Διαλύτες Απόβλητα στο Εργαστήριο: Απόρριψη ή/και

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Διαλύτες Απόβλητα στο Εργαστήριο: Απόρριψη ή/και"

Transcript

1 Διαλύτες Απόβλητα στο Εργαστήριο: Απόρριψη ή/και ανακύκλωση Εισαγωγή Στο πλαίσιο της Βιωσιμότητας του Πειραματικής Οργανικής Χημείας (ΝΟΡ) η αποφυγή ή η ελάττωση των αποβλήτων παραμένει ένας σπουδαίος εκπαιδευτικός στόχος. Φυσικά, αυτό ισχύει επίσης και στην χρήση των διαλυτών. Μια προσέγγιση για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι η εύρεση συνθέσεων που δεν χρειάζονται διαλύτες. Αυτό δεν σημαίνει αυτόματα ότι η προσέγγιση αυτή είναι περισσότερο φιλική προς το περιβάλλον, επειδή άλλοι παράγοντες όπως η επεξεργασία, οι αποδόσεις και η προσφορά ενέργειας παίζουν επίσης ένα σημαντικό ρόλο. Σε πολλές περιπτώσεις δεν μπορεί κάποιος να αποφύγει τους διαλύτες, όμως τότε θα πρέπει να μειωθεί ο αριθμός των διαφορετικών διαλυτών. Πέραν τούτου θα πρέπει να χρησιμοποιούνται διαλύτες φιλικοί στο περιβάλλον. Στοχεύοντας σε μερικούς διαλύτες είναι ευκολότερο να συλλεγούν χωριστά και να ανακυκλωθούν. Αυτό είναι ένα σημαντικό μέτρο στη μείωση του όγκου των διαλυτών που καταναλώνονται. Για την αποτελεσματική ανακύκλωση των διαλυτών με κλασματική απόσταξη μέσω στήλης πρέπει να συλλέγονται ειδικοί τύποι διαλυτών οι οποίοι να έχουν επαρκώς προκαθαριστεί. Αυτό είναι ένα σημαντικό προαπαιτούμενο που εγγυάται υψηλής ποιότητας από ανακυκλούμενους διαλύτες, και με τον τρόπο αυτό αποδεκτούς από τον χρήστη. Παρ όλες τις προσπάθειες όμως θα υπάρχει πάντα ένα μη ανακυκλούμενο υπόλειμμα όπως π.χ. το υπόλειμμα απόσταξης. Αυτοί οι τύποι των αποβλήτων πρέπει να αποκομίζονται σαν χρησιμοποιημένοι διαλύτες που περιέχουν ή είναι ελεύθεροι αλογόνου ή σαν μίγματα διαλυτών μέσω μιας ενδιάμεσης αποθήκης (interim store)του πανεπιστημίου. Σε εμπορικούς και βιομηχανικούς χώρους οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες πρέπει να ανακυκλώνονται για επαναχρησιμοποίηση. Οι χρήστες υποχρεώνονται από το νόμο για την συλλογή των χρησιμοποιημένων διαλυτών χωριστά σύμφωνα με τα κύρια συστατικά τους οι 1

2 οποίοι πρέπει να επαναχρησιμοποιηθούν εάν αυτό είναι εμπορικά επικερδές και υπάρχει αγορά για τα ανακυκλούμενα προϊόντα. Οι γενικοί όροι της ανακύκλωσης των διαλυτών είναι διαφορετικοί μεταξύ της χημικής βιομηχανίας και των εργαστηρίων έρευνας και εκπαίδευσης στα πανεπιστήμια. Στην βιομηχανία απαντά σε μεγάλους όγκους ένας σχετικά χαμηλός αριθμός από διαφορετικούς διαλύτες. Για το λόγο αυτό είναι συχνά επικερδής η εσωτερική επεξεργασία ή η εξωτερική ανακύκλωση. Η «θερμική επαναχρησιμοποίηση» επιτρέπεται μόνο όταν για διαφόρους λόγους, δεν είναι δυνατή η επαναχρησιμοποίησή τους. Σχετικά με την απόρριψη θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των διαλυτών που περιέχουν αλογόνα ή είναι ελεύθεροι αλογόνων. Οι χρησιμοποιημένοι οργανικοί διαλύτες αποτελούνται κυρίως από διάφορα συστατικά. Η ταξινόμησή τους θα γίνει με βάση τα κύρια συστατικά. Εάν δεν είναι δυνατή η ταυτοποίησή τους σε ένα συγκεκριμένο διαλύτη απόβλητο, ολόκληρη η ποσότητα θα ταξινομηθεί σαν «διαλύτης μίγμα». Οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες που προέρχονται από ερευνητικά και πανεπιστημιακά εκπαιδευτικά εργαστήρια είναι πολύ λιγότεροι, συγκρινόμενοι με χώρους εμπορικών εφαρμογών. Επειδή συνήθως αποτελούνται από πολύπλοκα μίγματα δεν ανακυκλώνονται αλλά αποκομίζονται όπως παλιά. Εν τούτοις με μια αποτελεσματικά χωριστή συλλογή των χρησιμοποιημένων διαλυτών είναι δυνατόν να γίνει μια επικερδής ανακύκλωση με επανακάθαρση, όπου η ποιότητα των ανακυκλωμένων διαλυτών συχνά φθάνει εκείνη των αχρησιμοποίητων προϊόντων. Ειδικότερα στα εκπαιδευτικά εργαστηριακά μαθήματα για τη βιώσιμη χημεία των πανεπιστημίων η ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση των χρησιμοποιημένων διαλυτών δεν πρέπει να γίνεται μόνο για εμπορικούς αλλά επίσης και για διδακτικούς λόγους. Οι εμπειρίες που αποκομίζονται από την αρχή των χημικών σπουδών στην ανακύκλωση και απόρριψη των αποβλήτων σε εργαστηριακή κλίμακα επιτρέπει στους απόφοιτους χημικούς να εφαρμόσουν τις αρχές της «Πράσινης Χημείας» αργότερα στην επαγγελματική τους ζωή σε επίπεδο παραγωγής. 2

3 Στις επόμενες παραγράφους περιγράφονται λεπτομερέστερα οι διαλύτες και τα μίγματα τους πως απαντούν στην πράξη στα συνθετικά εργαστηριακά μαθήματα και κατά την εκτέλεση των αναλύσεων. Περιγραφή των χρησιμοποιημένων διαλυτών και των μιγμάτων διαλυτών Διαλύτες και μίγματα διαλυτών που περιέχουν αλογόνο Οι διαλύτες που περιέχουν αλογόνο περιγράφονται συντομογραφικά σαν: CFC (χλωριωμένοι, φθοριωμένοι υδρογονάνθρακες) CHC (χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες) HHC (αλογονωμένοι υδρογονάνθρακες) Αυτές οι ενώσεις είναι συνήθως βλαβερές ή τοξικές και επικίνδυνες στα επιφανειακά ύδατα ή/και στην ατμόσφαιρα. Σαν ουσίες επικίνδυνες για το νερό δεν πρέπει ποτέ να αναμιγνύονται με τα απόβλητα νερά. Εξ αιτίας των βλαβερών ιδιοτήτων τους υπάρχουν πολλοί νόμοι και επίπεδα ελέγχου για τις ουσίες αυτές (π.χ. η Γερμανική Οδηγία HKWAbfV που αφορά την απόρριψη των χρησιμοποιημένων αλογονωμένων διαλυτών, BGB1. 1,1918, 23 Οκτωβρίου 1989 ). Για το λόγο αυτό πρέπει να μη χρησιμοποιούνται οι HHC για καθαρισμό και απολίπανση, εάν υπάρχουν διαθέσιμα υποκατάστατα λιγότερο βλαβερά. Τετραχλωρομεθάνιο (τετραχλωράνθρακας) απαγορεύτηκε σαν διαλύτης από το Μετά την Οδηγία Απαγόρευσης του Χάλον (εμπορική οναμασία για αλογονωμένα αλκάνια) (Halon-Prohibition-Ordinance) δεν εγκρίνεται πλέον η χρήση των πλήρως αλογονωμένων CFCs σαν ψυκτικών ουσιών σε μεγάλης κλίμακας μονάδες και σαν αντιδραστήρια καθαρισμού ή διαλύτες. Ελεύθεροι αλογόνου διαλύτες και μίγματα διαλυτών Οι κοινοί ελεύθεροι αλογόνου διαλύτες μπορούν να υποδιαιρεθούν στις ακόλουθες ομάδες: Αλειφατικοί και αλεικυκλικοί υδρογονάνθρακες, 3

4 Αρωματικοί υδρογονάνθρακες, Αλκοόλες, Κετόνες, Εστέρες, Αιθέρες, και Γλυκολικοί αιθέρες. Εκτός από αυτούς τους καθαρούς διαλύτες και τα αναπόφευκτα μίγματα τους που προέρχονται από την συνθετική χημεία, υπάρχουν επίσης ειδικά μίγματα διαλυτών για τεχνικές εφαρμογές, όπως παράγωγα αραιώσεως χρωμάτων, ρητινών, μετάλλων κλπ. Οι ελεύθεροι αλογόνου διαλύτες μπορεί να είναι επίσης επικίνδυνοι. Συνήθως είναι (ιδιαίτερα) εύφλεκτοι. Μερικοί από αυτούς είναι βλαβεροί ή τοξικοί. Εάν έχουν την τάση να επηρεάζουν τις φυσικές, χημικές και βιολογικές ιδιότητες του νερού (όπως είναι συνήθως οι περιπτώσεις των αρωματικών υδρογονανθράκων και διαφόρων αιθέρων) ταξινομούνται σαν βλαβερά στο νερό και δεν πρέπει να μπαίνουν στο απόβλητο νερό, όπως ισχύει και για τους περιέχοντες αλογόνο διαλύτες. Ανακυκλούμενα υλικά των χρησιμοποιημένων διαλυτών Μετά από νομικές εξειδικεύσεις οι ανακυκλούμενοι διαλύτες συνήθως δεν ταξινομούνται σαν απόβλητα και θα υπαχθούν στις ρυθμίσεις για τα ανακυκλούμενα υλικά. Γενικά ο χρήστης επικινδύνων ουσιών υποχρεώνεται να συλλέγει τα ανακυκλούμενα υλικά χωριστά όπως τους διαλύτες, να τα αναγεννά (π.χ με ανακάθαρση) και να τα επαναχρησιμοποιεί. Η ανακύκλωση των υλικών σε αντίθεση με την απόκομιδή έχει την υψηλότερη προτεραιότητα όταν Είναι τεχνικά δυνατή, Το κόστος της ανακύκλωσης είναι αποδεκτό συγκρινόμενο με το κόστος της αποκομιδής, Υπάρχει αγορά για τα ανακυκλωμένα προϊόντα. 4

5 Η αναγκαιότητα της ανακύκλωσης είναι προφανής τουλάχιστον για ουσίες όπως οι αλογονωμένοι υδρογονάνθρακες οι οποίοι είναι επικίνδυνοι για την υγεία και το περιβάλλον. Οι οργανικοί διαλύτες μπορούν συνήθως εύκολα να ανακυκλωθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν σε συνθέσεις. Οι διαλύτες που συλλέγονται χωριστά μπορούν να ανακυκλωθούν με απόσταξη ακόμη και αν περιέχουν ουσίες με διαφορετικά σημεία ζέσεως. Με αυτό τον τρόπο μπορούν να αναγεννηθούν ακόμη και μίγματα νερού-διαλύτη. Πρακτικά πάρα πολλοί διαλύτες οι οποίοι χρησιμοποιούνται συνήθως σε μεγάλους όγκους, και είναι ακριβοί μπορούν να ανακυκλωθούν με απόσταξη (π.χ. μεθανόλη, αιθανόλη, ακετόνη, ακετονιτρίλιο, ξυλόλιο και όλοι οι αλογονωμένοι υδρογονάνθρακες). Κεντρική ή αποκεντρωμένη μονάδα ανακύκλωση διαλυτών? Οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες μπορεί να ανακυκλωθούν σε μια κεντρική μονάδα ή αποκεντρωμένα στον χώρο της χρησιμοποίησής τους. Η αποκεντρωμένη ανακύκλωση είναι συνήθως ευνοϊκή επειδή στην περίπτωση της κεντρικής μονάδας ανακύκλωσης υπάρχουν μερικά προβλήματα όπως η μη καθορισμένη συλλογή ενός τύπου διαλύτη που οφείλεται σε αναμίξεις από τα δοχεία συλλογής. Οι προσμίξεις των διαλυτών ακόμη και με μικρές ποσότητες ξένων ουσιών κάνουν μερικές φορές την εργασία ανακύκλωσης δύσκολη. Έτσι η αποκεντρωμένη ανακύκλωση στο αρχικό χώρο χρήσης τους πρέπει να είναι πιο ευνοϊκή. Ένας προκαταρκτικός καθαρισμός είναι εφικτός μόνο με τη χρήση του περιστρεφόμενου εξατμιστή. Τα επόμενα στάδια της απόσταξης μέσω στήλης μπορεί τότε να είναι ευκολότερα. Εάν δεν υπάρχει κατάλληλος εξοπλισμός ανακύκλωσης στο ίδιο μέρος οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες συλλέγονται σε μια κεντρική μονάδα. Πρέπει να τονιστεί πάλι ότι τη μεγαλύτερη σπουδαιότητα για την ανακύκλωση έχει η ξεχωριστή για κάθε διαλύτη συλλογή. Για να υποστηριχτεί η χωριστή συλλογή οι όγκοι των δοχείων πρέπει να περιορίζονται στα 5-10 λίτρα. Ελαττώνοντας τον αριθμό των διαδικασιών πλήρωσης μειώνεται επίσης και η πιθανότητα ανάμιξης των διαλυτών. Μετά την κάθαρση μέσω απόσταξης με στήλη σε μια 5

6 κεντρική μονάδα οι ανακυκλούμενοι διαλύτες μπορούν να δοθούν πίσω στον χρήστη ή να χρησιμοποιηθούν για άλλες ερευνητικές ανάγκες. Μια σημαντική προϋπόθεση για την ανακύκλωση των διαλυτών είναι η ποιότητα τους μετά τον καθαρισμό. Πρέπει να καλύπτει τις απαιτήσεις του χρήστη που θα τους δεχτεί. Πώς μπορεί η ανακύκλωση των διαλυτών να εφαρμοστεί πρακτικά στα πανεπιστήμια? Η ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση των χρησιμοποιημένων διαλυτών σε ερευνητικά και εκπαιδευτικά εργαστήρια είναι συνήθως δυνατή και αποδεκτή. Οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες απαρτίζουν το κύριο κλάσμα των αποβλήτων στα χημικά εργαστήρια έρευνας και εκπαίδευσης. Επειδή η χωριστή συλλογή των επικίνδυνων αποβλήτων ρυθμίζεται από την Οδηγία των Επικίνδυνων Ουσιών (GefStoffV) οι συλλεγέντες διαλύτες μπορούν να ανακυκλωθούν αποκεντρωμένα σε επίπεδο ινστιτούτου. Έτσι τα εργαστηριακά μαθήματα μπορούν να σχεδιαστούν στη βάση ενός βιώσιμου τρόπου. Ενσωμάτωση της ανακύκλωσης διαλυτών στα εργαστηριακά μαθήματα χημείας. Η συμμετοχή των φοιτητών σε διάφορα στάδια του καθαρισμού των διαλυτών είναι χρήσιμη για το λόγο ότι θα τους ευαισθητοποιήσει για μια ασφαλή και περιβαλλοντικά αποδεκτή ανακύκλωση. Μπορούν να μάθουν τους τρόπους συλλογής και επαναχρησιμοποίησης των διαλυτών. Ταυτόχρονα θα συνειδητοποιήσουν ποιές προσπάθειες πρέπει να γίνουν σε επίπεδο εργασίας, τεχνικής και την απαιτούμενη ενέργεια που απαιτείται στα διάφορα στάδια της ανακύκλωσης. Ένα πρόσθετο κέρδος στην πράξη θα μπορούσε να είναι να λύθούν τα προβλήματα της αποδοχής των ανακυκλωμένων υλικών. 6

7 Η αρχή των λίγων τύπων διαλυτών σαν βάση για την ανακύκλωση διαλυτών στην πράξη Μια θεμελιώδης αρχή για το εφικτό της ανακύκλωσης των διαλυτών είναι η μείωση της ποικιλίας των διαλυτών που χρησιμοποιούνται. Μέσα στο πλαίσιο μιας βιώσιμης εργαστηριακής άσκησης στην οργανική χημεία πρέπει να ελεγχθεί εάν μπορεί να μειωθεί ο μεγάλος αριθμός των διαλυτών που εφαρμόζεται συνήθως. Η χρήση 5-7 διαφορετικών διαλυτών για όλα τα πειράματα μπορεί να κάνει ευκολότερη την ξεχωριστή συλλογή και ανακύκλωσή τους. Τα κριτήρια επιλογής των χρησιμοποιούμενων διαλυτών είναι η γενικότητα της εφαρμογής τους, η πολικότητα, η τοξικότητα, η τιμή και θέματα ασφάλειας κατά την χρήση τους, όπως η ευφλεξιμότητα, το σημείο ανάφλεξης κλπ. Οι αρωματικοί υδρογονάνθρακες όπως το βενζόλιο και το τολουόλιο μπορεί να αποκλειστούν εύκολα. Στην περίπτωση των αλογονωμένων διαλυτών η χρήση του τετραχλωράνθρακα έχει απαγορευτεί (δες παραπάνω) το χλωροφόρμιο και το διχλωρομεθάνιο, αν είναι δυνατόν, πρέπει να υποκατασταθούν από άλλους κατάλληλους διαλύτες. Για την επιλογή των κατάλληλων διαλυτών ενδιαφέρουν οι ακόλουθες ιδιότητες: Η πλήρους έκτασης διαλυτότητα πρέπει να ικανοποιείται από ένα μικρό αριθμό μη υδατικών διαλυτών. Ο δυνητικός κίνδυνος των διαλυτών πρέπει να είναι μικρός, δηλαδή πρέπει να ταξινομούνται σαν βλαβεροί ή ακόμη σαν λίγο βλαβεροί, σύμφωνα με την Γερμανικό Νόμο- Επικίνδυνων Ουσιών (GefStoffV) και δεν πρέπει να προκαλούν καρκινογένεση ή μεταλλάξεις. Ο χειρισμός των διαλυτών πρέπει να είναι εύκολος και ασφαλής. Η δραστικότητά τους πρέπει να είναι χαμηλή. Πρέπει να έχουν κατάλληλες για ανακύκλωση ιδιότητες, δηλαδή να καθαρίζονται και να ξηραίνονται εύκολα. Να έχουν χαμηλό κόστος προμήθειας και αποκομιδής. 7

8 Οι παρακάτω διαλύτες καλύπτουν σε μεγάλη έκταση τις απαιτήσεις αυτές και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για πολλές αντιδράσεις. Επί του παρόντος έχουν μεγάλη προτεραιότητα χρήσης λόγω του χαμηλού δυνητικά κίνδυνου και της αποφυγής των αλογονωμένων διαλυτών: Οξικός αιθυλεστέρας (πολικός μη πρωτικός ) Ακετόνη (πολικός μη πρωτικός ) Αιθανόλη (πολικός, πρωτικός. Η αιθανόλη είναι κατάλληλο υποκατάστατο για την τοξική μεθανόλη.) Κυκλοεξάνιο (μη πολικός μη πρωτικός. Το κυκλοεξάνιο υποκαθιστά το βενζόλιο και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν αζεοτροπικό συστατικό αντί του τολουολίου στην απομάκρυνση του νερού με απόσταξη. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί αντί του τετραχλωράνθρακα σε αντιδράσεις ελευθέρων ριζών) tert-βουτυλο μεθυλο αιθέρας (μη πολικός μη πρωτικός. Μπορεί να υποκαταστήσει τον διαιθυλαιθέρα σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις εκτός από τις αντιδράσεις Grignard) H χρήση μόνο λίγων διαλυτών είναι δυνατή σχεδόν σε όλα τα πεδία έρευνας και εκπαίδευσης (συνθέσεις, χρωματογραφία, εκχυλίσεις). Η χρήση και άλλων διαλυτών (σε μικρές ποσότητες) πρέπει να περιορίζεται μόνο στις αναγκαίες περιπτώσεις. Ένα παράδειγμα για αυτό είναι η αντίδραση Grignard, η οποία απαιτεί τη χρήση άνυδρων πολικών διαλυτών, όπως για παράδειγμα ο διαιθυλαιθέρας ή το τετραυδροφουράνιο (THF). Aπόψεις για την χωριστή συλλογή των χρησιμοποιημένων διαλυτών για λόγους ανακύκλωσης Για μια αποτελεσματική ανακύκλωση των χρησιμοποιημένων διαλυτών είναι αναγκαίο να συλλέγονται χωριστά σύμφωνα με το είδος τους έτσι ώστε να μειώνονται οι προσπάθειες καθαρισμού, Αν και είναι κατ αρχήν δυνατός ο διαχωρισμός μιγμάτων μερικών συστατικά ( 3) στα επιμέρους ανεξάρτητα συστατικά με χημικές ή/και φυσικές μεθόδους η διαδικασία αυτή είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη και για το λόγο αυτό είναι αντιοικονομική. Η συλλογή κατά 8

9 είδος απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και φροντίδα από το προσωπικό, από ότι η απόρριψη όπως συνηθίζονταν στο παρελθόν. Η χωριστή συλλογή κατά είδος πρέπει να δημιουργεί ποσότητες οι οποίες θα πρέπει να αποτελούνται τουλάχιστον κατά 80 % από ενός τύπου διαλύτη στην προκαταρκτική φάση. Στη συνέχεια της κάθαρσης μπορεί να προκύψουν ποσότητες διαλύτη καλύτερες από %. Με σκοπό να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις αυτές συνιστάται να εφοδιάζονται τα εργαστήρια με χωριστά δοχεία συλλογής για κάθε διαλύτη ή μίγμα διαλυτών (πχ κυκλοεξάνιο/οξικός αιθυλεστέρας). Τα δοχεία αυτά πρέπει να έχουν χωρητικότητα από 3-10 λίτρα και να έχουν σαφή και μόνιμη επισήμανση με εττικέτες ανθεκτικές στους διαλύτες. Η επόμενη εικόνα δείχνει ένα παράδειγμα μιας τέτοιας επισήμανσης στο δοχείο συλλογής. Μεγάλου μεγέθους δοχεία συλλογής είναι ακατάλληλα. Ο όγκος πρέπει να είναι περιορισμένος στα 5 λίτρα. Έτσι περιορίζονται οι απαιτήσεις χώρου για κάθε δοχείο και μπορούν να διευθετηθούν διαφορετικά δοχεία για τους επιμέρους διαλύτες. Εκτός αυτού περιορίζεται επίσης η συνολική ποσότητα των αποθηκευμένων εύφλεκτων διαλυτών στο εργαστήριο. Στην περίπτωση των μεγάλων δοχείων συλλογής απαιτούνται πολλές διαδικασίες πλήρωσης μέχρις ότου γεμίσει το δοχείο. Έτσι αυξάνεται η πιθανότητα της τυχαίας ανάμιξης με ξένους διαλύτες, γεγονός που θα επηρρεάσει την ποιότητα του ανακυκλωμένου διαλύτη. Επίσης τα πολύ μικρά δοχεία είναι ακατάλληλα γιατί θα πρέπει να αδειάζονται πολύ συχνά. 9

10 Κυκλοεξάνιο Αποσταχθείς διαλύτης από εκχύλιση υγρού-υγρού R-Phrases: / S-Phrases: Τοποθεσία: Αίθουσα A, Απαγωγός 2 βλαβερό Ιδιαίτερα εύφλεκτο! Στεγανό κλείσιμο του δοχείου συλλογής! Το πώμα να έχει άθικτο σφράγισμα! Εάν χυθεί κάτι κατά την πλήρωση και τρέξει στα εξωτερικά τοιχώματα του δοχείου βάλτε τη φιάλη στον απαγωγό για να εξατμιστεί Μα μην υπερβεί η πλήρωση το επιτρεπτό επίπεδο (Βλέπε την γραμμή πλήρωσης)! 10

11 Πώς μπορεί να οργανωθεί πρακτικά ηανακύκλωση σε ημερήσια βάση? Η διεξαγωγή της ανακύκλωσης διαλυτών πρέπει να γίνεται συμφωνα με τα ακόλουθα βήματα: Οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες συλλέγονται στα διαφορετικά εργαστηριακού τύπου δοχεία όγκου 5 λίτρων Ο χρήστης ήδη θα πρέπει να έχει αποστάξει τους διαλύτες στον περιστρεφόμενο εξατμιστή πρίν τον μεταφέρει στα δοχεία συλλογής. Οι υδραντλίες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για σχηματισμό κενού. Τα υπολείμματα απόσταξης θα απορριφθούν σαν επικίνδυνα οργανικά απόβλητα. Μετά την πλήρωση τα δοχεία μεταφέρονται στην μονάδα που είναι αρμόδια για την ανακύκλωση των διαλυτών. Η μονάδα αυτή μπορεί να είναι ένα εργαστήριο ανακύκλωσης ή μια μεσαίου μεγέθους αποστακτική μονάδα. Τα δοχεία θα επισημανθούν με μια ενδοεργαστηριακή ετικέτα η οποία θα δίνει πληροφορίες για την προέλευση του διαλύτη (όνομα μεταφορέα, εργαστήριο) με σκοπό την διαμαρτυρία για τις περιπτώσεις ακατάλληλων παρτίδων. Το περιεχόμενο των δοχείων στη συνέχεια θα ελεγθεί με αέρια χρωματογραφία για τη σωστή δήλωση περιεχομένου. Εάν η καθαρότητα είναι πάνω από 90 % η παρτίδα αυτή κατεργάζεται περαιτέρω. Παρτίδες που έχουν παραπάνω από 10 % ακαθαρσίες επιστρέφονται. Στην περίπτωση αυτή συστήνεται να συμβουλεύεται ο ενδιαφερόμενος πως θα μπορεί μελλοντικά να αυξήσει την ποιότητα του διαχωρισμού. Μετά τον έλεγχο οι παρτίδες θα ενωθούν σε μεγαλύτερους όγκους σε ενδιάμεσου μεγέθους αποθηκευτικούς χώρους. Σχηματίζονται δύο ομάδες. Οι ανακυκλώσιμοι διαλύτες θα αναμιχθούν σύμφωνα με τον ιδιαίτερο τύπο τους και θα επεξεργαστούν. Οι άλλοι όντας ιδιαίτερα μολυσμένοι θα αναμιχθούν επίσης αλλά με σκοπό την απόρριψή τους. 11

12 Οι ανακυκλώσιμοι χρησιμοποιημένοι διαλύτες αρχικά θα υποστούν προκαταρκτικό καθαρισμό σε μεγάλου μεγέθους περιστρεφόμενους εξατμιστές. Οι χονδρικές ακαθαρσίες θα παραμείνουν στη αποστακτική συσκευή. Οι προκαθαρισμένοι διαλύτες θα αποσταχθούν στη συνέχεια σε μια ελεγχόμενη από computer καθαρτήρια μονάδα σε τελική ποιότητα τουλάχιστον 98 % η οποία είναι παρόμοια με εκείνη των διατιθεμένων στο εμπόριο διαλυτών. Σε κάποιες περιπτώσεις σχηματίζονται αζεοτροπικά μίγματα τα οποία είναι επίσης κατάλληλα για εργαστηριακές χρήσεις (πχ το μίγμα κυκλοεξανίου/οξικού αιθυλεστέρα για την χρωματογραφία διάβασης πηκτής). Όλα τα υπολείμματα απόσταξης θα απορριφθούν σαν απόβλητα διαλυτών περιέχοντα ελεύθερα αλογόνο σύμφωνα με την περιεκτικότητά τους σε αλογόνο (5 %). Ο έλεγχος της ποιότητας των αποσταγμένων διαλυτών θα γίνει με αέριο χρωματογραφία (GC-FID). Η περιεκτικότητα σε νερό θα προσδιοριστεί με τιτλοδότηση Karl-Fischer. Τα αναλυτικά αποτελέσματα θα συνοδεύουν και θα πιστοποιούν τον διαλύτη με γραπτό πιστοποιητικό. Με το πιστοποιητικό αυτό οι χρήστες θα είναι σε θέση από μόνοι τους να εκτιμούν την καθαρότητα του ανακυκλωμένου διαλύτη. Τα μέτρα ασφαλείας της ποιότητας και η διαφάνεια της όλης διαδικασίας είναι πολύ σημαντική για την αποδοχή των ανακυκλούμενων διαλυτών. Με έναν επιμελημένο σχεδιασμό και οργάνωση μπορεί να επιτευχθεί ανάκτηση της τάξεως μεγαλύτερης του 70 %. Αφού περάσουν τον έλεγχο ποιότητας και επισημανθούν οι αποσταγμένοι διαλύτες θα εμφιαλωθούν σε μεταλλικά δοχεία των 10 λίτρων. Στα δοχεία ασφαλείας αυτά, επειδή είναι ανθεκτικά σε εκρήξεις και θραύσεις, μπορούν να αποθηκευτούν ακόμη και εύφλεκτοι διαλύτες στα εργαστήρια. Το ακόλουθο διάγραμμα δείχνει σχηματικά τα κυριότερα στάδια της διαδικασίας ανακύκλωσης ενός διαλύτη. 12

13 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ/ΜΑΘΗΜΑ Τύποι διαλυτών προκαθαρισμός Δοχεία 5 λίτρων Επισήμανση: Πηγή(Εργαστηρίο) Προμηθευτής (όνομα) > 10% προσμίξεις: άρνηση+συμβουλή ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ 1. οπτικός έλεγχος παρτίδων 2. GC-ανάλυση 3. εξατμιστήρες μεγάλου μεγέθους 4. κάθαρση 5. έλεγχος ποιότητας (GC) Απόρριψη Κακές παρτίδες > 10% ακαθαρσίες Υπολείμματα απόσταξης ΑΠΟΘΗΚΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ Αποθήκευση σε μεταλλικά δοχεια ασφαλείας των 10 L ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ / ΜΑΘΗΜΑ Επαναχρησιμοποίηση του ανακυκλωμένου διαλύτη 13

14 Θερμική Επαναχρησιμοποίηση και Ανάκτηση Ενέργειας από Χρησιμοποιημένους Διαλύτες Μια άλλη προσέγγιση για την επαναχρησιμοποίηση των χρησιμοποιημένων διαλυτών είναι η θερμική επεξεργασία για ανάκτηση ενέργειας. Για την θερμική επαναχρησιμοποίηση των διαλυτών αυτών απαιτούνται οικονομικά συμφέρουσες πρώτες ύλες, σχετικά λιγότερο μολυσμένοι και ελεύθεροι αλογόνου χρησιμοποιημένοι διαλύτες. Για το σκοπό αυτό κατάλληλοι διαλύτες που θα συγκεντρωθούν χωριστά είναι εύφλεκτες ουσίες όπως οι αλκοόλες (μεθανόλη, αιθανόλη, ισοπροπανόλη), κετόνες (ακετόνη), διάφοροι εστέρες, ξυλόλιο, βενζόλιο, τολουόλιο κλπ.οι διαλύτες αυτοί δεν πρέπει να περιέχουν στερεά υλικά ούτε προϊόντα αντίδρασης το οποία μπορεί να επηρεάσουν την διαδικασία αποτέφρωσης. Οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες πρέπει να περιέχουν μικρά ποσά νερού. Πρέπει να τονιστεί αυστηρά ότι αυτοί οι διαλύτες αποτελούνται μόνο από υδρογονάνθρακες και οξυγονούχους διαλύτες (σαν αρχικά συστατικά και μίγματά τους) και δεν πρέπει να περιέχουν ενώσεις με αλογόνα, θείο και άζωτο στο μόριό τους. Κατά την παράδοσή τους στη εταιρία διαχείρισης αποβλήτων θα πρέπει να δηλώνεται εάν είναι δυνατή η χρήση των διαλυτών αυτών για ενεργειακή ανάκτηση. Απόρριψη των χρησιμοποιημένων διαλυτών Στο παρελθόν σε ημερήσια εργαστηριακή πρακτική οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες δεν ανακυκλώνονταν αλλά απορρίπτονταν. Αυτό είναι ακόμη μια συνήθης τακτική σε πολλά ινστιτούτα. Παρ όλες τις προσπάθειες επαναχρησιμοποίησης που εφαρμόζονται θα παραμείνουν τελικά κάποια κλάσματα που θα πρέπει να απορριφθούν σαν επικίνδυνα απόβλητα και να αποτεφρωθούν σε διαπιστευμένες μονάδες. 14

15 Πότε οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες θα απορριφθούν? Απόψεις κατηγοριοποίησης. Έχει ήδη φανεί ότι δεν μπορούν να ανακυκλωθούν επωφελώς τα πολύπλοκα μίγματα διαλυτών. Επιπροσθέτως αν περιέχουν αλογονωμένες ενώσεις δεν είναι δυνατή η θερμική τους αξιοποίηση (ανάκτηση ενέργειας).τα μίγματα των αλογονωμένων υδρογονανθράκων θα απορριφθούν σαν Μίγματα διαλυτών περιέχοντα αλογόνα Εάν τα μίγματα αυτά περιέχουν και νερό θα δηλωθούν σαν μίγματα διαλυτών περιέχοντα αλογόνα Τα ελεύθερα αλογόνου μίγματα που αποτελούνται από διάφορα συστατικά θα δηλωθούν καλύτερα σαν Μίγματα διαλυτών ελεύθερα αλογόνου Πολλοί διαλύτες ελεύθεροι αλογόνου, ειδικότερα οι μεγάλης πολικότητας είναι πλήρως ή μερικώς αναμείξιμοι με νερό. Εάν τα μίγματα αυτά περιέχουν μεγάλα ποσά νερού, τότε δεν είναι επωφελής η απόσταξή τους λόγω των υψηλών ενεργειακών καταναλώσεων. Οι διαλύτες αυτοί θα απορριφθούν σαν Μίγματα νερού-διαλυτών ελεύθερα αλογόνου Τα μίγματα διαλυτών με νερό δεν ορίζονται περαιτέρω με βάση τα συστατικά τους. Είναι όμως σημαντικό για την εταιρία διαχείρισης των αποβλήτων να έχει μια χονδρική ιδέα για το περιεχόμενο νερό στα μίγματα αυτά, επειδή αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει την δυνατότητα διάσπασής τους. Στις περιπτώσεις αυτές είναι χρήσιμη η χονδρική περιγραφή των μιγμάτων όπως «αποτελείται κυρίως από διαλύτες». Συνημμένα προσδιορίζονται τα ακόλουθα σχήματα απόρριψης: Για έναν οργανικό διαλύτη περιεχομένου μέχρι 20 % (αποτελείται κυρίως από νερό) οι πορείες απόρριψης είναι οι ακόλουθες (με θεώρηση των επιπλέον ακαθαρσιών): Υδατικά εργαστηριακά απόβλητα (μόνο στην περίπτωση αναμίξιμων διαλυτών με νερό όπως μεθανόλη, αιθανόλη, ισοπροπανόλη, ακετόνη κλπ) 15

16 Μίγματα νερού διαλυτών ελεύθερα αλογόνου (εάν η περιεκτικότητα των αρωματικών διαλυτών όπως βενζόλιο, τολουόλιο, ξυλόλιο, πυριδίνη κλπ είναι πάνω από 1 %, ή/και των αλογονωμένων υδρογονανθράκων είναι κάτω από 5 %. Μίγματα νερού διαλυτών περιέχοντα αλογόνα (εάν η περιεκτικότητα σε αλογονωμένες ενώσεις είναι πάνω από 5 %). Εάν η περιεκτικότητα σε διαλύτη είναι περίπου % τα μίγματα αυτά θα απορριφθούν σαν : Μίγματα νερού διαλύτη ελεύθερα αλογόνου, ή Μίγματα νερού διαλύτη περιέχοντα αλογόνα εξαρτώμενα από άλλες ακαθαρσίες. Για τους χρησιμοποιημένους διαλύτες με περιεκτικότητα πάνω από 80 % σε διαλύτη προτείνονται οι ακόλουθοι τρόποι απόρριψης: Χρησιμοποιημένοι διαλύτες ελεύθεροι αλογόνου (θα δηλωθούν σύμφωνα με τον τύπο τους. Στις περιπτώσεις αυτές η ανακύκλωση είναι μια επιθυμητή επιλογή) Μίγματα διαλυτών ελεύθεροι αλογόνου, Άλλοι μη αλογονωμένοι διαλύτες. Συλλογή χρησιμοποιημένων διαλυτών με σκοπό την απόρριψη. Τι πρέπει να ληφθεί υπόψη? Οι χρησιμοποιημένοι διαλύτες για απόρριψη πρέπει να ταξινομηθούν σε διάφορες κατηγορίες και να συγκεντρωθούν χωριστά. Απαγορεύεται από το νόμο η σκόπιμη ανάμιξη τους με ξένες ουσίες ή διαλύτες. Υπακούοντας στον κανόνα αυτό είναι σημαντικό να επιβεβαιωθεί η επαγγελματική ασφάλεια στο εργαστήριο επειδή στην αντίθετη περίπτωση οι ουσίες μπορεί να υποστούν επικίνδυνες αντιδράσεις μεταξύ τους. Οι χλωριωμένοι υδρογονάνθρακες μπορεί να αντιδράσουν με κάποιες άλλες ενώσεις με έκρηξη, ειδικότερα με μέταλλα των αλκαλίων και αλκαλικών γαιών, καθώς επίσης με τα οξείδια και τα υδροξείδιά του. Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα 16

17 μπορεί να προκύψει εάν το χλωροφόρμιο αναμιχθεί με ακετόνη γεγονός που οδήγησε σα ατυχήματα στο παρελθόν. Για λόγους ασφάλειας οι ελεύθεροι αλογόνου χρησιμοποιημένοι διαλύτες πρέπει να ελέγχονται αν περιέχουν υπεροξείδια. Οι διάφορες παρτίδες πρέπει να εξουδετερώνονται και να ανάγονται τα υπεροξείδια εάν είναι αναγκαίο. Για την απόρριψη των χρησιμοποιημένων διαλυτών κατάλληλα δοχεία είναι τα πλαστικά κάνιστρα των 5 λίτρων. Πρέπει να είναι από ανθεκτική ποιότητα και να έχουν σαφή επισήμανση. Η χωριστή συγκέντρωση των ελεύθερων αλογόνου και των διαλυτών με αλογόνα θα εξοικονομήσει χρήματα στο ινστιτούτο γιατί η απόρριψη διαλυτών που περιέχουν αλογόνο είναι πολύ πιο δαπανηρή από εκείνη των ελεύθερων αλογόνου διαλυτών. Όταν γεμίσουν τα δοχεία συλλογής (κάνιστρα) θα αποθηκευτούν προσωρινά σε μια ενδιάμεση αποθήκη του πανεπιστημίου σε μεγάλου μεγέθους μεταλλικά βαρέλια ασφαλή σε διαρροές. Μετά την συγκέντρωση μιας επαρκούς ποσότητας τα εργαστηριακά απόβλητα θα τα παραλάβουν για επεξεργασία και αποτέφρωση εξειδικευμένες εταιρίες αποκομιδής. 17

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων

Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Αξιολόγηση και ταξινόμηση των χημικών αποβλήτων Εισαγωγή Η αξιολόγηση των αποβλήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατάλληλη ανακύκλωση ή διάθεσή τους. Αρμόδιος για τον ακριβή προσδιορισμό και την ταξινόμηση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Εργαστήριο

Εισαγωγή στο Εργαστήριο Εισαγωγή στο Εργαστήριο ΒΑΣΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Οι κανόνες εργαστηριακής άσκησης αποβλέπουν στη σωστή λειτουργία του εργαστηρίου και κυρίως εξασφαλίζουν την ασφάλεια των εργαζομένων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΑ 2009/32/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΟΔΗΓΙΑ 2009/32/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 6.6.2009 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 141/3 ΟΔΗΓΙΕΣ ΟΔΗΓΙΑ 2009/32/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 23ης Απριλίου 2009 για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες.

Εισαγωγικά. Σύνταξη, ταξινόμηση και τάξεις οργανικών ενώσεων. Τρόποι γραφής οργανικών ενώσεων. Λειτουργικές ομάδες. ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ - Μάθημα «ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2012-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΩΝ, ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΤΡΙΤΗ 9.00-12.00 (Ι3 - Θεωρία) ΠΕΜΠΤΗ 10.00 12.00 (I3-Θεωρία) ή (Εργαστήρια)

Διαβάστε περισσότερα

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff

2006 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-10 προς µια βάση Schiff 26 Αντίδραση της (R)-(-)καρβόνης µε βενζυλαµίνη παρουσία µοντµοριλλονίτη Κ-1 προς µια βάση Schiff CH 3 O + CH 2 NH 2 Montmorillonit K-1 cyclohexane CH 3 NCH 2 Ph + H 2 O H 3 C CH 2 C 1 H 14 O (15.2) C

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία και απόρριψη των χηµικών αποβλήτων κατά την ηµερήσια εργαστηριακή εργασία

Επεξεργασία και απόρριψη των χηµικών αποβλήτων κατά την ηµερήσια εργαστηριακή εργασία Επεξεργασία και απόρριψη των χηµικών αποβλήτων κατά την ηµερήσια εργαστηριακή εργασία Εισαγωγή Τι είναι απόβλητο? Τα απόβλητα ορίζονται στην Νοµοθετική Πράξη Ανακύκλωση και ιαχείρηση Αποβλήτων (KrW-/AbfG)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (1993/112/EE) TOPINE PLUS Ισχύει από : 01/12/2001 Αντικαθιστά έκδοση από : 1. Ονομασία σκευάσματος και εταιρίας Στοιχεία προϊόντος; Μικροβιοκτόνο-Απολυμαντικό επιφανειών Εμπορική

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα.

3.2 Οξυγόνο. 2-3. Ποιες είναι οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου. Οι φυσικές ιδιότητες του οξυγόνου εμφανίζονται στον παρακάτω πίνακα. 93 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 3.2 Οξυγόνο 2-1. Ποιο είναι το οξυγόνο και πόσο διαδεδομένο είναι στη φύση. Το οξυγόνο είναι αέριο στοιχείο με μοριακό τύπο Ο 2. Είναι το πλέον διαδεδομένο στοιχείο στη

Διαβάστε περισσότερα

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο

4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο 4009 Σύνθεση του αδιπικού οξέος από κυκλοεξένιο C 6 H 10 (82.2) + 4 H H 2 2 H + 4 H 2 (34.0) + sodium tungstate dihydrate + Aliquat 336. Na 2 W 4 2 H 2 (329.9) C 6 H 10 4 C 25 H 54 ClN (404.2) (146.1)

Διαβάστε περισσότερα

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%)

Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Φυσικό αέριο Βιοαέριο Αλκάνια ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Είναι: µίγµα αέριων υδρογονανθράκων µε κύριο συστατικό το µεθάνιο, CH 4 (µέχρι και 90%) Χρησιµοποιείται ως: Καύσιµο Πρώτη ύλη στην πετροχηµική βιοµηχανία Πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες

04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Κεφάλαιο 04-04 σελ. 1 04-04: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Ιδιότητες και διεργασίες Εισαγωγή Γενικά, υπάρχουν πέντε διαφορετικές διεργασίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει κανείς για να παραχθεί χρήσιμη ενέργεια

Διαβάστε περισσότερα

Σύµβολα Επικινδυνότητας

Σύµβολα Επικινδυνότητας Σύµβολα Επικινδυνότητας Με την Οδηγία για τις Επικίνδυνες Ουσίες θεσµοθετήθηκε η χρήση των Συµβόλων επικινδυνότητας για την επισήµανση των επικίνδυνων ουσιών. Η Οδηγία των Επικίνδυνων Ουσιών είναι ένας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας

Εισαγωγή στην αεριοποίηση βιομάζας ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΗΜΙΚΩΝ ΔΙΕΡΓΑΣΙΩΝ & ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΠΟΡΩΝ Κεντρικό: 6 ο χλμ. oδού Χαριλάου-Θέρμης Τ.Θ. 60361 570 01 Θέρμη, Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-498100 Fax: 2310-498180

Διαβάστε περισσότερα

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός H Χημεία του άνθρακα: 2. Πετρέλαιο Φυσικό Αέριο - Πετροχημικά Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να γνωρίζουμε τα κυριότερα συστατικά του πετρελαίου Να περιγράφουμε

Διαβάστε περισσότερα

TCO99 ή Nordic Swan ή Blue

TCO99 ή Nordic Swan ή Blue ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΕ ΙΟ ΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕ ΙΟΥ ΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΑΣΙΝΕΣ ΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ Επιτροπή Περιβάλλοντος Πανεπιστηµίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΣΦΑΛΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΞΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΥΝΤΟΜΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ GWS Ltd. Γιαννιτσών 200, 54628 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310 523245, Φαξ.: 2310 523241 info@gws.gr www.gws.gr Η Global

Διαβάστε περισσότερα

LIFE Project Number LIFE 03 ENV/GR/000223 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ DIONYSOS

LIFE Project Number LIFE 03 ENV/GR/000223 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ DIONYSOS LIFE Project Number LIFE 03 ENV/GR/000223 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ DIONYSOS Ανάπτυξη οικονομικά βιώσιμης διαδικασίας για την ολοκληρωμένη διαχείριση, μέσω χρησιμοποίησης, των οινοποιητικών αποβλήτων: Παραγωγή φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων

Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων στον κόσμο Η σοφή εκμετάλλευση των σκουπιδιών: η Ε.Ε. και η διαχείριση των απορριμμάτων Πηγές: Eurostat (SBS), Being wise with waste: the EU s approach to waste management (European Union 2010) Στο κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη περιγραφή του πειράματος

Σύντομη περιγραφή του πειράματος Σύντομη περιγραφή του πειράματος Παρασκευή διαλυμάτων ορισμένης περιεκτικότητας και συγκέντρωσης, καθώς επίσης και παρασκευή διαλυμάτων συγκεκριμένης συγκέντρωσης από διαλύματα μεγαλύτερης συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη

1024 Απόσπαση νερού από την 4-υδροξυ-4-µεθυλο-2-πεντανόνη NP 0 Απόσπαση νερού από την -υδροξυ--µεθυλο--πεντανόνη C H I CH CH H C CH - H H + H C CH H C CH C H I C H 0 (.) (.8) (98.) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών Απόσπαση Αλκοόλη, αλκένιο, κετόνη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH) Έκδοση: 2 Ημερομηνία Τροποποίησης: 18.09.2012 Ημερομηνία εκτύπωσης: 18.09.2012 Σελίδα: 1 1. ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ/ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ταυτοποίηση του προϊόντος Εμπορικό Όνομα: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος Eμπορικη oνομασία Ισχύει και για τους ακόλουθους αριθμούς υλικών: 1022015 Σύντμηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ

ΕΤΚΛ ΕΜΠ. Αργό Πετρέλαιο Χαρακτηριστικά Ιδιότητες. Τεχνολογία Πετρελαίου και. Εργαστήριο Τεχνολογίας Καυσίμων Και Λιπαντικών ΕΜΠ Φυσικού Αερίου Σύσταση Αργού Πετρελαίου Σύνθετο Μίγμα Υδρογονανθράκων Περιέχει αέρια διαλελυμένα στα υγρά συστατικά Υδρογονάνθρακες C 1 C 90+ Στοιχειακή Ανάλυση: Αρκετά Ομοιόμορφη Στοιχεία Περιεκτικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις

Κατηγορίες αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις Κατηγορίες αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις Τα απόβλητα από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις ανήκουν στην κατηγορία των ειδικών βιομηχανικών αποβλήτων. Ο όρος «απόβλητα κατασκευών

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία

Άσκηση 4 η : Χρωματογραφία Άσκηση 4 η : ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Εκχύλιση - Διήθηση Διαχωρισμός-Απομόνωση 2. Φασματοφωτομετρία Ποσοτικός Προσδιορισμός 3. Ποτενσιομετρία Ηλεκτροχημεία 4. Διαχωρισμός-Απομόνωση 5. Ταυτοποίηση Σακχάρων Χαρακτηριστικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;»

ΑΕΙΦΟΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Όλοι νοιαζόμαστε, όλοι συμμετέχουμε Απόβλητα - «Ένας φυσικός πόρος στο σχολείο μας;» Λέξεις κλειδιά: Απορρίμματα, ανακύκλωση, ρύπανση, υγεία, προστασία περιβάλλοντος, ΧΥΤΥ, ΧΑΔΑ Εισαγωγή Απόβλητα ένα επίκαιρο ζήτημα, που αποτελεί διαχρονικά ένα κρίσιμο περιβαλλοντικό, κοινωνικό και οικονομικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ

ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ ΣΥ.ΔΙ.ΑΠ. Συστήματα Διαχείρισης Απορριμμάτων Αθανάσιος Βλάχος ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΠΟΛΥΤΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ Συντάκτης : Σεραφειμίδης Χρυσόστομος 1. ΧΡΗΣΗ ΚΑΤΑΛΥΤΩΝ Το πρόβλημα της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 22/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Διαχείριση. και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» απόβλητα; πανεπιστημιακά / περιφερειακά /στρατιωτικά

«Διαχείριση. και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» απόβλητα; πανεπιστημιακά / περιφερειακά /στρατιωτικά «Διαχείριση και σήμανση των Επικινδύνων Ιατρικών-Μολυσματικών Αποβλήτων» Τι είναι τα ιατρικά και νοσοκομειακά απόβλητα; Ως Ιατρικά Απόβλητα (Ι.Α.).) νοούνται τα απορρίμματα στις Υγειονομικές Μονάδες (Υ.Μ.).)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH)

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) No. 1907/2006 (REACH) Έκδοση: 2 Ημερομηνία Τροποποίησης: 29.10.2012 Ημερομηνία εκτύπωσης: 29.10.2012 Σελίδα: 1 1. ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ/ΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ/ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ Ταυτοποίηση του προϊόντος Εμπορικό Όνομα: Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό φυλλάδιο για τη διαχείριση ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος - HALON www.intergeo.gr

Ενημερωτικό φυλλάδιο για τη διαχείριση ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος - HALON www.intergeo.gr Ενημερωτικό φυλλάδιο για τη διαχείριση ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος - HALON www.intergeo.gr ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (CFCs, HCFCs & HALON) ΓΙΑ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ

ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Ακαδημαϊκό έτος 2011-12 ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ Μ. Σταθερόπουλος, Καθηγητής, Σ. Λιοδάκης, Καθηγητής Μάρτιος 2012 1 Γενικές πληροφορίες για το μάθημα της Αναλυτικής Χημείας Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών

Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Εκτίμηση των Χημικών Βλαπτικών Παραγόντων Βιομηχανία διαμόρφωσης πλαστικών Ξενοφών Κομηνός Χημικός M.Sc. Εργαστήριο Αναλυτικής Τοξικολογίας ΕΛ.ΙΝ.Υ.Α.Ε. Συλλογή πληροφοριών 1. Εταιρίες (τεχνικός ασφάλειας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων

Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Τεχνολογίες Εκμετάλλευσης και Αξιοποίησης Υδρογονανθράκων Εργαστήριο 5 ο Αριθμός Οκτανίου (RON MON) Αέρια Χρωματογραφία (Άσκηση 18) Δρ. Στέλλα Μπεζεργιάννη Κτύπημα του Κινητήρα (Knock) Από το 1912 που

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΥΣΑΕΡΙΑ ΚΑΤΑΛΥΤΕΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ Ενεργειακό πρόβληµα Τεράστιες απαιτήσεις σε ενέργεια µε αµφίβολη µακροπρόθεσµη επάρκεια ενεργειακών πόρων Μικρή απόδοση των σηµερινών µέσων αξιοποίησης της ενέργειας (π.χ.

Διαβάστε περισσότερα

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα:

Τα Σκουπίδια µας. Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Τα Σκουπίδια µας (Αστικά Στερεά Απόβλητα) Αστικά Στερεά Απόβλητα χαρακτηρίζονται τα: Ζυµώσιµα: 44% Η µέση ποιοτική σύσταση των παραγόµενων Χαρτί: 25% αστικών στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα, Πλαστικά: 12%

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ.

ΑΣΚΗΣΗ 3. Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. 27 ΑΣΚΗΣΗ 3 Εκχύλιση. Απομόνωση καφεΐνης από το τσάϊ. Η εκχύλιση είναι μια από τις παλαιότερες "χημικές" δραστηριότητες του ανθρώπου. Η παρασκευή ενός αφεψήματος (καφέ, τσάι, κλπ), αλλά και άλλες αναλόγες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Νάξος, 28-6-13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑ ΩΝ ΗΜΟΣ ΝΑΞΟΥ & ΜΙΚΡΩΝ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Αρ. Πρωτ.: 8450 Ταχ. ιεύθυνση : Χώρα Νάξος Ταχ. Κώδικας : 84 300 Τηλέφωνο : 2285360100 Fax : 2285023570 ΠΡΟΣ: ΚΑΘΕ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Συσκευασία & Εξαγωγές

Συσκευασία & Εξαγωγές Συσκευασία & Εξαγωγές Μανώλης Δανιήλ Διευθυντής ΟΠΕ 19/7/2013 1 19/7/2013 2 19/7/2013 3 19/7/2013 4 19/7/2013 5 19/7/2013 6 19/7/2013 7 19/7/2013 8 19/7/2013 9 19/7/2013 10 19/7/2013 11 Τι πρέπει να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2015-16 ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΧΗΜΕΙΑΣ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 205-6 ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Οι μαθητές και οι μαθήτριες θα πρέπει να είναι σε θέση: ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Διδ. περ. Σύνολο διδ.περ.. Η συμβολή της Χημείας στην εξέλιξη του πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. σελίδα Πρόλογος 11. περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών ουσιών 16 2.2 Πίνακας µε παραδείγµατα 18 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελίδα Πρόλογος 11 ΕΝΟΤΗΤΑ Ι 1. Χηµικές ουσίες 14 1.1 Γενικά 14 1.2 Χηµικές ουσίες στο εργασιακό περιβάλλον 14 2. Μορφή και τύπος των χηµικών ουσιών στο εργασιακό περιβάλλον 16 2.1 Μορφή χηµικών

Διαβάστε περισσότερα

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 YΠOYΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθηµα: ΧΗΜΕΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: Πέµπτη, 8 Ιουνίου 2006 7:30-10:30 Χρήσιµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 11/10/2012 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο

1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο 19 1.5 Αλκένια - αιθένιο ή αιθυλένιο Γενικά Αλκένια ονομάζονται οι άκυκλοι ακόρεστοι υδρογονάνθρακες, οι οποίοι περιέχουν ένα διπλό δεσμό στο μόριο. O γενικός τύπος των αλκενίων είναι C ν Η 2ν (ν 2). Στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Κυρίες και Κύριοι, Η στροφή στην οικολογία εμφανίζεται σήμερα σαν μία νέα τάση, απόρροια της απομάκρυνσης του ανθρώπου από το φυσικό του περιβάλλον. Συγκεκριμένα ο τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C.

Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. 4.1 Βασικές έννοιες Ατομική μονάδα μάζας (amu) ορίζεται ως το 1/12 της μάζας του ατόμου του άνθρακα 12 6 C. Σχετική ατομική μάζα ή ατομικό βάρος λέγεται ο αριθμός που δείχνει πόσες φορές είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1907/2006/EC, ΑΡΘΡΟ 31 & 453/2010/ΕΚ

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 1907/2006/EC, ΑΡΘΡΟ 31 & 453/2010/ΕΚ 01. ΠΡΟΪΟΝ PRAKTIKER MEGA (Λευκό & Βάσεις Ρ, D, TR) 1.1 ΤΥΠΟΣ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΥΔΑΤΟΔΙΑΛΥΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΟΙΧΟΥ ΜΕ ΒΑΣΗ PVA- ACRYLVEOVA PΗΤΙΝΕΣ 1.2 ΧΡΗΣΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΧΡΩΜΑ ΓΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΤΟΙΧΟΥΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010

ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 Ημερομηνία Έκδοσης: 07/02/2013 Αριθμός Έκδοσης: 0 ΔΕΛΤΙΟ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (Σύμφωνα με το Παρ.2 του Καν. 1907/2006) Όπως τροποποιήθηκε από τον Καν. 453/2010 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ ΤΡΙΠΛΟ ΞΕΠΛΥΜΑ; ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ

ΓΙΑΤΙ ΤΡΙΠΛΟ ΞΕΠΛΥΜΑ; ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ ΓΙΑΤΙ ΤΡΙΠΛΟ ΞΕΠΛΥΜΑ; ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΡΟΧΗΜΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΕΣ Τι κάνετε με την άδεια συσκευασία του αγροχημικού όταν αδειάσει; Άσχετα με το ποιο τρόπο μια άδεια συσκευασία αγροχημικού θα αποσυρθεί, θα πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES»

Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES» Πακέτο εργαλείων του έργου «OPTIMES» Περιεχόμενα 1/ Περιβαλλοντική κατάσταση ανά περιοχή... 2 2/ Ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανονισμοί... 2 2.1 Ευρωπαϊκοί κανονισμοί... 2 2.1.1 Διαχείριση των αποβλήτων...

Διαβάστε περισσότερα

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ

1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ TETRALUX. info@tetralux.gr 2. ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΚΙΝ ΥΝΩΝ 3. ΣΥΣΤΑΣΗ/ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΕΛΤΙΟ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 1. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΥΣΙΑΣ / ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Εµπορική ονοµασία προϊόντος : Υ ΡΟΧΡΩΜΑ γενικής χρήσης Συνιστώµενη χρήση : Υδρόχρωµα για βαφή εσωτερικών/εξωτερικών επιφανειών

Διαβάστε περισσότερα

DESMOS FLOOR COAT 1F

DESMOS FLOOR COAT 1F Σελίδα 1 από 5 Μίγµα πολυολών σε συνδυασµό µε οργανικούς διαλύτες ( εστέρες, αρωµατικοί) κατάλληλο βερνίκωµα ξύλινων πατωµάτων [απλά και λευκασµένα] για Τοµείς εφαρµογής Χρησιµοποιείται σε ανάµιξη µε το

Διαβάστε περισσότερα

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών

Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών IP/04/84 Βρυξέλλες, 22 Ιανουάριος 2004 Ατµοσφαιρική ρύπανση: η Επιτροπή αναλαµβάνει περαιτέρω νοµική δράση κατά 9 κρατών µελών Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναλαµβάνει ευρέως φάσµατος νοµική δράση µε στόχο να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας. 1 Οι εργασίες που γίνονται κατά τη διαδικασία επεξεργασίας ξύλου και παραγωγής επίπλων, εκθέτουν τους εργαζόμενους σε διάφορες επικίνδυνες ουσίες όπως σκόνη ξύλου (κατά τη διάρκεια της μηχανικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Πληροφορίες & Συχνές Ερωτήσεις. Σχετικά με τα ειδικά εξελιγμένα ενεργά Συστατικά για το υγραέριο (LPG) micrologic PREMIUM 163 και 164

Γενικές Πληροφορίες & Συχνές Ερωτήσεις. Σχετικά με τα ειδικά εξελιγμένα ενεργά Συστατικά για το υγραέριο (LPG) micrologic PREMIUM 163 και 164 Γενικές Πληροφορίες & Συχνές Ερωτήσεις Σχετικά με τα ειδικά εξελιγμένα ενεργά Συστατικά για το υγραέριο (LPG) micrologic PREMIUM 163 και 164 Η ιστορία Το έτος 2006 ξεκίνησε η συνεργασία της Adam Opel GmbH,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος FINOBIM Σκόνη ελαφρόπετρας 68175 / 68176 / 68177 / 68178 / 68179 Συναφείς προσδιοριζόμενες

Διαβάστε περισσότερα

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων

5.3 Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων 5. Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων και μερικοί μηχανισμοί οργανικών αντιδράσεων Κατηγορίες οργανικών αντιδράσεων Η ταξινόμηση των οργανικών αντιδράσεων μπορεί να γίνει με δύο διαφορετικούς τρόπους : α.

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικές απόψεις σχετικά µε την δηµιουργία κενού

Περιβαλλοντικές απόψεις σχετικά µε την δηµιουργία κενού Περιβαλλοντικές απόψεις σχετικά µε την δηµιουργία κενού Περίληψη Πολλά στάδια εργασίας σε ένα εργαστήριο απαιτούν τη χρήση κενού. Για τη δηµιουργία κενού αφ ενός µπορεί να χρησιµοποιηθεί µια υδραεραντλία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ Στις αρχές του 21ου αιώνα το σημαντικότερο πρόβλημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι σύγχρονοι ΟΤΑ ανεπτυγμένων χωρών, σε σχέση με τη διαχείριση των απορριμμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές οδηγίες συσκευής θερµικής εκχύλισης-διήθησης για συστήµατα µικροκυµάτων

Τεχνικές οδηγίες συσκευής θερµικής εκχύλισης-διήθησης για συστήµατα µικροκυµάτων Τεχνικές οδηγίες συσκευής θερµικής εκχύλισης-διήθησης για συστήµατα µικροκυµάτων Οι πειραµατικές συνθήκες για ένα πείραµα µε µικροκύµατα εξαρτώνται από τα τεχνικά δεδοµένα της χρησιµοποιούµενης συσκευής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η εταιρική κοινωνική ευθύνη αναφέρεται στις ενέργειες των επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην συμβολή αντιμετώπισης περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων. Η Βασιλείου

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας σύμφωνα με τον κανονισμό (EC) No. 1907/2006, Άρθρο 31

Δελτίο Δεδομένων Ασφαλείας σύμφωνα με τον κανονισμό (EC) No. 1907/2006, Άρθρο 31 Σελίδα 1/5 * 1 Ταυτοποίηση ουσίας: Στοιχεία προϊόντος: Εμπορική ονομασία: Korsolex Bohrerbad SAP-Code: EN R10068 Εφαρμογή της ουσίας / του παρασκευάσματος: Απολυμαντικό εργαλείων Παραγωγός: BODE Chemie

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ

ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΚΦΕ ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ ΟΜΟΝΟΙΑΣ ΗΛΙΟΥΠΟΛΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 2014 ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ Αριθμός ομάδας: Ονόματα διαγωνιζομένων: Στοιχεία Διαγωνιζόμενων 1) 2) 3) Σχολείο: Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση

Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ TOMEAΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Βιώσιμη διαχείριση των απορριμμάτων: Μία ολοκληρωμένη αποκεντρωμένη προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

«Ανακύκλωση αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού» Ημερίδα 27 Ιουνίου 2008 «Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων» Εισηγήτρια: Κατερίνα Παπαοικονόμου Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τοποθέτηση του προβλήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 5 ΤΜΗΜΑ 1: Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης 1.1. Αναγνωριστικός κωδικός προϊόντος 1.2. Συναφείς προσδιοριζόμενες χρήσεις της ουσίας ή του μείγματος και αντενδεικνυόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει)

Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού χάρτου, πεχαμέτρου και αισθητήρα ph Multilog, (όπου υπάρχει) 1 Εργαστηριακή Διδασκαλία των Φυσικών εργασιών στα Γενικά Λύκεια Περίοδος 2006 2007 Χημεία Α Λυκείου Ενδεικτική προσέγγιση της εργαστηριακή δραστηριότητας : Εύρεση ph διαλυμάτων με χρήση δεικτών, πεχαμετρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΕΠΟΞΕΙΔΙΚΗΣ ΡΗΤΙΝΗΣ ΑΝΟΡΓΑΝΩΝ ΔΟΜΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΠΡΟΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ Ν. Κεφαλά, Α. Βασιλάκης, Λ. Ζουμπουλάκης Εργαστηριακή Μονάδα Προηγμένων και Συνθέτων Υλικών, Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων

1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων 1. Προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας και τεχνολογίες παραγωγής με έμφαση σε παραδοσιακούς κλάδους - Αναλυτική περιγραφή των προτεραιοτήτων 1.1 Πολυλειτουργικά προϊόντα Ανάπτυξη προϊόντων που ενσωματώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης

Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Σχολή Χημικών Μηχανικών Η βιομηχανική συμβίωση ως μοχλός βιώσιμης ανάπτυξης Καθηγήτρια Μαρία Λοϊζίδου Αθήνα, 3/4/2014 Βιομηχανική Συμβίωση Ως Βιομηχανική Συμβίωση (Industrial

Διαβάστε περισσότερα

Δελτίο δεδομένων ασφαλείας

Δελτίο δεδομένων ασφαλείας Δελτίο δεδομένων ασφαλείας Σελίδα: 1/7 1. Σοιχεία ουσίας / μίγματος και εταιρείας /επιχείρησης PCI SILCOFERM S No 44 TOPAS Χρήση: Προϊόν για χημικά πρόσθετα κατασκευών Εταιρεία: PCI Augsburg GmbH 86159

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Bactericidal ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: BACTERICIDAL Κωδικός: 2.03.060 Intrastat Code: 3808.40.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Σύνθεση: Εμφάνιση: Χαρακτηριστικά Υπεροχής: Είναι αρκετά ισχυρό και ταχύτατο βακτηριοκτόνο.

Διαβάστε περισσότερα

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou

Υδρογόνο. Γενικά περί ασφάλειας. Name Άρης Ιωάννου. Linde Gas. Prepared by A. Ioannou Υδρογόνο Γενικά περί ασφάλειας Name Άρης Ιωάννου Prepared by A. Ioannou Ιδιότητες: άχρωμο άγευστο άοσμο μη τοξικό μη διαβρωτικό εξαιρετικά εύφλεκτο όρια αναφλεξιμότητας: 4-75 % κ.ο. στον αέρα (20 o C)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 2 η Ημερίδα Έργου ENERGY WASTE Ενεργειακή Αξιοποίηση Κλάσματος Μη Ανακυκλώσιμων Αστικών Απορριμμάτων σε μία Βιώσιμη Αγορά Παραγωγής Ενέργειας από Απορρίμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:...

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΓΙΑΣ ΦΥΛΑΞΕΩΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2012-2013 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΤΗ ΧΗΜΕΙΑ ΤΑΞΗ :Β ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 07/06/13 ΒΑΘΜΟΣ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ :...ΤΜΗΜΑ :...Αρ:... Βαθμολογία εξεταστικού δοκιμίου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες

ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ. 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες ΟΡΓΑΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ 2 η θεματική ενότητα: Χημικοί δεσμοί και μοριακές ιδιότητες Σχολή: Περιβάλλοντος Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Εκπαιδευτής: Χαράλαμπος Καραντώνης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Ice ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: ICE Κωδικός: 2.07.020 Intrastat Code: 3820.00.00 Περιγραφή: Εφαρμογή: Διαλύει γρήγορα τον πάγο από τζάμια, καθρέφτες και κλειδαριές σε μια παγερή μέρα. Είναι ασφαλές

Διαβάστε περισσότερα

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο

2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο 2003 Καταλυόµενη από οξέα ακεταλοποίηση της 3- νιτροβενζαλδεϋδης µε αιθανοδιόλη προς το αντίστοιχο 1,3- διοξολάνιο H O NO 2 HO HO 4-τολουολοσουλφονικό οξύ O O + + κυκλοεξάνιο NO 2 H 2 O C 7 H 5 NO 3 C

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σελίδα 1 από 6 1. Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσματος και εταιρείας/επιχείρησης Στοιχεία τής ουσίας ή τού παρασκευάσµατος Καθορισμός του ασκούντος την επιχείρηση Εταιρεία: Οδός: Τόπος: LH1132 / LH1134 FINO

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση

Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Γ Διδασκαλία τη Χημείας Με Νέες Τεχνολογίες Χημεία Β Λυκείου Γενικής Παιδείας: Όλα τα πειράματα σε προσομοίωση Γεώργιος Ξεντές

Διαβάστε περισσότερα

ελτίο δεδοµένων Ασφαλείας σύµφωνα µε το 1907/2006/EK, Άρθρο 31

ελτίο δεδοµένων Ασφαλείας σύµφωνα µε το 1907/2006/EK, Άρθρο 31 Σελίδα: 1/5 * 1 Στοιχεία ουσίας/παρασκευάσµατος και εταιρείας/επιχείρησης ηλώσεις επί του προϊόντος Αριθµός προϊόντος: 022121 Χρήση του υλικού / της σύνθεσης Γράσο λίπανσης Παραγωγός/προµηθευτής: KLÜBER

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com.

ΒΟΥΛΗΣ ΧΗΜΙΚΑ 2 Ο ΧΛΜ ΝΑΟΥΣΑ-Σ.Σ.Ν ΝΑΟΥΣΑ ΗΜΑΘΙΑΣ. ΤΛΦ:0030-23320-26446/25047 FAX: 0030-23320-28249 www.voulis.com info@voulis.com. Stop ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Προϊόν: STOP Κωδικός: 2.07.050 Intrastat Code: 3402.20.90 Περιγραφή: Εφαρμογή: Σταματάει άμεσα τις μικροδιαρροές στο σύστημα ψύξηςθέρμανσης χωρίς να επηρεάζει τα μέταλλα. Δημιουργεί

Διαβάστε περισσότερα

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός

6 η Οκτωβρίου 2013. Παρουσίαση της. Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός 6 η Οκτωβρίου 2013 Παρουσίαση της Σουντουρλής Μιχάλης, Διπλωματούχος Χημικός Μηχανικός Εικόνα 1: Εγκατάσταση μονάδας «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.» στο Παραλίμνιο Σερρών (2011) Α. Η Εταιρεία Η «ΦΥΤΟΕΝΕΡΓΕΙΑ Α.Ε.»

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή

Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή Φράσεις ειδικών κινδύνων και ασφαλούς χρήσης (R & S Phrases) Εισαγωγή Οι αποκαλούμενες φράσεις R (Risk Phrases) δίνουν υποδείξεις για ειδικούς κινδύνους οι οποίοι μπορεί να προέλθουν από τη χρήση επικίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Για τους διαγωνιζόµενους Αγαπητοί µαθητές και µαθήτριες, κατ αρχήν σας συγχαίρουµε για την εξαιρετική επίδοσή σας στην α φάση του 17 ου Πανελλήνιου Μαθητικού ιαγωνισµού Χηµείας, βάσει των αποτελεσµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας

ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας ραστηριότητες Πράσινης Χηµείας Απόστολος Μαρούλης, Κωνσταντίνα Χατζηαντωνίου Μαρούλη και µεταπτυχιακοί φοιτητές του ιχηνετ ( ιαπανεπιστηµιακό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών της ιδακτικής της

Διαβάστε περισσότερα