Δεύτερο Μέρος Η συνέντευξη στον Τύπο και την τηλεόραση. Κοινωνία και πολιτική: Η δεξίωσή τους στην έντυπη συνέντευξη και την τηλεοπτική συνομιλία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δεύτερο Μέρος Η συνέντευξη στον Τύπο και την τηλεόραση. Κοινωνία και πολιτική: Η δεξίωσή τους στην έντυπη συνέντευξη και την τηλεοπτική συνομιλία"

Transcript

1 Δεύτερο Μέρος Η συνέντευξη στον Τύπο και την τηλεόραση Κοινωνία και πολιτική: Η δεξίωσή τους στην έντυπη συνέντευξη και την τηλεοπτική συνομιλία

2

3 Μορφές αφήγησης σε έντυπες πολιτικές συνεντεύξεις Μα ρ ι α Κακ α β ο υ λ ι α 1. Εισαγωγή Η πολιτική συνέντευξη κατέχει αναμφίβολα σημαντική θέση στο σύγχρονο πολιτικό γίγνεσθαι, όντας υπεύθυνη για την παραγωγή πολιτικού λόγου και διαλόγου που διαχέεται ευρύτατα (Clayman & Whalen 1989).1 Ως είδος μιντιακά διαμεσολαβημένου θεσμικού λόγου συμβάλλει στη δυναμική αναπαράσταση ιδεολογικοπολιτικών θέσεων και αντιθέσεων (Harris 1991) και αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα δημόσιας έκθεσης των πολιτικών. Ταυτόχρονα, συνιστά πεδίο διαδραστικής επαφής και αμοιβαίας επιρροής μεταξύ πολιτικής και μέσων ενημέρωσης (Ekström 2001 Bell & van Leeuwen 1994), με σημαντικό τρίτο μέλος το κοινό, το οποίο αποτελεί και τον στόχο της πειθούς που ασκείται στη δημόσια σφαίρα (Βlum-Kulka 1983 Heritage 1985). Σε αυτό το πλαίσιο, η πολιτική συνέντευξη ανανεώνεται με νέες ειδολογικές ποικιλίες,2 καθώς ο λόγος των μέσων ενημέρωσης αναπροσανατολίζεται ολοένα και πιο συχνά στην ανάμειξη ενημέρωσης και ψυχαγωγίας με προφανή στόχο την έλξη της προσοχής του κοινού. Η πολιτική συνέντευξη, αλλά και η συνέντευξη οποιασδήποτε μορφής, συνιστά ένα επικοινωνιακό γεγονός που χαρακτηρίζεται από υψηλή συμβατικοποίηση και σημαντική κοινωνική επιρροή. Aν και πρόκειται για εκμαιευόμενο συνομιλιακό λόγο που ορίζεται από σχεδόν ανελαστικούς κανόνες, εντούτοις δεν εκλαμβάνεται από τα ακροατήρια ως κατασκευή αλλά, αντίθετα, έχει φυσικοποιηθεί (Wolfson 1976). Πιο συγκεκριμένα, η πολιτική συνέντευξη συνιστά μια μορφή θεσμικής συνομιλίας με συμβάσεις και προϋποθέσεις γνωστές εκ των προτέρων στους συνομιλητές (Heritage 1985). Κυρίως, όμως, διέπεται από μια προκαθορισμένη δομή με σαφώς οριοθετημένους τους ρόλους των συμμετεχόντων: ο συνεντευκτής διαθέτει απόλυτη εξουσία πάνω στο εκτυλισσόμενο συμβάν λόγου, με την έννοια ότι αυτός θέτει τις ερωτήσεις και εισάγει τα προς συζήτηση θέματα, αυτός ορίζει το πεδίο των απαντήσεων, αυτός ανοίγει και κλείνει μια συνέντευξη, ενώ ο πολιτικός γνωρίζει ότι αναμένεται από εκείνον να συνεργαστεί, κυρίως απαντώντας στις ερωτήσεις του δημοσιογράφου. Αυτό το συγκριτικό πλεονέκτημα του δημοσιο- 1 Για τον ορισμό της έννοιας του πολιτικού λόγου βλ. ενδεικτικά Wilson (2001) Chilton & Schäffner (2002). 2 Confrontainment, politainment κ.ά., είναι μερικοί από τους (δυσμετάφραστους) όρουςαμαλγάματα που έχουν πλαστεί για να αποδώσουν τις πρόσφατες ποικιλίες του είδους (Lauerbach 2004). [ 161 ]

4 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ γράφου συχνά ενισχύεται από το γεγονός ότι ο ίδιος υιοθετεί την οπτική και τις θέσεις αντιπάλων (πραγματικών ή δυνητικών) ενώ ο πολιτικός επιχειρεί να καταδείξει ότι εκείνος είναι που υπερτερεί ως πιο αξιόπιστος γνώστης και διαχειριστής των σχετικών ζητημάτων. Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, μάλιστα, έχει επικρατήσει το είδος της πολεμικής (adversarial) πολιτικής συνέντευξης με έμφαση σε στρατηγικές κατίσχυσης, και άρα κατάκτησης συμβολικής εξουσίας, και ασυμφιλίωτου ανταγωνισμού μεταξύ των συνομιλητών (Bell & van Leeuwen 1994 Greatbatch 1986 Harris 1991 Bull 1994). Οι δημοσιογράφοι-συνεντευκτές τείνουν να ασκούν έντονη πίεση και/ή να αντικρούουν συστηματικά τους πολιτικούς, να εστιάζουν σε επίμαχα και αμφιλεγόμενα θέματα, να προκαλούν με τις ερωτήσεις τους και να επιδιώκουν την πυροδότηση λεκτικών αντιπαραθέσεων. Η συνομιλιακή δυναμική της συνέντευξης ενισχύεται και από την ασυμμετρία των ρόλων και την έλλειψη οικειότητας μεταξύ των συνομιλητών. Ο Jucker (1986) απαριθμεί δεκατρείς τύπους ερωτήσεων που μπορεί να υποβάλει ο συνεντευκτής και είναι απειλητικές για το πρόσωπο (face) των συνομιλητών του. Θεωρείται, μάλιστα, ότι τέτοιου τύπου αγενείς ερωτήσεις κλιμακώνουν το ενδιαφέρον των συνεντεύξεων (Lauerbach 2004). Οι συνεντευξιαζόμενοι πολιτικοί, για να αντιμετωπίσουν απειλητικές ερωτήσεις, υιοθετούν στρατηγικές αποφυγής των άμεσων απαντήσεων ή των δεσμεύσεων (Harris 1991). Ο Greatbatch (1986), στη μελέτη του για τους τρόπους αντίστασης, δηλαδή για τις στρατηγικές πλαγιότητας, των πολιτικών στις συνεντεύξεις, υποστηρίζει ότι οι συνεντευξιαζόμενοι πολιτικοί θεωρούνται υπόλογοι από το υποψιασμένο κοινό για ανορθόδοξες αλλαγές του θέματος συζήτησης (agenda shifting) ενώ παράλληλα επικρίνονται για την κομψή αποφυγή απάντησης, την αμφίσημη ή ασαφή απάντηση. Είναι, λοιπόν, προφανές ότι οι στρατηγικές αυτές έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην εικόνα του πολιτικού. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, υπάρχουν κάποιες νόρμες και όρια τα οποία οι δημοσιογράφοι σέβονται, προκειμένου να τηρείται η καταστατική αρχή της ουδετερότητας του συνεντευκτή, σύμφωνα με την οποία ο δημοσιογράφος δεν χρησιμοποιεί α ενικό πρόσωπο και δεν αξιολογεί τις απαντήσεις του πολιτικού (Clayman 1992 Heritage & Greatbatch 1991). Αντίστοιχα, οι απαντήσεις των πολιτικών δεν κατευθύνονται μόνο από (αρνητικές) στρατηγικές αποφυγής μιας άμεσης απάντησης αλλά και από (θετικές) στρατηγικές προβολής της υποτιθέμενης βέβαιης γνώσης και αξιοπιστίας τους ή της ακλόνητης πεποίθησης στην αληθειακή ισχύ των λεγομένων τους (Simon-Vandenbergen 1996).3 Στο πλαίσιο αυτών των στρατηγικών θετικής ή αρνητικής ανταπόκρισης 3 Η Simon-Vandenbergen (1996) μελέτησε την τροπικότητα των εκφράσεων γνωστικής βεβαιότητας, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι χρησιμοποιούνται από τους πολιτικούς στις συνεντεύξεις προκειμένου οι ίδιοι να προβληθούν ως δημόσια πρόσωπα με διανοητική και πολιτική υπεροχή. [ 162 ]

5 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ των πολιτικών στις προκλήσεις μιας συνέντευξης, και χωρίς πρόθεση διαφωνίας με τις αναλύσεις των Jucker (1986), Harris (1991) και Simon-Vandenbergen (1996), το άρθρο αυτό θέτει συμπληρωματικά και το ερώτημα της λειτουργίας της αφήγησης στις συνεισφορές (turns) των πολιτικών. Διερευνά, δηλαδή, το αν και κατά πόσο η αφήγηση συνιστά μια αρνητική ή μια θετική στρατηγική απόκρισης, την οποία ενδεχομένως χρησιμοποιούν οι πολιτικοί είτε για να προβάλουν τις θέσεις τους είτε για να σώσουν το πρόσωπό τους, χωρίς να μειωθεί η αξιοπιστία τους. Συγκεκριμένα, θέσαμε τα εξής κεντρικά ερωτήματα σχετικά με την αφήγηση: (α) πώς εντάσσεται η αφήγηση στο πλαίσιο της οργανωτικής δομής της πολιτικής συνέντευξης; (β) ποιου τύπου αφηγήσεις εμφανίζονται σε πολιτικές συνεντεύξεις; (γ) πόσο συχνά χρησιμοποιούν οι πολιτικοί αφηγήσεις στις απαντήσεις τους; (δ) πώς κατανέμονται οι ποικιλίες των αφηγηματικών τύπων, ειδικότερα σε σχέση με μια κλίμακα αμεσότητας-πλαγιότητας ή αποφυγής της απάντησης;, και (ε) ποια είναι η λειτουργία της αφήγησης σε σχέση με την αμφισημία και ασάφεια του πολιτικού λόγου όπως αυτή ανιχνεύεται στις συνομιλιακές κινήσεις (moves) των πολιτικών; Η υπόθεση εργασίας μας έχει ως εξής: στο πλαίσιο της πολυσυζητημένης, όσο και ερευνητικά τεκμηριωμένης (Bull 1994 Harris 1991), τάσης των πολιτικών να υπεκφεύγουν ή ακόμη και να αποφεύγουν να δώσουν απαντήσεις, η αφήγηση υποστηρίζει την τάση αυτή, δεδομένου ότι μπορεί να λειτουργήσει ως στρατηγική αποπροσανατολισμού ή αναπροσανατολισμού του θέματος της συζήτησης. Ωστόσο, για να μελετηθεί η μορφή και η λειτουργία των αφηγήσεων που στεγάζονται σε πολιτικές συνεντεύξεις, θα πρέπει πρώτα να διερευνηθεί ο συσχετισμός ερωτήσεων και απαντήσεων ως προς τις κατηγορίες των ερωτήσεων που εκμαιεύουν συγκεκριμένους τύπους απάντησης στις πολιτικές συνεντεύξεις. Αυτή τη σειρά ακολουθούν και οι ενότητες του παρόντος άρθρου. 2. Το υλικό και η μέθοδος Προκειμένου να περιγράψουμε τη λειτουργία και τους τύπους της αφήγησης στον λόγο της πολιτικής συνέντευξης αναλύσαμε δεκαπέντε συνεντεύξεις πολιτικών (υπουργών της κυβέρνησης, πρώην υπουργών, βουλευτών κ.ά.) που δημοσιεύτηκαν στον κυριακάτικο Τύπο από τον Ιανουάριο έως τον Δεκέμβριο του Το πλαίσιο διάδρασης στις έντυπες πολιτικές συνεντεύξεις υπόκειται στους περιορισμούς και τις δυνατότητες του Μέσου (έντυπη δημοσιογραφία) και δεν συνιστά φυσικό παράδειγμα του είδους όπως, για παράδειγμα, η ζωντανή ραδιοτηλεοπτική συνέντευξη. Πρόκειται για μια γραπτή αναπαράσταση πολιτικής συνέντευξης, η οποία ενδέχεται να έχει υποστεί σε σημεία της εκδοτική επεξεργασία. Ωστόσο, και η έντυπη πολιτι- [ 163 ]

6 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ κή συνέντευξη έχει συγκεκριμένο (ή, μάλλον, προσδοκώμενο) αποδέκτη, που είναι το αναγνωστικό κοινό μιας εφημερίδας ή ενός περιοδικού, ένα ανώνυμο και πολυπληθές κοινό (Heritage 1985), του οποίου η δημογραφική ταυτότητα μπορεί να περιγραφεί μάλλον ευκολότερα από εκείνη των ακροατών μιας ζωντανής συνέντευξης. Από την άλλη πλευρά, οι δημοσιογράφοι και οι πολιτικοί, παρόλο που η έντυπη συνέντευξη διανέμεται ετεροχρονισμένη, συμπεριφέρονται ως μετέχοντες ενός ζωντανού δημόσιου διαλόγου: εκθέτουν τον εαυτό τους στην κρίση της κοινής γνώμης ενώ προσπαθούν να ελέγξουν τη δημόσια εικόνα τους και να διατηρήσουν ένα συγκεκριμένο προφίλ. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι εξαιτίας της συγκεκριμένης αντιπροσώπευσης προσκεκλημένων πολιτικών, η ποικιλία των δεδομένων που συλλέξαμε ως προς τα χαρακτηριστικά της εκτυλισσόμενης διάδρασης ενδέχεται να είναι κάπως περιορισμένη. Οι μελέτες για την πολιτική συνέντευξη και τις μορφές της έχουν αναδείξει ένα μεγάλο φάσμα ευρημάτων αλλά και αδιερεύνητων πεδίων όσον αφορά τις ακολουθίες των ερωταποκρίσεων, τις συνομιλιακές πρακτικές διάδρασης ή τις στρατηγικές γλωσσικές επιλογές των πολιτικών. Παραμένουν, ωστόσο, πολλά ζητήματα ανοιχτά, όπως, για παράδειγμα, η μελέτη των τρόπων απάντησης των πολιτικών σε σχέση με άλλες μεταβλητές: κοινωνικές (φύλο, ηλικία κ.ά.), επικοινωνιακές (συναισθηματική ή μη εμπλοκή του συνεντευκτή στο θέμα της συζήτησης κ.ά.) ή γλωσσικές (ταχύτητα εκφοράς λόγου, συντακτική συνθετότητα κ.ά.). Για να εξετάσουμε την παραγωγή αφηγήσεων μέσα στον λόγο της πολιτικής συνέντευξης εστιάσαμε, κυρίως, στις συνεισφορές των πολιτικών και μελετήσαμε την εσωτερική δομή τους. Προκειμένου να απαντήσουμε στο ερώτημα αν συνδέεται η χρήση αφήγησης με την αμφισημία ή ασάφεια μιας απάντησης, ή την αποφυγή απάντησης, μελετήσαμε το υλικό μας ως προς τρία αλληλένδετα επίπεδα ανάλυσης: τις ερωτήσεις, τις απαντήσεις και τις (εγκιβωτισμένες) αφηγήσεις. Εξετάσαμε πρώτα και σε συνδυασμό μεταξύ τους τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις. Κατηγοριοποιήσαμε: (α) τις ερωτήσεις σε πέντε διαφορετικούς τύπους (όπως παρουσιάζονται παρακάτω στον Πίνακα 1), και (β) τις απαντήσεις σε έξι τύπους, ως προς μια κλίμακα αμεσότητας-πλαγιότητας ή αποφυγής απάντησης (βλ. Πίνακα 1). Προέκυψε, έτσι, η συνάρτηση της σχέσης ερωτήσεων και απαντήσεων ως προς τις παραπάνω τιμές της κλίμακας, και αναδείχθηκαν οι στάσεις των πολιτικών ως προς τον προτιμώμενο τύπο απάντησης (βλ. σχετικά Πίνακα 1α) και, άρα, ως προς την υποτιθέμενη αμφισημία, την υπεκφυγή ή και την άρνηση απάντησης, για την οποία συχνά κατηγορούνται οι πολιτικοί στις συνεντεύξεις που δίνουν. Στη συνέχεια, διερευνήσαμε την παράμετρο της αφήγησης ως προς τη συχνότητα εμφάνισής της και τον μορφολογικό της τύπο. Εντοπίστηκαν όσες απαντήσεις των πολιτικών περιείχαν αφηγήσεις, κατηγοριοποιήθηκαν σε πέντε αφηγηματικούς τύπους, ενώ καταγράφηκε παράλληλα η συχνότη- [ 164 ]

7 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ τα συνεμφάνισης συγκεκριμένων ζευγών τύπου αφήγησης και τύπου απάντησης (βλ. Πίνακα 2). Μετρήθηκαν, επίσης, και οι συστοιχίες μεταξύ τύπου συνεντευξιακού ζεύγους και παραγωγής αφήγησης (βλ. Πίνακα 3).4 Λόγω του σύνθετου χαρακτήρα των ερευνητικών ερωτημάτων που θέσαμε αλλά και της πολυεπίπεδης ανάλυσης που απαιτούσε η απάντησή τους, προκρίθηκε ένας συνδυασμός μεθόδων. Χρησιμοποιήθηκαν τα εργαλεία της ανάλυσης συνομιλίας (conversation analysis) έτσι όπως έχουν ήδη εφαρμοσθεί στην ανάλυση πολιτικών συνεντεύξεων αλλά και η βιβλιογραφία της ανάλυσης ειδησεογραφικών συνεντεύξεων (που δίδονται στα πλαίσια τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών δελτίων ειδήσεων). Για την ανάλυση των αφηγήσεων χρησιμοποιήθηκαν μελέτες των αυθόρμητων συνομιλιακών αφηγήσεων και ειδικότερα της πολιτικής αφήγησης (δηλαδή, της αφήγησης από πολιτικούς), όσο και δομικές προσεγγίσεις της αφήγησης γενικότερα. Πάντως, και ας σημειωθεί εδώ ως γενική μεθοδολογική παρατήρηση, για την ανάλυση του λόγου των πολιτικών συνεντεύξεων η αποκλειστική χρήση εργαλείων της ανάλυσης συνομιλίας δεν επαρκεί. Η ανάλυση συνομιλίας μελετά τον λόγο της συνέντευξης αποπλαισιωμένο, ως αλυσίδα ερωταποκρίσεων, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τον καθοριστικό ρόλο του Μέσου στη διαμειβόμενη συνομιλία όσο και τις δημοσιογραφικές πρακτικές προσχεδιασμού, (ηγεμονικής) διαχείρισης του λόγου και εν γένει διαμεσολάβησης, που ελέγχουν τη μετάδοση και πρόσληψη των συνεντεύξεων (Ekström 2001 Fairclough 1995). 3. Οι ερωτήσεις Η αλληλεπιδραστική σχέση ερώτησης-απάντησης στον λόγο των συνεντεύξεων επιβάλλει τη συνεξέτασή τους. Αν και τεράστια η βιβλιογραφία για τον γλωσσολογικό προσδιορισμό και την κατηγοριοποίηση των ερωτήσεων,5 η τυπική δομή της πολιτικής συνέντευξης, που προβλέπει αυστηρά καθορισμένο ρόλο για τον δημοσιογράφο, απλουστεύει τη διαδικασία χαρακτηρισμού ενός εκφωνήματος ως ερώτησης. Για την κατηγοριοποίηση των ερωτήσεων ακολουθούμε, κατά κύριο λόγο, την τυπολογία των Gnisci & Bonaiuto (2003),6 ενώ ορίζουμε την ερώτηση όχι με γραμματικά ή συντακτικά κριτήρια (ως ερωτηματική πρόταση) αλλά πραγματολογικά, ως αίτηση για παροχή ή επιβεβαίωση πληροφορίας, ή συγκατάθεση σε γνώμη (Bull 1994). Μόνο εάν οριστεί λειτουργικά η ερώτηση, μπορούμε να μελετήσουμε την αλληλουχία ερώτησης-απάντησης, καθώς και τις ακολουθίες τέτοιων αλλη- 4 Υιοθετώ τον όρο συνεντευξιακό ζεύγος κατ αντιστοιχία προς τον όρο γειτνιαστικό ζεύγος. 5 Για την ελληνική γλώσσα βλ. ενδεικτικά τις συμβολές των Αρχάκη & Μπότσογλου (2001), για την ερώτηση-παράφραση στην πολιτική συνέντευξη, και Μπακάκου-Ορφανού & Παναρέτου (2003), για την ερώτηση στο μη διαλογικό (δημοσιογραφικό) κείμενο. 6 Η ταξινόμηση των ερωτήσεων από τους Gnisci & Bonaiuto (2003) αποτελεί τροποποίηση για τα ιταλικά της τυπολογίας που είχε προτείνει παλαιότερα ο Bull (1994). [ 165 ]

8 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ λουχιών. Ως ερωτήσεις χαρακτηρίζονται όχι μόνο οι μονοπροτασιακές κινήσεις (moves) των συνεντευκτών7 αλλά και τα πολυπροτασιακά εκφωνήματα των ίδιων που τελικά διατυπώνουν μιαν αίτηση για πληροφορία ή γνώμη. Δηλαδή, πέρα από τα εκφωνήματα που εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση, ως ερωτήσεις θεωρούμε και όσα εκφωνήματα φέρουν το πραγματολογικό βάρος ερώτησης (Heritage & Roth 1995), όπως είναι η κατηγορία των δηλωτικών ερωτήσεων, δηλωτικών γλωσσικών πράξεων (assertives) που λειτουργούν ως ερωτήσεις, καθώς προτείνονται στον συνεντευξιαζόμενο για να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με το περιεχόμενό τους (Harris 1991). Όπως, για παράδειγμα, στον ισχυρισμό του δημοσιογράφου που απευθύνεται στην πολιτικό Ντ. Μπακογιάννη (Το Βήμα, 13/11/2005): [1] (Δημοσιογράφος: Γ. Πρετεντέρης, Πολιτικός: Ντ. Μπακογιάννη) Δημ.: Εδώ θέτετε ένα γενικότερο πρόβλημα που ξεπερνάει τη λειτουργικότητα του κράτους. Η δηλωτική ερώτηση ισοδυναμεί πραγματολογικά με ερώτηση ολικής άγνοιας (συμφωνείτε ή όχι;), αν και δεν αποτελεί τυπική εκδοχή της λόγω της πλαγιότητας. Πάντως, είναι σκόπιμο να συμπεριλάβουμε τέτοιου τύπου ερωτήσεις στα δεδομένα της ανάλυσής μας, εφόσον μάλιστα αποτελούν μεγάλο ποσοστό, το τέταρτο σχεδόν (22,5%), του συνόλου των ερωτήσεων (βλ. Πίνακα 1).8 Στη συνέχεια, παραθέτουμε την τυπολογία των ερωτήσεων που ακολουθήσαμε στην ανάλυσή μας: 1. δηλωτικές (declarative) ερωτήσεις: δεν εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση, συνιστούν ερωτήσεις πραγματολογικά, παρέχουν πληροφορίες αλλά κυρίως εκφράζουν θέσεις τις οποίες καλείται ο πολιτικός να αποδεχθεί ή να απορρίψει (Συμφωνείτε, λοιπόν, με τις προτάσεις μεταρρύθμισης στην παιδεία.) 2. ερωτήσεις ολικής άγνοιας (yes-no): εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση της οποίας το περιεχόμενο (γεγονός ή γνώμη) καλείται να δεχθεί ή να απορρίψει ο πολιτικός (Είναι αναγκαία η μεταρρύθμιση στην παιδεία;) 3. διαζευκτικές (disjunctive) ερωτήσεις: προτείνουν ένα πλαίσιο με δύο εναλλακτικές επιλογές (Ως μέλος της ΝΔ είστε καραμανλικός ή μητσοτακικός ;) 4. ερωτήσεις μερικής άγνοιας (wh-questions): ζητούν ειδική πληροφορία 7 Παρόλο που ο όρος move ( κίνηση ) έχει καθιερωθεί ως βασική εκφωνηματική μονάδα διάδρασης, για να περιγράφει τις συμβολές των συνομιλητών στις αναλύσεις συνομιλιών, στο άρθρο αυτό αναφορές θα γίνονται εναλλακτικά και σε ερωτήσεις, απαντήσεις ή, γενικότερα, συνεισφορές των συνεντευξιαζόμενων και των συνεντευκτών. 8 Ποσοστό που συμπίπτει σχεδόν απόλυτα με το ποσοστό των πραγματολογικών ερωτήσεων (23%) στα δεδομένα της Harris (1991). [ 166 ]

9 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ για συγκεκριμένες μεταβλητές. Συνήθως εισάγονται με ερωτηματικές αντωνυμίες ή επιρρήματα: πού, ποιος, πότε, γιατί, τι, πώς κ.ά. (Ποιο είναι το δυσκολότερο στη διαχείρισή του πρόβλημα;) 5. πλάγιες (indirect) ερωτήσεις: εισάγονται με δευτερεύουσα πρόταση που εκφράζει αίτηση για συγκεκριμένη πληροφορία (Μπορείτε να μας πείτε πώς θα αντιμετωπίσετε τον πληθωρισμό;) Στην ελληνική γλώσσα η διαφορά της δηλωτικής από την ερώτηση ολικής άγνοιας δεν συνοδεύεται από συντακτικές αλλαγές στην επιφανειακή δομή της πρότασης, όπως σε άλλες γλώσσες, αλλά προκύπτει από τη διαφορά στον επιτονισμό.9 Στις έντυπες πολιτικές συνεντεύξεις η διαφορά τους είναι πάντοτε ευδιάκριτη, καθώς οι δηλωτικές ερωτήσεις στίζονται με τελεία ή αποσιωπητικά και όχι με ερωτηματικό.10 Διερευνώντας τη σχέση που φαίνεται να έχει ο τύπος της ερώτησης με την άσκηση ελέγχου και εξουσίας στα συμφραζόμενα της ανακριτικής διαδικασίας και της πολιτικής συνέντευξης, οι Gnisci & Bonaiuto (2003, 396) κατέληξαν σε ένα επιπλέον πλαίσιο περιγραφής και κλιμάκωσης των ερωτήσεων με κριτήριο την πιεστικότητά τους. Ο βαθμός επιβολής, από τη μεριά του ερωτώντος, της δικής του άποψης ως προϋπόθεσης για την απάντηση στην ερώτησή του διακρίνει τις περισσότερο από τις λιγότερο πιεστικές, εξαναγκαστικές ερωτήσεις. Προτείνεται, έτσι, ένα συνεχές από τις περισσότερο έως τις λιγότερο πιεστικές ερωτήσεις: Περισσότερο πιεστικές Κλειστές Δηλωτικές Ολικής άγνοιας Διαζευκτικές Λιγότερο πιεστικές Μερικής άγνοιας Πλάγιες Στην κλίμακα αυτή οι δηλωτικές ερωτήσεις αποτελούν τις πλέον πιεστικές, γιατί δεν θέτουν καν μια ερώτηση αλλά απλώς εκφέρουν μιαν άποψη για γεγονότα ή καταστάσεις, την οποία καλείται να αποδεχθεί ή να απορρίψει ο πολιτικός. Οι διαζευκτικές ερωτήσεις είναι οι αμέσως λιγότερο πιεστικές, γιατί εγκλωβίζουν τον πολιτικό σε ένα διπολικό σχήμα απάντησης. Οι μερικής άγνοιας και οι πλάγιες αποτελούν τις λιγότερο πιεστικές ερωτήσεις, καθώς ο ερωτώμενος μπορεί να ελιχθεί ευκολότερα, προκειμένου να δώσει την απάντηση που επιθυμεί, ενώ ο συνεντευκτής, για τον ίδιο λόγο, δεν μπορεί 9 Όπως και στην ιταλική και την πορτογαλική γλώσσα (Cruttenden 1986). 10 Η δηλωτική ερώτηση δεν αναγνωρίζεται μόνο γραφιστικά, μέσω της στίξης. Η δομική της θέση είναι απόλυτα προσδιορισμένη (είναι ο αρμός μιας ερωταπόκρισης στο τέλος ακριβώς μιας συνομιλιακής συνεισφοράς του δημοσιογράφου, είναι το έναυσμα που πυροδοτεί την απάντηση του πολιτικού) και η πραγματολογική της ταυτότητα διαφανής (πρόκειται για προσχηματική απόφανση του συνεντευκτή η οποία λειτουργεί υποχρεωτικά ως αίτηση για επιβεβαίωση/απόρριψη, γιατί στις συνεντεύξεις δικαίωμα να αποφαίνεται έχει ουσιαστικά μόνο ο ερωτώμενος, εν προκειμένω ο πολιτικός). [ 167 ]

10 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ να του προσάψει ότι απέφυγε να απαντήσει. Αυτές ο ερωτήσεις ζητούν συνήθως από τον συνεντευξιαζόμενο να παράσχει νέες πληροφορίες και η αίτηση γίνεται με ευγενικό και πλάγιο τρόπο. Η διάταξη των ερωτήσεων (από τις περισσότερο στις λιγότερο πιεστικές) σε ένα συνεχές παρέχει ένα πλαίσιο περιγραφής και ερμηνείας της ερώτησης ως γλωσσικής πράξης, ένα κλειδί για να κατανοήσουμε πώς συνδέεται η ερώτηση με την άσκηση ελέγχου και εξουσίας. Η πλειονότητα των ερωτήσεων που εξετάσαμε είναι δηλωτικές και ολικής άγνοιας, και συναποτελούν τη μακροκατηγορία των κλειστών ερωτήσεων, όπως τις ονόμασε ο Bull (1994). Είναι, δηλαδή, εκείνες που μπορούν να απαντηθούν με επιβεβαίωση ή άρνηση του περιεχομένου τους. Στο υλικό μας, οι δηλωτικές (22,5%) και οι ολικής άγνοιας ερωτήσεις (36,4%) και οι δύο τους αιτήσεις για επιβεβαίωση ή συγκατάθεση αποτελούν τις συχνότερα εμφανιζόμενες κατηγορίες (συνολικά 58,9%), ενώ οι μερικής άγνοιας (28,9%) και οι πλάγιες ερωτήσεις (7,5%) και οι δύο τους αιτήσεις για παροχή πληροφοριών είναι πολύ λιγότερες (36,4%), όπως φαίνεται στη δεξιά κάθετη στήλη του Πίνακα 1. Τεκμηριώνεται, έτσι, ο πιεστικός χαρακτήρας των περισσότερων από τις ερωτήσεις των δημοσιογράφων. Υπάρχουν, ωστόσο, και προβληματικές περιπτώσεις δηλωτικών ερωτήσεων που η προσλεκτική τους ισχύς ισοδυναμεί με λεκτική επίθεση ή κατηγορία εναντίον του πολιτικού και όχι με αίτηση για επιβεβαίωση πληροφορίας ή συγκατάθεση σε γνώμη. Όταν οι δηλωτικές ερωτήσεις των δημοσιογράφων φέρνουν στο προσκήνιο επίμαχους ή προσβλητικούς ισχυρισμούς, οι πολιτικοί αμφισβητούν ή απορρίπτουν την προσλεκτικότητα και το περιεχόμενο των ερωτήσεων, όπως στο παράδειγμα που ακολουθεί (Το Βήμα, 30/1/2005): [2] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Ευ. Μεϊμαράκης) Δημ.: Πριν από έναν χρόνο περιοδεύσατε με τον Πρωθυπουργό στα καφενεία και στα χωράφια συνομιλώντας με τους αγρότες. Εφέτος, που είστε κυβέρνηση, αρνείστε να τους δεχθείτε και στο Μαξίμου και στη Ρηγίλλης πολ.: Κάνετε λάθος. Εγώ επισκέπτομαι όλους τους νομούς και συνομιλώ με όλες τις παραγωγικές τάξεις [ ]. Υπάρχει μια πολύ καλή επικοινωνία με όλους τους κοινωνικούς φορείς. Συνάντηση τέτοια στη Ρηγίλλης δεν μου ζητήθηκε. Αν μου ζητηθεί, η πόρτα μου είναι ανοιχτή. Ο δημοσιογράφος εδώ κατηγορεί έμμεσα τον πολιτικό για ασυνέπεια προεκλογικών υποσχέσεων και μετεκλογικής συμπεριφοράς επικαλούμενος ενοχοποιητικά γεγονότα (άρνηση επαφής με τους αγρότες). Ο πολιτικός, με τη σειρά του, αμφισβητεί την αληθειακή ισχύ των λεγομένων του δημοσιογράφου, απορρίπτοντας έτσι και τις προϋποθέσεις της δηλωτικής ερώτησής του. Πολλές φορές και οι ολικής άγνοιας ερωτήσεις, που εκφέρονται με ερωτηματική πρόταση, ενσωματώνουν ως προϋπόθεση μια μετωπική κατηγορία, όπως στην ερώτηση που απευθύνει ο δημοσιογράφος στην αναπληρώτρια [ 168 ]

11 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ υπουργό Φ. Πάλλη-Πετραλιά θίγοντας το ζήτημα της συνεχούς απουσίας του υπουργού Πολιτισμού (τότε και πρωθυπουργού) Κ. Καραμανλή από το υπουργείο του (Το Βήμα, 26/6/2005): [3] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Φ. Πάλλη-Πετραλιά) Δημ.: Να σας προκαλέσω λίγο; Σας πάει να έχει έλθει ο υπουργός Πολιτισμού στο υπουργείο του μόνο τρεις φορές σε δεκαπέντε μήνες; Ο προεξαγγελτικός όσο και μεταπραγματολογικός χαρακτήρας της πρώτης ρητορικής ερώτησης επιτείνει περαιτέρω την πίεση που ασκεί η ερώτηση ολικής άγνοιας που ακολουθεί και την κατατάσσει στις ερωτήσειςπροκλήσεις (Blum-Kulka 1983). Είναι φανερό, λοιπόν, ότι η στάση των συνεντευκτών ποικίλλει: ορισμένοι υιοθετούν ουδέτερη στάση, ζητούν πληροφορίες ή τη γνώμη του πολιτικού ενώ ακόμη και οι κλειστές ερωτήσεις τους δεν έχουν άλλο πραγματολογικό φορτίο από αυτό της αίτησης για επιβεβαίωση. Αντίθετα, υπάρχουν περιπτώσεις πιεστικών ερωτήσεων με τις οποίες ο δημοσιογράφος ζητά από τον συνεντευξιαζόμενο πολιτικό να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με πολιτικά αντίπαλες απόψεις. Για παράδειγμα, πολλές φορές καλείται ο πολιτικός να συμφωνήσει με επικρίσεις και αρνητικές αξιολογήσεις των θέσεων ή των αποφάσεων του κόμματος στο οποίο ανήκει (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005): [4] (Δημοσιογράφος: Μ. Σπυράκη, Πολιτικός: Σ. Τσιτουρίδης) Δημ.: Ο κ. Αλογοσκούφης παραδέχθηκε το προηγούμενο Σάββατο, στον ΚτΕ ότι θα προτιμήσει την κοινοτική επιτήρηση για τη μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% και το 2007 αντί νέων μέτρων. Αυτή η παραδοχή δεν μειώνει ευθύς εξαρχής την αξιοπιστία του προϋπολογισμού που εισηγείστε; Η ολικής άγνοιας ερώτηση του δημοσιογράφου είναι μια αίτηση για επιβεβαίωση της αξιολόγησης του κόμματος στο οποίο ανήκει ο πολιτικός ως αναξιόπιστου. Πρόκειται για μια ερώτηση-πρόκληση, που χρησιμοποιείται συχνά για να οξυνθούν οι αντιθέσεις, πράγμα που αποτελεί πολλές φορές τον κεντρικό στόχο (αν όχι και αυτοσκοπό) της συνέντευξης. Ο στόχος αυτός υπηρετείται, επίσης, όταν εισάγονται στο προσκήνιο του λόγου επίμαχα και αμφιλεγόμενα συμβάντα, τα D-events, σύμφωνα με τους Labov & Fanshel (1977), που είναι κυρίως λεκτικά συμβάντα, σχόλια ή δηλώσεις των πολιτικών.11 Πάντως, σε επίμαχα ζητήματα η ανάδειξη της διάστασης απόψεων, με τον δημοσιογράφο σε ρόλο αντιδίκου, αποτελεί πάγια τακτική των συνεντεύξεων, που θεωρείται ότι αυξάνει την ακροαματικότητα και προσελκύει την προσοχή του κοινού. 11 Για την επιλογή των αμφιλεγόμενων γεγονότων ως στρατηγική ανοίγματος συζήτησης στις πολιτικές συνεντεύξεις βλ. Blum-Kulka (1983). [ 169 ]

12 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Για την προσλεκτική ισχύ και τη συχνότητα των κλειστών ερωτήσεων πρέπει να ληφθεί υπόψη και η σχέση των ιδεολογικοπολιτικών θέσεων του συνεντευξιαζόμενου και της παράταξής του με αυτές του δημοσιογραφικού εντύπου στο οποίο φιλοξενείται η συνέντευξη (Bell & van Leeuwen 1994). Σε περίπτωση διαφοροποίησης των δύο πλευρών, παρατηρείται συχνότερη εμφάνιση πιεστικών ερωτήσεων με τη μορφή κριτικής ή συγκεκριμένης κατηγορίας εναντίον του πολιτικού ή της παράταξής του, όπως και το αντίστροφο.12 Η διαφορά της ιδεολογικής γραμμής της εφημερίδας από την ιδεολογία της παράταξης του πολιτικού είναι εμφανής στο επόμενο παράδειγμα. Η δημοσιογράφος της εφημερίδας Ελευθεροτυπία (10/12/2005), που υποστηρίζει τη σημερινή αντιπολίτευση, σε συνέντευξη που παίρνει από βουλευτή του κυβερνώντος κόμματος καταπατά την αρχή της ουδετερότητας, αξιολογώντας την εσωκομματική στάση του πολιτικού μέσω μιας δηλωτικής ερώτησης: [5] (Δημοσιογράφος: Χ. Κοραή, Πολιτικός: Άρ. Σπηλιωτόπουλος) Δημ.: Πολύ αιχμηρή ήταν η κριτική σας για την επιλογή της κυβέρνησης και της υπουργού Παιδείας κ. Γιαννάκου να προχωρήσει στη μετατροπή των εκκλησιαστικών ακαδημιών σε πανεπιστήμια. Εδώ η ερώτηση της δημοσιογράφου συνιστά έμμεσα μια πρόκληση και απειλή, καθώς προβάλλει τη διαφοροποίηση του πολιτικού από τις πολιτικές αποφάσεις του κόμματός του, εκθέτοντας τις εσωκομματικές διαστάσεις απόψεων και κατ επέκταση το ίδιο το πολιτικό κόμμα. Η περιδιάβαση στις μορφές προσλεκτικότητας των κλειστών ερωτήσεων μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι πολλές φορές ο επικοινωνιακός στόχος της ερώτησης σε πολιτικές συνεντεύξεις δεν είναι να εκμαιεύσει πληροφορία ή νηφάλια γνώμη αλλά να υποχρεώσει τον πολιτικό να απολογηθεί για λόγια, ιδέες, πράξεις ή παραλείψεις (του ίδιου ή της παράταξής του) που είτε εγγράφονται στη σφαίρα της πολιτικής πρακτικής είτε εκτίθενται στη διάρκεια της συνέντευξης.13 Διαμορφώνονται, έτσι, ερωτήσεις-προκλήσεις, αρνητικές αξιολογήσεις, κατηγορίες, αντιρρήσεις, διευκρινιστικές ερωτήσεις. Το πραγματολογικό φορτίο των ερωτήσεων ποικίλλει: οι ερωτήσεις δέχονται, εγκρίνουν, αξιολογούν, ελέγχουν, επιβεβαιώνουν, αμφισβητούν, προκαλούν, επικρίνουν, έμμεσα ή άμεσα κατηγορούν, ζητούν διευκρινιστική ή νέα πληροφορία, ζητούν τη γνώμη του πολιτικού ή επιβεβαίωση της άποψης που προβάλλουν (Heritage & Roth 1995). Όσον αφορά το γενικό προσχέδιο του λόγου, οι συνεντευκτές ακολουθούν μια μαιευτική διαδικασία αίτησης πληροφοριών υποβάλλοντας στην αρχή μια 12 Παράδειγμα η συνέντευξη του υπουργού Δικαιοσύνης Α. Παπαληγούρα, που φιλοξενείται στην εφημερίδα Η Καθημερινή (11/12/2005). 13 Σε ακραίες περιπτώσεις κυρίως σε ραδιοτηλεοπτικές συνεντεύξεις η συνέντευξη μπορεί να εξελιχθεί σε οξεία αντιπαράθεση των δημοσιογράφων με τους πολιτικούς (Schegloff 1988/1989). [ 170 ]

13 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ γενική ερώτηση γνώμης, τη λεγόμενη σωκρατική ερώτηση (Blum-Kulka 1983, Gnisci & Bonaiuto 2003), ενώ συνεχίζουν αναδιατυπώνοντας ειδικότερα και πιεστικότερα την ίδια ερώτηση με στόχο πολλές φορές να έρθει ο συνεντευξιαζόμενος πολιτικός σε δύσκολη θέση ή να εκτεθεί. Κάποιες ερωτήσεις τίθενται περισσότερες από μία φορά ενώ άλλες τίθενται άπαξ, ανάλογα με την ανταπόκριση του πολιτικού.14 Με άλλα λόγια, η αλληλουχία των ερωτήσεων είναι μακροθεματικά συνεκτική, με αποτέλεσμα η πρώτη ερώτηση να φαίνεται ότι ζητά τη γνώμη του πολιτικού ενώ οι επόμενες ερωτήσεις ότι εκθέτουν προοδευτικά το αληθινό διακύβευμα της συζήτησης. Η αποκάλυψη, ωστόσο, της κρυμμένης ατζέντας των δημοσιογράφων θα μας οδηγούσε πιθανότατα στη διαπίστωση ότι οι πρώτες ερωτήσεις που ζητούν γνώμη ή πληροφορία στην πραγματικότητα αποτελούν προκλήσεις προς τον πολιτικό (Blum-Kulka 1983, 144). Πάντως, μόνο μέσα από την ανάλυση της ακολουθίας των ερωτήσεων και των μακροθεματικών τους συνδέσεων αποκαλύπτεται η κρυμμένη αυτή ατζέντα, ένα ζήτημα όμως που δεν θα μας απασχολήσει ιδιαίτερα. Απαντήσεις Ερωτήσεις Άμεση α Άμεση β Έμμεση α Δηλωτικές = 22,5% Ολικής άγνοιας = 36,4% Διαζευκτικές = 4,6% Μερικής άγνοιας = 28,9% Πλάγιες = 7,5% Σύνολο 30 = 17,3% 44 =25,4% 45 = 26% 20 = 11,5% 25 = 14,4% 9 = 5,2% 173 Ευρύτερα σύνολα 74 = 42,7% 65= 37,5% 34 = 19,6% Απαντήσεις με αφήγηση [ 171 ] Έμμεση β Απόρριψη α Απόρριψη β 22/30 37/44 37/45 14/20 22/25 6/9 Πίνακας 1: Συνεντευξιακά ζεύγη Σύνολο 138/173 = 79,7% Όπως φαίνεται στον Πίνακα 1, στο υλικό μας, τα ζεύγη ερωταποκρίσεων είναι συνολικά 173. Σχετικά τώρα με το είδος των ερωτήσεων που θέτουν οι Έλληνες δημοσιογράφοι, είναι ενδεικτικό ότι το μεγαλύτερο ποσοστό ερωτήσεων ανήκει στις ερωτήσεις ολικής άγνοιας (36,4%) με αμέσως επόμενες τις ερωτήσεις μερικής άγνοιας (28,9%). Ωστόσο, η μακροκατηγορία των κλει- 14 Οριακή, ίσως, περίπτωση αποτελεί η συνέντευξη του Ευ. Βενιζέλου (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005), όπου ο δημοσιογράφος επαναλαμβάνει παραλλαγές της ίδιας ερώτησης σε έξι από τις δέκα συνολικά ερωτήσεις της συνέντευξης βλ. σχετικά παρακάτω.

14 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ στών, πιεστικών ερωτήσεων, που περιλαμβάνει τις ερωτήσεις ολικής άγνοιας και τις δηλωτικές ερωτήσεις μαζί (βλ. Πίνακα 1α), αποτελεί το 58,9%. Άμεση α Άμεση β Έμμεση α Έμμεση β Απόρριψη α Απόρριψη β Σύνολο Δηλωτικές /173 = 22,5% Ολικής άγνοιας /173 = 36,4% = 58,9% 34/102 = 33,3 % 44/102 = 43,1% 24/102 = 23,5% 64/102 = 66,6% Πίνακας 1α: Κλειστές ερωτήσεις και τύποι απάντησης Ως προς αυτή την κατηγορία ερωτήσεων τα ευρήματά μας συμπίπτουν με τα ευρήματα του Bull (1994), που διέγνωσε επίσης υπέρμετρη χρήση των δηλωτικών και των ερωτήσεων ολικής άγνοιας, αλλά και με τα ευρήματα των Gnisci & Bonaiuto (2003, 399), στο υλικό των οποίων (τηλεοπτικές συνεντεύξεις) οι κλειστές ερωτήσεις καταλαμβάνουν το 57,8%. Πέρα από την κατηγορία των διαζευκτικών ερωτήσεων, που αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό στα δεδομένα μας (4,6%), τα ευρήματά μας αποτελούνται από 36,4% μη κλειστών ερωτήσεων (μερικής άγνοιας και πλαγίων) με ιδιαίτερα χαμηλό το ποσοστό των πλαγίων ερωτήσεων, μόλις 7,5%.15 Είναι φανερό ότι οι Έλληνες δημοσιογράφοι δεν προτιμούν τη διαζευκτική ή την πλάγια ερώτηση στις πολιτικές συνεντεύξεις, ενώ αντίθετα είτε ζητούν ευθέως πληροφορία (ή επιβεβαίωση μιας πληροφορίας) είτε ασκούν, ρητά ή υπόρρητα, πίεση στον πολιτικό να πάρει θέση στα ζητήματα που τίθενται προς συζήτηση. Απομένει να δούμε αν οι κλειστές και πιεστικές ερωτήσεις απαντώνται άμεσα, έμμεσα ή απορριπτικά, και επιπλέον αν περιστέλλουν και πώς την αφηγηματική ελευθερία του ερωτώμενου. Πιο αναλυτικά, όπως αναφέρθηκε και στην εισαγωγή, το ερώτημα αφορά το αν και κατά πόσον οι πολιτικοί καταφεύγουν στην απόρριψη των προϋποθέσεων των ερωτήσεων, αν αποφεύγουν να απαντήσουν άμεσα ή αν απαντούν έμμεσα, τηρώντας διπλωματική στάση, και αν μέσα στα πλαίσια επιλογής ενός τύπου απάντησης χρησιμοποιούν και με ποιον τρόπο την αφήγηση. 15 Το αντίστοιχο ποσοστό στα ευρήματα των Ιταλών μελετητών είναι 16% (Gnisci & Bonaiuto 2003). Θα είχε ενδιαφέρον μια διαγλωσσική σύγκριση των ευρημάτων από τις πλάγιες ερωτήσεις. [ 172 ]

15 4. Oι απαντήσεις ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ Λόγω του θεσμικού χαρακτήρα που έχει ο λόγος της πολιτικής συνέντευξης, το ενδιαφέρον των ερευνητών επικεντρώνεται κατά κύριο λόγο στις συνομιλιακές κινήσεις των πολιτικών. Άμεσα συνδεδεμένο με το ζήτημα του τρόπου απάντησης των πολιτικών στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων είναι και το ζήτημα της αποφυγής απάντησης (evasion) ή της παροχής αμφίσημης και ασαφούς απάντησης.16 Προκειμένου να διερευνηθεί η τάση των πολιτικών να υπεκφεύγουν ή να δίνουν ασαφείς απαντήσεις στις πολιτικές συνεντεύξεις, επιβάλλεται η εξέταση των συνεντευξιακών ζευγών. Η ερώτηση χειραγωγεί σημασιοσυντακτικά την απάντηση. Ωστόσο, ακόμα και στις πολωτικές ερωτήσεις ολικής άγνοιας, που επιτάσσουν την επιλογή της συγκατάθεσης (ναι) ή της άρνησης (όχι), οι πολιτικοί σπάνια απαντούν μονολεκτικά. Ένα ναι ή όχι είτε αυτό λέγεται είτε συνάγεται συνοδεύεται συχνά από μια εκτενή και εξειδικευμένη συνεισφορά (elaboration), που συνιστά μια επιλογή απάντησης καταστασιακά κατάλληλης (situationally appropriate) για τα συμφραζόμενα της πολιτικής συνέντευξης (Harris 1991), δεδομένου ότι ο πολιτικός ενδιαφέρεται πρωτίστως για τη δημόσια εικόνα του. Αν και ξεκινούν από διαφορετικές μεθοδολογικά αφετηρίες, οι μελέτες που ασχολούνται με τις στρατηγικές αποφυγής των ερωτήσεων που υιοθετούν οι πολιτικοί, συμφωνούν τουλάχιστον σε δύο βασικά σημεία: (α) η αποφυγή της ερώτησης επιτυγχάνεται σταδιακά και έχει διαβαθμίσεις, και (β) στις πολιτικές συνεντεύξεις προέχει, για τον πολιτικό, η κατασκευή θετικής δημόσιας εικόνας του. Ωστόσο, η κατηγοριοποίηση των απαντήσεων ποικίλλει κατά ερευνητή και κατά τύπο ανάλυσης. Η Harris (1991) και ο Bull (1994), στηριζόμενοι σε σημασιοσυντακτικά κριτήρια, διαμορφώνουν μια τριμερή τυπολογία των απαντήσεων, που αποτελεί και μια κλίμακα της αποφυγής ερωτήσεων, ενώ οι Greatbatch (1986) και Clayman & Heritage (2002) μιλούν μόνο για την αντίσταση σε μια ερώτηση, για την αποφυγή της ερώτησης ή για την αλλαγή θέματος που επιχειρούν οι πολιτικοί, και ερευνούν τα γλωσσικά μέσα αυτών των επιλογών. Η πραγματολογική προσέγγιση της Blum- Kulka (1983) εστιάζει στη συνεχή διαπραγμάτευση μεταξύ συνεντευκτή και συνεντευξιαζόμενου, προκειμένου να τηρηθούν οι συμβάσεις και οι κανόνες που διέπουν την πολιτική συνέντευξη ως είδος λόγου. Οι Bell & van Leeuwen (1994), αντίστοιχα, ερευνούν πώς οι σχέσεις εξουσίας, το κοινωνικό πλαίσιο και η ιδεολογία επηρεάζουν τον τρόπο διάδρασης συνεντευκτή και συνεντευξιαζόμενου, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους στην πολεμική μορφή της 16 Οι Bavelas κ.ά. (1988) χρησιμοποίησαν τον όρο equivocation για τις ασαφείς ή αμφίσημες απαντήσεις των πολιτικών προτείνοντας μια ερμηνεία του φαινομένου συνδεδεμένη με τα κειμενικά συμφραζόμενα της συνομιλίας. Θεώρησαν, δηλαδή, ότι αυτού του τύπου οι απαντήσεις οφείλονται εν πολλοίς στο είδος των ερωτήσεων που θέτουν οι δημοσιογράφοι και όχι σε εγγενή χαρακτηριστικά του λόγου των πολιτικών. [ 173 ]

16 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ συνέντευξης (adversarial genre), ενώ η Κριτική Ανάλυση Λόγου (Fairclough 2001) αντιμετωπίζει την πολιτική συνέντευξη μέσα από το υπερκαθοριστικό πλαίσιο πολιτικών και κοινωνικών ζητημάτων. Για την ανάλυση των συνεισφορών των πολιτικών χρησιμοποιήσαμε το ερμηνευτικό πλαίσιο της Harris (1991), η οποία κατηγοριοποιεί τις απαντήσεις με σημασιοσυντακτικά κριτήρια σε τρεις διακριτές μορφές: άμεση απάντηση, έμμεση απάντηση και απάντηση-απόρριψη. Η χρήση του όρου απάντηση για όλες τις περιπτώσεις και υποπεριπτώσεις δεν συνεπάγεται ότι κάθε συνεισφορά ή ανταπόκριση (response) του πολιτικού σε μια ερώτηση συνιστά οπωσδήποτε και απάντηση επί της ουσίας (Harris 1991).17 Ούτε, βεβαίως, ότι κάθε συνεισφορά ανήκει σε μία και μόνη από τις έξι συνολικά υποκατηγορίες που δεχόμαστε (δύο για κάθε μία από τις παραπάνω τρεις μορφές, βλ. σχετικά παρακάτω). Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι η κλίμακα χαρακτηρισμού των απαντήσεων, που επιχειρεί να τις κατηγοριοποιήσει με κριτήριο την αμεσότητα/πλαγιότητα, έχει εγγενείς περιορισμούς, γιατί αναφέρεται σε μία μόνο πλευρά της διαδραστικής λειτουργίας των αποκρίσεων των πολιτικών σε συνεντεύξεις. Αναλυτικότερα, οι έξι υποκατηγορίες απάντησης έχουν ως εξής: 1. Οι ευθείες ή άμεσες απαντήσεις χωρίζονται σε δύο υποκατηγορίες, (α) και (β): (α) συνεισφορές που εισάγονται με ή περιέχουν μόρια άρνησης ή βεβαίωσης, όπως τα ναι, όχι, βέβαια, σωστά, καθόλου, αλλά και συνεισφορές που συνιστούν μίμηση ή κατοπτρική επανάληψη μέρους της σημασιοσυντακτικής δομής της ερώτησης, οι λεγόμενες απαντήσεις-αντίγραφα (copy-answers).18 Στο παράδειγμα έχουμε ένα τυπικό δείγμα άμεσης απάντησης (Το Βήμα, 26/6/2005): [6] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Φ. Πάλλη-Πετραλιά) Δημ.: Μήπως όμως δούμε ταμπέλες χορηγών στον βράχο της Ακρόπολης; πολ.: Όχι, σας βεβαιώνω. Οι χορηγοί έχουν έναν πολύτιμο ρόλο και συμμετοχή σε ένα σύγχρονο κράτος και φυσικά στον πολιτισμό. Αλλά τα σύμβολα πολιτισμού της χώρας προστατεύονται. (β) συνεισφορές που καταθέτουν πληροφορία ή γνώμη σε σχέση με μετα- 17 Η Harris (1991, 79 82), αν και θεωρεί την πραγματολογική προσέγγιση της Blum-Kulka (1983) χρήσιμη, διατηρεί επιφυλάξεις ως προς τα κριτήρια κατηγοριοποίησης των απαντήσεων και προχωρά σε ένα δικό της σύστημα κωδικοποίησης με γλωσσικά κριτήρια. 18 Η παρουσία βεβαιωτικών μορίων δεν πιστοποιεί πάντα μιαν άμεση απάντηση. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου αυτά εισάγουν μιαν άρνηση ή επιφύλαξη του τύπου ναι, αλλά, βέβαια, όμως, δεν εννοώ αυτό. Τέτοιες φράσεις αποτελούν τυπικά, συμβατικά σχήματα κίνησης (move schemata) τα οποία διαπραγματεύονται διαπροσωπικές σημασίες της συνομιλιακής συναλλαγής (Lauerbach 2004, 363). [ 174 ]

17 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ βλητή μιας ερώτησης μερικής άγνοιας (ποιος, τι, πού, πότε, γιατί κ.ά.). Τέτοιου τύπου απαντήσεις, που παρέχουν πρόσθετη ή νέα πληροφορία (ή γνώμη), συνιστούν εξειδικεύσεις και επεκτάσεις προηγούμενων εκφωνημάτων.19 Οι άμεσες απαντήσεις αυτού του τύπου λειτουργούν υποστηρικτικά και συμπληρωματικά προς την προτασιακή δομή της ερώτησης, εν μέρει αναπαράγοντάς την ή/και προσθέτοντας νέες δομές, όπως στο παράδειγμά μας (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 5/11/2005): [7] (Δημοσιογράφος: Μ. Σπυράκη, Πολιτικός: Ν. Κακλαμάνης) Δημ.: Η αλήθεια είναι πως εσείς δεν μπορείτε να έχετε παράπονο από τα ΜΜΕ. Στους συναδέλφους σας που δίνουν την εντύπωση ότι η κυβέρνηση βρίσκεται σε πόλεμο με τα ΜΜΕ τι θα συνιστούσατε; πολ.: Ότι τα ΜΜΕ δεν τρέφουν τα πιο τρυφερά αισθήματα για την κυβέρνηση αυτό δεν είναι κάτι το νέο. Ίσως υπάρχει και εξήγηση Αντί όμως του πολέμου εκτιμώ ότι η παραγωγή περισσότερου έργου και η εκφορά ισχυρού πολιτικού λόγου είναι το Tamiflu για την πανδημία γρίπης που πλήττει την κυβέρνηση μέσα στο τηλεοπτικό γίγνεσθαι. 2. Οι πλάγιες ή έμμεσες απαντήσεις μια ενδιάμεση κατηγορία μεταξύ απάντησης και απόρριψης περιλαμβάνουν δύο τύπους συνεισφορών, (α) και (β): (α) συνεισφορές που βασίζονται σε συναγωγή ή σε υπονόημα.20 Η όποια συμφωνία ή διαφωνία με κλειστή ερώτηση δεν εκφέρεται ευθέως και ρητά, ωστόσο, συνάγεται ένα ναι ή όχι, ή μια ενδιάμεση θέση, ανάμεσα στο ναι και το όχι. Άλλοτε πάλι συνάγεται μια πληροφορία που περιλαμβάνεται σε απάντηση μιας ερώτησης μερικής άγνοιας και αφορά συγκεκριμένη μεταβλητή της. Η αποφυγή άμεσης απάντησης και δέσμευσης με ρητό τρόπο είναι εμφανής στο παρακάτω παράδειγμα (Το Βήμα, 27/11/2005): [8] (Δημοσιογράφος: Ν. Ευαγγελάτος, Πολιτικός: Γ. Αλογοσκούφης) Δημ.: Καταθέσατε τον προϋπολογισμό. Δεσμεύεστε ότι στη διάρκειά του δεν θα χρειαστεί να λάβετε έκτακτα φορολογικά μέτρα; πολ.: Ο στόχος μας είναι να αποφύγουμε αυτό το ενδεχόμενο. Δεν μπορώ όμως να πω ότι δεν θα υπάρξει καμία καινούργια φορολογία. (β) συνεισφορές όπου δεν μπορούμε καν να συμπεράνουμε αν διαφωνεί ή συμφωνεί ο συνεντευξιαζόμενος, αν παίρνει μια ενδιάμεση θέση μεταξύ ναι και όχι, ούτε αν δίνει έμμεσα τη ζητούμενη πληροφορία (στην 19 Οι άμεσες απαντήσεις αυτού του τύπου είναι οι κατά τους Gnisci & Bonaiuto (2003, 390) εξειδικεύσεις (elaborations) ενώ, κατά τη Blum-Kulka (1983), συνιστούν απαντήσεις υποστηρικτικές της ερώτησης (supportive answers). 20 Ο όρος που χρησιμοποιεί η Harris είναι inference (1991, 84). Αντίστοιχη είναι και η κατηγορία reply by implication του Bull (1994). [ 175 ]

18 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ περίπτωση των ερωτήσεων μερικής άγνοιας). Ο πολιτικός δεν απαντά ούτε άμεσα ούτε έμμεσα στην ερώτηση που του τίθεται. Φαίνεται, ωστόσο, ότι τηρείται η γενική αρχή της συνεργασίας (cooperative principle) του Grice, υπάρχει δηλαδή μια στοιχειώδης συνάφεια του λόγου του συνεντευκτή με εκείνον του πολιτικού, καθώς η απάντηση μοιράζεται κοινές προϋποθέσεις με το περιεχόμενο της ερώτησης και την προσλεκτική της ισχύ. Συνήθως, αυτό συμβαίνει όταν έχουμε μια πολύ εξειδικευμένη ερώτηση από την πλευρά του δημοσιογράφου και μια γενική απάντηση από τον πολιτικό. Στο επόμενο παράδειγμα (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005), ο πολιτικός απαντά με μια γενικόλογη διατύπωση περί πολιτικής πρακτικής χωρίς όμως να συνάγεται από αυτήν διαφωνία ή συμφωνία με την ερώτηση-πρόκληση του δημοσιογράφου περί αρχηγικής φιλοδοξίας του πολιτικού: [9] (Δημοσιογράφος: Λ. Καλαρρύτης, Πολιτικός: Ευ. Βενιζέλος) Δημ.: Φαίνεται ότι η πυκνή αντιπολιτευτική παρουσία σας ενοχλεί κάποιους συντρόφους σας, που πιστεύουν ότι θέλετε να τους υποσκελίσετε και να μονοπωλήσετε τον πολιτικό λόγο στο ΠΑΣΟΚ. πολ.: Η δημόσια και κοινωνική ζωή της χώρας πρέπει να κινείται και να ισορροπεί στο υψηλότερο όχι στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο. Αυτό είναι μία βασική θέση της προοδευτικής σκέψης διεθνώς και σίγουρα είναι μία θεμελιώδης θέση της προοδευτικής παράταξης που εκφράζει το ΠΑΣΟΚ. Ας προσπαθήσουμε συνεπώς όλοι για το καλύτερο, άρα και για τη μεγαλύτερη δυνατή συμβολή του καθενός από εμάς στον κοινό μας σκοπό. Παρά το γεγονός ότι η απάντηση συνιστά υπεκφυγή μπροστά στην πίεση που ασκεί η δηλωτική ερώτηση του δημοσιογράφου, είναι ευδιάκριτη η κοινή συλλογιστική τους αφετηρία: το διακύβευμα είναι η διαφορετική ερμηνεία της έντονης κοινοβουλευτικής δραστηριότητας ενός πολιτικού (ενδεχόμενη απειλή για τους συντρόφους του vs. σημαντική συμβολή στον συλλογικό αγώνα του κόμματος). Κατά τα άλλα, η πλαγιότητα της απάντησης οφείλεται προφανώς στην απροθυμία του πολιτικού να προσωποποιήσει το θέμα, όπως του ζητά η ερώτηση, προλαμβάνοντας έτσι την πιθανή βλάβη προσώπου των πολιτικών του συνοδοιπόρων. 3. Οι απορρίψεις (challenges, Harris 1991) ή μη απαντήσεις (non replies, Gnisci & Bonaiuto 2003), που βρίσκονται στον αντίποδα της αμεσότητας, συνιστούν ουσιαστικά αποφυγή της ερώτησης εκ μέρους των πολιτικών. Επειδή, όμως, οι πολιτικοί δεν έχουν την πολυτέλεια να μην απαντήσουν στην ερώτηση που τους υποβάλλεται, όταν δεν θέλουν, καταφεύγουν στο να αμφισβητήσουν τις προϋποθέσεις ή την προσλεκτική της ισχύ.21 Διακρίνονται δύο τύποι απόρριψης ή μη απάντησης, (α) και (β): 21 Αυτή είναι, σύμφωνα με τους Clayman & Heritage (2002), η διαδραστική αντίσταση. [ 176 ]

19 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ (α) απαντήσεις που απορρίπτουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις της ερώτησης ή ανατρέπουν την ερώτηση στο σύνολό της, π.χ. Δημοσιογράφος: Γιατί δεν το κάνατε αυτό;, Πολιτικός: Το κάναμε αυτό. Διαψεύδουν ή αρνούνται το περιεχόμενο της ερώτησης, αλλάζοντας το θέμα της συζήτησης, ή ισχυρίζονται ότι δεν γνωρίζουν τίποτε σχετικό, όπως π.χ. (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005): [10] (Δημοσιογράφος: Λ. Καλαρρύτης, Πολιτικός: Ευ. Βενιζέλος) Δημ.: Πρέπει να υπάρχει μια άλλη πολιτική οπτική στο ΠΑΣΟΚ εναλλακτική, διακριτή, ή συμπληρωματική, αναλόγως πέραν αυτής που εκπορεύεται από την ηγεσία; πολ.: Το ζήτημα δεν είναι μια εναλλακτική πολιτική στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, αλλά να διατυπώσει το ΠΑΣΟΚ την εναλλακτική πολιτική σε σχέση με την απουσία πολιτικής, την αμηχανία και την παταγώδη αποτυχία της Νέας Δημοκρατίας. Και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε. (β) απαντήσεις που αμφισβητούν την προσλεκτική ισχύ μιας ερώτησης, ασκούν κριτική στο περιεχόμενο της ερώτησης και στον ίδιο τον δημοσιογράφο, και θέτουν αντ αυτής μιαν άλλη ερώτηση, διευκρινιστική ή εξειδικευτική (Το Βήμα, 30/1/2005): [11] (Δημοσιογράφος: Β. Χιώτης, Πολιτικός: Ευ. Μεϊμαράκης) Δημ.: Γιατί μπορεί να διεκδικεί και με ακραίες συμπεριφορές μάλιστα ο κ. Πουπάκης της ΔΑΚΕ αλλά δεν μπορεί ο κ. Κοκκινούλης; πολ.: Κύριε Χιώτη, τα έχετε μπερδέψει. Δεν μπορώ να λάβω ως δεδομένο την ερώτησή σας. Πρώτον, ο κ. Πουπάκης είναι πρόεδρος της ανεξάρτητης ΔΑΚΕ, είναι όμως και μέλος της κεντρικής επιτροπής της Νέας Δημοκρατίας και δεν διεκδικεί κατά τη γνώμη μου με ακραίες κινήσεις. Δεύτερον ο κ. Κοκκινούλης είναι απλό μέλος της ΝΔ και όχι μέλος της ΚΕ. Είναι δύο ζητήματα εντελώς διαφορετικά. Μην τα ισοπεδώνουμε όλα, διότι αυθαιρετούμε και αδικούμε. Στο πλαίσιο της παραπάνω κατηγοριοποίησης, οι απαντήσεις των πολιτικών κατατάσσονται σε μια κλίμακα βαρύτητας ως προς την παροχή/αποφυγή απάντησης, με ακρότατα την άμεση απάντηση τύπου (α) και την απάντηση-απόρριψη τύπου (β). Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η σχέση ερώτησηςαπάντησης δεν είναι απλή. Οι απαντήσεις είναι πολλές φορές σύνθετες συνεισφορές. Μπορεί να φαίνονται άμεσες (χρησιμοποιώντας στην αρχή τους ένα βεβαιωτικό ή αρνητικό μόριο) μπορεί όμως να περιέχουν επιπροσθέτως διευκρινίσεις, επεξηγήσεις και σχόλια, μέσω των οποίων επιχειρείται η αλλαγή του θέματος της συζήτησης ή η αποφυγή άμεσης απάντησης. Από την άλλη πλευρά, ειδικά στις κλειστές, πιεστικές ερωτήσεις, η απουσία άμεσης απάντησης εκλαμβάνεται από τον δημοσιογράφο (που συμπεριφέρεται ως εκπρόσωπος του αναγνωστικού του κοινού) ως απαρχή αποφυγής απάντησης και απόπειρα αλλαγής θέματος, πράγμα το οποίο φαίνεται να έχει αρνητικό αντίκτυπο για τους πολιτικούς. Ο αρνητικός αντίκτυπος επιτείνεται [ 177 ]

20 Ο ΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ σίγουρα, όταν ο δημοσιογράφος εμμένει στο θέμα αναδιατυπώνοντας την ίδια ερώτηση. Αυτό σημαίνει ότι η απάντηση του πολιτικού δεν ικανοποίησε ή δεν ήταν ρητή, άμεση ή πλήρης ως προς τα ζητούμενα.22 Στο υλικό μας υπάρχουν μακροθεματικά συνδεδεμένες ακολουθίες ερωταποκρίσεων, με κάποιες από τις ερωτήσεις να επαναλαμβάνονται περισσότερες της μίας φορές. Αντιπροσωπευτικό παράδειγμα αποτελεί η συνέντευξη με τον Ευ. Βενιζέλο (Ο Κόσμος του Επενδυτή, 10 11/12/2005). Πέντε διαδοχικές ερωτήσεις (από τις δέκα συνολικά) αφορούν το ίδιο θέμα, τη διαφοροποίηση του πολιτικού από την προεδρική γραμμή του κόμματός του και τη διαφωνία του με τον αρχηγό του ΠΑΣΟΚ Γ. Παπανδρέου. Ο πολιτικός αποφεύγει συστηματικά να απαντήσει άμεσα στις κλειστές ερωτήσεις του δημοσιογράφου και έτσι ο δεύτερος επανέρχεται δριμύτερος. Η μακροακολουθία των συνεντευξιακών ζευγών στο μέσο της συνέντευξης (ερωταποκρίσεις (3), (4), (5), (6), (7)) έχει ενδιαφέρον, γιατί καμία από τις απαντήσεις δεν είναι άμεση και αυτό εκλαμβάνεται ως αποφυγή απάντησης από τον δημοσιογράφο, ο οποίος και επανέρχεται ως εκ τούτου στο θέμα, επιμένοντας με κλειστού τύπου ερωτήσεις τέσσερις από τις πέντε ερωτήσεις είναι κλειστές. Οι εκατέρωθεν συνομιλιακές κινήσεις αυτής της (θεματικά συνεκτικής) μακροακολουθίας είναι οι εξής: ΕΡΩΤΗΣΗ / ΑΠΑΝΤΗΣΗ (3) ολικής άγνοιας / απόρριψη-α (4) δηλωτική / απόρριψη-α (5) δηλωτική / έμμεση-β (6) ολικής άγνοιας / έμμεση-α (7) μερικής άγνοιας / έμμεση-β Όταν οι πολιτικοί βρίσκονται αντιμέτωποι με ερωτήσεις που ελέγχουν ενδοκομματικές συγκρούσεις, αντιφάσεις ή αντιλαϊκές πολιτικές επιλογές του κόμματος στο οποίο ανήκουν, είναι, κατά τεκμήριο, αναμενόμενη η απόρριψη των προϋποθέσεων της ερώτησης, η έμμεση απάντηση ή η ασάφεια (Harris 1991, 92). Ειδικά, μάλιστα, όταν ο δημοσιογράφος επανέρχεται στο ίδιο θέμα, πολλές φορές οι συνεντευξιαζόμενοι πολιτικοί ανταποδίδουν με πρόκληση και αμφισβήτηση της ερώτησης. Χωρίς να προσωποποιούν την αντι- 22 Σύμφωνα με την Blum-Kulka (1983, 146), η επαναδιατύπωση ερώτησης δείχνει ότι η απάντηση που προηγήθηκε είναι μια συνεισφορά μη υποστηρικτική της ερώτησης (non supportive), γι αυτό και εκλαμβάνεται αρνητικά από το κοινό, θεωρείται, δηλαδή, ότι ο πολιτικός αποφεύγει να απαντήσει στην ερώτηση παραβιάζοντας κάποιο από τα συνομιλιακά αξιώματα (conversational maxims) του Grice. Πιο συγκεκριμένα, θεωρείται ότι ψεύδεται (αξίωμα της ποιότητας) ή ότι δεν δίνει τις αναγκαίες λεπτομέρειες (αξίωμα της ποσότητας) ή ότι δεν είναι σαφής (αξίωμα του τρόπου) ή, τέλος, ότι η απάντησή του δεν έχει συνάφεια με το θέμα της συζήτησης (αξίωμα της συνάφειας). [ 178 ]

21 ΑΦΗΓΗΣΗ ΣΕ ΕΝΤΥΠΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ παράθεση, προβαίνουν σε αντεκδίκηση, πάντοτε όμως μέσα στο πλαίσιο του ρόλου τους όπως αυτό ορίζεται από τη συνθήκη της συνέντευξης (Dickerson 2001). Ακριβώς όπως συμβαίνει και στο παραπάνω παράδειγμα. Ο τρόπος που ένας πολιτικός διαχειρίζεται τις αποκρίσεις του στις κλειστές ερωτήσεις του δημοσιογράφου διαμορφώνει σε μεγάλο βαθμό ένα συγκεκριμένο πολιτικό ύφος, ενώ όχι σπάνια τον χρεώνει με χαρακτηρισμούς περί φλυαρίας, αοριστολογίας ή ασάφειας όσον αφορά τον λόγο του. Αντίθετα, οι άμεσες απαντήσεις παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην κατασκευή μιας θετικής εικόνας του πολιτικού, καθώς βρίσκονται στο υψηλότερο σημείο της κλίμακας αμεσότητα-πλαγιότητα-αποφυγή, που, εκτός των άλλων, μετρά και τη διάθεση του πολιτικού να συνεργαστεί με τον δημοσιογράφο προς όφελος της ενημέρωσης του κοινού για ζωτικά θέματα. Σύμφωνα με τον Πίνακα 1, το πιο εμφανές εύρημα από την ανάλυση των δεδομένων μας είναι ότι οι άμεσες απαντήσεις (σε ποσοστό 42,7%) δεν αποτελούν την πλειονότητα των απαντήσεων των πολιτικών. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι οι ερωτήσεις που απαιτούν μια ρητά καταφατική ή αρνητική απάντηση (δηλωτικές και ολικής άγνοιας ερωτήσεις) αποτελούν σχεδόν το 60% στα δεδομένα μας (Πίνακας 1α) ενώ αντίστοιχα οι άμεσες απαντήσεις τύπου (α), που περιλαμβάνουν ρητή βεβαίωση διαφωνίας ή συμφωνίας, αποτελούν μόνο το 17,3% επί του συνόλου των απαντήσεων. Αυτό και μόνο το γεγονός μπορεί να ευθύνεται για τη δημιουργία της ευρύτατα διαδεδομένης αντίληψης ότι οι πολιτικοί αποφεύγουν να απαντήσουν. Συνολικά, δηλαδή, οι πολιτικοί έδωσαν σε ποσοστό 58% έμμεσες (37,5%) ή απορριπτικές (19,6%) απαντήσεις. Άρα, η τάση είναι προς την πλαγιότητα ή την αποφυγή απάντησης μάλλον παρά προς την άμεση απάντηση. Από τα δεδομένα μας προκύπτει, επίσης, η στενά αλληλεπιδραστική σχέση ερωτήσεων και απαντήσεων: είναι τυχαίο που η πλειονότητα των ερωτήσεων είναι κλειστές, πιεστικές (58,9%), ενώ η πλειονότητα (57,3%) των απαντήσεων είναι έμμεσες και απορριπτικές; Απομονώνοντας το υψηλότατο ποσοστό των κλειστών ερωτήσεων μόνο (Πίνακας 1α), βλέπουμε ότι οι απαντήσεις κλιμακώνονται κατά τρόπο αναμενόμενο: κυρίαρχη κατηγορία είναι οι έμμεσες απαντήσεις (43%), αμέσως μετά οι άμεσες (34%) και, τέλος, οι απορριπτικές (24%). Συνολικά, οι μη άμεσες απαντήσεις συγκεντρώνουν το 66,6%, γεγονός που δείχνει ότι οι πολιτικοί τείνουν, σε περίπτωση τέτοιου τύπου (κλειστών) ερωτήσεων, να απαντούν με κλιμακώσεις πλαγιότητας. Είναι εμφανές, λοιπόν, ότι οι πολιτικοί, ως ερωτώμενοι σε συνεντεύξεις, αποφεύγουν γενικά την άμεση απάντηση (Bavelas κ.ά. 1988). Πάντως, αυτά τα ποσοστά αποφυγής θεωρούνται υψηλά, ακόμη και με δεδομένο τον πιεστικό χαρακτήρα της πλειονότητας των ερωτήσεων (Harris 1991, 92). Τα ευρήματά μας ως προς τις απαντήσεις συμπίπτουν με αυτά της Harris (1991) στα δεδομένα της οποίας (τηλεοπτικές πολιτικές συνεντεύξεις) οι Βρε- [ 179 ]

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ «ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΥ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΔΕΛΤΙΑ ΕΙΔΗΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2008

ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2008 ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ CSR 2008 Στην Ελλάδα η έρευνα για την Υπεύθυνη Κατανάλωση και την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε για 4 η φορά

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience

Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την. Επικοινωνία. των ΦΕ. the value of experience Αποτελέσματα έρευνας αγοράς σε Γιατρούς, Φαρμακοποιούς & Κοινό σχετικά με την Επικοινωνία των ΦΕ Στόχος της έρευνας Αξιολόγηση της επικοινωνίας των Φαρμακευτικών Εταιριών με: Γιατρούς Φαρμακοποιούς Κοινό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β2

Ερευνητική Εργασία Β2 ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΛ ΠΑΤΡΑΣ Ερευνητική Εργασία Β2 Σχολικό έτος 2014-15 Β τετράμηνο Θέμα: «Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση» Ερευνητικό υποερώτημα: «Ποια τα Κριτήρια για την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων

Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων και αποφυγής προστίμων Χριστίνα Καλογεροπούλου Χημικός Μηχανικός ΕΜΠ Μέλος ΤΕΕ Αρ Μητρώου: 127929 Τηλ.: 2710-2790 Κιν.: 699-3996226 E-mail: christy_jour@yahoo.gr Πρόταση βελτίωσης επαγγελματικών συνθηκών, αύξησης των πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 16 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΚΕΙΜΕΝΟ Η τηλεόραση, στις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοτηλεοπτική κάλυψη της προεκλογικής περιόδου των βουλευτικών εκλογών της 25ης Ιανουαρίου 2015 ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ.

Ραδιοτηλεοπτική κάλυψη της προεκλογικής περιόδου των βουλευτικών εκλογών της 25ης Ιανουαρίου 2015 ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΝΑ ΕΠΑΝΑΛΗΦΘΕΙ Η ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΑΥΓΕΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 1/13.01.2015 Σήμερα ημέρα Τρίτη 13 Ιανουαρίου 2015 και ώρα 13:00 το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ

Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ Θ.Α. ΑΜΕΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΙΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΕΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΘΕΩΡΙΑ Ι. ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ Α. Επίκληση στη λογική 3 Β. Επίκληση στο συναίσθημα (του δέκτη) 6 Γ. Επίκληση στο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας Α Τίτλος Προγράμματος Εκπαίδευσης Ενηλίκων Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Β Ομάδα Στόχος στην οποία απευθύνεται Το πρόγραμμα απευθύνεται σε αποφοίτους Γενικών / Τεχνικών Λυκείων, ΤΕΕ που

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΔΕΣΜΕΥΜΕΝΕΣ Ή ΥΠΟ ΣΥΝΘΗΚΗ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ Έστω ότι επιθυμούμε να μελετήσουμε ένα τυχαίο πείραμα με δειγματικό χώρο Ω και έστω η πιθανότητα να συμβεί ένα ενδεχόμενο Α Ω Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ενώ δεν γνωρίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE)

ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ 2 (CHI-SQUARE) ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE) ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ χ (CI-SQUARE). Εισαγωγή Οι στατιστικές δοκιμασίες που μελετήσαμε μέχρι τώρα ονομάζονται παραμετρικές (paramtrc) διότι χαρακτηρίζονται από υποθέσεις σχετικές είτε για

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ

ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ ΒΑΣΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Έβδομος (7ος) Κύκλος Επιμόρφωσης των ΔΙΑΔΡΟΜΩΝ 2013-2014 Συντάκτρια Άννα Κοκκινίδου Υπεύθυνη διαχείρισης του προγράμματος 1 Η συμμετοχή του εκπαιδευόμενου στο πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα Parlemètre ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας ΜΟΝΑΔΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (EB79.5) Βρυξέλλες, Νοέμβριος 2013 ΕΝΑ ΧΡΟΝΟ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 2014 Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης

Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό. Σύνοψη Μελέτης Πίνακες Εισροών-Εκροών της Ελληνικής Οικονοµίας για τον Τουρισµό Σύνοψη Μελέτης Η παρούσα µελέτη των Πινάκων Εισροών-Εκροών µε επίκεντρο τους τοµείς τουρισµού του έτους 1992 εκπονήθηκε µε χρηµατοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες Διεξαγωγής Έρευνας στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία

Οδηγίες Διεξαγωγής Έρευνας στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία Οδηγίες Διεξαγωγής Έρευνας στα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία Τα Πρότυπα Πειραματικά Σχολεία (ΠΠΣ), λόγω της στενής τους συνεργασίας με την Πανεπιστημιακή κοινότητα, αποτελούν συχνά πεδία διεξαγωγής έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ. Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Communications Crisis Management ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ Καράβια βουλιάζουν. Αεροσκάφη πέφτουν. Προϊόντα ανακαλούνται. Εταιρίες μηνύονται για ληγμένα τρόφιμα ή

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΝΑΝ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟ ΚΩ ΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΑΝΕΙΑ ("ΣΥΜΦΩΝΙΑ")

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΝΑΝ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟ ΚΩ ΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΑΝΕΙΑ (ΣΥΜΦΩΝΙΑ) ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΕΝΑΝ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟ ΚΩ ΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΑ ΑΝΕΙΑ ("ΣΥΜΦΩΝΙΑ") Τη συµφωνία διαπραγµατεύθηκαν και ενέκριναν οι ευρωπαϊκές ενώσεις καταναλωτών καθώς και οι ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 4 / 01.04.2014

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ. ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 4 / 01.04.2014 ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΟΡΘΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΟΔΗΓΙΑ Αριθμ. 4 / 01.04.2014 Σήμερα ημέρα Τρίτη 01 Απριλίου 2014 και ώρα 11:00 το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης συνήλθε σε συνεδρίαση, στην οποία παρέστησαν

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 Περιεχόμενα Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Στόχος και στάδια διεξαγωγής της εμπειρικής κοινωνικής έρευνας... 27 1.1 Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους;

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ. 2. Τι περιλαμβάνει ο στενός και τι ο ευρύτερος δημόσιος τομέας και με βάση ποια λογική γίνεται ο διαχωρισμός μεταξύ τους; Μάθημα: Εισαγωγή στα δημόσια οικονομικά Διδάσκουσα: Καθηγήτρια Μαρία Καραμεσίνη Οι παρακάτω ερωτήσεις είναι οργανωτικές του διαβάσματος. Τα θέματα των εξετάσεων δεν εξαντλούνται σε αυτές, αλλά περιλαμβάνουν

Διαβάστε περισσότερα

Προκήρυξη Διαγωνισμού για τον σχεδιασμό της οπτικής επικοινωνίας της διοργάνωσης: «Φεστιβάλ Γαστρονομίας Θεσσαλονίκης»

Προκήρυξη Διαγωνισμού για τον σχεδιασμό της οπτικής επικοινωνίας της διοργάνωσης: «Φεστιβάλ Γαστρονομίας Θεσσαλονίκης» Προκήρυξη Διαγωνισμού για τον σχεδιασμό της οπτικής επικοινωνίας της διοργάνωσης: «Φεστιβάλ Γαστρονομίας Θεσσαλονίκης» 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο διεξάγει διαγωνισμό για τον σχεδιασμό του λογοτύπου του Φεστιβάλ Γαστρονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΙΟΥΛΙΟΣ 2007 ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΟΥ CYPRUS COLLEGE ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ (µε αποτίµηση

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας

Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας Προβολή 1. Ολοκληρωμένα Συστήματα Επικοινωνίας 2. Σκοπός της Επικοινωνίας 3. Παράγοντες που επηρεάζουν το μίγμα προβολής 4. Το πρόγραμμα προβολής 5. Διαφήμιση 6. Προσωπική Πώληση 7. Προώθηση των Πωλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Cross sectional Panel Omnibus

Cross sectional Panel Omnibus είδη ερευνών Ποσοτικές έρευνες Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Πρόσωπο µε πρόσωπο Τηλεφωνική Ταχυδροµική Μέσω ιαδικτύου 1 Ποσοτικές έρευνες (συνέχεια) Η έρευνα µε δοµηµένο ερωτηµατολόγιο Cross sectional

Διαβάστε περισσότερα

Startups & Media. Achilles Hekimoglou @hekimoglou

Startups & Media. Achilles Hekimoglou @hekimoglou Startups & Media Achilles Hekimoglou @hekimoglou Rule #1 Rule #1 Δεν επιδιώκουμε δημοσιότητα, εάν δεν είμαστε έτοιμοι να παράσχουμε προϊόντα και υπηρεσίες, διότι υπάρχει η πιθανότητα να εκτεθούμε και

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία ιστορικών πηγών

Επεξεργασία ιστορικών πηγών Επεξεργασία ιστορικών πηγών Κατά τη βαθμολόγηση απαντήσεων σε ερωτήσεις που απαιτούν επεξεργασία ιστορικού υλικού (παραθεμάτων, εικόνων, διαγραμμάτων, χαρτών κλπ) αξιολογείται, ανάλογα με τη συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εγχειρίδιο χρήσης. ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ

Εγχειρίδιο χρήσης. ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ Εγχειρίδιο χρήσης ΜΗΤΡΩΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ του ΚΑΝΕΠ ΓΣΕΕ Εισαγωγή στο Μητρώο Επιμορφωτών Εκπαιδευτών Ενηλίκων Εφόσον είστε συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, ανοίξτε το φυλλομετρητή Microsoft

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ του Παν. Λ. Θεοδωρόπουλου 0 Η Θεωρία Πιθανοτήτων είναι ένας σχετικά νέος κλάδος των Μαθηματικών, ο οποίος παρουσιάζει πολλά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στοιχεία. Επειδή η ιδιαιτερότητα

Διαβάστε περισσότερα

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης

Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΑΤΙΚΑ ΠΑΙΓΝΙΑ ΕΛΛΙΠΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 67 Στατικά Παίγνια Ελλιπούς Πληροφόρησης ΣΤΟ ΠΑΡOΝ ΚΕΦAΛΑΙΟ ξεκινά η ανάλυση των παιγνίων ελλιπούς πληροφόρησης, τα οποία ονομάζονται και μπεϋζιανά παίγνια (bayesa

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Το θεσμικό πλαίσιο της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης αθλητικών γεγονότων

Το θεσμικό πλαίσιο της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης αθλητικών γεγονότων Το θεσμικό πλαίσιο της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης αθλητικών γεγονότων Χάρις Τσίγκου, Ειδικός Ειδικός Επιστήμονας ΕΣΡ Η συμβιωτική σχέση τηλεόρασης και αθλητισμού Πορεία ευθέως ανάλογη της τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Ενημέρωση Χρηστών. του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Ενημέρωση Χρηστών. του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ του Δικτυακού Τόπου www.football-integrity.gr Όροι χρήσης Ενημέρωση Χρηστών Ενημέρωση Χρηστών Η Διεθνής Διαφάνεια-Ελλάς, σύμφωνα με το περιεχόμενο και την εφαρμογή του ν. 2472/1997, ενημέρωνει

Διαβάστε περισσότερα

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά*

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Α. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Διαβάζουμε το κείμενο. Το αληθινό παραμύθι της βίας Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα»

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» Κυρίες και κύριοι, Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 Χαιρετισμός από

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY Το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο (νομοθεσία) που διέπει τις δραστηριότητες της εταιρείας «ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ Σας καλωσορίζουμε στην ιστοσελίδα http://www.globonweb.com, το περιεχόμενο της οποίας ανήκει εξ ολοκλήρου στον ΓΟΥΤΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟ (GLOBONWEB), με την ιδιότητά του ως παρόχου υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ. Public Relations Management ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Public Relations Management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα Διοίκηση Επικοινωνίας Δημοσίων Σχέσεων είναι ένα πλήρες και ολοκληρωμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ «Μέτρηση στάσεων χρηστών φροντιστηριακής εκπαίδευσης στην Αττική» [Έρευνα για λογαριασμό του Επαγγελματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 4ο διεθνές επιστημονικό συνέδριο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα, 10-11 Νοεμβρίου 2011 ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισμός ΕΝ.Α; 2. Πού απευθύνεται η ΕΝ.Α;

1. Ορισμός ΕΝ.Α; 2. Πού απευθύνεται η ΕΝ.Α; 1. Ορισμός ΕΝ.Α; Είναι Πολυμερής Μηχανισμός Διαπραγμάτευσης, λειτουργεί σύμφωνα με τους Κανόνες Λειτουργίας που ορίζει το ΧΑ με την ονομασία «Εναλλακτική Αγορά» (ΕΝ.Α) και χαρακτηρίζεται ως «μη οργανωμένη».

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Σκοπός Oι παρούσες οδηγίες αφορούν τη διαδικασία προέγκρισης μεθοδολογίας ενδοομιλικής τιμολόγησης ( APA")

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Η πρωτοφανής κρίση που πλήττει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης.

Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πηγές οι οποίες μας παρακίνησαν να ασχοληθούμε με το θέμα της Παραπληροφόρησης. Πολιτική και Δίκαιο, Β Γενικού Λυκείου, Σελ.12 «Τα μέσα Μαζικής Επικοινωνίας είναι σε θέση να παρουσιάζουν την πραγματικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Διαγωνισμός: Απόκτηση του 67% του μετοχικού κεφαλαίου της ΟΛΠ Α.Ε. (Μέλος Τεχνικής Εξειδίκευσης και Τρίτος Τεχνικός Υποστηρικτής (Δάνεια Εμπειρία))

Διαγωνισμός: Απόκτηση του 67% του μετοχικού κεφαλαίου της ΟΛΠ Α.Ε. (Μέλος Τεχνικής Εξειδίκευσης και Τρίτος Τεχνικός Υποστηρικτής (Δάνεια Εμπειρία)) Έργο: Αξιοποίηση Εθνικών Λιμένων Διαγωνισμός: Απόκτηση του 67% του μετοχικού κεφαλαίου της ΟΛΠ Α.Ε. Φάση: Πρώτη Φάση (Στάδιο προεπιλογής) Ημερομηνία: 4 Απριλίου 2014 Θέμα: Απαντήσεις σε διευκρινιστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων

Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Διαγράμματα διασποράς (scattergrams) Συσχέτιση μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων Η οπτική απεικόνιση δύο συνόλων δεδομένων μπορεί να αποκαλύψει με παραστατικό τρόπο πιθανές τάσεις και μεταξύ τους συσχετίσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Επαγγελματικής Πρακτικής και Συμπεριφοράς. Έκδοση 2012

Κώδικας Επαγγελματικής Πρακτικής και Συμπεριφοράς. Έκδοση 2012 Κώδικας Επαγγελματικής Πρακτικής και Συμπεριφοράς Έκδοση 2012 1 ΚΩΔΙΚΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΙΟΝΙΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα

ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ. Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα. ΓνωίΛοδόιηση. Α' Εοώτηαα ΝΙΚΟΣ Κ. ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ Οδός Βαλαωρίχου 12, 10671 ΛΟήνα ΓνωίΛοδόιηση Α' Εοώτηαα Το Σωματείο Εργαζομένων του Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (εφεξής ΚΑΠΕ) μου ζήτησε

Διαβάστε περισσότερα

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη

Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Αναφορές Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης στην Ελλάδα Μία Εμπειρική Μελέτη Tων Νικόλαου Α. Παναγιώτου Λέκτορα ΕΜΠ, Σχολή Μηχανολόγων Μηχανικών, Τομέας Βιομηχανικής Διοίκησης & Επιχειρησιακής Eρευνας* και Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1 Σκοπός. Άρθρο 2 Ερμηνεία

Άρθρο 1 Σκοπός. Άρθρο 2 Ερμηνεία BGBl. III - Ausgegeben am 15. Juni 2015 - Nr. 78 1 von 10 ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ)

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ του Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ) Άρθρο 1. Γενικές Αρχές 1.1 Ο Κώδικας Δεοντολογίας Εσωτερικός Κανονισμός (εφεξής Κώδικας Δεοντολογίας) περιέχει τις

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Τρίτη διδακτική πρόταση Πονοκέφαλος και θυμός Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: 1 διδακτική ώρα ενήλικες κατανόηση της δομής του κειμένου και δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση

www.arnos.gr κλικ στη γνώση Τιμολόγηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 Τιμολόγηση Παράγοντες επηρεασμού της τιμής Στόχος της τιμολογιακής πολιτικής πρέπει να είναι ο καθορισμός μιας ιδανικής τιμής η οποία θα ικανοποιεί τόσο τους πωλητές όσο και τους αγοραστές.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ. Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΟΜΙΛΟΥ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Πολιτική κατηγοριοποίησης πελατών Η παρούσα Πολιτική Κατηγοριοποίησης Πελατών ισχύει για το σύνολο του Οµίλου της Τράπεζας Πειραιώς,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS

ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS ΟΡΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ BULK SMS ΤΗΣ CYTACOM SOLUTIONS 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Η Υπηρεσία Μαζικής Αποστολής Μηνυμάτων (Bulk SMS) (που στο εξής θα καλείται «η Υπηρεσία») παρέχει τη δυνατότητα σε οποιοδήποτε νομικό ή φυσικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ. 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΗΜΕΡΑ 1.1 Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση διευρύνεται και αλλάζει. Τον Μάιο του 2004, δέκα νέες χώρες εντάχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η διεύρυνση αποτελεί µια ζωτικής σηµασίας

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς

Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της. Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς Από τον ευρωβουλευτή του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ιωάννη Κουκιάδη, αντιπρόεδρο της Επιτροπής Νοµικών Θεµάτων και Εσωτερικής Αγοράς εκδόθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση µε αφορµή την τροπολογία που κατέθεσε ο ευρωβουλευτής της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων

Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Έρευνα Stedima: Η χρησιμοποίηση των εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης (social networks) από στελέχη επιχειρήσεων Εισαγωγή Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Χαρχαντής Αθανάσιος STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα