ET IN ARCADIA EGO ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ET IN ARCADIA EGO ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ"

Transcript

1 ET IN ARCADIA EGO ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΙΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΤΟΥ ΜΑΙΝΑΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΑ: ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΡΟΜΗΛΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΑΓΛΑΪΑ ΚΡΕΜΕΖΗ [Από το περιοδικό ποικίλης ύλης SORED, Οκτώβριος Δεκέμβριος 1977 σσ ] ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ με το δικό μας μάτι Ψάχνοντας για τον τραγοπόδαρο Πάνα και τις νύμφες των πηγών, περνώντας απ τα κολοκοτρωναίικα λημέρια οικογενειακά άσυλα της ανυπόταχτης φαμίλιας, περιδιαβάζοντας βυζαντινές εκκλησίες και φημισμένα μοναστήρια, αναζητώντας τα κατάλοιπα της πνευματικής και βιοτεχνικής άνθησης των χρόνων της Τουρκοκρατίας, η περιήγηση στο Μαίναλο μπορεί να σε φέρει πολύ κοντά ή πολύ μακριά από την πραγματικότητα της ορεινής Αρκαδίας. Τα πυκνά δάση με τα έλατα και τις φτέρες, τα πάμπολλα νερά και το θρόισμα των φύλλων, ο ρυθμικός ήχος απ τα πέταλα των ζώων στα καλντερίμια και ο μύθος που καλλιεργήθηκε στην Ευρώπη του δέκατου έκτου, του δέκατου έβδομου, του δέκατου όγδοου αιώνα για την ειδυλλιακή ζωή στη μακρινή Αρκαδία, είναι αρκετά για να καλύψουν την ανάγκη μας για φυγή. Εκεί πάνω, στο βουνό, το ησιόδειο άροτρο δεν αντικαταστάθηκε ακόμα. Η Βιβλιοθήκη της Δημητσάνας λειτουργεί, οι μπαρουτόμυλοι της Επανάστασης κινούνται πάντα με τα νερά του Λούσιου, οι αργαλειοί δουλεύουν και οι γυναίκες ξημεροβραδιάζονται στα χτήματα τον καιρό της σποράς και της συγκομιδής. 1

2 Τη νύχτα, αν σηκώσεις στον ουρανό τα χέρια σου, θ αγγίξεις τ άστρα και τον γαλαξία. Το σουραύλι του Πάνα, ο «κούκκος που δεν άκουσε ο Κολοκοτρώνης», το τρίξιμο του κυπαρισσιού. Η σιγαλιά της νύχτας, καλύπτει ήσυχα τα βάσανα. Τους χειμώνες, το χιόνι σκεπάζει γαλήνια τον ανθρώπινο σπαραγμό. Το χιονισμένο τοπίο σε ηρεμεί. Ο γέρος στο παράθυρο του ορεινού αρχοντόσπιτου περιμένει το γράμμα. «Το τέταρτο εγγόνι το βαφτίσαμε. Τον βγάλαμε Πάνο. Το πλυντήριο πάει καλά. Θαρθούμε όλοι το καλοκαίρι. Η Μαρία τέλειωσε το high-school». Τους λένε «μπρούκληδες». Οι πρώτοι μπήκαν στα καράβια για να πάνε στην Αμερική στις αρχές του αιώνα μας [του 20ού], τότε που το ταξίδι βάσταγε τρεις τέσσερις μήνες κι όσοι φτάνανε. Οι τελευταίοι δεν έφυγαν ακόμα. Τελειώνουν στο χωριό το δημοτικό και ετοιμάζονται για το Σικάγο, το Μόντρεαλ, τη Νέα Υόρκη, ή ακόμα την Αθήνα, τον Πειραιά. Όπου έχουν συγγενείς. Οι μπρούκληδες αντιστοιχούν σε τρεις γενιές Αρκάδων. Η τρίτη δεν μιλάει τα ελληνικά. Η δεύτερη τα μιλάει σπασμένα. Η πρώτη, μιλάει λίγα αγγλικά. Γυρνάνε όλοι για vacations προσκύνημα στο χωριό και στέλνουν εμβάσματα σε συγγενείς και σε κοινότητες. Καρό σακάκι-παντελόνι και συντετμημένο το επίθετο: τα «οπουλος» χάνονται πρώτα απ όλα. Διατηρούν όμως τα ελληνοπρεπή μικρά ονόματα: Pan, ο Παναγιώτης, τυπικό αρκαδικό όνομα που πέρασε στην εκχριστιανισμένη Αρκαδία, σαν ανάμνηση του Πάνα, θεού των δασών και των σπηλαίων, προστάτη των ποιμένων και των κοπαδιών. Σιλίμνα, Δάβια, Χρισοβίτσι, Στεμνίτσα, Ζυγοβίτσι, Δημητσάνα, Καρκαλού, Βυτίνα, Λεβίδι. Αυτά είναι τα χωριά πάνω στον δρόμο που φέρνει βόλτα το Μαίναλο, ξεκινώντας και καταλήγοντας στην Τρίπολη. 2

3 Πιάνα, Αλωνίσταινα, τα χωριά του δρόμου που διασχίζει το βουνό κι ενώνει την Τρίπολη με τη Βυτίνα. Σ αυτή την περιφέρεια και σ αυτό τον άξονα θα κινηθούμε. Από τα 666 μέτρα της Τρίπολης μέχρι τα της Στεμνίτσας. Στα μέτρα του Μαινάλου, στη κορφή Οστρακίνα, θ αφήσουμε μόνο τους χιονοδρόμους να πάνε. Άλλωστε ένα μεγάλο κομμάτι της διαδρομής μας θα γίνει μέσα στο ελατόδασος. Η Τρίπολη, μπορεί θαυμάσια να γίνει έδρα της περιήγησής μας. ΣΤΗΝ ΤΡΙΠΟΛΗ Σε ένα οροπέδιο περιτριγυρισμένο από γυμνά βουνά, βρίσκεται η πρωτεύουσα του νομού Αρκαδίας κέντρο της επικοινωνίας για την Πελοπόννησο μία από τις νεότερες σχετικά πόλεις της Ελλάδας, αφού ιδρύθηκε γύρω στον 14ο αιώνα στη θέση των τριών, ρημαγμένων πια, αρχαίων πόλεων του οροπεδίου: της Μαντινείας, της Τεγέας και του Παλλάντιου. Για τον περαστικό, η Τρίπολη σήμερα δεν έχει τίποτα το εντυπωσιακό κι εύκολα θα μπορούσε κανείς να πει πως η αρκαδική πρωτεύουσα διαθέτει μόνο μερικά ξενοδοχεία με σύγχρονες ανέσεις και μια πλατεία θορυβώδικη, χωρίς κανένα ύφος, για μια σύντομη στάση μετά το τρίωρο ταξίδι απ την Αθήνα. Δύσκολα υποψιάζεται ο ξένος πως στην πόλη αυτή, με τα γνωστά μας, καθιερωμένα επαρχιωτομοντέρνα κτίρια και το ανάλογο ύφος, μπορεί όχι μόνο να διανυκτερεύσει, υποχρεωτικά σχεδόν, αν θέλει να δοκιμάσει τις καινούριες πίστες του σκι στο Μαίναλο ή να τριγυρίσει το ελατόδασος και τα χωριά του βουνού, αλλά πως αξίζει να γνωρίσει την ίδια την πόλη, τις κρυμμένες και κυριολεκτικά αναξιοποίητες γωνιές της. Στην πλατεία του μεγάλου συνωστισμού, εκεί όπου διασταυρώνονται τελικά όλοι οι δρόμοι του Μοριά, όλα τα ΚΤΕΛ, τα πούλμαν, τα φορτηγά και τα ιδιωτικά, δυο είναι τα κτίρια που θυμίζουν κάτι από την παλιά Τρίπολη: Το σπίτι του Μαλλιαρόπουλου που κάποτε θα πρέπει να αξιοποιηθεί σαν το 3

4 μοναδικό παλιό σπίτι της πλατείας και το παμπάλαιο καφενείο που βρίσκεται θαμμένο ανάμεσα στις αρτηρίες για Πύργο και Σπάρτη. Εκεί, στην ένωση των δυο δρόμων, λοιπόν, επιζεί ένας από τους ελληνοπρεπείς εκείνους χώρους αντροσυγκέντρωσης. Μεγάλοι καθρέφτες με επιχρυσωμένες κορνίζες καλύπτουν ως το ταβάνι τους τοίχους της τεράστιας αίθουσας και, μαζί με τα μαρμάρινα τραπέζια και τις βιεννέζικες καρέκλες, σε πάνε πίσω στα χίλια εννιακόσια κάτι, τότε που λειτουργούσε το Μαλλιαροπούλειο Θέατρο έργο του Τσίλλερ, που καταρρέει σήμερα στη δεύτερη πλατεία της πόλης, τότε που αράζανε στην πολυσύχναστη σήμερα κεντρική πλατεία, τα περίφημα τριπολιτσιώτικα αμαξάκια. «Το 1926 που πρωτοβγήκα άμαξας», λέει ο μπάρμπα Στέλιος, «είμαστε εδώ τριάντα πέντε αμάξια. Τώρα μείναμε τρεις, με επιχορήγηση του Δήμου». Πενήντα ένα χρόνια στο αμάξι του ο μπάρμπα Στέλιος, παππούς με έντεκα εγγόνια και πολλές αναμνήσεις, είναι ένας ντόπιος που ξέρει να δείξει την πόλη του στους ξένους, που γνωρίζει καλά τους δρόμους, τις ταβέρνες, τα κουτούκια και τα άγνωστα για μας, πυκνοφυτεμένα άλση στα περίχωρα της Τρίπολης. Ο γέρο-αμαξάς κάνει πιάτσα στην τρίτη μεγάλη πλατεία της Τρίπολης, εκεί όπου γίνεται η βραδινή βόλτα, εκεί όπου βρίσκεται και το ανακαινισμένο ξενοδοχείο «Μαίναλο». 4

5 ΠΑΤΡΟΠΑΡΑΔΟΤΑ Πίσω από το μικρό πάρκο που κλείνει τούτη την πλατεία από τη μια πλευρά, ο Οργανισμός Χειροτεχνίας εγκαινίασε πριν από λίγους μήνες ένα μεγάλο εκθετήριο αρκαδικής τέχνης. Κιλίμια με θαυμάσια χρώματα και τελείως ιδιότυπα σχέδια, άσπρα υφαντά στολισμένα με δαντέλες πλεγμένες στο χέρι για καλύμματα κασέλας, ντιβανοσκεπάσματα, κουρτινάκια, σεντόνια και μαξιλαροθήκες, ταγάρια χωριάτικα με ζωηρά χρώματα, αλλά και αστικά της Αρκαδίας στις αποχρώσεις του μπορντό ή του λαδί, μαξιλάρες, σακιά σταριού, ρόκες γκλίτσες, σαγάνια, τσότρες και όλα τα ξύλινα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται στη γαλακτοκομία, βρίσκονται στο ευρύχωρο εκθετήριο της Χειροτεχνίας. Τα διαλεγμένα από ολόκληρη την Αρκαδία δείγματα, δίνουν μια αρκετά ολοκληρωμένη εικόνα της άγνωστης τοπικής λαϊκής τέχνης, που προσπαθεί να επιβιώσει με διάφορες μορφές, όπου δεν χάθηκαν οριστικά οι προϋποθέσεις. Σε μια γωνιά εκθέτει αντικείμενα της παραγωγής του, ο τελευταίος σιδεράς της Τρίπολης. Τον λένε Ροϊνιώτη. Το σιδεράδικό του βρίσκεται στην οδό Ουάσιγκτον, εκεί όπου παλιά ήταν τα «γύφτικα» στη σειρά κι αντιλαλούσε ολημέρα η βαριά στ αμόνι. Ο Ροϊνιώτης είναι ένας νέος ψηλός άντρας που διατηρεί το παλιό σιδεράδικο. Δουλεύει στ αμόνι το υλικό, το καμίνι καίει συνέχεια, και παράγει τα πατροπαράδοτα εργαλεία για αγροτικές και κτηνοτροφικές δουλειές. Ψαλίδια για το κούρεμα των ζώων, δρεπάνια, μαχαίρια, κολοκοτρωνέικοι σουγιάδες με κοκάλινες λαβές, που τις δουλεύει ο ίδιος στ αμόνι, και διακοσμητικά αντικείμενα, χρησιμοποιώντας τα καθημερινής χρήσης αγροτικά κι άλλα πατροπαράδοτα. Έτσι, η δουλειά του δεν θα φθίνει όσο τα πατροπαράδοτα θα αντικαθίστανται, αλλά τα τσιγκέλια και τα πέταλα θα μεταβάλλονται σε κρεμαστές γλάστρες, κηροπήγια, τασάκια. Για την ώρα, βέβαια, η κυρίως δουλειά του δεν θα κόψει, ο τόπος δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα και η οδός Ουάσιγκτον είναι το εμπορικό κέντρο των 5

6 χωρικών της Αρκαδίας, που ψωνίζουν εκεί χάμουρα, σαμάρια, ψαλίδες, καλάθια κι ό,τι άλλο. Δυο μαγαζιά με είδη σαγματοποιίας, γεμάτα χρώματα και χαϊμαλιά, κουδουνάκια, καρδούλες και φούντες για άλογα, φοράδες και μουλάρια η ορεινή Αρκαδία είναι φτωχή, το έδαφος δύσκολο, τα χτήματα μικρά, λίγα είναι τα μηχανήματα που αντικατέστησαν τα ζώα. Τα Σάββατα, από νωρίς κατηφορίζουν στην πόλη οι μικροπαραγωγοί και στο τέρμα της οδού Ουάσιγκτον στήνεται το βδομαδιάτικο παζάρι. Οι κότες, τα κουνέλια, οι γάλοι, τα πιτσούνια, πουλιούνται ζωντανά. Οι πάπιες στα κασόνια παρακολουθούν άλαλες τα κρεμασμένα κουνέλια που σπαρταράνε, ενώ η κυρά τους τα βαστάει κρεμασμένα ανάποδα, διαλαλώντας στον κόσμο, που συνωστίζεται, την πραμάτεια της. Σ ένα ημιφορτηγό, ανεβασμένη όρθια μια γυναίκα ζυγίζει στη ζυγαριά, που βαστάει στ αριστερό της χέρι, ένα ζευγάρι λευκές όρνιθες που κακαρίζουν τινάζοντας τα φτερά τους. Τα κηπευτικά, τα βοτάνια, τα ζαρζαβατικά, οι ελιές, είναι απλωμένα στην πλατεία. 6

7 Τα προϊόντα στην αγορά θυμίζουν προπολεμικές εποχές. Οι γεύσεις στα εστιατόρια, παλιά καλά σπιτικά φαγητά. Τα εστιατόρια, οι ταβέρνες, τα κουτούκια δεν χάλασαν ακόμα. Ούτε μπασταρδέψανε, ούτε και προσαρμόστηκαν στα σημερινά δεδομένα, γι αυτό και πραγματικά αξίζει, να βρεθεί κανείς σ έναν από τους πατροπαράδοτους αυτούς χώρους που οι Τριπολιτσιώτες διατηρούν σχεδόν ευλαβικά. Ένας απ αυτούς, είναι το Χάνι του Δαβλάντη: «Εξοχικόν Οινομαγειρείον», στην έξοδο της Τρίπολης προς Πύργο. Αρνί, γουρουνόπουλο, μοσχάρι, κατσίκι, κουνέλι, βακαλάος, μαγειρεμένα με διάφορους τρόπους, κεφτέδες, πατάτες τηγανιτές και νερό απ την πηγή του μαγαζιού, που θεωρείται το καλύτερο νερό της Τρίπολης, μαζί με καλή περιποίηση και κρασί, αυτά προσφέρει ο Δαβλάντης στο παλιό χάνι του. Ένα άλλο καλό εστιατόριο στον ίδιο δρόμο, λίγο πριν από το Χάνι, αλλά μέσα στην πόλη, είναι «Τα Καλάμια». Στο κέντρο της Τρίπολης, τρώει κανείς καλά στον «Κήπο του Σόσολη» και στην «Κληματαριά». Το πρώτο είναι εστιατόριο, το άλλο ταβερνάκι, και τα δυο στην οδό Κέννεντυ, πίσω από το ξενοδοχείο «Μαίναλο». Τα περισσότερα λειτουργούν μεσημέρι-βράδυ και το καλοκαίρι βγάζουν τραπέζια στους κήπους τους. Όσο για τα πολλά, χειμωνιάτικα ιδίως, κουτούκια, τα κρυμμένα υπόγεια με τους κρασομεζέδες, μοσχάρι σκορδάτο, μπακαλιάρο πλακί, μοσχάρι «αργήτικο» επειδή αργεί να γίνει, τα εντοπίζει κανείς περπατώντας από νωρίς και επιλέγοντας πού θα χαθεί κατά το βραδάκι να συμμετάσχει στην αρκαδική κρασοκατάνυξη. Μια άλλη ευχάριστη για τον επισκέπτη έκπληξη, αποτελεί η σειρά των χαμηλών λόφων στα προάστια της Τρίπολης, που ανήκουν ο καθένας σ έναν επαγγελματικό σύλλογο της πόλης και έχουν δεντροφυτευτεί από τις συντεχνίες και τα σωματεία. Στον λόφο του Αϊ- Γιώργη, που ανήκει στον Δικηγορικό Σύλλογο, μέσα στο πευκόδασος λειτουργεί ένα μεγάλο τουριστικό περίπτερο, εστιατόριο-ζαχαροπλαστείο, και ένα τόσο δα μικρό 7

8 ταβερνάκι που διατηρεί ο φύλακας του δάσους, ο οποίος θα μαγειρέψει και θα ανάψει το τζάκι του μικρού πέτρινου σπιτιού, μόνον αν του τηλεφωνήσετε για να σας περιμένει. ΦΕΥΓΟΝΤΑΣ ΔΥΤΙΚΑ Το πανύψηλο και σκοτεινό από τα έλατα βουνό, με τα μικρά οροπέδια και τις απότομες βραχώδεις πλαγιές, απλώνεται στα δυτικά της Τρίπολης. Η σηματοδότηση ακολουθεί τη νεοελληνική αρχαιολατρεία, μπερδεύοντας χωρικούς και ξένους. Έτσι, από την Τρίπολη και σ όλη τη διαδρομή, ακολουθούμε τις πινακίδες που γράφουν «Υψούς», για να φτάσουμε μετά από 43 χιλιόμετρα στη Στεμνίτσα που, σε πείσμα της προγονολατρείας, εξακολουθεί να διατηρεί το νεότερο όνομά της. Τον Υψούντα θα τον βρει κανείς μόνο στα «Αρκαδικά» του Παυσανία. 8

9 Δέκα πέντε χιλιόμετρα ασφαλτόδρομος ανηφορίζει τις χαμηλές πλαγιές του Μαινάλου κι ύστερα διασχίζει το μικρό οροπέδιο με τις κερασιές, τα καλαμπόκια και τις άφθονες βρύσες, μέχρι τα Άνω Δάβια. Ευθεία, η άσφαλτος συνεχίζει για Πιάνα-Αλωνίσταινα-Βυτίνα. Αριστερά, φεύγει ο χωματόδρομος καλής βατότητας για Υψούντα-Δημητσάνα-Βυτίνα. Ο πρώτος ποταμός που συναντάμε είναι ο Ελυσσώνας, που υδρεύει την Τρίπολη. Στις πηγές του θα περπατήσουμε όταν, στο γυρισμό, επισκεφτούμε την Πιάνα. Χρυσοβίτσι, το πρώτο χωριό της ορεινής μας διαδρομής. Στην έξοδο του χωριού, η «Ταβέρνα των Καλοφαγάδων» προσφέρει παστό χοιρινό, λουκάνικα, τυρί σπιτικό, αυγά από «αλανιάρες κότες», όπως υπερηφανεύεται ο ιδιοκτήτης, κι ακόμα, μέλι αρωματικό. Αν επιθυμήσατε χωριάτικο τσιμπούσι, ειδοποιήστε τον Καλαμπόκα (το κοινοτικό τηλέφωνο είναι ) και θα σας περιμένει ένα καλό γεύμα με συμπαθητική τοπική φλυαρία. Μια από τις αρχές του μαγαζιού είναι να μην μπαίνει ποτέ κονσέρβα εκεί μέσα. Στη διακλάδωση του δρόμου, αμέσως μετά το χωριό, παίρνουμε τον δεξή για να συνεχίσουμε. Αριστερά κάτω, οι εγκαταστάσεις του παλιού εργοστασίου ξυλείας της περιοχής. Από δω, αρχίζουν τα έλατα. Μια διασταύρωση δεξιά οδηγεί σε τρία χιλιόμετρα στο Αρκουδορέμα κι από κει στο εγκαταλειμμένο χωριό Λιμποβίσι. Ένα ερείπιο μες τα έλατα, μερικές πέτρες, τίποτα άλλο. Εκεί γεννήθηκε ο Θοδωρής Κολοκοτρώνης. Πριν ξεκινήσει κανείς για Λιμποβίσι, ή πριν πάρει τον δασικό δρόμο για Βυτίνα η επόμενη διασταύρωση θα πρέπει να ρωτήσει, γιατί τον χειμώνα οι διαδρομές δυσκολεύουν. ΣΤΕΜΝΙΤΣΑ Έχουμε αφήσει το ελατόδασος και περνάμε τώρα ανάμεσα από γυμνές, βραχώδεις πλαγιές. Μπροστά μας, μακριά, η πεδιάδα της Μεγαλόπολης, μία από τις εσωτερικές λίμνες του ελλαδικού χώρου στην απώτατη Προϊστορία. 9

10 Ένα σύννεφο σκεπάζει σήμερα την πόλη. Από δω, φεύγει ένας πολύ κακός δρόμος για Καρύταινα-Μεγαλόπολη. Αν διορθωθεί, θα αποτελέσει έναν ακόμα άξονα περιήγησης στα μεσαιωνικά της Πελοποννήσου και θα ενώσει ξανά τα είκοσι δύο ιπποτικά φέουδα που άνηκαν, στη διάρκεια της Φραγκοκρατίας, στη Βαρονία της Καρύταινας. Ένα απ αυτά ήταν και η Στεμνίτσα με τη γύρω περιοχή. Το φημισμένο κεφαλοχώρι προβάλλει ξαφνικά σε μία από τις τελευταίες στροφές του δρόμου. Εκεί, δίπλα στη βρύση, θα σταθούμε γιατί είναι η μοναδική γωνιά που μπορεί κανείς να δει ολόκληρο το χωριό με τις εννιά του συνοικίες απλωμένες στις προφυλαγμένες πλαγιές του βουνού. Σπίτια πέτρινα ψηλά, με ένα-δυο παράθυρα μικρά στα κάτω πατώματα, θυμίζουν το ιδιότυπο καθεστώς που επικρατούσε στη Στεμνίτσα στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Ορεινό κι απόκρημνο το μέρος, μακριά από τον έλεγχο του κατακτητή, κέντρο βιοτεχνικό και εμπορικό, έγινε καταφύγιο κυνηγημένων κατά καιρούς Μοραϊτών. Ανάμεσά τους: οι Κολοκοτρωναίοι. Το 1802, ο Θοδωρής μεταφέρει από τη Μάνη την οικογένειά του στη Στεμνίτσα για μεγαλύτερη ασφάλεια. Το 1806, έρχεται και ο ίδιος να κρυφτεί, ώσπου να κοπάσει το κυνηγητό των Τούρκων. Κι όταν το 1824 σκοτώνεται από ελληνική σφαίρα ο γιος του ο Πάνος, ο Γέρος γυρνάει στη Στεμνίτσα και αποτραβιέται για λίγο στο ήσυχο χωριό. Ανάμεσα στις στέγες, έτσι πως αντικρίζουμε το χωριό από τη στροφή του δρόμου, βγαίνουν οι τρούλοι και τα καμπαναριά των εκκλησιών. Να την λοιπόν, αυτή είναι «η Στεμνίτσα με τις 30 εκκλησιές, τους 27 μύλους και τους 600 φούρνους». Τώρα, βέβαια, οι μύλοι γκρέμισαν και οι φούρνοι λιγόστεψαν. Τα εργαστήρια έκλεισαν. Από αυτήν όμως τη Στεμνίτσα της ιστορίας υπάρχουν ακόμα πολλά να δει κανείς. Βυζαντινές εκκλησιές, επιδιορθωμένες από την εποχή που η έννοια της συντήρησης του παλιού δεν υπήρχε, με διπλά-τριπλά στρώματα τοιχογραφιών, κι ανάμεσά τους η γραφική Παναγία Μπαφέρω και ο Άγιος Νικόλαος, 10

11 χτισμένες δίπλα-δίπλα στον λόφο του κατεστραμμένου κάστρου εκεί όπου σήμερα βρίσκεται το Ηρώο, οι Άγιοι Ανάργυροι, κρυμμένοι πίσω από το τεράστιο σχολικό κτίριο που θυμίζει παλιές καλές εποχές σήμερα λειτουργεί με δύο δασκάλους και τριάντα τρία παιδιά, και η Ζωοδόχος Πηγή, ψηλά κτισμένη να κοιτάει κάτω το χωριό. «1433» σημειώνει μια επιγραφή τη χρονολογία που χτίστηκε η Ζωοδόχος Πηγή και η παράδοση συμπληρώνει «είκοσι χρόνους πριν πέσει η Πόλη». Η εκκλησία ανήκε παλιότερα σε μοναστηριακό συγκρότημα, αλλά το μοναδικό κτίσμα που υπάρχει ακόμα στον περίβολο του ναού, είναι ο δίπατος πύργος που ονομάζεται «κελλί». Σε τούτο το κελί εγκαταστάθηκε τον Μάιο του 1821 η πρώτη Πελοποννησιακή Γερουσία και απ αυτή την πρώτη έδρα της εκλεγμένης διοικητικής αρχής εκδόθηκαν διαγγέλματα και πράξεις προς μαχόμενους Μοραΐτες. «Φιλογενέστατοι έφοροι, γενναιότατοι στρατηγοί και λοιποί απαξάπαντες κάτοικοι της επαρχίας, χαίρετε...» υπογραφές: ο Βρισθένης Θεοδώρητος, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Σωτήριος Xαραλάμπης, Αθανάσιος Κανακάρης, Αναγνώστης Παπαγιαννόπουλος, Νικόλαος Πονηρόπουλος. Από τους εκλεγμένους γερουσιαστές λείπει η υπογραφή του Θεοχαράκη του Ρέντη. Οι τάσεις για κηδεμόνευση του Αγώνα διαφαίνονται ήδη. Στον πλάτανο της αυλής της Ζωοδόχου Πηγής κρέμεται μια καμπάνα: «1849 ΟΡΥΧΑΛΚΟΥΡΓΕΙΟ ΣΤΕΜΝΙΤΣΑΣ». ΚΟΣΜΟΠΟΛΙΤΕΣ Φημισμένα στα Βαλκάνια και έως τη Ρωσία τα στεμνιτσιώτικα μανουάλια και οι καμπάνες. Η τέχνη που αναπτύχθηκε έγινε κληρονομική και μεταφέρθηκε από τους απόδημους Στεμνιτσιώτες έξω από την Ελλάδα, ενώ, απ ό,τι λέγεται, η εγχώρια παραγωγή εξακολουθεί να βρίσκεται κατά κύριο λόγο στα χέρια τους. Σε κάθε εκκλησιά του χωριού υπάρχει και μια στεμνιτσιώτικη καμπάνα, το ορυχαλκουργείο όμως του Μανωλόπουλου ένα εντυπωσιακό 11

12 ερειπωμένο κτίριο με καμάρες, στα ψηλώματα του χωριού έκλεισε το Των αδελφών Παπαηλιού έκλεισε το Οι χρυσοχόοι εγκατέλειψαν κι αυτοί το χωριό. Παππούλης, προσ-παππούλης στον γιο και στο εγγόνι πέρασαν τη μεγάλη τέχνη κι έτσι οι Στεμνιτσιώτες ειδικεύτηκαν στα εκκλησιαστικά αντικείμενα και στα ανδρικά-γυναικεία κοσμήματα, ώσπου η οικογενειακή δομή της καλλιτεχνικής παραγωγής αναγκάστηκε να ακολουθήσει τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν στον τόπο μας στον εικοστό αιώνα. Γνωστά αθηναϊκά εργαστήρια και κοσμηματοπωλεία ανήκουν σε Στεμνιτσιώτες, που έφυγαν για να εγκατασταθούν σε μεγάλα ή μικρότερα αστικά κέντρα. Η φήμη, η ανάμνηση, η προσωπική μαρτυρία των γερόντων, τα ακατοίκητα ορεινά αρχοντόσπιτα, τα κλειστά εργαστήρια κι, ακόμα, οι τοιχογραφίες στον Αϊ-Γιώργη της Μητρόπολης, φτιαγμένες από τον Φώτη Κόντογλου στα 1954, μιλούν για καλύτερες εποχές. Ο άλλοτε κοσμοπολίτικος χαρακτήρας τού χωριού δεν χάθηκε τελείως. Τέσσερις ταβέρνες λειτουργούν, πράγμα ασυνήθιστο για ελληνικό χωριό εκτός τουριστικού κυκλώματος, και μάλιστα για τους 320 κατοίκους που ζούνε μόνιμα εκεί. Καλό κρασί, θαυμάσιο κρέας, πέστροφες από τον Λούσιο, τραχανάς, χυλοπίτες, σκαλτσούνια, νόστιμα σύκα, ντομάτες και καρύδια, αυτές είναι οι σπεσιαλιτέ του χωριού. Η ταβέρνα το Βρετού ένα σπίτι που χτίστηκε πάνω σε μια πηγή που αναβλύζει από ένα βράχο με ζωγραφισμένο τον Κολοκοτρώνη και άλλα πρόσωπα του μύθου στους τοίχους, κι ακόμα, του Ροϊλού, του Συναδινού και της Καραλή, στην πλατεία, αποτελούν εγγύηση για διαμονή ευχάριστη με εναλλαγές και ποικιλία. Στον ξενώνα του χωριού, ένα χωριάτικο πλουσιόσπιτο (τηλέφωνο ) θα βρει κανείς τις ανέσεις ενός ξενοδοχείου και, το σημαντικότερο, σπουδαία περιποίηση από τον κύριο Φώτη, που κινείται στον χώρο φροντίζοντας τα πάντα με την άνεση και το ύφος που σπάνια συναντάμε σε ξενο- 12

13 δοχεία ή εστιατόρια πολυτελείας. Στις μακριές νύχτες του χειμώνα, κι αν η περίσταση το ζητάει, ο Φώτης έχει πολλά να διηγηθεί. Ο ΛΑΜΠΗΣ Αυτά περίπου θα είχα να πω για τη Στεμνίτσα, αν κάποιοι φίλοι αποφάσιζαν να επισκεφτούνε το χωριό μέχρι και τον περασμένο χρόνο. Σ αυτά, όμως, ήρθε να προστεθεί το στοιχείο μιας έντονης ανθρώπινης παρουσίας που έδωσε στον τόπο, εδώ και μερικούς μήνες, μια καινούρια προοπτική αλλαγής στη φθίνουσα ζωή του. Ο Χαράλαμπος Κατσούλης, ένας έμπειρος τεχνίτης του χρυσού και του ασημιού, γύρισε μια χειμωνιάτικη μέρα ήσυχα στο χωριό του κουβαλώντας μαζί τα απαραίτητα εργαλεία και μηχανήματα και μια τέχνη κληρονομική, που καλλιέργησε και ο ίδιος για χρόνια. Άνοιξε ένα εργαστήρι, φώναξε παιδιά να μάθουν κοντά του την τέχνη, φόρεσε τους φακούς πάνω απ τα γυαλιά του και, σκύβοντας πάνω στα βιβλία του και στα χαράγματα, συνέχισε τη δημιουργική δουλειά του. Είναι 67 χρονών. Στο χωριό τον φωνάζουνε Λάμπη. Στην Αθήνα, οι σειρές του είναι ονομαστές. Αντίγραφα κωνσταντινάτα, αρχαία νομίσματα απ όλους τους ελληνικούς τόπους, κοσμήματα. Αποφασίζοντας να γυρίσει στα πατρογονικά του, ο Χαράλαμπος Κατσούλης δεν έκανε πράξη ηχηρής αυτοθυσίας προς το έθνος. Όμορφα και αθόρυβα, με μια ανθρωπιά που καλλιεργείται καμιά φορά παράλληλα με την τέχνη, γύρισε να δουλέψει στον τόπο όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε. Η επιστροφή του έφερε μια ελπίδα. Γιατί ούτε οι δρόμοι, ούτε ο ηλεκτροφωτισμός και η τηλεόραση αρκούν για να κρατήσουν τους ανθρώπους στα χωριά. Αντίθετα μάλιστα, συντομεύουν τη φυγή. Το εργαστήρι όμως του Λάμπη, ο σκυμμένος με αγάπη καλλιτέχνης που σκαλίζει το αρχαίο αρκαδικό νόμισμα στη μήτρα και βοηθάει τα παιδιά να αποκτήσουν κριτήριο και γνώση, αυτό είναι που φέρνει την ποιοτική αλλαγή στη ζωή του χωριού. Συχνά δουλεύουν εκεί για κέφι, ο ξυλουργός, κάποιος 13

14 φοιτητής, άνθρωποι του χωριού που βρήκαν ξανά κάποιο ενδιαφέρον για να περάσουν τις ελεύθερες ώρες τους. Παρακολουθώντας λίγο τη δουλειά στο εργαστήρι, νοιώθεις πως εδώ συμβαίνει κάτι καταπληκτικό, ότι δηλαδή καλλιεργείται μια βαθύτερη αγωγή σαν αυτήν ακριβώς που μας λείπει αυτή που ονομάζουμε συνήθως κουλτούρα, αποφεύγοντας να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα της γλώσσας μας. Αγωγή λοιπόν, καλλιτεχνική και πνευματική, είναι αυτό που καλλιεργείται στο εργαστήρι του Κατσούλη πίσω από τις προθήκες του μικρού μαγαζιού. Κι αξίζει να περάσει κανείς κάποιες ώρες εκεί μέσα. 14

15 ΣΤΟΝ ΛΟΥΣΙΟ «Έντρομοι ήρωες εγκαταλείπουν τα μάρμαρα δραπετεύουν από τους στίχους των ποιητών καταφεύγουν ξανά στις όχθες τού Λούσιου στις πηγές του Μαινάλου μοιράζονται τους ίσκιους με τον Κορυδαλλό»...έγραφε ο Μίκης Θεοδωράκης όταν, σε υποχρεωτική διαμονή στη Ζάτουνα, συνέθεσε τους δέκα κύκλους τραγουδιών «Αρκαδία ένα ως δέκα». Έντρομη, τολμώ να πω, παρακολουθεί και η ιστορική επιστήμη την ιστορική μυθολογία που καλλιεργείται ακόμα στη θέση της. Περπατώντας στις πλαγιές του Μαινάλου, στις όχθες του Λούσιου, μέσα στο δάσος και δίπλα στα νερά όπου λούζονταν οι νύμφες τον Δία, είναι ευκαιρία να ξεχάσουμε το σχολικό παραμύθι που βασανίζει τη φυλή. Το «κρυφό σχολειό», ο Γρηγόριος Ε, οι «άξεστοι» αλλά ηρωικοί κλέφτες και αρματολοί, ο «σκοταδισμός» της Τουρκοκρατίας, μια παράξενη κληρονομιά που μας βαραίνει αδιάκοπα προσφέροντας δικαιολογίες, σβήνουν ξαφνικά ανάμεσα στα δέντρα. Διακόσια μέτρα πάνω από τον Λούσιο, σαν αετοφωλιά σφηνωμένη στα άγρια βράχια, βρίσκεται η ερειπωμένη Μονή του Φιλοσόφου. Ιδρυτής της ο Δημητσανιώτης φιλόσοφος, πρωτασηκρήτης του αυτοκράτορα Νικηφόρου Φωκά, ο Ιωάννης ο Λαμπαρδόπουλος. Από το πατριαρχικό σιγίλιο του 964, που επιτρέπει την ανέγερση της Μονής, μαθαίνουμε ότι ο Λαμπαρδόπουλος ήταν οικείος του αυτοκράτορα και συμπεραίνουμε την ικανότητα, την παιδεία και την αξία του από τον τιμητικό τίτλο του «φιλόσοφου». Η ίδρυση της Μονής ήταν έργο ουσιαστικά κρατικό με σκοπό εθνικό, αφού η έντονη παρουσία των σλαβικών νομάδων στην περιοχή επέβαλε τη δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου εξελληνισμού και εκχριστιανισμού τους. Έτσι, 15

16 παράλληλα με τη θεολογική, αναπτύχθηκε στη Μονή και η κλασική παιδεία. Στις αρχές του δωδέκατου αιώνα, μοναχοί της Μονής Φιλοσόφου ίδρυσαν στον Υμηττό άλλο σπουδαίο μοναστήρι. Είναι ο γνωστός μας Αϊ-Γιάννης ο Κυνηγός των Φιλοσόφων, που ονομάστηκε έτσι από τον ιδρυτή του, τον Βασίλειο Κυνηγό, τον προερχόμενο από τη Μονή της Δημητσάνας, και όχι από κάποιον που κυνηγούσε τους φιλόσοφους, όπως εύκολα θα μπορούσε να υποθέσει κανείς. Στις αρχές του δέκατου τρίτου αιώνα, ένα ομηρικό χειρόγραφο κυκλοφορεί ανάμεσα στις δυο μονές. Την ίδια εποχή, ο Μιχαήλ Ακομινάτος αποκαλεί αυτά τα μοναστήρια «φιλοσοφικά φροντιστήρια» και «φιλοσόφους μάνδρας». Στους επόμενους αιώνες επτά πατριάρχες και εβδομήντα δεσποτάδες βγήκαν από κει. Γύρω στα μέσα του δέκατου έβδομου αιώνα, οι μοναχοί του Φιλοσόφου μετέφεραν λίγο βορειότερα τη Μονή και δημιούργησαν τη Νέα Μονή του Φιλοσόφου. Ο καινούριος ναός διατηρείται μέχρι σήμερα σε καλή κατάσταση, ενώ τα κελιά και ο τριώροφος μεγαλοπρεπής πύργος τραπεζαρία των μοναχών και ξενώνας για τους συχνούς επισκέπτες βρίσκονται σε ερείπια. Τα δυο μοναστήρια, το βυζαντινό και το νεότερο, είναι γνωστά στην περιοχή σαν «τα κρυφά σχολειά». Πολύ κοντά εκεί, βρίσκεται και η Μονή του Προδρόμου που ιδρύθηκε στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα από μοναχούς που ασκήτευαν στα πάμπολλα ασκηταριά της περιοχής. Για να φτάσει κανείς στα μοναστήρια του Λούσιου, ακολουθεί τον χωματόδρομο έξω από τη Στεμνίτσα αριστερά κάτω από τον δρόμο Στεμνίτσα- Δημητσάνα και αφήνει το αυτοκίνητο για να συνεχίσει ποδαρόδρομο περίπου είκοσι λεπτά ως τη Μονή Προδρόμου, που λειτουργεί σήμερα σαν ανδρικό μοναστήρι και κέντρο αγιογραφίας, κι από κει να περάσει απέναντι στα δυο τμήματα της Μονής Φιλοσόφου. 16

17 Παραπέρα, ψηλά σε μια κατάφυτη χαράδρα, υπάρχει κι άλλο ένα αξιόλογο μοναστήρι. Είναι η γυναικεία Μονή της Παναγίας της Αιμυαλούς. Μια επόμενη διασταύρωση του δρόμου Στεμνίτσας-Δημητσάνας σε φέρνει στην πόρτα του Μοναστηριού. Οι τοιχογραφίες της εκκλησίας του θεωρούνται από τις σημαντικές της μεταβυζαντινής ζωγραφικής. Τεχνοτροπικά ανήκουν στην Κρητική Σχολή κι είναι έργο των αδελφών Μόσχων από το Ναύπλιο. Χρονολογούνται στα Ο ίδιος χωματόδρομος που οδηγεί στην Αιμυαλού, φεύγει δεξιά προς τον Λούσιο. Δυο-τρία χαμηλά πέτρινα χτίσματα δίπλα στο ποτάμι αποτελούν ένα από τα συγκροτήματα των μπαρουτόμυλων της περιοχής. Χαζεύοντας τους άντρες να δουλεύουν σχεδόν με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούσαν οι προπαππούδες μας, κι αν παραβλέψουμε τη σημερινή χρήση του μπαρουτιού, που προορίζεται για την εξόρυξη μαρμάρων, η τεχνολογική εξέλιξη σε ό,τι αφορά στην κατασκευή του είναι τόσο μηδαμινή, που εύκολα μεταφέρεσαι στην εποχή που ο Λούσιος παρήγε ενέργεια για να φτιαχτεί το μπαρούτι του Αγώνα. Πάνω ψηλά, αναπτυγμένη φρουριακά σε δυο υψώματα, βρίσκεται η Δημητσάνα. Στ αριστερά της, η Ζάτουνα. ΔΗΜΗΤΣΑΝΑ Εννιά χιλιόμετρα απέχει το φημισμένο χωριό από τη Στεμνίτσα κι ακριβώς στην είσοδό του λειτουργεί από το καλοκαίρι το καινουριοχτισμένο κοινοτικό ξενοδοχείο, με θέα στο άνοιγμα των βουνών προς τον Λούσιο. Αν δεν διανυκτερεύσει κανείς στη Δημητσάνα, πρέπει να μείνει τουλάχιστον μερικές ώρες για να έχει την άνεση να περπατήσει τα ανηφορικά σοκάκια. Να χαζέψει τα παλιά σφιχτοχτισμένα σπιτικά με τις θολωτές στοές, τις γλάστρες στα μπαλκόνια, τα γαλάζια παραθυρόφυλλα και τα δαντελένια κουρτινάκια, τους σαγματοποιούς, που καθισμένοι μ ανοιχτά τα πόδια βάζουν τα σαμάρια ανάμεσα, για να τα φινίρουν με στολίσματα, και να έχει αρκετό χρόνο 17

18 για να επισκεφθεί την περίφημη Βιβλιοθήκη, που στεγάζεται μαζί με την Αρχαιολογική Συλλογή, το τμήμα Λαογραφίας και τα Ιστορικά Αρχεία, στο πίσω μέρος του Δημοτικού Σχολείου, στον αυλόγυρο της Αγίας Κυριακής. Η πλούσια Βιβλιοθήκη και η σπουδαία Σχολή της Δημητσάνας, που λειτούργησε από τα 1764 ως τα 1834 με μια ολιγόχρονη διακοπή μετά τα Ορλοφικά, που συγκλόνισαν το Μοριά και σκόρπισαν τους μυημένους στο κίνημα δασκάλους χαρακτηρίζει τον ρόλο και την προσφορά της κωμόπολης στις προεπαναστατικές διαδικασίες. «Πνευματική τροφό τού δουλεύοντος γένους» την αποκαλεί ο Σπυρίδων Λάμπρος, ιδίως για τη περίοδο μετά το 1764, όταν χτίζονται τα μεγάλα διδακτήρια της Σχολής. Πάνω από τριακόσιοι μαθητές φοιτούσαν εδώ. Κάποιοι έρχονταν ακόμα κι από τη Μικρασία. Αξίζει, νομίζω, να σημειώσουμε πως η διδασκαλία παρεχόταν δωρεάν. Η προσφορά της Μονής του Φιλοσόφου και της Σχολής της Δημητσάνας θα είναι δύσκολο να εκτιμηθούν σε βάθος, όσο «τα κρυφά σχολειά» θα χαρακτηρίζουν την αντίληψή μας για την παιδεία στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας και, ιδιαίτερα, τον αιώνα πριν από την Επανάσταση. Ας όψονται όμως τα «ταμπλό βιβάν» και τα ανιστόρητα λογύδρια στις γιορτές των δημοτικών σχολείων. Ο Γρηγόριος Ε θα «μας θωρεί» πάντα «ακίνητος» από τους ανδριάντες, αναζητώντας τις αιτίες που μας οδήγησαν σε όλη αυτή τη διαστρέβλωση της ιστορίας. Αυτός, γιός βοσκού από τη Δημητσάνα, που δεν πήγε ποτέ στο «κρυφό» σχολειό αλλά μορφώθηκε στα σπουδαία εκπαιδευτικά κέντρα της γενέτειρας, όπου απέκτησε τα εφόδια για να συνεχίσει τις σπουδές του στη Σμύρνη και αλλού. ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ Κατηφορίζοντας προς Καρκαλού, ο ασφαλτόδρομος διασχίζει μια εύφορη μικρή πεδιάδα με περβόλια, πολλά νερά και πλατάνια. Στην Καρκαλού, δυο μισοχαμένες στην πρασινάδα πινακίδες, δείχνουν η μια δεξιά για Βυτίνα- 18

19 Τρίπολη, η άλλη αριστερά για Λαγκάδια-Ολυμπία-Πύργο. Βρεθήκαμε ξανά σε κεντρική αρτηρία, λοιπόν, και συνεχίζοντας την περιήγηση του Μαινάλου θα στρίψουμε δεξιά για Βυτίνα. Σύντομες διαδρομές που ξεφεύγουν από τον δρόμο μας, αλλά πάντως αξίζουνε τον κόπο, είναι οπωσδήποτε τα έντεκα χιλιόμετρα από την Καρκαλού ως τα Λαγκάδια, για να δει κανείς το σχεδόν κατακόρυφα χτισμένο χωριό η καλύτερη άποψη είναι από τις στροφές του δρόμου, κοντά ένα χιλιόμετρο πριν από την είσοδο του χωριού κι ακόμα, για όσους ενδιαφέρονται ειδικά για μεταβυζαντινή ζωγραφική και ξυλόγλυπτα, τα επτά χιλιόμετρα χωματόδρομου ως τα Μαγούλιανα και το Βαλτεσινίκο, χωριά που βρίσκονται στα δυτικά υψώματα πάνω απ τη Βυτίνα. Η περιοχή είναι πασίγνωστη για τα ξύλινα παραδοσιακά αντικείμενα, η Βυτίνα άλλαξε όψη από τα τουριστικά μαγαζιά ξύλινων σουβενίρ χαμηλής ποιότητας, όμως υπάρχουν ακόμα μερικοί καλοί τεχνίτες που διατηρούν την παράδοση. Μέχρι την εισβολή του πλαστικού, τα ξύλινα είχαν αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τα κεραμικά σκεύη. Τα πλεονεκτήματα ήταν πολλά. Δεν σπάνε, δεν χαλάνε, δεν οξειδώνονται, είναι περίπου αθάνατα ο κέδρος θεωρείται το καλύτερο κι ακριβότερο ξύλο, το νερό διατηρεί όλη τη δροσιά του στο ξύλινο κανάτι, ενώ στη γαλακτοκομία τα ξύλινα αντικείμενα είναι απαραίτητα και ιδανικά για την αγροτοκτηνοτροφική οικονομία της περιοχής. Ακολουθώντας το γνωστό δρόμο που έρχεται από την Ολυμπία στη Βυτίνα και συνεχίζει για Λεβίδι-Τρίπολη, θα έχουμε ολοκληρώσει τη βόλτα του Μαινάλου. Εμείς θα προτιμήσουμε τον λιγότερο γνωστό δρόμο που διασχίζει το βουνό και πάει στην Τρίπολη περνώντας από την Αλωνίσταινα και την Πιάνα. Για το Λεβίδι, θα ξεκινήσουμε ξανά από την Τρίπολη. Η έξοδος από τη Βυτίνα προς την Αλωνίσταινα είναι θεαματική. Πανύψηλα δέντρα καλύπτουν ένα περίπου χιλιόμετρο του δρόμου. Αριστερά μας, η Villa Valos, ξενοδοχείο Β κατηγορίας που λειτουργεί χειμώνα καλοκαίρι. Λίγο 19

20 παρακάτω αρχίζει το δάσος. Τα έλατα σκεπάζουν τα πρώτα οκτώ χιλιόμετρα της διαδρομής. Ο δρόμος κατηφορίζει ως το πλάτωμα της Αλωνίσταινας. Τριγύρω μας, το Μαίναλο. Στην κεντρική πλατεία του χωριού, μία εκκλησία. Εδώ είναι θαμμένη η Ζαμπέτα Κωτσάκη-Κολοκοτρώνη, μάνα του Θοδωρή. Το πατρικό της σπίτι κατοικείται ακόμα. Στην έξοδο του χωριού, κλειστό, το σπίτι του Τουρκοβασίλη. Τα έλατα συνεχίζουν ως το οροπέδιο της Πιάνας. Η ΠΙΑΝΑ ΚΑΙ Η ΧΩΡΑ ΤΗΣ ΟΥΤΟΠΙΑΣ: ET IN ARCADIA EGO Μια τεράστια εκκλησία χτισμένη στον βράχο του παλιού κάστρου, μια συμμαζεμένη πλατεία με το τυπικό καφενείο-παντοπωλείο και τη δημόσια βρύση, ένα μικρό νοικοκυρεμένο μουσείο με αντικείμενα της καθημερινής ζωής και κειμήλια του Αγώνα, ένα ταβερνάκι που προσφέρει γίδα βραστή με συνοδεία κλαρίνου, αν το φέρει η περίσταση αυτή είναι σήμερα η Πιάνα, στρατηγείο του Κολοκοτρώνη στη διάρκεια της μάχης του Βαλτετσίου. Οι φούρνοι του χωριού τροφοδοτούσαν το στράτευμα. 20

21 Ένας χωματόδρομος που ξεκινάει απ την πλατεία καταλήγει στις όχθες του Ελυσσώνα, δυο χιλιόμετρα πιο κάτω απ το χωριό. Αφήνοντας το αυτοκίνητο και περπατώντας προς τα πάνω το ποτάμι, περνώντας τους νερόμυλους και τις νεροτριβές η μια απ αυτές λειτουργούσε μέχρι τελευταία, φθάνεις στις πηγές. Μια ησυχία απλώνεται γύρω. Τα νερά, οι φυλλωσιές, τα κλαδιά και οι βατομουριές, που σου κλείνουνε το δρόμο, όλη αυτή η πρασινάδα, που κλείνει τον χώρο, και το καθαρό νερό, που κυλάει ανάμεσα στα έρημα κτίσματα του ποταμού, τα κανάλια, που φτάνουν ως μέσα για να δώσουν κίνηση στις νεροτριβές για να πλυθούνε και να διπλοπλυθούνε οι φλοκάτες που έφταναν εδώ απ όλα τα χωριά της περιοχής, τα βράχια πάνω απ τις πηγές και η σπηλιά του Πάνα, ψηλά μέσα στα βράχια, σε φέρνουν κοντά στην «Αρκαδία». Στην αποκλεισμένη από τη θάλασσα ορεινή Αρκαδία, με τα δάση, τα νερά, τα κυνήγια. Σ αυτά τα λιβάδια, σ αυτά τα ξέφωτα, δίπλα σε τούτα τα νερά, έτρεχε η Άρτεμις με τις Ναϊάδες και τις Δρυάδες. Εδώ αναπτύχθηκε η ποιμενική ζωή και καλλιεργήθηκε η μουσική. Οι ρυθμοί εξέλιξης αργοί, ανεπαίσθητοι. Αυτή θα πρέπει να είναι η «ιδανική χώρα», ή η χώρα της ουτοπίας, που ενέπνευσε για τριακόσια περίπου χρόνια τους Ευρωπαίους. Από εδώ κάπου θα ξεκίνησε η Αρκαδία, το μακρύ ρομαντικό διήγημα του Ιταλού Sannazaro ( ), χωρίς ποτέ του βέβαια να γνωρίσει ο ίδιος τoν τόπο άλλωστε η εποχή του συμπίπτει με τις πρώτες δεκαετίες της τούρκικης κατάκτησης και, ακόμα, La Arcadia, το ποιμενικό ρομάντζο που έγραψε στα 1598 ο Ισπανός Lope de Vega ( ), αλλά και η αγγλική εκδοχή της Αρκαδίας, το γνωστότερο έργο του Φίλιππου Σίντνεϋ (Sir Philip Sidney, ), στα ελισαβετιανά χρόνια. Όλοι τους ονειρεύονταν την Αρκαδία. Μέσα σ αυτό το τοπίο δεν είναι δύσκολο να αναγνωρίσεις την αρχή του αρκαδικού μύθου τον οποίο πρόβαλε η ευρωπαϊκή τέχνη, εκφράζοντας μέσα από την αλληγορία και τον λυρισμό, την ανάγκη επιστροφής στη ζωή κοντά 21

22 στη φύση. Έτσι, ούτε το γνωστό έργο του Nicolas Poussin «Άρκάδες Βοσκοί» (1620), ούτε οι μυθολογικές διαστάσεις και οι μυστικιστικές προεκτάσεις που πήρε η ταφική επιγραφή με εκείνο το περίφημο Et in Arcadia ego υπήρξα και εγώ στην Αρκαδία, ούτε η αναφορά της Αρκαδίας στον Φάουστ του Γκαίτε, ήτανε δυνατόν να σβηστούνε από τη μνήμη των περιηγητών, που ταξίδευαν στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας στην ειδυλλιακή, στην ονειρική, στην ουτοπική χώρα των δυτικών αναζητήσεων. Ταξίδευαν, λοιπόν, καταμαγεμένοι από τις θαυμάσιες εικόνες και διατήρησαν τον μύθο της ειδυλλιακής ζωής στην Αρκαδία μέχρι τις αρχές του αιώνα μας [του 20ού]. Όμως την ίδια εποχή, οι Αρκάδες γεμίζανε τα καράβια, σαν κοπάδια προς σφαγή, για να βρούνε μια δουλειά μια οποιαδήποτε δουλειά, που θα τους εξασφάλιζε ένα μεροκάματο στην Αμερική. Κανένας ξένος δεν νοιάστηκε για την πραγματική ζωή στην πραγματική (και πάμπτωχη) Αρκαδία. Στα βράχια, πάνω από τις πηγές, η σπηλιά του τραγοπόδαρου θεού και δυο χιλιόμετρα πιο πέρα, το χωριό που ονομάστηκε Πιάνα σε ανάμνηση του Πάνα, προστάτη των δασών και των κοπαδιών. Από δω, η Τρίπολη απέχει μισή ώρα. ΣΤΗ ΜΑΝΤΙΝΕΙΑ Σε μικρή απόσταση από την Τρίπολη, φεύγοντας βόρεια αυτή τη φορά και ακολουθώντας τον κεντρικό δρόμο για Βυτίνα-Ολυμπία-Πύργο, βρίσκεται το Λεβίδι, ένα από τα πιο αξιόλογα χωριά της επαρχίας Μαντινείας. Η πρώτη διασταύρωση που θα συναντήσουμε δέκα χιλιόμετρα μετά την Τρίπολη, οδηγεί στα ερείπια της αρχαίας Μαντινείας. Πέτρες σπαρμένες στα χωράφια, το βουλευτήριο, το ρωμαϊκό θέατρο, η αγορά και τα τείχη μιας σπουδαίας πολιτείας. Οι μόνοι ήχοι που ζωντανεύουν τον χώρο: το σούρσιμο της σαύρας και κάποιο μηχανάκι που περνάει στη δημοσιά. 22

23 Συνεχίζοντας για Λεβίδι, στον κεντρικό πάντα δρόμο, μια διασταύρωση αριστερά οδηγεί στο εγκαταλειμμένο χωριό Καρδαρά κι από κει στην κορφή Οστρακίνα. Η διαδρομή αξίζει. Το χωριό Καρδαρά, τέσσερα χιλιόμετρα μετά τη διασταύρωση, σε μια πλαγιά στο μπάσιμο ακριβώς του ελατοδάσους, αποτελείται από καμιά πενηνταριά τυπικά ορεινά σπίτια, πέτρινα με κεραμίδια, που καταρρέουν. Χιονοδρόμοι της περιοχής έχουν αγοράσει μερικά απ αυτά και υπάρχει η σκέψη να διατηρηθεί ολόκληρο το χωριό και, αφού φτιαχτούν εσωτερικά τα σπίτια, να χρησιμοποιηθεί ο Καρδαράς σαν ορμητήριο των χιονοδρόμων. Μόνιμοι κάτοικοι σήμερα, μία μοναδική οικογένεια τσομπάνων. Έξι χιλιόμετρα στο δάσος, μέχρι το παρκινγκ της Οστρακίνας. Κοντά εκεί υπάρχει το Καταφύγιο του Ορειβατικού και τα τρία συρόμενα λιφτ για τους χιονοδρόμους. Η ψηλότερη κορφή τού Μαινάλου βρίσκεται στα μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας. Το βουνό, στο κέντρο της Πελοποννήσου, περιβάλλεται από βουνά σα δαχτυλίδι γύρω του και διατηρεί τη χιόνωση περισσότερο από άλλα ψηλότερα βουνά, γιατί ο θαλασσινός αέρας δεν το πιάνει. «Χιονομάνα» το αποκαλούν οι χιονοδρόμοι και το θεωρούν οικογενειακό χιονοδρομικό κέντρο γιατί, όπως λένε πολύ χαρακτηριστικά, στις πίστες του μπορούν να κάνουνε σκι όλα τα μέλη μιας οικογένειας, από τα πιο έμπειρα ως τα μικρά παιδιά. Επιστρέφοντας στη διασταύρωση του δρόμου για Πύργο, συνεχίζουμε τη βόλτα του Μαινάλου ως το Λεβίδι. Το αγροτικό αυτό κεφαλοχώρι, απέχει μισή ώρα από την Τρίπολη και συνήθως το περνάμε, το προσπερνάμε δηλαδή, στον δρόμο μας για Ολυμπία, χωρίς ποτέ να σταθούμε. Συνηθισμένη στάση της διαδρομής, η Τρίπολη ή η Βυτίνα. Στο Λεβίδι εμείς προτείνουμε δύο χώρους που πραγματικά αξίζει να επισκεφτεί κανείς και ας μη θεωρηθεί ιεροσυλία η κοινή προβολή τους. Ο ένας είναι το μικρό Μουσείο Παπαναστασίου, που στεγάζεται στο ισόγειο του Κοινοτικού Γραφείου. Ο άλλος 23

24 είναι η «Θόλος». Το καπηλειό του Αλέκου Ζάβου πίσω από την εκκλησία της κεντρικής πλατείας. Ο Αλέξανδρος Παπαναστασίου ( ) γεννήθηκε στο Λεβίδι. Στη διάρκεια της ζωής του εκλέχτηκε πολλές φορές βουλευτής Μαντινείας του Αγροτεργατικού κόμματος «Δημοκρατική Ένωσις». Συντάκτης του ιστορικού Δημοκρατικού Μανιφέστου (1922), πρωθυπουργός της πρώτης Δημοκρατικής Κυβερνήσεως που εισηγείται στην Εθνοσυνέλευση (1924) ψήφισμα για την ανακήρυξη της δημοκρατίας, ο Παπαναστάσης υπήρξε ένας αγωνιστής που τίμησε την πολιτική ζωή του τόπου και άφησε ένα έργο ανεκμετάλλευτο, λόγω των συνθηκών που επικράτησαν αργότερα (Δικτατορία του Μεταξά, Πόλεμος, Κατοχή, Εμφύλιος). Στο Μουσείο Παπαναστάση υπάρχουν προσωπικά αντικείμενα του μεγάλου πολιτικού, τα βιβλία, το γραφείο, το κρεβάτι του, έγγραφα και φωτογραφίες. Πίσω από την εκκλησία της κεντρικής πλατείας, ένα χαμηλό χωριάτικο σπίτι, μια πόρτα ανοιχτή όλη τη μέρα, ένα θολωτό καμαράκι με λίγα τραπέζια, είναι το καπηλειό του Αλέκου Ζάβου. Φαΐ μαγειρευτό και μεζέδες που συνοδεύουν το ροζέ κρασί της περιοχής, τόπος συγκέντρωσης των Λεβιδιωτών σ έναν χώρο παμπάλαιο που θυμίζει αντίστοιχα καπηλειά των προεπαναστατικών χρόνων κι ακόμα παλιότερα. Η «Θόλος» δεν άλλαξε καθόλου τους τελευταίους δύο αιώνες κι ο κυρ-αλέκος δεν πρόκειται να κάνει νεωτερισμούς στο μαγαζί του. Κάτω από το ξύλινο παταράκι, βρίσκεται το κελάρι, χωμένο σχεδόν στη γη, έτσι που να διατηρούνται τα κρασιά στα βαρέλια πάντα δροσερά. Στον δρόμο περνούν φορτωμένα τα ζώα. Σουρουπώνει. Οι πρώτοι βραδινοί θαμώνες εμφανίζονται στη χαμηλή πόρτα της «Θόλου». Χαμηλόφωνες συζητήσεις, πειράγματα, δυνατά γέλια. Το νερό στα χτήματα, η παγωνιά, το παιδί στο γυμνάσιο, η πολιτική. Το καραφάκι ξαναγεμίζει. Η ιστορία 24

25 εξελίσσεται αργά. Ο απόηχος της Αθήνας μπερδεύεται μέσα στους ήχους του αργαλειού. Το γράμμα απ την Αμερική διαβάστηκε, ξαναδιαβάστηκε. Τα αυτοκίνητα περνούν δίχως να σταματούν. Το βράδυ πέφτει νωρίς στο χωριό. Αύριο πάλι στου Αλέκου. Η ειδυλλιακή ζωή στην «ιδανική χώρα» υπάρχει μόνο για εμάς, εμάς τους περαστικούς. ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΚΟΡΟΜΗΛΑ,

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Αγαπητοί συνεργάτες, Το γραφείο µας σε συνεργασία µε την Ένωση Ξενοδοχείων Αρκαδίας και µε τη στήριξη των ήµων Τρίπολης, Γορτυνίας και του Επιµελητήριο Αρκαδίας σας προσκαλούν να συµµετέχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ

ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΕΩΡΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Για να γνωρίσει κάποιος τα Μετέωρα και να βιώσει τη μαγεία του πέτρινου δάσους, ο καλύτερος και μοναδικός τρόπος είναι να πεζοπορήσει ανάμεσα στους Μετεωρίτικους πύργους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1

www.pilionwalks.com Caroline Pluvier & Ruud Schreuder 1 5. Δράκεια - Χάνια - Δράκεια Mάιος 2015 - Επειδή θα συναντήσετε μερικά προβλήματα κάνοντας αυτή την διαδρομή τώρα, σας συνιστούμε να μη την κάνετε μέχρι να την ελέγξουμε έμεις οι ίδιοι τον Σεπτέμβριο.

Διαβάστε περισσότερα

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά

Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Επίσκεψη στην Αρχαία Αγορά Η Αγορά ήταν η μεγαλύτερη πλατεία της πόλης. Η πλατεία άρχισε να χρησιμοποιείται ως δημόσιος χώρος από τα αρχαϊκά χρόνια. Μέχρι τότε στην περιοχή υπήρχαν σπίτια και τάφοι. Ο

Διαβάστε περισσότερα

et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία)

et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία) et in Arcadia ego (= ανήκω κι εγώ στην Αρκαδία) Νομός Αρκαδίας Ιστορία Οι Αρκάδες ήταν αρχαίο Ελληνικό φύλο εγκατεστημένο στην ορεινή Πελοπόννησο Θεωρείται το αρχαιότερο ελληνικό φύλο Ήταν πιθανόν συγγενικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα

Τετραήμερη εξόρμηση στα Τζουμέρκα 25-28 Δεκεμβρίου 2014 1 η Ημέρα: Πέμπτη 25/12/14: Αναχώρηση από το Πεδίον του Άρεως στις 07:00 με προορισμό τα Τζουμέρκα (432 χμ.) στην Νότια Πίνδο. Τα Τζουμέρκα αποτελούν έναν από τους μεγαλύτερους ορεινούς

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11

ΔΥΣΚΟΛΙΑ Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ 2 2 ½ ΩΡΕΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΑΠΟ 3/11 ΚΥΡΙΑΚΗ 19/10 ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ ΠΑΡΝΩΝΑ ΜΟΝΗ ΜΑΛΕΒΗΣ Αναχώρηση στις 7.00 με προορισμό το καταφύγιο του Πάρνωνα. Από εκεί θα ακολουθήσουμε μονοπάτι και δασικούς δρόμους που θα μας οδηγήσουν μέσα στα πυκνά δάση

Διαβάστε περισσότερα

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του

Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του Το όρος Πίνοβο είναι ένα σχετικά άγνωστο βουνό. Ο ορεινός του όγκος απλώνεται στα βορειοδυτικά του νομού Πέλλας, ανάμεσα στα όρη Βόρας (Καϊμακτσαλάν) και Τζένα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Β1 1 Επίπεδο Β1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 40 λεπτά Ερώτημα 1 (6 μονάδες) Διαβάζετε σ ένα περιοδικό οδηγίες για να μάθουν σωστά τα παιδιά σας σκι. Το περιοδικό όμως είναι παλιό κι έτσι βλέπετε καθαρά μόνο

Διαβάστε περισσότερα

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα.

Ενα πλακόστρωτο μονοπάτι οδηγεί βόρεια από τη Μονή Γουβερνέτου μέσα στο φαράγγι Αυλάκι που κατηφορίζει μέχρι τη θάλασσα. Η Μονή Γουβερνέτου Η Μονή Γουβερνέτου μοιάζει σαν κάστρο, με πύργους που χρησίμευαν για την προστασία από επιδρομείς. Ειδικά η εξωτερική όψη του μοναστηριού φανερώνει τις έντονες ενετικές επιδράσεις: μοιάζει

Διαβάστε περισσότερα

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014

Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες. 18 22 Απριλίου 2014 Σίνα 14 & Ακαδημίας, τηλ. 210 3642707, φαξ. 201-3642707 e-mail: info@cosmorama.gr Πάσχα στα «πόδια» της Χαλκιδικής Άγιον Όρος, 5 μέρες 18 22 Απριλίου 2014 Μόνο σε εμάς θα βρείτε: Πλούσιες πρωινές ξεναγήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος

Διοικητικό Συμβούλιο. Πρόλογος Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί Συνάδελφοι, Με χαρά σας προσκαλούμε στις 3 προγραμματισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ ΚΤΕΛ Λιοσίων ή στο ΚΤΕΛ Κηφισού. Πεδίο του Άρεως ΚΤΕΛ Αττικής Μαυροµµαταίων στην Αθήνα Από ΚΤΕΛ Λιοσίων προς Οµόνοια.

Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ ΚΤΕΛ Λιοσίων ή στο ΚΤΕΛ Κηφισού. Πεδίο του Άρεως ΚΤΕΛ Αττικής Μαυροµµαταίων στην Αθήνα Από ΚΤΕΛ Λιοσίων προς Οµόνοια. Στόχος σου, είναι να φτάσεις στον Κατασκηνωτικό και εκπαιδευτικό Κέντρο «Τα Κονάκια», του Σώµατος Ελληνικού Οδηγισµού στην Αγία Μαρίνα Νέας Μάκρης Αττικής Εάν έχεις έρθει µε ΚΤΕΛ από τον τόπο σου, θα βρίσκεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη

ΘΕΜΑ: «Προτάσεις για την Τουριστική Ανάπτυξη και προβολή της Τοπικής Κοινότητας Στράτου» Κύρια πύλη δευτερεύουσα πύλη πύλη Ακρόπολης Παραποτάμια πύλη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Στράτος 29-12 - 2011 ΝΟΜΟΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ Αριθμ. Πρωτ.: ΔΗΜΟΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΣΤΡΑΤΟY ΠΛΗΡ: Πατσέας Αναστάσιος ΤΗΛ: 6978558904 Π Ρ Ο Σ Κο Αντιδήμαρχο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας.

Το Νησάκι βρίσκεται στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας και μόλις 25χλμ από την πόλη της Κέρκυρας. Το Νησάκι είναι άλλο ένα ήσυχο και γραφικό χωριό στη βορειοανατολική ακτή της Κέρκυρας. Στο παρελθόν, σύμφωνα με τους παλιούς χωρικούς, το Νησάκι ήταν ένα μικρό βραχώδες νησί, το οποίο ενώθηκε με την στεριά

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας.

Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Ο Αρκάς ή Αρκάδας ήταν πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας, επώνυμος ήρωας της Αρκαδίας, γενάρχης των Αρκάδων και 3ος μυθικός βασιλιάς της Αρκαδίας. Κατά τον Παυσανία, ήταν γιος και διάδοχος του Νύκτιμου,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ & ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΒΕΡΟΙΑ ΝΑΟΥΣΑ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ

4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ & ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ ΒΕΡΟΙΑ ΝΑΟΥΣΑ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ ΑΘ ΜΩΡΑΙΤΗΣ Ο.Ε. TOURIST AND TRAVEL AGENCY ΠΑΤΡΩΝ 19 ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΤΗΛ. : 27410 28588 FAX: 27410 25073 e mail: moraitis.kor@hotmail.com 4 ΗΜΕΡΗ ΕΚΔΡΟΜΗ ΑΠΟ 12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΕΩΣ 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΧΡΙΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ)

ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) ΠΕΤΡΑ - ΚΟΙΛΑΔΑ ΛΙΓΩΝΑ (ΥΔΡΟΜΥΛΟΙ) - ΑΓ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ (ΜΟΝΑΣΤΗΡΕΛΙΑ) - ΒΑΦΕΙΟΣ - ΠΕΤΡΙ ΑΧΙΛΛΕΙΟΠΗΓΑΔΑ - ΠΕΤΡΑ) 1. ΠΕΤΡΑ (ΟΤΕ). Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι διάσχισης

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Β 2

Από τα παιδιά της Β 2 Από τα παιδιά της Β 2 Γιαλούσα Η Γιαλούσα βρίσκεται στην Καρπασία. Είναι κοντά στο Μοναστήρι του Αποστόλου Ανδρέα. Το χωριό οφείλει το όνομα του στη θέση του, που είναι δίπλα από τη θάλασσα. Οι κάτοικοι

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες;

Μετεωρολογία. Αν σήμερα στις 12 τα μεσάνυχτα βρέχει, ποια είναι η πιθανότητα να έχει λιακάδα μετά από 72 ώρες; Ονόματα Η μητέρα της Άννας έχει άλλους τρεις μεγαλύτερους γιους. Επειδή έχει πάθος με τα χρήματα, τους έχει βαφτίσει ως εξής: Τον μεγάλο της γιο "Πενηνταράκη", τον μεσαίο "Εικοσαράκη" και τον μικρότερο

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 20 Απρίλιος 2010 12:46 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 11 Νοέμβριος 2011 12:31

Συντάχθηκε απο τον/την Administrator Τρίτη, 20 Απρίλιος 2010 12:46 - Τελευταία Ενημέρωση Παρασκευή, 11 Νοέμβριος 2011 12:31 Ο Απολλώνιος ο Ρόδιος (Δ 260 κ.ε.) γράφει ότι πριν ακόμη υπάρξουν όλα τα άστρα και η σελήνη στον ουρανό ούτε και ακουγόταν το ιερό γένος των Δαναών, υπήρχον μόνο οι Αρκάδες. Ακόμα και αν θεωρήσουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας

Ο τόπος µας. Το σχολείο µας. Πολιτισµός. Η τάξη µας Ο τόπος µας Το σχολείο µας Πολιτισµός Η τάξη µας Ο ΤΟΠΟΣ ΜΑΣ Ανάµεσα στις ακτές του νοµού Μαγνησίας και τη Σκόπελο και απέναντι από το Πήλιο, βρίσκεται η Σκιάθος, ένα νησί µε έκταση 48 τετραγωνικά χιλιόµετρα.

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής

ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ. 1. ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) Αρχή διαδρομής ΜΟΛΥΒΟΣ (Αλώνια) - ΒΑΦΕΙΟΣ ΣΤΥΨΗ ΠΕΤΡΙ ΠΕΤΡΑ ΜΟΛΥΒΟΣ 1. ΜΟΛΥΒΟΣ ("Αλώνια") Αρχή διαδρομής Το σημείο έναρξης ή λήξης της διαδρομής. Η διαδρομή είναι κυκλική με μήκος 24.340 μέτρα, επομένως το σύνολο της

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

31/10-1/11/15 2 ΗΜΕΡΕΣ ΓΥΡΟΣ ΠΗΛΙΟΥ-ΒΟΛΟΣ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΕ ΒΟΥΝΟ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΑΚΡΥΝΙΤΣΑ-ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΤΣΑΓΚΑΡΑΔΑ-ΑΓ.ΙΩΑΝΝΗΣ-ΚΑΛΑ ΝΕΡΑ

31/10-1/11/15 2 ΗΜΕΡΕΣ ΓΥΡΟΣ ΠΗΛΙΟΥ-ΒΟΛΟΣ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΕ ΒΟΥΝΟ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΑΚΡΥΝΙΤΣΑ-ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΤΣΑΓΚΑΡΑΔΑ-ΑΓ.ΙΩΑΝΝΗΣ-ΚΑΛΑ ΝΕΡΑ Εκδρομές Νοεμβρίου 31/10-1/11/15 2 ΗΜΕΡΕΣ ΓΥΡΟΣ ΠΗΛΙΟΥ-ΒΟΛΟΣ ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΕ ΒΟΥΝΟ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΑ ΜΑΚΡΥΝΙΤΣΑ-ΠΟΡΤΑΡΙΑ ΤΣΑΓΚΑΡΑΔΑ-ΑΓ.ΙΩΑΝΝΗΣ-ΚΑΛΑ ΝΕΡΑ Μόνο 60 με ημιδιατροφή!! ΣΑΒΒΑΤΟ: Αναχώρηση 07.30µ.απο ΠΕΙΡΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009

ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2008-2009 Μάθημα: ΕΛΛΗΝΙΚΑ Επίπεδο: 1 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία

Διαβάστε περισσότερα

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο

Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο Η Λίνδος απέχει 50 χλμ. νότια από την πόλη της Ρόδου. Ο οικισμός διατηρεί το χρώμα και την ατμόσφαιρα μιας άλλης εποχής. Κυρίαρχο στοιχείο ο ρομαντισμός, που καταλαμβάνει τον επισκέπτη, μόλις φθάσει στο

Διαβάστε περισσότερα

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >>

<< ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΩΦΕΛΕΙΕΣ >> 1 Ο ΕΠΑΛ ΝΑΥΠΛΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2014 : > ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΜΥΚΗΝΩΝ Από τους πιο σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα. Χτισμένη πάνω

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014)

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΙΑ ΡΟΜΗΣ ΠΑΡΑΝΕΣΤΙΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ 2014 (PARANESTI PATH 2014) 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 µ, 240+ 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδροµικού σταθµού Παρανεστίου στις 07:00 πµ του Σαββάτου

Διαβάστε περισσότερα

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό

5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό 5ήµερη προσκυνηµατική εκδροµή στην Αµοργό Η Αµοργός, το νησί του ''Απέραντου Γαλάζιου'', βρίσκεται στο νοτιοανατολικό άκρο των Κυκλάδων, σε απόσταση 136 ναυτικών µιλίων από τον Πειραιά. Είναι µακρόστενο

Διαβάστε περισσότερα

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013

Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 Α Κύκλος: 1 14 Ιουλίου 2013 ΔΕΥΤΕΡΑ, 1 Ιουλίου Άφιξη στο ξενοδοχείο Ιλισός και τακτοποίηση στα δωμάτια 17:30 Κέρασμα και συνάντηση με τους υπεύθυνους των Θερινών Σχολείων 20:30-23:00 ΤΡΙΤΗ, 2 Ιουλίου 09:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ Ε.ΚΟ.Γ.Ι. 2012 Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος Αγαπητοί συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ

Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η ΒΑΣΙΛΙΚΗ «ΑΓ. ΣΟΦΙΑ» Η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ Η σημερινή βασιλική «Αγ. Σοφία» βρίσκεται στο κέντρο της κύριας νεκρόπολης της αρχαίας πόλης Σέρντικα. Σ αυτή την περιοχή έχουν ανακαλυφθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ

ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΛΑΜΠΑΚΑ-ΜΕΤΕΩΡΑ ΜΕΤΕΩΡΑ Στο δρόµο Τρικάλων- Καλαµπάκας, 3 χιλιόµετρα πριν από ταμετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά του οποίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ

ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Πρεσβυτέρου ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Ι. ΣΚΟΠΙΑΝΟΥ Αρχιερατικού Επιτρόπου Καναλίων ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΥΠΑΠΑΝΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΒΕΝΕΤΟΥ Γνωριμία με την ιστορική, θρησκευτική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή του τόπου αυτού ΒΕΝΕΤΟ 2013

Διαβάστε περισσότερα

Κινηματόγραφος, φαρμακείο, ταχυδρομείο, μανάβικο, τράπεζα, βιλιοπωλείο, μουσείο, περίπτερο, φούρνος

Κινηματόγραφος, φαρμακείο, ταχυδρομείο, μανάβικο, τράπεζα, βιλιοπωλείο, μουσείο, περίπτερο, φούρνος 1. Πού πρέπει να πάς; a. Αν θέλεις να αγοράσεις φρούτα; b. Αν θέλεις να στείλεις ένα γράμμα; c. Αν θέλεις να αγοράσεις μια εφημερίδα; d. Αν θέλεις να αγοράσεις ψωμί; e. Αν πρέπει να αγοράσεις φάρμακα;

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΟΡΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΜ ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΑΡΥΕΣ Απόσταση: 19 km Διάρκεια: 7 8 ώρες The Friends of Mount Athos, 2007 2014. All rights reserved. Version 1.1 ΠΡΟΣΟΧΗ: Μεγάλο τμήμα της διαδρομής

Διαβάστε περισσότερα

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998

E N O T H T A YΠOMNHMA. Οδηγοί του κόσμου, Τα ελληνικά νησιά, εκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα, 1998 0-0086_D3_GLOSSA_TEYXOS C GLOSSA 2/9/2 0:6 AM Page 78 6 Η Ρόδος Η Ρόδος είναι το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκα - νήσων. Δίκαια την αποκαλούν το μαργαριτάρι της Μεσογείου. Οι σπάνιες ομορφιές της ξεδιπλώ νο

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά σε Ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε3 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ε ΞΟΡΜΗΣΗ Μ ΑΙΝΑΛΟ ΣΤΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2013 Α.Δ.Σ.

Ε ΞΟΡΜΗΣΗ Μ ΑΙΝΑΛΟ ΣΤΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2013 Α.Δ.Σ. ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2013 Α.Δ.Σ. ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 1 3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 Α.Δ.Σ. Ε ΞΟΡΜΗΣΗ ΣΤΟ Μ ΑΙΝΑΛΟ Αγαπητοίγονείςκαιμαθητές, ΤοΑνοιχτόΔημιουργικόΣχολείο(ΑΔΣ),ξεκινάτιςεξορμήσειςτου για τη σχολική χρονιά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

attica mag Πάνω από όλα ο άνθρωπος και οι ανάγκες του περιοδική έκδοση της Attica Bank S.A. Τε ύ χ ο ς 0 7 - Ι α ν ο υ ά ρ ι ο ς 2 0 1 2

attica mag Πάνω από όλα ο άνθρωπος και οι ανάγκες του περιοδική έκδοση της Attica Bank S.A. Τε ύ χ ο ς 0 7 - Ι α ν ο υ ά ρ ι ο ς 2 0 1 2 Τε ύ χ ο ς 0 7 - Ι α ν ο υ ά ρ ι ο ς 2 0 1 2 attica mag περιοδική έκδοση της Attica Bank S.A. 2012 Πάνω από όλα ο άνθρωπος και οι ανάγκες του attica mag ταξιδεύοντας Τα άτια της δυτικής

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα

ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ: Περιπατητικές διαδρομές στο Νέστο, τη Βιστωνίδα και την Ισμαρίδα 10005334, Λέξεις:958 Συντάκτης:Γιούλτση Π. Επείγον:5 Κατηγορία:Εσωτερικό Είδος:Ειδικό θέμα-ανάλυση Θέματα:Περιβάλλον, Ταξίδια και διαδρομές Θεσσαλονίκη (Ελλάδα), 31/05/2011 10:12 (ΑΠΕ-ΜΠΕ) ΕΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού)

Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Θέµατα Καγκουρό 2010 Επίπεδο: 1 (για µαθητές της Γ' και ' τάξης ηµοτικού) Ερωτήσεις 3 πόντων: 1) Η γάτα θέλει να πάει στο γάλα και το ποντίκι στο τυρί, ακολουθώντας τους δρόµους του κήπου. Οι διαδροµές

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ NATURE TRAIL 2013 1. ΠΑΡΑΝΕΣΤΙ ΘΟΛΟΣ - PORCEL (5.539 μ, 240+, 135-) Εκκίνηση από την πλατεία του σιδηροδρομικού σταθμού Παρανεστίου στις 07:00πμ του Σαββάτου 26 Οκτωβρίου. Η αρχή της

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα

Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Η πριγκίπισσα με τη χαρτοσακούλα Ρόμπερτ Μανσκ Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Κάποτε υπήρχε μια όμορφη πριγκίπισσα που ονομαζόταν Ελισάβετ Ζούσε σε ένα κάστρο και είχε ακριβά ρούχα πριγκίπισσας Επρόκειτο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΑΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ

ΓΙΑΤΙ ΑΣΧΟΛΗΘΗΚΑΜΕ ΜΕ ΤΗΝ ΥΦΑΝΤΙΚΗ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΜΥΡΙΝΑΣ ΛΗΜΝΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: «ΥΦΑΝΤΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΥΦΑΝΤΙΚΗΣ» ΣΧΟΛ ΕΤΟΣ 2006-07 καθηγήτριες: Ολυμπία Μανουσογαννάκη ΠΕ 04 συντονίστρια

Διαβάστε περισσότερα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Κατάπιε όλα τα φύτα Και έχει μείνει ερημια Δεν νομίζω τώρα ποιά Πώς τον γλιτώνει τον καύγα Ήρθαν οι δασονόμοι με τα Όπλα και τα σπαθιά Τρέχει τώρα να ξεφύγει

Διαβάστε περισσότερα

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ

ψ Ρ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ -N^ ->5^ **' ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ ψ Ρ ' '.'."» *?' Ρ -N^ ->5^ ι"*** **' "HSf % ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΣΗΜΙΝΑ ΛΕΟΝΤΗ Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ.

Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ. Πανεπιστήμιο Κύπρου Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος Πρόγραμμα Αρχιτεκτονικής ΠΕΡΑ ΟΡΕΙΝΗΣ Βασιλένα Πετκόβα ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Το χωριό βρίσκεται σε απόσταση

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

Ανήκεις σε μια οικογένεια που ασχολείται με το ξύλο δεκαετίες τώρα. Πότε, πώς και από ποιους ξεκίνησαν όλα;

Ανήκεις σε μια οικογένεια που ασχολείται με το ξύλο δεκαετίες τώρα. Πότε, πώς και από ποιους ξεκίνησαν όλα; must «epixilon» Δημιουργικά ανήσυχος, με συνέπεια και υπευθυνότητα παράγει ξύλινα κομψοτεχνήματα Aν και μόλις 30 χρονών, ο Βίκτωρας Ταλιαδούρος μετρά ήδη πολλά χρόνια στο χώρο του επίπλου, το οποίο υπηρετεί

Διαβάστε περισσότερα

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ:

F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ F ΣΥΜΠΛΗΡΩΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΑ ή ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΗΜΕΙΩΣΤΕ ΣΤΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΑΚΙΑ þ: ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΕΠΤΗ ΠΟΥ ΡΩΤΕΙΤΑΙ: -ΦΥΛΟ: ΑΡΣΕΝΙΚΟq, ΘΗΛΥΚΟ q -

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης

Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Θα χορηγηθούν Mόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος: Χ. Παπαφράγκος Αντιπρόεδρος: Ε. Σκληρός Γραμματέας/Ταμίας: Α. Σωτηρόπουλος Μέλη: Φ. Καρακώστας Σ. Σκούρτης Πρόλογος

Διαβάστε περισσότερα