικές ρήτρες έχει διπλή σηµασία: α) Η απαγόρευση προσηλυτισµού θα ίσχυε ανεξάρτητα από την ειδική πρόβλεψη καθόσον συνάγεται από τις γενικές ρήτρες. β) Θα ήταν επίσης δυνατή η απαγόρευση προσηλυτισµού µε απλό νόµο έστω και αν δεν προβλεπόταν στο Σύνταγµα, ακριβώς διότι δεν περιορίζει την θρησκευτική ελευθερία Ορισµός προσηλυτισµού Σχετικά µε την έννοια του προσηλυτισµού θα πρέπει να προσέξουµε ιδιαίτερα ώστε να µην περιλάβουµε στο όρο και νόµιµες µορφές θρησκευτικής δράσης. εν συνιστά προσηλυτισµό η διάδοση θρησκευτικών πεποιθήσεων µε ιεραποστολή, κηρύγµατα ή συναθροίσεις, ούτε και η διανοµή διαφηµιστικών φυλλαδίων εφ όσον δεν επιχειρείται µε αθέµιτα µέσα 24. Οι διατάξεις που περιγράφουν την νοµοτυπική υπόσταση και προσδιορίζουν την επιβολή κυρώσεων σε περίπτωση διάπραξης του αδικήµατος του προσηλυτισµού, δεν βρίσκονται στον Ποινικό Κώδικα αλλά σε δύο παλαιότερα νοµοθετήµατα της δικτατορίας Μεταξά που αποσκοπούσαν στο να ερµηνεύσουν τα άρθρα 1 και 2 του τότε Συντάγµατος(1911). Σύµφωνα µε τις διατάξεις αυτές(άρθρο 4 παρ 2 Α.Ν. 1363/1938 όπως αντικαταστάθηκε µε το άρθρο 2 Α.Ν. 1672/1939), οι οποίες διατηρήθηκαν σε ισχύ και µετά την εισαγωγή του Ποινικού Κώδικα, προσηλυτισµός είναι «ιδία» η «διά πάσης φύσεως παροχών ή δι υποσχέσεως τοιούτων ή άλλης ηθικής ή υλικής περιθάλψεως, διά µέσων απατηλών, δια καταχρήσεως της απειρίας ή εµπιστοσύνης ή δι εκµεταλλεύσεως της ανάγκης, της πνευµατικής αδυναµίας ή κουφότητος άµεσος ή έµµεσος προσπάθεια προς διείσδυσιν εις την θρησκευτικήν συνείδησιν ετεροδόξων επί σκοπώ µεταβολής του περιεχοµένου αυτής». Συνεπώς ως προσηλυτισµός δεν θεωρείται η χρησιµοποίηση της πειθούς, αλλά αθέµιτων µέσων προκειµένου να διεισδύσει κανείς στην θρησκευτική συνείδηση άλλου προσώπου. Μόνο µε την έννοια αυτή µπορεί µια τέτοια διάταξη να εναρµονιστεί µε το Σύνταγµα. Ο προσηλυτισµός τιµωρείται µε ποινή φυλάκισης και χρηµατική ποινή, προβλέπονται δε ως παρεπόµενες κυρώσεις, η αστυνοµική επιτήρηση και η απέλαση (για αλλοδαπούς). 24 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ 62 [12]

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ ΕΙ ΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ Η θρησκευτική ελευθερία υπόκειται σε περιορισµούς, που προκύπτουν από την άσκηση του δικαιώµατος στους µερικότερους χώρους των διαφόρων θεσµών και εννόµων σχέσεων δηµοσίου και ιδιωτικού δικαίου. Οι περιορισµοί αυτοί είτε αναφέρονται ρητά στο Σύνταγµα είτε συνάγονται από αυτό. Σε κάθε περίπτωση οι ρητοί και οι µη ρητοί περιορισµοί θεµελιώνονται πάντοτε στις συνταγµατικές διατάξεις, είναι συνταγµατικοί περιορισµοί. Οι µη ρητά στο Σύνταγµα αναφερόµενοι περιορισµοί είτε παραπέρα ρυθµίζονται µε διατάξεις του κοινού δικαίου είτε όχι, οφείλουν να υπακούουν στη βασική αρχή του αιτιώδους των περιορισµών. Ανεκτοί είναι µόνο οι περιορισµοί που συνδέονται µε δεσµό αιτιώδους συνάφειας και κατά το µέτρο που επιβάλλονται από αυτόν. Οι υπόλοιποι δεν είναι συνταγµατικώς επιτρεπτοί. 1. Ρητά προβλεπόµενοι περιορισµοί 1.1 Η επιβολή όρκου Σε αντίθεση προς την απαγόρευση προσηλυτισµού, που συνιστά οιονεί περιορισµό, η επιβολή όρκου αυτή καθ εαυτή αποτελεί συρρίκνωση του περιεχοµένου της θρησκευτικής ελευθερίας, αποτελεί δηλαδή περιορισµό 25. Ενώ στην θρησκευτική ελευθερία ανήκει και η ελευθερία όρκου, µε την έννοια ότι ο καθένας είναι ελεύθερος να ορκιστεί εφόσον και εάν ο ίδιος το επιθυµεί, εντούτοις ο συντακτικός νοµοθέτης επιτρέπει την επιβολή όρκου µέσω του κοινού νοµοθέτη. Η επιβολή όρκου αποτελεί εξαναγκασµό σε συγκεκριµένη θρησκευτικής φύσεως συµπεριφορά. Αποτέλεσµα της φύσης της επιβολής όρκου ως περιορισµού και όχι οριοθέτησης είναι ότι η µε την κοινή νοµοθεσία επιβολή όρκου θα ήτα αντισυνταγµατική αν δεν υπήρχε ειδική συνταγµατική πρόβλεψη. 1.2 Επιφύλαξη υπέρ του νόµου Η επιβολή όρκου είναι ρητός περιορισµός, δηλαδή περιορισµός αναφερόµενος ρητά στο συνταγµατικό κείµενο. Κατά συνέπεια η εξουσιοδότηση νόµου δεν είναι εξουσιοδότηση για την εισαγωγή µορφής περιορισµού. Η µορφή του περιορισµού καθορίζεται απευθείας από τον συντακτικό νοµοθέτη. Ο κοινός νοµοθέτης δεν έχει τη δυνατότητα να εισάγει κι άλλους περιορισµούς. Η επιφύλαξη υπέρ του νόµου είναι επιφύλαξη αναφερόµενη όχι στον περιορισµό καθ εαυτόν αλλά στην ενεργοποίησή του, στον καθορισµό των περιπτώσεων ενεργοποίησης του περιορισµού. Η επιβολή όρκου συνιστά συνταγµατικά προβλεπόµενο δυνητικό περιορισµό. Πρόκειται λοιπόν εδώ για επιφύλαξη νόµου µε τον οποίο µπορεί να καθοριστεί όχι αυτός καθ εαυτόν ο περιορισµός 25 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ 127 [13]

15 που προβλέπεται απευθείας στο Σύνταγµα, αλλά οι λόγοι και οι περιπτώσεις εφαρµογής του. Ο ίδιος ο νοµοθέτης δεν ορίζει τις περιπτώσεις που είναι δυνατή η εισαγωγή όρκου. Γεννάται εποµένως το ερώτηµα, εάν επιτρέπεται η επιβολή όρκου σε κάθε περίπτωση και γενικότερα στο πλαίσιο της γενικής κυριαρχικής σχέσης, ή εάν ο νοµοθέτης δεσµεύεται να περιορίζει τον όρκο µόνο στο επίπεδο συγκεκριµένων σχέσεων και όπου ο περιορισµός αυτός συνδέεται µε αιτιώδη σχέση. Η επιβολή όρκου ως εξαίρεση από την θρησκευτική ελευθερία µόνο κατ εξαίρεση µπορεί να γίνει δεκτή. 2. Μη ρητά προβλεπόµενοι ειδικοί περιορισµοί 2.1 Απόλυση εργαζοµένου λόγω αλλαγής θρησκεύµατος Προσβάλλει το Σύνταγµα εφόσον η παρεχόµενη εργασία δεν συνδέεται µε σχέση αιτιώδους συνάφειας µε τη θρησκευτική συνείδηση του εργαζοµένου. 2.2 Απόλυση υπαλλήλου θρησκευτικού σωµατείου εν προσβάλλει το Σύνταγµα γιατί η θρησκευτική συνείδηση είναι συστατικό στοιχείο της εργασιακής σχέσης. 2.3 Καθηγητές θρησκευτικών εν είναι αντισυνταγµατικό το να διορίζονται µόνο ορθόδοξοι χριστιανοί ως καθηγητές θρησκευτικών στα δηµόσια ή ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. 2.4 Άρνηση παροχής υπηρεσιών λόγω θρησκεύµατος εν δικαιούται ο εργαζόµενος να αρνείται συνεχώς την παροχή υπηρεσιών επικαλούµενος αντίθεση στις θρησκευτικές του πεποιθήσεις εφόσον από την πρόσληψή του γνώριζε την αντίθεση αυτή. [14]

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ Προτού εξετάσουµε τα ειδικότερα θέµατα που αναφύονται στον οικογενειακό χώρο και πιο συγκεκριµένα τη θέση της θρησκευτικής ελευθερίας στον γάµο, θα ήταν σκόπιµο να εξετάσουµε τις σχέσεις µεταξύ εκκλησίας και πολιτείας όπως έχουν πλέον διαµορφωθεί. Τούτο δε είναι σκόπιµο ώστε να δούµε αν και σε ποιο βαθµό µπορεί η πολιτεία να αντιτάξει νόµους και ατοµικά δικαιώµατα στα θρησκευτικά καθιερωµένα. Στην µακραίωνη ιστορική εξέλιξη οι σχέσεις εκκλησίας και πολιτείας έλαβαν όλες τις δυνατές µορφές ρυθµίσεως, από την πιο άκρατη πολιτειοκρατία έως και τον πλήρη χωρισµό 26. Στη χώρα µας επικρατούσε µε λίγα διαλείµµατα το σύστηµα ενώσεως των δύο θεσµών, ενώ η Εκκλησία διαδραµάτιζε πάντα σηµαντικότατο ρόλο στα εθνικά δρώµενα. 1. Συνταγµατικοί προβληµατισµοί για τα άρθρα 72 παρ 1 και 3 Σ Το Σύνταγµα του 1975 προσφέρει µεγάλο πεδίο συζητήσεων σε σχέση µε το ποιος θα ήταν ο καλύτερος χαρακτηρισµός για το «σύστηµα σχέσεων» Εκκλησίας και Πολιτείας 27. Καταρχήν στο άρθρο 72 παρ 1 Σ. ο συντακτικός νοµοθέτης καταλέγει µεταξύ των νοµοσχεδίων που ψηφίζονται από την Ολοµέλεια της Βουλής και εκείνα ου αναφέρονται σε θέµατα του άρθρου 3 Σ. Άρα και ο Καταστατικός Χάρτης της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι πάντα κατά την κρατούσα γνώµη, νόµος που ψηφίζεται από την Ολοµέλεια. Έπειτα υπάρχει το φλέγον ζήτηµα της συνταγµατικής κατοχύρωσης των «ιερών κανόνων» της «επικρατούσας θρησκείας» το οποίο κυριολεκτικά ταλάνισε την θεωρία και την πράξη του ηµοσίου και του Εκκλησιαστικού ικαίου ήδη από τις αρχές του αιώνα. Η διατύπωση του στερεότυπου κειµένου του άρθρου 3 παρ 1 Σ., σύµφωνα µε την οποία η Ορθόδοξη Εκκλησία της Ελλάδος «υπάρχει αναποσπάστως ηνωµένη δογµατικώς» µε τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία, το Οικουµενικό δηλαδή Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως και κάθε άλλη οµόδοξη Εκκλησία «τηρούσα απαρασαλεύτως ως εκείναι τους ιερούς αποστολικούς και συνοδικούς κανόνας και τας ιεράς παραδόσεις», θεωρήθηκε ότι αφήνει αδιευκρίνιστο το ερώτηµα, εάν η «απαρασάλευτη τήρηση» των κανόνων αναφέρεται, και άρα περιορίζεται, µόνο στη «δογµατική ένωση» και κατ επέκταση, ένα κατοχυρώνονται από το Σύνταγµα όλοι οι κανόνες της Εκκλησίας ανεξαρτήτως των θεµάτων που ρυθµίζουν. Για την επίλυση του συγκεκριµένου ζητήµατος υποστηρίχθηκαν πολλές απόψεις η κρατούσα από τις οποίες είναι η εξής 28 : µε βάση τη διάταξη 26 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ [15]

17 του άρθρου 13 παρ 1 Σ., προστατεύονται από το Σύνταγµα όλοι οι ιεροί κανόνες της Εκκλησίας της Ελλάδος, είτε αναφέρονται στο δόγµα είτε στη διοίκηση, διότι µόνο µε τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η θρησκευτική ελευθερία και για τους πιστούς της επικρατούσας θρησκείας, όπως ακριβώς προστατεύεται ο εσωτερικός κανονισµός λειτουργίας κάθε γνωστής, κατά την έννοια του άρθρου 13 παρ 2 Σ., θρησκείας. Η θέση αυτή δεν αντιβαίνει αντιθέτως ενισχύεται από την στερεότυπη διατύπωση του άρθρου 3 παρ 1 Σ., το οποίο δεν κάνει διάκριση µεταξύ δογµατικών και διοικητικών, αλλά επιτάσσει την απαρασάλευτη τήρηση γενικών των ιερών κανόνων. Η κατοχύρωση µάλιστα των ιερών κανόνων δεν είναι δυνατόν να αρθεί ούτε µε αναθεώρηση του Συντάγµατος. ιότι στην περίπτωση αυτή είναι δυνατή ακόµη και η κατάργηση του άρθρου 3 Σ., όχι όµως και της µη αναθεωρητέας διάταξης του άρθρου 13 παρ 1 Σ., διατάξεως που διασφαλίζει τη θρησκευτική ελευθερία, την ουσία της οποίας η κατοχύρωση των «κανόνων» και γενικώς του πολιτεύµατος κάθε γνωστής θρησκείας. Οι διατάξεις του άρθρου 3 Σ., καταλλήλως ερµηνευόµενες θα ήταν δυνατόν, εφόσον θα υπήρχε η σχετική βούληση από τα ενδιαφερόµενα µέρη, να παράσχουν ασφαλές πεδίο εκδηλώσεως, υπό το ισχύον Σύνταγµα, µιας τάσης αποδέσµευσης της Πολιτείας από την Εκκλησία, πράγµα που ήταν άλλωστε στις προθέσεις του ιστορικού συντακτικού νοµοθέτη, η υλοποίηση της οποίας θα ανετίθετο πλέον στον κοινό νοµοθέτη. 2. Σύστηµα σχέσεων Εκκλησίας-Πολιτείας Οι ερµηνευτικές αυτές εκδοχές επιτρέπουν την υποστήριξη ευρέως φάσµατος απόψεων για το σύστηµα σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας, από την άποψη σύµφωνα µε την οποία το ισχύον καθεστώς σχέσεων έχει ουσιαστικά ήδη προχωρήσει σε ένα σύστηµα χωρισµού έως την άποψη σύµφωνα µε την οποία εξακολουθεί να ισχύει ένα αµιγώς πολιτειοκρατικό σύστηµα 29. Επισήµως ο τίτλος που έχει δοθεί για το σύστηµα σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας είναι «Το σύστηµα της νόµω κρατούσης Πολιτείας». Το συµπέρασµα είναι ότι οι σχέσεις Πολιτείας και Εκκλησίας στη χώρα µας είναι τελείως ρευστές και διαρκώς µεταβαλλόµενες, συνεπώς δυσχερώς εντάσσονται σε σύστηµα. Αποτύπωσή τους είναι δυνατή µόνο σε συγκεκριµένη ιστορική στιγµή, υπό το Σύνταγµα δε του 1975 εξακολουθούν να είναι στραµµένες στην κατεύθυνση της πολιτειοκρατίας. Η ρευστότητα αυτή των σχέσεων επιτρέπει όχι µόνο συχνές παρεκκλίσεις από την κανονική τάξη µε συνεχείς επεµβάσεις της Πολιτείας σε ζητήµατα της Εκκλησίας, αλλά ευνοεί και την δηµιουργία δυσπλασιών στον εκκλησιαστικό οργανισµό. Εκείνο το οποίο βέβαια, εκ πρώτης τουλάχιστον όψεως, ξενίζει, είναι ότι οι επεµβάσεις αυτές συχνά προκαλούνται ή γίνονται ευµενώς δεκτές από την ίδια τη διοίκηση τις Εκκλησίας, προκειµένου να εξυπηρετηθούν συµφέροντά της. Γεγονός είναι πάντως ότι στη διαµόρφωση των σχέσεων Πολιτείας και Εκκλησίας 29 Κονιδάρης Ι.,ο.π.,σελ 98 [16]

18 αποφασιστικό ρόλο διαδραµατίζουν και τα πρόσωπα, τα οποία βρίσκονται εκάστοτε επικεφαλής της διοίκησης της Εκκλησίας και της Κυβερνήσεως. 3. Θρησκευτική Ουδετερότητα Οι υφιστάµενες στην Ελλάδα διακρίσεις σε βάρος της θρησκευτικής ελευθερίας αποφεύγονται µόνον όταν το κράτος τηρεί θρησκευτική ουδετερότητα έναντι των θρησκειών και φυσικά, έναντι των τυχόν αρνητικών εναντίον τους απόψεων. Ούτε πλειοψηφικές αποφάσεις επιτρέπεται να νοθεύουν την θρησκευτική ουδετερότητα, αφού εδώ πρόκειται για προστασία ατοµικών δικαιωµάτων, άρα για προστασία και έναντι πλειοψηφιών 30. Η θρησκευτική ουδετερότητα δεν σηµαίνει βέβαια ότι δεν πρέπει να υπάρχει αµοιβαίος σεβασµός και φιλική συνεργασία ανάµεσα στην Εκκλησία και την Πολιτεία, ούτε ότι δεν θα υπάρχει σεβασµός στις παραδόσεις και εν γένει στην ιστορική διάσταση του θέµατος, στον βαθµό όµως που δεν θίγει τα ανθρώπινα δικαιώµατα. Η θρησκευτική ουδετερότητα διασφαλίζει και εγγυάται πλήρως τη θρησκευτική ελευθερία. Αυτό σηµαίνει ότι ο καθένας µπορεί να θρησκεύεται µε τον τρόπο και την ένταση που θέλει, ασκώντας ακριβώς τη θρησκευτική του ελευθερία. Είναι εποµένως διαστρέβλωση της πραγµατικότητας το λεγόµενο ότι οι υποστηρικτές της θρησκευτικής ουδετερότητας του Κράτους δήθεν θέλουν αποθρησκευτικοποίηση της κοινωνίας. Σε όλες τις προηγµένες χώρες ισχύει η θρησκευτική ουδετερότητα. 30 Εφηµερίδα on line Το Βήµα, Σταθόπουλος Μ., «Θρησκευτική ουδετερότητα», 04/05/2008 [17]

19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε ΓΑΜΟΣ ΑΛΛΟΘΡΗΣΚΩΝ Ένα από τα θέµατα που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τη µελέτη της θρησκευτικής ελευθερίας είναι η διαπλοκή της µε τον θεσµό του γάµου. Ο γάµος µεταξύ ατόµων διαφορετικών θρησκευτικών πεποιθήσεων αποτελούσε κάποτε ταµπού όχι µόνο για την κοινωνία αλλά και για το δίκαιο, το οποίο άλλωστε προσαρµόζεται στις εκάστοτε κοινωνικές µεταβολές. 1. Παλαιά ρύθµιση και συνταγµατικότητα αυτής Το άρθρο 1353 Α.Κ. απαγόρευε τον γάµο χριστιανού µε αλλόθρησκο. Μια τέτοια απαγόρευση, όπως είναι λογικό, δύσκολα θα µπορούσε να συµβαδίσει µε τις σύγχρονες αντιλήψεις για την θρησκευτική ελευθερία. Οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν αποτελούν συστατικό αντικειµενικό στοιχείο της συζυγικής σχέσης 31, ώστε να επηρεάζεται ο πυρήνας του θεσµού, γι αυτό και δεν είναι συνταγµατικός επιτρεπτός ο περιορισµός του ατοµικού δικαιώµατος στα πλαίσια της συγκεκριµένης σχέσης. Το άρθρο αυτό καταργήθηκε µε το άρθρο 3 του Ν. 1250/ Σύγχρονη ρύθµιση και ερµηνεία της Το θέµα ρυθµίζεται πλέον από το άρθρο 1371 Α.Κ., σύµφωνα µε το οποίο «Προκειµένου για γάµο µεταξύ ετεροδόξων ή µεταξύ ετεροθρήσκων η ιεροτελεστία γίνεται όπως απαιτεί τι δόγµα ή το θρήσκευµα του καθενός από αυτούς που συνέρχονται σε γάµο, αν είναι αναγνωρισµένο στην Ελλάδα.» Όταν λοιπόν οι µελλόνυµφοι είναι ετερόδοξοι ή ετερόθρησκοι η διάταξη επιβάλλει την υποχρέωση της διπλής ιερολογίας για την τέλεση του γάµου δηλαδή της ιερολογίας σύµφωνα µε το δόγµα ή το θρήσκευµα του καθενός αν είναι αναγνωρισµένο στην Ελλάδα. Σύµφωνα δε µε την παρ 3 του άρθρου 1367 Α.Κ. παρέχεται η δυνατότητα στην Εκκλησία να ορίσει προϋποθέσεις για την τέλεση του θρησκευτικού γάµου αυστηρότερες από αυτές που ορίζονται στον Α.Κ. Αλλά και µία ιεροτελεστία αν γίνει 32, κατά το δόγµα ή το θρήσκευµα του ενός ή του άλλου από τα πρόσωπα που τελούν γάµο, ο γάµος δεν είναι ανυπόστατος διότι έχει τηρηθεί ο τύπος της Α.Κ Μικτοί γάµοι 3.1 Ερµηνεία της 1371 Α.Κ. Αν πρόκειται για γάµους µικτούς, δηλαδή για γάµους χριστιανών ορθοδόξων µε χριστιανούς άλλου δόγµατος αρκεί η ιερολογία κατά την θρησκεία του ορθόδοξου δόγµατος και δεν απαιτείται ιερολογία και κατά το άλλο δόγµα διότι η έννοια της διάταξης για την διπλή ιερολογία είναι να πρόκειται για άλλη 31 ηµητρόπουλος Α.,ο.π.,σελ Βαθρακοκοίλης Βασίλειος, Αναλυτική ερµηνεία Αστικού Κώδικα, Σάκκουλας, Αθήνα 2001, σελ 1875 [18]

20 θρησκεία ή δόγµα που έχουν οι µελλόνυµφοι(και οι δύο), εκτός από την ορθόδοξη θρησκεία 33. Για την περίπτωση αµφιβολίας ως προς το δόγµα στο οποίο ανήκει το πρόσωπο έχει αποφανθεί σχετικώς ο Α.Π Κριτική επί της ρύθµισης Το άρθρο 1371 Α.Κ. έχει επικριθεί ως προς την νοµική του ορθότητα. Αποτελεί ατυχές κατάλοιπο των παλαιών ρυθµίσεων και δεν συµβιβάζεται µε τις ισχύουσες διατάξεις 35. Από την στιγµή που οι µελλόνυµφοι µπορούν να επιλέξουν είτε τον θρησκευτικό είτε τον πολιτικό τύπο, εύλογο είναι να µπορούν να επιλέγουν µία µόνο ιερολογία, κατά το θρήσκευµα ή το δόγµα ενός από τους δύο. Προτείνεται λοιπόν τελολογική συστολή της Α.Κ. 1371, ώστε να αρκεί µία µόνο ιερολογία. Άλλωστε, ο συνδυασµός της διάταξης αυτής µε την Α.Κ. 1372, κατά την οποία ο γάµος είναι ανυπόστατος αν δεν έχει τηρηθεί καθόλου ο πολιτικός ή ο θρησκευτικός τύπος, συνηγορεί για το ότι αρκεί µία µόνο ιερολογία. Από τη στιγµή που ο µικτός γάµος ιερολογείται, έστω µόνο κατά τη θρησκεία ή το δόγµα του ενός από τους µελλονύµφους, ο θρησκευτικός τύπος έχει τηρηθεί και, εποµένως, ο γάµος είναι υποστατός και έγκυρος, αφού δεν διαπιστώνεται καθολική ανυπαρξία τύπου, ενώ και η διάταξη του άρθρου 1371 Α.Κ. δεν συγκαταλέγεται ανάµεσα σε εκείνες που η µη τήρησή τους συνεπάγεται ακυρότητα γάµου Γάµοι µουσουλµάνων µε χριστιανούς Σωρεία αντιδράσεων προκάλεσε το 2004 απόφαση του Υπουργείου Εσωτερικών (Φ 97920/201138/ ) µε την οποία κρίνεται παράνοµη η τέλεση γάµων ενώπιον του Μουφτή της Θράκης µεταξύ: Μουσουλµάνου µε µη µουσουλµάνο, Έλληνα πολίτη µε αλλοδαπό, Μουσουλµάνων που διαβιούν εκτός Θράκης. Με τον τρόπο αυτό ακυρώνεται η δυνατότητα τέλεσης µουσουλµανικού γάµου για κατοίκους εκτός Θράκης, καθώς δεν υφίστανται στην Ελλάδα άλλοι εν ενεργεία Μουφτείες. Αποτέλεσµα αυτού είναι ότι ένα σηµαντικό τµήµα µειονοτικών της Θράκης που πλέον κατοικεί εκτός Θράκης και άλλοι, κυρίως πολιτογραφηµένοι, Έλληνες µουσουλµάνοι δεν έχουν τη δυνατότητα τέλεσης µουσουλµανικού γάµου στην Ελλάδα. Η συγκεκριµένη απόφαση θίγει και την ιδιωτική σφαίρα αλλά και την θρησκευτική ελευθερία την οποία και περιορίζει υπέρµετρα Βαθρακοκοίλης Β.,ο.π., σελ Α.Π. 483/59 35 Παπαχρίστου Θανάσης, Εγχειρίδιο Οικογενειακού ικαίου, Σάκκουλας, Αθήνα- Κοµοτηνή 1998, σελ Εφηµερίδα Κοµοτηνής Ο χρόνος, «Φρένο στους γάµους των µουσουλµάνων», 05/03/2004 [19]

21 [20]

22 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΙΕΡΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ 1. Ιερολογία του γάµου και θρησκευτική ελευθερία Πριν την εισαγωγή του Ν. 1250/1982, ο µοναδικός νόµιµος τρόπος για τη σύναψη γάµου ήταν η ιερολογία. Με τον νόµο αυτό παγιώθηκε η άποψη ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν αποτελούν συστατικό στοιχείο του γάµου, εποµένως η ιερολογία ως «µονόδροµος» για το έγκυρο της συµφωνίας του γάµου είναι αντισυνταγµατική. 2. Τύπος του γάµου Η αρχή της τυπικότητας 37 που διατρέχει το οικογενειακό δίκαιο, σε συνδυασµό µε την σοβαρότητα που χαρακτηρίζει τη σύµβαση του γάµου, επιβάλλουν την τήρηση ορισµένου τύπου για την δήλωση των συζύγων ότι συµφωνούν να συνάψουν γάµο. Ο συστατικός αυτός τύπος είναι, πλέον, είτε πολιτικός είτε θρησκευτικός, σύµφωνα µε το διαζευκτικό σύστηµα που καθιέρωσε ο Ν. 1250/1982. Πριν από αυτό, η ιερολογία ήταν ο µοναδικός τρόπος για τη σύναψη του γάµου. Σχετικώς ορίζει το άρθρο 1367 Α.Κ Θρησκευτικός τύπος Σύµφωνα µε το 1367 παρ 1 και 3 Α.Κ. η συµφωνία για τον γάµο δηλώνεται και σε θρησκευτικό λειτουργό οποιουδήποτε θρησκεύµατος ή δόγµατος «γνωστού» στην Ελλάδα ενώ το 1371 Α.Κ χρησιµοποιεί τον όρο «αναγνωρισµένο» θρήσκευµα ή δόγµα. Αν δεν θεωρηθούν ισοδύναµοι οι δύο όροι, θα πρέπει να κριθεί επικρατέστερος ο όρος της Α.Κ γιατί είναι, βάσει του Ν. 1250/1982, πιο πρόσφατη από την Α.Κ Η ιερολογία γίνεται µε βάση τους κανόνες του θρησκεύµατος ή δόγµατος κατά το τυπικό του οποίου γίνεται η τελετή, αρκεί, βεβαίως, να µην έρχονται σε αντίθεση µε τα χρηστά ήθη ή την δηµόσια τάξη. Με την επιφύλαξη λοιπόν της δηµόσιας τάξης, η παραποµπή του Αστικού Κώδικα σε εκκλησιαστικούς κανόνες παρέχει την δυνατότητα σε κάθε γνωστή θρησκευτική κοινότητα να καθορίσει τους ειδικότερους όρους για την έγκυρη τέλεση του γάµου Κωλύµατα γάµου και θρησκευτική ελευθερία Ειδικά για την Ορθόδοξη Εκκλησία η παραποµπή αυτή µπορεί να οδηγήσει στη διατήρηση µόνο για θρησκευτικό τύπο, κωλυµάτων γάµου τα οποία έχουν πλέον καταργηθεί µε τον Ν. 1329/ Η Ορθόδοξη Εκκλησία διατηρεί λοιπόν το δικαίωµα να αποκλείσει την ιερολογία σε κληρικούς και µοναχούς, 37 Παπαχρίστου Θ.,ο.π., σελ Βαθρακοκοίλης Β.,ο.π.,σελ Παπαχρίστου Θ.,ο.π.,σελ 42 [21]

23 πνευµατικά τέκνα κλπ, οι οποίοι µπορούν να τελέσουν πολιτικό γάµο. Ειδικά για τους κληρικούς και τους µοναχούς, η Πολιτεία δεν τους αρνείται τη δυνατότητα γάµου, εφόσον αναγνωρίζει και τον πολιτικό γάµο ως ισοδύναµο του θρησκευτικού. Και τα πρόσωπα αυτά λοιπόν, έστω και αν έχουν τις συγκεκριµένες ιδιότητες (π.χ. κληρικός), δεν περιορίζονται νοµικά να συνάψουν νοµικά έγκυρο γάµο. Η Εκκλησία ωστόσο, αρνείται να αναγνωρίσει στην κατηγορία αυτή προσώπων τη δυνατότητα να συνάψουν θρησκευτικώς έγκυρο γάµο. Το Καταστατικό της προβλέπει µάλιστα εκκλησιαστικές ποινές για τις περιπτώσεις αυτές. Σε κάθε περίπτωση, από τη στιγµή που ο πολιτικός γάµος είναι συνταγµατικώς επιτρεπτός, και οι γάµοι όσων υπόκεινται σε θρησκευτικά κωλύµατα, θα πρέπει να θεωρηθούν συνταγµατικοί Πολιτικός γάµος Ρύθµιση Κατά το άρθρο 1367 παρ 1 και 2 Α.Κ. ο γάµος τελείται και µε δήλωση των µελλονύµφων, η οποία γίνεται δηµόσια και πανηγυρικά προς τον ήµαρχο ή Πρόεδρο της Κοινότητας του τόπου όπου τελείται ο γάµος ή προς τον νόµιµο αναπληρωτή του, οι οποίοι συντάσσουν αµέσως σχετική πράξη. Απαιτείται επίσης παρουσία δύο µαρτύρων. Τις λεπτοµέρειες για την τέλεση του πολιτικού γάµου ρυθµίζει ο Ν. 1250/ Ενσωµάτωση στην ελληνική έννοµη τάξη Ο πολιτικός γάµος είναι ο γάµος του ατόµου ως πολίτη, ως µέλους της κοινωνίας πολιτών, όχι ως πιστού κάποιας θρησκευτικής κοινότητας. Καθιερώθηκε για πρώτη φορά µετά τη γαλλική Επανάσταση, στο πλαίσιο χωρισµού Κράτους και Εκκλησίας 40. Στην Ελλάδα, το διαζευκτικό σύστηµα καθιερώθηκε στο πλαίσιο συµβιβασµού ανάµεσα στην ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης και στην ορθόδοξη παράδοση. Έως το 1982 που καθιερώθηκε ο πολιτικός γάµος, δηµιουργούνταν προβλήµατα και ανισότητες για εκείνους οι οποίοι πίστευαν ή είχαν διαφορετική, από την ορθόδοξη, πίστη. Ο θεσµός του πολιτικού γάµου βασίστηκε σε µία γενικότερη επιθυµία του νοµοθέτη να εκσυγχρονίσει το Οικογενειακό ίκαιο 41. Η απόδειξη είναι ότι τον Ν. 1250/1982 ακολούθησε ο Ν. 1329/83 για την εφαρµογή της συνταγµατικής αρχής της ισότητας ανδρών και γυναικών στον Αστικό Κώδικα. Στο πνεύµα του νοµοθέτη δεν ήταν να αντιπαρατεθεί ο πολιτικός στον θρησκευτικό γάµο, απλώς οι µορφές αυτές να συνυπάρχουν παράλληλα και να εξασφαλιστεί η δυνατότητα σε όσους το επιθυµούν να τελέσουν γάµο υπό άλλη µορφή. εδοµένου ότι σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει καθιερωθεί υποχρεωτικός πολιτικός γάµος, υποστηρίζεται µε αντιρρήσεις, ότι θα έπρεπε να ισχύσει το ίδιο και στη χώρα µας, εφόσον τον πολιτικό γάµο αναγνωρίζει η ίδια η Πολιτεία Παπαχρίστου Θ.,ο.π.,σελ Εφηµερίδα on line Ελευθεροτυπία, Ελιζαµπέτα Καζαλόττι-Μπερή Νατάσσα, «Πολιτικός Γάµος», 09/04/ Παπαχρίστου Θ.,ο.π.,σελ 48 [22]

24 2.2.3 Συνταγµατικότητα Από την αρχή της θρησκευτικής ελευθερίας και από το ότι οι θρησκευτικές πεποιθήσεις δεν αποτελούν συστατικό αντικειµενικό στοιχείο της συζυγικής σχέσης, προκύπτει ότι ο πολιτικός γάµος αποτελεί «ισχύον δίκαιο» και ότι σε κάθε περίπτωση ο τύπος του γάµου δεν µπορεί να εµποδίζει την δηµιουργία συζυγικής σχέσης για λόγους αναγόµενους στην θρησκευτική συνείδηση Η πορεία του πολιτικού γάµου στην Ελλάδα Στην κοινωνική πρακτική ο πολιτικός γάµος δεν έχει µεγάλη απήχηση. Οι βαθιές θρησκευτικές ρίζες σε συνδυασµό µε την κοινωνική πίεση δεν έχουν επιτρέψει, ως τώρα, στον θεσµό αυτό να αναπτυχθεί αναλόγως.(1) Σε αυτό συντελεί το γεγονός ότι οι ήµοι δυσχεραίνουν την διαδικασία, αλλά και η ίδια η Εκκλησία η οποία απαγορεύει σε όσους τελούν πολιτικό γάµο να βαφτίσουν και να παντρέψουν άλλα ζευγάρια δρώντας έτσι εκβιαστικά σε βάρος της περιορισµένης διάδοσης του πολιτικού γάµου. Είναι δικαίωµα και καθήκον της πολιτείας να ρυθµίζει τη ζωή των πολιτών της, περιφρουρώντας τα ατοµικά τους δικαιώµατα, όπως είναι δικαίωµα και καθήκον της Εκκλησίας να ρυθµίζει τη ζωή των πιστών της 43. Και στις δύο περιπτώσεις η κάθε πηγή εξουσιών οφείλει να σέβεται τα όρια των αρµοδιοτήτων της και µην παραγνωρίζει το γεγονός ότι λόγω της λαϊκής κυριαρχίας η Πολιτεία είναι η τελική πηγή κάθε εξουσίας, στηριζόµενη πάντοτε στο Σύνταγµα Γάµος χιλιαστών (Μαρτύρων του Ιεχωβά) Ορισµένες δικαστικές αποφάσεις αρνούνται στους χιλιαστές τον χαρακτήρα της «γνωστής» θρησκείας. Η πλειονότητα των δικαστικών αποφάσεων όµως δέχεται ότι οι χιλιαστές αποτελούν «γνωστή» θρησκεία µε φανερές δοξασίες και διδασκαλίες. Οι χιλιαστές ή σπουδαστές της Γραφής ή Μάρτυρες του Ιεχωβά, αρνούµενοι την θεότητα του Ιησού Χριστού και το τριαδικό δόγµα Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύµατος, θεωρούν ότι η µεταθανάτια κρίση και ακολούθως η αθανασία της ψυχής είναι δηµιουργήµατα των θεολόγων και των επισκόπων Γάµος οµοφύλων Ο γάµος αποτελεί µια σύµβαση του αστικού δικαίου µε έντονα τα προσωπικά στοιχεία, γι αυτό και διαφορετική από τις υπόλοιπες αστικές συµβάσεις, µε κύρια χαρακτηριστικά την ελεύθερη βούληση σύναψης και την δυνατότητα λύσης της 45. Ο θρησκευτικός χαρακτήρας του γάµου επιβιώνει σε όλες τις θρησκείες, ένα κοσµικό και θρησκευτικά ουδέτερο συνταγµατικό κράτος, 43 Εφηµερίδα on line Καθηµερινή, Κουµάντος Γεώργιος, «Στα εικοσάχρονα του πολιτικού γάµου», 14/07/ Νοµικό Βήµα, Πρωτοδικείο Βέροιας, 174/1972, σελ Παπαδοπούλου Λίνα, µελέτη on line, Αναθεώρηση, 27/02/2006, σελ 1 [23]

25 οφείλει, ωστόσο να συνδέει τις νοµικές συνέπειες του γάµου µε την πολιτικήνοµική και όχι θρησκευτική σύναψή του. Σε κάποιες χώρες (Ολλανδία, Βέλγιο) έχει αφαιρεθεί ένα σηµαντικό στοιχείο του ορισµού του γάµου, η διαφορετικότητα των φίλων. Ο γάµος των οµοφύλων εγείρει έντονο προβληµατισµό και συγκεντρώνει πολλές απόψεις. Κατά µία πρώτη άποψη, σαφώς στηριζόµενη σε ηθικολογικές και θρησκευτικές αξιωµατικές παραδοχές, ο γάµος είναι κάτι το ιερό ενώ η νοµιµοποίηση µιας τέτοιας «ανωµαλίας» θα έδινε το ελεύθερο για καταχρήσεις από τους οµοφύλους. Μια τόσο αντιδραστική άποψη δεν µπορεί παρά να συναντήσει αντίλογο: δεν είναι δυνατόν σε µια ευνοµούµενη κοινωνία οι σεξουαλικές επιλογές να οδηγούν σε κοινωνική αποµόνωση και περιθωριοποίηση. Από την άλλη, η αποδοχή του ιερού χαρακτήρα του γάµου µε θρησκευτικούς όρους δεν αφορά µια κοσµική Πολιτεία αλλά ένα θεοκρατικό κράτος. Κατά µια δεύτερη άποψη, περισσότερο ανταποκρινόµενη στην πραγµατικότητα, θα έπρεπε να υπάρχει νοµική αναγνώριση του δεσµού οµοφύλων, όχι όµως και γάµος. Η νοµική αναγνώριση θα έλυνε οπωσδήποτε πρακτικά προβλήµατα φορολογικής και κληρονοµικής φύσεως, το να µην συνάπτεται γάµος όµως, ασφαλώς λόγω της µη ικανότητας των οµοφύλων για τεκνοποίηση, δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι συµβαδίζει µε την αρχή της ισότητας. Κατά µία τρίτη άποψη, την πλέον φιλελεύθερη,ο γάµος των οµοφύλων θα έπρεπε να θεσµοθετηθεί. Ο γάµος αφορά στην ελεύθερη βούληση συµβίωσης δύο ανθρώπων που επιθυµούν να συνδέσουν τις ζωές τους, για όσο διάστηµα τους ενώνουν δεσµοί αγάπης και αλληλεγγύης. Συνεπώς, µια τέτοια σχέση µπορεί να υπάρξει ανεξαρτήτως φύλου. Η αντίρρηση από τους συντηρητικούς είναι ότι ο γάµος υπήρξε πάντα ετερόφυλος και ότι δεν µπορούµε να αλλάξουµε τις παραδόσεις. Με τη θεσµοθέτηση του γάµου οµοφύλων διευρύνεται το δικαίωµα του γάµου για περισσότερα άτοµα. Είναι προφανές ότι η αναγνώριση περισσότερων δικαιούχων ενός δικαιώµατος κάνει µια πολιτική πιο εξισωτική και αφαιρεί προνόµια από τους κατέχοντες το δικαίωµα. Οι αποκλεισµοί ωστόσο, δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν ως συνταγµατικό επιχείρηµα. Είναι απλώς πολιτικό, στο βαθµό που στηρίζεται και στηρίζει τους κοινωνικούς και πολιτικούς αποκλεισµούς. Η συµπεριληπτική ισότητα στην απόλαυση των δικαιωµάτων αποτελεί διακύβευµα και αιτούµενου του πολιτικού φιλελευθερισµού και ως τέτοιο είναι αναµενόµενο να συναντάει την αντίθεση των συντηρητικών ιδεών και ιδεοληψιών. Μία ακόµη πρόταση δικαστικού ακτιβισµού 46, είναι ότι δεν χρειάζεται καν να θεσµοθετηθεί γάµος οµοφύλων, καθώς πουθενά στο νόµο δεν αναφέρεται η διαφορά του φύλου ως προϋπόθεση σύναψης γάµου και άρα αρκεί µία σύµφωνη µε το Σύνταγµα ερµηνεία του νόµου για να συναφθεί γάµος οµοφύλων ατόµων. Η συνταγµατική επιταγή αναγνώρισης γάµων οµοφύλων αποτελεί απόρροια της αρχής της ισότητας των φίλων στη σύγχρονη εκδοχή 46 Παπαδοπούλου Λίνα, ο.π.,σελ 3 [24]

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης»

ΕΡΓΑΣΙΑ. «Το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξίας, ως γενικής συνταγµατικής αρχής της ελληνικής έννοµης τάξης» Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών Σχολή Νοµικών, Οικονοµικών και Πολιτικών Επιστηµών Τµήµα Νοµικής, Τοµέας ηµοσίου ικαίου ----------------------------------------------------- Μεταπτυχιακό ίπλωµα

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η :

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 4 η : ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 4 4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Σχολιασµός της υπ αριθµ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ 6 η : ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ Ι ΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 10 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1948 ΠΡΟΟΙΜΙΟ Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη

28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη 28/5/2010 Αριθµ. Πρωτ.: ***/2009 Ειδ. Επιστήµονας : Μ. Μπλιάτη Κύριο Μιχάλη Κοντογιάννη Ειδικό Γραµµατέα Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης Υπουργείο Παιδείας, ια Βίου Μάθησης και Θρησκευµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας

Ν.1850 / 1989. Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας Ν.1850 / 1989 Κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη της Τοπικής Αυτονοµίας ΑΡΘΡΟ 1 (Πρώτο) Κυρώνεται και έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγµατος ο Ευρωπαϊκός Χάρτης της Τοπικής Αυτονοµίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Εργασιακά Θέματα. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Εργασιακά Θέματα Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη Ιούλιος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Καταχρηστική καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου εκ μέρους του εργοδότη

Διαβάστε περισσότερα

Τί πρέπει να προσέχει κανείς σε µια σύµβαση έκδοσης έργου σε ψηφιακό περιβάλλον; ΜΑΡΙΑ ΑΦΝΗ ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΥ,.Ν. ΙΚΗΓΟΡΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΟΠΙ 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΥΠΠΟΤ Μερικά νούµερα αντί εισαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 29 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 37 2. Σχέση με επιείκεια... 40 3. Σχέση με ηθική... 42 ΠΗΓΕΣ - ΙΣΧΥΣ - ΑΣΦΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα.

Κάθε πότε γίνονται εκλογές; Κάθε τέσσερα χρόνια, εκτός αν η Βουλή διαλυθεί νωρίτερα. Τι πρέπει να γνωρίζω για τη Βουλή Τι είναι η Βουλή; Είναι συλλογικό πολιτικό όργανο που αντιπροσωπεύει τον λαό. Αναδεικνύεται µε την ψήφο του εκλογικού σώµατος, δηλαδή όλων των ελλήνων πολιτών που έχουν

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ. Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ ΔΙΚΑΙΟ Δίκαιο είναι το σύνολο των ετερόνομων κανόνων που ρυθμίζουν με τρόπο υποχρεωτικό την κοινωνική συμβίωση των ανθρώπων. 1.1.Χαρακτηριστικά του Δικαίου Ετερόνομοι κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «Οργάνωση της νομικής μορφής των θρησκευτικών κοινοτήτων και των ενώσεων τους στην Ελλάδα»

ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «Οργάνωση της νομικής μορφής των θρησκευτικών κοινοτήτων και των ενώσεων τους στην Ελλάδα» ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «Οργάνωση της νομικής μορφής των θρησκευτικών κοινοτήτων και των ενώσεων τους στην Ελλάδα» Άρθρο 1 Έννοια Θρησκευτικής Κοινότητας Θρησκευτική κοινότητα είναι ικανός αριθμός φυσικών προσώπων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ)

Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Η ΑΡΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ 1. ΟΙ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΠΕΡΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ) Σύμφωνα με το άρθρο 19 του ελληνικού Συντάγματος: "1. Το απόρρητο των

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Σχέδιο Νόμου Για την ενσωμάτωση της οδηγίας «2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου της 20 ης Οκτώβριου 2010 σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 1. Ταυτότητα, Παιδική Ηλικία, Ελευθερία Έκφρασης. Άρθρο 1 : Ορισμός του Παιδιού Άρθρο 7 : Όνομα και εθνικότητα Άρθρο 8 : Κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, LL.M., Υπ. Δ.Ν. ΕΝΟΤΗΤΑ : «ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ-ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ» - 1 - Οι δημόσιοι υπάλληλοι περαιτέρω οφείλουν να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4 16.12.2004 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 310/261 7. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΣΥΛΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΑ ΥΨΗΛΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ, ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι, σύμφωνα με το άρθρο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις»

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ. Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ - ΠΡΟΣΘΗΚΗ Στο σ/ν «Μεταρρυθµίσεις ποινικών διατάξεων, κατάργηση των καταστηµάτων κράτησης Γ τύπου και άλλες διατάξεις» Θέµα: Τροποποίηση άρθρου 200 Α Κώδικα Ποινικής ικονοµίας Α. Αιτιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ... 2 1. Η έννοια της μεταβολής του προσώπου του εργοδότη... 2 Πηγές... 7 Συντακτική ομάδα... 7 1 ΜΕΤΑΒΟΛΗ (ΑΛΛΑΓΗ) ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ

ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΑΙΜΗΤΟΜΟ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ Προπυλαίων 7, 11742 Αθήνα Τηλ/fax: 210 9239913 - email:pesa@pesa.com.gr, - http:www.pesa.gr Αθήνα 3 7 2014 Αριθμ. Πρωτ.:2140 Προς: Όλα τα μέλη ΔΡΟΥΜΕ ΣΥΛΛΟΓΙΚΑ ΑΚΥΡΩΝΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ «ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑΣ» Α. Γενικό μέρος 1. - Αποτελεί σταθερή επιλογή της Ελληνικής δημοκρατικής Πολιτείας η ουσιαστική προώθηση της ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Αθήνα, 3 Φεβρουαρίου 2005 Αριθ.Πρωτ.: 893 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΑΡ. 1 /2005 Η Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, συνήλθε μετά από πρόσκληση του Προέδρου της σε τακτική συνεδρίαση την 2α Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: «ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Άρθρο 1. Γενικές Αρχές 1.1 Ο Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικός Κανονισμός (εφεξής Κώδικας Δεοντολογίας) περιέχει τις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Διευκρινήσεις σχετικά με το ωράριο των εκπαιδευτικών»

ΘΕΜΑ: «Διευκρινήσεις σχετικά με το ωράριο των εκπαιδευτικών» ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΔΟΕ ΘΕΜΑ: «Διευκρινήσεις σχετικά με το ωράριο των εκπαιδευτικών» Σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν.1566/1985 και συγκεκριμένα με την παράγραφο 7 (όπως αυτή αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 3 του άρθρου

Διαβάστε περισσότερα

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν.

Έξοδα κηδείας αποτέφρωση διάθεση του σώµατος µετά θάνατον ελεύθερη ανάπτυξη προσωπικότητας άρθρο 5 παρ. 1 Σ άρθρο 32 Α.Ν. ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΡΙΘΜ. ΠΡΩΤ: ****/2003 Καταβολή από το ΙΚΑ εξόδων κηδείας που ολοκληρώνεται µε αποτέφρωση Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Μαρία Μητροσύλη Ειδική Επιστήµονας: Κωνσταντίνα Πρεβεζάνου Λέξεις-

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης»

στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ στο σχέδιο νόµου «Κύρωση του Πρωτοκόλλου για τα Προνόµια και τις Ασυλίες του Κέντρου Επιβολής Νόµου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης» Προς τη Βουλή των Ελλήνων Το εν θέµατι Πρωτόκολλο υπογράφηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΟΝΕΑ ΤΕΚΝΟΥ ( 1520 Α.Κ. )

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΟΝΕΑ ΤΕΚΝΟΥ ( 1520 Α.Κ. ) ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Καθηγητής: Ανδρέας ηµητρόπουλος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΓΟΝΕΑ ΤΕΚΝΟΥ ( 1520 Α.Κ. ) ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ήµητρα Μελεσανάκη Α.Μ.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτημα τρίτο (βαθμοί 2) Να απαντήσετε αιτιολογημένα εάν η εκχώρηση είναι υποσχετική και αιτιώδης σύμβαση.

Ζήτημα τρίτο (βαθμοί 2) Να απαντήσετε αιτιολογημένα εάν η εκχώρηση είναι υποσχετική και αιτιώδης σύμβαση. Γενικό Ενοχικό Δίκαιο Έκτακτη εξεταστική περίοδος Ιουνίου 2014 Καθηγήτρια Κ.Δ.Παντελίδου Ζήτημα πρώτο (βαθμοί 6) Ο ιδιοκτήτης συνεργείου αυτοκινήτων Α ανέλαβε την υποχρεώση να τοποθετήσει με αμοιβή ένα

Διαβάστε περισσότερα

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ ΓΕΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ ΤΟΥ Ι ΙΩΤΙΚΟΥ ΒΙΟΥ 2Α. ΑΡΧΑΪΚΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ Ο ακριβής προσδιορισµός της έννοιας της «ιδιωτικής ζωής» εµφανίζεται ιδιαίτερα δυσχερής. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ιδιωτική ζωή, εξεταζόµενη υπό ευρεία έννοια, περιλαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1259/2010 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 20ής Δεκεμβρίου 2010 για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών

Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών Συντάκτης: Ομάδα Καθηγητών 1. Το Εμπορικό Δίκαιο: α) αναφέρεται στις αγοραπωλησίες μεταξύ των ανθρώπων. β) αναφέρεται στις αγοραπωλησίες εμπορευμάτων μεταξύ εμπόρων γ) ρυθμίζει τις εμπορικές σχέσεις και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 14/2013/Β. (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Προς: 1) Κύριο *** *** Κοινοποίηση:

ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 14/2013/Β. (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Προς: 1) Κύριο *** *** Κοινοποίηση: Διαμεσολάβηση 14/2013/Β Σελίδα 1 Ι. Εξελίξεις σχετικές με την καταγγγελία ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ 14/2013/Β (Άρθρο 77 παρ. 3 Ν.3852/2010) Προς: 1) Κύριο *** *** 2) Διεύθυνση Aστικής Κατάστασης Κυρία Π.Ρούμπου, Διευθύντρια

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 3: Οι νόμοι στην πορεία της ζωής μας Ιστοριογραμμή.

Εργαστήρι 3: Οι νόμοι στην πορεία της ζωής μας Ιστοριογραμμή. Εργαστήρι 3: Οι νόμοι στην πορεία της ζωής μας Ιστοριογραμμή. Η ιστοριογραμμή (ή γραμμή του χρόνου) αποτελεί εργαλείο καταγραφής γεγονότων σε χρονολογική σειρά, πολύ χρήσιμο για το μάθημα της Ιστορίας.

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 22 ΠΑΡ. 1-4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 22 ΠΑΡ. 1-4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΙΠΛΩΜΑ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ 2003-2004 ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΤΟ ΙΚΑΙΩΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ. Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ. Σου/της.

ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ. Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ. Σου/της. ΕΝΩΠΙΟΝ ΣΟΤ ΤΠΟΤΡΓΕΙΟΤ ΠΟΛΙΣΙΜΟΤ, ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΘΡΗΚΕΤΜΑΣΩΝ Δια της ΔΙΕΤΘΤΝΗ.. /ΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΤΗ.. Σμήμα Διοικητικών Θεμάτων ΕΝΣΑΗ Σου/της. του, κατοίκου..., οδός. αριθμός.., τηλ... ΚΑΣΑ Του προσωρινού Ενιαίο

Διαβάστε περισσότερα

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης

94/14.04.2014) προστασίας και αξιοποίησης Άρθρο 23 του 94/14.04.2014) ν. 4258/2014 Ακίνητα του Δημοσίου Περιφερειακών Πάρκων προστασίας και αξιοποίησης (ΦΕΚ Α Δημιουργία περιβαλλοντικής 1. Ακίνητα που ανήκουν κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή

Διαβάστε περισσότερα

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ

βιβλίου. ββ ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ Τεχνολογική προστασία & ψηφιακή διαχείριση του βιβλίου. ββ Τετάρτη 19 Ιανουαρίου 2011, EKEBI Ευαγγελία Βαγενά, ΔΝ, DEA ικηγόρος-επιστημονική συνεργάτης ΟΠΙ vagena@dsa.gr Από τον Γουτεμβέργιο ως τον Bill

Διαβάστε περισσότερα

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη

Ποια δικαιώματα προκηρύσσονται στην Οικουμενική Διακήρυξη Σελίδα 1 Ενεργοί Δεσμοί (links) Τοποθετήστε τον κέρσορα σε οποιαδήποτε λέξη των δικαιωμάτων (με γαλάζιο χρώμα) που προκηρύσσονται και πιέστε το πλήκτρο του ποντικιού. Αμέσως θα μεταβείτε στο πλήρες κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας

Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας Κύκλος Κοινωνικής Προστασίας ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέµα: Η Α ΥΝΑΜΙΑ ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ ΗΛΩΣΕΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΩΣ ΛΟΓΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Αστική Ευθύνη του ηµοσίου

Η Αστική Ευθύνη του ηµοσίου ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Η Αστική Ευθύνη του ηµοσίου ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2003-2004 Η ΕΞΑΜΗΝΟ, ΚΛΙΜΑΚΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΘΕΜΑ:«ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ- ΤΕΚΝΩΝ»

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΘΕΜΑ:«ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ- ΤΕΚΝΩΝ» ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΘΕΜΑ:«ΠΡΟΣΗΛΥΤΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ- ΤΕΚΝΩΝ» Επιβλέπων καθηγητής: ΑΝ ΡΕΑΣ Γ. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Επιµέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας.

Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας. 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: Ι. Δέσμευση της Διοίκησης. 1. Αρχές. 2. Βασικοί άξονες. ΙΙ. Αρχές επαγγελματικής συμπεριφοράς. 1. Σύγκρουση συμφερόντων. 2. Προστασία περιουσιακών στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση

ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση ΦΠΑ στην ιδιωτική εκπαίδευση Συνέπειες νομοθετικό πλαίσιο, (Εθνικό Κοινοτικό) Το ΕΘΝΙΚΟ και ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ νοµοθετικό πλαίσιο. I. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Α. Ο Ν. 2859/2000, όπως τροποποιήθηκε με το νόμο 4336/2015 και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις.

ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ. 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΙ 1. Ν. 1667/1986,Αστικοί συνεταιρισμοί και άλλες διατάξεις. Αρ. 1 1. Αστικός συνεταιρισμός είναι εκούσια ένωση προσώπων με οικονομικό σκοπό, η οποία, χωρίς να αναπτύσσει δραστηριότητες αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/953-2/06-08-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 94/2015

Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/953-2/06-08-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 94/2015 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 06-08-2015 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/953-2/06-08-2015 Α Π Ο Φ Α Σ Η 94/2015 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνήλθε, µετά από πρόσκληση του

Διαβάστε περισσότερα

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος

Administrative eviction act and right to a prior hearing: observations on Naxos Court 27/2012 judgment. Αθανάσιος Παπαθανασόπουλος Πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής από δασική έκταση και δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης του διοικουμένου: παρατηρήσεις επί της απόφασης 27/2012 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Νάξου Administrative eviction act

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντακτική ομάδα ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ... 2 1. Συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου και αορίστου χρόνου... 2 1.1 Σύμβαση εργασίας αορίστου χρόνου... 3

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 ΠΕΡΙ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΑΡΑΠΟΝΩΝ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΩΝ ΑΝΑΦΟΡΩΝ Άρθρο 1801 : Γενικές διατάξεις περί υποβολής παραπόνων. 1. Κάθε στρατιωτικός του Π.Ν. έχει το δικαίωµα να υποβάλει παράπονο σύµφωνα µε τις διατάξεις

Διαβάστε περισσότερα

1389 21 Δεκεμβρίου, 2006 ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ [ΑΡΤΕΜΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΩΤΙΟΥ, Δ/στές] ROSE ΔΑΜΤΣΑ, v. ΠΕΤΡΟΥ ΔΑΜΤΣΑ (Αρ.

1389 21 Δεκεμβρίου, 2006 ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ [ΑΡΤΕΜΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΩΤΙΟΥ, Δ/στές] ROSE ΔΑΜΤΣΑ, v. ΠΕΤΡΟΥ ΔΑΜΤΣΑ (Αρ. 1389 21 Δεκεμβρίου, 2006 ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ [ΑΡΤΕΜΗΣ, ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ, ΦΩΤΙΟΥ, Δ/στές] ROSE ΔΑΜΤΣΑ, v. ΠΕΤΡΟΥ ΔΑΜΤΣΑ (Αρ. 2), (2006) 1Β Α.Α.Δ 1389 Εφεσείουσα-Αιτήτρια, Εφεσιβλήτου-Καθ ου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΘΕΜΑ: Νομική αξιολόγηση των διατάξεων του σχεδίου νόμου για τις προτεινόμενες «Ρυθμίσεις για την εξυγίανση του Ειδικού Λογαριασμού του άρθρου 40 ν. 2773/1999 και λοιπές διατάξεις»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α.

ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ. Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Η Ι ΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΓΡΥΠΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ Α.Μ. 1340200300085

Διαβάστε περισσότερα

«Θεσμός εξασφάλισης των επενδυτών και υποστήριξης της αξιοπιστίας της αγοράς των επενδυτικών υπηρεσιών»

«Θεσμός εξασφάλισης των επενδυτών και υποστήριξης της αξιοπιστίας της αγοράς των επενδυτικών υπηρεσιών» «Θεσμός εξασφάλισης των επενδυτών και υποστήριξης της αξιοπιστίας της αγοράς των επενδυτικών υπηρεσιών» Μέλος του «Συνεγγυητικού Κεφαλαίου Εξασφάλισης Επενδυτικών Υπηρεσιών» Η προστασία των επενδυτών και

Διαβάστε περισσότερα

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών

Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Συντάκτης: Κοντάκος Ηλίας, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Ιδ. Δικαίου Παν/μίου Αθηνών 1. Έννοια και διακρίσεις των νομικών προσώπων Νομικό πρόσωπο είναι ένωση προσώπων ή σύνολο περιουσίας που επιδιώκει ή εξυπηρετεί

Διαβάστε περισσότερα

Η αρχή της καλής πίστης. στο ελληνικό δικαιίκο σύστηµα

Η αρχή της καλής πίστης. στο ελληνικό δικαιίκο σύστηµα Καθηγητής: ηµητρόπουλος Ανδρέας Μάθηµα: Εφαρµογές ηµοσίου δικαίου Η αρχή της καλής πίστης στο ελληνικό δικαιίκο σύστηµα Νίκη Παπακωνσταντίνου Αριθµός Μητρώου: 13401 99900 432 Τηλέφωνα επικοινωνίας: 210.6633729

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ

ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΩΝΤΑΣ ΣΧΕΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΕΜΠΙΣΤΕΥΟΜΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΕΛΕΓΧΩ ΕΠΩΦΕΛΟΥΜΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΩ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΩ ΣΕΒΟΜΑΙ ΣΤΗΡΙΖΩ ΑΝΑΠΤΥΣΣΩ ΕΝΙΣΧΥΩ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΩ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Απόρριψη αιτήµατος χορήγησης θεώρησης εισόδου σε µέλος οικογένειας Έλληνα και γενικότερα ζητήµατα λειτουργίας του Γενικού Προξενείου Μαριούπολης

ΘΕΜΑ: Απόρριψη αιτήµατος χορήγησης θεώρησης εισόδου σε µέλος οικογένειας Έλληνα και γενικότερα ζητήµατα λειτουργίας του Γενικού Προξενείου Μαριούπολης Αθήνα, 23 Μαρτίου 2011 Αρ. Πρωτ. Φ. ***/1/2010 Πληροφορίες: Μαρία Βουτσίνου ήµητρα Μυτιληναίου Τηλ: 210 7289609, 803 Φαξ: 210 7289643 Προς Πρέσβη της Ελλάδας στην Ουκρανία Greek Embassy in Ukraine 10 Panfilovtsev

Διαβάστε περισσότερα

β) το µοναδικό «κριτήριο» διορισµού πολύτεκνου οικονοµολόγου σε ηµόσιο Σχολείο και µάλιστα της επιλογής του είναι ΜΟΝΟΝ η υποβολή σχετικής

β) το µοναδικό «κριτήριο» διορισµού πολύτεκνου οικονοµολόγου σε ηµόσιο Σχολείο και µάλιστα της επιλογής του είναι ΜΟΝΟΝ η υποβολή σχετικής ΟΤΑΝ Η ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΤΩΝ ΛΙΓΩΝ ΕΧΕΙ ΩΣ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΥΗΜΕΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΛΩΝ Α) ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ Με αφορµή την ανακοίνωση των µεταθέσεων του 2009 στον κλάδο των οικονοµολόγων

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας.

Θέµα: Προτάσεις Νόµου για ποσόστωση στην εργοδότηση που εκκρεµούν στην Επιτροπή σας. 20 Ιουνίου, 2007 Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων Βουλής των Αντιπροσώπων, Βουλή των Αντιπροσώπων, Λευκωσία. Κύριε Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι Μέλη της Επιτροπής, Θέµα: Προτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΤΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ Γ. ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ: ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΆΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΆΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΆΔΕΙΑ ΓΑΜΟΥ Α) Μεταξύ Ελλήνων και ορθοδόξων Χριστιανών Απαιτούνται τα εξής έγγραφα: α) πιστοποιητικό αγαμίας του Γαμπρού, β)πιστοποιητικό αγαμίας της Νύφης το πιστοποιητικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3851, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 1997 ΜΕΧΡΙ 2004

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.3851, 30/4/2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 1997 ΜΕΧΡΙ 2004 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΤΡΑΠΕΖΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 1997 ΜΕΧΡΙ 2004 Για σκοπούς εναρμόνισης με την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τίτλο - «Οδηγία 2001/24/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα

Πηνελόπη Παναγιωτοπούλου. Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος

Πηνελόπη Παναγιωτοπούλου. Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ Πηνελόπη Παναγιωτοπούλου Καθηγητής: Ανδρέας Γ. ηµητρόπουλος Β Εξάµηνο 2006 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν

Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν Π Ι Ν Α Κ Α Σ Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Ω Ν 1. Γενικοί Οροι Ασφάλισης 2. Γενικοί Οροι Ασφαλιστηρίων Συµβολαίων 3. Ασφάλιση Αστικής Ευθύνης έναντι Τρίτων 3.1 Ειδικοί όροι 3.2 Αντικείµενο ασφάλισης 3.3 Ορια αποζηµίωσης

Διαβάστε περισσότερα

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001»

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» 05/09/2005 Αριθµ. Πρωτ.: *****/2005 ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ «Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

1. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

1. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1. ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Είναι γενικά αποδεκτό ότι το Σύνταγμα περιλαμβάνει κανόνες, οι οποίοι ρυθμίζουν αφενός την οργάνωση και την άσκηση της κρατικής εξουσίας και αφετέρου, τις σχέσεις μεταξύ πολιτείας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΙΚΑΙΟΥ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρµογή των κανόνων δικαίου συνιστά σε πρώτο επίπεδο η ερµηνεία τους προκειµένου να διακριβωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων

Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Χάρτα αυτοδέσμευσης κοινωνικής ευθύνης και λογοδοσίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Ποιοι είμαστε Οι διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσυπογράφουμε τον Καταστατικό Χάρτη Αυτοδέσμευσης Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα