ET IN ARCADIA EGO ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ET IN ARCADIA EGO ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ"

Transcript

1 ET IN ARCADIA EGO ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΡΟΜΗΛΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΑΓΛΑΪΑ ΚΡΕΜΕΖΗ [Από το περιοδικό ποικίλης ύλης SORED, Οκτώβριος Δεκέμβριος 1977 σσ ] ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ με το δικό μας μάτι Ψάχνοντας για τον τραγοπόδαρο Πάνα και τις νύμφες των πηγών, περνώντας απ τα κολοκοτρωναίικα λημέρια οικογενειακά άσυλα της ανυπόταχτης φαμίλιας, περιδιαβάζοντας βυζαντινές εκκλησίες και φημισμένα μοναστήρια, αναζητώντας τα κατάλοιπα της πνευματικής και βιοτεχνικής άνθησης των χρόνων της Τουρκοκρατίας, η περιήγηση στο Μαίναλο μπορεί να σε φέρει πολύ κοντά ή πολύ μακριά από την πραγματικότητα της ορεινής Αρκαδίας. Τα πυκνά δάση με τα έλατα και τις φτέρες, τα πάμπολλα νερά και το θρόισμα των φύλλων, ο ρυθμικός ήχος απ τα πέταλα των ζώων στα καλντερίμια και ο μύθος που καλλιεργήθηκε στην Ευρώπη του δέκατου έκτου, του δέκατου έβδομου, του δέκατου όγδοου αιώνα για την ειδυλλιακή ζωή στη μακρινή Αρκαδία, είναι αρκετά για να καλύψουν την ανάγκη μας για φυγή. Εκεί πάνω, στο βουνό, το ησιόδειο άροτρο δεν αντικαταστάθηκε ακόμα. Η Βιβλιοθήκη της Δημητσάνας λειτουργεί, οι μπαρουτόμυλοι της Επανάστασης κινούνται πάντα με τα νερά του Λούσιου, οι αργαλειοί δουλεύουν και οι γυναίκες ξημεροβραδιάζονται στα χτήματα τον καιρό της σποράς και της συγκομιδής. 1

2 Τη νύχτα, αν σηκώσεις στον ουρανό τα χέρια σου, θ αγγίξεις τ άστρα και τον γαλαξία. Το σουραύλι του Πάνα, ο «κούκκος που δεν άκουσε ο Κολοκοτρώνης», το τρίξιμο του κυπαρισσιού. Η σιγαλιά της νύχτας, καλύπτει ήσυχα τα βάσανα. Τους χειμώνες, το χιόνι σκεπάζει γαλήνια τον ανθρώπινο σπαραγμό. Το χιονισμένο τοπίο σε ηρεμεί. Ο γέρος στο παράθυρο του ορεινού αρχοντόσπιτου περιμένει το γράμμα. «Το τέταρτο εγγόνι το βαφτίσαμε. Τον βγάλαμε Πάνο. Το πλυντήριο πάει καλά. Θαρθούμε όλοι το καλοκαίρι. Η Μαρία τέλειωσε το high-school». Τους λένε «μπρούκληδες». Οι πρώτοι μπήκαν στα καράβια για να πάνε στην Αμερική στις αρχές του αιώνα μας [του 20ού], τότε που το ταξίδι βάσταγε τρεις τέσσερις μήνες κι όσοι φτάνανε. Οι τελευταίοι δεν έφυγαν ακόμα. Τελειώνουν στο χωριό το δημοτικό και ετοιμάζονται για το Σικάγο, το Μόντρεαλ, τη Νέα Υόρκη, ή ακόμα την Αθήνα, τον Πειραιά. Όπου έχουν συγγενείς. Οι μπρούκληδες αντιστοιχούν σε τρεις γενιές Αρκάδων. Η τρίτη δεν μιλάει τα ελληνικά. Η δεύτερη τα μιλάει σπασμένα. Η πρώτη, μιλάει λίγα αγγλικά. Γυρνάνε όλοι για vacations προσκύνημα στο χωριό και στέλνουν εμβάσματα σε συγγενείς και σε κοινότητες. Καρό σακάκι-παντελόνι και συντετμημένο το επίθετο: τα «οπουλος» χάνονται πρώτα απ όλα. Διατηρούν όμως τα ελληνοπρεπή μικρά ονόματα: Pan, ο Παναγιώτης, τυπικό αρκαδικό όνομα που πέρασε στην εκχριστιανισμένη Αρκαδία, σαν ανάμνηση του Πάνα, θεού των δασών και των σπηλαίων, προστάτη των ποιμένων και των κοπαδιών. Σιλίμνα, Δάβια, Χρισοβίτσι, Στεμνίτσα, Ζυγοβίτσι, Δημητσάνα, Καρκαλού, Βυτίνα, Λεβίδι. Αυτά είναι τα χωριά πάνω στον δρόμο που φέρνει βόλτα το Μαίναλο, ξεκινώντας και καταλήγοντας στην Τρίπολη. 2

3 Πιάνα, Αλωνίσταινα, τα χωριά του δρόμου που διασχίζει το βουνό κι ενώνει την Τρίπολη με τη Βυτίνα. Σ αυτή την περιφέρεια και σ αυτό τον άξονα θα κινηθούμε. Από τα 666 μέτρα της Τρίπολης μέχρι τα της Στεμνίτσας. Στα μέτρα του Μαινάλου, στη κορφή Οστρακίνα, θ αφήσουμε μόνο τους χιονοδρόμους να πάνε. Άλλωστε ένα μεγάλο κομμάτι της διαδρομής μας θα γίνει μέσα στο ελατόδασος. Η Τρίπολη, μπορεί θαυμάσια να γίνει έδρα της περιήγησής μας. ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΟΛΗ Σε ένα οροπέδιο περιτριγυρισμένο από γυμνά βουνά, βρίσκεται η πρωτεύουσα του νομού Αρκαδίας κέντρο της επικοινωνίας για την Πελοπόννησο μία από τις νεότερες σχετικά πόλεις της Ελλάδας, αφού ιδρύθηκε γύρω στον 14ο αιώνα στη θέση των τριών, ρημαγμένων πια, αρχαίων πόλεων του οροπεδίου: της Μαντινείας, της Τεγέας και του Παλλάντιου. Για τον περαστικό, η Τρίπολη σήμερα δεν έχει τίποτα το εντυπωσιακό κι εύκολα θα μπορούσε κανείς να πει πως η αρκαδική πρωτεύουσα διαθέτει μόνο μερικά ξενοδοχεία με σύγχρονες ανέσεις και μια πλατεία θορυβώδικη, χωρίς κανένα ύφος, για μια σύντομη στάση μετά το τρίωρο ταξίδι απ την Αθήνα. Δύσκολα υποψιάζεται ο ξένος πως στην πόλη αυτή, με τα γνωστά μας, καθιερωμένα επαρχιωτομοντέρνα κτίρια και το ανάλογο ύφος, μπορεί όχι μόνο να διανυκτερεύσει, υποχρεωτικά σχεδόν, αν θέλει να δοκιμάσει τις καινούριες πίστες του σκι στο Μαίναλο ή να τριγυρίσει το ελατόδασος και τα χωριά του βουνού, αλλά πως αξίζει να γνωρίσει την ίδια την πόλη, τις κρυμμένες και κυριολεκτικά αναξιοποίητες γωνιές της. Στην πλατεία του μεγάλου συνωστισμού, εκεί όπου διασταυρώνονται τελικά όλοι οι δρόμοι του Μοριά, όλα τα ΚΤΕΛ, τα πούλμαν, τα φορτηγά και τα ιδιωτικά, δυο είναι τα κτίρια που θυμίζουν κάτι από την παλιά Τρίπολη: Το σπίτι του Μαλλιαρόπουλου που κάποτε θα πρέπει να αξιοποιηθεί σαν το 3

4 μοναδικό παλιό σπίτι της πλατείας και το παμπάλαιο καφενείο που βρίσκεται θαμμένο ανάμεσα στις αρτηρίες για Πύργο και Σπάρτη. Εκεί, στην ένωση των δυο δρόμων, λοιπόν, επιζεί ένας από τους ελληνοπρεπείς εκείνους χώρους αντροσυγκέντρωσης. Μεγάλοι καθρέφτες με επιχρυσωμένες κορνίζες καλύπτουν ως το ταβάνι τους τοίχους της τεράστιας αίθουσας και, μαζί με τα μαρμάρινα τραπέζια και τις βιεννέζικες καρέκλες, σε πάνε πίσω στα χίλια εννιακόσια κάτι, τότε που λειτουργούσε το Μαλλιαροπούλειο Θέατρο έργο του Τσίλλερ, που καταρρέει σήμερα στη δεύτερη πλατεία της πόλης, τότε που αράζανε στην πολυσύχναστη σήμερα κεντρική πλατεία, τα περίφημα τριπολιτσιώτικα αμαξάκια. «Το 1926 που πρωτοβγήκα άμαξας», λέει ο μπάρμπα Στέλιος, «είμαστε εδώ τριάντα πέντε αμάξια. Τώρα μείναμε τρεις, με επιχορήγηση του Δήμου». Πενήντα ένα χρόνια στο αμάξι του ο μπάρμπα Στέλιος, παππούς με έντεκα εγγόνια και πολλές αναμνήσεις, είναι ένας ντόπιος που ξέρει να δείξει την πόλη του στους ξένους, που γνωρίζει καλά τους δρόμους, τις ταβέρνες, τα κουτούκια και τα άγνωστα για μας, πυκνοφυτεμένα άλση στα περίχωρα της Τρίπολης. Ο γέρο-αμαξάς κάνει πιάτσα στην τρίτη μεγάλη πλατεία της Τρίπολης, εκεί όπου γίνεται η βραδινή βόλτα, εκεί όπου βρίσκεται και το ανακαινισμένο ξενοδοχείο «Μαίναλο». 4

