Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2011

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2011"

Transcript

1

2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Περί ζώων ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ: Άννα Α. Λυδάκη και Γιάννης Ν. Μπασκόζος ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Μαρία Μπανούση ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Χρυσούλα Μπουκουβάλα ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Ραλλού Ρουχωτά ΕΚΤΥΠΩΣΗ: Ι. Πέππας ΑΒΕΕ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ: Κωνσταντίνα Παναγιώτου & ΣΙΑ Ο.Ε. Ακρίβος Κ., Αλεβιζάκη Π., Βαλτινός Θ., Βαρβούνης Μ., Βασιλικός Β., Best St., Βίδος Κ., Γανωτή Μ., Γεωργόπουλος Α., Γεωργουσόπουλος Κ., Γιαντσή Ν., Δήμου Ν., Διαμαντής Π., Jamieson D., Ζαφειράτος Γ., Ζηζιούλας Ι., Ζουμπουλάκης Γ., Καπλάνογλου Μ., Καραγεωργάκης Στ., Καραμανλίδης Α., Καρουζάκη Δ., Κήκου Όλ., Κονομάρα Λ., Λαμπρέλλης Δ., Λουκάκη Κ., Λυδάκη Ά., Μαυρουδής Κ., Μελετιάδης Χ., Μερακλής Μ., Μηνακούλη Ρ., Μπασκόζος Γ., Μποτετζάγιας Ι., Παπαδάκη Λ., Παπαδημητρίου Ε., Παπαϊωάννου Λ., Παπανικολάου Έ., Παπαρίζος Α., Πλασσαρά Κ., Πλατής Ν., Πούχνερ Β., Πρωτοπαπαδάκης Ε., Regan T., Singer P., Σκαμπαρδώνης Γ., Σκαρπέλος Γ., Στεφανίδης Μ., Τάσιος Θ., Τριβιζάς Ε., Φραντζεσκάκης Γ., Χαλκιά Α., Χαραλαμπίδης Ν., Χούκλη Μ., Χριστοδούλου Μ., Χρονάς Γ., 2011 Εικόνας εξωφύλλου: 123RF STOCK PHOTOS Πρώτη έκδοση: Ιούνιος 2011 ΙSBN Τυπώθηκε σε χαρτί ελεύθερο χημικών ουσιών, προερχόμενο αποκλειστικά και μόνο από δάση που καλλιεργούνται για την παραγωγή χαρτιού. Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις του Ελληνικού Νόμου (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται απολύτως η άνευ γραπτής αδείας του εκδότη κατά οποιονδήποτε τρόπο ή μέσο αντιγραφή, φωτοανατύπωση και εν γένει αναπαραγωγή, εκμίσθωση ή δανεισμός, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή (ηλεκτρονική, μηχανική ή άλλη) και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. PSICHOGIOS PUBLICATIONS S.A. Έδρα: Tατοΐου 121 Head office: 121, Tatoiou Str Μεταμόρφωση Metamorfossi, Greece Βιβλιοπωλείο: Μαυρομιχάλη 1 Bookstore: 1, Mavromichali Str Αθήνα Αthens, Greece Τηλ.: Tel.: Telefax: Telefax: infopsichogios.gr infopsichogios.gr

3

4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Άννα Α. Λυδάκη, Συνηγορία των ζώων ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Εικόνες ζωής 1. Στους Δρόμους Της Πόλης Θανάσης Βαλτινός, Ειδύλλιο Μιχάλης Γ. Μερακλής, Οι άνθρωποι και τα ζώα Κώστας Μαυρουδής, Η αθανασία των σκύλων (Οκτώ σύντομες αφηγήσεις) Νίκος Δ. Πλατής, Περί της άγριας Φύσης των πόλεων ο λόγος! Παναγιώτης Διαμαντής, «Πού πάνε οι αδέσποτοι σκύλοι της πόλης;» «Μα φυσικά στη δουλειά τους!» Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Ο Σποκ της Αερολέσχης Άγγελος Σικελιανός, Ιερά Οδός Οι Σύντροφοι Νίκος Δήμου, Τα ζώα και ο παράδεισος Κώστας Γεωργουσόπουλος, Γιατί δεν μιλούν τα σκυλιά Ευγένιος Τριβιζάς, Τρεις αλεπούδες και μια πασχαλίτσα Κοσμάς Βίδος, Όσα μου 'μαθε η Μπίλαινα Βασίλης Βασιλικός, Τρία με δύο πόδια, τρία με τέσσερα Λίνα Παπαδάκη, Η εξέγερση των ζώων Γιώργος Χρονάς, Ο Τζόνι και τα ετεροθαλή αδέλφια του Μιχάλης Γκανάς, Το σκυλί... 77

6 3. Οι Θεραπευτές Πόπη Αλεβιζάκη, Τα ζώα συντροφιάς στην ανθρώπινη κοινωνία Λουκάς Παπαϊωάννου, Βλέποντας με τα μάτια ενός φίλου Κατερίνα Λουκάκη, Ζώα σύντροφοι-θεραπευτές στις δύσκολες ώρες. 90 Δήμητρα Καρουζάκη, Άνθρωπος και άλογο: μια σχέση εμπιστοσύνης. 98 Όμηρος, Ιλιάδα Στη Γη, Στο Νερό, Στον Αέρα Αλέξανδρος Γεωργόπουλος, Γιατί να διασώσουμε τα μεγάλα ζώα της άγριας πανίδας; Κατερίνα Πλασσαρά, Τα ελληνικά ζώα στον δρόμο της εξαφάνισης Αλέξανδρος Καραμανλίδης, Για την αρκούδα και τον λύκο Το μέλλον των σαρκοφάγων της Ελλάδας σε κομβικό σημείο Αλεξάνδρα Χαλκιά, Σχετικά με τις αρχαίες χελώνες του Κόλπου και τα ανθρώπινα έμβρυα Νίκος Χαραλαμπίδης, Φάλαινες: από χθες μέχρι σήμερα, ίσως όμως δίχως αύριο Μαρία Γανωτή, Περίθαλψη άγριων ζώων κάποια σημεία Δημήτρης Λαμπρέλλης, Το βλέμμα, η φωτογραφία, τα πουλιά. Μια δοκιμή σχετικά με την εκδίπλωση των αυθεντικών παιχνιδιών μεταξύ του ανθρώπου και της φύσης Σαρλ Μπωντλαίρ, Άλμπατρος Ο Εγκλεισμός Γιώργος Φραντζεσκάκης, Ο χαμένος κρίκος της ανθρώπινης υπερηφάνειας ή «argumentum ad populum» Ρόζα Μηνακούλη & Μάριζα Χριστοδούλου, Ζωολογικοί κήποι, ζωολογικά πάρκα, θαλάσσια πάρκα, δελφινάρια, ερπετάρια, ενυδρεία Μαρία Χούκλη, Τηλε-θέαμα ή τηλε-θύμα; Σταύρος Καραγεωργάκης, Πειραματόζωα. Εκεί που σταματά η επιστημονική έρευνα κι αρχίζει η ηθική Όλγα Κήκου, Σπισισμός και παραγωγικά ζώα Λίλα Κονομάρα, Ένα τυχερό γατί Αλέξανδρος Μπάρας, «Λέων Αφρικανικός»

7 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Δημιουργίες 1. Λαϊκά Δρώμενα, Μύθοι Και Παραμύθια Βάλτερ Πούχνερ, Λατρεία και φόβος. Πολιτισμολογικές σημειώσεις για μιαν αμφίσημη σχέση Νικολέττα Γιαντσή, Ο Μονόκερως, το «Ζωολόγιο του έρωτα» και άλλα για τα ζώα του Μεσαίωνα Χάρης Ν. Μελετιάδης, Το σκαθάρι του μύθου και άλλα φανταστικά ζώα. 208 Μαριάνθη Καπλάνογλου, Ο κόσμος των ζώων και η ζωολογία των ελληνικών μαγικών παραμυθιών Ελάφι και ήλιος (δημοτικό) Τέχνης Εργα Και Τεχνολογίας Μάνος Στεφανίδης, Γύπες, άλογα, τσακάλια κι άλλες ιστορίες Γιάννης Ν. Μπασκόζος, «ανήσυχη σαν την ακύμαντη θάλασσα». Συγγραφείς και γάτες Γιάννης Ζουμπουλάκης, Ένας γάτος, μια ταινία Γιάννης Σκαρπέλος, «εκείνα που παραδέρνουν σαν παλαβά» Γιώργος Ζαφειράτος, Η εικονική πραγματικότητα Κ.Π. Καβάφης, Σπίτι με κήπον ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ Προς μια νέα ηθική 1. «Εκ Της Γης Πάντα Τα Ζώα» μ. Ιωάννης Ζηζιούλας, Ο άνθρωπος και τα ζώα στην παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας Θεοδόσης Π. Τάσιος, Οι σύντροφοί μας στο σκάνδαλον της ζωής Μανώλης Γ. Βαρβούνης, Ζώα που μίλησαν με τον Θεό. Ελληνικές λαϊκές, θρησκευτικές παραδόσεις Αντώνης Παπαρίζος, Το όνειρο του ζώου που σκέπτεται Κώστας Ακρίβος, Τα παρ ανθρώποις δυνατά Τα Δικαιώματα Των Ζώων Ιωσήφ Μποτετζάγιας, Η φύση στο δικαστήριο

8 Ευθύμης Παπαδημητρίου, Για τα δικαιώματα των ζώων Ευάγγελος Δ. Πρωτοπαπαδάκης, «Δικαιώματα των ζώων: Υπάρχει κάτι τέτοιο;» Έλενα Παπανικολάου, Κακοποίηση ζώων: αντιαισθητική ή ανήθικη πράξη; Dale Jamieson, Τα δικαιώματα των ζώων και οι αξιώσεις της φύσης Τεντ Χιουζ, Το ουρλιαχτό των λύκων Βάζοντας Τέλος Στην Εκμετάλλευση Υποκειμένων-Μιας-Ζωής Steve Best, Τα δικαιώματα των ζώων και η ηθική πρόοδος: ο αγώνας για την ανθρώπινη εξέλιξη Tom Regan, Δικαιώματα των ζώων και περιβαλλοντική ηθική Αδδαίος, ποίημα από την Παλατινή Ανθολογία Εν Ειδει Επιλογου Peter Singer, Αντιμετωπίζοντας τα ζώα με ηθική

9 Ε ι σ α γ ω γ ή Άννα Α. Λυδάκη Συνηγορία των ζώων Στη βραβευμένη κορεάτικη ταινία του Κιμ-Κι-Ντουκ Άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνας και άνοιξη (2003) το μικρό παιδί παίζοντας δένει από μια πέτρα πάνω σ ένα ψάρι, ένα βάτραχο κι ένα φίδι. Ο δάσκαλός του το βλέπει και όταν κοιμάται ο μικρός, του δένει στην πλάτη μια βαριά πέτρα. Ξυπνώντας ο νεαρός μαθητευόμενος και διαπιστώνοντας πόσο δύσκολο είναι να κινηθεί με την πέτρα στη ράχη, ρωτάει το γιατί. Ο μοναχός του λέει πως αν δεν βρει τα ζώα να τα ελευθερώσει, η πέτρα θα μείνει για πάντα στην καρδιά του. Ο μικρός στην ταινία με το ασήκωτο βάρος στην πλάτη αντιλαμβάνεται το άδικο που έχει διαπράξει, παίρνει το σκληρό μάθημά του και καταλαβαίνει πως ό,τι κάνει εις βάρος των ζώων γίνεται βάρος στην καρδιά και στη ζωή. Τα ζώα δεν μπορούν να μιλήσουν, να διεκδικήσουν, ν απαιτήσουν μια καλύτερη μεταχείριση, και γι αυτό κατά τη διάρκεια της ιστορίας του ανθρώπου αντιμετωπίζονται με διάφορους τρόπους. Άλλοτε με συμπάθεια και αγάπη, άλλοτε με φόβο και δέος, άλλοτε με αδιαφορία ή σκληρότητα. Σίγουρα όμως από την εποχή των Φώτων, τον 17ο αιώνα, τα πράγματα για τα ζώα και τη φύση γενικότερα χειροτερεύουν. Τότε, ταυτόχρονα με τις επιστημονικές ανακαλύψεις, συντελείται και

10 12 ΑΝΝΑ Α. ΛΥΔΑΚΗ «η πλέον θεμελιώδης τραγωδία του πνεύματος στη διαδικασία του πολιτισμού εν γένει ίσως», γράφει ο G. Simmel, 1 και αυτό «είναι το γεγονός ότι το μέρος ενός όλου, ο άνθρωπος, μετατρέπεται σε αυτόνομο όλον, αποσπώμενο από το πρώτο και αξιώνοντας απέναντί του ένα δικό του δίκαιο» Αναφερόμενοι στην ίδια εποχή, οι M. Horkheimer και T. W. Adorno 2 παραλληλίζουν την απομάγευση και την υποδούλωση της φύσης με την κυριαρχία του ανθρώπου από τον άνθρωπο και την καταπίεση της γυναίκας από τον άνδρα, σημειώνοντας επίσης: «Η κατοχή του Λόγου διέπει τη φανερή ιστορία και τα άλογα πλάσματα τον υπέστησαν. Ακόμη και το πιο ισχυρό ζώο είναι άπειρα αδύναμο» Το ανθρώπινο «δίκαιο» βασίστηκε εντέλει στην ιεράρχηση των ειδών, στην ανωτερότητα του λευκού έναντι του έγχρωμου (ρατσισμός), στην κατωτερότητα της γυναίκας (σεξισμός), στις διακρίσεις εις βάρος των διαφορετικών, των ξένων κ.λπ. και, βέβαια, στον υποβιβασμό και στην εκμετάλλευση των ζώων, που θεωρήθηκαν όντα χωρίς ψυχή και συνείδηση, ανίκανα να αισθανθούν και να συναισθανθούν. Ωστόσο, τα ζώα δεν είναι κατώτερα όντα. Αισθάνονται, πονούν, αγαπούν, αντιλαμβάνονται, κρίνουν, θυμούνται, έχουν συνείδηση, έχουν ικανότητες που δεν έχουμε, έχουν δικαιώματα. Ζώα άγρια που ο «πολιτισμός» τα διώχνει από τους χώρους τους, ζώα κατοικίδια που μας υπηρετούν ως σύντροφοι, ζώα παραγωγικά που εκτρέφονται σε άθλιες συνθήκες για τροφή και ένδυση, ζώα που βασανίζονται στα εργαστήρια και ταλαιπωρούνται στο τσίρκο, ζώα που κακοποιούνται και σκοτώνονται άνευ λόγου, ζώα έγκλειστα σε μπαλκόνια και ταράτσες, ζώα εγκαταλελειμμένα, ζώα και φυτά που καίγονται μέσα σε φλόγες που ανάβουν ανενδοίαστοι, κήτη που το αίμα τους βάφει κόκκινες τις θάλασσες, που- 1. G. Simmel, Περιπλάνηση στη νεωτερικότητα (μετ. Γ. Σαγκριώτης & Όλγα Σταθάτου, επίμετρο J. Habermas, επιμ. Σ. Γάγγας και Κ.Θ. Καλφόπουλος) Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2004, σελ Μαξ Χορκχάιμερ και Τ. Β. Αντόρνο, Διαλεκτική του Διαφωτισμού (μετ. Λ. Αναγνώστου, επίμετρο Κ. Ψυχοπαίδης, επιμ. Γ. Κουζέλης) Νήσος, Αθήνα 1996, σελ. 391.

11 ΣΥΝΗΓΟΡΙΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ 13 λιά που σφαίρες σταματούν απότομα το πέταγμά τους, είναι όλα Γήινα, όπως αναφέρεται και στο ομότιτλο εξαιρετικό φιλμ του Shaun Monson Earthlings. 3 Όλα είναι όντα που κατοικούν στη Γη, συνυπάρχοντας με το ανθρώπινο είδος εντός της φύσης και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να θεωρεί εαυτόν κυρίαρχο του κόσμου. Το «δίκαιο» που αναχωρεί από τη θέση ότι ο άνθρωπος είναι το ανώτερο ον είναι άδικο. Όμως και ο απλός οίκτος προς τα ζώα είναι άνευ αξίας. Εκείνο που οφείλουμε να κάνουμε είναι να προσπαθήσουμε ν αναπτύξουμε μια εν-παθητική σχέση μαζί τους, ν αντιληφθούμε τα δεινά που υφίστανται, να τ αγαπήσουμε όπως «αγαπάει ο έξυπνος τον αθώο, ο δυνατός τον ευάλωτο» 4 και κυρίως ν αναλάβουμε δράση υπέρ τους. Υπέρ των όντων που επί σειρά ετών ήταν αποδέκτες μιας απαράδεκτης, ανήθικης, απάνθρωπης συμπεριφοράς εκ μέρους εκείνου που υπερηφανεύεται πως είναι κάτοχος της αλήθειας και της γνώσης. Αυτός είναι και ο στόχος του παρόντος τόμου: να διατυπωθεί δημόσια μια συνηγορία των ζώων εκφρασμένη από επιστήμονες και λογοτέχνες, ανθρώπους των γραμμάτων και των τεχνών, που γράφουν με λογική και συναίσθημα και με την πεποίθηση ότι πρέπει να ξημερώσουν καλύτερες μέρες για τα αδικημένα όντα του πλανήτη. Είναι ένα βιβλίο στρατευμένο, όμως αυτό δεν αναιρεί τίποτε από την εγκυρότητα των επιχειρημάτων υπέρ των ζώων. Λέγεται πως η επιστήμη οφείλει να διαχωρίζει τη λογική από το συναίσθημα, όμως δεν πιστεύουμε ότι η ασυγκινησία προάγει την ορθολογικότητα. Η θυμική διάθεση στην οποία βρισκόμαστε ορίζει τον τρόπο θέασης των πραγμάτων, όσο και αν θέλουμε να πιστεύουμε πως είμαστε «αντικειμενικοί». Παρά ταύτα, γράφοντας για τα ζώα, προσπαθήσαμε να ελέγξουμε το συναίσθημα, τη θετική συγκινησιακή κατάσταση απέναντί τους και με λογικά επιχειρήματα να καταδείξουμε το ανήθικο της εκμετάλ Monson, ό.π.

12 14 ΑΝΝΑ Α. ΛΥΔΑΚΗ λευσής τους και των βιαιοπραγιών εναντίον τους. Παράλληλα, με λογοτεχνικό τρόπο καταγράφονται εμπειρίες και η παρουσία των ζώων στα έργα του ανθρώπου. Ο τόμος περιέχει μια ποικιλία θεμάτων, καθώς μέλη της Ακαδη μίας Αθηνών και Έλληνες και ξένοι πανε πιστημιακοί, πρωτοπόροι του κινήματος για τα δικαιώματα των ζώων, δέχτηκαν πρόθυμα να συνεργαστούν μαζί μας στέλνοντας κείμενά τους, ενώ σημαντικοί σύγχρονοι λογοτέχνες και γνωστοί δημοσιογράφοι συμμετέχουν στον τόμο με λογοτεχνικά κείμενα. Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη. Στο πρώτο, Εικόνες ζωής, εμπεριέχονται πέντε κεφάλαια. Στα δύο πρώτα («Στους δρόμους της πόλης», «Οι σύντροφοι»), οι συγγραφείς αφηγούνται προσωπικές εμπειρίες και σκέψεις τους για τα ζώα και εκθέτουν τις απόψεις τους σχετικά με την αντιμετώπισή τους. Στο τρίτο κεφάλαιο αυτού του μέρους («Οι θεραπευτές») καταγράφεται η συνεισφορά των ζώων συναισθηματική και πρακτική σε δύσκολες καταστάσεις σχετικά με την υγεία του ανθρώπου. Το επόμενο κεφάλαιο («Στη γη, στο νερό, στον αέρα») εμπεριέχει κείμενα για την άγρια πανίδα, η οποία κινδυνεύει να εξαφανιστεί, αναφέρονται οι λόγοι για τους οποίους οφείλουμε να την προστατεύου με και περιγράφονται στη συνέχεια εμπειρίες από τη «συνάντηση», τότε που το ανθρώπινο βλέμμα διασταυρώνεται μ' εκείνο του ζώου. Στο κεφάλαιο «Ο εγκλεισμός» καταγγέλλεται η απάνθρωπη μεταχείριση των ζώων στο τσίρκο, στους ζωολογικούς κήπους, στα εργαστήρια πειραμάτων και στους τόπους εκτροφής τους για εκμετάλλευση. Στο δεύτερο μέρος, Δημιουργίες, σχολιάζεται η παρουσία των ζώων στην τέχνη, λαϊκή και αστική. Το πρώτο κεφάλαιο («Λαϊκά δρώμενα, μύθοι και παραμύθια») έχει κείμενα για τις μεταμφιέσεις ανθρώπων σε ζώα και τις μιμήσεις σε λαϊκά δρώμενα και τελετουργίες, για την αλληγορική παρουσία των ζώων στους μύθους, στις παραδόσεις και στα μαγικά παραμύθια και για τον συμβολισμό τους. Στο δεύτερο κεφάλαιο («Τέχνης έργα και τεχνολογίας») τα ζώα εμφανίζονται δυναμικά στη ζωγραφική, στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο, στα κόμικς και στον κυβερνοχώρο.

13 ΣΥΝΗΓΟΡΙΑ ΤΩΝ ΖΩΩΝ 15 Στο τρίτο μέρος, Προς μια νέα ηθική, κατατίθενται απόψεις και αναλύο νται θέματα ηθικής. Στο πρώτο κεφάλαιο («Εκ της γης πάντα τα ζώα») παρουσιάζεται η θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, εκτίθενται σκέψεις για τη ζωή με τα ζώα, εξιστορούνται θρησκευτικές λαϊκές δοξασίες, ομολογείται η θλίψη του ανθρώπου για την απομάκρυνση από τη φύση και διαφαίνεται ο διακαής πόθος επιστροφής σ αυτή. Στο δεύτερο και τρίτο κεφάλαιο («Τα δικαιώματα των ζώων», «Βάζοντας τέλος στην εκμετάλλευση υποκειμένων-μιας-ζωής») Έλληνες και ξένοι πανεπιστημιακοί αναφέρονται τεκμηριωμένα σε ζητήματα ηθικής και δικαιωμάτων των ζώων, στη χωρίς λογικό έρεισμα διάκριση των ειδών (σπισισμός ειδισμός), στη συμπόνια με την οποία θα έπρεπε να αντιμετωπίζουμε όλα τα όντα. Ακόμη, σχολιάζουν τρόπους επανένταξης των ζώων στο φυσικό τους περιβάλλον και εκφράζουν τις απόψεις τους για τη δυσανεξία μιας κοινωνίας η οποία εις μάτην πίστεψε ότι οι εξελίξεις στην επιστήμη και την τεχνολογία που οπωσδήποτε καλυτέρευσαν τη ζωή μας θα έφερναν και την ευημερία. Τα κεφάλαια κλείνουν με ποιήματα και λογοτεχνικά κείμενα (από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας), από όπου με ευαισθησία και ενσυναίσθηση αναδύονται ο σεβασμός και η αγάπη προς τα ζώα. Το βιβλίο απευθύνεται σε όλους: σ επιστήμονες ειδικευμένους σε ζητήματα περιβαλλοντικής ηθικής, στο ευρύ κοινό που αναζητά απαντήσεις σε τέτοιου είδους ζητήματα, σ εκείνους που ακόμη αντιμετωπίζουν διστακτικά τα ζώα, σ εκείνους που τ αγαπούν «από μακριά», σ εκείνους που ζουν μαζί τους και τα φροντίζουν. Ταυτόχρονα, η δυναμική παρουσία πολλών από τους πιο σημαντικούς σύγχρονους πεζογράφους και ποιητές, οι οποίοι καταθέτουν τις σκέψεις και τις εμπειρίες τους κοντά στα ζώα, δίνει λογοτεχνική χροιά στο βιβλίο, συνεπικουρώντας στον διττό στόχο του εγχειρήματος: 1) Να παρουσιάσει τα δικαιώματα των ζώων και να πείσει ότι η καταπίεση, η κακοποίηση και η εκμετάλλευσή τους πρέπει να σταματήσουν και ότι η διάκριση των ειδών είναι αδικαιολόγητη και ανήθικη και 2) Να είναι ένα ανάγνωσμα που προσφέρει γνώση και ευχαρίστηση συγχρόνως.

14 16 ΑΝΝΑ Α. ΛΥΔΑΚΗ Τέλος, ν αναφέρουμε ότι η ιδέα για τη δημιουργία του παρόντος τόμου γεννήθηκε μετά τη δημοσίευση του σχετικού αφιερώματος στο Βήμα Ιδεών τον Αύγουστο του Η θετική ανταπόκριση γνωστών και αγνώστων ώθησε τον Γιάννη Μπασκόζο κι εμένα να προχωρήσουμε παραπέρα με τη συνεργασία σπουδαίων ανθρώπων, τους οποίους ευχαριστούμε θερμά για την ευαισθησία και τις γνώσεις που κατέθεσαν στα κείμενά τους. «Ευχαριστώ» οφείλουμε στους ομότιμους καθηγητές Μιχάλη Γ. Μερακλή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Θ. Π. Τάσιο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για τις εποικοδομητικές συζητήσεις κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας του τόμου. Ο εκδότης Θάνος Ψυχογιός, εξαιρετικά φιλόζωος ο ίδιος, αγκάλιασε αμέσως την προσπάθειά μας και τον ευχαριστούμε γι αυτό. Να ευχαριστήσουμε, ακόμη, θερμά την Αγγέλα Σωτηρίου, υπεύθυνη του εκδοτικού τμήματος των Εκδόσεων «Ψυχογιός» και την επιμελήτρια Μαρία Μπανούση για την εξαιρετική συνεργασία, καθώς και τη Χρυσούλα Μπουκουβάλα και τη Ραλλού Ρουχωτά. Ευχαριστούμε, επίσης, τη Θεοδώρα Δαρβίρη για την αφιλοκερδή προσφορά της και τον Χρήστο Τζοβάρα για τη βοήθειά του. Όλοι εμείς που δηλώσαμε «παρών» στη δημιουργία αυτού του τόμου και είμαστε σίγουροι ότι υπάρχουν και πάρα πολλοί άλλοι αγαπάμε τα ζώα, δηλαδή τη ζωή, όπως υποστηρίζει ο φίλος Γιώργος Ρούσης. Πιστεύουμε ότι είναι καιρός να βάλουμε ένα τέλος στην οίηση που χαρακτηρίζει το ανθρώπινο είδος. Ο λογοκεντρικός/εργαλειακός τρόπος ύπαρξής μας με τις διανοητικές αναλύσεις πρέπει να εμπλουτιστεί με στοιχεία αναστοχασμού όχι μόνο ατομικού, αλλά και σε σχέση με τα υπόλοιπα όντα. Η νοσταλγία της χαμένης ενότητας, η καταστροφή του συνεχούς της ύπαρξης και η απώλεια της «φωνής» των ζώων και της φύσης, σε συνειδητό ή ασυνείδητο επίπεδο, ταλανίζουν κι εμάς τους ίδιους^ γίνονται «πέτρα», όμοια μ εκείνη στη ράχη του αγοριού, και πληρώνουμε ακριβά την ύβρι που διαπράττουμε. Και όσο πιο σύντομα το αντιληφθούμε και αλλάξουμε στάση απέναντι σε όλα τα γήινα όντα, τόσο το καλύτερο για όλους.

15 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Εικόνες ζωής

16 1. Στους Δρόμους Της Πόλης Θανάσης Βαλτινός Ειδύλλιο Δεν ήταν ακριβώς του δρόμου. Από κάπου πρέπει να το είχε σκάσει. Ήταν καθαρή και υγιής. Το τρίχωμά της γυάλιζε^ εξαιρετικά νέα δηλαδή. Ενάμιση-δύο χρόνων. Διασχίζοντας τη Βασιλίσσης Σοφίας, από Πλουτάρχου προς Ριζάρη, με πήρε από πίσω. Ήταν χαρούμενη. Με προσπερνούσε, με την ουρά ορθωμένη, προχωρούσε τρέχοντας, ξαναγύριζε κοντά μου. Χαρούμενη. Με ακολούθησε έτσι ως τη Βασιλέως Κωνσταντίνου. Την περάσαμε μαζί. Μπήκαμε στην Αντήνορος. Έφυγε πάλι μπροστά. Πάντα τρέχοντας, πάντα με την ουρά ψηλά. Διαδήλωνε με αυτό τον τρόπο την ευφροσύνη της. Ευφροσύνη που ζούσε, που ξαναγύριζε πίσω και με κοίταζε στα μάτια, που μ εμπιστευόταν. Στην Αστυδάμαντος σταμάτησα. Έβγαλα τα κλειδιά μου. Είχε φτάσει η ώρα. Εκείνη έπαψε να τρέχει. Ακίνητη. Ήταν μια πρώτη ραγισματιά αμφιβολίας. Είχα ψηλά ένα μεγάλο μπαλκόνι, αυτό ήταν όλο. Να την κάνω τι; Έβαλα το κλειδί στην πόρτα προσπαθώντας να μην την κοιτάξω. Συμπεριφορά δειλού. Δεν τα κατάφερα. Το μάτι μου την αναζήτησε από μόνο του. Πάντα ασάλευτη, με μιαν αξιοπρέπεια στην ακινησία της με παρακολουθούσε που την έκλεινα έξω.

17 Μιχάλης Γ. Μερακλής Οι άνθρωποι και τα ζώα Αλλοτε, ως την αρχή περίπου του Δεύτερου μεγάλου πολέμου, τα παιδιά των λαϊκότερων συνοικιών είχαν παιχνίδι τους να κυνηγούν στους δρόμους γάτες και αδέσποτα σκυλιά, να τα βασανίζουν και να τα σκοτώνουν με πέτρες, σφεντόνες και μ οποιοδήποτε άλλο πρόσφορο μέσο και τρόπο. Ο ανεπανάληπτος Μιχαήλ Μητσάκης, ιδιο φυής ηθογράφος της Αθήνας των ύστερων δεκαετιών του 19ου αιώνα, που εκδήλωσε επανειλημμένα στα γραπτά του τα φιλοζωικά αισθήματά του, αποτύπωσε το 1893 στην εφημερίδα Ακρόπολις σπαραχτικά το πετροβόλημα και, όταν γεμάτο πληγές και σπασίματα το έβαλαν στο χέρι, τον ανελέητο βασανισμό και τη θανάτωση ενός μικρού γατιού από τέσσερα παιδιά, που «απήλαυναν» το μαρτύριό του «παταγωδώς», μαζί και μ άλλα παιδιά που έσπευδαν εξίσου ν απολαύσουν το «θέαμα», κυριευμένα όλα από ασυγκράτητη αγαλλίαση, «υπό γηθοσύνης ακρατήτου». Τα παλαιά παιδιά, χωρίς τ αναρίθμητα παιχνίδια της βιομηχανικής αγοράς και τις πολλαπλές δυνατότητες ενασχόλησης στη σύγχρονη εποχή, είχαν φαίνεται επινοήσει και το παιχνίδι του βασανισμού των ζώων, που έδινε και μια διέξοδο στο επιθετικό ένστικτο που χαρακτηρίζει (ήδη) την ηλικία τους. Στους χρόνους (τους πρώτους κυρίως) της γερμανικής κατοχής, μαζί με τους ανθρώπους που πέθαιναν από ασιτία, αναπόφευκτα πέθαναν και τα σπιτικά ζώα. Αυτό συνέτεινε, νομίζω, ώστε να πάψει και

18 ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΖΩΑ 21 το άγριο εκείνο παιχνίδι των παιδιών, μαζί με το γεγονός ότι μετά τον Πόλεμο, από τη δεκαετία του 1950, άρχισαν να εμφανίζονται στην ελληνική κοινωνία και νέα ήθη. Μέσα σε αυτό το κλίμα, αργότερα πάντως (και περιορισμένα αρχικά), κέρδιζε έδαφος μεταξύ των αστών η ζωοφιλία. Σήμερα έχει λάβει εντυπωσιακήν εξάπλωση. Αρκετές συζητήσεις (διαγωνισμοί ομορφιάς ζώων, ευχέλαια υπέρ υγείας, πολυτελή νεκροταφεία κ. ά.) δεν ακυρώνουν εντούτοις το γεγονός, ότι πολλοί άνθρωποι αγαπούν τα ζώα, είτε από καθαρή φιλοζωική διάθεση είτε υπαρξιακότερα: ευρισκόμενοι «εν ερημία φίλων» προσφέρουν μια τρυφερή ή και δυνατή αγάπη σ ένα σκυλί ή γατί. Υπάρχουν άνθρωποι που παρηγορήθηκαν πραγματικά μ αυτή τη σχέση κοινω νίας με τα ζώα. Υπάρχουν βέβαια και οι λογικευόμενοι (όπως πιστεύουν στον αυτοθαυμασμό τους), πολύ κριτικοί απέναντι σε μιαν υπερβολική ζωο φιλία, που την αποδίδουν κάποτε και σε νοητικά σαλεμένους. Μια τέτοια «τρελή» συναντούσα στον δρόμο όπου βρισκόταν ο χώρος της εργασίας μου. Οι «λογικοί» της είχαν πολύ δυσκολέψει το έργο της, την αποστολή που είχε τάξει στον εαυτό της: να σιτίζει τις γάτες της γειτονιάς. Προσπαθούσε να βρει στιγμή κάποιας ησυχίας, οπωσδήποτε ανεπιτήρητης, για να έλθει ν αποθέσει το φαγητό στις γάτες, που αυτομάτως έτρεχαν κοντά της μόλις εκείνη εμφανιζόταν σιωπηλή, αθόρυβη (παραδόξως και οι γάτες δεν θορυβούσαν!) για να μην πάρουν είδηση οι περίοικοι την «τρελή». Δεν θα την έλεγα τρελή. Ήταν μία από τους «πτωχούς τω πνεύματι», που τους μακάριζε ο Ιησούς και αυτό δεν είναι λίγο. Από την άλλη μεριά οφείλω να πω ότι, αν ο σαδισμός έφυγε από τα παιδιά, αυτό δεν σημαίνει ότι έφυγε και από τον κόσμο. Πήγε στους μεγάλους. Σκέπτομαι τα κατ επανάληψη σκοτωμένα περιστέρια στον Άγνωστο, τα κρεμασμένα πρόσφατα για έναν μαρτυρικό θάνατο σκυλιά, το δελφίνι στο Αιγαίο που το μαχαίρωσαν ή το άλλο που του κόψαν την ουρά. Και τι να πω για τα καθημερινά οικολογικά εγκλήματα, για τ αμέτρητα πλήθη ψαριών, πουλιών, ζώων που εξολοθρεύτηκαν και αδιάκοπα εξολοθρεύονται.

19 22 ΜΙΧΑΛΗΣ Γ. ΜΕΡΑΚΛΗΣ Ορισμένοι θεωρούν δικαιολογημένη την εξόντωση ζώων. Όπως στην περίπτωση των ψαράδων, που τα δελφίνια καταστρέφουν τα δίχτυα τους. Δεν είναι κακοί οι ψαράδες, κάποτε τους ωθεί η αμείλικτη ανάγκη (και αγωνία) της επιβίωσης. Είναι η ίδια η ζωή που αναγκάζει τους ανθρώπους να φέρονται έτσι, δεν τους επιτρέπει να δημιουργήσουν έναν επίγειο παράδεισο. Παντού, σε όλα, η πολιτική οικονομία επιβάλλει τους αδήριτους νόμους της. Και οι αγρότες (που τους θεωρώ στο βάθος αθωότερους από τους αστούς, όσο τουλάχιστον η αστικοποίηση επιτρέπει ακόμα κάποια διάκριση ανάμεσα στις δύο κατηγορίες πληθυσμού) έσφαζαν και θα σφάζουν πάντα ζώα, για να τρώμε το κρέας τους. Άλλοτε πάντως ο χωρικός δεν έσφαζε, πιο πολύ θυσίαζε τα ζώα του. Θυσιάζω σημαίνει φονεύω ένα πλάσμα, μιαν ύπαρξη που τη σέβομαι και την αγαπώ. Για παράδειγμα, την Πρωτοχρονιά σε πολλά χωριά, κόβοντας τη βασιλόπιτα, υπολόγιζαν, εκτός από τον Χριστό κ.λπ., και ένα κομμάτι για τα ζώα τους. Αλλά και πίτα ειδικά παρασκευασμένη για τα ζώα ετοίμαζαν. «Μέσα στη δημοκρατία του αγροτικού σπιτιού (αντιγράφω από το βιβλίο του Μέγα για τις Ελληνικές Γιορτές) ακόμη και τα ζώα, εκείνα προπάντων που βοηθούν στις δουλειές και, όπως οι χωρικοί λέγουν, τους τρέφουν, έχουν την πρέπουσα θέση». Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς στην Κάρπαθο ή στη Σκύρο ζύμωναν την πίτα ή την κουλούρα του βοδιού. Ο γεωργός τη θρυμμάτιζε και με λίγο αλάτι έδινε τα θρύμματα να τα φάνε τα βόδια, «για να είναι καλά». Και το Πάσχα πάλι «μετέδιδαν» το φως της Ανάστασης στα στείρα ζώα (και στα άκαρπα δέντρα), αλλά και «τσουρουφλούσαν» με το αναμμένο κερί «γίδια, πρόβατα, τα βόδια, τα γαϊδούρια, ό,τι έχει κανείς». Βέβαια μπορεί κάποιος (λογικευόμενος) να πει ότι αυτά είναι ανοησίες, η μόνη αλήθεια είναι ότι ο χωρικός έκανε ό,τι υπαγορεύουν οι ταυτιζόμενοι με την επιβίωσή του κανόνες της οικονομίας: Έσφαζε γίδια και πρόβατα για να τρώει το κρέας και, πρώτιστα, για να πουλάει, για να παίρνει το αναγκαίο χρήμα. Δεν θα είναι πάντως η πρώτη φορά που τις ανοησίες αυτές άλλος θα τις θεωρήσει πίστη στο θαύμα, όπως

20 ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΖΩΑ 23 θαύμα είναι η δύναμη μιας υπερβατικής οντότητας που μπορεί αυτός που την έχει δεχθεί να τη μεταδώσει και σε κάποιον άλλο. Πέρα όμως από αυτό υπάρχει ακόμα κάτι, που κι έναν ολιγόπιστο ή και ολότελα άπιστο με κάποιαν ευαισθησία μπορεί να τον συγκινήσει. Είναι ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται και επιβεβαιώνεται η αφοσίωση του χωρικού στα ζώα του, που τον «βοηθούν» και τον «τρέφουν». Η πολιτική οικονομία εξηγεί πολλά πράγματα. Δεν τα εξηγεί όμως όλα. Ο κόσμος των σκυλιών στην Αθήνα, η μεταχείρισή τους από τους ανθρώπους, τοποθετεί σε άλλη βάση την καθιερωμένη διάκριση των πολιτών σε πλούσιους και φτωχούς. Δεν μπορώ ν αμφισβητήσω την πραγματικότητα που ορίζουν οι οικονομικοί όροι. Εντούτοις, μέσω της μεταχείρισης των σκύλων αναδεικνύεται και η άλλη πραγματικότητα, που την ορίζει μια ισχυρή ανθρωπιστική διάσταση, η οποία δεν καθυποτάσσεται στους οικονομικούς καθορισμούς κι όπου πλούσιοι είναι φτωχοί και αντίστροφα. Αν είχαν μιλιά τα σκυλιά (έχουν βέβαια το έξοχα ομιλητικό βλέμμα τους), θα εκφράζαν τη βαθιά ευγνωμοσύνη τους για τους ανθρώπους εκείνους που τα πήραν στα σπίτια τους και τα λογάριασαν μέλη της οικογένειας. Από την άλλη, ακούω για ευκατάστατους κυρίους που πετούν σκυλιά, όταν τα παιδιά τους βαρεθούν να τα έχουν για παιχνίδι. Βέβαια ο κόσμος των σκυλιών αντικατοπτρίζει και κάτι από την ωμή πραγματικότητα, την αιώνια ταξική διαίρεση. Βλέπω σαν ανυπεράσπιστες ψυχές τ αδέσποτα σκυλιά. Και με βλέπουν κι εκείνα που τα βλέπω και με αγγίζει η μελαγχολία. Το βλέμμα του σκύλου του δρόμου θα μπορούσε να έχει πολύ παράπονο, γιατί ο σκύλος είναι ζώο νοήμον και θα πρέπει να συνειδητοποιεί τη σκληρή εγκατάλειψή του. Εντούτοις το βλέμμα του είναι αμνησίκακο. Αλλά και φιλάνθρωπο, γιατί ο σκύλος αγαπάει τον άνθρωπο. Θα έλεγα ότι δεν μπορεί να κάνει χωρίς τη συντροφιά του ανθρώπου. «Έμψυχο και φιλάνθρωπο πλάσμα» χαρακτηρίζει ο Κωστής Παπαγιώργης τον σκύλο στο έξοχο βιβλίο του Τα γελαστά ζώα, θυμίζοντας επίσης τους σχετικούς χαρακτηρισμούς του Αριστοτέλη ζώο «φιλητικόν» και «θωπευτικόν».

21 24 ΜΙΧΑΛΗΣ Γ. ΜΕΡΑΚΛΗΣ Είναι συναρπαστική η σταθερή, ανελλιπής παρουσία σκύλων στις διαδηλώσεις των πολιτών (που έχουν πυκνώσει τελευταία). Μολονότι είναι βέβαιο (σίγουρα το ξέρουν) ότι εκεί θα σκάσουν μολότοφ, κρότοι λάμψης, θα ριχτούν δακρυγόνα. Και οι σκύλοι φοβούνται τους κρότους. Παρ όλα αυτά, αν τους παρατηρήσεις ανάμεσα στους διαδηλωτές, και μάλιστα να πηγαίνουν μπροστά με τους πρώτους πολίτες, τους νιώθεις να τελούν σε κατάσταση ευφροσύνης. Γιατί, θα ξα ναπώ, ο σκύλος αγαπάει τον άνθρωπο (ίσως μάλιστα περισσότερο απ όσο άνθρωπος αγαπάει άνθρωπο), όταν μάλιστα αισθανθεί κι εκείνου την αγάπη. Στην οδό Σταδίου, σχεδόν έξω από τον Βασιλόπουλο, έβλεπα μέχρι πρότινος έναν άνδρα καθιστό κάτω στο πεζοδρόμιο να προσδοκά σιωπηλός την ελεημοσύνη των περαστικών. Και δίπλα του ένα, απόλυτα σιωπηλό κι αυτό, αδύνατο σκυλάκι, μνημείο εγκαρτέρησης και αφοσίωσης. Όλη η εσωτερική του διάθεση ήταν συγκεντρωμένη στο βλέμμα του. Η «τρελή» της οδού Τηλεμάχου, το σκυλάκι της οδού Σταδίου είναι από τα πλάσματα εκείνα χάρη στα οποία αποκτά και κάποιο ηθικό νόημα το να υπάρχει ο ασυνάρτητος και τρομερός κόσμος μας. Είναι γνωστό ότι η φιλοζωική συμπεριφορά και ιδεολογία δέχεται κριτική. Ήδη ο Πλούταρχος, στον βίο του Περικλή, επιτιμά όσους σπαταλούν στα ζώα τη στοργή και την αγάπη τους, που υπάρχει έμφυτα μέσα μας και χρέος μας είναι να την προσφέρουμε στους ανθρώπους. Κι ένας Γερμανός λαογράφος γράφει το 1970 με κάποια υποκρυπτόμενη ειρωνεία: «Η δημιουργία ενός σημαντικού δρόμου προκαλεί τη διαμαρτυρία και την αγωνιστική κινητοποίηση των προστατών των πουλιών. Ο θάνατος ενός σκύλου στο Βερολίνο προξενεί περισσότερη συμπάθεια και ταραχή από τον θάνατο παιδιών στο Βιετ νάμ. Ο ερχομός των πελαργών αποτελεί πρώτη είδηση. Μοναχική γυναίκα συντηρεί 15 γάτες σ' ένα διαμέρισμα δύο δωματίων. Υπάρχει ημέρα προς τιμήν του αλόγου, η προστασία των ζώων δηλώνεται ως υπόθεση καρδιάς». Αλλά από νωρίς υπήρξε και ο αντίλογος. Έξοχες φιλοζωικές σελί-

22 ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΖΩΑ 25 δες συναντά κάποιος στο έργο του Πλούταρχου Πότερα των ζώων φρονιμώτερα τα χερσαία ή τα ένυδρα. Μνημονεύω, ακόμη, το έργο του Αιλιανού Περί ζώων ιδιότητος, μια συλλογή ιστοριών, όπως σημείωνα και κάπου αλλού, για τα ζώα, των οποίων οι «ψυχικές ιδιότητες και η όλη συμπεριφορά θεωρούνται άξιες προβολής και παραδειγματισμού για τον άνθρωπο, που έχει προχωρήσει, με την πρόοδο του πολιτισμού του, στη διαστροφή της φυσικότητάς του^ η Φύση, η άμεση και αυθόρμητη αλήθεια και ηθική της Φύσης, διασώζεται μόνο στα ζώα»

23 Κώστας Μαυρουδής Η αθανασία των σκύλων [Οκτώ σύντομες αφηγήσεις] 1. Στο ντοκιμαντέρ Η χώρα της σιωπής και του σκότους (Βέρνερ Χέρτζογκ, 1971) υπάρχει μια σκηνή, όπου οι τρόφιμοι κάποιου ιδρύματος τυφλών και κωφαλάλων πετούν πάνω από τις Άλπεις. Ένας συνοδός περιγράφει την εικόνα των λευκών κορυφών χρησιμοποιώντας το τυφλό αλφάβητο (σημεία-αγγίγματα στην παλάμη). Ο καθένας μεταδίδει γοητευμένος το τοπίο στον διπλανό του με τον ίδιο τρόπο. Το θυμήθηκα ένα πολύ ζεστό μεσημέρι στο κέντρο του Ρίμινι, στον δρόμο που οδηγεί από την πλατεία των Τριών Μαρτύρων στην Αψίδα του Αυγούστου. Δέκα νέοι, τυφλοί και των δύο φύλων, περπατούσαν πίσω μου. Ήταν πιθανόν εκπαιδευτικός περίπατος, γιατί άκουσα να ζητούν από κάποιον να περιγράψει εκείνο που βρισκόταν μπροστά του. Σταμάτησε σ ένα κυρτό, με πλούσια διακόσμηση, κιγκλίδωμα παραθύρου και άρχισε να μιλά για τα σχήματα που αναγνώριζε. Είχε συναντήσει κι άλλη φορά, είπε, τόσο κομψά μοτίβα. Από τη συντροφιά του αντικρινού καφέ αποσπάστηκε ένας σκύλος και τον πλησίασε. Άρχισε να μυρίζει τα παπούτσια και το παντελόνι του. Ο τυφλός περιεργαζόταν ακόμα τα σιδερένια σχήματα, όταν όμως κατάλαβε τον επισκέπτη, έσκυψε και τον χάιδεψε από το κεφάλι μέχρι την ουρά, που κουνιόταν φιλικά. «Ένα κανελί λαμπραντόρ!» δήλωσε χωρίς ίχνος αμφιβολίας. Δεν απευθυνόταν τόσο στους άλλους, όσο στην αδια-

24 Η ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΚΥΛΩΝ 27 κρισία του κατασκόπου, που είχε μείνει άναυδος. «Πώς σου φαίνεται, περίεργε», σαν να του έλεγε, «που το άτυπο μάτι της αφής έχει την ίδια βεβαιότητα με την όρασή σου;» 2. Εκλογές του Η ήττα της κυβερνήσεως του Κέντρου και η άνοδος στην εξουσία, με τεράστια πλειοψηφία εδρών, του Αλέξανδρου Παπάγου. Άκουγα για την προεκλογική συγκέντρωση του Πλαστήρα. Oύτε ένας ακροατής, μου έλεγαν, δεν απασχολούσε τα χέρια του με κομπολόι. Κυρίως, όμως, πουθενά στην πλατεία δεν εμφανίστηκε (ήταν αδιανόητο να κινηθεί σε τόσο πυκνό πλήθος) έστω κι ένας σκύλος, παρουσία ανυπερθέτως ανιχνεύσιμη στα πολυπρόσωπα δημόσια γεγονότα. Η παρατήρηση είναι καίρια. Ακόμα και στις εικόνες του 1919 (με την ενθουσιώδη υποδοχή των Ελλήνων στρατιωτών στη Σμύρνη), όπως άλλωστε και στην καταγεγραμμένη μαρτυρία με τη γρήγορη κίνηση (1913), όταν ο στρατός μας μπαίνει στα Ιωάννινα, εμφανίζεται ένας μοναχικός σκύλος πλάι σε μια φάλαγγα στρατιωτών που παρελαύνει στην κατακτημένη πόλη. Το ίδιο συμβαίνει τη στιγμή που ο Χασάν Ταξίν Αγάς, ένα χρόνο πριν, παραδίδει στον βασιλέα Κωνσταντίνο τη Θεσσαλονίκη. Το Δεκέμβριο του 1944, σε μία από τις ελάχιστες κινηματογραφημένες οδομαχίες της Αθήνας, έχει περάσει στο κάδρο κάποιος σκύλος που μόλις προλαβαίνεις να δεις. Στον τεράστιο πίνακα του Πέτερ φον Χες Η άφιξη του Όθωνα στo Nαύπλιο (1835, «Νέα Πινακοθήκη» του Μονάχου), ο λαός υποδέχεται μ ενθουσιασμό τον νεαρό βασιλιά. Το έργο ξεχειλίζει από πρόσωπα, έφιππους και πεζούς, που τρέχουν με πυρετώδη ενθουσιασμό. Πίσω τους διακρίνεται το Μπούρτζι και η θάλασσα, γεμάτη από ιστιοφόρα που κανονιοβολούν. Στη δεξιά άκρη της συνθέσεως, ένα μελί Greyhound με μυτερή μουσούδα (ράτσα που ξέρουμε από τις εικόνες των ευγενών) τρέχει παράλληλα με το πλήθος. Η άφιξη του Όθωνα στην Αθήνα (του ίδιου ζωγράφου) είναι μια εκτεταμένη τοιχογραφία πλήθους, που βρίσκεται συγκεντρωμένο μπροστά στον ναό του Ηφαίστου. Ξεχειλίζει από εντυπωσιακές ηθογραφι-

25 28 ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ κές λεπτομέρειες. Φέσια και ημίψηλα, μαύροι υπηρέτες, κατσίκες και ναργιλέδες, έφιπποι φουστανελοφόροι με φόντο τον Παρθενώνα. Στο πρώτο πλάνο του πίνακα, ένας μεγαλόσωμος σκύλος με μικρά όρθια αυτιά και τη γλώσσα έξω κοιτάζει τ άλογα, τον βασιλιά και την εντυπωσιακή συνοδεία. Όμως και σε πόλεις με πειθαρχημένη ζωή, οι σκύλοι συχνά έχουν διασχίσει με τον ίδιο τρόπο τα γεγονότα. Στο Παρίσι, σ επί καιρα της εταιρείας «Pathé» (1927), ένας περιφερόμενος, κοντότριχος σκύλος, μυρίζοντας το λιθόστρωτο, πλησίασε τον θρυλικό αεροπόρο Τσαρλς Λίντμπεργκ που μόλις είχε διασχίσει τον Ατλαντικό. Μιλούσε σε μια ομάδα δημοσιογράφων, στην είσοδο του ξενοδοχείου του, στην Place Vendome. Στις 5 Μαρτίου του 1946, ο Ουίνστον Τσόρτσιλ επισκέφτηκε το Φούλτον του Μιζούρι, όπου εκφώνησε (Westminster College) τον περίφημο λόγο με την αναφορά στο «Σιδηρούν Παραπέτασμα». Ανάμεσα στη μεγαλειώδη πομπή που δημιουργήθηκε μετά την άφιξή του διακρίνεται ένας μαύρος, αδύνατος σκύλος, που περνά βιαστικά από το ένα πεζοδρόμιο στο άλλο. Ακόμα και στον πίνακα Κηδεία στην Ορνάν (1850) του Γκιστάβ Κουρμπέ, ο σκύλος που κοιτάζει με περιέργεια την τελετή μπροστά στον ανοιχτό τάφο είναι ένα από αυτά τα μοναχικά δαιμόνια: ο υπαινιγμός της απόλυτης αμεριμνησίας, που δείχνει η μη σκεπτόμενη φύση για τα ανθρώπινα. 3. Ζώντας αδιάκοπα στην Αθήνα, είδα συχνά το ίδιο πρόσωπο με διαφορετική ηλικία, διαφορετικό ρόλο, και βέβαια σε άλλα συμφραζόμενα. Τον νέο αστυνομικό που συνάντησα το 1972 (είχε συλλάβει δίπλα μου, στον κήπο του Μουσείου, έναν φίλο μου) τον αναγνώρισα τη δεκαετία του 80 στο αστυνομικό τμήμα ενός προαστίου. Δέκα χρόνια αργότερα, με ακριβά ρούχα, τον είδα αρκετές φορές στο καφέ ενός κεντρικού ξενοδοχείου. Συμπέρανα ότι δούλευε πια για τις Πληροφορίες. Το 1990 διασταυρώθηκα μαζί του σε μια προεκλογική συγκέντρωση. Κρατούσε την κομματική σημαιούλα με τον δαυλό. Δεν δυσκολεύτηκα να τον αναγνωρίσω ούτε την επόμενη δεκαετία, μολονότι μια πά-

26 Η ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΚΥΛΩΝ 29 ρεση του είχε παραμορφώσει κωμικά το στόμα και την έκφραση. Ήταν λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς του 2004, στην είσοδο του Βασιλικού Κήπου. Κρατώντας μια σακούλα με τροφές, είχε πλησιάσει πέντε αδέσποτους σκύλους. Δηλητηριάζει τα αδέσποτα, σκέφτηκα αμέσως, καθώς είχα ακούσει για ένα σχέδιο απαλλαγής της Αθήνας από τα περιφερόμενα ζώα. Πλησίασα για να δω (και τι θα έκανα άραγε σ αυτή την περίπτωση;) αν οι σκύλοι θα εμφάνιζαν κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά τους ή τα συμπτώματα του μαρτυρίου: αφρό από το στόμα, σπασμούς πόνου, στάσεις σαν εκείνες των αρχαίων σκύλων στα εκμαγεία της Πομπηίας. Έφαγαν με βουλιμία, τον κοίταξαν για λίγο στα μάτια και χάθηκαν στον κήπο. Τι είχα δει, λοιπόν; Ένα υπηρεσιακό ανοσιούργημα ή μια φιλόστοργη δράση; Η σκηνή ήταν η βάρβαρη συνέχεια όσων ήξερα ή μια ζωόφιλη αφοσίωση που άλλαζε την εικόνα γι αυτόν και την ιστορία του; Αν ίσχυε το πρώτο, γιατί ο δράστης μου φάνηκε πως έδειξε τρυφερότητα μεταγγίζοντας την τροφή; Αν πάλι τα ανέστια ζώα τον γνώριζαν, για ποιο λόγο έμειναν επιφυλακτικά μαζί του; Κι επειδή βλέπουμε μόνον όταν δίνουμε νόημα σε ό,τι συμβαίνει, ρωτώ ακόμα το παλιό γεγονός: «Τι έγινε πραγματικά; Tι σήμαινε εκείνη η αμφίσημη πράξη, που ήταν σαν να δήλωνε πόσο ανεξιχνίαστο είναι κάθε γεγονός και πόσες εκδοχές υπάρχουν για την εικόνα του άλλου;» 4. Κάτι με είχε χαροποιήσει και δεν ήθελα να περάσω σιωπηλός από το μικρό πάρκο. Χωρίς να καθίσω στο παγκάκι, άρχισα προσχηματικά μια συζήτηση με τους δύο ηλικιωμένους άνδρες που ήταν εκεί. Ο ένας κρατούσε τον Ερμή, υπέργηρο γκριφόν, και ο άλλος ένα λευκό κανίς. «Μάλλον δεν θα βρέξει», δήλωσα σταματώντας μπροστά τους. Εκείνος που κρατούσε τον Ερμή με κοίταξε επιφυλακτικός και με κάποια καθυστέρηση μου είπε ότι δεν υπήρχε τέτοια περίπτωση, άκουγε πάντοτε από την προηγουμένη τον καιρό. «Τη δεκαετία του 50, στην Πάτρα», παρενέβη ο κύριος με το κανίς, «ξέραμε πως ο γκρίζος ουρανός, που άρχιζε από το βόρειο Ιόνιο κι έφτανε μέχρι την Κυλλήνη,

27 30 ΚΩΣΤΑΣ ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ σήμαινε τουλάχιστον τριήμερη βροχόπτωση». Αποφάσισα να μετατοπίσω τη συζήτηση στο γηραλέο ζώο. «Φαίνεται πολύ ηλικιωμένος», είπα. «Μα βέβαια. Είναι 15 ετών. Βαδίζει δύσκολα, έχει πρόβλημα καρδιάς, βαρηκοΐας και νεφρών. Μένουμε όμως δίπλα», διευκρίνισε ο ηλικιωμένος άνδρας χαϊδεύοντας το κεφάλι του ζώου. «Είναι η μοναδική του μετακίνηση». Δεν του άρεσε η υπερβολή της οδύνης μου, γιατί αμέσως, με ύφος που είχε συγχρόνως μια λογιότητα, πρόσθεσε: «Ο σκύλος είναι αθάνατος, αγαπητέ! Δεν είναι δική μου η σκέψις. Το έχει γράψει ένας Γάλλος συγγραφέας του περασμένου αιώνος. Πεθαίνουν μόνον εκείνοι που το γνωρίζουν». Ο κύριος με το κανίς παρακολουθούσε με θαυμασμό τον φίλο του, που συνέχισε: «Ο Ερμής αγνοεί το τέλος, όπως τo δάσος δεν γνωρίζει τίποτε για το πριονιστήριο. Έζησε και πεθαίνει χωρίς να ξέρει ή να νιώθει τι είναι ο χρόνος. Αγνοεί την κίνησή του, τη μεταβολή, τα συμβατικά όρια. Αν το σκεφθείτε, σε λίγο πρόκειται να υποβάλω σε ευθανασία μιαν απολύτως ανύποπτη, δηλαδή μιαν αθάνατη ύπαρξη». 5. Ο σκύλος στα πόδια του εκκλησιαζόμενου, αν και πρόσφατη εικόνα στις δυτικές εκκλησίες, ανατρέχει στη φραγκισκανική παράδοση. Γνωρίζω ωστόσο έναν αρχαιότερο πρόγονό της. Παιδί στην Τήνο, έζησα απέναντι στον καθολικό ναό του Αγίου Νικολάου. Ο ηλικιωμένος εφημέριος, αργοκίνητος και ήρεμος (με στρογγυλά συρμάτινα γυαλιά), είχε αναπόσπαστο συνοδό έναν μαύρο σκύλο με λείο τρίχωμα. Ζώο σπά νιας νοημοσύνης, εκδηλωνόταν με κατορθώματα για τα οποία όλοι έχουμε ακούσει, αλλά σπανίως συναντήσαμε. Μ ένα σημείωμα κι ένα πάνινο σακούλι στο περιλαίμιο, αγόραζε εφημερίδα, παραλάμβανε από το φαρμακείο ένα κουτί «Καλμόλ» ή μετέφερε μιαν επείγουσα ειδοποίηση. Με το ζώο εκείνο ο ιερέας ήταν δυνάμει ταχυδακτυλουργός και μάγος. Κάποτε, στο κατάμεστο υπαίθριο καφενείο, του είπε δυνατά: «Φέρε μου, Λέων, σε παρακαλώ, τα μαλακά μου παπούτσια. Αυτά με χτυπούν». Τον έστελνε σε μια δύσκολη αποστολή στο πρεσβυτέριο,

28 Η ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΚΥΛΩΝ 31 στο δωμάτιό του. Συχνά, στη γνωστή στάση ανάπαυσης, ο Λέων κολλημένος από το σαγόνι ως την ουρά στο πάτωμα του ιερού, παρακολουθούσε τη Λειτουργία. Ήταν λατινική τότε. Λίγο αργότερα, ο Ιωάννης ο 23ος, ο δημοφιλέστερος Πάπας στην πρόσφατη Ιστορία (ο επονομαζόμενος «Il Buono»), εισηγήθηκε τη μετάφρασή της στις εθνικές γλώσσες. Ζώντας μακριά τα χρόνια που ακολούθησαν, δεν έμαθα το τέλος των δύο εκείνων υπάρξεων. Ούτε μπορώ να το υποθέσω. Η αναπόληση αφορά μόνον αυτά που γνωρίζουμε: οι υγροί χειμώνες του 60 με τους έρημους δρόμους. Oι μαύρες φιγούρες του σκύλου και του ιερέα κάτω από μιαν ομπρέλα. Το αρμόνιο και η χορωδία από τον γυναικωνίτη, που, όπως τα πουλιά στην Κιβωτό, ζήτησαν σωτηρία στη μνήμη μου. 6. «Την παραμονή των Χριστουγέννων εορτάζουν τα ζώα». «Πώς εορτάζουν;» ρώτησε η θεία μου (μια παπαδιαμαντική χήρα, αφοσιωμένη στο άναμμα καντηλιών σε μακρινά εξωκκλήσια). Είχαμε εκδράμει σε μιαν εξοχή γι αυτό τον σκοπό, το απόγευμα της 24ης Δεκεμβρίου του Ανάψαμε μ ευλάβεια τα τέσσερα καντήλια στο ναΐδριο της Αγίας Κυριακής, ψάλλαμε το «Την γέννησίν σου Χριστέ» κι επιστρέφαμε ευτυχισμένοι. Η άποψη για την ημέρα που πρέπει να τιμώνται τα ζώα ανήκε σε μιαν ηλικιωμένη γυναίκα, καθολική στο δόγμα, που συναντήσαμε επιστρέφοντας, με πέντε αδέσποτους σκύλους να την ακολουθούν. Ήταν γνωστή. Μια απλοϊκή καρδιά, που είχε αφιερώσει απόλυτα τη ζωή της στα τετράποδα. Περπατούσε δύσκολα εξαιτίας του όγκου της, μιλούσε με τη βαριά προφορά των χωριών και ζούσε καθαρίζοντας σχολεία, σπίτια και δημόσια κτίρια. Κάθε πρωί έσερνε πίσω της μια λεγεώνα πεινασμένους σκύλους, και είναι βέβαιο ότι για χάρη τους (ή εξαι τίας τους) έμεινε μόνη στη ζωή. Συνέχισε: «Σαν σήμερα τα ζώα ζέσταναν με το χνότο τους τη φάτνη και πρέπει να το ανταποδίδουμε». Δεν είχα ακούσει πουθενά την ιδέα της ανταμοιβής. Ούτε την έμφαση στον θερμαντικό ρόλο των τετραπόδων της φάτνης. Πολύ αργότερα, δηλαδή τώρα, απέναντι σε Γεννήσεις φτιαγμένες από σπουδαίους

29 32 ΚΩΣΤΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ ζωγράφους (αλλά και υποδεέστερες σε καλλιτεχνική σημασία), ανατρέχω πάντα στη σύντομη συνάντηση εκείνης της παραμονής, στην ανακοίνωση της άτυπης επετείου που μας είχε ανακοινώσει η γυναίκα με τους σκύλους. Αν έγραφα γι αυτήν σε αιώνες που επέτρεπαν ηχηρούς συμβολισμούς, θα μπορούσα να την εγκαταστήσω σ ένα απόλυτα οικείο και φιλικό σκηνικό, σαν εκείνο που έφτιαξε ο Πορφύρας στο ποίημα για τον Παπαδιαμάντη. Συντροφιά με την απειρία των ζώων της. Σε μιαν ανενόχλητη διάρκεια, που είναι το αδύνατο αίτημα όλων των αφοσιώσεων. 7. Στη Βιριδιάνα, εκτός από τη χαώδη ψυχογραφία των μπουνιουελικών ηρώων, δεν περνά απαρατήρητο το περιστατικό μιας σύντομης σκηνής. Ο δον Χάιμε, ο χήρος θείος της δόκιμης μοναχής Βιριδιάνας, μόλις έχει αυτοκτονήσει. Ο γοητευτικός γιος του Χόρχε επισκέπτεται το μεγάλο αγρόκτημα που κληρονομεί. Λίγες μέρες μετά την άφιξή του τον βλέπουμε να περπατά σ έναν χωματόδρομο, κοντά στο κτήμα. Ένα κάρο σταματά και αφήνει κάποιον ταξιδιώτη. Στον άξονα των τροχών είναι δεμένος ένας σκύλος που ακολουθεί αναγκαστικά. Ο Χόρχε ενοχλείται από την εικόνα και αγοράζει τον σκύλο. Τον βλέπουμε να βαδίζει κρατώντας τον από το σχοινί, ενώ από την αντίθετη κατεύθυνση πλησιάζει ένα άλλο κάρο που σέρνει, δεμένο από το ίδιο σημείο, έναν σκύλο. Η απογευματινή προβολή στην «Αλκυονίδα» είχε τελειώσει. Ακολουθούσε συζήτηση (συνηθισμένο γεγονός την εποχή της δικτατορίας) ανάμεσα στον μαρξιστή κριτικό του Σύγχρονου κινηματογράφου και στο νεανικό κοινό της εποχής, αφοσιωμένο στο σινεμά και στις ιδέες. «Προσέξτε», είπε ο κριτικός. «Η απελευθέρωση ενός σκύλου, όπως βλέπουμε, στην ουσία δεν προσφέρει τίποτε. Αμέσως εμφανίζεται ένας άλλος, πανομοιότυπα δεμένος. Η λύση, καταλαβαίνουμε, αν δεν είναι συλλογική, έχει ελάχιστη σημασία. Η ευεργεσία, μας λέει ο Μπουνιουέλ, είναι μάταιη φιλανθρωπία». Όταν, μετά από πολλά χρόνια (1994), παίχτηκε Η λίστα του Σίντλερ, ο μαρξιστής κριτικός δεν ζούσε πια. Οι κινηματογράφοι της δικτατορίας μετέφεραν μόνο σαν

30 ΤΙΤΛΟΣ Η ΑΘΑΝΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΚΥΛΩΝ 33 ανάμνηση την αποστολική σημασία τους. Η εποχή, τα οράματα και όλα στον κόσμο είχαν αλλάξει. Στο τέλος της ταινίας του Σπίλμπεργκ, ένας Εβραίος που είχε σωθεί χάρις στον βιομήχανο Σίντλερ του απηύθυνε μ ευγνωμοσύνη μια φράση από το Ταλμούδ: «Εκείνος που σώζει έναν άνθρωπο είναι σαν να σώζει τον κόσμο όλο». Τώρα, αυτή η άποψη για τον Έναν ακουγόταν πολύ πιο βαθιά και ανθρώπινη. Μας άγγιζε περισσότερο από το έπος και την οικουμενική σωτηρία. Είχαμε ανακαλύψει την ανεκτίμητη σημασία του προσώπου. 8. Ένας Σλοβένος αρχαιολόγος μου είχε διηγηθεί για τα πεσμένα πιάτα που είχε βρει στην κουζίνα ενός αρχαίου σπιτιού. Δεν θυμάμαι σε ποιο νησί της Δαλματίας. «Αποικία της Πάρου», διευκρίνισε η γυναίκα του. «Άρχισε να ρίχνει πάνω σ ένα χαλί δικά μας πιάτα, μήπως καταλάβει από ποια γωνία και τι ύψος τα αρχαία πήραν τη θέση που είχαν». Θυμήθηκα το περιστατικό στο Μοναστηράκι, καθώς τέσσερα μέτρα κάτω από τα πόδια μου, οι φοιτητές της Αμερικανικής Αρχαιολογικής Σχολής καθάριζαν με χειρουργική προσοχή το έδαφος και κοσκίνιζαν με υπομονή το χώμα. Έμεναν χοντροί σβώλοι και θραύσματα κεραμικών, που ελέγχονταν ή απομακρύνονταν. Ανάμεσα στα πρόσωπα εκείνα, έφτασαν και άρχισαν να περιφέρονται τρεις αδέσποτοι ημίαιμοι. Πέρασαν αργά τις τάφρους, είδαν τον χώρο, τις μικροσκοπικές σκαπάνες, τις χειράμαξες, αναποφάσιστοι αν πρέπει να καταλήξουν στη σκιά των αρχαίων τοίχων ή κάτω από τις ομπρέλες των αρχαιολόγων. Ήταν κάτοικοι της καθημερινότητας που κατέβηκαν στον παλιό κόσμο, νομίζοντας ότι κι αυτός ανήκει στο τρέχον. Όλα τούς φαίνονταν σύγχρονα και ανιχνεύσιμα. Ακόμα και τ άγνωστα ονόματα των φοιτητών που διάβασαν με την όσφρηση: Μακ Κάρσον, Μπάρτον, Χάου, Γκαρσία, Κίνγκσλεϊ. Χωρίς παρελθόν και μέριμνα για τον χρόνο, είχαν βρεθεί ανύποπτοι σ ένα σιωπηλό βάθος που μόλις παραβιαζόταν. Ήταν αδύνατον να το ξεχωρίσουν από τους δρόμους με τα ογκώδη επάλληλα στρώματα των οσμών, την ακατανόη τη κίνηση, τη βασανιστική μέριμνα της τροφής.

31 Κώστασ ακρίβοσ ΠοΠη αλεβίζακη ΘαΝασησ βαλτίνοσ manώλησ Γ. βαρβουνησ βασίλησ βασίλίκοσ Steve BeSt Κοσμασ βίδοσ μαρία ΓαΝώτη αλεξανδροσ ΓεώρΓοΠοΥλοσ Κώστασ ΓεώρΓοΥσοΠοΥλοσ ΝίΚολεττα ΓίαΝτση ΝίΚοσ δημου ΠαΝαΓίώτησ δίαμαντησ Dale JamieSon ΓίώρΓοσ ζαφείρατοσ μητρ. ίώαννησ ζηζίουλασ ΓίαΝΝησ ζουμπουλακησ μαρίανθη ΚαΠλαΝοΓλοΥ σταυροσ ΚαραΓεώρΓαΚησ αλεξανδροσ ΚαραμαΝλίδησ δημητρα ΚαροΥζαΚη ολγα ΚηΚοΥ λίλα ΚοΝομαρα δημητρησ λαμπρελλησ ΚατερίΝα λουκακη αννα α. λυδακη Κώστασ μαυρουδησ Χαρησ μελετίαδησ μίχαλησ Γ. μερακλησ ροζα μηνακουλη ΓίαΝΝησ Ν. μπασκοζοσ ίώσηφ μποτετζαγίασ λίνα ΠαΠαδαΚη ευθυμησ ΠαΠαδημητρίοΥ λουκασ ΠαΠαϊώαΝΝοΥ ελενα ΠαΠαΝίΚολαοΥ αντώνησ ΠαΠαρίζοσ ΚατερίΝα Πλασσαρα ΝίΚοσ δ. Πλατησ βαλτερ ΠοΥΧΝερ ευαγγελοσ δ. ΠρώτοΠαΠαδαΚησ tom Regan PeteR SingeR ΓίώρΓοσ σκαμπαρδώνησ ΓίαΝΝησ σκαρπελοσ μανοσ στεφανίδησ ΘεοδοσHσ Π. τασίοσ ευγενίοσ τρίβίζασ ΓίώρΓοσ φραντζεσκακησ αλεξανδρα ΧαλΚία ΝίΚοσ ΧαραλαμΠίδησ μαρία ΧοΥΚλη μαρίζα ΧρίστοδοΥλοΥ ΓίώρΓοσ ΧροΝασ Έλληνες και ξένοι πανεπιστημιακοί, λογοτέχνες και δημοσιογράφοι, άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών καταθέτουν σκέψεις και απόψεις, αφηγούνται μικρές ιστορίες και υποστηρίζουν ότι τα ζώα δεν είναι κατώτερα όντα. Aισθάνονται, πονούν, αγαπούν, αντιλαμβάνονται, κρίνουν, θυμούνται, διαθέτουν συνείδηση, ικανότητες που δεν έχουμε, έχουν δικαιώματα. Με λογική και συναίσθημα σχολιάζεται η σχέση των ζώων με τον άνθρωπο, η παρουσία τους στο μύθο και το παραμύθι, στην τέχνη και την τεχνολογία, στη θρησκεία και τη φιλοσοφία, και καταγγέλλεται η σκληρότητα με την οποία συχνά αντιμετωπίζονται. Στο βιβλίο αυτό παρουσιάζoνται τεκμηριωμένα και με επιχειρήματα τα δικαιώματα των ζώων και τονίζεται ότι είναι καιρός να βάλουμε ένα τέλος στην οίηση που χαρακτηρίζει το ανθρώπινο είδος και στην ανήθικη συμπεριφορά του απέναντι στα ζώα. Τα έσοδα από τις πωλήσεις του βιβλίου θα διατεθούν για φιλοζωικούς σκοπούς. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. TATOΪΟΥ 121, ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΑΤΤΙΚΗΣ ΤΗΛ.: FAX: KΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ: ΔΙΑΒΑΖΩ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΓΙΑΤΙ ΚΑΘΕ ΒΙΒΛΙΟ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΒΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑ

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6

& TM 2010 Gummybear International Inc./Christian Schneider. Πρώτη έκδοση: Μάρτιος 2010 ΙSBN 978-960-453-809-6 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μαθαίνω µε τον Gummy Bear Το αλφάβητο ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ιονύσης Καραβίας ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας...

Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Διαβάστε αποσπασματικά το παραμύθι: Ο Αϊ-Βασίλης και...το όνομα του παιδιού σας... Το παραμύθι είναι και για αγοράκι αλλά, για της ανάγκες του δείγματος σας παρουσιάζουμε πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα

Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Ευγένιος Τριβιζάς Η πασχαλίτσα με τη μία κουκκιδίτσα Εικονογράφηση: Λίζα Ηλιού Eυγeνιος Tριβιζaς «MΕΤΡ ΤΟΥ ΧΙΟΥΜΟΡ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΑΤΡΟΠΩΝ» Σίσσυ Μόρφη Όπως ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, έτσι και ο Ευγένιος Τριβιζάς

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού

Τζοάνα Μπάσφορντ. Μυστικός Κήπος. Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Τζοάνα Μπάσφορντ Μυστικός Κήπος Ένα παραμυθένιο κυνήγι θησαυρού Σχεδιασμός: Jason Ribeiro, Johanna Basford 203 Johanna Basford Johanna Basford

Διαβάστε περισσότερα

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων.

«ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» Γούτου Ελένη (Β ΤΑΞΗ) ΣΟΧΟΙ. Άςκηςη ςτην αφήγηςη και τη δραματοποίηςη των μύθων. ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ Α & Β ΣΑΞΗ 1 ο ΔΗΜΟΣΙΚΟ ΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΣΤΚΑΜΠΟΤ ΧΟΛΙΚΟ ΕΣΟ 2013-2014 «ΧΕΔΙΟ ΕΡΓΑΙΑ ΓΙΑ ΣΗΝ ΕΤΕΛΙΚΣΗ ΖΩΝΗ» ΘΕΜΑ: «ΑΙΣΩΠΟΥ ΜΥΘΟΙ» ΣΑΞΕΙ: Α & Β ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟΙ: Παρτάλα Μαριάνθη (Α ΤΑΞΗ) Γούτου Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

την κοινωνική συμπεριφορά

την κοινωνική συμπεριφορά ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ την κοινωνική συμπεριφορά ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Μεγαλύτερες κουβέντες με τη μαμά ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Αθηνά Ανδρουτσοπούλου ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Ευδοξία Μπινοπούλου ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

www.agyra.gr www.agyra.gr

www.agyra.gr www.agyra.gr είτε µερικά ακόµη βιβλία που σίγουρα θα σασ αρέσουν Ένα µοναδικό βιβλίο. Αγαπηµένα ζώα του δάσους, άγγελοι και καλικάντζαροι, βασιλιάδες και φτωχοί, όλοι µαζί σε µια ονειρεµένη συλλογή παραδοσιακών παραµυθιών

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:...

Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... 20 κλασικά αλλά και καινούρια παραμύθια με πριγκίπισσες Το βιβλίο αυτό ανήκει στην:... ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟΥ: PRINCESS STORIES Από τις Εκδόσεις Igloo Books, Μεγάλη Βρετανία 2009 ΤΙΤΛΟΣ BIBΛΙΟΥ: Ιστορίες για

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

Πιάστε τους! Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη

Πιάστε τους! Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Συλλογή Χελιδόνια Εκδόσεις Πατάκη Πιάστε τους! Φίλιππος Μανδηλαράς, Μαρία Παπαγιάννη Εικονογράφηση: Μιχάλης Κουντούρης Σελ. 260 Έπαινος Κύκλου του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου ραστηριότητες για την Ε & την

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2

Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, 2015. Πρώτη έκδοση: Ιανουάριος 2015. Έντυπη έκδοση ISBN 978-618-01-0908-5 Ηλεκτρονική έκδοση ΙSBN 978-618-01-0909-2 ΤΙΤΛΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ: Η Ντανιέλα και τα Επτά Λυκάκια ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: Σπύρος Γούσης ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: Άννα Μαράντη ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΣΕΛΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: Βάσω Βύρρα ΜΑΚΕΤΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ:

Διαβάστε περισσότερα

Φωλίτσες μέσα στο δάσος

Φωλίτσες μέσα στο δάσος Κατερίνα Γκιόκα-Βούλγαρη Κατερίνα Γκιόκα-Βούλγαρη Φωλίτσες Φωλίτσες μέσα µέσα στο στο δάσος δάσος Εικονογράφηση: Εμμανουέλα Κακαβιά οσελότος οσελότος Τιτλος Φωλίτσες μέσα στο δάσος Συγγραφέας Κατερίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

ISBN: 978-618-5093-18-1

ISBN: 978-618-5093-18-1 ΤΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΤΑΥΡΟΥ Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Σεπτέµβριος 2013 ÉSBN 978-960-496-835-0

Ρένα Ρώσση-Ζα ρη, 2013. Ðñþôç Ýêäïóç: Σεπτέµβριος 2013 ÉSBN 978-960-496-835-0 TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο Μπουµτριαλαλί µε το κόκκινο λειρί ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ρένα Ρώσση-Ζα ρη ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ : Ναταλία Καπατσούλια ÅÐÉÌÅËÅÉÁ ÄÉÏÑÈÙÓÇ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Άννα Μαράντη ΣΥΝΘΕΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ: Γιώργος Παζάλος

Διαβάστε περισσότερα

Πότε θα φανεί η Φανή

Πότε θα φανεί η Φανή ...... Πότε θα φανεί η Φανή Η συγγραφέας χαίρεται να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες της. Η διεύθυνσή της είναι: Αγίου Πολυκάρπου 51, Νέα Σμύρνη 171 24, Αθήνα. Τηλ.: 210 9335830, FAX: 210 9351603 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα

Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ Σχολ. Έτος: 2011 2012 Επιμέλεια: Χριστίνα Τσώτα ΦΩΚΙΑ ΜΟΝΑΧΟΥΣ - ΜΟΝΑΧΟΥΣ Κοινό όνομα: Μεσογειακή φώκια Μήκος: 2 3 μέτρα Βάρος: 300

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015

Εικονογράφηση: Χρύσα Σπυρίδωνος ΠΡΩΤΗ ΕΚ ΟΣΗ. Ράνια Μπουµπουρή, 2015 EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015. Ðñþôç Ýêäïóç: Μάρτιος 2015 2-4 :... TÉÔËÏÓ ÂÉÂËÉÏÕ: Ο φίλος µου ο ύπνος ÓÕÃÃÑÁÖÅÁÓ: Ράνια Μπουµπουρή ΕΞΩΦΥΛΛΟ ÅÉÊÏÍÏÃÑÁÖÇÓÇ: Χρύσα Σπυρίδωνος ΘΕΩΡΗΣΗ ÊÅÉÌÅÍÏÕ: Αγγελική Μόσχου ÇËÅÊÔÑÏÍÉÊÇ ÓÅËÉÄÏÐÏÉÇÓÇ: Μερσίνα Λαδοπούλου ΜΑΚΕΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους

Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Διεθνής συμφωνία για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία Κείμενο για όλους Σελίδα 1 από 72 Αυτό το κείμενο είναι όλη η συμφωνία. Η συμφωνία είναι νόμος της Ελλάδας από τις 11 Απριλίου 2012. Μπορείς να

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν

Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Τα παιδιά δεν έπαψαν ποτέ να με εκπλήσσουν Έχοντας μεγαλώσει με το Ουράνιο Τόξο, ο Χρήστος Δημόπουλος αποτελεί μία οικεία φιγούρα. Κάθε μέρα «έμπαινε» στο σπίτι, μας έλεγε ιστορίες, μας έδειχνε κατασκευές.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά

Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Οι ιχνηλάτες ταξιδεύουν σε άγνωστα νερά Μια φορά κι έναν καιρό μια παρέα από μαθητές και μαθήτριες που αγαπούσαν την περιπέτεια και ήθελαν να γνωρίσουν τον κόσμο αποφάσισε να κάνει ένα ταξίδι μακρινό.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Τρίτη διδακτική πρόταση Κατοικίδια ζώα Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

The G C School of Careers

The G C School of Careers The G C School of Careers ΔΕΙΓΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟΥ ΔΟΚΙΜΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ Στ ΤΑΞΗ Χρόνος: 1 ώρα Αυτό το γραπτό αποτελείται από 8 σελίδες, συμπεριλαμβανομένης και αυτής. Να απαντήσεις σε ΟΛΕΣ τις ερωτήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά

Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Μετάφραση: Χριστίνα Μανιά Millénium 3 & 4 Dupuis 2014, by Man, Homs and Runberg Millenium 2014 Stieg Larsson and Moggliden AB www.dupuis.com All rights reserved. EÊÄÏÓÅÉÓ ØÕ ÏÃÉÏÓ Á.Å., ÁèÞíá 2015 ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

«ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ»

«ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ» Τα παιδιά της Γ Τάξης στα πλαίσια της ενότητας «ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ» πραγματοποίησαν συνέντευξη στον κτηνίατρο Δρ. Αντρέα Πιτζιόλη Αρχικά, τη μαγνητοφώνησαν. Στη συνέχεια εργάστηκαν ομαδικά και μετέτρεψαν

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΤΕΪΛΙ ΜΕΪΛ ΝΤΕΪΛΙ ΜΕΪΛ

ΝΤΕΪΛΙ ΜΕΪΛ ΝΤΕΪΛΙ ΜΕΪΛ ΝΤΕΪΛΙ ΜΕΪΛ ΝΤΕΪΛΙ ΜΕΪΛ 3 Ελίζα-Ειρήνη Βιδάλη Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΟΙΗΣΗ Ελίζα-Ειρήνη Βιδάλη Ντε ιλι Με ιλ Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου: Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια πολλά! Το πιο τρελό ταξίδι! Σχολική εφημερίδα του Ολοήμερου Τμήματος του 7ου Δημοτικού Σχολείου Θήβας

Χρόνια πολλά! Το πιο τρελό ταξίδι! Σχολική εφημερίδα του Ολοήμερου Τμήματος του 7ου Δημοτικού Σχολείου Θήβας Το πιο τρελό ταξίδι! Γιατί όλοι οι μεγάλοι στο ξεκίνημα υπήρξαν παιδιά (λίγοι όμως το θυμούνται) Χρόνια πολλά! Σχολική εφημερίδα του Ολοήμερου Τμήματος του 7ου Δημοτικού Σχολείου Θήβας [Δεκέμβριος 2013

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα