Δεύτερο Μέρος Η συνέντευξη στον Τύπο και την τηλεόραση. Κοινωνία και πολιτική: Η δεξίωσή τους στην έντυπη συνέντευξη και την τηλεοπτική συνομιλία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δεύτερο Μέρος Η συνέντευξη στον Τύπο και την τηλεόραση. Κοινωνία και πολιτική: Η δεξίωσή τους στην έντυπη συνέντευξη και την τηλεοπτική συνομιλία"

Transcript

1 Δεύτερο Μέρος Η συνέντευξη στον Τύπο και την τηλεόραση Κοινωνία και πολιτική: Η δεξίωσή τους στην έντυπη συνέντευξη και την τηλεοπτική συνομιλία

2

3 Μορφές αφήγησης σε έντυπες πολιτικές συνεντεύξεις Μα ρ ι α Κακ α β ο υ λ ι α 1. Εισαγωγή Η πολιτική συνέντευξη κατέχει αναμφίβολα σημαντική θέση στο σύγχρονο πολιτικό γίγνεσθαι, όντας υπεύθυνη για την παραγωγή πολιτικού λόγου και διαλόγου που διαχέεται ευρύτατα (Clayman & Whalen 1989).1 Ως είδος μιντιακά διαμεσολαβημένου θεσμικού λόγου συμβάλλει στη δυναμική αναπαράσταση ιδεολογικοπολιτικών θέσεων και αντιθέσεων (Harris 1991) και αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα δημόσιας έκθεσης των πολιτικών. Ταυτόχρονα, συνιστά πεδίο διαδραστικής επαφής και αμοιβαίας επιρροής μεταξύ πολιτικής και μέσων ενημέρωσης (Ekström 2001 Bell & van Leeuwen 1994), με σημαντικό τρίτο μέλος το κοινό, το οποίο αποτελεί και τον στόχο της πειθούς που ασκείται στη δημόσια σφαίρα (Βlum-Kulka 1983 Heritage 1985). Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική συνέντευξη ανανεώνεται με νέες ειδολογικές ποικιλίες,2 καθώς ο λόγος των μέσων ενημέρωσης αναπροσανατολίζεται ολοένα και πιο συχνά στην ανάμειξη ενημέρωσης και ψυχαγωγίας με προφανή στόχο την έλξη της προσοχής του κοινού. Η πολιτική συνέντευξη, αλλά και η συνέντευξη οποιασδήποτε μορφής, συνιστά ένα επικοινωνιακό γεγονός που χαρακτηρίζεται από υψηλή συμβατικοποίηση και σημαντική κοινωνική επιρροή. Aν και πρόκειται για εκμαιευόμενο συνομιλιακό λόγο που ορίζεται από σχεδόν ανελαστικούς κανόνες, εντούτοις δεν εκλαμβάνεται από τα ακροατήρια ως κατασκευή αλλά, αντίθετα, έχει φυσικοποιηθεί (Wolfson 1976). Πιο συγκεκριμένα, η πολιτική συνέντευξη συνιστά μια μορφή θεσμικής συνομιλίας με συμβάσεις και προϋποθέσεις γνωστές εκ των προτέρων στους συνομιλητές (Heritage 1985). Κυρίως, όμως, διέπεται από μια προκαθορισμένη δομή με σαφώς οριοθετημένους τους ρόλους των συμμετεχόντων: ο συνεντευκτής διαθέτει απόλυτη εξουσία πάνω στο εκτυλισσόμενο συμβάν λόγου, με την έννοια ότι αυτός θέτει τις ερωτήσεις και εισάγει τα προς συζήτηση θέματα, αυτός ορίζει το πεδίο των απαντήσεων, αυτός ανοίγει και κλείνει μια συνέντευξη, ενώ ο πολιτικός γνωρίζει ότι αναμένεται από εκείνον να συνεργαστεί, κυρίως απαντώντας στις ερωτήσεις του δημοσιογράφου. Αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα του δημοσιο- 1 Για τον ορισμό της έννοιας του πολιτικού λόγου βλ. ενδεικτικά Wilson (2001) Chilton & Schäffner (2002). 2 Confrontainment, politainment κ.ά., είναι μερικοί από τους (δυσμετάφραστους) όρουςαμαλγάματα που έχουν πλαστεί για να αποδώσουν τις πρόσφατες ποικιλίες του είδους (Lauerbach 2004). [ 161 ]

4 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ γράφου συχνά ενισχύεται από το γεγονός ότι ο ίδιος υιοθετεί την οπτική και τις θέσεις αντιπάλων (πραγματικών ή δυνητικών) ενώ ο πολιτικός επιχειρεί να καταδείξει ότι εκείνος είναι που υπερτερεί ως πιο αξιόπιστος γνώστης και διαχειριστής των σχετικών ζητημάτων. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, μάλιστα, έχει επικρατήσει το είδος της πολεμικής (adversarial) πολιτικής συνέντευξης με έμφαση σε στρατηγικές κατίσχυσης, και άρα κατάκτησης συμβολικής εξουσίας, και ασυμφιλίωτου ανταγωνισμού μεταξύ των συνομιλητών (Bell & van Leeuwen 1994 Greatbatch 1986 Harris 1991 Bull 1994). Οι δημοσιογράφοι-συνεντευκτές τείνουν να ασκούν έντονη πίεση και/ή να αντικρούουν συστηματικά τους πολιτικούς, να εστιάζουν σε επίμαχα και αμφιλεγόμενα θέματα, να προκαλούν με τις ερωτήσεις τους και να επιδιώκουν την πυροδότηση λεκτικών αντιπαραθέσεων. Η συνομιλιακή δυναμική της συνέντευξης ενισχύεται και από την ασυμμετρία των ρόλων και την έλλειψη οικειότητας μεταξύ των συνομιλητών. Ο Jucker (1986) απαριθμεί δεκατρείς τύπους ερωτήσεων που μπορεί να υποβάλει ο συνεντευκτής και είναι απειλητικές για το πρόσωπο (face) των συνομιλητών του. Θεωρείται, μάλιστα, ότι τέτοιου τύπου αγενείς ερωτήσεις κλιμακώνουν το ενδιαφέρον των συνεντεύξεων (Lauerbach 2004). Οι συνεντευξιαζόμενοι πολιτικοί, για να αντιμετωπίσουν απειλητικές ερωτήσεις, υιοθετούν στρατηγικές αποφυγής των άμεσων απαντήσεων ή των δεσμεύσεων (Harris 1991). Ο Greatbatch (1986), στη μελέτη του για τους τρόπους αντίστασης, δηλαδή για τις στρατηγικές πλαγιότητας, των πολιτικών στις συνεντεύξεις, υποστηρίζει ότι οι συνεντευξιαζόμενοι πολιτικοί θεωρούνται υπόλογοι από το υποψιασμένο κοινό για ανορθόδοξες αλλαγές του θέματος συζήτησης (agenda shifting) ενώ παράλληλα επικρίνονται για την κομψή αποφυγή απάντησης, την αμφίσημη ή ασαφή απάντηση. Είναι, λοιπόν, προφανές ότι οι στρατηγικές αυτές έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην εικόνα του πολιτικού. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, υπάρχουν κάποιες νόρμες και όρια τα οποία οι δημοσιογράφοι σέβονται, προκειμένου να τηρείται η καταστατική αρχή της ουδετερότητας του συνεντευκτή, σύμφωνα με την οποία ο δημοσιογράφος δεν χρησιμοποιεί α ενικό πρόσωπο και δεν αξιολογεί τις απαντήσεις του πολιτικού (Clayman 1992 Heritage & Greatbatch 1991). Αντίστοιχα, οι απαντήσεις των πολιτικών δεν κατευθύνονται μόνο από (αρνητικές) στρατηγικές αποφυγής μιας άμεσης απάντησης αλλά και από (θετικές) στρατηγικές προβολής της υποτιθέμενης βέβαιης γνώσης και αξιοπιστίας τους ή της ακλόνητης πεποίθησης στην αληθειακή ισχύ των λεγομένων τους (Simon-Vandenbergen 1996).3 Στο πλαίσιο αυτών των στρατηγικών θετικής ή αρνητικής ανταπόκρισης 3 Η Simon-Vandenbergen (1996) μελέτησε την τροπικότητα των εκφράσεων γνωστικής βεβαιότητας, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι χρησιμοποιούνται από τους πολιτικούς στις συνεντεύξεις προκειμένου οι ίδιοι να προβληθούν ως δημόσια πρόσωπα με διανοητική και πολιτική υπεροχή. [ 162 ]

5 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ των πολιτικών στις προκλήσεις μιας συνέντευξης, και χωρίς πρόθεση διαφωνίας με τις αναλύσεις των Jucker (1986), Harris (1991) και Simon-Vandenbergen (1996), το άρθρο αυτό θέτει συμπληρωματικά και το ερώτημα της λειτουργίας της αφήγησης στις συνεισφορές (turns) των πολιτικών. Διερευνά, δηλαδή, το αν και κατά πόσο η αφήγηση συνιστά μια αρνητική ή μια θετική στρατηγική απόκρισης, την οποία ενδεχομένως χρησιμοποιούν οι πολιτικοί είτε για να προβάλουν τις θέσεις τους είτε για να σώσουν το πρόσωπό τους, χωρίς να μειωθεί η αξιοπιστία τους. Συγκεκριμένα, θέσαμε τα εξής κεντρικά ερωτήματα σχετικά με την αφήγηση: (α) πώς εντάσσεται η αφήγηση στο πλαίσιο της οργανωτικής δομής της πολιτικής συνέντευξης; (β) ποιου τύπου αφηγήσεις εμφανίζονται σε πολιτικές συνεντεύξεις; (γ) πόσο συχνά χρησιμοποιούν οι πολιτικοί αφηγήσεις στις απαντήσεις τους; (δ) πώς κατανέμονται οι ποικιλίες των αφηγηματικών τύπων, ειδικότερα σε σχέση με μια κλίμακα αμεσότητας-πλαγιότητας ή αποφυγής της απάντησης;, και (ε) ποια είναι η λειτουργία της αφήγησης σε σχέση με την αμφισημία και ασάφεια του πολιτικού λόγου όπως αυτή ανιχνεύεται στις συνομιλιακές κινήσεις (moves) των πολιτικών; Η υπόθεση εργασίας μας έχει ως εξής: στο πλαίσιο της πολυσυζητημένης, όσο και ερευνητικά τεκμηριωμένης (Bull 1994 Harris 1991), τάσης των πολιτικών να υπεκφεύγουν ή ακόμη και να αποφεύγουν να δώσουν απαντήσεις, η αφήγηση υποστηρίζει την τάση αυτή, δεδομένου ότι μπορεί να λειτουργήσει ως στρατηγική αποπροσανατολισμού ή αναπροσανατολισμού του θέματος της συζήτησης. Ωστόσο, για να μελετηθεί η μορφή και η λειτουργία των αφηγήσεων που στεγάζονται σε πολιτικές συνεντεύξεις, θα πρέπει πρώτα να διερευνηθεί ο συσχετισμός ερωτήσεων και απαντήσεων ως προς τις κατηγορίες των ερωτήσεων που εκμαιεύουν συγκεκριμένους τύπους απάντησης στις πολιτικές συνεντεύξεις. Αυτή τη σειρά ακολουθούν και οι ενότητες του παρόντος άρθρου. 2. Το υλικό και η μέθοδος Προκειμένου να περιγράψουμε τη λειτουργία και τους τύπους της αφήγησης στον λόγο της πολιτικής συνέντευξης αναλύσαμε δεκαπέντε συνεντεύξεις πολιτικών (υπουργών της κυβέρνησης, πρώην υπουργών, βουλευτών κ.ά.) που δημοσιεύτηκαν στον κυριακάτικο Τύπο από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του Το πλαίσιο διάδρασης στις έντυπες πολιτικές συνεντεύξεις υπόκειται στους περιορισμούς και τις δυνατότητες του Μέσου (έντυπη δημοσιογραφία) και δεν συνιστά φυσικό παράδειγμα του είδους όπως, για παράδειγμα, η ζωντανή ραδιοτηλεοπτική συνέντευξη. Πρόκειται για μια γραπτή αναπαράσταση πολιτικής συνέντευξης, η οποία ενδέχεται να έχει υποστεί σε σημεία της εκδοτική επεξεργασία. Ωστόσο, και η έντυπη πολιτι- [ 163 ]

6 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ κή συνέντευξη έχει συγκεκριμένο (ή, μάλλον, προσδοκώμενο) αποδέκτη, που είναι το αναγνωστικό κοινό μιας εφημερίδας ή ενός περιοδικού, ένα ανώνυμο και πολυπληθές κοινό (Heritage 1985), του οποίου η δημογραφική ταυτότητα μπορεί να περιγραφεί μάλλον ευκολότερα από εκείνη των ακροατών μιας ζωντανής συνέντευξης. Από την άλλη πλευρά, οι δημοσιογράφοι και οι πολιτικοί, παρόλο που η έντυπη συνέντευξη διανέμεται ετεροχρονισμένη, συμπεριφέρονται ως μετέχοντες ενός ζωντανού δημόσιου διαλόγου: εκθέτουν τον εαυτό τους στην κρίση της κοινής γνώμης ενώ προσπαθούν να ελέγξουν τη δημόσια εικόνα τους και να διατηρήσουν ένα συγκεκριμένο προφίλ. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι εξαιτίας της συγκεκριμένης αντιπροσώπευσης προσκεκλημένων πολιτικών, η ποικιλία των δεδομένων που συλλέξαμε ως προς τα χαρακτηριστικά της εκτυλισσόμενης διάδρασης ενδέχεται να είναι κάπως περιορισμένη. Οι μελέτες για την πολιτική συνέντευξη και τις μορφές της έχουν αναδείξει ένα μεγάλο φάσμα ευρημάτων αλλά και αδιερεύνητων πεδίων όσον αφορά τις ακολουθίες των ερωταποκρίσεων, τις συνομιλιακές πρακτικές διάδρασης ή τις στρατηγικές γλωσσικές επιλογές των πολιτικών. Παραμένουν, ωστόσο, πολλά ζητήματα ανοιχτά, όπως, για παράδειγμα, η μελέτη των τρόπων απάντησης των πολιτικών σε σχέση με άλλες μεταβλητές: κοινωνικές (φύλο, ηλικία κ.ά.), επικοινωνιακές (συναισθηματική ή μη εμπλοκή του συνεντευκτή στο θέμα της συζήτησης κ.ά.) ή γλωσσικές (ταχύτητα εκφοράς λόγου, συντακτική συνθετότητα κ.ά.). Για να εξετάσουμε την παραγωγή αφηγήσεων μέσα στον λόγο της πολιτικής συνέντευξης εστιάσαμε, κυρίως, στις συνεισφορές των πολιτικών και μελετήσαμε την εσωτερική δομή τους. Προκειμένου να απαντήσουμε στο ερώτημα αν συνδέεται η χρήση αφήγησης με την αμφισημία ή ασάφεια μιας απάντησης, ή την αποφυγή απάντησης, μελετήσαμε το υλικό μας ως προς τρία αλληλένδετα επίπεδα ανάλυσης: τις ερωτήσεις, τις απαντήσεις και τις (εγκιβωτισμένες) αφηγήσεις. Εξετάσαμε πρώτα και σε συνδυασμό μεταξύ τους τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις. Κατηγοριοποιήσαμε: (α) τις ερωτήσεις σε πέντε διαφορετικούς τύπους (όπως παρουσιάζονται παρακάτω στον Πίνακα 1), και (β) τις απαντήσεις σε έξι τύπους, ως προς μια κλίμακα αμεσότητας-πλαγιότητας ή αποφυγής απάντησης (βλ. Πίνακα 1). Προέκυψε, έτσι, η συνάρτηση της σχέσης ερωτήσεων και απαντήσεων ως προς τις παραπάνω τιμές της κλίμακας, και αναδείχθηκαν οι στάσεις των πολιτικών ως προς τον προτιμώμενο τύπο απάντησης (βλ. σχετικά Πίνακα 1α) και, άρα, ως προς την υποτιθέμενη αμφισημία, την υπεκφυγή ή και την άρνηση απάντησης, για την οποία συχνά κατηγορούνται οι πολιτικοί στις συνεντεύξεις που δίνουν. Στη συνέχεια, διερευνήσαμε την παράμετρο της αφήγησης ως προς τη συχνότητα εμφάνισής της και τον μορφολογικό της τύπο. Εντοπίστηκαν όσες απαντήσεις των πολιτικών περιείχαν αφηγήσεις, κατηγοριοποιήθηκαν σε πέντε αφηγηματικούς τύπους, ενώ καταγράφηκε παράλληλα η συχνότη- [ 164 ]

7 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ τα συνεμφάνισης συγκεκριμένων ζευγών τύπου αφήγησης και τύπου απάντησης (βλ. Πίνακα 2). Μετρήθηκαν, επίσης, και οι συστοιχίες μεταξύ τύπου συνεντευξιακού ζεύγους και παραγωγής αφήγησης (βλ. Πίνακα 3).4 Λόγω του σύνθετου χαρακτήρα των ερευνητικών ερωτημάτων που θέσαμε αλλά και της πολυεπίπεδης ανάλυσης που απαιτούσε η απάντησή τους, προκρίθηκε ένας συνδυασμός μεθόδων. Χρησιμοποιήθηκαν τα εργαλεία της ανάλυσης συνομιλίας (conversation analysis) έτσι όπως έχουν ήδη εφαρμοσθεί στην ανάλυση πολιτικών συνεντεύξεων αλλά και η βιβλιογραφία της ανάλυσης ειδησεογραφικών συνεντεύξεων (που δίδονται στα πλαίσια τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών δελτίων ειδήσεων). Για την ανάλυση των αφηγήσεων χρησιμοποιήθηκαν μελέτες των αυθόρμητων συνομιλιακών αφηγήσεων και ειδικότερα της πολιτικής αφήγησης (δηλαδή, της αφήγησης από πολιτικούς), όσο και δομικές προσεγγίσεις της αφήγησης γενικότερα. Πάντως, και ας σημειωθεί εδώ ως γενική μεθοδολογική παρατήρηση, για την ανάλυση του λόγου των πολιτικών συνεντεύξεων η αποκλειστική χρήση εργαλείων της ανάλυσης συνομιλίας δεν επαρκεί. Η ανάλυση συνομιλίας μελετά τον λόγο της συνέντευξης αποπλαισιωμένο, ως αλυσίδα ερωταποκρίσεων, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον καθοριστικό ρόλο του Μέσου στη διαμειβόμενη συνομιλία όσο και τις δημοσιογραφικές πρακτικές προσχεδιασμού, (ηγεμονικής) διαχείρισης του λόγου και εν γένει διαμεσολάβησης, που ελέγχουν τη μετάδοση και πρόσληψη των συνεντεύξεων (Ekström 2001 Fairclough 1995). 3. Οι ερωτήσεις Η αλληλεπιδραστική σχέση ερώτησης-απάντησης στον λόγο των συνεντεύξεων επιβάλλει τη συνεξέτασή τους. Αν και τεράστια η βιβλιογραφία για τον γλωσσολογικό προσδιορισμό και την κατηγοριοποίηση των ερωτήσεων,5 η τυπική δομή της πολιτικής συνέντευξης, που προβλέπει αυστηρά καθορισμένο ρόλο για τον δημοσιογράφο, απλουστεύει τη διαδικασία χαρακτηρισμού ενός εκφωνήματος ως ερώτησης. Για την κατηγοριοποίηση των ερωτήσεων ακολουθούμε, κατά κύριο λόγο, την τυπολογία των Gnisci & Bonaiuto (2003),6 ενώ ορίζουμε την ερώτηση όχι με γραμματικά ή συντακτικά κριτήρια (ως ερωτηματική πρόταση) αλλά πραγματολογικά, ως αίτηση για παροχή ή επιβεβαίωση πληροφορίας, ή συγκατάθεση σε γνώμη (Bull 1994). Μόνο εάν οριστεί λειτουργικά η ερώτηση, μπορούμε να μελετήσουμε την αλληλουχία ερώτησης-απάντησης, καθώς και τις ακολουθίες τέτοιων αλλη- 4 Υιοθετώ τον όρο συνεντευξιακό ζεύγος κατ αντιστοιχία προς τον όρο γειτνιαστικό ζεύγος. 5 Για την ελληνική γλώσσα βλ. ενδεικτικά τις συμβολές των Αρχάκη & Μπότσογλου (2001), για την ερώτηση-παράφραση στην πολιτική συνέντευξη, και Μπακάκου-Ορφανού & Παναρέτου (2003), για την ερώτηση στο μη διαλογικό (δημοσιογραφικό) κείμενο. 6 Η ταξινόμηση των ερωτήσεων από τους Gnisci & Bonaiuto (2003) αποτελεί τροποποίηση για τα ιταλικά της τυπολογίας που είχε προτείνει παλαιότερα ο Bull (1994). [ 165 ]

8 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ λουχιών. Ως ερωτήσεις χαρακτηρίζονται όχι μόνο οι μονοπροτασιακές κινήσεις (moves) των συνεντευκτών7 αλλά και τα πολυπροτασιακά εκφωνήματα των ίδιων που τελικά διατυπώνουν μιαν αίτηση για πληροφορία ή γνώμη. Δηλαδή, πέρα από τα εκφωνήματα που εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση, ως ερωτήσεις θεωρούμε και όσα εκφωνήματα φέρουν το πραγματολογικό βάρος ερώτησης (Heritage & Roth 1995), όπως είναι η κατηγορία των δηλωτικών ερωτήσεων, δηλωτικών γλωσσικών πράξεων (assertives) που λειτουργούν ως ερωτήσεις, καθώς προτείνονται στον συνεντευξιαζόμενο για να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με το περιεχόμενό τους (Harris 1991). Όπως, για παράδειγμα, στον ισχυρισμό του δημοσιογράφου που απευθύνεται στην πολιτικό Ντ. Μπακογιάννη (Το Βήμα, 13/11/2005): [1] (Δημοσιογράφος: Γ. Πρετεντέρης, Πολιτικός: Ντ. Μπακογιάννη) Δημ.: Εδώ θέτετε ένα γενικότερο πρόβλημα που ξεπερνάει τη λειτουργικότητα του κράτους. Η δηλωτική ερώτηση ισοδυναμεί πραγματολογικά με ερώτηση ολικής άγνοιας (συμφωνείτε ή όχι;), αν και δεν αποτελεί τυπική εκδοχή της λόγω της πλαγιότητας. Πάντως, είναι σκόπιμο να συμπεριλάβουμε τέτοιου τύπου ερωτήσεις στα δεδομένα της ανάλυσής μας, εφόσον μάλιστα αποτελούν μεγάλο ποσοστό, το τέταρτο σχεδόν (22,5%), του συνόλου των ερωτήσεων (βλ. Πίνακα 1).8 Στη συνέχεια, παραθέτουμε την τυπολογία των ερωτήσεων που ακολουθήσαμε στην ανάλυσή μας: 1. δηλωτικές (declarative) ερωτήσεις: δεν εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση, συνιστούν ερωτήσεις πραγματολογικά, παρέχουν πληροφορίες αλλά κυρίως εκφράζουν θέσεις τις οποίες καλείται ο πολιτικός να αποδεχθεί ή να απορρίψει (Συμφωνείτε, λοιπόν, με τις προτάσεις μεταρρύθμισης στην παιδεία.) 2. ερωτήσεις ολικής άγνοιας (yes-no): εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση της οποίας το περιεχόμενο (γεγονός ή γνώμη) καλείται να δεχθεί ή να απορρίψει ο πολιτικός (Είναι αναγκαία η μεταρρύθμιση στην παιδεία;) 3. διαζευκτικές (disjunctive) ερωτήσεις: προτείνουν ένα πλαίσιο με δύο εναλλακτικές επιλογές (Ως μέλος της ΝΔ είστε καραμανλικός ή μητσοτακικός ;) 4. ερωτήσεις μερικής άγνοιας (wh-questions): ζητούν ειδική πληροφορία 7 Παρόλο που ο όρος move ( κίνηση ) έχει καθιερωθεί ως βασική εκφωνηματική μονάδα διάδρασης, για να περιγράφει τις συμβολές των συνομιλητών στις αναλύσεις συνομιλιών, στο άρθρο αυτό αναφορές θα γίνονται εναλλακτικά και σε ερωτήσεις, απαντήσεις ή, γενικότερα, συνεισφορές των συνεντευξιαζόμενων και των συνεντευκτών. 8 Ποσοστό που συμπίπτει σχεδόν απόλυτα με το ποσοστό των πραγματολογικών ερωτήσεων (23%) στα δεδομένα της Harris (1991). [ 166 ]

9 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ για συγκεκριμένες μεταβλητές. Συνήθως εισάγονται με ερωτηματικές αντωνυμίες ή επιρρήματα: πού, ποιος, πότε, γιατί, τι, πώς κ.ά. (Ποιο είναι το δυσκολότερο στη διαχείρισή του πρόβλημα;) 5. πλάγιες (indirect) ερωτήσεις: εισάγονται με δευτερεύουσα πρόταση που εκφράζει αίτηση για συγκεκριμένη πληροφορία (Μπορείτε να μας πείτε πώς θα αντιμετωπίσετε τον πληθωρισμό;) Στην ελληνική γλώσσα η διαφορά της δηλωτικής από την ερώτηση ολικής άγνοιας δεν συνοδεύεται από συντακτικές αλλαγές στην επιφανειακή δομή της πρότασης, όπως σε άλλες γλώσσες, αλλά προκύπτει από τη διαφορά στον επιτονισμό.9 Στις έντυπες πολιτικές συνεντεύξεις η διαφορά τους είναι πάντοτε ευδιάκριτη, καθώς οι δηλωτικές ερωτήσεις στίζονται με τελεία ή αποσιωπητικά και όχι με ερωτηματικό.10 Διερευνώντας τη σχέση που φαίνεται να έχει ο τύπος της ερώτησης με την άσκηση ελέγχου και εξουσίας στα συμφραζόμενα της ανακριτικής διαδικασίας και της πολιτικής συνέντευξης, οι Gnisci & Bonaiuto (2003, 396) κατέληξαν σε ένα επιπλέον πλαίσιο περιγραφής και κλιμάκωσης των ερωτήσεων με κριτήριο την πιεστικότητά τους. Ο βαθμός επιβολής, από τη μεριά του ερωτώντος, της δικής του άποψης ως προϋπόθεσης για την απάντηση στην ερώτησή του διακρίνει τις περισσότερο από τις λιγότερο πιεστικές, εξαναγκαστικές ερωτήσεις. Προτείνεται, έτσι, ένα συνεχές από τις περισσότερο έως τις λιγότερο πιεστικές ερωτήσεις: Περισσότερο πιεστικές Κλειστές Δηλωτικές Ολικής άγνοιας Διαζευκτικές Λιγότερο πιεστικές Μερικής άγνοιας Πλάγιες Στην κλίμακα αυτή οι δηλωτικές ερωτήσεις αποτελούν τις πλέον πιεστικές, γιατί δεν θέτουν καν μια ερώτηση αλλά απλώς εκφέρουν μιαν άποψη για γεγονότα ή καταστάσεις, την οποία καλείται να αποδεχθεί ή να απορρίψει ο πολιτικός. Οι διαζευκτικές ερωτήσεις είναι οι αμέσως λιγότερο πιεστικές, γιατί εγκλωβίζουν τον πολιτικό σε ένα διπολικό σχήμα απάντησης. Οι μερικής άγνοιας και οι πλάγιες αποτελούν τις λιγότερο πιεστικές ερωτήσεις, καθώς ο ερωτώμενος μπορεί να ελιχθεί ευκολότερα, προκειμένου να δώσει την απάντηση που επιθυμεί, ενώ ο συνεντευκτής, για τον ίδιο λόγο, δεν μπορεί 9 Όπως και στην ιταλική και την πορτογαλική γλώσσα (Cruttenden 1986). 10 Η δηλωτική ερώτηση δεν αναγνωρίζεται μόνο γραφιστικά, μέσω της στίξης. Η δομική της θέση είναι απόλυτα προσδιορισμένη (είναι ο αρμός μιας ερωταπόκρισης στο τέλος ακριβώς μιας συνομιλιακής συνεισφοράς του δημοσιογράφου, είναι το έναυσμα που πυροδοτεί την απάντηση του πολιτικού) και η πραγματολογική της ταυτότητα διαφανής (πρόκειται για προσχηματική απόφανση του συνεντευκτή η οποία λειτουργεί υποχρεωτικά ως αίτηση για επιβεβαίωση/απόρριψη, γιατί στις συνεντεύξεις δικαίωμα να αποφαίνεται έχει ουσιαστικά μόνο ο ερωτώμενος, εν προκειμένω ο πολιτικός). [ 167 ]

10 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ να του προσάψει ότι απέφυγε να απαντήσει. Αυτές ο ερωτήσεις ζητούν συνήθως από τον συνεντευξιαζόμενο να παράσχει νέες πληροφορίες και η αίτηση γίνεται με ευγενικό και πλάγιο τρόπο. Η διάταξη των ερωτήσεων (από τις περισσότερο στις λιγότερο πιεστικές) σε ένα συνεχές παρέχει ένα πλαίσιο περιγραφής και ερμηνείας της ερώτησης ως γλωσσικής πράξης, ένα κλειδί για να κατανοήσουμε πώς συνδέεται η ερώτηση με την άσκηση ελέγχου και εξουσίας. Η πλειονότητα των ερωτήσεων που εξετάσαμε είναι δηλωτικές και ολικής άγνοιας, και συναποτελούν τη μακροκατηγορία των κλειστών ερωτήσεων, όπως τις ονόμασε ο Bull (1994). Είναι, δηλαδή, εκείνες που μπορούν να απαντηθούν με επιβεβαίωση ή άρνηση του περιεχομένου τους. Στο υλικό μας, οι δηλωτικές (22,5%) και οι ολικής άγνοιας ερωτήσεις (36,4%) και οι δύο τους αιτήσεις για επιβεβαίωση ή συγκατάθεση αποτελούν τις συχνότερα εμφανιζόμενες κατηγορίες (συνολικά 58,9%), ενώ οι μερικής άγνοιας (28,9%) και οι πλάγιες ερωτήσεις (7,5%) και οι δύο τους αιτήσεις για παροχή πληροφοριών είναι πολύ λιγότερες (36,4%), όπως φαίνεται στη δεξιά κάθετη στήλη του Πίνακα 1. Τεκμηριώνεται, έτσι, ο πιεστικός χαρακτήρας των περισσότερων από τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων. Υπάρχουν, ωστόσο, και προβληματικές περιπτώσεις δηλωτικών ερωτήσεων που η προσλεκτική τους ισχύς ισοδυναμεί με λεκτική επίθεση ή κατηγορία εναντίον του πολιτικού και όχι με αίτηση για επιβεβαίωση πληροφορίας ή συγκατάθεση σε γνώμη. Όταν οι δηλωτικές ερωτήσεις των δημοσιογράφων φέρνουν στο προσκήνιο επίμαχους ή προσβλητικούς ισχυρισμούς, οι πολιτικοί αμφισβητούν ή απορρίπτουν την προσλεκτικότητα και το περιεχόμενο των ερωτήσεων, όπως στο παράδειγμα που ακολουθεί (Το Βήμα, 30/1/2005): [2] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Ευ. Μεϊμαράκης) Δημ.: Πριν από έναν χρόνο περιοδεύσατε με τον Πρωθυπουργό στα καφενεία και στα χωράφια συνομιλώντας με τους αγρότες. Εφέτος, που είστε κυβέρνηση, αρνείστε να τους δεχθείτε και στο Μαξίμου και στη Ρηγίλλης πολ.: Κάνετε λάθος. Εγώ επισκέπτομαι όλους τους νομούς και συνομιλώ με όλες τις παραγωγικές τάξεις [ ]. Υπάρχει μια πολύ καλή επικοινωνία με όλους τους κοινωνικούς φορείς. Συνάντηση τέτοια στη Ρηγίλλης δεν μου ζητήθηκε. Αν μου ζητηθεί, η πόρτα μου είναι ανοιχτή. Ο δημοσιογράφος εδώ κατηγορεί έμμεσα τον πολιτικό για ασυνέπεια προεκλογικών υποσχέσεων και μετεκλογικής συμπεριφοράς επικαλούμενος ενοχοποιητικά γεγονότα (άρνηση επαφής με τους αγρότες). Ο πολιτικός, με τη σειρά του, αμφισβητεί την αληθειακή ισχύ των λεγομένων του δημοσιογράφου, απορρίπτοντας έτσι και τις προϋποθέσεις της δηλωτικής ερώτησής του. Πολλές φορές και οι ολικής άγνοιας ερωτήσεις, που εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση, ενσωματώνουν ως προϋπόθεση μια μετωπική κατηγορία, όπως στην ερώτηση που απευθύνει ο δημοσιογράφος στην αναπληρώτρια [ 168 ]

11 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ υπουργό Φ. Πάλλη-Πετραλιά θίγοντας το ζήτημα της συνεχούς απουσίας του υπουργού Πολιτισμού (τότε και πρωθυπουργού) Κ. Καραμανλή από το υπουργείο του (Το Βήμα, 26/6/2005): [3] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Φ. Πάλλη-Πετραλιά) Δημ.: Να σας προκαλέσω λίγο; Σας πάει να έχει έλθει ο υπουργός Πολιτισμού στο υπουργείο του μόνο τρεις φορές σε δεκαπέντε μήνες; Ο προεξαγγελτικός όσο και μεταπραγματολογικός χαρακτήρας της πρώτης ρητορικής ερώτησης επιτείνει περαιτέρω την πίεση που ασκεί η ερώτηση ολικής άγνοιας που ακολουθεί και την κατατάσσει στις ερωτήσειςπροκλήσεις (Blum-Kulka 1983). Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η στάση των συνεντευκτών ποικίλλει: ορισμένοι υιοθετούν ουδέτερη στάση, ζητούν πληροφορίες ή τη γνώμη του πολιτικού ενώ ακόμη και οι κλειστές ερωτήσεις τους δεν έχουν άλλο πραγματολογικό φορτίο από αυτό της αίτησης για επιβεβαίωση. Αντίθετα, υπάρχουν περιπτώσεις πιεστικών ερωτήσεων με τις οποίες ο δημοσιογράφος ζητά από τον συνεντευξιαζόμενο πολιτικό να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με πολιτικά αντίπαλες απόψεις. Για παράδειγμα, πολλές φορές καλείται ο πολιτικός να συμφωνήσει με επικρίσεις και αρνητικές αξιολογήσεις των θέσεων ή των αποφάσεων του κόμματος στο οποίο ανήκει (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005): [4] (Δημοσιογράφος: Μ. Σπυράκη, Πολιτικός: Σ. Τσιτουρίδης) Δημ.: Ο κ. Αλογοσκούφης παραδέχθηκε το προηγούμενο Σάββατο, στον ΚτΕ ότι θα προτιμήσει την κοινοτική επιτήρηση για τη μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% και το 2007 αντί νέων μέτρων. Αυτή η παραδοχή δεν μειώνει ευθύς εξαρχής την αξιοπιστία του προϋπολογισμού που εισηγείστε; Η ολικής άγνοιας ερώτηση του δημοσιογράφου είναι μια αίτηση για επιβεβαίωση της αξιολόγησης του κόμματος στο οποίο ανήκει ο πολιτικός ως αναξιόπιστου. Πρόκειται για μια ερώτηση-πρόκληση, που χρησιμοποιείται συχνά για να οξυνθούν οι αντιθέσεις, πράγμα που αποτελεί πολλές φορές τον κεντρικό στόχο (αν όχι και αυτοσκοπό) της συνέντευξης. Ο στόχος αυτός υπηρετείται, επίσης, όταν εισάγονται στο προσκήνιο του λόγου επίμαχα και αμφιλεγόμενα συμβάντα, τα D-events, σύμφωνα με τους Labov & Fanshel (1977), που είναι κυρίως λεκτικά συμβάντα, σχόλια ή δηλώσεις των πολιτικών.11 Πάντως, σε επίμαχα ζητήματα η ανάδειξη της διάστασης απόψεων, με τον δημοσιογράφο σε ρόλο αντιδίκου, αποτελεί πάγια τακτική των συνεντεύξεων, που θεωρείται ότι αυξάνει την ακροαματικότητα και προσελκύει την προσοχή του κοινού. 11 Για την επιλογή των αμφιλεγόμενων γεγονότων ως στρατηγική ανοίγματος συζήτησης στις πολιτικές συνεντεύξεις βλ. Blum-Kulka (1983). [ 169 ]

12 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Για την προσλεκτική ισχύ και τη συχνότητα των κλειστών ερωτήσεων πρέπει να ληφθεί υπόψη και η σχέση των ιδεολογικοπολιτικών θέσεων του συνεντευξιαζόμενου και της παράταξής του με αυτές του δημοσιογραφικού εντύπου στο οποίο φιλοξενείται η συνέντευξη (Bell & van Leeuwen 1994). Σε περίπτωση διαφοροποίησης των δύο πλευρών, παρατηρείται συχνότερη εμφάνιση πιεστικών ερωτήσεων με τη μορφή κριτικής ή συγκεκριμένης κατηγορίας εναντίον του πολιτικού ή της παράταξής του, όπως και το αντίστροφο.12 Η διαφορά της ιδεολογικής γραμμής της εφημερίδας από την ιδεολογία της παράταξης του πολιτικού είναι εμφανής στο επόμενο παράδειγμα. Η δημοσιογράφος της εφημερίδας Ελευθεροτυπία (10/12/2005), που υποστηρίζει τη σημερινή αντιπολίτευση, σε συνέντευξη που παίρνει από βουλευτή του κυβερνώντος κόμματος καταπατά την αρχή της ουδετερότητας, αξιολογώντας την εσωκομματική στάση του πολιτικού μέσω μιας δηλωτικής ερώτησης: [5] (Δημοσιογράφος: Χ. Κοραή, Πολιτικός: Άρ. Σπηλιωτόπουλος) Δημ.: Πολύ αιχμηρή ήταν η κριτική σας για την επιλογή της κυβέρνησης και της υπουργού Παιδείας κ. Γιαννάκου να προχωρήσει στη μετατροπή των εκκλησιαστικών ακαδημιών σε πανεπιστήμια. Εδώ η ερώτηση της δημοσιογράφου συνιστά έμμεσα μια πρόκληση και απειλή, καθώς προβάλλει τη διαφοροποίηση του πολιτικού από τις πολιτικές αποφάσεις του κόμματός του, εκθέτοντας τις εσωκομματικές διαστάσεις απόψεων και κατ επέκταση το ίδιο το πολιτικό κόμμα. Η περιδιάβαση στις μορφές προσλεκτικότητας των κλειστών ερωτήσεων μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πολλές φορές ο επικοινωνιακός στόχος της ερώτησης σε πολιτικές συνεντεύξεις δεν είναι να εκμαιεύσει πληροφορία ή νηφάλια γνώμη αλλά να υποχρεώσει τον πολιτικό να απολογηθεί για λόγια, ιδέες, πράξεις ή παραλείψεις (του ίδιου ή της παράταξής του) που είτε εγγράφονται στη σφαίρα της πολιτικής πρακτικής είτε εκτίθενται στη διάρκεια της συνέντευξης.13 Διαμορφώνονται, έτσι, ερωτήσεις-προκλήσεις, αρνητικές αξιολογήσεις, κατηγορίες, αντιρρήσεις, διευκρινιστικές ερωτήσεις. Το πραγματολογικό φορτίο των ερωτήσεων ποικίλλει: οι ερωτήσεις δέχονται, εγκρίνουν, αξιολογούν, ελέγχουν, επιβεβαιώνουν, αμφισβητούν, προκαλούν, επικρίνουν, έμμεσα ή άμεσα κατηγορούν, ζητούν διευκρινιστική ή νέα πληροφορία, ζητούν τη γνώμη του πολιτικού ή επιβεβαίωση της άποψης που προβάλλουν (Heritage & Roth 1995). Όσον αφορά το γενικό προσχέδιο του λόγου, οι συνεντευκτές ακολουθούν μια μαιευτική διαδικασία αίτησης πληροφοριών υποβάλλοντας στην αρχή μια 12 Παράδειγμα η συνέντευξη του υπουργού Δικαιοσύνης Α. Παπαληγούρα, που φιλοξενείται στην εφημερίδα Η Καθημερινή (11/12/2005). 13 Σε ακραίες περιπτώσεις κυρίως σε ραδιοτηλεοπτικές συνεντεύξεις η συνέντευξη μπορεί να εξελιχθεί σε οξεία αντιπαράθεση των δημοσιογράφων με τους πολιτικούς (Schegloff 1988/1989). [ 170 ]

13 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ γενική ερώτηση γνώμης, τη λεγόμενη σωκρατική ερώτηση (Blum-Kulka 1983, Gnisci & Bonaiuto 2003), ενώ συνεχίζουν αναδιατυπώνοντας ειδικότερα και πιεστικότερα την ίδια ερώτηση με στόχο πολλές φορές να έρθει ο συνεντευξιαζόμενος πολιτικός σε δύσκολη θέση ή να εκτεθεί. Κάποιες ερωτήσεις τίθενται περισσότερες από μία φορά ενώ άλλες τίθενται άπαξ, ανάλογα με την ανταπόκριση του πολιτικού.14 Με άλλα λόγια, η αλληλουχία των ερωτήσεων είναι μακροθεματικά συνεκτική, με αποτέλεσμα η πρώτη ερώτηση να φαίνεται ότι ζητά τη γνώμη του πολιτικού ενώ οι επόμενες ερωτήσεις ότι εκθέτουν προοδευτικά το αληθινό διακύβευμα της συζήτησης. Η αποκάλυψη, ωστόσο, της κρυμμένης ατζέντας των δημοσιογράφων θα μας οδηγούσε πιθανότατα στη διαπίστωση ότι οι πρώτες ερωτήσεις που ζητούν γνώμη ή πληροφορία στην πραγματικότητα αποτελούν προκλήσεις προς τον πολιτικό (Blum-Kulka 1983, 144). Πάντως, μόνο μέσα από την ανάλυση της ακολουθίας των ερωτήσεων και των μακροθεματικών τους συνδέσεων αποκαλύπτεται η κρυμμένη αυτή ατζέντα, ένα ζήτημα όμως που δεν θα μας απασχολήσει ιδιαίτερα. Απαντήσεις Ερωτήσεις Άμεση α Άμεση β Έμμεση α Δηλωτικές = 22,5% Ολικής άγνοιας = 36,4% Διαζευκτικές = 4,6% Μερικής άγνοιας = 28,9% Πλάγιες = 7,5% Σύνολο 30 = 17,3% 44 =25,4% 45 = 26% 20 = 11,5% 25 = 14,4% 9 = 5,2% 173 Ευρύτερα σύνολα 74 = 42,7% 65= 37,5% 34 = 19,6% Απαντήσεις με αφήγηση [ 171 ] Έμμεση β Απόρριψη α Απόρριψη β 22/30 37/44 37/45 14/20 22/25 6/9 Πίνακας 1: Συνεντευξιακά ζεύγη Σύνολο 138/173 = 79,7% Όπως φαίνεται στον Πίνακα 1, στο υλικό μας, τα ζεύγη ερωταποκρίσεων είναι συνολικά 173. Σχετικά τώρα με το είδος των ερωτήσεων που θέτουν οι Έλληνες δημοσιογράφοι, είναι ενδεικτικό ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ερωτήσεων ανήκει στις ερωτήσεις ολικής άγνοιας (36,4%) με αμέσως επόμενες τις ερωτήσεις μερικής άγνοιας (28,9%). Ωστόσο, η μακροκατηγορία των κλει- 14 Οριακή, ίσως, περίπτωση αποτελεί η συνέντευξη του Ευ. Βενιζέλου (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005), όπου ο δημοσιογράφος επαναλαμβάνει παραλλαγές της ίδιας ερώτησης σε έξι από τις δέκα συνολικά ερωτήσεις της συνέντευξης βλ. σχετικά παρακάτω.

14 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ στών, πιεστικών ερωτήσεων, που περιλαμβάνει τις ερωτήσεις ολικής άγνοιας και τις δηλωτικές ερωτήσεις μαζί (βλ. Πίνακα 1α), αποτελεί το 58,9%. Άμεση α Άμεση β Έμμεση α Έμμεση β Απόρριψη α Απόρριψη β Σύνολο Δηλωτικές /173 = 22,5% Ολικής άγνοιας /173 = 36,4% = 58,9% 34/102 = 33,3 % 44/102 = 43,1% 24/102 = 23,5% 64/102 = 66,6% Πίνακας 1α: Κλειστές ερωτήσεις και τύποι απάντησης Ως προς αυτή την κατηγορία ερωτήσεων τα ευρήματά μας συμπίπτουν με τα ευρήματα του Bull (1994), που διέγνωσε επίσης υπέρμετρη χρήση των δηλωτικών και των ερωτήσεων ολικής άγνοιας, αλλά και με τα ευρήματα των Gnisci & Bonaiuto (2003, 399), στο υλικό των οποίων (τηλεοπτικές συνεντεύξεις) οι κλειστές ερωτήσεις καταλαμβάνουν το 57,8%. Πέρα από την κατηγορία των διαζευκτικών ερωτήσεων, που αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό στα δεδομένα μας (4,6%), τα ευρήματά μας αποτελούνται από 36,4% μη κλειστών ερωτήσεων (μερικής άγνοιας και πλαγίων) με ιδιαίτερα χαμηλό το ποσοστό των πλαγίων ερωτήσεων, μόλις 7,5%.15 Είναι φανερό ότι οι Έλληνες δημοσιογράφοι δεν προτιμούν τη διαζευκτική ή την πλάγια ερώτηση στις πολιτικές συνεντεύξεις, ενώ αντίθετα είτε ζητούν ευθέως πληροφορία (ή επιβεβαίωση μιας πληροφορίας) είτε ασκούν, ρητά ή υπόρρητα, πίεση στον πολιτικό να πάρει θέση στα ζητήματα που τίθενται προς συζήτηση. Απομένει να δούμε αν οι κλειστές και πιεστικές ερωτήσεις απαντώνται άμεσα, έμμεσα ή απορριπτικά, και επιπλέον αν περιστέλλουν και πώς την αφηγηματική ελευθερία του ερωτώμενου. Πιο αναλυτικά, όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή, το ερώτημα αφορά το αν και κατά πόσον οι πολιτικοί καταφεύγουν στην απόρριψη των προϋποθέσεων των ερωτήσεων, αν αποφεύγουν να απαντήσουν άμεσα ή αν απαντούν έμμεσα, τηρώντας διπλωματική στάση, και αν μέσα στα πλαίσια επιλογής ενός τύπου απάντησης χρησιμοποιούν και με ποιον τρόπο την αφήγηση. 15 Το αντίστοιχο ποσοστό στα ευρήματα των Ιταλών μελετητών είναι 16% (Gnisci & Bonaiuto 2003). Θα είχε ενδιαφέρον μια διαγλωσσική σύγκριση των ευρημάτων από τις πλάγιες ερωτήσεις. [ 172 ]

15 4. Oι απαντήσεις ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ Λόγω του θεσμικού χαρακτήρα που έχει ο λόγος της πολιτικής συνέντευξης, το ενδιαφέρον των ερευνητών επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στις συνομιλιακές κινήσεις των πολιτικών. Άμεσα συνδεδεμένο με το ζήτημα του τρόπου απάντησης των πολιτικών στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων είναι και το ζήτημα της αποφυγής απάντησης (evasion) ή της παροχής αμφίσημης και ασαφούς απάντησης.16 Προκειμένου να διερευνηθεί η τάση των πολιτικών να υπεκφεύγουν ή να δίνουν ασαφείς απαντήσεις στις πολιτικές συνεντεύξεις, επιβάλλεται η εξέταση των συνεντευξιακών ζευγών. Η ερώτηση χειραγωγεί σημασιοσυντακτικά την απάντηση. Ωστόσο, ακόμα και στις πολωτικές ερωτήσεις ολικής άγνοιας, που επιτάσσουν την επιλογή της συγκατάθεσης (ναι) ή της άρνησης (όχι), οι πολιτικοί σπάνια απαντούν μονολεκτικά. Ένα ναι ή όχι είτε αυτό λέγεται είτε συνάγεται συνοδεύεται συχνά από μια εκτενή και εξειδικευμένη συνεισφορά (elaboration), που συνιστά μια επιλογή απάντησης καταστασιακά κατάλληλης (situationally appropriate) για τα συμφραζόμενα της πολιτικής συνέντευξης (Harris 1991), δεδομένου ότι ο πολιτικός ενδιαφέρεται πρωτίστως για τη δημόσια εικόνα του. Αν και ξεκινούν από διαφορετικές μεθοδολογικά αφετηρίες, οι μελέτες που ασχολούνται με τις στρατηγικές αποφυγής των ερωτήσεων που υιοθετούν οι πολιτικοί, συμφωνούν τουλάχιστον σε δύο βασικά σημεία: (α) η αποφυγή της ερώτησης επιτυγχάνεται σταδιακά και έχει διαβαθμίσεις, και (β) στις πολιτικές συνεντεύξεις προέχει, για τον πολιτικό, η κατασκευή θετικής δημόσιας εικόνας του. Ωστόσο, η κατηγοριοποίηση των απαντήσεων ποικίλλει κατά ερευνητή και κατά τύπο ανάλυσης. Η Harris (1991) και ο Bull (1994), στηριζόμενοι σε σημασιοσυντακτικά κριτήρια, διαμορφώνουν μια τριμερή τυπολογία των απαντήσεων, που αποτελεί και μια κλίμακα της αποφυγής ερωτήσεων, ενώ οι Greatbatch (1986) και Clayman & Heritage (2002) μιλούν μόνο για την αντίσταση σε μια ερώτηση, για την αποφυγή της ερώτησης ή για την αλλαγή θέματος που επιχειρούν οι πολιτικοί, και ερευνούν τα γλωσσικά μέσα αυτών των επιλογών. Η πραγματολογική προσέγγιση της Blum- Kulka (1983) εστιάζει στη συνεχή διαπραγμάτευση μεταξύ συνεντευκτή και συνεντευξιαζόμενου, προκειμένου να τηρηθούν οι συμβάσεις και οι κανόνες που διέπουν την πολιτική συνέντευξη ως είδος λόγου. Οι Bell & van Leeuwen (1994), αντίστοιχα, ερευνούν πώς οι σχέσεις εξουσίας, το κοινωνικό πλαίσιο και η ιδεολογία επηρεάζουν τον τρόπο διάδρασης συνεντευκτή και συνεντευξιαζόμενου, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους στην πολεμική μορφή της 16 Οι Bavelas κ.ά. (1988) χρησιμοποίησαν τον όρο equivocation για τις ασαφείς ή αμφίσημες απαντήσεις των πολιτικών προτείνοντας μια ερμηνεία του φαινομένου συνδεδεμένη με τα κειμενικά συμφραζόμενα της συνομιλίας. Θεώρησαν, δηλαδή, ότι αυτού του τύπου οι απαντήσεις οφείλονται εν πολλοίς στο είδος των ερωτήσεων που θέτουν οι δημοσιογράφοι και όχι σε εγγενή χαρακτηριστικά του λόγου των πολιτικών. [ 173 ]

16 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ συνέντευξης (adversarial genre), ενώ η Κριτική Ανάλυση Λόγου (Fairclough 2001) αντιμετωπίζει την πολιτική συνέντευξη μέσα από το υπερκαθοριστικό πλαίσιο πολιτικών και κοινωνικών ζητημάτων. Για την ανάλυση των συνεισφορών των πολιτικών χρησιμοποιήσαμε το ερμηνευτικό πλαίσιο της Harris (1991), η οποία κατηγοριοποιεί τις απαντήσεις με σημασιοσυντακτικά κριτήρια σε τρεις διακριτές μορφές: άμεση απάντηση, έμμεση απάντηση και απάντηση-απόρριψη. Η χρήση του όρου απάντηση για όλες τις περιπτώσεις και υποπεριπτώσεις δεν συνεπάγεται ότι κάθε συνεισφορά ή ανταπόκριση (response) του πολιτικού σε μια ερώτηση συνιστά οπωσδήποτε και απάντηση επί της ουσίας (Harris 1991).17 Ούτε, βεβαίως, ότι κάθε συνεισφορά ανήκει σε μία και μόνη από τις έξι συνολικά υποκατηγορίες που δεχόμαστε (δύο για κάθε μία από τις παραπάνω τρεις μορφές, βλ. σχετικά παρακάτω). Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι η κλίμακα χαρακτηρισμού των απαντήσεων, που επιχειρεί να τις κατηγοριοποιήσει με κριτήριο την αμεσότητα/πλαγιότητα, έχει εγγενείς περιορισμούς, γιατί αναφέρεται σε μία μόνο πλευρά της διαδραστικής λειτουργίας των αποκρίσεων των πολιτικών σε συνεντεύξεις. Αναλυτικότερα, οι έξι υποκατηγορίες απάντησης έχουν ως εξής: 1. Οι ευθείες ή άμεσες απαντήσεις χωρίζονται σε δύο υποκατηγορίες, (α) και (β): (α) συνεισφορές που εισάγονται με ή περιέχουν μόρια άρνησης ή βεβαίωσης, όπως τα ναι, όχι, βέβαια, σωστά, καθόλου, αλλά και συνεισφορές που συνιστούν μίμηση ή κατοπτρική επανάληψη μέρους της σημασιοσυντακτικής δομής της ερώτησης, οι λεγόμενες απαντήσεις-αντίγραφα (copy-answers).18 Στο παράδειγμα έχουμε ένα τυπικό δείγμα άμεσης απάντησης (Το Βήμα, 26/6/2005): [6] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Φ. Πάλλη-Πετραλιά) Δημ.: Μήπως όμως δούμε ταμπέλες χορηγών στον βράχο της Ακρόπολης; πολ.: Όχι, σας βεβαιώνω. Οι χορηγοί έχουν έναν πολύτιμο ρόλο και συμμετοχή σε ένα σύγχρονο κράτος και φυσικά στον πολιτισμό. Αλλά τα σύμβολα πολιτισμού της χώρας προστατεύονται. (β) συνεισφορές που καταθέτουν πληροφορία ή γνώμη σε σχέση με μετα- 17 Η Harris (1991, 79 82), αν και θεωρεί την πραγματολογική προσέγγιση της Blum-Kulka (1983) χρήσιμη, διατηρεί επιφυλάξεις ως προς τα κριτήρια κατηγοριοποίησης των απαντήσεων και προχωρά σε ένα δικό της σύστημα κωδικοποίησης με γλωσσικά κριτήρια. 18 Η παρουσία βεβαιωτικών μορίων δεν πιστοποιεί πάντα μιαν άμεση απάντηση. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου αυτά εισάγουν μιαν άρνηση ή επιφύλαξη του τύπου ναι, αλλά, βέβαια, όμως, δεν εννοώ αυτό. Τέτοιες φράσεις αποτελούν τυπικά, συμβατικά σχήματα κίνησης (move schemata) τα οποία διαπραγματεύονται διαπροσωπικές σημασίες της συνομιλιακής συναλλαγής (Lauerbach 2004, 363). [ 174 ]

17 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ βλητή μιας ερώτησης μερικής άγνοιας (ποιος, τι, πού, πότε, γιατί κ.ά.). Τέτοιου τύπου απαντήσεις, που παρέχουν πρόσθετη ή νέα πληροφορία (ή γνώμη), συνιστούν εξειδικεύσεις και επεκτάσεις προηγούμενων εκφωνημάτων.19 Οι άμεσες απαντήσεις αυτού του τύπου λειτουργούν υποστηρικτικά και συμπληρωματικά προς την προτασιακή δομή της ερώτησης, εν μέρει αναπαράγοντάς την ή/και προσθέτοντας νέες δομές, όπως στο παράδειγμά μας (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 5/11/2005): [7] (Δημοσιογράφος: Μ. Σπυράκη, Πολιτικός: Ν. Κακλαμάνης) Δημ.: Η αλήθεια είναι πως εσείς δεν μπορείτε να έχετε παράπονο από τα ΜΜΕ. Στους συναδέλφους σας που δίνουν την εντύπωση ότι η κυβέρνηση βρίσκεται σε πόλεμο με τα ΜΜΕ τι θα συνιστούσατε; πολ.: Ότι τα ΜΜΕ δεν τρέφουν τα πιο τρυφερά αισθήματα για την κυβέρνηση αυτό δεν είναι κάτι το νέο. Ίσως υπάρχει και εξήγηση Αντί όμως του πολέμου εκτιμώ ότι η παραγωγή περισσότερου έργου και η εκφορά ισχυρού πολιτικού λόγου είναι το Tamiflu για την πανδημία γρίπης που πλήττει την κυβέρνηση μέσα στο τηλεοπτικό γίγνεσθαι. 2. Οι πλάγιες ή έμμεσες απαντήσεις μια ενδιάμεση κατηγορία μεταξύ απάντησης και απόρριψης περιλαμβάνουν δύο τύπους συνεισφορών, (α) και (β): (α) συνεισφορές που βασίζονται σε συναγωγή ή σε υπονόημα.20 Η όποια συμφωνία ή διαφωνία με κλειστή ερώτηση δεν εκφέρεται ευθέως και ρητά, ωστόσο, συνάγεται ένα ναι ή όχι, ή μια ενδιάμεση θέση, ανάμεσα στο ναι και το όχι. Άλλοτε πάλι συνάγεται μια πληροφορία που περιλαμβάνεται σε απάντηση μιας ερώτησης μερικής άγνοιας και αφορά συγκεκριμένη μεταβλητή της. Η αποφυγή άμεσης απάντησης και δέσμευσης με ρητό τρόπο είναι εμφανής στο παρακάτω παράδειγμα (Το Βήμα, 27/11/2005): [8] (Δημοσιογράφος: Ν. Ευαγγελάτος, Πολιτικός: Γ. Αλογοσκούφης) Δημ.: Καταθέσατε τον προϋπολογισμό. Δεσμεύεστε ότι στη διάρκειά του δεν θα χρειαστεί να λάβετε έκτακτα φορολογικά μέτρα; πολ.: Ο στόχος μας είναι να αποφύγουμε αυτό το ενδεχόμενο. Δεν μπορώ όμως να πω ότι δεν θα υπάρξει καμία καινούργια φορολογία. (β) συνεισφορές όπου δεν μπορούμε καν να συμπεράνουμε αν διαφωνεί ή συμφωνεί ο συνεντευξιαζόμενος, αν παίρνει μια ενδιάμεση θέση μεταξύ ναι και όχι, ούτε αν δίνει έμμεσα τη ζητούμενη πληροφορία (στην 19 Οι άμεσες απαντήσεις αυτού του τύπου είναι οι κατά τους Gnisci & Bonaiuto (2003, 390) εξειδικεύσεις (elaborations) ενώ, κατά τη Blum-Kulka (1983), συνιστούν απαντήσεις υποστηρικτικές της ερώτησης (supportive answers). 20 Ο όρος που χρησιμοποιεί η Harris είναι inference (1991, 84). Αντίστοιχη είναι και η κατηγορία reply by implication του Bull (1994). [ 175 ]

18 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ περίπτωση των ερωτήσεων μερικής άγνοιας). Ο πολιτικός δεν απαντά ούτε άμεσα ούτε έμμεσα στην ερώτηση που του τίθεται. Φαίνεται, ωστόσο, ότι τηρείται η γενική αρχή της συνεργασίας (cooperative principle) του Grice, υπάρχει δηλαδή μια στοιχειώδης συνάφεια του λόγου του συνεντευκτή με εκείνον του πολιτικού, καθώς η απάντηση μοιράζεται κοινές προϋποθέσεις με το περιεχόμενο της ερώτησης και την προσλεκτική της ισχύ. Συνήθως, αυτό συμβαίνει όταν έχουμε μια πολύ εξειδικευμένη ερώτηση από την πλευρά του δημοσιογράφου και μια γενική απάντηση από τον πολιτικό. Στο επόμενο παράδειγμα (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005), ο πολιτικός απαντά με μια γενικόλογη διατύπωση περί πολιτικής πρακτικής χωρίς όμως να συνάγεται από αυτήν διαφωνία ή συμφωνία με την ερώτηση-πρόκληση του δημοσιογράφου περί αρχηγικής φιλοδοξίας του πολιτικού: [9] (Δημοσιογράφος: Λ. Καλαρρύτης, Πολιτικός: Ευ. Βενιζέλος) Δημ.: Φαίνεται ότι η πυκνή αντιπολιτευτική παρουσία σας ενοχλεί κάποιους συντρόφους σας, που πιστεύουν ότι θέλετε να τους υποσκελίσετε και να μονοπωλήσετε τον πολιτικό λόγο στο ΠΑΣΟΚ. πολ.: Η δημόσια και κοινωνική ζωή της χώρας πρέπει να κινείται και να ισορροπεί στο υψηλότερο όχι στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο. Αυτό είναι μία βασική θέση της προοδευτικής σκέψης διεθνώς και σίγουρα είναι μία θεμελιώδης θέση της προοδευτικής παράταξης που εκφράζει το ΠΑΣΟΚ. Ας προσπαθήσουμε συνεπώς όλοι για το καλύτερο, άρα και για τη μεγαλύτερη δυνατή συμβολή του καθενός από εμάς στον κοινό μας σκοπό. Παρά το γεγονός ότι η απάντηση συνιστά υπεκφυγή μπροστά στην πίεση που ασκεί η δηλωτική ερώτηση του δημοσιογράφου, είναι ευδιάκριτη η κοινή συλλογιστική τους αφετηρία: το διακύβευμα είναι η διαφορετική ερμηνεία της έντονης κοινοβουλευτικής δραστηριότητας ενός πολιτικού (ενδεχόμενη απειλή για τους συντρόφους του vs. σημαντική συμβολή στον συλλογικό αγώνα του κόμματος). Κατά τα άλλα, η πλαγιότητα της απάντησης οφείλεται προφανώς στην απροθυμία του πολιτικού να προσωποποιήσει το θέμα, όπως του ζητά η ερώτηση, προλαμβάνοντας έτσι την πιθανή βλάβη προσώπου των πολιτικών του συνοδοιπόρων. 3. Οι απορρίψεις (challenges, Harris 1991) ή μη απαντήσεις (non replies, Gnisci & Bonaiuto 2003), που βρίσκονται στον αντίποδα της αμεσότητας, συνιστούν ουσιαστικά αποφυγή της ερώτησης εκ μέρους των πολιτικών. Επειδή, όμως, οι πολιτικοί δεν έχουν την πολυτέλεια να μην απαντήσουν στην ερώτηση που τους υποβάλλεται, όταν δεν θέλουν, καταφεύγουν στο να αμφισβητήσουν τις προϋποθέσεις ή την προσλεκτική της ισχύ.21 Διακρίνονται δύο τύποι απόρριψης ή μη απάντησης, (α) και (β): 21 Αυτή είναι, σύμφωνα με τους Clayman & Heritage (2002), η διαδραστική αντίσταση. [ 176 ]

19 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ (α) απαντήσεις που απορρίπτουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις της ερώτησης ή ανατρέπουν την ερώτηση στο σύνολό της, π.χ. Δημοσιογράφος: Γιατί δεν το κάνατε αυτό;, Πολιτικός: Το κάναμε αυτό. Διαψεύδουν ή αρνούνται το περιεχόμενο της ερώτησης, αλλάζοντας το θέμα της συζήτησης, ή ισχυρίζονται ότι δεν γνωρίζουν τίποτε σχετικό, όπως π.χ. (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005): [10] (Δημοσιογράφος: Λ. Καλαρρύτης, Πολιτικός: Ευ. Βενιζέλος) Δημ.: Πρέπει να υπάρχει μια άλλη πολιτική οπτική στο ΠΑΣΟΚ εναλλακτική, διακριτή, ή συμπληρωματική, αναλόγως πέραν αυτής που εκπορεύεται από την ηγεσία; πολ.: Το ζήτημα δεν είναι μια εναλλακτική πολιτική στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, αλλά να διατυπώσει το ΠΑΣΟΚ την εναλλακτική πολιτική σε σχέση με την απουσία πολιτικής, την αμηχανία και την παταγώδη αποτυχία της Νέας Δημοκρατίας. Και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε. (β) απαντήσεις που αμφισβητούν την προσλεκτική ισχύ μιας ερώτησης, ασκούν κριτική στο περιεχόμενο της ερώτησης και στον ίδιο τον δημοσιογράφο, και θέτουν αντ αυτής μιαν άλλη ερώτηση, διευκρινιστική ή εξειδικευτική (Το Βήμα, 30/1/2005): [11] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Ευ. Μεϊμαράκης) Δημ.: Γιατί μπορεί να διεκδικεί και με ακραίες συμπεριφορές μάλιστα ο κ. Πουπάκης της ΔΑΚΕ αλλά δεν μπορεί ο κ. Κοκκινούλης; πολ.: Κύριε Χιώτη, τα έχετε μπερδέψει. Δεν μπορώ να λάβω ως δεδομένο την ερώτησή σας. Πρώτον, ο κ. Πουπάκης είναι πρόεδρος της ανεξάρτητης ΔΑΚΕ, είναι όμως και μέλος της κεντρικής επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας και δεν διεκδικεί κατά τη γνώμη μου με ακραίες κινήσεις. Δεύτερον ο κ. Κοκκινούλης είναι απλό μέλος της ΝΔ και όχι μέλος της ΚΕ. Είναι δύο ζητήματα εντελώς διαφορετικά. Μην τα ισοπεδώνουμε όλα, διότι αυθαιρετούμε και αδικούμε. Στο πλαίσιο της παραπάνω κατηγοριοποίησης, οι απαντήσεις των πολιτικών κατατάσσονται σε μια κλίμακα βαρύτητας ως προς την παροχή/αποφυγή απάντησης, με ακρότατα την άμεση απάντηση τύπου (α) και την απάντηση-απόρριψη τύπου (β). Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η σχέση ερώτησηςαπάντησης δεν είναι απλή. Οι απαντήσεις είναι πολλές φορές σύνθετες συνεισφορές. Μπορεί να φαίνονται άμεσες (χρησιμοποιώντας στην αρχή τους ένα βεβαιωτικό ή αρνητικό μόριο) μπορεί όμως να περιέχουν επιπροσθέτως διευκρινίσεις, επεξηγήσεις και σχόλια, μέσω των οποίων επιχειρείται η αλλαγή του θέματος της συζήτησης ή η αποφυγή άμεσης απάντησης. Από την άλλη πλευρά, ειδικά στις κλειστές, πιεστικές ερωτήσεις, η απουσία άμεσης απάντησης εκλαμβάνεται από τον δημοσιογράφο (που συμπεριφέρεται ως εκπρόσωπος του αναγνωστικού του κοινού) ως απαρχή αποφυγής απάντησης και απόπειρα αλλαγής θέματος, πράγμα το οποίο φαίνεται να έχει αρνητικό αντίκτυπο για τους πολιτικούς. Ο αρνητικός αντίκτυπος επιτείνεται [ 177 ]

20 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ σίγουρα, όταν ο δημοσιογράφος εμμένει στο θέμα αναδιατυπώνοντας την ίδια ερώτηση. Αυτό σημαίνει ότι η απάντηση του πολιτικού δεν ικανοποίησε ή δεν ήταν ρητή, άμεση ή πλήρης ως προς τα ζητούμενα.22 Στο υλικό μας υπάρχουν μακροθεματικά συνδεδεμένες ακολουθίες ερωταποκρίσεων, με κάποιες από τις ερωτήσεις να επαναλαμβάνονται περισσότερες της μίας φορές. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτελεί η συνέντευξη με τον Ευ. Βενιζέλο (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005). Πέντε διαδοχικές ερωτήσεις (από τις δέκα συνολικά) αφορούν το ίδιο θέμα, τη διαφοροποίηση του πολιτικού από την προεδρική γραμμή του κόμματός του και τη διαφωνία του με τον αρχηγό του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου. Ο πολιτικός αποφεύγει συστηματικά να απαντήσει άμεσα στις κλειστές ερωτήσεις του δημοσιογράφου και έτσι ο δεύτερος επανέρχεται δριμύτερος. Η μακροακολουθία των συνεντευξιακών ζευγών στο μέσο της συνέντευξης (ερωταποκρίσεις (3), (4), (5), (6), (7)) έχει ενδιαφέρον, γιατί καμία από τις απαντήσεις δεν είναι άμεση και αυτό εκλαμβάνεται ως αποφυγή απάντησης από τον δημοσιογράφο, ο οποίος και επανέρχεται ως εκ τούτου στο θέμα, επιμένοντας με κλειστού τύπου ερωτήσεις τέσσερις από τις πέντε ερωτήσεις είναι κλειστές. Οι εκατέρωθεν συνομιλιακές κινήσεις αυτής της (θεματικά συνεκτικής) μακροακολουθίας είναι οι εξής: ΕΡΩΤΗΣΗ / ΑΠΑΝΤΗΣΗ (3) ολικής άγνοιας / απόρριψη-α (4) δηλωτική / απόρριψη-α (5) δηλωτική / έμμεση-β (6) ολικής άγνοιας / έμμεση-α (7) μερικής άγνοιας / έμμεση-β Όταν οι πολιτικοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ερωτήσεις που ελέγχουν ενδοκομματικές συγκρούσεις, αντιφάσεις ή αντιλαϊκές πολιτικές επιλογές του κόμματος στο οποίο ανήκουν, είναι, κατά τεκμήριο, αναμενόμενη η απόρριψη των προϋποθέσεων της ερώτησης, η έμμεση απάντηση ή η ασάφεια (Harris 1991, 92). Ειδικά, μάλιστα, όταν ο δημοσιογράφος επανέρχεται στο ίδιο θέμα, πολλές φορές οι συνεντευξιαζόμενοι πολιτικοί ανταποδίδουν με πρόκληση και αμφισβήτηση της ερώτησης. Χωρίς να προσωποποιούν την αντι- 22 Σύμφωνα με την Blum-Kulka (1983, 146), η επαναδιατύπωση ερώτησης δείχνει ότι η απάντηση που προηγήθηκε είναι μια συνεισφορά μη υποστηρικτική της ερώτησης (non supportive), γι αυτό και εκλαμβάνεται αρνητικά από το κοινό, θεωρείται, δηλαδή, ότι ο πολιτικός αποφεύγει να απαντήσει στην ερώτηση παραβιάζοντας κάποιο από τα συνομιλιακά αξιώματα (conversational maxims) του Grice. Πιο συγκεκριμένα, θεωρείται ότι ψεύδεται (αξίωμα της ποιότητας) ή ότι δεν δίνει τις αναγκαίες λεπτομέρειες (αξίωμα της ποσότητας) ή ότι δεν είναι σαφής (αξίωμα του τρόπου) ή, τέλος, ότι η απάντησή του δεν έχει συνάφεια με το θέμα της συζήτησης (αξίωμα της συνάφειας). [ 178 ]

21 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ παράθεση, προβαίνουν σε αντεκδίκηση, πάντοτε όμως μέσα στο πλαίσιο του ρόλου τους όπως αυτό ορίζεται από τη συνθήκη της συνέντευξης (Dickerson 2001). Ακριβώς όπως συμβαίνει και στο παραπάνω παράδειγμα. Ο τρόπος που ένας πολιτικός διαχειρίζεται τις αποκρίσεις του στις κλειστές ερωτήσεις του δημοσιογράφου διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό ένα συγκεκριμένο πολιτικό ύφος, ενώ όχι σπάνια τον χρεώνει με χαρακτηρισμούς περί φλυαρίας, αοριστολογίας ή ασάφειας όσον αφορά τον λόγο του. Αντίθετα, οι άμεσες απαντήσεις παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην κατασκευή μιας θετικής εικόνας του πολιτικού, καθώς βρίσκονται στο υψηλότερο σημείο της κλίμακας αμεσότητα-πλαγιότητα-αποφυγή, που, εκτός των άλλων, μετρά και τη διάθεση του πολιτικού να συνεργαστεί με τον δημοσιογράφο προς όφελος της ενημέρωσης του κοινού για ζωτικά θέματα. Σύμφωνα με τον Πίνακα 1, το πιο εμφανές εύρημα από την ανάλυση των δεδομένων μας είναι ότι οι άμεσες απαντήσεις (σε ποσοστό 42,7%) δεν αποτελούν την πλειονότητα των απαντήσεων των πολιτικών. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι οι ερωτήσεις που απαιτούν μια ρητά καταφατική ή αρνητική απάντηση (δηλωτικές και ολικής άγνοιας ερωτήσεις) αποτελούν σχεδόν το 60% στα δεδομένα μας (Πίνακας 1α) ενώ αντίστοιχα οι άμεσες απαντήσεις τύπου (α), που περιλαμβάνουν ρητή βεβαίωση διαφωνίας ή συμφωνίας, αποτελούν μόνο το 17,3% επί του συνόλου των απαντήσεων. Αυτό και μόνο το γεγονός μπορεί να ευθύνεται για τη δημιουργία της ευρύτατα διαδεδομένης αντίληψης ότι οι πολιτικοί αποφεύγουν να απαντήσουν. Συνολικά, δηλαδή, οι πολιτικοί έδωσαν σε ποσοστό 58% έμμεσες (37,5%) ή απορριπτικές (19,6%) απαντήσεις. Άρα, η τάση είναι προς την πλαγιότητα ή την αποφυγή απάντησης μάλλον παρά προς την άμεση απάντηση. Από τα δεδομένα μας προκύπτει, επίσης, η στενά αλληλεπιδραστική σχέση ερωτήσεων και απαντήσεων: είναι τυχαίο που η πλειονότητα των ερωτήσεων είναι κλειστές, πιεστικές (58,9%), ενώ η πλειονότητα (57,3%) των απαντήσεων είναι έμμεσες και απορριπτικές; Απομονώνοντας το υψηλότατο ποσοστό των κλειστών ερωτήσεων μόνο (Πίνακας 1α), βλέπουμε ότι οι απαντήσεις κλιμακώνονται κατά τρόπο αναμενόμενο: κυρίαρχη κατηγορία είναι οι έμμεσες απαντήσεις (43%), αμέσως μετά οι άμεσες (34%) και, τέλος, οι απορριπτικές (24%). Συνολικά, οι μη άμεσες απαντήσεις συγκεντρώνουν το 66,6%, γεγονός που δείχνει ότι οι πολιτικοί τείνουν, σε περίπτωση τέτοιου τύπου (κλειστών) ερωτήσεων, να απαντούν με κλιμακώσεις πλαγιότητας. Είναι εμφανές, λοιπόν, ότι οι πολιτικοί, ως ερωτώμενοι σε συνεντεύξεις, αποφεύγουν γενικά την άμεση απάντηση (Bavelas κ.ά. 1988). Πάντως, αυτά τα ποσοστά αποφυγής θεωρούνται υψηλά, ακόμη και με δεδομένο τον πιεστικό χαρακτήρα της πλειονότητας των ερωτήσεων (Harris 1991, 92). Τα ευρήματά μας ως προς τις απαντήσεις συμπίπτουν με αυτά της Harris (1991) στα δεδομένα της οποίας (τηλεοπτικές πολιτικές συνεντεύξεις) οι Βρε- [ 179 ]

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση.

Βασικά συμπεράσματα. Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Βασικά συμπεράσματα Η πολύπλευρη κρίση που ταλανίζει εδώ και μία δεκαετία τη χώρα μας, έχει πυροδοτήσει μια μαζική θεσμική πολιτική αμφισβήτηση. Πολιτικοί θεσμοί όπως τα πολιτικά κόμματα, το Κοινοβούλιο

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά

Ερωτηματολόγιο. Τρόποι χορήγησης: α) Με αλληλογραφία β) Με απευθείας χορήγηση γ) Τηλεφωνικά Ερωτηματολόγιο Το ερωτηματολόγιο αποτελείται από μια σειρά ερωτήσεων, οι οποίες έχουν ως στόχο την καταγραφή των απόψεων, γνώσεων ή στάσεων μιας ομάδας ατόμων. Τρόποι συμπλήρωσης: α) άμεσος (ο ίδιος ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΡΟΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΓΡΑΨΟΥΜΕ ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η Περίληψη είναι μικρής έκτασης κείμενο, με το οποίο αποδίδεται συμπυκνωμένο το περιεχόμενο ενός ευρύτερου κειμένου. Έχει σαν στόχο την πληροφόρηση των άλλων, με λιτό και περιεκτικό τρόπο, για

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια

Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας. Μυλωνά Ιφιγένεια Ποιοτικοί μέθοδοι έρευνας Μυλωνά Ιφιγένεια Έρευνες για την απόκτηση πληροφοριών η γνωμών από τους χρήστες Χρησιμοποιήθηκαν από τις κοινωνικές επιστήμες για τη χρήση κοινωνικών φαινομένων Ο όρος «ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ Ή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ Με τις ερωτήσεις του τύπου αυτού καλείται ο εξεταζόμενος να επιλέξει την ορθή απάντηση από περιορισμένο αριθμό προτεινόμενων απαντήσεων ή να συσχετίσει μεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2013 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 13 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα της έρευνας... σελ. 3 1. Βαθμός αισιοδοξίας για το αν η Ελλάδα θα παραμείνει

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Μέθοδοι Έρευνας. Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα. Βύρων Κοτζαμάνης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μέθοδοι Έρευνας Ενότητα 2.7: Τα συμπεράσματα Βύρων Κοτζαμάνης Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας & Περιφερειακής Ανάπτυξης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης

Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης Μέθοδοι έρευνας και μεθοδολογικά προβλήματα της παιδαγωγικής επιστήμης http://users.uoa.gr/~dhatziha Αριθμός: 1 Η εισαγωγή σε μια επιστήμη πρέπει να απαντά σε δύο ερωτήματα: Ποιον τομέα και με ποιους τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Φιλία Ίσαρη 2016-17 Σεμινάριο Πτυχιακής Εργασίας Διάγραμμα παρουσίασης Εισαγωγή στην Ποιοτική Έρευνα Σύγκριση με την ποσοτική έρευνα Πλεονεκτήματα και περιορισμοί Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq ςwωψerβνtyuσiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπσπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghσj

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq ςwωψerβνtyuσiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπσπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghσj qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq ςwωψerβνtyuσiopasdρfghjklzxcvbn mqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγιmλι qπσπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλsdfghσj ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Σημειώςεισ Θεωρίασ II: Είδηςη klzxcvλοπbnαmqwertyuiopasdfghjklz

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Preventing Hnur Related Vilence by educatin and dialgue thrugh Immigrant NGOs ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Ντοκιμαντέρ του CNN για την βία που σχετίζεται με την τιμή ΟΝΟΜΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ: Flkuniversitetet ΧΩΡΑ: Σουηδία

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19341 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4\12\2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πυρίδου Κωνσταντίνα ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 Α. Σχεδιαγραμματική απεικόνιση της περίληψης ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη»

Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» Συνέντευξη στην εφημερίδα "Θεσσαλονίκη" Συνέντευξη του Τηλέμαχου Χυτήρη στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» 1. ΕΡΩΤΗΣΗ Μετά και τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών αρκετά στελέχη του ΠΑΣΟΚ αμφισβητούν ανοιχτά τις

Διαβάστε περισσότερα

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ

2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΝΓ 2.1. Πρόγραμμα Σπουδών Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας του Νηπιαγωγείου Στόχοι - Άξονες Περιεχομένου Κατανόηση θέματος που εκφέρεται στην ΕΝΓ.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ- ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Η

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ- ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ- ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Η σύγκρουση ως αναπόφευκτο αλλά και ταυτόχρονα πολύτιμο φαινόμενο της σχολικής ζωής. Από την επίλυση στη διαχείρισή της. Δρ. Καραβά Ζαχαρούλα Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο «Φιλολογικό» Φροντιστήριο 2 ο Διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Α Λυκείου Επιμέλεια: Μάνθου Άρτεμις [Ο διαδικτυακός διάλογος] Δεν μπορεί, ασφαλώς, να αμφισβητηθεί ότι ο διάλογος αποτελεί απαραίτητο στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ Η υπαγωγή της χώρας στον έλεγχο της ΕΕ, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ το 2010 σηματοδοτεί το δραματικό τέλος μιας περιόδου στη διάρκεια της οποίας οι μεταρρυθμίσεις υπήρξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 14 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 13 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 14 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Κανονισμοί δυνάμει των άρθρων 28Α και 51 Η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου, ασκώντας τις εξουσίες που

Κανονισμοί δυνάμει των άρθρων 28Α και 51 Η Αρχή Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου, ασκώντας τις εξουσίες που Ε.Ε. Παρ. III(I) 3202 Κ.Δ.Π. 451/2004 Αρ. 3850, 30.4.2004 Αριθμός 451 Οι περί Ραδιοφωνικών και Τηλεοπτικών Σταθμών (Εκδηλώσεις Μείζονος Σημασίας) Κανονισμοί του 2004, οι οποίοι εκδόθηκαν από την Αρχή Ραδιοτηλεόρασης,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων

Τεχνικές Έρευνας. Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων Τεχνικές Έρευνας Ε. Ζέτου Ε εξάμηνο 2010-2011 Εισήγηση 10 η Κατασκευή Ερωτηματολογίων ΣΚΟΠΟΣ Η συγκεκριμένη εισήγηση έχει σαν σκοπό να δώσει τις απαραίτητες γνώσεις στο/στη φοιτητή/τρια για τον τρόπο διεξαγωγής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA 7, 8, 9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2009 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA 7, 8, 9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2009 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA 7, 8, 9 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 29 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION Ταυτότητα της έρευνας Α Επωνυμία του διενεργήσαντος τη δημοσκόπηση: G.P.O. ΕΡΕΥΝΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας

Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Βασικά στοιχεία Αφηγηματολογίας Διδάσκουσα: Δέσποινα Καραβαγγέλη 1. Αφηγηματικές τεχνικές Η αφηγηματολογία είναι η επιστήμη που μελετά την αφηγηματική λειτουργία και µας προσφέρει ό,τι απαιτείται για να

Διαβάστε περισσότερα

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες

Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Κυβέρνηση συνεργασίας και ευρώ θέλουν οι Ελληνες Πρώτο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ, ανεπαίσθητη πτώση της ΝΔ, νέες απώλειες για το ΠαΣοΚ το 80% ζητεί παραμονή στην ευρωζώνη ενώ μόνο το 13% θέλει επιστροφή στη δραχμή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

ημοσιογραφικός Λόγος (γλωσσικά μέσα και ιδεολογία) Σημειώσεις για το μάθημα ημοσιογραφία & ημόσιος Λόγος

ημοσιογραφικός Λόγος (γλωσσικά μέσα και ιδεολογία) Σημειώσεις για το μάθημα ημοσιογραφία & ημόσιος Λόγος ημοσιογραφικός Λόγος (γλωσσικά μέσα και ιδεολογία) Σημειώσεις για το μάθημα ημοσιογραφία & ημόσιος Λόγος Άρης Κουμπαρέλης Καθηγητής Εφαρμογών Τμήμα Ψηφιακών Μέσων & Επικοινωνίας ΤΕΙ Ιόνιων Νήσων ημοσιογραφικός

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ

Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ Ημέρα Ώρα Μέσο Δημοσιογράφος Ημερομηνία Δευτέρα 14:00 πμ Ραδιόφωνο ΣΚΑΪ Κατερίνα Ακριβοπούλου 14/05/2007 Κατερίνα Ακριβοπούλου: Τον αντίκτυπο του σκανδάλου των ομολόγων στην κοινή γνώμη καταγράφει το βαρόμετρο

Διαβάστε περισσότερα

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ.

η µάλλον ευρύτερη αναγνώριση του ενδιαφέροντος που παρουσιάζει η θέσπιση διατάξεων για την ενισχυµένη συνεργασία στον τοµέα της ΚΕΠΠΑ. ΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ Bρυξέλλες, 30 Αυγούστου 2000 (01.09) (OR. fr) CONFER 4766/00 LIMITE ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΤΗΣ ΠΡΟΕ ΡΙΑΣ Θέµα : ιακυβερνητική ιάσκεψη 2000 Ενισχυµένη συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική πολιτική Πανελλαδική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ιανου Ιαν άριος 200 ουάριος 2008 Έρευνα 7-10/1

Πανελλαδική πολιτική Πανελλαδική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ιανου Ιαν άριος 200 ουάριος 2008 Έρευνα 7-10/1 Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Ιανουάριος 2008 1 Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Ταυτότητα της έρευνας Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 7 έως και 10 Ιανουαρίου 2008. Τύπος έρευνας: Tηλεφωνική

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις εσωκομματικές εκλογές της Νέας Δημοκρατίας

Έρευνα για τις εσωκομματικές εκλογές της Νέας Δημοκρατίας Έρευνα για τις εκλογές της Νέας Δημοκρατίας Δεκέμβριος 2 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο σύνολο της επικράτειας. Το δείγμα ανήλθε σε 927 άτομα, άνδρες και γυναίκες, 18 ετών και άνω, που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ. Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού Θεωρία των Μοντέλων Καπιταλισμού: Θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση των κοινών θεσμικών χαρακτηριστικών, αλλά και των θεσμικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ)

ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ) 11 0 ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Σχ.2014-15 Τμήμα Α1 ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ (ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΒΙΑ) 1.Κριτήρια επιλογής θέματος Ενδιαφέρον περιεχόμενο Μας αρέσει αυτό το θέμα Είχαμε συνεργαστεί τα προηγούμενα χρόνια γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014: Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ

ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014: Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014: Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ 1 ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2014 Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΜΕΡΑ: ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΡΙΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΕΝΟΣ ΚΟΜΜΑΤΟΣ Παράγοντας που κρίνει την επιτυχία ενός κόμματος Ποσοστιαία Κατανομή Παράγοντας που

Διαβάστε περισσότερα

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10

<5,0 5,0 6,9 7 7,9 8 8,9 9-10 ΚΡΙΤΗΡΙΑ Εύρος θέματος Τίτλος και περίληψη Εισαγωγή Βαθμολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια για την «Εθνική έρευνα για τα ΜΜΕ»

Σχόλια για την «Εθνική έρευνα για τα ΜΜΕ» Σχόλια για την «Εθνική έρευνα για τα ΜΜΕ» Του καθηγητή Στέλιου Παπαθανασόπουλου, Προέδρου του Τμήματος Επικοινωνίας και Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλους του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΜΕΑ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΜΕΑ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΜΕΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ «Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών» ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ»

Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» Συνέντευξη τού Βασίλη Μαγγίνα Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου Ν.Δ. στη «ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ» 1.Ερώτηση: Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της κυβερνητικής πλευράς. Εύκολος κοινοβουλευτικός ρόλος; Απάντηση: Ρόλος εξαιρετικά

Διαβάστε περισσότερα

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης)

Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) Διάγραμμα αναλυτικής διόρθωσης ελεύθερης γραπτής έκφρασης (έκθεσης) 1. Χαρακτηριστικά προς αξιολόγηση Α. Περιεχόμενο: πλούτος ιδεών σχετικών με το εξεταζόμενο θέμα. Β. Διάταξη νοημάτων: διάταξη ύλης και

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ME TA ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ME TA ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ME TA ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ «Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών» ΑΝΑΘΕΤΟΥΣΑ ΑΡΧΗ: ΕΘΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Νοέμβρι Νοέμβρ ος 200 ιος 2007 Έρευνα 30/10 1/11

Πανελλαδική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Νοέμβρι Νοέμβρ ος 200 ιος 2007 Έρευνα 30/10 1/11 Πανελλαδική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Νοέμβριος 2007 1 Ταυτότητα της έρευνας Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 30 Οκτωβρίου έως και 1 Νοεμβρίου 2007. Τύπος έρευνας: Τηλεφωνική

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή Αγγελοπούλου. Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης

Κυριακή Αγγελοπούλου. Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης Κυριακή Αγγελοπούλου Επιβλέπων Καθηγητής: Μανώλης Πατηνιώτης Οι πρώτες προσπάθειες μελέτης του τρόπου επιστημονικής εργασίας έγιναν το 1970. Πραγματοποιήθηκαν μέσω της άμεσης παρατήρησης των επιστημόνων

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Μάρτιος 200 Μάρτιος 2008 Έρευνα 11-13/3

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Μάρτιος 200 Μάρτιος 2008 Έρευνα 11-13/3 Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης ΠΕΙΡΑΙΑΣ Μάρτιος 2008 1 Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Ταυτότητα της έρευνας Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 11 έως και 13 Μαρτίου 2008. Τύπος έρευνας: Tηλεφωνική

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα

Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Αναγνώσεις σε επίπεδα Μανώλης Κουτούζης Αναπληρωτής Καθηγητής Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αναγνώσεις σε επίπεδα η έννοια της κουλτούρας στις κοινωνικές επιστήμες αποτελεί μια από τις βασικές εννοιολογικές κατηγορίες για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6: Μέσα συλλογής δεδομένων Β) Συνέντευξη Διδάσκων: Νίκος Ανδρεαδάκης ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες.

Συνεντεύξεις «πρόσωπο με πρόσωπο (face to face). Κοινές ερωτήσεις για όλους τους συμμετέχοντες. Κεντρικά ερωτήματα: Ποιες είναι οι διαστάσεις της συζήτησης για την κρίση στο Δημόσιο Διάλογο; Ήταν η υιοθέτηση του πακέτου διάσωσης για την Ελλάδα και η ένταξη της Ελλάδας στο μηχανισμό στήριξης μονόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΗΣΗ»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΗΣΗ» Α.Τ.Ε.Ι ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΟΔΗΓΗΣΗ» ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΑΤΣΙΝΑΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ: ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε.

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε. 38 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Ένας από τους βασικούς στόχους της παρούσας έρευνας ήταν η εύρεση εκείνων των χαρακτηριστικών των εφήβων τα οποία πιθανόν συνδέονται με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Ως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ

ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Επωνυμία εταιρείας ΚΑΠΑ RESEARCH A.E. ΑΡ. ΜΗΤΡ : 5 Επωνυμία εντολέα ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Σκοπός δημοσκόπησης Ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δείγματος Μέγεθος δείγματος/ γεωγραφική κάλυψη Χρονικό διάστημα συλλογής

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Εθνομεθοδολογία Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 9ο (σελ. 197 207) 2 Η Εθνομεθοδολογία Βασικές Θέσεις Η εθνομεθοδολογία, αποτελεί έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική Έρευνα Κοινής Γνώμης

Πανελλαδική Έρευνα Κοινής Γνώμης Πανελλαδική Έρευνα Κοινής Γνώμης Η ταυτότητα της έρευνας Εταιρεία: Metron Analysis (Α.Μ. ΕΣΡ 4) Εντολέας: Τύπος έρευνας: Δείγμα: Γεωγραφική κάλυψη: ΑΝΤ1 Πανελλαδική τηλεφωνική έρευνα για τα θέματα της

Διαβάστε περισσότερα

Σχεσιακές παραβάσεις στην υπερνεωτερικότητα: Ο διυποκειμενικός εαυτός στη μυστική πλευρά των σχέσεων: Βιωμένες. εμπειρίες εξωδυαδικών σχέσεων

Σχεσιακές παραβάσεις στην υπερνεωτερικότητα: Ο διυποκειμενικός εαυτός στη μυστική πλευρά των σχέσεων: Βιωμένες. εμπειρίες εξωδυαδικών σχέσεων Περίληψη πρότασης για την εκπόνηση διδακτορικής διατριβής με θέμα, Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, ΕΚΠΑ Συγγραφέας: Nτάλη Ευδοκία Επιβλέπων Καθηγητής: κ.χρηστάκης Νικόλας, Καθηγητής Σχεσιακές

Διαβάστε περισσότερα

Η διαδρομή του συνεδρίου «Ενέργεια & Ανάπτυξη» που εφέτος. συμπληρώνει 17 χρόνια συνεχούς και συνεπούς οργάνωσης και

Η διαδρομή του συνεδρίου «Ενέργεια & Ανάπτυξη» που εφέτος. συμπληρώνει 17 χρόνια συνεχούς και συνεπούς οργάνωσης και Εισαγωγικά Σχόλια του Κ. Ν. Σταμπολή Αντιπρόεδρου και Γενικού Διευθυντή του ΙΕΝΕ στο17 0 Εθνικό Συνέδριο Ενέργειας «Ενέργεια & Ανάπτυξη 2012» Αξιότιμοι κύριοι Βουλευτές, Εξοχότατοι κύριοι πρέσβεις, κ.

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Θεσμικές αλλαγές και οικονομικό κλίμα. 5-7 Οκτωβρίου 2016

Θεσμικές αλλαγές και οικονομικό κλίμα. 5-7 Οκτωβρίου 2016 Θεσμικές αλλαγές και οικονομικό κλίμα 5-7 Οκτωβρίου 2016 Ταυτότητα της έρευνας Φορέας Διεξαγωγής Μονάδα Ερευνών Κοινής Γνώμης & Αγοράς Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Πανεπιστημίου Μακεδονίας (Αρ.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα εκτίμησης πολιτικών τάσεων

Έρευνα εκτίμησης πολιτικών τάσεων Έρευνα εκτίμησης πολιτικών τάσεων 25-26 Φεβρουαρίου 2015 Ταυτότητα της έρευνας Φορέας Διεξαγωγής Μονάδα Ερευνών Κοινής Γνώμης & Αγοράς Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Πανεπιστημίου Μακεδονίας (Αρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής

Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής Γενικός προγραμματισμός στην ολομέλεια του τμήματος (διαδικασία και τρόπος αξιολόγησης μαθητών) 2 ώρες Προγραμματισμός και προετοιμασία ερευνητικής ομάδας 2 ώρες Υλοποίηση δράσεων από υπο-ομάδες για συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ «ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΥ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΔΕΛΤΙΑ ΕΙΔΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές. Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου

Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές. Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου Τριγωνοποίηση: Σύντομη θεωρητική εισαγωγή και υποδειγματικές εφαρμογές Μαρία Καλλέρη και Άννα Σπύρτου 1 Ορισμός Μπορεί να οριστεί ως η χρήση δύο ή περισσοτέρων μεθόδων συλλογής δεδομένων Ονομάζεται και

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Preventing Hnur Related Vilence by educatin and dialgue thrugh Immigrant NGOs ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Ερωτήσεις και συζήτηση για το βιβλίο «Στα 20 ξεκινάς να σαπίζεις» ΟΝΟΜΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ: Örebr Cunty Administrative

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική έρευνα Πανελλαδική έρευνα γνώμης Δεκέμβριος Δεκέ 2009 μβριος Έρευνα 14-18/12

Πανελλαδική έρευνα Πανελλαδική έρευνα γνώμης Δεκέμβριος Δεκέ 2009 μβριος Έρευνα 14-18/12 Πανελλαδική έρευνα γνώμης Δεκέμβριος 2009 1 Ταυτότητα της έρευνας Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 14 έως και 18 Δεκεμβρίου 2009. Τύπος έρευνας: Tηλεφωνική έρευνα προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΑΫΜΕΝΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ (ΤΟΥ) ΣΤΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ (ΣΩΜΑΤΕΙΑ, ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ, ΚΟΜΜΑΤΑ κ.α.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΑΫΜΕΝΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ (ΤΟΥ) ΣΤΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ (ΣΩΜΑΤΕΙΑ, ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ, ΚΟΜΜΑΤΑ κ.α. ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΑΫΜΕΝΑΚΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ (ΤΟΥ) ΣΤΟΥΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΥΣ, ΠΟΛΙΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ (ΣΩΜΑΤΕΙΑ, ΠΑΡΑΤΑΞΕΙΣ, ΚΟΜΜΑΤΑ κ.α.) Α) Με διαφάνεια και δηµοσιότητα: Ναι στη συµµετοχή και στα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

α/α ΕΡΩΤΗΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Μπορεί μια περιοχή να περιλαμβάνεται στο σχεδιασμό της Στρατηγικής δύο ή περισσότερων Αστικών Αρχών;

α/α ΕΡΩΤΗΜΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ Μπορεί μια περιοχή να περιλαμβάνεται στο σχεδιασμό της Στρατηγικής δύο ή περισσότερων Αστικών Αρχών; 1 Στην περίπτωση στρατηγικής σε περιοχή της Περιφέρειας Αττικής η οποία παρουσιάζει ειδική αναπτυξιακή δυναμική, μπορεί ένας Δήμος να αποτελεί μόνος του την Αστική Αρχή; Μπορεί ένας Δήμος να αποτελεί Αστική

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ

Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Δείκτες Επικοινωνιακής Επάρκειας Κατανόησης και Παραγωγής Γραπτού και Προφορικού Λόγου Γ1/Γ2 ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΠΙΓΝΩΣΗ Ο υποψήφιος επιπέδων Γ1 και Γ2 θα πρέπει να είναι σε θέση να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος

Εισηγητής Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος. Δρ. Αβραάμ Παπασταθόπουλος Εισηγητής Δύναμη: Η πιθανότητα που έχει ο «άνθρωπος» να είναι σε θέση να «περάσει» τις δικές του επιθυμίες μέσα από μία κοινωνική σχέση παρά την αντίσταση. Εξουσία: Η εξουσία ορίζεται ως το νόμιμο δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 213 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 2 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 213 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης Δεκέμβριος Δεκέ 200 μβριος 2008 Έρευνα 15-18/12/2008

Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης Δεκέμβριος Δεκέ 200 μβριος 2008 Έρευνα 15-18/12/2008 Πανελλαδική πολιτική έρευνα γνώμης Δεκέμβριος 2008 1 Ταυτότητα της έρευνας Ανάθεση : Εφημερίδα ΤΟ ΠΑΡΟΝ. Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 15 έως και 18 Δεκεμβρίου 2008. Στις ερωτήσεις που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18897 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πολέντα Έλενα ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Θεματικό κέντρο κειμένου : Το κείμενο αναφέρεται στο αίτημα της

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη

Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη Κ. Χατζηδάκης: Δεν κινδυνεύει η πρώτη κατοικία - Πλήρης συνέντευξη [04.11.2013] «Δεν θα αλλάξουν ο νόμος Κατσέλη και ο νόμος 4161 για τους ενήμερους δανειολήπτες. Αυτό σημαίνει ότι κανένας φτωχός άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας

ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας ΓΝΩΜΗ της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Νομικών της Βουλής των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΣΥΛΛΟΓΗ ΤΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τα εργαλεία αυτά, πρέπει όχι μόνο να ανταποκρίνονται στον έλεγχο της

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

EB ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Μετεκλογική ανάλυση Προφίλ χώρας: ευρωπαϊκός μέσος όρος και αποτελέσματα για την Ελλάδα

EB ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ Μετεκλογική ανάλυση Προφίλ χώρας: ευρωπαϊκός μέσος όρος και αποτελέσματα για την Ελλάδα Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας Διεύθυνση Γ Σχέσεις με τους Πολίτες ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 30/09/2009 EB71.3 - ΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2009 Μετεκλογική ανάλυση Προφίλ χώρας: ευρωπαϊκός μέσος όρος και

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA ΜΑΙΟΣ 13 «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» - MEGA GREEK PUBLIC OPINION ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΑΝΑΤΡΟΠΗ» ΤΟΥ MEGA 27 ΜΑΙΟΥ 13 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα της

Διαβάστε περισσότερα