5 ΠΑΤΡΟΠΑΡΑΔΟΤΑ Πίσω από το μικρό πάρκο που κλείνει τούτη την πλατεία από τη μια πλευρά, ο Οργανισμός Χειροτεχνίας εγκαινίασε πριν από λίγους μήνες ένα μεγάλο εκθετήριο αρκαδικής τέχνης. Κιλίμια με θαυμάσια χρώματα και τελείως ιδιότυπα σχέδια, άσπρα υφαντά στολισμένα με δαντέλες πλεγμένες στο χέρι για καλύμματα κασέλας, ντιβανοσκεπάσματα, κουρτινάκια, σεντόνια και μαξιλαροθήκες, ταγάρια χωριάτικα με ζωηρά χρώματα, αλλά και αστικά της Αρκαδίας στις αποχρώσεις του μπορντό ή του λαδί, μαξιλάρες, σακιά σταριού, ρόκες γκλίτσες, σαγάνια, τσότρες και όλα τα ξύλινα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στη γαλακτοκομία, βρίσκονται στο ευρύχωρο εκθετήριο της Χειροτεχνίας. Τα διαλεγμένα από ολόκληρη την Αρκαδία δείγματα, δίνουν μια αρκετά ολοκληρωμένη εικόνα της άγνωστης τοπικής λαϊκής τέχνης, που προσπαθεί να επιβιώσει με διάφορες μορφές, όπου δεν χάθηκαν οριστικά οι προϋποθέσεις. Σε μια γωνιά εκθέτει αντικείμενα της παραγωγής του, ο τελευταίος σιδεράς της Τρίπολης. Τον λένε Ροϊνιώτη. Το σιδεράδικό του βρίσκεται στην οδό Ουάσιγκτον, εκεί όπου παλιά ήταν τα «γύφτικα» στη σειρά κι αντιλαλούσε ολημέρα η βαριά στ αμόνι. Ο Ροϊνιώτης είναι ένας νέος ψηλός άντρας που διατηρεί το παλιό σιδεράδικο. Δουλεύει στ αμόνι το υλικό, το καμίνι καίει συνέχεια, και παράγει τα πατροπαράδοτα εργαλεία για αγροτικές και κτηνοτροφικές δουλειές. Ψαλίδια για το κούρεμα των ζώων, δρεπάνια, μαχαίρια, κολοκοτρωνέικοι σουγιάδες με κοκάλινες λαβές, που τις δουλεύει ο ίδιος στ αμόνι, και διακοσμητικά αντικείμενα, χρησιμοποιώντας τα καθημερινής χρήσης αγροτικά κι άλλα πατροπαράδοτα. Έτσι, η δουλειά του δεν θα φθίνει όσο τα πατροπαράδοτα θα αντικαθίστανται, αλλά τα τσιγκέλια και τα πέταλα θα μεταβάλλονται σε κρεμαστές γλάστρες, κηροπήγια, τασάκια. Για την ώρα, βέβαια, η κυρίως δουλειά του δεν θα κόψει, ο τόπος δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα και η οδός Ουάσιγκτον είναι το εμπορικό κέντρο των 5

6 χωρικών της Αρκαδίας, που ψωνίζουν εκεί χάμουρα, σαμάρια, ψαλίδες, καλάθια κι ό,τι άλλο. Δυο μαγαζιά με είδη σαγματοποιίας, γεμάτα χρώματα και χαϊμαλιά, κουδουνάκια, καρδούλες και φούντες για άλογα, φοράδες και μουλάρια η ορεινή Αρκαδία είναι φτωχή, το έδαφος δύσκολο, τα χτήματα μικρά, λίγα είναι τα μηχανήματα που αντικατέστησαν τα ζώα. Τα Σάββατα, από νωρίς κατηφορίζουν στην πόλη οι μικροπαραγωγοί και στο τέρμα της οδού Ουάσιγκτον στήνεται το βδομαδιάτικο παζάρι. Οι κότες, τα κουνέλια, οι γάλοι, τα πιτσούνια, πουλιούνται ζωντανά. Οι πάπιες στα κασόνια παρακολουθούν άλαλες τα κρεμασμένα κουνέλια που σπαρταράνε, ενώ η κυρά τους τα βαστάει κρεμασμένα ανάποδα, διαλαλώντας στον κόσμο, που συνωστίζεται, την πραμάτεια της. Σ ένα ημιφορτηγό, ανεβασμένη όρθια μια γυναίκα ζυγίζει στη ζυγαριά, που βαστάει στ αριστερό της χέρι, ένα ζευγάρι λευκές όρνιθες που κακαρίζουν τινάζοντας τα φτερά τους. Τα κηπευτικά, τα βοτάνια, τα ζαρζαβατικά, οι ελιές, είναι απλωμένα στην πλατεία. 6

7 Τα προϊόντα στην αγορά θυμίζουν προπολεμικές εποχές. Οι γεύσεις στα εστιατόρια, παλιά καλά σπιτικά φαγητά. Τα εστιατόρια, οι ταβέρνες, τα κουτούκια δεν χάλασαν ακόμα. Ούτε μπασταρδέψανε, ούτε και προσαρμόστηκαν στα σημερινά δεδομένα, γι αυτό και πραγματικά αξίζει, να βρεθεί κανείς σ έναν από τους πατροπαράδοτους αυτούς χώρους που οι Τριπολιτσιώτες διατηρούν σχεδόν ευλαβικά. Ένας απ αυτούς, είναι το Χάνι του Δαβλάντη: «Εξοχικόν Οινομαγειρείον», στην έξοδο της Τρίπολης προς Πύργο. Αρνί, γουρουνόπουλο, μοσχάρι, κατσίκι, κουνέλι, βακαλάος, μαγειρεμένα με διάφορους τρόπους, κεφτέδες, πατάτες τηγανιτές και νερό απ την πηγή του μαγαζιού, που θεωρείται το καλύτερο νερό της Τρίπολης, μαζί με καλή περιποίηση και κρασί, αυτά προσφέρει ο Δαβλάντης στο παλιό χάνι του. Ένα άλλο καλό εστιατόριο στον ίδιο δρόμο, λίγο πριν από το Χάνι, αλλά μέσα στην πόλη, είναι «Τα Καλάμια». Στο κέντρο της Τρίπολης, τρώει κανείς καλά στον «Κήπο του Σόσολη» και στην «Κληματαριά». Το πρώτο είναι εστιατόριο, το άλλο ταβερνάκι, και τα δυο στην οδό Κέννεντυ, πίσω από το ξενοδοχείο «Μαίναλο». Τα περισσότερα λειτουργούν μεσημέρι-βράδυ και το καλοκαίρι βγάζουν τραπέζια στους κήπους τους. Όσο για τα πολλά, χειμωνιάτικα ιδίως, κουτούκια, τα κρυμμένα υπόγεια με τους κρασομεζέδες, μοσχάρι σκορδάτο, μπακαλιάρο πλακί, μοσχάρι «αργήτικο» επειδή αργεί να γίνει, τα εντοπίζει κανείς περπατώντας από νωρίς και επιλέγοντας πού θα χαθεί κατά το βραδάκι να συμμετάσχει στην αρκαδική κρασοκατάνυξη. Μια άλλη ευχάριστη για τον επισκέπτη έκπληξη, αποτελεί η σειρά των χαμηλών λόφων στα προάστια της Τρίπολης, που ανήκουν ο καθένας σ έναν επαγγελματικό σύλλογο της πόλης και έχουν δεντροφυτευτεί από τις συντεχνίες και τα σωματεία. Στον λόφο του Αϊ- Γιώργη, που ανήκει στον Δικηγορικό Σύλλογο, μέσα στο πευκόδασος λειτουργεί ένα μεγάλο τουριστικό περίπτερο, εστιατόριο-ζαχαροπλαστείο, και ένα τόσο δα μικρό 7

8 ταβερνάκι που διατηρεί ο φύλακας του δάσους, ο οποίος θα μαγειρέψει και θα ανάψει το τζάκι του μικρού πέτρινου σπιτιού, μόνον αν του τηλεφωνήσετε για να σας περιμένει. ΦΕΥΓΟΝΤΑΣ ΔΥΤΙΚΑ Το πανύψηλο και σκοτεινό από τα έλατα βουνό, με τα μικρά οροπέδια και τις απότομες βραχώδεις πλαγιές, απλώνεται στα δυτικά της Τρίπολης. Η σηματοδότηση ακολουθεί τη νεοελληνική αρχαιολατρεία, μπερδεύοντας χωρικούς και ξένους. Έτσι, από την Τρίπολη και σ όλη τη διαδρομή, ακολουθούμε τις πινακίδες που γράφουν «Υψούς», για να φτάσουμε μετά από 43 χιλιόμετρα στη Στεμνίτσα που, σε πείσμα της προγονολατρείας, εξακολουθεί να διατηρεί το νεότερο όνομά της. Τον Υψούντα θα τον βρει κανείς μόνο στα «Αρκαδικά» του Παυσανία. 8

9 Δέκα πέντε χιλιόμετρα ασφαλτόδρομος ανηφορίζει τις χαμηλές πλαγιές του Μαινάλου κι ύστερα διασχίζει το μικρό οροπέδιο με τις κερασιές, τα καλαμπόκια και τις άφθονες βρύσες, μέχρι τα Άνω Δάβια. Ευθεία, η άσφαλτος συνεχίζει για Πιάνα-Αλωνίσταινα-Βυτίνα. Αριστερά, φεύγει ο χωματόδρομος καλής βατότητας για Υψούντα-Δημητσάνα-Βυτίνα. Ο πρώτος ποταμός που συναντάμε είναι ο Ελυσσώνας, που υδρεύει την Τρίπολη. Στις πηγές του θα περπατήσουμε όταν, στο γυρισμό, επισκεφτούμε την Πιάνα. Χρυσοβίτσι, το πρώτο χωριό της ορεινής μας διαδρομής. Στην έξοδο του χωριού, η «Ταβέρνα των Καλοφαγάδων» προσφέρει παστό χοιρινό, λουκάνικα, τυρί σπιτικό, αυγά από «αλανιάρες κότες», όπως υπερηφανεύεται ο ιδιοκτήτης, κι ακόμα, μέλι αρωματικό. Αν επιθυμήσατε χωριάτικο τσιμπούσι, ειδοποιήστε τον Καλαμπόκα (το κοινοτικό τηλέφωνο είναι ) και θα σας περιμένει ένα καλό γεύμα με συμπαθητική τοπική φλυαρία. Μια από τις αρχές του μαγαζιού είναι να μην μπαίνει ποτέ κονσέρβα εκεί μέσα. Στη διακλάδωση του δρόμου, αμέσως μετά το χωριό, παίρνουμε τον δεξή για να συνεχίσουμε. Αριστερά κάτω, οι εγκαταστάσεις του παλιού εργοστασίου ξυλείας της περιοχής. Από δω, αρχίζουν τα έλατα. Μια διασταύρωση δεξιά οδηγεί σε τρία χιλιόμετρα στο Αρκουδορέμα κι από κει στο εγκαταλειμμένο χωριό Λιμποβίσι. Ένα ερείπιο μες τα έλατα, μερικές πέτρες, τίποτα άλλο. Εκεί γεννήθηκε ο Θοδωρής Κολοκοτρώνης. Πριν ξεκινήσει κανείς για Λιμποβίσι, ή πριν πάρει τον δασικό δρόμο για Βυτίνα η επόμενη διασταύρωση θα πρέπει να ρωτήσει, γιατί τον χειμώνα οι διαδρομές δυσκολεύουν. ΣΤΕΜΝΙΤΣΑ Έχουμε αφήσει το ελατόδασος και περνάμε τώρα ανάμεσα από γυμνές, βραχώδεις πλαγιές. Μπροστά μας, μακριά, η πεδιάδα της Μεγαλόπολης, μία από τις εσωτερικές λίμνες του ελλαδικού χώρου στην απώτατη Προϊστορία. 9

10 Ένα σύννεφο σκεπάζει σήμερα την πόλη. Από δω, φεύγει ένας πολύ κακός δρόμος για Καρύταινα-Μεγαλόπολη. Αν διορθωθεί, θα αποτελέσει έναν ακόμα άξονα περιήγησης στα μεσαιωνικά της Πελοποννήσου και θα ενώσει ξανά τα είκοσι δύο ιπποτικά φέουδα που άνηκαν, στη διάρκεια της Φραγκοκρατίας, στη Βαρονία της Καρύταινας. Ένα απ αυτά ήταν και η Στεμνίτσα με τη γύρω περιοχή. Το φημισμένο κεφαλοχώρι προβάλλει ξαφνικά σε μία από τις τελευταίες στροφές του δρόμου. Εκεί, δίπλα στη βρύση, θα σταθούμε γιατί είναι η μοναδική γωνιά που μπορεί κανείς να δει ολόκληρο το χωριό με τις εννιά του συνοικίες απλωμένες στις προφυλαγμένες πλαγιές του βουνού. Σπίτια πέτρινα ψηλά, με ένα-δυο παράθυρα μικρά στα κάτω πατώματα, θυμίζουν το ιδιότυπο καθεστώς που επικρατούσε στη Στεμνίτσα στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Ορεινό κι απόκρημνο το μέρος, μακριά από τον έλεγχο του κατακτητή, κέντρο βιοτεχνικό και εμπορικό, έγινε καταφύγιο κυνηγημένων κατά καιρούς Μοραϊτών. Ανάμεσά τους: οι Κολοκοτρωναίοι. Το 1802, ο Θοδωρής μεταφέρει από τη Μάνη την οικογένειά του στη Στεμνίτσα για μεγαλύτερη ασφάλεια. Το 1806, έρχεται και ο ίδιος να κρυφτεί, ώσπου να κοπάσει το κυνηγητό των Τούρκων. Κι όταν το 1824 σκοτώνεται από ελληνική σφαίρα ο γιος του ο Πάνος, ο Γέρος γυρνάει στη Στεμνίτσα και αποτραβιέται για λίγο στο ήσυχο χωριό. Ανάμεσα στις στέγες, έτσι πως αντικρίζουμε το χωριό από τη στροφή του δρόμου, βγαίνουν οι τρούλοι και τα καμπαναριά των εκκλησιών. Να την λοιπόν, αυτή είναι «η Στεμνίτσα με τις 30 εκκλησιές, τους 27 μύλους και τους 600 φούρνους». Τώρα, βέβαια, οι μύλοι γκρέμισαν και οι φούρνοι λιγόστεψαν. Τα εργαστήρια έκλεισαν. Από αυτήν όμως τη Στεμνίτσα της ιστορίας υπάρχουν ακόμα πολλά να δει κανείς. Βυζαντινές εκκλησιές, επιδιορθωμένες από την εποχή που η έννοια της συντήρησης του παλιού δεν υπήρχε, με διπλά-τριπλά στρώματα τοιχογραφιών, κι ανάμεσά τους η γραφική Παναγία Μπαφέρω και ο Άγιος Νικόλαος, 10

11 χτισμένες δίπλα-δίπλα στον λόφο του κατεστραμμένου κάστρου εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το Ηρώο, οι Άγιοι Ανάργυροι, κρυμμένοι πίσω από το τεράστιο σχολικό κτίριο που θυμίζει παλιές καλές εποχές σήμερα λειτουργεί με δύο δασκάλους και τριάντα τρία παιδιά, και η Ζωοδόχος Πηγή, ψηλά κτισμένη να κοιτάει κάτω το χωριό. «1433» σημειώνει μια επιγραφή τη χρονολογία που χτίστηκε η Ζωοδόχος Πηγή και η παράδοση συμπληρώνει «είκοσι χρόνους πριν πέσει η Πόλη». Η εκκλησία ανήκε παλιότερα σε μοναστηριακό συγκρότημα, αλλά το μοναδικό κτίσμα που υπάρχει ακόμα στον περίβολο του ναού, είναι ο δίπατος πύργος που ονομάζεται «κελλί». Σε τούτο το κελί εγκαταστάθηκε τον Μάιο του 1821 η πρώτη Πελοποννησιακή Γερουσία και απ αυτή την πρώτη έδρα της εκλεγμένης διοικητικής αρχής εκδόθηκαν διαγγέλματα και πράξεις προς μαχόμενους Μοραΐτες. «Φιλογενέστατοι έφοροι, γενναιότατοι στρατηγοί και λοιποί απαξάπαντες κάτοικοι της επαρχίας, χαίρετε...» υπογραφές: ο Βρισθένης Θεοδώρητος, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Σωτήριος Xαραλάμπης, Αθανάσιος Κανακάρης, Αναγνώστης Παπαγιαννόπουλος, Νικόλαος Πονηρόπουλος. Από τους εκλεγμένους γερουσιαστές λείπει η υπογραφή του Θεοχαράκη του Ρέντη. Οι τάσεις για κηδεμόνευση του Αγώνα διαφαίνονται ήδη. Στον πλάτανο της αυλής της Ζωοδόχου Πηγής κρέμεται μια καμπάνα: «1849 ΟΡΥΧΑΛΚΟΥΡΓΕΙΟ ΣΤΕΜΝΙΤΣΑΣ». ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΕΣ Φημισμένα στα Βαλκάνια και έως τη Ρωσία τα στεμνιτσιώτικα μανουάλια και οι καμπάνες. Η τέχνη που αναπτύχθηκε έγινε κληρονομική και μεταφέρθηκε από τους απόδημους Στεμνιτσιώτες έξω από την Ελλάδα, ενώ, απ ό,τι λέγεται, η εγχώρια παραγωγή εξακολουθεί να βρίσκεται κατά κύριο λόγο στα χέρια τους. Σε κάθε εκκλησιά του χωριού υπάρχει και μια στεμνιτσιώτικη καμπάνα, το ορυχαλκουργείο όμως του Μανωλόπουλου ένα εντυπωσιακό 11

12 ερειπωμένο κτίριο με καμάρες, στα ψηλώματα του χωριού έκλεισε το Των αδελφών Παπαηλιού έκλεισε το Οι χρυσοχόοι εγκατέλειψαν κι αυτοί το χωριό. Παππούλης, προσ-παππούλης στον γιο και στο εγγόνι πέρασαν τη μεγάλη τέχνη κι έτσι οι Στεμνιτσιώτες ειδικεύτηκαν στα εκκλησιαστικά αντικείμενα και στα ανδρικά-γυναικεία κοσμήματα, ώσπου η οικογενειακή δομή της καλλιτεχνικής παραγωγής αναγκάστηκε να ακολουθήσει τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν στον τόπο μας στον εικοστό αιώνα. Γνωστά αθηναϊκά εργαστήρια και κοσμηματοπωλεία ανήκουν σε Στεμνιτσιώτες, που έφυγαν για να εγκατασταθούν σε μεγάλα ή μικρότερα αστικά κέντρα. Η φήμη, η ανάμνηση, η προσωπική μαρτυρία των γερόντων, τα ακατοίκητα ορεινά αρχοντόσπιτα, τα κλειστά εργαστήρια κι, ακόμα, οι τοιχογραφίες στον Αϊ-Γιώργη της Μητρόπολης, φτιαγμένες από τον Φώτη Κόντογλου στα 1954, μιλούν για καλύτερες εποχές. Ο άλλοτε κοσμοπολίτικος χαρακτήρας τού χωριού δεν χάθηκε τελείως. Τέσσερις ταβέρνες λειτουργούν, πράγμα ασυνήθιστο για ελληνικό χωριό εκτός τουριστικού κυκλώματος, και μάλιστα για τους 320 κατοίκους που ζούνε μόνιμα εκεί. Καλό κρασί, θαυμάσιο κρέας, πέστροφες από τον Λούσιο, τραχανάς, χυλοπίτες, σκαλτσούνια, νόστιμα σύκα, ντομάτες και καρύδια, αυτές είναι οι σπεσιαλιτέ του χωριού. Η ταβέρνα το Βρετού ένα σπίτι που χτίστηκε πάνω σε μια πηγή που αναβλύζει από ένα βράχο με ζωγραφισμένο τον Κολοκοτρώνη και άλλα πρόσωπα του μύθου στους τοίχους, κι ακόμα, του Ροϊλού, του Συναδινού και της Καραλή, στην πλατεία, αποτελούν εγγύηση για διαμονή ευχάριστη με εναλλαγές και ποικιλία. Στον ξενώνα του χωριού, ένα χωριάτικο πλουσιόσπιτο (τηλέφωνο ) θα βρει κανείς τις ανέσεις ενός ξενοδοχείου και, το σημαντικότερο, σπουδαία περιποίηση από τον κύριο Φώτη, που κινείται στον χώρο φροντίζοντας τα πάντα με την άνεση και το ύφος που σπάνια συναντάμε σε ξενο- 12

13 δοχεία ή εστιατόρια πολυτελείας. Στις μακριές νύχτες του χειμώνα, κι αν η περίσταση το ζητάει, ο Φώτης έχει πολλά να διηγηθεί. Ο ΛΑΜΠΗΣ Αυτά περίπου θα είχα να πω για τη Στεμνίτσα, αν κάποιοι φίλοι αποφάσιζαν να επισκεφτούνε το χωριό μέχρι και τον περασμένο χρόνο. Σ αυτά, όμως, ήρθε να προστεθεί το στοιχείο μιας έντονης ανθρώπινης παρουσίας που έδωσε στον τόπο, εδώ και μερικούς μήνες, μια καινούρια προοπτική αλλαγής στη φθίνουσα ζωή του. Ο Χαράλαμπος Κατσούλης, ένας έμπειρος τεχνίτης του χρυσού και του ασημιού, γύρισε μια χειμωνιάτικη μέρα ήσυχα στο χωριό του κουβαλώντας μαζί τα απαραίτητα εργαλεία και μηχανήματα και μια τέχνη κληρονομική, που καλλιέργησε και ο ίδιος για χρόνια. Άνοιξε ένα εργαστήρι, φώναξε παιδιά να μάθουν κοντά του την τέχνη, φόρεσε τους φακούς πάνω απ τα γυαλιά του και, σκύβοντας πάνω στα βιβλία του και στα χαράγματα, συνέχισε τη δημιουργική δουλειά του. Είναι 67 χρονών. Στο χωριό τον φωνάζουνε Λάμπη. Στην Αθήνα, οι σειρές του είναι ονομαστές. Αντίγραφα κωνσταντινάτα, αρχαία νομίσματα απ όλους τους ελληνικούς τόπους, κοσμήματα. Αποφασίζοντας να γυρίσει στα πατρογονικά του, ο Χαράλαμπος Κατσούλης δεν έκανε πράξη ηχηρής αυτοθυσίας προς το έθνος. Όμορφα και αθόρυβα, με μια ανθρωπιά που καλλιεργείται καμιά φορά παράλληλα με την τέχνη, γύρισε να δουλέψει στον τόπο όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε. Η επιστροφή του έφερε μια ελπίδα. Γιατί ούτε οι δρόμοι, ούτε ο ηλεκτροφωτισμός και η τηλεόραση αρκούν για να κρατήσουν τους ανθρώπους στα χωριά. Αντίθετα μάλιστα, συντομεύουν τη φυγή. Το εργαστήρι όμως του Λάμπη, ο σκυμμένος με αγάπη καλλιτέχνης που σκαλίζει το αρχαίο αρκαδικό νόμισμα στη μήτρα και βοηθάει τα παιδιά να αποκτήσουν κριτήριο και γνώση, αυτό είναι που φέρνει την ποιοτική αλλαγή στη ζωή του χωριού. Συχνά δουλεύουν εκεί για κέφι, ο ξυλουργός, κάποιος 13

14 φοιτητής, άνθρωποι του χωριού που βρήκαν ξανά κάποιο ενδιαφέρον για να περάσουν τις ελεύθερες ώρες τους. Παρακολουθώντας λίγο τη δουλειά στο εργαστήρι, νοιώθεις πως εδώ συμβαίνει κάτι καταπληκτικό, ότι δηλαδή καλλιεργείται μια βαθύτερη αγωγή σαν αυτήν ακριβώς που μας λείπει αυτή που ονομάζουμε συνήθως κουλτούρα, αποφεύγοντας να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της γλώσσας μας. Αγωγή λοιπόν, καλλιτεχνική και πνευματική, είναι αυτό που καλλιεργείται στο εργαστήρι του Κατσούλη πίσω από τις προθήκες του μικρού μαγαζιού. Κι αξίζει να περάσει κανείς κάποιες ώρες εκεί μέσα. 14

15 ΣΤΟΝ ΛΟΥΣΙΟ «Έντρομοι ήρωες εγκαταλείπουν τα μάρμαρα δραπετεύουν από τους στίχους των ποιητών καταφεύγουν ξανά στις όχθες τού Λούσιου στις πηγές του Μαινάλου μοιράζονται τους ίσκιους με τον Κορυδαλλό»...έγραφε ο Μίκης Θεοδωράκης όταν, σε υποχρεωτική διαμονή στη Ζάτουνα, συνέθεσε τους δέκα κύκλους τραγουδιών «Αρκαδία ένα ως δέκα». Έντρομη, τολμώ να πω, παρακολουθεί και η ιστορική επιστήμη την ιστορική μυθολογία που καλλιεργείται ακόμα στη θέση της. Περπατώντας στις πλαγιές του Μαινάλου, στις όχθες του Λούσιου, μέσα στο δάσος και δίπλα στα νερά όπου λούζονταν οι νύμφες τον Δία, είναι ευκαιρία να ξεχάσουμε το σχολικό παραμύθι που βασανίζει τη φυλή. Το «κρυφό σχολειό», ο Γρηγόριος Ε, οι «άξεστοι» αλλά ηρωικοί κλέφτες και αρματολοί, ο «σκοταδισμός» της Τουρκοκρατίας, μια παράξενη κληρονομιά που μας βαραίνει αδιάκοπα προσφέροντας δικαιολογίες, σβήνουν ξαφνικά ανάμεσα στα δέντρα. Διακόσια μέτρα πάνω από τον Λούσιο, σαν αετοφωλιά σφηνωμένη στα άγρια βράχια, βρίσκεται η ερειπωμένη Μονή του Φιλοσόφου. Ιδρυτής της ο Δημητσανιώτης φιλόσοφος, πρωτασηκρήτης του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά, ο Ιωάννης ο Λαμπαρδόπουλος. Από το πατριαρχικό σιγίλιο του 964, που επιτρέπει την ανέγερση της Μονής, μαθαίνουμε ότι ο Λαμπαρδόπουλος ήταν οικείος του αυτοκράτορα και συμπεραίνουμε την ικανότητα, την παιδεία και την αξία του από τον τιμητικό τίτλο του «φιλόσοφου». Η ίδρυση της Μονής ήταν έργο ουσιαστικά κρατικό με σκοπό εθνικό, αφού η έντονη παρουσία των σλαβικών νομάδων στην περιοχή επέβαλε τη δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου εξελληνισμού και εκχριστιανισμού τους. Έτσι, 15

16 παράλληλα με τη θεολογική, αναπτύχθηκε στη Μονή και η κλασική παιδεία. Στις αρχές του δωδέκατου αιώνα, μοναχοί της Μονής Φιλοσόφου ίδρυσαν στον Υμηττό άλλο σπουδαίο μοναστήρι. Είναι ο γνωστός μας Αϊ-Γιάννης ο Κυνηγός των Φιλοσόφων, που ονομάστηκε έτσι από τον ιδρυτή του, τον Βασίλειο Κυνηγό, τον προερχόμενο από τη Μονή της Δημητσάνας, και όχι από κάποιον που κυνηγούσε τους φιλόσοφους, όπως εύκολα θα μπορούσε να υποθέσει κανείς. Στις αρχές του δέκατου τρίτου αιώνα, ένα ομηρικό χειρόγραφο κυκλοφορεί ανάμεσα στις δυο μονές. Την ίδια εποχή, ο Μιχαήλ Ακομινάτος αποκαλεί αυτά τα μοναστήρια «φιλοσοφικά φροντιστήρια» και «φιλοσόφους μάνδρας». Στους επόμενους αιώνες επτά πατριάρχες και εβδομήντα δεσποτάδες βγήκαν από κει. Γύρω στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα, οι μοναχοί του Φιλοσόφου μετέφεραν λίγο βορειότερα τη Μονή και δημιούργησαν τη Νέα Μονή του Φιλοσόφου. Ο καινούριος ναός διατηρείται μέχρι σήμερα σε καλή κατάσταση, ενώ τα κελιά και ο τριώροφος μεγαλοπρεπής πύργος τραπεζαρία των μοναχών και ξενώνας για τους συχνούς επισκέπτες βρίσκονται σε ερείπια. Τα δυο μοναστήρια, το βυζαντινό και το νεότερο, είναι γνωστά στην περιοχή σαν «τα κρυφά σχολειά». Πολύ κοντά εκεί, βρίσκεται και η Μονή του Προδρόμου που ιδρύθηκε στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα από μοναχούς που ασκήτευαν στα πάμπολλα ασκηταριά της περιοχής. Για να φτάσει κανείς στα μοναστήρια του Λούσιου, ακολουθεί τον χωματόδρομο έξω από τη Στεμνίτσα αριστερά κάτω από τον δρόμο Στεμνίτσα- Δημητσάνα και αφήνει το αυτοκίνητο για να συνεχίσει ποδαρόδρομο περίπου είκοσι λεπτά ως τη Μονή Προδρόμου, που λειτουργεί σήμερα σαν ανδρικό μοναστήρι και κέντρο αγιογραφίας, κι από κει να περάσει απέναντι στα δυο τμήματα της Μονής Φιλοσόφου. 16

17 Παραπέρα, ψηλά σε μια κατάφυτη χαράδρα, υπάρχει κι άλλο ένα αξιόλογο μοναστήρι. Είναι η γυναικεία Μονή της Παναγίας της Αιμυαλούς. Μια επόμενη διασταύρωση του δρόμου Στεμνίτσας-Δημητσάνας σε φέρνει στην πόρτα του Μοναστηριού. Οι τοιχογραφίες της εκκλησίας του θεωρούνται από τις σημαντικές της μεταβυζαντινής ζωγραφικής. Τεχνοτροπικά ανήκουν στην Κρητική Σχολή κι είναι έργο των αδελφών Μόσχων από το Ναύπλιο. Χρονολογούνται στα Ο ίδιος χωματόδρομος που οδηγεί στην Αιμυαλού, φεύγει δεξιά προς τον Λούσιο. Δυο-τρία χαμηλά πέτρινα χτίσματα δίπλα στο ποτάμι αποτελούν ένα από τα συγκροτήματα των μπαρουτόμυλων της περιοχής. Χαζεύοντας τους άντρες να δουλεύουν σχεδόν με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούσαν οι προπαππούδες μας, κι αν παραβλέψουμε τη σημερινή χρήση του μπαρουτιού, που προορίζεται για την εξόρυξη μαρμάρων, η τεχνολογική εξέλιξη σε ό,τι αφορά στην κατασκευή του είναι τόσο μηδαμινή, που εύκολα μεταφέρεσαι στην εποχή που ο Λούσιος παρήγε ενέργεια για να φτιαχτεί το μπαρούτι του Αγώνα. Πάνω ψηλά, αναπτυγμένη φρουριακά σε δυο υψώματα, βρίσκεται η Δημητσάνα. Στ αριστερά της, η Ζάτουνα. ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ Εννιά χιλιόμετρα απέχει το φημισμένο χωριό από τη Στεμνίτσα κι ακριβώς στην είσοδό του λειτουργεί από το καλοκαίρι το καινουριοχτισμένο κοινοτικό ξενοδοχείο, με θέα στο άνοιγμα των βουνών προς τον Λούσιο. Αν δεν διανυκτερεύσει κανείς στη Δημητσάνα, πρέπει να μείνει τουλάχιστον μερικές ώρες για να έχει την άνεση να περπατήσει τα ανηφορικά σοκάκια. Να χαζέψει τα παλιά σφιχτοχτισμένα σπιτικά με τις θολωτές στοές, τις γλάστρες στα μπαλκόνια, τα γαλάζια παραθυρόφυλλα και τα δαντελένια κουρτινάκια, τους σαγματοποιούς, που καθισμένοι μ ανοιχτά τα πόδια βάζουν τα σαμάρια ανάμεσα, για να τα φινίρουν με στολίσματα, και να έχει αρκετό χρόνο 17

18 για να επισκεφθεί την περίφημη Βιβλιοθήκη, που στεγάζεται μαζί με την Αρχαιολογική Συλλογή, το τμήμα Λαογραφίας και τα Ιστορικά Αρχεία, στο πίσω μέρος του Δημοτικού Σχολείου, στον αυλόγυρο της Αγίας Κυριακής. Η πλούσια Βιβλιοθήκη και η σπουδαία Σχολή της Δημητσάνας, που λειτούργησε από τα 1764 ως τα 1834 με μια ολιγόχρονη διακοπή μετά τα Ορλοφικά, που συγκλόνισαν το Μοριά και σκόρπισαν τους μυημένους στο κίνημα δασκάλους χαρακτηρίζει τον ρόλο και την προσφορά της κωμόπολης στις προεπαναστατικές διαδικασίες. «Πνευματική τροφό τού δουλεύοντος γένους» την αποκαλεί ο Σπυρίδων Λάμπρος, ιδίως για τη περίοδο μετά το 1764, όταν χτίζονται τα μεγάλα διδακτήρια της Σχολής. Πάνω από τριακόσιοι μαθητές φοιτούσαν εδώ. Κάποιοι έρχονταν ακόμα κι από τη Μικρασία. Αξίζει, νομίζω, να σημειώσουμε πως η διδασκαλία παρεχόταν δωρεάν. Η προσφορά της Μονής του Φιλοσόφου και της Σχολής της Δημητσάνας θα είναι δύσκολο να εκτιμηθούν σε βάθος, όσο «τα κρυφά σχολειά» θα χαρακτηρίζουν την αντίληψή μας για την παιδεία στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και, ιδιαίτερα, τον αιώνα πριν από την Επανάσταση. Ας όψονται όμως τα «ταμπλό βιβάν» και τα ανιστόρητα λογύδρια στις γιορτές των δημοτικών σχολείων. Ο Γρηγόριος Ε θα «μας θωρεί» πάντα «ακίνητος» από τους ανδριάντες, αναζητώντας τις αιτίες που μας οδήγησαν σε όλη αυτή τη διαστρέβλωση της ιστορίας. Αυτός, γιός βοσκού από τη Δημητσάνα, που δεν πήγε ποτέ στο «κρυφό» σχολειό αλλά μορφώθηκε στα σπουδαία εκπαιδευτικά κέντρα της γενέτειρας, όπου απέκτησε τα εφόδια για να συνεχίσει τις σπουδές του στη Σμύρνη και αλλού. ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ Κατηφορίζοντας προς Καρκαλού, ο ασφαλτόδρομος διασχίζει μια εύφορη μικρή πεδιάδα με περβόλια, πολλά νερά και πλατάνια. Στην Καρκαλού, δυο μισοχαμένες στην πρασινάδα πινακίδες, δείχνουν η μια δεξιά για Βυτίνα- 18

19 Τρίπολη, η άλλη αριστερά για Λαγκάδια-Ολυμπία-Πύργο. Βρεθήκαμε ξανά σε κεντρική αρτηρία, λοιπόν, και συνεχίζοντας την περιήγηση του Μαινάλου θα στρίψουμε δεξιά για Βυτίνα. Σύντομες διαδρομές που ξεφεύγουν από τον δρόμο μας, αλλά πάντως αξίζουνε τον κόπο, είναι οπωσδήποτε τα έντεκα χιλιόμετρα από την Καρκαλού ως τα Λαγκάδια, για να δει κανείς το σχεδόν κατακόρυφα χτισμένο χωριό η καλύτερη άποψη είναι από τις στροφές του δρόμου, κοντά ένα χιλιόμετρο πριν από την είσοδο του χωριού κι ακόμα, για όσους ενδιαφέρονται ειδικά για μεταβυζαντινή ζωγραφική και ξυλόγλυπτα, τα επτά χιλιόμετρα χωματόδρομου ως τα Μαγούλιανα και το Βαλτεσινίκο, χωριά που βρίσκονται στα δυτικά υψώματα πάνω απ τη Βυτίνα. Η περιοχή είναι πασίγνωστη για τα ξύλινα παραδοσιακά αντικείμενα, η Βυτίνα άλλαξε όψη από τα τουριστικά μαγαζιά ξύλινων σουβενίρ χαμηλής ποιότητας, όμως υπάρχουν ακόμα μερικοί καλοί τεχνίτες που διατηρούν την παράδοση. Μέχρι την εισβολή του πλαστικού, τα ξύλινα είχαν αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τα κεραμικά σκεύη. Τα πλεονεκτήματα ήταν πολλά. Δεν σπάνε, δεν χαλάνε, δεν οξειδώνονται, είναι περίπου αθάνατα ο κέδρος θεωρείται το καλύτερο κι ακριβότερο ξύλο, το νερό διατηρεί όλη τη δροσιά του στο ξύλινο κανάτι, ενώ στη γαλακτοκομία τα ξύλινα αντικείμενα είναι απαραίτητα και ιδανικά για την αγροτοκτηνοτροφική οικονομία της περιοχής. Ακολουθώντας το γνωστό δρόμο που έρχεται από την Ολυμπία στη Βυτίνα και συνεχίζει για Λεβίδι-Τρίπολη, θα έχουμε ολοκληρώσει τη βόλτα του Μαινάλου. Εμείς θα προτιμήσουμε τον λιγότερο γνωστό δρόμο που διασχίζει το βουνό και πάει στην Τρίπολη περνώντας από την Αλωνίσταινα και την Πιάνα. Για το Λεβίδι, θα ξεκινήσουμε ξανά από την Τρίπολη. Η έξοδος από τη Βυτίνα προς την Αλωνίσταινα είναι θεαματική. Πανύψηλα δέντρα καλύπτουν ένα περίπου χιλιόμετρο του δρόμου. Αριστερά μας, η Villa Valos, ξενοδοχείο Β κατηγορίας που λειτουργεί χειμώνα καλοκαίρι. Λίγο 19

20 παρακάτω αρχίζει το δάσος. Τα έλατα σκεπάζουν τα πρώτα οκτώ χιλιόμετρα της διαδρομής. Ο δρόμος κατηφορίζει ως το πλάτωμα της Αλωνίσταινας. Τριγύρω μας, το Μαίναλο. Στην κεντρική πλατεία του χωριού, μία εκκλησία. Εδώ είναι θαμμένη η Ζαμπέτα Κωτσάκη-Κολοκοτρώνη, μάνα του Θοδωρή. Το πατρικό της σπίτι κατοικείται ακόμα. Στην έξοδο του χωριού, κλειστό, το σπίτι του Τουρκοβασίλη. Τα έλατα συνεχίζουν ως το οροπέδιο της Πιάνας. Η ΠΙΑΝΑ ΚΑΙ Η ΧΩΡΑ ΤΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ: ET IN ARCADIA EGO Μια τεράστια εκκλησία χτισμένη στον βράχο του παλιού κάστρου, μια συμμαζεμένη πλατεία με το τυπικό καφενείο-παντοπωλείο και τη δημόσια βρύση, ένα μικρό νοικοκυρεμένο μουσείο με αντικείμενα της καθημερινής ζωής και κειμήλια του Αγώνα, ένα ταβερνάκι που προσφέρει γίδα βραστή με συνοδεία κλαρίνου, αν το φέρει η περίσταση αυτή είναι σήμερα η Πιάνα, στρατηγείο του Κολοκοτρώνη στη διάρκεια της μάχης του Βαλτετσίου. Οι φούρνοι του χωριού τροφοδοτούσαν το στράτευμα. 20

21 Ένας χωματόδρομος που ξεκινάει απ την πλατεία καταλήγει στις όχθες του Ελυσσώνα, δυο χιλιόμετρα πιο κάτω απ το χωριό. Αφήνοντας το αυτοκίνητο και περπατώντας προς τα πάνω το ποτάμι, περνώντας τους νερόμυλους και τις νεροτριβές η μια απ αυτές λειτουργούσε μέχρι τελευταία, φθάνεις στις πηγές. Μια ησυχία απλώνεται γύρω. Τα νερά, οι φυλλωσιές, τα κλαδιά και οι βατομουριές, που σου κλείνουνε το δρόμο, όλη αυτή η πρασινάδα, που κλείνει τον χώρο, και το καθαρό νερό, που κυλάει ανάμεσα στα έρημα κτίσματα του ποταμού, τα κανάλια, που φτάνουν ως μέσα για να δώσουν κίνηση στις νεροτριβές για να πλυθούνε και να διπλοπλυθούνε οι φλοκάτες που έφταναν εδώ απ όλα τα χωριά της περιοχής, τα βράχια πάνω απ τις πηγές και η σπηλιά του Πάνα, ψηλά μέσα στα βράχια, σε φέρνουν κοντά στην «Αρκαδία». Στην αποκλεισμένη από τη θάλασσα ορεινή Αρκαδία, με τα δάση, τα νερά, τα κυνήγια. Σ αυτά τα λιβάδια, σ αυτά τα ξέφωτα, δίπλα σε τούτα τα νερά, έτρεχε η Άρτεμις με τις Ναϊάδες και τις Δρυάδες. Εδώ αναπτύχθηκε η ποιμενική ζωή και καλλιεργήθηκε η μουσική. Οι ρυθμοί εξέλιξης αργοί, ανεπαίσθητοι. Αυτή θα πρέπει να είναι η «ιδανική χώρα», ή η χώρα της ουτοπίας, που ενέπνευσε για τριακόσια περίπου χρόνια τους Ευρωπαίους. Από εδώ κάπου θα ξεκίνησε η Αρκαδία, το μακρύ ρομαντικό διήγημα του Ιταλού Sannazaro ( ), χωρίς ποτέ του βέβαια να γνωρίσει ο ίδιος τoν τόπο άλλωστε η εποχή του συμπίπτει με τις πρώτες δεκαετίες της τούρκικης κατάκτησης και, ακόμα, La Arcadia, το ποιμενικό ρομάντζο που έγραψε στα 1598 ο Ισπανός Lope de Vega ( ), αλλά και η αγγλική εκδοχή της Αρκαδίας, το γνωστότερο έργο του Φίλιππου Σίντνεϋ (Sir Philip Sidney, ), στα ελισαβετιανά χρόνια. Όλοι τους ονειρεύονταν την Αρκαδία. Μέσα σ αυτό το τοπίο δεν είναι δύσκολο να αναγνωρίσεις την αρχή του αρκαδικού μύθου τον οποίο πρόβαλε η ευρωπαϊκή τέχνη, εκφράζοντας μέσα από την αλληγορία και τον λυρισμό, την ανάγκη επιστροφής στη ζωή κοντά 21

22 στη φύση. Έτσι, ούτε το γνωστό έργο του Nicolas Poussin «Άρκάδες Βοσκοί» (1620), ούτε οι μυθολογικές διαστάσεις και οι μυστικιστικές προεκτάσεις που πήρε η ταφική επιγραφή με εκείνο το περίφημο Et in Arcadia ego υπήρξα και εγώ στην Αρκαδία, ούτε η αναφορά της Αρκαδίας στον Φάουστ του Γκαίτε, ήτανε δυνατόν να σβηστούνε από τη μνήμη των περιηγητών, που ταξίδευαν στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στην ειδυλλιακή, στην ονειρική, στην ουτοπική χώρα των δυτικών αναζητήσεων. Ταξίδευαν, λοιπόν, καταμαγεμένοι από τις θαυμάσιες εικόνες και διατήρησαν τον μύθο της ειδυλλιακής ζωής στην Αρκαδία μέχρι τις αρχές του αιώνα μας [του 20ού]. Όμως την ίδια εποχή, οι Αρκάδες γεμίζανε τα καράβια, σαν κοπάδια προς σφαγή, για να βρούνε μια δουλειά μια οποιαδήποτε δουλειά, που θα τους εξασφάλιζε ένα μεροκάματο στην Αμερική. Κανένας ξένος δεν νοιάστηκε για την πραγματική ζωή στην πραγματική (και πάμπτωχη) Αρκαδία. Στα βράχια, πάνω από τις πηγές, η σπηλιά του τραγοπόδαρου θεού και δυο χιλιόμετρα πιο πέρα, το χωριό που ονομάστηκε Πιάνα σε ανάμνηση του Πάνα, προστάτη των δασών και των κοπαδιών. Από δω, η Τρίπολη απέχει μισή ώρα. ΣΤΗ ΜΑΝΤΙΝΕΙΑ Σε μικρή απόσταση από την Τρίπολη, φεύγοντας βόρεια αυτή τη φορά και ακολουθώντας τον κεντρικό δρόμο για Βυτίνα-Ολυμπία-Πύργο, βρίσκεται το Λεβίδι, ένα από τα πιο αξιόλογα χωριά της επαρχίας Μαντινείας. Η πρώτη διασταύρωση που θα συναντήσουμε δέκα χιλιόμετρα μετά την Τρίπολη, οδηγεί στα ερείπια της αρχαίας Μαντινείας. Πέτρες σπαρμένες στα χωράφια, το βουλευτήριο, το ρωμαϊκό θέατρο, η αγορά και τα τείχη μιας σπουδαίας πολιτείας. Οι μόνοι ήχοι που ζωντανεύουν τον χώρο: το σούρσιμο της σαύρας και κάποιο μηχανάκι που περνάει στη δημοσιά. 22

23 Συνεχίζοντας για Λεβίδι, στον κεντρικό πάντα δρόμο, μια διασταύρωση αριστερά οδηγεί στο εγκαταλειμμένο χωριό Καρδαρά κι από κει στην κορφή Οστρακίνα. Η διαδρομή αξίζει. Το χωριό Καρδαρά, τέσσερα χιλιόμετρα μετά τη διασταύρωση, σε μια πλαγιά στο μπάσιμο ακριβώς του ελατοδάσους, αποτελείται από καμιά πενηνταριά τυπικά ορεινά σπίτια, πέτρινα με κεραμίδια, που καταρρέουν. Χιονοδρόμοι της περιοχής έχουν αγοράσει μερικά απ αυτά και υπάρχει η σκέψη να διατηρηθεί ολόκληρο το χωριό και, αφού φτιαχτούν εσωτερικά τα σπίτια, να χρησιμοποιηθεί ο Καρδαράς σαν ορμητήριο των χιονοδρόμων. Μόνιμοι κάτοικοι σήμερα, μία μοναδική οικογένεια τσομπάνων. Έξι χιλιόμετρα στο δάσος, μέχρι το παρκινγκ της Οστρακίνας. Κοντά εκεί υπάρχει το Καταφύγιο του Ορειβατικού και τα τρία συρόμενα λιφτ για τους χιονοδρόμους. Η ψηλότερη κορφή τού Μαινάλου βρίσκεται στα μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Το βουνό, στο κέντρο της Πελοποννήσου, περιβάλλεται από βουνά σα δαχτυλίδι γύρω του και διατηρεί τη χιόνωση περισσότερο από άλλα ψηλότερα βουνά, γιατί ο θαλασσινός αέρας δεν το πιάνει. «Χιονομάνα» το αποκαλούν οι χιονοδρόμοι και το θεωρούν οικογενειακό χιονοδρομικό κέντρο γιατί, όπως λένε πολύ χαρακτηριστικά, στις πίστες του μπορούν να κάνουνε σκι όλα τα μέλη μιας οικογένειας, από τα πιο έμπειρα ως τα μικρά παιδιά. Επιστρέφοντας στη διασταύρωση του δρόμου για Πύργο, συνεχίζουμε τη βόλτα του Μαινάλου ως το Λεβίδι. Το αγροτικό αυτό κεφαλοχώρι, απέχει μισή ώρα από την Τρίπολη και συνήθως το περνάμε, το προσπερνάμε δηλαδή, στον δρόμο μας για Ολυμπία, χωρίς ποτέ να σταθούμε. Συνηθισμένη στάση της διαδρομής, η Τρίπολη ή η Βυτίνα. Στο Λεβίδι εμείς προτείνουμε δύο χώρους που πραγματικά αξίζει να επισκεφτεί κανείς και ας μη θεωρηθεί ιεροσυλία η κοινή προβολή τους. Ο ένας είναι το μικρό Μουσείο Παπαναστασίου, που στεγάζεται στο ισόγειο του Κοινοτικού Γραφείου. Ο άλλος 23

24 είναι η «Θόλος». Το καπηλειό του Αλέκου Ζάβου πίσω από την εκκλησία της κεντρικής πλατείας. Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου ( ) γεννήθηκε στο Λεβίδι. Στη διάρκεια της ζωής του εκλέχτηκε πολλές φορές βουλευτής Μαντινείας του Αγροτεργατικού κόμματος «Δημοκρατική Ένωσις». Συντάκτης του ιστορικού Δημοκρατικού Μανιφέστου (1922), πρωθυπουργός της πρώτης Δημοκρατικής Κυβερνήσεως που εισηγείται στην Εθνοσυνέλευση (1924) ψήφισμα για την ανακήρυξη της δημοκρατίας, ο Παπαναστάσης υπήρξε ένας αγωνιστής που τίμησε την πολιτική ζωή του τόπου και άφησε ένα έργο ανεκμετάλλευτο, λόγω των συνθηκών που επικράτησαν αργότερα (Δικτατορία του Μεταξά, Πόλεμος, Κατοχή, Εμφύλιος). Στο Μουσείο Παπαναστάση υπάρχουν προσωπικά αντικείμενα του μεγάλου πολιτικού, τα βιβλία, το γραφείο, το κρεβάτι του, έγγραφα και φωτογραφίες. Πίσω από την εκκλησία της κεντρικής πλατείας, ένα χαμηλό χωριάτικο σπίτι, μια πόρτα ανοιχτή όλη τη μέρα, ένα θολωτό καμαράκι με λίγα τραπέζια, είναι το καπηλειό του Αλέκου Ζάβου. Φαΐ μαγειρευτό και μεζέδες που συνοδεύουν το ροζέ κρασί της περιοχής, τόπος συγκέντρωσης των Λεβιδιωτών σ έναν χώρο παμπάλαιο που θυμίζει αντίστοιχα καπηλειά των προεπαναστατικών χρόνων κι ακόμα παλιότερα. Η «Θόλος» δεν άλλαξε καθόλου τους τελευταίους δύο αιώνες κι ο κυρ-αλέκος δεν πρόκειται να κάνει νεωτερισμούς στο μαγαζί του. Κάτω από το ξύλινο παταράκι, βρίσκεται το κελάρι, χωμένο σχεδόν στη γη, έτσι που να διατηρούνται τα κρασιά στα βαρέλια πάντα δροσερά. Στον δρόμο περνούν φορτωμένα τα ζώα. Σουρουπώνει. Οι πρώτοι βραδινοί θαμώνες εμφανίζονται στη χαμηλή πόρτα της «Θόλου». Χαμηλόφωνες συζητήσεις, πειράγματα, δυνατά γέλια. Το νερό στα χτήματα, η παγωνιά, το παιδί στο γυμνάσιο, η πολιτική. Το καραφάκι ξαναγεμίζει. Η ιστορία 24

25 εξελίσσεται αργά. Ο απόηχος της Αθήνας μπερδεύεται μέσα στους ήχους του αργαλειού. Το γράμμα απ την Αμερική διαβάστηκε, ξαναδιαβάστηκε. Τα αυτοκίνητα περνούν δίχως να σταματούν. Το βράδυ πέφτει νωρίς στο χωριό. Αύριο πάλι στου Αλέκου. Η ειδυλλιακή ζωή στην «ιδανική χώρα» υπάρχει μόνο για εμάς, εμάς τους περαστικούς. ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΡΟΜΗΛΑ,

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11 ΚΥΡΙΑΚΗ 19/10 ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΠΑΡΝΩΝΑ ΜΟΝΗ ΜΑΛΕΒΗΣ Αναχώρηση στις 7.00 με προορισμό το καταφύγιο του Πάρνωνα. Από εκεί θα ακολουθήσουμε μονοπάτι και δασικούς δρόμους που θα μας οδηγήσουν μέσα στα πυκνά δάση

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ ΚΤΕΛ Λιοσίων ή στο ΚΤΕΛ Κηφισού. Πεδίο του Άρεως ΚΤΕΛ Αττικής Μαυροµµαταίων στην Αθήνα Από ΚΤΕΛ Λιοσίων προς Οµόνοια.

Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ ΚΤΕΛ Λιοσίων ή στο ΚΤΕΛ Κηφισού. Πεδίο του Άρεως ΚΤΕΛ Αττικής Μαυροµµαταίων στην Αθήνα Από ΚΤΕΛ Λιοσίων προς Οµόνοια. Στόχος σου, είναι να φτάσεις στον Κατασκηνωτικό και εκπαιδευτικό Κέντρο «Τα Κονάκια», του Σώµατος Ελληνικού Οδηγισµού στην Αγία Μαρίνα Νέας Μάκρης Αττικής Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ από τον τόπο σου, θα βρίσκεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 µ, 240+ 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδροµικού σταθµού Παρανεστίου στις 07:00 πµ του Σαββάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) Αρχή διαδρομής ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με μήκος 24.340 μέτρα, επομένως το σύνολο της

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 μ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδρομικού σταθμού Παρανεστίου στις 07:00πμ του Σαββάτου 26 Οκτωβρίου. Η αρχή της

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού

Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Οικονομική Προσφορά για την οργάνωση της πενθήμερης εκδρομής της Γ τάξης Λυκείου του Πρότυπου Πειραματικού Γενικού Λυκείου Ηρακλείου στη Θεσσαλονίκη Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: Μεταξύ 23/2/2012 και

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά

Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Πες μου για τα ζώα που κάνουν αυγά μεγάλα και μικρά Όλα τα πουλιά γεννούν αυγά. Δεν είναι όμως μόνο αυτά! Και άλλα από τα ζώα κάνουνε αυγά. Θα σου πω για μερικά Η κότα Κάθε μέρα η κότα γεννάει ένα με δύο

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας.

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας. Η Κασσιόπη είναι μια από τις πιο δημοφιλείς περιοχές της βορειοανατολικής ακτής της Κέρκυρας. Αυτό το μικρό γραφικό ψαράδικο χωριό έχει πληθυσμό περίπου 1200 κατοίκους. Η Κασσιόπη είναι το μεγαλύτερο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο

Φρούρια, Κάστρα Κέρκυρα. Παλαιό Φρούριο Παλαιό Φρούριο Είναι χτισμένο σε μια δίκορφη φυσική τοποθεσία από τον 16ο αιώνα στην άλλοτε Βυζαντινή πόλη της Κέρκυρας. Το Παλιό φρούριο είναι ένα χαρακτηριστικό σύμβολο της παλιάς πόλης και οι δύο κορυφές

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ALEXANDRA HOTEL. Το ξενοδοχείο διαθέτει 54 δωμάτια, όλα με ιδιωτικό μπάνιο, μπαλκόνι ή βεράντα και τηλέφωνο. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ & ΠΑΡΟΧΕΣ

ALEXANDRA HOTEL. Το ξενοδοχείο διαθέτει 54 δωμάτια, όλα με ιδιωτικό μπάνιο, μπαλκόνι ή βεράντα και τηλέφωνο. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ & ΠΑΡΟΧΕΣ ALEXANDRA HOTEL Κτισμένο σε παραδοσιακό στυλ, ακριβώς πάνω από την παραλία της μαύρης άμμου στο Καμάρι, το Hotel Alexandra, βρίσκεται στα προάστια του Καμαρίου. Οι επισκέπτες του μπορούν να απολαύσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1

Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ. Γιώργος Ε 1 Ο ΔΗΜΟΣ ΜΑΣ Γιώργος Ε 1 ΣΩΤΗΡΑ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η Σωτήρα έχει Αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες

Εικόνες & Τοπία. Οι Εικόνες Οι Εικόνες Ο χρόνος σμίλεψε πάνω της αισθητική αρχετυπική. Εικόνες παλιές και φυσικές της προσδίδουν μια δύναμη μαγνητική πάνω στον επισκέπτη που της παραδίνεται μαγεμένος με το παιχνίδι της ζωής, κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ

THE G C SCHOOL OF CAREERS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ THE G C SCHOOL OF CAREERS ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Δ ΤΑΞΗ Χρόνος: 40 λεπτά Αυτό το γραπτό αποτελείται από 6 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Β2 Χρήση γλώσσας Β2 Χρήση γλώσσας 1

Επίπεδο Β2 Χρήση γλώσσας Β2 Χρήση γλώσσας 1 Β2 1 Επίπεδο Β2 Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε ένα κείμενο για ένα νέο είδος νομίσματος. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη, όταν γράφει, και γι αυτό έχει γράψει επιπλέον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα

από το 1985. Φορβίων, από προέρχεται Η εκκλησία αποτελεί το αιώνα Η εκκλησία της Παναγίας της Φορβιώτισσας, περισσότερο γνωστή ως η Παναγία της Ασίνου, βρίσκεται στις βόρειες υπώρειες της οροσειράς ο του Τροόδους. Είναι κτισμένη στην ανατολική όχθη ενός μικρού χείμαρρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Χαρά μας να σας παρέχουμε φιλοξενία!!!...

Χαρά μας να σας παρέχουμε φιλοξενία!!!... Χαρά μας να σας παρέχουμε φιλοξενία!!!... Λίγα λόγια για τον Νέο Μαρμαρά Ο Νέος Μαρμαράς ιδρύθηκε το 1922 από πρόσφυγες που προέρχονταν από το νησί του Μαρμαρά της Προποντίδας. Ο επισκέπτης μπορεί να χαρεί

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Ιταλία Τι είδαμε, τι κάναμε και πώς περάσαμε στην Ιταλία? Ημερολόγιο Comenius Ιταλία Για να δείξω πως περάσαμε στην Ιταλία θα φτιάξω ένα ημερολόγιο. Το ημερολόγιο θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2 Ο ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΑΚΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΚΑΡΑΧΑΛΙΟΥ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΙΤΛΟΣ: «ΚΩΝΣΤΑΝΤΗΣ» «Στερνή μου γνώμη, να σε είχα πρώτα», λέει ο σοφός λαός μας. Και πόσο δίκιο έχει, μονολογεί ο Κωνσταντής,

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού)

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Ερωτήσεις 3 πόντων: 1) Η γάτα θέλει να πάει στο γάλα και το ποντίκι στο τυρί, ακολουθώντας τους δρόµους του κήπου. Οι διαδροµές

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαιρινές διακοπές

Καλοκαιρινές διακοπές Καλοκαιρινές διακοπές Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας και Δημοτικού Tα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Για παιδιά 0-5 ετών Πάνινα βιβλία 0-3

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙΟΥ ΠΡΑΓΑ ΚΑΡΛΟΒΥ ΒΑΡΥ ΔΡΕΣΔΥ - ΒΙΕΝΝΗ

ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙΟΥ ΠΡΑΓΑ ΚΑΡΛΟΒΥ ΒΑΡΥ ΔΡΕΣΔΥ - ΒΙΕΝΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΚΑΣΤΕΛΛΙΟΥ Σ Χ Ο Λ Ι Κ Η Ε Κ Δ Ρ Ο Μ Η ΠΡΑΓΑ ΚΑΡΛΟΒΥ ΒΑΡΥ ΔΡΕΣΔΥ - ΒΙΕΝΝΗ ΜΕ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΝΑΥΛΩΜΕΝΗ ΠΤΗΣΗ ΑΠΟ / ΠΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ 5 νύχτες /6 ημέρες 1η Μέρα: Ηράκλειο - Πράγα/ Ξενάγηση Παλιά

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ

Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Ο ΦΩΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΑΪ ΒΑΣΙΛΗΣ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Βασισμένο στο ομώνυμο διήγημα της Ελισάβετ Κουκουμάκα ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΥΗ ΠΡΟΣΩΠΑ 1. Φώτης 2. Μαμά 3. Δεσποινίς Σούλα 4. Οφθαλμίατρος 5. Μπαμπάς 6. Πετράκης 7. Παιδί της

Διαβάστε περισσότερα

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ

6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13 ΙΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΜΟΣ - ΛΕΙΨΟΙ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410-28588 FAX: 27410-25073 e-mail: moraitis.kor@hotmail.com www.narkissostravel.gr 6 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ ΕΩΣ ΔΕΥΤΕΡΑ 13

Διαβάστε περισσότερα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα

Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη. Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό. Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος- Μουσειολόγος- Ξεναγός. Περιεχόμενα Χάνι Αβέρωφ, Ξάνθη Βοήθημα για τον εκπαιδευτικό Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 2 2. Χάνια... 2 3. Τα Χάνια της Ξάνθης... 3 4. Το Χάνι Αβέρωφ... 3 5. Εικόνες... 4 6. Βιβλιογραφία... 6 Νατάσα Μιχαηλίδου Αρχαιολόγος-

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο)

Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο) Διδακτικά σενάρια (Εργαστήριο) Αξιοποιούμε το παρακάτω διδακτικό υλικό, για να παρουσιάσουμε διαγραμματικά ένα διδακτικό σενάριο 4-6 διδακτικών ωρών για τη θεματική Τα επαγγέλματα. Φροντίζουμε να προτείνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα.

Εάν όμως πείτε να κάνετε το πάρτι γενεθλίων στο σπίτι ή τον κήπο σας, τα πράγματα δυσκολέυουν. Πρέπει να οργανώσετε μόνοι σας ένα σωρό πράγματα. Ιδέες για Γενέθλια παιδιών Πόσες φορές σπάσατε το κεφάλι σας, που να κάνετε το πάρτι γενεθλίων των παιδιών σας; Στο σπίτι, στον κήπο ή τελικά σε κάποιον παιδότοπο; Εάν επιλέξετε έναν παιδότοπο, τα πράγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΑΧΩΒΑ (Τρεις διανυκτερεύσεις)

ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΑΧΩΒΑ (Τρεις διανυκτερεύσεις) Tour code: 02118F ΤΡΙΗΜΕΡΟ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΑΧΩΒΑ (Τρεις διανυκτερεύσεις) Μόνο δυο ώρες απέχει από τη Αθήνα κι όμως, το στολίδι του Παρνασσού, η γνωστή από τα χιονοδρομικά κέντρα και την κοσμοπολίτικη

Διαβάστε περισσότερα

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 -

4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4. ΗΜΟΣ ΣΠΕΡΧΕΙΑ ΑΣ - 41 - 4.1 ΑΓΙΟΣ ΣΩΣΤΗΣ Όπως και τα υπόλοιπα, έτσι και το πρώην σχολείο του Αγίου Σώστη είναι ένα πέτρινο κτίριο µε κεραµοσκεπή και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού. Tο κτίριο είναι

Διαβάστε περισσότερα

16o ΡΑΛΛΥ 24 ΩΡΕΣ ΕΛΛΑΔΑ

16o ΡΑΛΛΥ 24 ΩΡΕΣ ΕΛΛΑΔΑ Page of o ΡΑΛΛΥ ΩΡΕΣ ΕΛΛΑΔΑ ΗΜΕΡΑ ΜΕΓΑΡΑ - ΛΟΥΤΡΑΚΙ /0/ 9,0,0 0,0, 0, SHELL Μάζι,0 0,0, 0,0 ΕΚΟ,00,0 SUPERMARKET MY MARKET,9 0, ΑΛΕΠΟΧΩΡΙ,0 0,0, 0, ΑΛΕΠΟΧΩΡΙ,0 0,9, 0,0 ΣΧΙΝΟΣ, 0,9,0 0,9 0,9 0,9 ΠΕΡΙΠΤΕΡΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο

Διοικητικό Συμβούλιο Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Σταύρος Παππάς Αντιπρόεδρος: Μωϋσής Ελισάφ Γενικός Γραμματέας: Αντώνιος Αλαβέρας Μέλη: Σταύρος Μπούσμπουλας Αλέξιος Σωτηρόπουλος Ευάγγελος Ρίζος Αθανασία Παπαζαφειροπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο

Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Το ανακαινισμένο κτίριο που στεγάζει τον ιστορικό μας Σύλλογο Η Χωριστή Δράμας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Η Αναγεννηθείσα Μακεδονία ή απλά ο Σύλλογος όπως για χάρη συντομίας τον αποκαλούν οι Χωριστιανοί,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΑΛΕ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, στα Τρίκαλα Κορινθίας

ΤΟ ΣΑΛΕ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, στα Τρίκαλα Κορινθίας ΤΟ ΣΑΛΕ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, στα Τρίκαλα Κορινθίας Οι ειδικές τιμές της προσφοράς μας απευθύνονται αποκλειστικά και μόνο στα μέλη του συλλόγου σας και δίδονται μόνο με την επίδειξη της κάρτας μέλους. Περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ

ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ 1 η μέρα: ΗΡΑΚΛΕΙΟ - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΠΟΛΗΣ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο Ν. Καζαντάκης. Επιβίβαση στο αεροσκάφος και με απευθείας πτήση αναχώρηση για την Θεσσαλονίκη. Άφιξη και αναχώρηση για μια πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 1 Επίπεδο Α1 ιάρκεια: 30 λεπτά Πρώτο µέρος (12 µονάδες) Ερώτηµα 1 (6 µονάδες) Ένας φίλος σας σάς προσκαλεί στη βάφτιση της κόρης του. ιαβάστε το προσκλητήριο και σηµειώστε στις προτάσεις που πιστεύετε

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΚΙΝΑ (10 μέρες) ΣΑΓΚΑΗ ΞΙΤΑΝΓΚ ΧΑΝΓΚΤΣΟΟΥ - ΣΟΥΤΣΟΟΥ - ΠΕΚΙΝΟ

ΚΛΑΣΙΚΗ ΚΙΝΑ (10 μέρες) ΣΑΓΚΑΗ ΞΙΤΑΝΓΚ ΧΑΝΓΚΤΣΟΟΥ - ΣΟΥΤΣΟΟΥ - ΠΕΚΙΝΟ ΚΛΑΣΙΚΗ ΚΙΝΑ (10 μέρες) ΣΑΓΚΑΗ ΞΙΤΑΝΓΚ ΧΑΝΓΚΤΣΟΟΥ - ΣΟΥΤΣΟΟΥ - ΠΕΚΙΝΟ Λίμνη Γουέστ - Σινικό Τείχος- Απαγορευμένη Πόλη - Tιέν Aν Mεν Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων - Ναός του Ουρανού- Πύργος Jin Mao Αναχωρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα