Τα αίτια εκδήλωσης του Ψυχρού Πολέµου: Μια απόιδεολογικοποιηµένη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τα αίτια εκδήλωσης του Ψυχρού Πολέµου: Μια απόιδεολογικοποιηµένη"

Transcript

1 Τα αίτια εκδήλωσης του Ψυχρού Πολέµου: Μια απόιδεολογικοποιηµένη θεωρητική προσέγγιση Σπυρίδων Ν. Λίτσας, Ph.D Λέκτορας Διεθνούς Πολιτικής Πανεπιστηµίου Μακεδονίας Αν ήταν η ιδεολογία εκείνη που υποχρεωτικά καθόριζε την εξωτερική πολιτική, δεν θα είχαν δώσει ποτέ τα χέρια ο Χίτλερ µε τον Στάλιν, όπως δεν θα τα είχαν δώσει ο Ρισελιέ µε τον σουλτάνο της Τουρκίας πριν από τρεις αιώνες. Τα κοινά γεωπολιτικά συµφέροντα όµως, είναι ισχυρός δεσµός κι έσπρωχναν τους παλιούς εχθρούς, τον Χίτλερ και τον Στάλιν, ολοένα και πιο κοντά. Henry Kissinger, Διπλωµατία. Εισαγωγή Η πολιτικώς νοούµενη εννοιολογική οριοθέτηση της έναρξης του Ψυχρού Πολέµου πραγµατώνεται µε την οµιλία του Winston Churchill στις 5 Μαρτίου 1946 στο Westminister College του Μissuri των ΗΠΑ. Ο Βρετανός πολιτικός σκιαγραφεί ξεκάθαρα τον αντίπαλο - προς το δυτικό κόσµο - πόλο, καθορίζει τις γεωγραφικές συντεταγµένες του νέου στρατηγικού ανταγωνισµού και επιδιώκει να λειτουργήσει ως σηµείο αφύπνισης απέναντι στη µερίδα αυτή της Αµερικανικής κοινής γνώµης που εξαντληµένη από το ΙΙ Παγκόσµιο Πόλεµο και άκρως ικανοποιηµένη από την ήττα των δυνάµεων του Άξονα επιζητά να απολαύσει τα αγαθά της ειρήνης αδιαφορώντας για τις πολιτικές και στρατηγικές εξελίξεις. Ο λόγος του τέως Βρετανού Πρωθυπουργού απέχει κατά πολύ από µια ωδή προς την ειρήνη, συνθέτοντας µάλλον ένα πρελούδιο άκρατου στρατηγικού ανταγωνισµού. Σύµφωνα λοιπόν µε τον ίδιο: Από το Stettin στη Βαλτική µέχρι την Τριέστη στην Αδριατική, ένα σιδηρούν παραπέτασµα διατρέχει την ήπειρο. Πίσω από αυτή τη γραµµή βρίσκονται όλες οι πρωτεύουσες των αρχαίων κρατών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης. Η Βαρσοβία, το Βερολίνο, η Πράγα, η Βιέννη, η Βουδαπέστη, το Βελιγράδι, το 1

2 Βουκουρέστι, η Σόφια, όλες αυτές οι φηµισµένες πόλεις καθώς και οι πληθυσµοί τους ανήκουν σε αυτό που πρέπει να ονοµάσω «σοβιετική σφαίρα»... 1 Γίνεται εµφανές από την παραπάνω παράθεση ότι ο έµπειρος Βρετανός πολιτικός επικεντρώνει όλη την προσοχή του στην αυξηµένη πολιτική επιρροή και στο διευρυµένο στρατηγικό έλεγχο που ασκεί η Μόσχα στην Ευρώπη, αποφεύγοντας τους ιδεολογικούς αφορισµούς προς τη Σοβιετική Ένωση και το Κοµουνιστικό Κόµµα. Για τον Churchill το κοµβικό σηµείο του όλου θέµατος είναι ότι ένας ανταγωνιστικός φορέας προς τις ΗΠΑ και τη Βρετανία έχει υπό τον έλεγχο του το σύνολο σχεδόν της Κεντρικής Ευρώπης. Με άλλα λόγια, είναι η πρώτη φορά που ένας πολιτικός αναλύει µε ακρίβεια τα αίτια του Διπολικού ανταγωνισµού αναδεικνύοντας ως µήτρα του Ψυχρού Πολέµου τη στρατηγική τριβή µεταξύ των δυο κύριων πρωταγωνιστών της µεταπολεµικής ισορροπίας ισχύος. Στο παρόν άρθρο θα υποστηριχθεί ως κεντρικό επιχείρηµα η θέση ότι, η ιδεολογία δεν επηρεάζει τη συµπεριφορά των κρατών στο διεθνές σύστηµα, εποµένως δεν νοείται ως αίτιο πολέµου. Στο σηµείο αυτό είναι απαραίτητο να παρεκκλίνουµε προς στιγµής από την κύρια ανάλυση µας και να αναφέρουµε το έξης. Οι ιδεολογικές διάφορες δεν οδηγούν σε πολεµικές συγκρούσεις, αλλά σε αρκετές των περιπτώσεων κατά τη διάρκεια πολεµικών συγκρούσεων µέρος της εξέλιξης αυτών αναδεικνύεται µέσα από ιδεολογικές πεποιθήσεις και εµµονές που φτάνουν ή και ξεπερνούν το όριο του φανατισµού. Ένα κλασικό παράδειγµα αυτής της διάστασης είναι οι kamikaze [θεϊκός άνεµος] κατά τη διάρκεια του ΙΙ Παγκοσµίου Πολέµου. 2 Το ενδιαφέρον στοιχείο στο παράδειγµα που δίνουµε εδώ είναι ότι, η ιδεολογία της αυτοκτονίας µε σκοπό την εκφορά βαρέως πλήγµατος στον αντίπαλο διείπε τον κάθε Ιάπωνα πιλότο που µετείχε της συγκεκριµένης διαδικασίας αλλά από τη στιγµή που ακουµπούσε τον πυρήνα της θέσης του Ιαπωνικού κράτους στο ΙΙ Παγκόσµιο Πόλεµο, τότε αυτοµάτως η συγκεκριµένη ιδεολογία µετουσιώνεται σε διάσταση της στρατηγικής και η 1 J.B. Severance, Winston Churchill: Soldier, Statesman, Artist, London: Clarion Books, 1996, σ Η ιδεολογία της αυτοκτονίας για χάρη του αυτοκράτορα προϋπήρχε στην Ιαπωνία από την εµπλοκή του κράτους στον ΙΙ Παγκόσµιο Πόλεµο. Ουσιαστικά όµως εµφανίζεται ως οργανωµένο στρατηγικό εργαλείο από το 1944 και µετά, όταν πλέον είναι εµφανές ότι η Ιαπωνία χάνει τον πόλεµο. Σχετικά µε το ρόλο των kamikaze δείτε το εξαιρετικά ενδιαφέρον και πρωτότυπο πόνηµα: O. Ohnuki- Tierney, Kamikaze, Cherry Blossoms and Nationalisms: The Militarization of Aesthetics in Japanese History, Chicago: University of Chicago Press,

3 κουλτούρα της αυτοκτονίας από στάση ζωής µεταµορφώνεται σε στρατηγικό εργαλείο. 3 Στο πρώτο µέρος του άρθρου θα παρουσιασθεί η θεωρητική διάσταση του ζητήµατος, αναδεικνύοντας τις βασικές διαφορές µεταξύ ιδεολογίας και πολιτικής. Ο υποφαινόµενος θα υποστηρίξει ότι η ιδεολογία χρησιµοποιείται ως µέθοδος επίτευξης εσωτερικής νοµιµοποίησης, ενώ παράλληλα θα καταγράψει µια διάσταση τυπολογίας εξωτερικής νοµιµοποίησης, διαχωρίζοντας αυτή σε εξωτερική νοµιµοποίηση εξωτερικής διάστασης και εξωτερική νοµιµοποίηση εσωτερικής διάστασης. Η θεωρητική µας ανάλυση θα στηριχθεί στη θεώρηση του δοµικού ρεαλισµού, δίνοντας ιδιαίτερη σηµασία στη συστηµική διάσταση και όχι στο εσωτερικό των κρατών. Λόγω όµως της θεµατικής του άρθρου ο υποφαινόµενος επιλέγει να µην εκλάβει τα κράτη ως µπάλες µπιλιάρδου 4 ως προς τη διάσταση της σχέσης µεταξύ κοινωνίας και εφαρµογής µιας εθνικής πολιτικής. Ταυτοχρόνως όµως όπως θα παρουσιασθεί παρακάτω, ο υποφαινόµενος θα υποστηρίξει ότι οι ιδεολογικές επιλογές της πολιτικής ηγεσίας ενός κράτους δε διαµορφώνουν τη συµπεριφορά του κράτους στη διεθνή αρένα. Στο δεύτερο µέρος θα παρουσιασθούν ιστορικά επιχειρήµατα µέσα από τη σχέση µεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ που θα λειτουργήσουν υποστηρικτικά προς τη θέση του συγγραφέα ότι ο Ψυχρός Πόλεµος είναι απότοκο του διλήµµατος ασφάλειας που δηµιουργείται µεταξύ των δυο νικητριών δυνάµεων µετά το τέλος του ΙΙ Παγκοσµίου Πολέµου. Η Ιδεολογία στην Ενδοκρατική και στη Διακρατική Διάσταση Τι είναι η ιδεολογία; Μπορεί η ιδεολογία να επηρεάσει τη συµπεριφορά των κρατών στο συστηµικό πεδίο διακρατικής τριβής; Ποιοι παράγοντες διαµορφώνουν την ιδεολογική προµετωπίδα της εθνοκρατικής οντότητας; Σε ποιο επίπεδο άσκησης 3 Η ιδεολογία της αυτοκτονίας στην Ιαπωνία βασίστηκε την περίοδο αυτή στο κίνηµα του Shinto που προωθεί την ιδέα της θεϊκής διάστασης του Αυτοκράτορα. Από τη στιγµή που ο Αυτοκράτορας είναι θεός δεν είναι δυνατόν να ηττηθεί σε έναν πόλεµο. Εποµένως η όποια θυσία των υπηκόων του είναι δικαιολογηµένη και ως στόχο έχει τη δόξα του θεού Αυτοκράτορα. Διά της ανάπτυξης της συγκεκριµένης ιδεολογίας και της εξάπλωσης της στην Ιαπωνική κοινωνία της εποχής εκείνης η πολεµική αεροπορία του κράτους απέκτησε ένα νέο και τροµερό όπλο καταστροφής αναδεικνύοντας τη διάσταση της µεταβολής από µια ιδεολογική θέση σε µια στρατηγική εφαρµογή. Σχετικά µε την ιδεολογία του Shinto δείτε: Y. Sugimoto, An Introduction to Japanese Society, Cambridge, Cambridge University Press, 1997, σ Μιλάµε ασφαλώς για την προσέγγιση του John Mearsheimer όπως αυτή καταγράφεται στο γνωστό του έργο «Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάµεων» αναφορικά µε τη µη σηµασία που αποδίδει στο εσωτερικό των κρατών. 3

4 της πολιτικής είναι χρήσιµη όσο και απαραίτητα η κατασκευή ενός συνεκτικού ιδεολογικού ιστού; Τα παρακάτω ερωτήµατα θα αποτελέσουν τα σηµεία της ερευνητικής εντρύφησης στη συγκεκριµένη ενότητα. Ως ιδεολογία ορίζουµε το σύνολο των κοινωνικοπολιτικών αρχών, αντιλήψεων, πεποιθήσεων και αξιωµάτων που µια εθνοκρατική οντότητα έχει ενθυλακώσει στις εσωτερικές θεσµικές, υλικές και άυλες δοµές που καθορίζουν την ίδια την ύπαρξη της στο διεθνές γίγνεσθαι, αλλά και υποδηλώνουν τη σύνθεση µεταξύ της ενστικτώδους, από τη µια, και οργανωµένης, από την άλλη, προσπάθειας επίτευξης της οντολογικού χαρακτήρα κοσµοθεωρητικής ετερότητας της 5 ως πολιτικό διακύβευµα αλλά και κοινωνική κατάκτηση στο διεθνές γίγνεσθαι. H συνθήκη διαµόρφωσης µιας ιδεολογίας συντίθεται σε δύο επίπεδα. Από τη µια, στο επίπεδο της ιστορικής διαδροµής που ακολουθεί η εθνοκρατική οντότητα σε διακρατικό διεθνές επίπεδο και τη συσσωρευµένη γνώση και εµπειρία που µετουσιώνεται σε ιδεολογική θέση. Από την άλλη, στο προϊόν των φιλοσοφικών, επιστηµονικών και µεταφυσικών 6 ωσµώσεων σε επίπεδο ενδοκρατικής τάξης 7 που επηρεάζει σε καταλυτικό βαθµό την κοινωνική ταυτότητα και διαµορφώνει ιδεολογική συνείδηση ή τάση στο επίπεδο της συλλογικής θέσης. Oι θέσεις αυτές διαµορφώνονται µέσα από το φίλτρο της υποκειµενικής συλλογικής προσέγγισης και ως εκ τούτου η ιδεολογική 5 Όπως αναφέρει σχετικά ο Παναγιώτης Ήφαιστος,...τα οντολογικά χαρακτηριστικά του διεθνούς συστήµατος προσδιορίζονται όχι από µια αλλά από πολλές εθνικές-κρατικές παραδοχές, στις οποίες και οφείλεται εν πολλοίς ο διεθνής κοινωνικός, ιδεολογικός και ηθικοκανονιστικός κατατεµαχισµός. Π. Ήφαιστος, Κοσµοθεωρητική Ετερότητα και Αξιώσεις Πολιτικής Κυριαρχίας: Ευρωπαϊκή Άµυνα, Ασφάλεια και Πολιτική Ενοποίηση, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2001, σ Ως προς τη µεταφυσική διάσταση στην κοινωνιολογική της υπόσταση ο Παναγιώτης Ήφαιστος καταγράφει σχετικά: Ακόµη κι αν αποδειχθεί εµπειρικά ότι η αρχή όλων των ειδών της φθαρτής ύλης, ακόµη και της ανθρώπινης, είναι ένα απειροελάχιστο κύτταρο, ποτέ και κανείς δεν θα µπορέσει να προσδιορίσει τον Δηµιουργό αυτού του κυττάρου. Ούτε βεβαίως µπορεί κανείς να εκµηδενίσει τη µεταφυσική πίστη των ανθρώπων δίνοντας στα θρησκευτικά δόγµατα µια εναλλακτική απάντηση για το πάγιο ανθρώπινο ερώτηµα του τι συµβαίνει µετά το βιολογικό θάνατο. Τα οντολογικά ερωτήµατα ήταν και θα συνεχίσουν να είναι ο σηµαντικότερος διαµορφωτικός παράγοντας της ανθρωπολογικής ετερότητας, ατοµικής και συλλογικής. Π. Ήφαιστος, Κοσµοθεωρία των Εθνών: Συγκρότηση και Συγκράτηση των κρατών, της Ευρώπης και του Κόσµου, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2009, σ Ο αναγκαίος διαχωρισµός µεταξύ του όρου διεθνής τάξη ή διακρατική τάξη και ενδοκρατική τάξη είναι αναγκαίος από την ίδια τη φύση της συστηµικής ώσµωσης που συντελείται στη διεθνή αρένα, διεθνοσυστηµική αναρχία και διακρατικός ανταγωνισµός, καθώς επίσης και από το ρυθµισµένο εσωτερικό των εθνοκρατικών οντοτήτων που το εκάστοτε δικαϊκό σύστηµα υπερισχύει έναντι όποιας άλλης παραµέτρου. Για το ίδιο θέµα ο Παναγιώτης Ήφαιστος αναφέρει σχετικά: Σε σύγκριση µε τις διεθνείς σχέσεις η ειδοποιός διαφορά των προσεγγίσεων κανονιστικής αλλαγής στο εσωτερικό ενός κράτους έγκειται στο γεγονός πως σ αντίθεση µε το διεθνή χώρο η διανεµητική δικαιοσύνη είναι κοινωνικά νοµιµοποιηµένη. Πρωτίστως στο ενδοκρατικό επίπεδο δεν αφορά εδαφικές και κυριαρχικές αναδιανοµές (η, αν αφορά, εντάσσονται στο πλαίσιο εσωτερικών διοικητικών και άλλων αναδιανοµών εντός ενός ηθικοκανονιστικά διευθετηµένου χώρου που δεν προκαλούν πολεµικές ρήξεις) ενώ στις δεθνείς σχέσεις τόσο η κλίµακα των αλλαγών όσο και η βαθµίδα των πιθανών αντιδράσεων είναι παντελώς διαφορετικού χαρακτήρα. Π. Ήφαιστος (2001), ο.π., σ

5 θέση µιας εθνοκρατικής οντότητας διαφέρει από µια παραπλήσια ιδεολογική θέση ενός έτερου παράγοντα. Όπως αναφέρει σχετικά και ο Παναγής Παπαληγούρας: Τα κράτη που αποτελούν ετερογενείς κοινωνίες αιτιολογούν γενικά τη διεθνή δράση τους σε σχέση µε διαφορετικές αρχές και ιδεώδη δικαιοσύνης τα οποία τις περισσότερες φορές αντιτίθενται το ένα στο άλλο. 8 Μπορούµε λοιπόν να καταλήξουµε σε µια πρώτη παραδοχή που αφορά την εννοιολογική υπόσταση της ιδεολογικής διάστασης και έχει να κάνει µε την ανάδειξη αυτών των υλικών που συνθέτουν την έννοια της εθνοκρατικής αυθυπαρξίας της κάθε οντότητας του διεθνούς συστήµατος ξεχωριστά, υπό την κοµβική αρχή της ετερότητας. Με άλλα λόγια, το κάθε κράτος αποτελεί µια αυθύπαρκτη προσµέτρηση στο άναρχο και ανταγωνιστικό διεθνές γίγνεσθαι, ένα συµπέρασµα που έρχεται να ενισχυθεί και από τη διαφορετικότητα των κοσµοθεωρητικών αντιλήψεων της κάθε εθνοκρατικής οντότητας ξεχωριστά. Το πλέγµα των ιδεολογικών θέσεων και αντιλήψεων που συνθέτουν µια κρατική υπόσταση και µετουσιώνονται σε συλλογική θέση και κοινωνική ταυτότητα ετεροπροσδιορίζονται σε σύγκριση µε το πλέγµα των ιδεολογικών θέσεων µιας έτερης κρατικής υπόστασης αντιστοίχως. Μια ιδεολογική αρχή µπορεί να αποτελεί βάση συναντίληψης και κοινής αποδοχής µεταξύ διαφορετικών κρατικών µονάδων. 9 όµως θέσουµε τη συνθήκη αυτή της συναντίληψης γύρω από µια ιδεολογική αρχή σε άµεση σύγκριση µε τη µέθοδο προσέγγισης της µεταξύ διαφορετικών κρατών θα διαπιστώσουµε ότι το κάθε κράτος εποµένως η κάθε κοινωνική αντίληψη γύρω από µια κοινή ιδεολογική αρχή διατηρεί την αρχή της διακριτής αφετηρίας ως προς τη διαδικασία της προσέγγισης και την ενδογενή διαφοροποίηση ως προς την µέθοδο ενθυλάκωσης της στο εκεί συλλογικό γίγνεσθαι. Για παράδειγµα, το σύνολο των αστικών φιλελεύθερων δηµοκρατιών αποδέχεται την ιδεολογία του ουµανισµού και της προστασίας της ανθρώπινης οντότητας, ζωής, τιµής και υπόληψης στο εσωτερικό τους. Ενώ όµως η θανατική ποινή είναι ευρέως µη αποδεκτή ως κοινωνική τάση και 8 Οπ. παρ. στο Χαρ. Παπασωτηρίου, Η Διεθνής Πολιτική στον 21 ο Αιώνα, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2008, σ Η δυνητική προοπτική ως προς το εύρος της αποδοχής µιας ιδέας είτε στα στενά όρια µιας συµµαχίας ή ενός υποσυστήµατος, είτε στο διευρυµένο πλαίσιο της οικουµενικής διάτασης διαφοροποιείται καθέτως από τον ιδεολογικό παρεµβατισµό που όπως αναφέρει ο Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος Οι οπαδοί του ιδεαλιστικού παρεµβατισµού υποστηρίζουν τη δηµιουργία µιας νέας ανθρωπιστικής διεθνούς τάξης στην οποία κυβερνήσεις θα δείχνουν, ακόµα και διά της βίας, µεγαλύτερο σεβασµό στα ανθρώπινα δικαιώµατα και στην ανθρώπινη ζωή. Κ. Αρβανιτόπουλος, Η Αµερικανική Εξωτερική Πολιτική µετά τον Ψυχρό Πόλεµο: Ιδεολογικά Ρεύµατα, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2000, σ. 36. Αν 5

6 µη επιτρεπτή ως δικαϊκή µεθοδολογία στα κράτη της ευρωπαϊκής ηπείρου, στις ΗΠΑ η θανατική ποινή συνεχίζει να υφίσταται ακόµα και σήµερα σε ορισµένες πολιτείες. 10 Oι δυο αυτές διαφορετικές προσεγγίσεις εκκινούν από την αφετηρία της κοινής αποδοχής της ουµανιστικής ιδεολογίας, εκδηλώνοντας όµως µια θεαµατική απόκλιση ως προς τη διαδικασία της ενσωµάτωσης της ιδεολογίας αυτής καθ αυτής στο κοινωνικό συνειδητό και στη θεσµική λειτουργία του κράτους. Η απόκλιση αυτή ως προς κοινά κάποιοι τα αναφέρουν ως οικουµενικά ιδεολογικά δεδοµένα ενισχύει τα επιχειρήµατα της ρεαλιστικής θεώρησης των Διεθνών Σχέσεων που υποστηρίζει ότι η θέση περί της «Διεθνούς Κοινωνίας» αποτελεί µια ιδεολογηµατική εφεύρεση που εκ των πραγµάτων ακυρώνεται από τις αποκλίσεις στη διαδικασία εξωτερίκευσης των υλικών οικοδόµησης της ενδοκρατικής διάστασης του κάθε εθνοκρατικού παράγοντα ξεχωριστά και ως στόχο έχει την εξυπηρέτηση του πολιτικού στόχου αποδυνάµωσης της κυριαρχίας των λιγότερων ισχυρών κρατών, ώστε να τα καταστήσει εύκολη λεία στις συνέχεις ηγεµονικές αξιώσεις περί ανακατανοµής συµφερόντων. 11 Πράγµατι, οι διαφορετικές προσεγγίσεις που ενσκήπτουν ως εθνοκοινωνική διακριτή θέση αναφορικά µε τη διαδικασία ενθυλάκωσης µιας υποτιθέµενα κοινής ή οικουµενικής ιδεολογίας καθιστούν επίκαιρη και εξαιρετικά εύστοχη τη θέση του Martin Wight γύρω από την έννοια της Διεθνούς Κοινωνίας. Όπως αναφέρει ο ίδιος σχετικά: Φανταστείτε µια reductio ad absurdum, µια κοινωνία µε πέντε µέλη: έναν ανθρωπόµορφο δράκο, έναν Άγγλο ύψους δυο µέτρων που δεν µιλά καθόλου ιαπωνικά, έναν Ιάπωνα σαµουράι, έναν πολεµιστή ευγενή, ο οποίος δεν µιλά καθόλου αγγλικά, και έναν κεντροαφρικανό πυγµαίο της πρώτης παλαιολιθικής εποχής. Και όλοι αυτοί να βρίσκονται σε ένα νησί που έχει το µέγεθος της Μάλτας. Αυτή είναι µια παραβολή αυτού που καλείται διεθνής κοινωνία Αναφορικά µε τις διαφορετικές προσεγγίσεις µεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. γύρω από το θέµα της θανατικής ποινής στο Διεθνές Δίκαιο δείτε: W.A. Schabas, The Abolition of the Death Penalty in International Law, Cambridge: Cambridge University Press, 2002, III εκδ., σ Π. Ήφαιστος (2001), ο.π., σ M. Wight, Διεθνής Θεωρία: Τα Τρία Ρεύµατα Σκέψης, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 1998, µτφ. Ηρ. Στροίκου, επ. επιµ. Π. Ήφαιστος, σ

7 Απ όλα τα παραπάνω λοιπόν µπορούµε να καταλήξουµε στο ακόλουθο συµπέρασµα. Η ιδεολογία υφίσταται ως συνθετικό συστατικό της ενδοκρατικής διάστασης του εκάστοτε κράτους. Διαµορφώνει τις κοινωνικές τάσεις και τις πολιτικές κατευθύνσεις στο εσωτερικό αυτού και αποτελεί ένδειξη αυθύπαρκτης οντολογικής θέσης ενός κράτους στη διεθνή αρένα. Η ιδεολογία αναδεικνύεται ως ένας σηµαντικός πυλώνας διαµόρφωσης πολιτικών εξελίξεων στο εσωτερικό ενός κράτους, ενώ ο ιδεολόγος είναι ο φορέας αυτής της κοινωνικοπολιτικής ώσµωσης ή όπως τον ονοµάζει ο Michael Howard, ο ιερέας µιας κοσµικής θρησκείας. 13 Όταν όµως η ιδεολογία εξέρχεται της ενδοκρατικής διάστασης και εισέρχεται στο διεθνές επίπεδο τότε το επωφελές αυτό συστατικό ως προς την ενίσχυση της οντολογικής ετερότητας των εθνοκρατικών οντοτήτων αποκτά την ιδιότητα της πολιτικής επιβολής των συµφερόντων ενός κρατικού παράγοντα σε άλλους αντιστοίχως. Με άλλα λόγια, σε διεθνές επίπεδο η κάθε ιδεολογία µετατρέπεται σε µέσο επηρεασµού µιας έτερης κοινωνίας, κατ αναλογία µε τη µεθοδολογία και τη φιλοσοφία προσέγγισης του εθνοκρατικού παράγοντα που «εξάγει» την ιδεολογία αυτή ως επιδίωξη επιβολής του πλέγµατος συµφερόντων στην κοινωνία δέκτη και αποσκοπεί στον κοµβικό επηρεασµό αυτής µε µη βίαια µέσα. Όπως αναφέρει σχετικά και ο John Thompson, αναφορικά µε τη µελέτη των ιδεολογιών σε επίπεδο διεθνών σχέσεων: το να µελετάς τις ιδεολογίες...σηµαίνει ότι µελετάς τους τρόπους µε τους οποίους η σηµασία ή ο συµβολισµός διατηρούν σχέσεις επιβολής και κυριαρχίας. 14 σηµείο αυτό λοιπόν, όταν η ιδεολογία εξέρχεται από το εσωτερικό ενός κράτους και µετατρέπεται σε όχηµα επιβολής αντιλήψεων και σε µηχανισµό επηρεασµού συνειδήσεων, τότε η ιδεολογία προσλαµβάνει τις διαστάσεις πολιτικού οργάνου υπεράσπισης των εθνικών συµφερόντων του κράτους και της κοινωνίας από όπου προέρχεται, εγκαταλείποντας οριστικά και αµετάκλητα τη διαδικασία της υποκειµενικής προσέγγισης της από µια άλλη εθνική κοινωνία και υιοθετώντας έναν άκαµπτο δεοντολογικό ηθικισµό αναφορικά µε την αναγκαιότητα της απαρέγκλιτης υιοθέτησης της συγκεκριµένης ιδεολογίας. Στο Σε αυτή την περίπτωση, η ιδεολογία γίνεται όργανο της πολιτικής εξυπηρέτησης αλλότριων συµφερόντων, οικοδοµώντας µια ψευδαίσθηση αναγκαιότητας και µια διάσταση επιβεβληµένου µιµητισµού που ως τελικό αποτέλεσµα θα έχει την αλλοτρίωση της εθνικής κοινωνίας δέκτη και τη 13 M. Howard, Ideology and International Relations, Review of International Studies, 1989, τοµ. 15, τευχ. 1, σ J. B. Thompson, Studies in the Theory of Ideology, New York: Polity Press, 1984, σ

8 µετατροπή της από διεκδικητή της επιβίωσης της σε πειθήνιο όργανο διασφάλισης της επιβίωσης ενός έτερου παράγοντα. H ιδεολογία, σύµφωνα µε την Γκραµσιανή θεωρία, µπορεί να υποκρύψει την ισχύ της επιβολής και να λειτουργήσει ως κρίκος σύνδεσης µεταξύ των κυριάρχων και των κυριαρχούµενων. 15 Με άλλα λόγια, η ιδεολογία στη διεθνή σφαίρα λειτουργεί ως Δούρειος Ίππος. Υφίσταται ως συστατικό υποκείµενο αλλά η λειτουργία του απέχει κατά πολύ από το να είναι ένα δώρο δίχως κόστος. Αντιθέτως, είναι το µέσο αυτό που θα διευκολύνει την είσοδο του αντιπάλου στο εσωτερικό του κράτους. Όπως αναφέρει σχετικά και ο Παναγιώτης Ήφαιστος: Η ιδεολογία µε οποιονδήποτε τρόπο κι αν νοηθεί είναι µια «Επίφαση». Το πελατολόγιο της είναι εφήµερο, ρευστό και ποτέ δεν θα µπορούσε να αποκτήσει στέρεα και ανεπίστροφα ανθρωπολογικά ερείσµατα. Αντιπαθεί την Πολιτική ως άθληµα συµβατότητας µε τις υποκειµενικές ανθρωπολογικές προϋποθέσεις και προτάσσει προγραµµατικές ιδεολογικές κανονιστικές κατασκευές, µέσα από τις οποίες θέλει να στριµώξει και να διαµορφώσει ζωντανές και απειθάρχητες σε προκαθορισµούς ετερογενείς και ανοµοιογενείς ανθρωπολογικές ενότητες. Τις εξωθεί να εκπληρώσουν εσχατολογικούς σκοπούς, που είναι απέραντα παράλογοι, αν όχι παρανοϊκοί. 16 Εποµένως µπορούµε να υποστηρίξουµε ότι, η ιδεολογία στο επίπεδο του διακρατικού γίγνεσθαι λαµβάνει τη µορφή του πολιτικού εργαλείου, εισχωρώντας στο συλλογικό συνειδητό ενός έτερου κράτους µε αποκλειστικό στόχο και σκοπό τη δηµιουργία των συνθηκών αυτών που θα επιτρέψουν στο κράτος εξαγωγέα της ιδεολογίας να επηρεάζει και να διαµορφώνει τις επιλογές του κράτους-εισαγωγέα σε βάθος χρόνου. Η ιδεολογία που εξάγεται από ένα κράτος προς ένα άλλο λειτουργεί ως συστατικό εκφυλιστικής διάστασης και ως µηχανισµός υπονόµευσης των καθεστηκυιών δοµών και των εδραιωµένων συλλογικών αντιλήψεων, αλλά και εναλλακτική πρόταση εξέλιξης της εθνοκρατικής οντότητας που όµως δεν θα αποτελεί απότοκο της εξέλιξης του κοινωνικού κορµού αλλά µια µέθοδο χειραγώγησης της συλλογικής βούλησης, 15 Οπ. παρ. στο R.O. Keohane, After Hegemony: Cooperation and Discord in the World Political Economy, Princeton, N.J: Princeton University Press, 1984, σ Π. Ήφαιστος (2009), ο.π., σ

9 σύµφωνα και ανάλογα µε τα συµφέροντα και τις στοχεύσεις του εξαγωγέα κράτους. Όπως αναφέρει σχετικά και ο Frank Kitson σε ένα από τα κλασικά πλέον κείµενα αναφορικά µε το ρόλο της ιδεολογίας ως µέθοδος υπονόµευσης έτερου κράτους: Ο πόλεµος της υπονόµευσης και της αντί-υπονόµευσης, στο τελευταίο στάδιο τους, διενεργούνται µέσα στον εγκέφαλο των ανθρώπων. 17 Η ιδεολογία στη διακρατική σφαίρα λειτουργεί ως µηχανισµός υπονόµευσης και ως µέθοδος χειραγώγησης της όποιας εθνικής κοινωνίας τοποθετείται στο στόχαστρο µιας ανάλογης διαδικασίας. Στον 21 ο αιώνα δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγµα από το γνωστό Πόλεµο των Ιδεών [War of Ideas] 18 που προωθήθηκε επισήµως από τις ΗΠΑ µετά το τροµοκρατικό χτύπηµα της 11 ης Σεπτεµβρίου στο World Trade Center του Manhattan και ως στόχο και σκοπό είχε, από τη µια να αντιµετωπίσει την ιδεολογία του Παγκόσµιου Jihad 19 που προωθούνταν από την Al Qaeda, ενώ από την άλλη να µεταβάλει τις εσωτερικές δοµές του Ισλάµ µέσω της προώθησης του εκδηµοκρατισµού και της σταδιακής αποµάκρυνσης της ισλαµικής κοινωνίας από τις παραδοσιακές συνισταµένες συγκρότησης και εξέλιξης της F. Kitson, Low Intensity Operations: Subversion, Insurgency and Peacekeeping, London: Faber & Faber, 1971, σ Ο Πόλεµος των Ιδεών επικεντρώνεται κυρίως στην αλλαγή των κοινωνικών και πολιτειακών δοµών του Ισλάµ από τις ΗΠΑ. Νοηµατοδοτείται από τη φράση του τέως Αµερικανού Προέδρου G.W. Bush Jr. ότι η παγκόσµια τροµοκρατία µπορεί να νικηθεί µόνο µέσα από µια παγκόσµια δηµοκρατική επανάσταση. White House, Office of Management and Budget, Department of State and International Assistance Programs 7 September 2004, accessed 7 September Η ιδεολογία του Παγκόσµιου Jihad προωθείται από την τροµοκρατική οργάνωση της Al Qaeda και ως στόχο θέτει τη δηµιουργία συνθηκών ισλαµικής εξέγερσης σε όλο τον πλανήτη. Ο στόχος αυτής της εξέγερσης δεν είναι µόνο ο δυτικός κόσµος, το πολιτειακό, πολιτικό και οικονοµικό σύστηµα και ασφαλώς η ίδια η δυτική κοινωνία αλλά και τα ισλαµικά καθεστώτα που συνεργάζονται µε τις δυτικές κυβερνήσεις και τις ισλαµικές κοινωνίες που δεν αποδέχονται το µεσσιανικό αυτό µήνυµα και δεν εφαρµόζουν τους αυστηρούς και λιτούς κανόνες καθηµερινής διαβίωσης που διδάσκει το Κοράνι. Αξίζει ασφαλώς να αναφέρουµε ότι το Παγκόσµιο Jihad δεν είναι µια νέα ιδεολογική σύλληψη αλλά αποτελεί το διαχρονικά κεντρικό στόχο του Ουαχαµπιστικού κινήµατος, του πλέον ακραίου και αυστηρού δόγµατος της σουνιτικής προσέγγισης στο Ισλάµ, µέρος του οποίου είναι και η ίδια η Al Qaeda. Δείτε ενδεικτικά: J. Burke, Al Qaeda: Casting a Shadow of Terror, London: I.B. Tauris, 2003, κεφ. 1 & Ο υποφαινόµενος αναφέρεται στη Θεωρία της Δηµοκρατικής Ειρήνης [Democratic Peace Theory] ή όπως την αναφέρει ο Kenneth Watz Democratic Peace Thesis θέλοντας προφανώς να καταδείξει την υποκειµενικότητα της προσέγγισης. K. N. Waltz, Structural Realism after the Cold War, International Security, 2000, τοµ. 25, τευχ. 1, σ. 6. H εν λόγω προσέγγιση αποτελεί την ιδεολογική µετεξέλιξη της Καντιανής Θεωρίας της Διαρκούς Ειρήνης [Perpetual Peace Theory] από τις ΗΠΑ. Σύµφωνα µε τη θεωρία της Δηµοκρατικής Ειρήνης τα δηµοκρατικά κράτη δε συγκρούονται µεταξύ τους, εποµένως η οριστική αντιµετώπιση των όποιων προστριβών µε το Ισλάµ µπορούν να επιλυθούν µέσω της οικοδόµησης των συνθηκών αυτών που θα αναδείξουν δηµοκρατικές κυβερνήσεις στα ισλαµικά κράτη. Ασφαλώς η θεωρία της Δηµοκρατικής Ειρήνης δεν αποτελεί τίποτε άλλο παρά την ηγεµονική στόχευση των ΗΠΑ να διευρύνουν τις σφαίρες επιρροής τους καλυµµένη πίσω από την ιδεολογία της διεύρυνσης των δηµοκρατικών αρχών και σε άλλα µέρη του πλανήτη. Για µια εις βάθος ανάλυση γύρω από τη θεωρία της Δηµοκρατικής Ειρήνης δείτε: Π. Ήφαιστος, Δηµοκρατία και το Ζήτηµα του 9

10 Από όλα τα παραπάνω µπορούµε να υποστηρίξουµε τη θέση ότι, η ιδεολογία στο επίπεδο της διεθνούς πολιτικής αποτελεί ένα υλικό κάλυψης και απόκρυψης των πολιτικών και στρατηγικών στοχεύσεων των κρατών που λειτουργούν ως ιδεολογικοί εξαγωγείς. Σε αυτό το επίπεδο η ιδεολογία δεν αποτελεί µια ειλικρινή και πηγαία εκδήλωση συνεννόησης και συναντίληψης µεταξύ διαφορετικών εθνικών κοινωνιών, αλλά ένα µέσο ελέγχου και µεταβολής της κοινωνικής, πολιτειακής και πολιτικής εσωτερικής διάστασης προς µια άλλη κατεύθυνση, αρεστή και εξαιρετικά χρήσιµη για το κράτος που επιλέγει να προασπίσει τα συµφέροντα του µέσω της συγκεκριµένης εφαρµογής. Ιδεολογία και Εµµονή vs. Πολιτική Στο προηγούµενο µέρος εξετάσαµε το ρόλο της ιδεολογίας ως µέθοδο εισχώρησης στο συλλογικό συνειδητό ενός έτερου εθνοκρατικού παράγοντα και την επίτευξη της συνθήκης επηρεασµού του, υιοθετώντας ένα πλέγµα αποφάσεων και πολιτικών που στην ουσία υποβοηθούν την προσπάθεια επίτευξης της εθνοκρατικής επιβίωσης του κράτους που µεταχειρίζεται της συγκεκριµένης πολιτικής µεθοδολογίας και υποβαθµίζουν αντιστοίχως τις προσπάθειες επιβίωσης του κράτους που καθίσταται υποκείµενο της συγκεκριµένης στόχευσης. Έχουµε λοιπόν στην περίπτωση αυτή τη δηµιουργία ενός Δούρειου Ίππου που εµφανίζεται εµπρός σε µια εθνική κοινωνία µε τη µορφή µιας ιδεολογίας, η υιοθέτηση της οποίας υποτίθεται ότι θα λειτουργήσει βοηθητικά προς το κράτος και την κοινωνία στην προσπάθεια εκσυγχρονισµού του. 21 Μοναδικός όρος για την είσοδο του Δούρειου Ίππου είναι να γίνει αποδεκτός ως έχει, µε τα ειδικά του χαρακτηριστικά δηλαδή αναλλοίωτα. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα, σε αλληγορικό πάντα επίπεδο, να γκρεµίζονται τα τείχη, να καταστέλλονται οι κοινωνικές και θεσµικές αντιστάσεις και πλέον η ανοχύρωτη Πολέµου και της Ειρήνης στις Διεθνείς Σχέσεις στο Χρ. Γιαλλουρίδης (επιµ.), «Η Περικλεούς Δηµοκρατία στον 21 ο Αιώνα», Αθήνα: Εκδόσεις Ι. Σιδέρης, 2006, σ Πρέπει να σηµειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της ιστορικής εξέλιξης το εγχείρηµα του εκσυγχρονισµού δοµών και συνολικής λειτουργίας της κρατικής µηχανής λειτούργησε ως η στιγµή έναρξης της κατάρρευσης του κράτους. Η διαδικασία κατάρρευσης προκύπτει ως αποτέλεσµα της διαδικασίας εφαρµογής µιας εκσυγχρονιστικής προσπάθειας που στις περισσότερες των περιπτώσεων είναι αποτέλεσµα παρεµβάσεων και επηρεασµού άλλων δυνάµεων. Κλασικό παράδειγµα µιας τέτοιας περίπτωσης είναι η τελευταία περίοδος της Οθωµανικής Αυτοκρατορίας που εισέρχεται στη στενωπό του εκσυγχρονισµού υπό τον επηρεασµό της Γερµανίας. Στην ίδια κατηγορία µπορούµε να κατατάξουµε την περίπτωση της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη χρονική περίοδο της Peresrtoika όταν η διαδικασία εκσυγχρονισµού του σοβιετικού µηχανισµού προκύπτει ως αποτέλεσµα επηρεασµού των ΗΠΑ. Και στις δυο των περιπτώσεων το επόµενο στάδιο του εκσυγχρονισµού, µια καταδικασµένη εκ των πραγµάτων διαδικασία λόγω του µαξιµαλισµού της συνολικής στόχευσης, ήταν η οριστική κατάρρευση. 10

11 πολιτεία να γίνεται πειθήνιο όργανο, ένα κράτος µαριονέτα, στις διαθέσεις του δωρητή. Ένα κράτος δεν διαµορφώνει την πορεία του στο διεθνές σύστηµα σύµφωνα µε την κραταιά ιδεολογία που διέπει το εσωτερικό του, ή αναλόγως µε τις ιδεολογικές επιλογές της πολιτικής ηγεσίας του. Μια τέτοια επιλεκτική προσέγγιση θα λειτουργούσε παρελκυστικά ως προς τη βασική επιδίωξη του κάθε κράτους στο διεθνές σύστηµα, που σύµφωνα µε τον John Mearsheimer είναι: Η βασική κινητήρια δύναµη στη διεθνή πολιτική είναι η θέληση για ισχύ, η οποία είναι εγγενής σε κάθε κράτος του συστήµατος και σπρώχνει όλα τα κράτη να επιδιώκουν κυριαρχία. 22 Η βασική µέριµνα του κράτους είναι να επιτύχει την ενίσχυση των διαδικασιών επιβίωσης του, είτε µέσω της κυριαρχίας έναντι όλων των υπολοίπων είτε µέσω της διατήρησης του υφιστάµενου status quo 23, σε ένα άναρχο και άκρως ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον. Η στόχευση αυτή όσο κι αν ηχεί ως µια κανονιστική διαδικασία αναφορικά µε τις απαιτήσεις που θέτει η επιτυχηµένη άσκηση διεθνούς πολιτικής, εν τούτοις παραµένει ως η σηµαντικότερη πρόκληση για την εκάστοτε πολιτική ηγεσία µιας εθνοκρατικής οντότητας η οποία καλείται εις το ιστορικό διηνεκές να προσδώσει περιεχόµενο στη συνταγµατική της υποχρέωση και στην ιστορική ευθύνη να προασπίζει τα εθνικά συµφέροντα και να διατηρεί το κράτος εν ζωή και τους πολίτες της ελεύθερους από κάθε είδος εξωτερικής παρέµβασης ή επιβολής. πολυπλοκότητα ως προς τη διαδικασία επίτευξης της εθνοκρατικής επιβίωσης, το διαρκώς µεταβαλλόµενο διεθνές περιβάλλον ως προς τις πολιτικές ωσµώσεις και διεργασίες που λαµβάνουν χώρα σε καθηµερινό επίπεδο, η αναλογικώς συγκρινόµενη διάσταση της ισχύος και η διαρκώς επιβαλλόµενη αναζήτηση όρων και δοµών ενίσχυσης της εθνοκρατικής ασφάλειας, η άνιση κατανοµή ισχύος που διέπει την καθηµερινότητα των κρατών, το δίληµµα ασφάλειας ως άµεσο αποτέλεσµα των προσπαθειών ενίσχυσης των δοµών ασφαλείας ενός κράτους και η διαρκής παρουσία του Πολέµου ως µια πραγµατικότητα της διεθνούς πολιτικής και ως καταλύτης των εξελίξεων αναφορικά µε τη διαµορφούµενη συστηµική ισορροπία ισχύος, είναι τα 22 J.J. Mearsheimer, Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάµεων, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2007, επιστ. επιµ. Π. Ήφαιστος & Ηλ. Κουσκουβέλης, µτφ. Κ. Κολιόπουλος, σ Ο συγγραφέας εδώ παρουσιάζει εν συντοµία τη βασική θεωρητική διαφορά µεταξύ Επιθετικού και Αµυντικού Ρεαλισµού αντιστοίχως. Σχετικά µε τα επιχειρήµατα του Αµυντικού ρεαλισµού που χαρακτηρίζονται από τους θεωρητικούς του Επιθετικού ρεαλισµού ως status quo biased δείτε: K. N. Waltz, Θεωρία Διεθνούς Πολιτικής, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2011, µτφ. Κ. Κολιόπουλος. Η 11

12 κύρια ζητήµατα που απασχολούν την καθηµερινότητα των κρατών και το πεδίο έρευνας της διεθνολογικής κοινότητας. Η δυσκολία της συγκεκριµένης πολιτικής εφαρµογής απαιτεί από τον κάθε εθνοκρατικό παράγοντα να κάνει χρήση της οποιασδήποτε ευκαιρίας παρουσιάζεται στη διεθνή αρένα. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα τα κράτη όχι µόνο να µη διαµορφώνουν τη διεθνή τους συµπεριφορά σύµφωνα µε την κραταιά ιδεολογία που υφίσταται στο εσωτερικό τους, αλλά να την παραβλέπουν, αρκετές φορές και µε τον πλέον προκλητικό τρόπο, µε µοναδικό στόχο τη διασφάλιση των συµφερόντων τους. Τα ιστορικά παραδείγµατα που αποκαλύπτουν µε τον πλέον απερίφραστο τρόπο ότι τα κράτη διαµορφώνουν τη συµπεριφορά τους στη διεθνή σκηνή σύµφωνα µε τα συµφέροντα τους και όχι αναλόγως των ιδεολογικών τους επιλογών είναι πολλά και σηµαντικά. Η Σίνο-Αµερικανική σύζευξη κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέµου, η Αµερικανό-Ιρακινή συµµαχία κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, όταν το Μπααθικό κόµµα του Ιράκ υπό την ηγεσία του Sadam Hussein ήταν ο πλέον προνοµιακός συνοµιλητής του Λευκού Οίκου στη Μέση Ανατολή, οι στενές σχέσεις µεταξύ του αυστηρού θεοκρατικού ουαχαµπιστικού καθεστώτος των Saud και των ΗΠΑ, οι συµµαχίες που ανέπτυσσε ο καθολικός Καρδινάλιος Richellieu µε τα προτεσταντικά κράτη της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης εναντίον της καθολικής Ισπανίας των Αψβούργων κατά την περίοδο του Τριακονταετούς Πολέµου κ.α. Απ όλα τα παραπάνω µπορούµε να υποστηρίξουµε ότι η ιδεολογία αποτελεί µια επιλογή µε βάση το θυµικό του εθνοκρατικού παράγοντα. Δηλαδή, η ιδεολογία επιλέγεται από ένα κράτος µε σκοπό την ενίσχυση της εσωτερικής του συγκρότησης, αναπτύσσοντας µια ποιοτική εµµονή γύρω από το φαντασιακό του «είναι». Παραφράζοντας το γνωστό έργο του Oscar Wilde, Dorian Gray, η ιδεολογία του κάθε κράτους διαδραµατίζει το ρόλο µιας παρελκυστικής αντανάκλασης διαρκούς αγνότητας του, µια λανθάνουσα ανάδειξη της εσωτερικότητας του έθνους κράτους που εξαντλείται στα στενά όρια της κρατικής διάστασης δίχως πραγµατικό αντίκρισµα σε επίπεδο προθέσεων στη διακρατική σφαίρα. Όταν η ιδεολογία εισέρχεται στη διεθνή σφαίρα λειτουργεί ως µάσκα που καλύπτει το εθνικό εγώ, προσφέροντας την ψευδαίσθηση του υπερβατικού διακρατικού εµείς. Στην περίπτωση αυτή έχουµε τη µετάβαση από την ιδεολογία της ενδοκρατικής διάστασης στο διακρατικό ιδεολόγηµα που αποτυπώνεται ως ιδεαλιστική αίγλη. Ο ιδεαλισµός αποτελεί την πλέον ενδεδειγµένη µέθοδο απόκρυψης της πολιτικής στόχευσης υπό ηθικιστικές εκλογικεύσεις. Όπως αναφέρει σχετικά ο John Mearsheimer, δίνοντας ως παράδειγµα την ιδεαλιστική 12

13 ρητορική των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της εδαφική εξάπλωσης στον 19 ο αιώνα, γύρω από το επίπεδο κάλυψης που προσφέρει η ιδεολογία στις πραγµατικές πολιτικές προθέσεις: Αναφορικά µε τον ιδεαλισµό, δεν υπάρχει αµφιβολία ότι πολλοί Αµερικανοί πίστευαν ένθερµα ότι η επέκταση ήταν ηθικά δικαιολογηµένη [σ.σ. η εδαφική επέκταση των ΗΠΑ στην Αµερικανική ήπειρο που έλαβε χώρα εις βάρος των όµορων κρατών και των αυτοχθόνων Αµερικανών]. Όµως η ιδεαλιστική ρητορική παρείχε επίσης και ένα κατάλληλο προσωπείο για τις βίαιες πολιτικές που βρίσκονταν πίσω από την τεράστια ανάπτυξη της αµερικανικής ισχύος κατά τον 19 ο αιώνα. 24 Αξίζει ασφαλώς να αναφερθεί στο σηµείο αυτό ότι κατά καιρούς στην ιστορική εξέλιξη υφίστανται κράτη που προσεγγίζουν µε εµµονή την υιοθέτηση µιας ιδεολογίας. Τα κράτη αυτά εµφανίζονται στη διεθνή σκηνή ως φορείς ενός συγκεκριµένου ιδεολογικού περιεχοµένου, προσεγγίζοντας συνολικά το πλαίσιο της εξωτερικής τους συµπεριφοράς καθώς και των πολιτικών που εφαρµόζουν στο διεθνές γίγνεσθαι µέσα από το µονοδιάστατο φάσµα µιας πείσµονας στάσης, στα όρια της εµµονής, που εκδηλώνεται σε ιδεολογική ταύτιση και απόρριψη κάθε άλλης παραµέτρου. Για παράδειγµα, η Ελλάδα από το 1974 µέχρι και σήµερα µε µοναδική εξαίρεση την περίοδο του Δόγµατος του Ενιαίου Αµυντικού Χώρου 25 προσεγγίζει τις σχέσεις της µε την Τουρκία και τη διασφάλιση της θέσης της στη Ν.Α. Ευρώπη µέσα από το φάσµα της επονοµαζόµενης ασφάλειας που της παρέχει η συµµετοχή της στην Ε.Ε. και της µονοµερούς προβολής των αρχών του Διεθνούς Δικαίου ως µέσο επίλυσης όλων των προστριβών που εµφανίζονται κατά καιρούς στις Ελληνοτουρκικές σχέσεις. 26 Αυτή η ιδεολογική εµµονή της Ελλάδας έχει ως 24 J.J. Mearsheimer, ο.π., σ Δείτε ενδεικτικά: Ath. G. Platias, Greek Deterrence Strategy στο Α. Chircop & A. Gerolymatos & J. O. Iatrides (επιµ.), «Τhe Aegean Sea After the Cold War: Security and Law of the Sea Issues», New York: Palgrave Macmillan, 2000, σ Προς αποφυγή της όποιας παρερµηνείας ο υποφαινόµενος στο σηµείο αυτό δεν αναφέρεται στην ανάδειξη των αρχών του διεθνούς δικαίου ως προς την αντιµετώπιση των Ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ο χώρος της διεθνούς δικαϊκής προσέγγισης στην Ελλάδα και οι αναλύσεις της συγκεκριµένης πειθαρχίας αναφορικά µε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις διαθέτουν προσωπικότητες στην επιστηµονική πρωτοπορία σε διεθνές επίπεδο. Ο υποφαινόµενος στο σηµείο αυτό θέτει το ζήτηµα της προσέγγισης των σχέσεων της Ελλάδας µε την Τουρκία εκ µέρους της Ελληνικής πλευράς µέσα από το φάσµα του 13

14 αποτέλεσµα να υποβαθµίζεται η αξία και η χρησιµότητα της αποτροπής 27, όπως επίσης και να παραµελείται η ενίσχυση των όρων της αυτοβοήθειας 28, ως το πλέον ενδεδειγµένο µέσο διατήρησης της ειρήνης και της ασφάλειας στην περιοχή. Λόγω της συγκεκριµένης ιδεολογικής εµµονής η Ελλάδα µπορεί να χαρακτηρισθεί ως ένα ανορθολογικό κράτος 29, ένας µαύρος κύκνος 30 του διεθνούς συστήµατος του οποίου οι Δέοντος και όχι του πολιτικού γίγνεσθαι, εµφανίζοντας διαχρονικά στοιχεία του απλουστευτικού και ανορθολογικού τρόπου σκέψης των Μηλίων εµπρός στην Αθηναϊκή απειλή. Η µονοµέρεια στη διεθνή πολιτική, σε µια τόσο περίπλοκη διαδικασία αποτύπωσης και ανάδειξης των συµφερόντων των κρατών αλλά και της αγωνίας τους για επιβίωση, προσφέρει µια λανθασµένη αντίληψη για το διεθνές γίγνεσθαι που λειτουργεί ως µήτρα αποδυνάµωσης της παρουσίας του κράτους στη διεθνή αρένα. Αξίζει ασφαλώς να αναφερθεί ότι τους τελευταίους µήνες η µονοµέρεια αυτή εκ µέρους της Ελλάδας εµφανίζεται ποιοτικώς διαφοροποιηµένη µε τη σηµαντική βελτίωση των Ελληνο-ισραηλινών σχέσεων σε µια σειρά από θέµατα υψηλού πολιτικού ενδιαφέροντος. Λόγω όµως του µικρού χρονικού διαστήµατος που η σχέση αυτή υφίσταται και παράγει απτά αποτελέσµατα στην ισορροπία ισχύος του υποσυστήµατος της Ν.Α. Μεσογείου δεν θα ήταν µεθοδολογικώς ορθό να αποτιµηθεί αυτή ως ένα διεθνοπολιτικό δεδοµένο. 27 Αντιθέτως µε την ευρεία άποψη ότι η αρχή της αποτροπής είναι απότοκο της διπολικής αντιπαράθεσης, η συγκεκριµένη στρατηγική επιλογή εµφανίζει διαχρονικό εύρος εφαρµογής. Πρώτος θεωρητικός που προσεγγίζει την αρχή της αποτροπής είναι ο Θουκυδίδης. Δείτε: R. Ned-Lebow, Thucydides and Deterrence, «Security Studies, 2007», τοµ. 16, τευχ. 2, σ Η πλέον χαρακτηριστική προσέγγιση γύρω από την αναγκαιότητα ανάπτυξης της αρχής της αυτοβοήθειας έρχεται από τον John Mearsheimer που παρατηρεί εύστοχα: Τα κράτη στο διεθνές σύστηµα επιδιώκουν να διασφαλίσουν την επιβίωση τους. Επειδή τα άλλα κράτη συνιστούν δυνητικές απειλές και επειδή δεν υπάρχει καµία ανώτερη εξουσία που θα έρθει να τα σώσει αν «πάρουν το 100», τα κράτη δεν µπορούν να βασίζονται σε άλλους για την ασφάλεια τους. J.J. Mearsheimer, ο.π., σ Η Ρεαλιστική θεώρηση προβάλει το αξίωµα ότι τα κράτη δρουν ως ορθολογικοί δρώντες στο Διεθνές Σύστηµα. Με άλλα λόγια, θεωρεί ως θέσφατο ότι το κάθε κράτος εφαρµόζει πολιτικές, τόσο στο εσωτερικό του όσο και στην εξωτερική σφαίρα της δραστηριοποίησης του, µε σκοπό την επίτευξη της επιβίωσης του. Από αυτή την άποψη, µια θέση δηλαδή που κρίνει την πρόθεση και όχι την υλοποίηση της πρόθεσης αυτής σε απτές πολιτικές θέσεις, η Ελλάδα είναι ένα ορθολογικό κράτος. Διαπιστώνουµε όµως το συγκεκριµένο αξίωµα στηρίζεται στη γενίκευση της επιτυχούς µετάβασης από την πρόθεση στην πολιτική εφαρµογή. Για να συµπληρωθεί το κενό αυτό παραθέτουµε δυο ορισµούς αναφορικά µε το πως λειτουργεί ένα ορθολογικό κράτος στη διεθνή πολιτική αρένα, ώστε να δικαιολογήσουµε για ποιους λόγους χαρακτηρίζουµε την Ελλάδα ως ένα µη ορθολογικό κράτος. Όπως αναφέρει σχετικά ο John Mearsheimer: Για να θεωρήσουµε ότι τα κράτη είναι ορθολογικά οφείλουν να γνωρίζουν το εξωτερικό τους περιβάλλον και να σκέφτονται έξυπνα σχετικά µε το πως θα µεγιστοποιήσουν τις προοπτικές επιβίωσης τους. Πιο συγκεκριµένα επιδιώκουν να διερευνούν τις προτιµήσεις άλλων κρατών και µε ποιο τρόπο η συµπεριφορά τους είναι πιθανό να επηρεάσουν τις πράξεις αυτών, όπως επίσης πως η συµπεριφορά των άλλων κρατών είναι πιθανόν να επηρεάσει τις δικές τους στρατηγικές. Όταν τα [σ.σ. ορθολογικά] κράτη εξετάζουν διαφορετικές στρατηγικές αποτιµούν τις πιθανότητες επιτυχίας, όπως επίσης το κόστος και τα πλεονεκτήµατα της κάθε µιας. Τέλος, τα κράτη δίνουν µεγάλη προσοχή όχι µόνο στις άµεσες συνέπειες των πράξεων τους αλλά και στην µακροσκοπική τους επίδραση επίσης. J.J. Mearsheimer, Reckless States and Realism, International Relations, 2009, τοµ. 23, νο.2, σ Επίσης, σύµφωνα µε τον Charles Glaser: Η ορθολογική λειτουργία προϋποθέτει ότι τα κράτη προβαίνουν σκοπίµως σε, αν µη τι άλλο, ικανοποιητικές ενέργειες για να διαλέξουν την κατάλληλη στρατηγική ώστε να πραγµατώσουν τους σκοπούς τους. Τα κράτη πρέπει να είναι ικανά να αναγνωρίσουν και να συγκρίνουν τις επιλογές που διαθέτουν, αξιολογώντας τις στοχεύσεις τους σε αναλόγια µε το κόστος και το όφελος. Ο ορθολογισµός επίσης επιβάλει κάποιες επιπρόσθετες παραµέτρους. Τα κράτη οφείλουν να έχουν διαµορφώσει µια αντίληψη για το διεθνές τους περίγυρο που να ανταποκρίνεται στην πραγµατικότητα. Δίχως αυτό το κράτος δεν θα είναι σε θέση να επιλέξει µια στρατηγική. Η αντίληψη αυτή αφορά την υλιστική κατάσταση του κράτους, καθώς επίσης και τη φύση των άλλων κρατών στο σύστηµα. Η ορθή αντίληψη του κράτους αναφορικά µε το υλιστικό του περιβάλλον πρέπει να περιλαµβάνει τη σχετική στρατιωτική και τεχνολογική γνώση αναφορικά µε τον τρόπο διαχείρισης των µέσων που διαθέτει το κράτος για να επιτύχει τους σκοπούς του. Ch. L. Glaser, 14

15 συνέπειες των ιδεολογικών του εµµονών επηρεάζουν τη θέση του κράτους στη διεθνή κλίµακα ισχύος και διαµορφώνουν µια αρνητική διάσταση για το κύρος και το γόητρο του. 31 Ιδεολογία και Νοµιµοποίηση: Τρία Επίπεδα Εφαρµογής Όπως έχει ήδη αναλυθεί, η ιδεολογία δεν µεταβάλλει τη στάση των κρατών στη διεθνή αρένα ούτε πολύ περισσότερο µορφοποιεί τη συµπεριφορά τους απέναντι σε άλλα κράτη. Η ιδεολογία, ως υποτιθέµενη διαδικασία υπέρβασης των οντολογικών κοσµοθεωρητικών ετεροτήτων και οικοδόµησης ενός φαντασιακού παγκοσµιοποιηµένου κοινού γίγνεσθαι 32, δεν υποκαθιστά το εθνικό συµφέρον σε καµία των περιπτώσεων υπό πραγµατικούς όρους και συνθήκες εφαρµογής µιας εθνικής στρατηγικής. Η µη δυνατότητα υποκατάστασης του εθνικού συµφέροντος από την όποια ιδεολογία δεν αποτελεί την κανονιστική απόληξη µιας αξιωµατικής προσέγγισης περί διεθνούς πολιτικής αλλά την πραγµατιστική αποτύπωση περί της Rational Theory of International Politics: The Logic of Competition and Cooperation, Princeton, N.J., Princeton University Press, 2010, σ Ο υποφαινόµενος στο σηµείο αυτό προβαίνει σε ένα εννοιολογικό λογοπαίγνιο, χρησιµοποιώντας τη γνωστή θεωρία του µαθηµατικού Nassim Nicholas Taleb αναφορικά µε φαινόµενο που σπάνια λαµβάνουν χώρα και ουσιαστικά είναι δύσκολο να τοποθετηθούν υπό το αυστηρό αναλυτικό φακό της επιστηµονικής προσέγγισης και γι αυτό δεν αποτελούν επιστηµονικά ευρήµατα αλλά γεγονότα ή φαινόµενα σπάνιας συχνότητας εµφάνισης ή συγκυριακής περιπτωσιολογίας. Ασφαλώς, το λογοπαίγνιο συνίσταται στο ότι η συµπεριφορά την Ελλάδας στο υποσύστηµα της Ν.Α. Ευρώπης από το 1974 µέχρι και σήµερα δεν µπορεί να εξηγηθεί καθαρά µε όρους θεωρίας Διεθνών Σχέσεων και γι αυτό παρουσιάζεται ως Black Swan phenomenon. N.N. Taleb, The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable, London, Allen Lane, To κύρος και γόητρο υφίσταται ως διάσταση της πολεµικής εξέλιξης που σύµφωνα µε τον Ralph Hawtrey...γόητρο σηµαίνει φήµη για δύναµη στον πόλεµο και µόνο ο ίδιος ο πόλεµος µπορεί να θέσει τέρµα στις σχετικές αµφιβολίες. Οπ. παρ. στο R. Gilpin, Πόλεµος και Αλλαγή στη Διεθνή Πολιτική, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2004, επιστ. επιµ. Π. Ήφαιστος, µτφ. Κ. Κολιόπουλος, σ. 69. Επίσης, υφίσταται και ως διάσταση της ειρηνικής συνύπαρξης των εθνοκρατικών οντοτήτων υπό την αυξητική τάση έτερων κρατών για ανάπτυξη συνεργατικών δοµών µε το κράτος αυτό. Ch. Brown & K. Ainley, Understanding International Relations, New York: Palgrave Macmillan, 1997, σ Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει στο πλαίσιο που παρουσιάζουµε στο σηµείο αυτό η επίφαση της παγκοσµιοποιηµένης ιδεολογίας που µε µια διαδικασία ακατανόητη, εποµένως και ουτοπικά αρµονική, θα καταργήσει τα εθνικά σύνορα και θα δηµιουργήσει νέες δοµές σύνδεσης και συνύπαρξης της ανθρωπότητας σε ένα υποτιθέµενα ασφαλές και δίχως τριβές ή αναταράξεις αύριο. Για ενδελεχείς αναλύσεις γύρω από το ζήτηµα της παγκοσµιοποίησης από την πολιτική σκοπιά του θέµατος δείτε: Π. Ήφαιστος, Πλανητικοποίηση και το Ζήτηµα της Διεθνούς και Ευρωπαϊκής Διακυβέρνησης, σ Χαρ. Παπασωτηρίου, Το Πολιτικό Υπόβαθρο της Παγκοσµιοποίησης, σ Ειρ. Χειλά, Ζητήµατα Διεθνούς Πολιτικής στην Εποχή της Παγκοσµιοποίησης: Μια Πρώτη Προσέγγιση, σ Δ. Τσιριγώτης, Παγκοσµιοποίηση και Αλλαγή στη Διεθνή Πολιτική. Κύριες Τάσεις των Εναλλακτικών Ρευµάτων Σκέψης της Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων, σ Δείτε επίσης την πρωτότυπη προσέγγιση του Δηµήτρη Χρυσοχόου που προσεγγίζει την εννοιολογική εξέλιξη της Παγκοσµιοποίησης ως ουτοπία και αντί αυτού προτάσσει τη διάσταση της συναρχίας στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης: Δ. Χρυσοχόου, Το Ζήτηµα της Ευρωπαϊκής Συναρχίας, σ Όλα τα προαναφερόµενα κείµενα εµπεριέχονται στο συλλογικό έργο Π. Σιούσουρας & Κ. Χαζάκης (επιµ.), Παγκοσµιοποίηση, Ευρωπαϊκή Ένωση & Ελλάδα: Πολιτικές και Οικονοµικές Όψεις, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα,

16 επιδίωξης του κάθε κράτους να κυριαρχήσει έναντι όλων των υπολοίπων στη διεθνή αρένα. Μια τέτοια διαπίστωση ασφαλώς δε σηµαίνει ότι η ιδεολογία δε διαδραµατίζει τον παραµικρό ρόλο για τα κράτη. Αντιθέτως, όπως θα δούµε παρακάτω, ο ρόλος της ιδεολογίας αυξάνει σηµαντικά σε στιγµές κρίσης, όταν δηλαδή καλείται να λειτουργήσει ως µάσκα µεταµόρφωσης των αληθινών προθέσεων ενός κράτους. Όπως έχουµε ήδη αναφέρει το συστηµικό περιβάλλον της διεθνούς αρένας οδηγεί τα κράτη σε ανταγωνισµό µεταξύ τους. Εποµένως, η αποκάλυψη των πολιτικών σκοπών ενός κράτους στο διεθνές σύστηµα ή ακόµα και στο εσωτερικό του συµµαχικού δικτύου του κράτους αυτού θα οδηγούσε σε άκρατο και απευθείας ανταγωνισµό µεταξύ των εθνοκρατικών παραγόντων, τουλάχιστον αυτών που διαθέτουν ένα τέτοιο επίπεδο ισχύος ώστε να προβούν σε µια άµεση αντιπαράθεση των εθνικών τους στρατηγικών. Επίσης θα µπορούσε να λειτουργήσει ως ο ακρογωνιαίος λίθος για την ανάπτυξη διαλυτικών παραγόντων προς συµµαχίες και διακρατικές συµφωνίες. Όπως ο Machiavelli δίνει το παράδειγµα του τυράννου Αγαθοκλή των Συρακουσών ως πολιτικoύ άνδρα που ανήλθε στα ανώτατα κλιµάκια της εξουσίας υποκρύπτοντας τις αληθινές του προθέσεις, αναλύοντας ουσιαστικά τη διαδικασία της εξαπάτησης στην εσωτερική πολιτική σκηνή 33, έτσι και τα κράτη κάνουν χρήση της ιδεολογίας ως µεθόδου κάλυψης των πραγµατικών τους πολιτικών προθέσεων στη διεθνή σκηνή καθώς και στο εσωτερικό τους. Ιδεολογία και Εσωτερική Νοµιµοποίηση Αρχικώς, στο εσωτερικό των κρατών η ιδεολογία χρησιµοποιείται ως το πολιτικοφανές modus operandi για να αποκτηθεί ή να ενισχυθεί περαιτέρω η συνθήκη της εσωτερικής νοµιµοποίησης στις περιπτώσεις αυτές που το κράτος είτε βρίσκεται στο στάδιο εφαρµογής µιας µαξιµαλιστικής ηγεµονικής πολιτικής, είτε ετοιµάζεται να εµπλακεί σε µια πολεµική διελκυστίνδα. Ως εσωτερική νοµιµοποίηση λαµβάνουµε τη δυνατότητα ή την ικανότητα του κράτους να κινητοποιεί υποστηρικτικά τους πολίτες του ως προς τους πολιτικούς σκοπούς που θέτει προς υλοποίηση η πολιτική του ηγεσία. Η σηµαντικότητα επίτευξης της εσωτερικής νοµιµοποίησης εµφανίζεται ως αναγκαιότητα στην ιστορική εξέλιξη της ανθρωπότητας µετά τη Γαλλική Επανάσταση, όπου πλέον η διαδικασία εξέλιξης του πολέµου µεταβάλλεται ως προς τους µηχανισµούς εξέλιξης του και ο άµαχος πληθυσµός διαδραµατίζει πλέον 33 Ν. Machiavelli, Τhe Prince, Indianapolis, Hackett Publishing Co., 1995, D. Wooton (επιµ. & µεταφ.), σ

17 σηµαντικό ρόλο στην όλη διαδικασία ως παραγωγικός καταλύτης της επιµελητείας πολέµου. 34 Όπως αναφέρει σχετικά ο Χαράλαµπος Παπασωτηρίου: Από τη σκοπιά της υψηλής στρατηγικής σε έναν πόλεµο η σηµαντικότερη διάσταση της εσωτερικής πολιτικής αφορά την ικανότητα ενός πολιτικού συστήµατος να αντλεί πόρους από τον πληθυσµό του για τις ένοπλες δυνάµεις του και να οργανώνει την αµυντική ή επεκτατική πολιτική του. Συµπεριλαµβάνει την κρατική οργάνωση και τη συνοχή του πολιτικού συστήµατος. 35 Για την επίτευξη της εσωτερικής νοµιµοποίησης το κάθε κράτος έχει στη διάθεση του µια σειρά από πολιτικές εφαρµογές που ως βασικό στόχο έχουν να κερδίσουν το συλλογικό θυµικό και την κοινωνική συναίνεση. Ο υποφαινόµενος επιλέγει να µην αναφερθεί διεξοδικά στις εφαρµογές αυτές, λόγω του ότι µια τέτοιου είδους εµβάθυνση θα λειτουργούσε παρελκυστικά προς τον κύριο θεµατικό στόχο του παρόντος άρθρου. Αξίζει όµως να αναφέρουµε ως σηµαντικότερη εφαρµογή της όλης διαδικασίας το µηχανισµό προπαγάνδας που διαθέτει το κάθε κράτος και αφορά τη ψυχολογική και νοητική ταύτιση της κοινωνίας µε την πολιτική στόχευση του κράτους. Στον 21 ο αιώνα και λόγω των σηµαντικών τεχνολογικών καινοτοµιών στο επίπεδο της επικοινωνίας και της πληροφόρησης ο µηχανισµός προώθησης και προβολής µιας ιδεολογίας έγκειται κυρίως στα Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης. Όπως αναφέρει σχετικά ο Χριστόδουλος Γιαλλουρίδης: Στο ίδιο σκεπτικό, εντάσσεται και η συζήτηση γύρω από το ρόλο των Μέσων Επικοινωνίας και Ενηµέρωσης, της σχέσης τους µε την πολιτική και της ικανότητάς τους να διαµορφώνουν, να επηρεάζουν ή ακόµα και να αποτελούν γεννήτορες φορείς ιδεολογιών. «Η κρυφή γοητεία της 34 Αναφορικά µε τη διαδικασία αλλά και την πολιτική εφαρµογή της µετάβασης από το επίπεδο της φεουδαλικής πολεµικής κινητοποίησης στην εθνική, όπως αυτή υλοποιείται µέσα από την πολιτική των Ιακωβίνων στην πρώιµη φάση της µετά-επαναστατικής Γαλλίας δείτε ενδεικτικά: A. Waldon, Looking Backward: The People in Arms and the Transformation of War στο D. Moran & A. Waldron (επιµ.). Τhe People in Arms: Military Myth and National Mobilization since the French Revolution, Cambridge, Cambridge University Press, 2003, σ Χαρ. Παπασωτηρίου, Βυζαντινή Υψηλή Στρατηγική, 6 ος -11 ος Αιώνας, Αθήνα: Εκδόσεις Ποιότητα, 2000, σ. 20. Είναι σηµαντικό να σηµειώσουµε στο σηµείο αυτό ότι η διάσταση της εσωτερικής νοµιµοποίησης υφίσταται και σε καιρό ειρήνης, όταν το κράτος επιδιώκει να ενδυναµώσει τους πυλώνες σκληρής ισχύος του ή να αυξήσει το επίπεδο ετοιµότητας του απέναντι σε υφιστάµενες απειλές. Η εσωτερική νοµιµοποίηση και στην περίπτωση αυτή αναφέρεται στην υποστήριξη της κοινωνίας προς τις ενέργειες της πολιτικής ηγεσίας και την αποδοχή των θυσιών ή ακόµα και της υποβάθµισης του βιοτικού της επιπέδου. 17

18 ιδεολογίας», όπως αποκαλεί ο Bernd Rüthers, την κουλτούρα που διαχέουν τα Μ.Μ.Ε., αποτελεί τρόπον τινά, τον «ιδεολογικά υποστηρικτικό χαρακτήρα» των σύγχρονων Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας. Η ιδεολογία, θα λειτουργούσε εν προκειµένω, ως αναπλήρωση ή συµπλήρωµα νοµιµοποίησης καθεστώτων που βρέθηκαν, µετά το 1990, εν πλήρει αταξία, στο κενό. 36 Το µέγεθος της έντασης αναφορικά µε την επιδιωκόµενη νοητική και ψυχολογική ταύτιση µέσω της προβολής ενός ιδεολογικού µηνύµατος έχει να κάνει µε το εύρος της πολιτικής στόχευσης. Με άλλα λόγια, το περιεχόµενο της προπαγάνδας καθώς και το βάθος της εκάστοτε στόχευσης ετεροκαθορίζεται από το είδος της στόχευσης αυτής καθ αυτής. Για παράδειγµα, διαφορετικό επίπεδο έντασης θα χρειαστεί η προβολή ενός ιδεολογικού µηνύµατος µέσω της προπαγάνδας για ένα κράτος που επιδιώκει να λάβει την υποστήριξη των πολιτών του οδηγούµενο σε πόλεµο και διαφορετικό επίπεδο έντασης θα απαιτηθεί για την εσωτερική νοµιµοποίησης ενός πολιτικού καθεστώτος που επιθυµεί να αυξήσει το εύρος του πολιτικού του ακροατηρίου. Ο µηχανισµός της προπαγάνδας µπορεί να χαρακτηρισθεί ως παραµορφωτικό κάτοπτρο. Η αλήθεια, ως υποκειµενική διάσταση, επικεντρώνεται στον αντικατοπτρισµό του ειδώλου που κι αυτό δεν αποτελεί µια αντικειµενική απεικόνιση αλλά µια συνολική διαστρέβλωση που ετεροκαθορίζεται από τον παραµορφωτικό καθρέφτη αυτό καθ αυτό. Η παραµόρφωση του ειδώλου στην περίπτωση που εξετάζουµε είναι το ιδεολόγηµα που προβάλλεται µέσα από το µηχανισµό προπαγάνδας ως µήνυµα συλλογικής παραίσθησης στο εσωτερικό ενός κράτους. Η οποιαδήποτε ενέργεια ενός κράτους στη διεθνή σκηνή που δεν έχει λάβει εσωτερική νοµιµοποίηση ή που η πολιτική ηγεσία του κράτους αποφεύγει να την ανανεώνει σε τακτά χρονικά διαστήµατα, είναι καταδικασµένη σε αποτυχία. Όταν η ψυχή ενός εθνοκρατικού οργανισµού, που δεν είναι άλλη από τον κοινωνικό του κορµό αποκλίνει ψυχολογικά ή νοητικά από τις πολιτικές αναγκαιότητες που του προβάλει η εκάστοτε πολιτική ηγεσία, τότε ο οµφάλιος λώρος της ηθικής αλλά και υλικής τροφοδοσίας αποκόπτεται και η στόχευση παύει να έχει τις όποιες δυνατότητες επιτυχίας ή έστω µερικής διατήρησης της στο διεθνές προσκήνιο. Η προπαγάνδα 36 Χρ. Γιαλλουρίδης, Η Ανολοκλήρωτη Επανάσταση, «Γεωστρατηγική, 2008», τευχ. 14, σ

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου

Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου Ομιλία της υπουργού Εξωτερικών, κυρίας Ντόρας Μπακογιάννη, στην παρουσίαση του βιβλίου «Παγκόσμια Ευρώπη: οι Διεθνείς Διαστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης» Αθήνα 30 Ιανουαρίου 2007 1 Προσφωνήσεις. Αυτή την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη

Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής συνοχής και ένταξης των µεταναστών για µια βιώσιµη Ευρώπη ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗ ΚΥΚΛΑ ΩΝ Επιτροπή των Περιφερειών ιάσκεψη µε θέµα Απασχόληση και πολιτισµός, πυλώνες κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ 1. Να γράψετε ένα κείµενο, όπου θα αναφέρετε τα στοιχεία που συναγάγουµε για τη δοµή και τη λειτουργία της αθηναϊκής πολιτείας από τον «Ὑπὲρ Μαντιθέου» λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) 137 4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΑΝΑΛΥΣΗ S.W.O.T. (STRENGTHS WEAKNESS - OPPORTUNITIES THREATS) Στα προηγούµενα κεφάλαια πραγµατοποιήθηκε αναλυτική παρουσίαση και ανάλυση του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404

https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 ΑΡΧΕΣ https://www.pirateparty.gr/forum/viewtopic.p hp?f=176&t=5198&start=10#p69404 Όλο το καταστατικό 2.1 Άμεσης Δημοκρατίας 2.2.1 Άμεσης Δημοκρατίας Μαζική αλλαγή. Οι αλλαγές στο 2.1 και 2.2.1 είναι στις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο H ΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 6.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μετά από δέκα χρόνια διαπραγµατεύσεις και τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της Κοπεγχάγης (12-13 εκεµβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Ένωση αναµένει

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ)

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) Μαθήματα Α εξαμήνου 1. Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων & της Στρατηγικής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) Στο πλαίσιο του μαθήματος «Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων και της Στρατηγικής»

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός

Ενότητα 2. Δομολειτουργισμός Ενότητα 2 Λειτουργισμός και θεωρίες κοινωνικής σύγκρουσης Δομολειτουργισμός ΗΠΑ, δεκαετία του 50 και μετά Επιρροές: λειτουργισμός, και ιδίως το έργο του Durkheim, και οργανικισμός Μελέτη μακρο- επιπέδου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κυριακή 18 Νοεμβρίου 2012 Α. Το κείμενο αναφέρεται στη σχέση του τύπου με τη δημοκρατία. Κατά το συγγραφέα, ο τύπος πρέπει να είναι αμερόληπτος,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Για τη δημοκρατία έγιναν κινήματα, εξεγέρσεις, επαναστάσεις, εμφύλιοι πόλεμοι. διώχθηκαν, βασανίστηκαν άνθρωποι και τιμήθηκαν τυραννοκτόνοι. Αποτέλεσε όχι μόνο το σκοπό κοινωνικών και

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο.

Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια του Management: εµπεριέχει δύο βασικές λειτουργίες, την οργάνωση και τη διοίκηση, καθώς και µια βοηθητική, τον έλεγχο. Η έννοια της οργάνωσης: ως ενέργεια: ρύθµιση των σχέσεων ανάµεσα στα µέλη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Πυρίδου Κωνσταντίνα ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19341 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 4\12\2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Πυρίδου Κωνσταντίνα ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 Α. Σχεδιαγραμματική απεικόνιση της περίληψης ΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ Γ ΕΞΑΜΗΝΟΥ Δ.Α.Π. Ν.Δ.Φ.Κ. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΗ Webpage: www.dap-papei.gr Facebook:

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από:

ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ. Οι διακεκριμένοι καθηγητές Στρατηγικής Αθανάσιος Πλατιάς και Κωνσταντίνος. Δελτίο Τύπου. Εκδόσεις: Διαθέσιμο από: ΣΟΥΝ ΤΣΟΥ Πολεμική Στρατηγική Κείμενα: Αθανάσιος Πλατιάς, Κωνσταντίνος Κολιόπουλος ISBN: 978-960-531-342-5 Τιμή: 18,02 ευρώ Σελίδες: 280 Σχήμα: 17 x 24 Γλώσσα: Ελληνικά, Ημερομηνία κυκλοφορίας: 2015 Εκδόσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2.1 Προσδιοριστικοί παράγοντες των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος: Στην υπηρεσία του «επιχειρείν» & των πολιτών. Γεώργιος Ζαλίδης Καθηγητής Α.Π.Θ. Επιστημονικός Υπεύθυνος ΔΚΠ

Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος: Στην υπηρεσία του «επιχειρείν» & των πολιτών. Γεώργιος Ζαλίδης Καθηγητής Α.Π.Θ. Επιστημονικός Υπεύθυνος ΔΚΠ ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Διαβαλκανικό Κέντρο Περιβάλλοντος: Στην υπηρεσία του «επιχειρείν»

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com, τηλ. 6948260485 Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΚΑ ΜΟΣ (τηλ. 2310252320, Ερµού 48 Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54623)

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Αλλαγές στο Ενεργειακό Τοπίο Πολλά φαίνεται να αλλάζουν με την πρόσφατη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν. Είναι φανερό πως

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΣΠΑ 2014-2020 - Με την παρούσα εγκύκλιο γίνεται αποτύπωση της προόδου των διαπραγµατεύσεων για τη διαµόρφωση του Κανονιστικού πλαισίου της νέας περιόδου, καθώς και των σηµαντικών

Διαβάστε περισσότερα

To Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ

To Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ www.arns.gr κλικ στη γνώση inf@arns.c.gr ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 T Μάκρο- και Μίκρο- περιβάλλον του Μάρκετινγκ Μάκρο- περιβάλλον και οι μη ελεγχόμενες μεταβλητές αυτού Το μάκρο-περιβάλλον αποτελεί τον ευρύτερο χώρο

Διαβάστε περισσότερα

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών»

«Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Πέμπτη 4 Δεκεμβρίου 2014 «Συντονισμός του Σχεδιασμού και της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών» Αποτελεσματική Παρακολούθηση και Αξιολόγηση της Εφαρμογής Δημόσιων Πολιτικών Νίκος Παπαδάτος, Μέλος & τ. Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ 1. Εισαγωγή Το μάθημα εισάγει τους μαθητές και τις μαθήτριες στην σύγχρονη οικονομική επιστήμη, τόσο σε επίπεδο μικροοικονομίας αλλά και σε επίπεδο μακροοικονομίας. Ο προσανατολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις

Είναι µε µεγάλη χαρά που παρευρίσκοµαι στη. σηµερινή παρουσίαση των αποτελεσµάτων της. Έρευνας «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Υ...Τ. 18.3.09.35 Χαιρετισµός Υπουργού ικαιοσύνης και ηµοσίας Τάξεως Κ. Σοφοκλή Σοφοκλέους Στην παρουσίαση των Αποτελεσµάτων της Έρευνας µε θέµα: «Βουλευτικές Εκλογές 2006 Οι προτιµήσεις Φύλου των Κυπρίων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ Α - Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΜΕΡΟΣ Β - Εξωτερικό περιβάλλον ΜΕΡΟΣ Γ - Όραμα, αποστολή και στρατηγική ΜΕΡΟΣ Α Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (SWOT) ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑΤΑ Ιστορικής,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ?

ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΡΩΤΗΜΑ 1: ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΜΠΟΡΙΟ? ΕΠΕΙΔΗ: Η ΧΩΡΕΣ ΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΙΤΕ (Α) ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΑΓΟΥΝ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΓΑΘΑ, ΕΙΤΕ (Β) ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ ΓΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY»

«CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILITY AND BUSINESS MORALITY» Σ Υ Ν Ε Σ Μ Ο Σ Ε Λ Λ Η Ν Ι Κ Ω Ν Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ω Ν Οµιλία του Γενικού ιευθυντή, Μέλους του Σ του ΣΕΒ κ. Ιωάννη ραπανιώτη στο ιεθνές Συνέδριο για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη «Εξασφαλίζοντας ένα µέλλον

Διαβάστε περισσότερα

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ;

Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση. της κρίση ; Το ISIS καταρρέει. Λύση του δράματος ή εξάπλωση Τετάρτη 30 Δεκεμβρίου 2015 της κρίση ; Του Γεωργίου Κ. Φίλη Ph.D.* Τη στιγμή αυτή οι τύχες του πολέμου τόσο στο Ιράκ όσο και στη Συρία φαίνεται να έχουν

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών»

«καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο. «διαμόρφωση αποστολής, στόχων, σκοπών και πολιτικών» ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Ε.ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ - 1 ΤΟΜΟΣ A ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ Τι είναι η στρατηγική; «καθορισμός μακροχρόνιων στόχων και σκοπών μιας επιχείρησης και ο προσδιορισμός των μέσων για την επίτευξη τους»

Διαβάστε περισσότερα

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας

Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Απελευθερώστε τη δυναμική της επιχείρησής σας Εφαρμοσμένες ΛΥΣΕΙΣ για Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις Συμβουλευτικές Υπηρεσίες Εκπαιδευτικά Σεμινάρια Ανάπτυξη Πωλήσεων Ανδρόμαχος Δημητροκάλλης, MBA Management

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009. Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ 2009 Κλάδος: ΠΕ 02 Φιλολόγων ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Ερώτημα 1 Ο α) Στόχοι - να γνωρίσουν οι μαθητές το στρατηγικό σχέδιο του Περικλή και να το εντάξουν στο ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015

Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στρατηγικές Θέσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον Τοµέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών 5 η Προγραµµατική Περίοδος 2014-2015 Στάθης Ραγκούσης Διευθύνων Σύµβουλος Π.Ε.Τ.Α. Α.Ε. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Ηγεσία. Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Ηγεσία Ενότητα 6: Ηγεσία - Οργανωσιακή μάθηση - Αλλαγές Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ

ΥΠΕΣ Α Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης & Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ Γενική Γραµµατεία ηµόσιας ιοίκησης& Ηλεκτρονικής ιακυβέρνησης ΕΥΡΥΖΩΝΙΚΑ ΙΚΤΥΑ Ο ΠΥΛΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ & ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 1 Του Χρήστου Μηνάγια Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 04 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Στο άρθρο του συντάκτη του παρόντος, µε τίτλο «Εκβιασµοί, απειλές και αυθαιρεσίες από την Άγκυρα στην Ανατολική

Διαβάστε περισσότερα

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες.

ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. ιαπολιτισµική κοινωνική ψυχολογία Στόχος µαθήµατος: η κατάδειξη του ρόλου που παίζει ο πολιτισµός στις κοινονικο-ψυχολογικές διαδικασίες. Αξιολόγηση µαθήµατος: γραπτές εξετάσεις. ιαπολιτισµική κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΑ 6 ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΑ 6 ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ SESSION 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΜΥΘΟΙ O ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΣ ΟΙΚΟΚΥΚΛΟΣ ΤΟ ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΘΕΩΡΙΩΝ ΤΟΥ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ, ΟΙ 7 ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ, ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών ΜΗΤΡΩΑ ΜΕΛΩΝ για τα γνωστικά αντικείμενα α. «Διεθνείς Σχέσεις με έμφαση στη Διατλαντική Αμυντική Συνεργασία» και β. «Στρατηγική Αμυντική Ανάλυση με έμφαση στις κοινότητες ασφαλείας» Α/Α 1 ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών

ΜΗΤΡΩΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΗΜΕΔΑΠΗΣ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΒΑΘΜΙΔΑ. Στρατιωτικών Επιστημών ΜΗΤΡΩΑ ΜΕΛΩΝ για τα γνωστικά αντικείμενα α. «Διεθνείς Σχέσεις με έμφαση στη Διατλαντική Αμυντική Συνεργασία» και β. «Στρατηγική Αμυντική Ανάλυση με έμφαση στις κοινότητες ασφαλείας» Α/Α ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα,

Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, 1 Εισήγηση της Επιτρόπου Προστασίας των ικαιωµάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουµπά στη διάλεξη µε θέµα «Ανθρώπινα ικαιώµατα, Κοινωνική ικαιοσύνη: Ο ρόλος της Εκπαίδευσης», ευτέρα 22 Μαρτίου 2011, ώρα 19:00

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 (Τμηματική Συνέλευση 13/07/15) Α EΞAMHNO ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ (ΥΠ)

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 (Τμηματική Συνέλευση 13/07/15) Α EΞAMHNO ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ (ΥΠ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2015-2016 (Τμηματική Συνέλευση 13/07/15) Α EΞAMHNO 302 Εισαγωγή στο Δίκαιο Μ. Κανελλοπούλου Ο. Τσόλκα 303 Πολιτικοί Θεσμοί Αθ. Διαμαντόπουλος 306 Μικροοικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή

ἐπιθυμητικόνἐ θ ό Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή Τριπουλά Ιωάννα 1 Εισαγωγικές παρατηρήσεις Πλάτωνος Πολιτεία ή Περί δικαίου (380 π.χ.) δικαιοσύνη = οἰκειοπραγία: κάθε μέρος ενός συνόλου ή μέλος μιας ομάδας πράττει το έργο που του αντιστοιχεί αναλόγως

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση

Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Αξιολόγηση στην εκπαίδευση Έννοια και ορισμοί Έννοια Διαδικασία κρίσης ή μέτρησης μια αξίας Ορισμοί Δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των θεωρητικών όσον αφορά την έννοια και το περιεχόμενο του όρου «αξιολόγηση».

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΣΤΗ ΗΜΟΣΙΑ ΖΩΗ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ (Αθήνα, Ξενοδοχείο ΤITANIA, 31-05-2007) ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΑΛΒΑΝΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Eda GEMI

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. www.kas.de ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΗΜΕΡΙΑ, ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ www.kas.de ΣΕΛΊΔΑ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 3 ΠΡΟΟΙΜΙΟ 3 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ 1. Κανονιστικό πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο

Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο 2 παρουσίαση Το δικό σας Sinialo στο έπιπλο Ένας συνεταιρισμός, μία φιλοσοφία και 70 καταστήματα μέλη σε όλη την Ελλάδα. Τι σημαίνουν αυτά; Όμιλος Sinialo! Γνωρίστε τον! Επιμέλεια Γεωργία Αλεξίου Στη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ Μητρώα γνωστικού αντικειμένου «Στρατηγική Αμυντική Ανάλυση με έμφαση στις κοινότητες ασφαλείας» Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση Υπ. Αριθμ. «4» της ΑΣ 02/2/204 επικυρώθηκαν κατά

Διαβάστε περισσότερα

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση)

Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) 18 Η Θεωρία Αυτο-κατηγοριοποίησης (ΘΑΚ) Από Χαντζή, Α. (υπό δηµοσίευση) Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο John Turner και οι συνεργάτες του (Turner, 1985, Turner et al. 1987), θεωρητικοί και ερευνητές

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ

ÖÑÏÍÔÉÓÔÇÑÉÏ ÈÅÙÑÇÔÉÊÏ ÊÅÍÔÑÏ ÁÈÇÍÁÓ - ÐÁÔÇÓÉÁ ΘΕΜΑ Α1 ΙΣΤΟΡΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2008 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΟΜΑ Α Α Α1.1. Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.

Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ. Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4. Κύκλος ικαιωµάτων του Ανθρώπου ΣΥΝΟΨΗ ΘΕΣΕΩΝ ΤΟΥ ΣΥΝΗΓΟΡΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΑΠΟΤΕΦΡΩΣΗ ΝΕΚΡΩΝ Αναφορά υπ αρ. πρωτ. 13189/13.12.1999, πόρισµα της 24.4.2000 Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Χειριστής: Γιώργος Καµίνης

Διαβάστε περισσότερα

Αποκέντρωση και Ελευθερία

Αποκέντρωση και Ελευθερία Αντώνης Μακρυδηµήτρης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Αθηνών Αποκέντρωση και Ελευθερία I Μία από τις πιο θεµελιώδεις συνεισφορές του Hayek στην κοινωνική θεωρία ήταν ότι διέγνωσε ορθά και µε διορατικότητα τον

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική

Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική Κυρίες και κύριοι, καλησπέρα Η λειτουργία της σύγχρονης επιχείρησης έχει τρεις πυλώνες αναφοράς: την εταιρική κοινωνική ευθύνη, την εταιρική διακυβέρνηση, και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πυλώνες επιφανειακά ανεξάρτητοι

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 2 ο. Το ιστορικό πλαίσιο

Μαθημα 2 ο. Το ιστορικό πλαίσιο Μαθημα 2 ο Το ιστορικό πλαίσιο Πως, μέσα από ποιες δομές, διαδικασίες και συσχετισμούς, τα κράτη και οι άλλοι δρώντες στο παγκόσμιο σύστημα διαχειρίζονται μεγάλα προβλήματα, και επιχειρούν να διασφαλίσουν

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑTΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 3 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις. 1. Ένα ιδιωτικό

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρομεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου. Μανιαδάκη Πόπη ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 19291 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 2.11.2014 Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Μανιαδάκη Πόπη Α Παρ. 1 η : Η αμφισβήτηση της κριτικής στάσης του τηλεθεατή και

Διαβάστε περισσότερα