ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ (ΧΩΡΑ)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ (ΧΩΡΑ)"

Transcript

1 1

2 ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ (ΧΩΡΑ) ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ (ΓΕΡΑΝΕΙΑ) 2

3 (από αριστερά): Γιώργος Συναχείρης Πρόεδρος ΔΗΚΕΒΟ Παναγιώτης Μάνιος, Διευθυντής της Δ.Κ.Ι. Βιβλιοθήκης Σιάτιστας Γιάννης Μότσιος, Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Κώστας Γιαλίνης, ηθοποιός-εκφωνητής-ποιητής 3

4 ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ «ΜΑΝΟΥΣΕΙΑ» ΤΡΑΜΠΑΝΤΖΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ 4

5 Σεβαστοί πατέρες, αγαπητοί προσκεκλημένοι, αξιότιμοι κυρίες και κύριοι. Η Φιλολογική Ημερίδα με θέμα «Ελεγείες-πολεμικά θούρια στην ελληνική ποίηση από τον 7 ο αιώνα π.χ. ως τις μέρες μας», που πραγματοποιείτε σήμερα εδώ από την ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΣΙΑΤΙΣΤΑΣ «ΜΑΝΟΥΣΕΙΑ» και με τη συνδρομή της ΔΗ.Κ.Ε.ΒΟ. είναι μια εκδήλωση που έμμεσα θα είναι και ένας μικρός φόρος τιμής στους σιατιστινούς Μαρκίδες Πούλιου, τυπογράφους και εκδότες στη Βιέννη, του πιο διαδεδο-μένου και πολυτραγουδισμένου από τους υπόδουλους Έλληνες αλλά και από όλους τους Βαλκάνιους Θούριου, του Θούριου Ύμνου του Ρήγα. Την ημερίδα μας θα μπορούσαμε να την τιτλοφορήσουμε και ποιητική ημερίδα καθότι οι ελεγείες και οι παιάνες και τα θούρια και τα τραγούδια της κλεφτουριάς και της Εθνικής Αντίστασης, είναι όλα στιχουργήματα υψηλής ποιητικής αξίας. Οι ομιλητές, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι, με προεξάρχοντα τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γιάννη Μότσιο,ο οποίος είναι και ο ηθικός αυτουργός της ημερίδας, θα αναφερθούν σαυτή την ποιητική αξία των πατριωτικών τραγουδιών, από τον Καλλίνο τον Εφέσιο και τον Τυρταίο, τον Ακάθιστο Ύμνο του Ρωμανού του Μελωδού μέχρι το Θούριο του Ρήγα Βελεστινλή, που την τελική του μορφή εκτύπωσαν, όπως προείπα, οι συμπατριώτες μας σύντροφοί του, και από κει ως την ποίηση και τη λαϊκή μούσα της Εθνικής μας Αντίστασης. Οι δύο χορωδίες, των παιδιών του Μουσικού μας Σχολείου, υπο τη Διεύθυνση του καθηγητή Ανδρέου Στέργιου, και των γυναικών Κρανιάς Γρεβενών καθώς και ο Κώστας Γιαλίνης με την εκπληκτική του φωνή μας εξασφαλίζουν μια πρόσθετη απόλαυση της τραγουδισμένης πατριωτικής ποίησης. Τους ευχαριστούμε πάρα πολύ για αυτή την ευγενική τους συμμετοχή. Θέλω να ευχαριστήσω από καρδιάς όλους τους εισηγητές και πρωτίστως αυτούς που ταξίδεψαν από μακριά, τον Ανδρέα Λάζαρη Διδάκτορα Φιλολογίας και τον ηθοποιό, εκφωνητή και ποιητή Κώστα Γιαλίνη. Ιδιαίτε- 5

6 ρες ευχαριστίες οφείλουμε στον Καθηγητή Γιάννη Μότσιο για την αμέριστη και καθοριστική συμπαράστασή του στη διοργάνωση της ημερίδας και στον συμπατριώτη μας Διδάκτορα Ιστορικής Θεολογίας του Α.Π.Θ., και πρόεδρο του Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης Αναστάσιο Δάρδα για την άμεση ανταπόκρισή του στην υλοποίησης της ημερίδας. Και βέβαια ευχαριστίες οφείλονται και στο προσωπικό της Βιβλιοθήκης το οποίο επισταμένως αντιμετώπισε την κάθε λεπτομέρεια στον προγραμματισμό και την υλοποίηση αυτής της εκδήλωσης, όπως και στη ΔΗ.Κ.Ε.ΒΟ. που εκτύπωσε όλο το έντυπο υλικό, προσκλήσεις, προγράμματα και αφίσες. Το Εφορευτικό Συμβούλιο της Βιβλιοθήκης ευγνωμόνως ευχαριστεί την βασική χορηγό της ημερίδας, αξιότιμη κυρία Ναούμα Ταχμιντζή συνταξι-ούχο φιλόλογο, καθώς και την επιχείρηση «Σιάτιστα Αειφόρος» Ιωάννης Τιούκαλιας και Σία (Οινοποιείο), για τη δωρεά όλων των τύπων κρασιού στο γεύμα των φιλοξενηθέντων. Τέλος ευχαριστούμε θερμά όλες και όλους εσάς που τιμάτε με την παρουσία σας αυτή την σπουδαία εκδήλωση της βιβλιοθήκης μας. Είμαι απόλυτα σίγουρος ότι θα αποζημιωθείτε αφού θα απολαύσετε ένα τρίωρο γεμάτο γνώση και ψυχαγωγία με την κυριολεκτική έννοια του όρου. Μάνιος Παναγιώτης 6

7 Χαιρετισμός Προέδρου ΔΗ.Κ.Ε.ΒΟ. - Γιώργου Συναχείρη Κυρίες και κύριοι, Αφιερωμένη στην ελεγειακή ποίηση και στα πολεμικά θούρια που στην πατρίδα μας εκτείνονται σε ένα χρονικό ορίζοντα χρόνων είναι η σημερινή μας εκδήλωση που συνδιοργανώνουν η Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Βοΐου και η Δημόσια Κεντρική Ιστορική «Μανούσεια» Βιβλιοθήκη. Ο χρονικός αυτός ορίζοντας έχει να κάνει με την ιστορία του ελληνισμού, καθώς ήδη από το 700 π.χ. περίπου ο Καλλίνος ο Εφέσιος κατάλαβε την αναγκαιότητα αλλά και την αξία που θα είχε το να εμψυχώσει τους συμπατριώτες του ώστε να σταθούν απέναντι στους επίδοξους εισβολείς. Πολλούς αιώνες αργότερα συναντάμε τον «Θούριο» του Ρήγα, που είναι ο πιο διαδεδομένος προεπανα-στατικός πατριωτικός ύμνος. Πρόκειται για ένα προσκλητήριο επανάστασης που απευθύνεται σε όλους τους βαλκανικούς λαούς και ιδιαίτερα στους Έλληνες, οι οποίοι δεσμεύονται με όρκο ότι θα αγωνιστούν να απελευθερώσουν το σκλαβωμένο γένος τους. Η απήχηση του Θούριου αλλά και της προσωπικότητας του Ρήγα δεν περιορίζεται στους Έλληνες, αλλά επεκτείνεται στα Βαλκάνια και σε όλη την Ευρώπη. Ο Ρήγας συντάσσει τον Θούριο σε λαϊκή γλώσσα, για να μπορέσουν να τον διαβάσουν και να εμπνευστούν από τον πόθο της ελευθερίας όλος ο υπόδουλος λαός. Το ύφος του είναι απλό, ορμητικό και ενθουσιώδες και δημιουργεί θερμά πατριωτικά αισθήματα. Τέλος, κατά την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης τα τραγούδια δεν υπαγορεύονται από την ηγεσία των οργανώσεων προς τον αγωνιζόμενο λαό, αλλά μάλλον ακολουθείται αντίστροφη πορεία. Καταλαβαίνουμε λοιπόν πως η ελεγειακή ποίηση και τα πολεμικά θούρια είναι σπουδαίο συστατικό του ελληνισμού και με αυτό το δεδομένο είναι πολύ σημαντική η σημερινή παρουσία ανθρώπων που θα μας μιλήσουν για το θέμα. Ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία τους - Τον κ. Ανδρέα Λάζαρη, Διδάκτορα Φιλολογίας - Τον κ. Αναστάσιο Δάρδα, Διδάκτορα Ιστορικής Θεολογίας - Τον κ. Θανάση Κούγκουλο, Διδάκτορα Νέας Ελληνικής Φιλολογίας Τον κ. Γιάννη Μότσιο, Καθηγητή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων - Τον κ. Κώστα Γιαλίνη, συγγραφέα, ποιητή, ηθοποιό και ζωγράφο Ευχαριστούμε επίσης για τη συμμετοχή τους - τη Χορωδία Γυναικών Κρανιάς Γρεβενών - το σχήμα μαθητών του Μουσικού Σχολείου Σιάτιστας και τον καθηγητή τους κ. Στέργιο Ανδρέου, - όλους τους συντελεστές της εκδήλωσης και βέβαια όλους εσάς για την παρουσία σας. Σας ευχαριστώ πολύ. 7

8 8

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κοινός τόπος: δύναμή μας και προσφορά μας στην ανθρωπότητα είναι ο πολιτισμός μας. Της αρχαιότητας, του Βυζαντίου και ο νεώτερος. Τα δημοτικά μας τραγούδια είναι εκτός συναγωνισμού. Τα μοιρολόγια μας δεν έχουν το ανάλογο. Ξέρω τί λέω. Τα αθάνατα δημιουργήματα των γυναικών μας: της Ελληνίδας Γυναίκας: της πάνσοφης γιαγιάς μας (μπάμπω, τη λέγαμε στο χωριό μας) της συζύγου, του στύλου της οικογένειας της πονεμένης αδερφής της κόρης των γονιών το καμάρι. Πανέμορφα σε περιεχόμενο και σε μορφή τα θρηνητικά μας τραγούδια. Ρεαλιστικοί οι στίχοι. Αληθινά τα λόγια. Ισχυρές οι ποιητικές εικόνες με τους συμβολισμούς και τις αλληγορίες τους. Γενικά, θα έλεγα, είμαστε ο λαός της ποίησης. Η ποίησή μας (από το Ρήγα Βελεστινλή κι από τον Καστοριανό Αθανάσιο Χριστόπουλο και δώθε) είναι ανάμεσα στις καλύτερες στον κόσμο. Μπορεί και η καλύτερη. Πολλά τα αξιόλογα ονόματα. Πολλά και τα πρώτης σειράς έργα τους. Σε τι υστερούμε; Στο ότι δεν γνωρίζουμε τη δύναμή μας. Οι σύγχρονοι Έλληνες κι ίσως πιο πολύ οι νέοι μας (πρώτοι και καλύτεροι οι φοιτητές) αραιά και που ανοίγουν βιβλίο. Αυτό το κενό πήγε να καλύψει η Ημερίδα στη Σιάτιστα με θέμα τα Θούρια στην ελληνική ποίηση από τον 7ο π. Χ. αιώνα ως τις μέρες μας. Το 2014 θα λάβει χώρα το «2ο Φιλολογικό Συνέδριο. Βάλια Κάλντα 2014», το οποίο μπορεί να γίνει σε δυο χώρους: πέντε ανακοινώσεις στην Κρανιά Γρεβενών και πέντε στη Σιάτιστα. Κατά μια άποψη που έγινε ευρέως αποδεκτή «Ζωή είναι κίνηση». Κίνηση ψυχοσωματική και πνευματική. Ας περιορίσουμε ειδολογικά τον ορισμό κι ας πούμε, ότι ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ είναι η κίνηση των στοιχείων και των αξιών των συνιστωσών του. Ακόμα ένα βήμα αποκαλυπτικού χαρακτήρα: Τέχνη είναι η κίνηση, ας πούμε, της λογοτεχνίας και της μουσικής, της ζωγραφικής και της γλυπτικής, του χορού και της αρχιτεκτονικής με έκδηλα τα στοιχεία που προσεγγίζουν τον προορισμό τους - την καλλιτεχνική λειτουργία τους. Όπως είναι το πανέμορφο Γυμνάσιό σας, χτισμένο το Οι μικρές πόλεις, όπως είναι η Σιάτιστα και η ιδιαίτερη πατρίδα μου, τα Γρεβενά, δεν έχουν τη δυνατότητα της οργάνωσης πολλών εκδηλώσεων πολιτιστικού χαρακτήρα, όπως οι μεγάλες πόλεις, με τη συγκέντρωση σ αυτές σημαντικών σε ποσότητα και σε ποιότητα φορέων του πολιτισμού. Σ αυτές ανήκουν όχι μόνο η πρωτεύουσα και η συμπρωτεύουσα, αλλά όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα μας. Η Σιάτιστα και ο ευρύτερος χώρος από τη Κοζάνη ως την Καστοριά, διαθέτουν κάτι που άλλες πόλεις δεν θα το αποκτήσουν ποτέ. Γνωρίζει μια πρωτόφαντη ανάπτυξη κατά τον 18ο και 19ο αιώνες που συνοδεύεται με την εμφάνιση του πρώτου μεγάλου ποιητή στη Νέα Ελληνική Λογοτεχνία, του Αθανάσιου Χριστόπουλου από 9

10 τη διπλανή Καστοριά. Δεν θα αναφερθώ στους λόγιους της Κοζάνης που προώθησαν παραπέρα τον ελληνικό πολιτισμό. Άλλος είναι ο προορισμός του σημειώματός μου τούτου. Τι μπορεί να κάνει η Σιάτιστα σήμερα; Πολλά, σε σχέση με τις δυνάμεις και τις δυνατότητές της. Αρκεί οι τοπικοί Άρχοντες να πάρουν την υπόθεση της μορφωτικής - πολιτιστικής κίνησης στα χέρια τους. Κι όταν λέω άρχοντες εννοώ όλους εκείνους, πρόσωπα και φορείς, που παίζουν έναν ρόλο με ειδικό βάρος στη ζωή του τόπου. Ξεκινώ από τον μητροπολίτη σας που έκανε την κωμόπολη γνωστή στο πανελλήνιο και σε ολόκληρο τον ελληνισμό με σημαντικές πρωτοβουλίες εθνικής εμβέλειας και ιστορικής διάρκειας. Ο δήμαρχος (η δήμαρχος, στην προκειμένη περίπτωση) με τολμηρότερες πρωτοβουλίες Επιμελητήρια και διάφορες Ενώσεις ο Πολιτιστικός σύλλογος οι Σύλλογοι καθηγητών και δασκάλων η Βιβλιοθήκη σας που όπως απέδειξε έμπρακτα φέτος το δημιουργικό της ρόλο, διοργανώνοντας την Ημερίδα που προανέφερα, με τη συμμετοχή σ αυτήν αξιόλογων φορέων και προσώπων: τη Βιβλιοθήκη, την Δ.Κ.Ε.ΒΟ, την εξαίρετη Παιδική Χορωδία του Μουσικού Σχολείου σας. Δε νομίζω ότι εξάντλησα φορείς και πρόσωπα που φύσει και θέση μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στην πολιτισμική ζωή του τόπου. Φέτος επίσημα είχαμε το έτος Παπαδιαμάντη και Καβάφη. Απ ότι είμαι σε θέση να γνωρίζω δεν έγινε κάτι που να γνωρίσει περισσότερο τους Σιατιστινούς με το έργο δυο όντως κορυφαίων Ελλήνων συγγραφέων: στην ποίηση και στην πεζογραφία. Υπάρχει ακόμα κι ο καιρός και οι δυνατότητες διόρθωσης των παραλείψεων. Τα Λύκεια και τα Γυμνάσια της Σιάτιστας διαθέτουν φιλόλογους, ιστορικούς, πνευματικούς και μορφωμένους ανθρώπους. Γιατί να μην πρωτοστατήσουν στη διοργάνωση δυο χρήσιμων σε περιεχόμενο και μορφή Ημερίδων; Από τη μεριά μου είμαι έτοιμος να συνδράμω στη διεξαγωγή δυο εκδηλώσεων: για το έργο του Παπαδιαμάντη και του Καβάφη. Με την πρόσκληση του Κώστα Γιαλίνη για την ανάγνωση ποιημάτων του Καβάφη και διηγημάτων του Παπαδιαμάντη. Η επαγγελματική του δεινότητα είναι γνωστή στο Πανελλήνιο, αλλά και οι Σιατιστινοί, εν μέρει, τη γνώρισαν. Είμαστε και οι δυο γνώστες και λάτρεις του έργου των δυο συγγραφέων εξ αντικειμένου είμαστε στη διάθεσή σας. ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΟΤΣΙΟΣ 10

11 ΛΑΖΑΡΗΣ ΑΘ. ΑΝΔΡΕΑΣ TA EΛΕΓΕΙΑ (ΘΟΥΡΙΑ) ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΤΥΡΤΑΙΟΥ Ή ΕΛΕΓΕΙΑ ΠΑΤΡΙΩΤΙΚΗ Στις αρχές του 7 ου αιώνα π.χ το ενδιαφέρον για την επική ποίηση εξασθενεί και κάνει την εμφάνισή της η λυρική ποίηση, που καλλιεργείται μεταξύ των ετών π.χ. Λυρική ποίηση, στην ελληνιστική εποχή που πολιτογραφείται ο όρος, εννοούν ποίηση που τραγουδιόταν με συνοδεία λύρας. Ουσιαστικό ρόλο στην ανάπτυξή της λυρικής ποίησης διαδραμάτισαν οι νέες συνθήκες που αρχίζουν με τη δημιουργία της «πόλεως», η οποία αρχίζει να οργανώνεται συλλογικά με τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Επίσης, οι κοινωνικοί και πολιτικοί αγώνες που αμφισβήτησαν το θεσμό της βασιλείας και οι πολιτειακές μεταβολές που ανέτρεψαν τη βασιλεία και εγκαθίδρυσαν αριστοκρατικά και «τυραννικά» καθεστώτα και στη συνέχεια πολιτεύματα δημοκρατικά. Παράγοντες που συντέλεσαν στην ανάπτυξή της ήταν ακόμη: ο αποικισμός, η οικονομική ανάπτυξη, οι κοινωνικοπολιτικές ανακατατάξεις και αλλαγές, καθώς και οι πνευματικές εξελίξεις (αφύπνιση του ατόμου και ανάγκη για προσωπική έκφραση και ελευθερία). 1 Η αμεσότερη διάδοχος της επικής είναι η ποίηση η ελεγειακή. «Το επιβεβαιώνει η συγγένεια του μέτρου προπαντός: το «ελεγείον» δηλαδή που απαρτίζεται από δυο στίχους, από τους οποίους ο ένας είναι ο δακτυλικός εξάμετρος του Ομήρου και ο δεύτερος πεντάμετρος, θεωρούμενος και αυτός απ τους αρχαίους μισοεπικός («ημιεπής»), γιατί αποτελείται από δυο ημιστίχια του εξαμέτρου.» 2 Από την άλλη μεριά η λέξη έλεγος χρησιμοποιείται συχνά με τη σημασία θρήνος, μοιρολόι, σύμφωνα και με πληροφορίες του Δίδυμου. Όπως παρατηρεί ο Albin lesky, αυτό μπορεί να είναι σωστό για μικρασιατικές χώρες, όπως η Λυδία και η Φρυγία, από τις οποίες οι Έλληνες πήραν τα ερεθίσματα για την διαμόρφωση του είδους. Από εκεί πήραν και τη συνοδεία του αυλού. Ωστόσο, 1 «Το άτομο αφοσιώνεται στην προσπάθεια βελτίωσης της ζωής και επιδιώκει να εκφράσει τις προσωπικές ή ομαδικές συγκινήσεις, οι ευκαιρίες εκδήλωσης των οποίων είναι πολλές. Τα πατριωτικά συναισθήματα ενισχύονται με τις πανελλήνιες γιορτές, τους μεγάλους αγώνες και τα πανηγύρια. Η κοινή ζωή συνεχώς επεκτείνεται και οδηγεί στις παντός είδους συγκεντρώσεις και στα συμπόσια. Μέσο έκφρασης όλων αυτών θα αποτελέσει η λυρική ποίηση, αφού τα ποιήματα τώρα δε γράφονται μόνο για να τα διαβάζουν ή για να τα ακούν, αλλά και για να τα τραγουδούν ορισμένα μάλιστα από αυτά τα χορεύουν.», Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, Ο.Ε.Δ.Β., Αθήνα, 38, Δάλλας, Γιάννης, Αρχαίοι Λυρικού Γ, Ελεγειακοί, οπ.π

12 η έννοια του θρήνου ούτε κύρια ούτε δευτερεύουσα είναι στα ποιήματα των ελεγειογράφων, με εξαίρεση τα επιτύμβια ελεγειακά επίσης επιγράμματα. Συμφωνεί προς την ομηρική παράδοση και η σχετική αναφορά του περιεχομένου της ελεγείας. Πρόκειται για τις πολεμικές σκηνές και το καθήκον του ηρωισμού και της ανδραγαθίας που στους στίχους του Καλλίνου και του Τυρταίου αναγνωρίζονται στη γλώσσα, στις εικόνες και στα σχήματα λόγου, στις αντίστοιχες αναφορές στην Ιλιάδα. «Κάτω από τη συνέχεια επιμένει εμφανέστατα η ρήξη, από την οποία και προήλθε, με όλη την αυτονομία και την ανεξαρτησία της ως είδος, η ελεγεία. Ένα είδος ευρέος φάσματος και από τα μακροβιότερα, βεβαίως της αρχαίας γραμματείας.» 3 Η ιστορία της πατριωτικής ελεγείας εκφράζεται από τον Καλλίνο και τον Τυρταίο. Κατά τον Lesky εμφανίζονται με τον Καλλίνο τα εντονότερα τυπικά της στοιχεία. Ο Καλλίνος είδε την κατάλυση του κράτους της Φρυγίας από τους βάρβαρους Κιμμέριους (675 π.χ). Καθώς επίσης και την πυρπόληση του Αρτεμισίου της Εφέσου που ήταν πατρίδα του. Μας παραδίδονται δυο αποσπάσματα. Το πρώτο με τίτλο Ελεγείων προτροπή (απόσπασμα 1) το διέσωσε ο Στοβαίος. Δυοτρεις ακόμη στίχοι άλλου αποσπάσματος που μνημονεύει ο γεωγράφος Στράβων (απ.2-4), αναφέρονται στην εισβολή που ακολούθησε των Κιμμερίων, από τους οποίους καταστράφηκε και η Μαγνησία (η χώρα των Μαγνήτων) και η αντίπαλός της Έφεσος. Ο τίτλος Ελεγείων Προτροπή τοποθετεί το ποίημα στην παραινετική έκκληση, μια νουθεσία ή προτροπή ηθική, πατριωτική, κοινωνική αλλά και εξόχως πολιτική. Ό πως ορθά παρατηρεί ο Δάλλας: «Με το απόσπασμά του αποδεικνύεται ο αρχαιότερος εκπρόσωπος της ελεγείας. [ ]ως μετρικού συστήματος του εξαμέτρου και του πενταμέτρου (ως παράγωγου του εξαμέτρου), αλλά και του είδους γενικότερα ως θέματος (δηλαδή του πατριωτικού στη θέση του πολεμικού ομηρικού ποιήματος). [ [ βρίσκεται κοντά αλλά και μακριά απ τους ρυμοτόμους και τους εμπνευστές του νέου είδους. Βρίσκεται κοντά, γιατί η παρουσία επικής νοοτροπίας στη θεματική του και τη γλώσσα είναι πολλαπλή και έντονη στο απόσπασμα.» 4 Την επίδραση του ομηρικού έπους στην Ελεγείων Προτροπή εντοπίζει και ο Lesky. Αφενός το περιεχόμενο και η γλωσσική μορφή είναι τόσο πολύ επηρεασμένα από το έπος, ώστε «από ορισμένην άποψη, όπως το διατύπωσε ο Wilamowitz, μπορούμε να θεωρήσουμε την ελεγεία σαν παραβλάσταρό του. [ ] Και το γεγονός ακόμα ότι ο εξάμετρος στο ελεγειακό δίστιχο δείχνει την ίδια δομική μορφή όπως και στο έπος, οδηγεί προς την ίδια κατεύθυνση» Αφετέρου εντοπίζει το διακειμενικό στοιχείο των κοινών διανοημάτων: «Αλλά και από την άποψη των διανοημάτων ο Καλλίνος βρίσκεται μέσα σ εκείνον τον κόσμο του Ομήρου, προς τον οποίον ο Αρχίλοχος κήρυξε τον πόλεμο. Ο θάνατος θα φθάσει τότε, όταν τον έχει ορίσει το πεπρωμένο με τη μορφή των Μοιρών που τον κλώθουν. Αυτό θυμίζει τα λόγια που λέει ο Έκτορας στην Ανδρομάχη (Ζ 487). Και όταν ακούμε για τον γενναίο πολεμιστή, που είναι σαν πύργος για τους δικούς του, γιατί κάμνει το έργο πολλών ανδρών, και που τον θάνατό του όλοι τον θρηνούν 3 Δάλλας, Γιάννης, Αρχαίοι Λυρικοί Γ, Ελεγειακοί, οπ.π.,17. 4 Δάλλας, Γιάννης, Αρχαίοι Λυρικοί Γ, Ελεγειακοί, οπ.π.,15. 12

13 πικρά, θυμόμαστε ξανά τον ήρωα, που στο πρόσωπό του ο Όμηρος αποτύπωσε το παράτολμο πνεύμα της θυσίας για την πόλη του.» 5 Οι προφανείς επιρροές του Ομήρου δεν ακυρώνουν και τις έντονες διαφοροποιήσεις. Η ελεγεία του Καλλίνου αρχίζει με πέντε εν μέρει ρητορικέςπροτρεπτικές ερωτήσεις, όλες διατυπωμένες σε β! πληθυντικό πρόσωπο: «Ως πότε οκνοί θα σέρνεστε; Πότε θα ψυχωθείτε, ω νέοι; Δεν ντρέπεστε τους γείτονες; Ακόμα οκνεύετε; Σε ειρήνη λέτε βρίσκεστε;» Ανοίγει έτσι ένας διάλογος σιωπηρός μεταξύ ποιητή και αποδέκτη. Η απεύθυνση προς τον άλλον δημιουργεί τις συνθήκες για άμεση απάντηση των ερωτημάτων που θα δώσει ο ίδιος ο ποιητής στη συνέχεια. Μια άμεση εμπλοκή, χωρίς υπεκφυγές και περσόνες, που τονίζει τη σημαίνουσα αξία της μάχης για τα ιδανικά. 6 Το υπόλοιπο σώμα της ελεγείας, η κύρια παραινετική-συμβουλευτική ανάπτυξη θα συμβεί σε γ! ενικό πρόσωπο. Η απόσταση και αποστασιοποίηση που προσφέρει το γ! πρόσωπο διασφαλίζει την αντικειμενικότητα του ομιλούντος προσώπου. Η αντικειμενική προοπτική ωστόσο υποχωρεί, όταν ξαφνικά ο ποιητής χρησιμοποιώντας την προτρεπτική προστακτική και το β! ενικό πρόσωπο, εξατομικεύει την προτροπή προς κάθε νέο: «Εμπρός λοιπόν άδραξε το κοντάρι,/ στ αρρενωπά σου στήθη ζώσε την ασπίδα σου,/ πρώτη φορά, μ όλους μαζί και συ στη μάχη ρίξου.» Αυτή η πρωτότυπη και πρωτοπόρα για την εποχή της αφηγηματική τεχνική συνοδεύεται από κάποιες αντίστοιχες γραμματικές και συντακτικές ιδιαιτερότητες: έντονη χρήση της υποτακτικής, σύνθετες λέξεις (κρατερόψυχος) στα ομηρικά πρότυπα, συμβολικό και μεταφορικό λεξιλόγιο, μια παρομοίωση που σηκώνει το κύριο σημασιολογικό βάρος, χρήση γνωμικού λόγου. Αυτή η αισθητική δομή/σύλληψη του ποιητικού κειμένου ανταποκρίνεται στην ιδεολογική λειτουργία της ελεγείας. Πρωταρχική αξία η προάσπιση της οικογενειακής τιμής αλλά και της πατρώας γης: «Αίγλη τού πρέπει και τιμή του αντρός που για τη γη του,/ για τα παιδιά και την καλή συντρόφισσά του μάχεται/ με τους εχθρούς» [«τιμηεν τε γαρ εστί και αγλαόν ανδρί μάχεσθαι/ γης πέρι και παίδων κουριδίης τ αλόχου δυσμένεσιν»]. Η παραινετική προτροπή ενέχει μια βάση συναισθηματική και ηθική, προσπαθεί να ερεθίσει το φιλότιμο των νέων τους οποίους κατηγορεί για οκνηρία και απάθεια, αντιπαραθέτοντας στην οκνηρία τους τη γενναία στάση των γειτόνων: «Δεν ντρέπεστε τους γείτονες; Ακόμα οκνεύετε; Σε ειρήνη λέτε βρίσκεστε; Μα ο πόλεμος τη γη απ άκρη σ άκρη ορίζει.».[«ουδ αιδείσθ αμφιπερικτίονας/ ωδε λίην μεθιέντες; εν ειρήνη δε δοκειτε/ ησθαι, αταρ πόλεμος γαιαν άπασαν έχει.»] Η ουσιαστικότερη βάση της επίκλησης ορίζεται από τον ποιητή. Αφορά στο συλλογικό κοινωνικό αξιακό μοντέλο, στο πρότυπο πολίτη και ανδρός που συνέχει την κοινωνία της εποχής: «Για τον πεσόντα κι ο φτωχός θρηνεί κι ο άρχοντας./λατρεία είν όλου του λαού του ο κρατερόψυχος,/ αν σκοτωθεί και ζωντανός, φαντάζει ημίθεος / σαν να ναι 5 Lesky, Alby, οπ.π., «Μία ακόμη διαφοροποίηση του ποιητή από την επική παράδοση είναι ότι ο αφηγητής εν προκειμένω κατεβαίνει ο ίδιος στη σκηνή της δράσης του αφηγήματος και εκεί συνθέτει το απόσπασμα σαν μια πατριωτική παραίνεση παρά σαν προτροπή αρχηγική.», Δάλλας, Γιάννης, οπ.π.,

14 πύργος στων θνητών το βλέμμα μοιάζει.» Ο νεκρός θρηνείται και τιμάται πάνδημα φτωχός και άρχοντας, αποδίδουν σεβασμό και δόξα. Ζωντανός ο ήρωας φαντάζει ημίθεος, φαντάζει πύργος στους θνητούς. 7 Η ατομική θυσία αποδίδει και κατοχυρώνει την ηρωική ιδιότητα σε κάθε άτομο. Ήρωας γι αυτόν-τον Καλλίνοείναι ο άριστος: «Τα έργα του ισάξια με πολλών κι ας είν ένας μονάχα!». Επισημαίνεται η σχέση της αντίληψης με τη ρήση του Ηράκλειτου: «εις εμοί μύριοι, όταν άριστος η» [«Ένας για μένα ισοδυναμεί με (δέκα) χιλιάδες, όταν είναι άριστος»] 8 Είναι προφανής η ομηρική αντίληψη της μοίρας του θανάτου. Με δεδομένο το γεγονός του θανάτου, ανεπηρέαστο από τον άνθρωπο και επηρεαζόμενο από τη μοίρα, αξία αποκτά ο τρόπος του θανάτου. Μπορεί να γλιτώσεις τον θάνατο μέσα από την πιο σκληρή μάχη και η επιστροφή στον οίκο να σημαίνει έναν άδοξο και συνηθισμένο θάνατο. Η προσφορά της ατομικής θυσίας μετασχηματίζει σε αίγλη και τιμή το γεγονός του θανάτου: «Άντρας τη μοίρα να ξεφύγει του θανάτου που του γράφτηκε/ κι ας είναι από γενιά αθανάτων, δεν του μέλλεται./ Πες πως ξεφεύγει τη σφαγή, φεύγει τ ακόντισμα,/ γυρνά κι εκεί ένας σπιτικός τον βρίσκει θάνατος,/ μα ποιος πολίτης τον τιμά και ποιος τον γνοιάζεται;» Η ηρωική ιδιότητα στην ελεγεία αφορά στην αμυντική υπεράσπιση όχι απλώς του γεωγραφικού χώρου που ορίζει το κράτος ή την πολιτεία κάθε εποχής, αλλά όποιου συγκροτεί την ουσιαστική σχέση ατόμου-κοινωνίας, το πρότυπο της αριστείας που προάγει την ατομική υπόληψη και αυτοσεβασμό, την οικογενειακή τιμή, την προσωπική αξιοπρέπεια, τη θυσία ως ενσυνείδητη προσφορά στο σύνολο. Η προτροπή προς τους νέους λειτουργεί στον Καλλίνο ως παιδαγωγική και διαπαιδαγωγική προτροπή στο ελπιδοφόρο αλλά και ικανό να πολεμήσει τμήμα της κοινωνίας, αυτό που θα διασφαλίσει τη μελλοντική ύπαρξη και πολιτική συγκρότησή της. Τα ομηρικά διακείμενα διασχίζουν τον Καλλίνο υπόρρητα, έχοντας ως χαρακτηριστικό μότο την απάντηση-ρήση του Διομήδη στο Ε 251 της Ιλιάδας, όταν απαντώντας στο Σθένελο που του προτείνει να υποχωρήσουν για να σωθούν, λέει: «Μη μού μιλάς καθόλου για φευγιό, γιατί ούτε που θα με πείσεις, λέω. Δεν είναι της γενιάς μου εμένα να φεύγω στη μάχη, ούτε να ζαρώνω.» Η ίδια αντίληψη ηρωισμού και θυσίας για την υπεράσπιση των ιδανικών παρουσιάζεται στο δεύτερο ποιητή. Xαρακτηριστικότερη περίπτωση του ελεγειακού είδους και πιο ολοκληρωμένη ποιητική μορφή συνιστά η ελεγειακή ποίηση του Τυρταίου. Ήταν γιός του Εχεμβρότου και ήκμασε το π.χ. 9 Ο Πλάτων αναφέρει στους 7 Ο στίχος αυτός παραπέμπει στον Όμηρο. Πιο συγκεκριμένα, όπως παρατηρεί ο Δάλλας: «ο στίχος παραπέμπει στην ομηρική εικόνα του Αίαντα ( Οδύσσεια λ 550). 8 Δάλλας, Γιάννης, Αρχαίο Λυρικοί- Γ Ελεγειακοί, οπ.π «Ο Τυρταίος είναι ως ποιητής ο πιο ολοκληρωμένος εκφραστής του ελεγειακού εκείνου είδους που ανέκρουσε από τη μικρασιατική του ενδοχώρα, μια-δυο γενιές νωρίτερα, ο Καλλίνος: της πολεμικής άλλοτε ωδής, που εξελίχτηκε σε πατριωτική στην ηπειρωτική τώρα Ελλάδα και σε «ιστορικότερες» συνθήκες, δηλαδή στη Σπάρτη του Β! Μεσσηνιακού πολέμου (μέσα 7 ου αιώνα π.χ). Από έναν ποιητή καταγωγής λακωνικής, που οι ελεγείες του, όσες σώζονται, είναι αρκετά χαρακτηριστικές και ολοκληρωμένες, δραστικές και στους επόμενους αιώνες, λ.χ. στον αιώνα του Λυκούργου, ενός ρήτορα που επιχειρηματολογεί με 14

15 Νόμους (Ι. 629 α ) ότι ο ποιητής υπήρξε τάχα Αθηναίος στρατηγός που στάλθηκε στη Σπάρτη, για να της παρασταθεί στη σύρραξή της με τους Μεσσήνιους. Ο Παυσανίας αναφέρει σχετικά πως ο Τυρταίος ήταν ένας χωλός σχολάρχης, που εκπονούσε θούρια ενθουσιασμού για τους πολεμιστές κατά τη μάχη. Τέλος, η Σούδα, με αφορμή το ιδίωμα της γλώσσας, γράφει πως ο ποιητής υπήρξε ή Μιλήσιος ή Λάκων και πως έγραψε το «σύνταγμα» των Λακεδαιμονίων, ελεγείες όπως οι γνωστές προτρεπτικές του για τη μάχη και εμβατήρια πολεμικά, συνολικά πέντε βιβλία. Το σύνολο του έργου του Τυρταίου αποτελείται από πέντε κείμενα. Μπορούμε να μιλήσουμε για τέσσερις ελεγείες και ένα πολιτικό κείμενο. Η ελεγεία με τίτλο Μεσσήνη (3-4-5) αναφέρεται στο ιστορικό πλαίσιο που δόθηκε, ήτοι στο β! Μεσσηνιακό πόλεμο ( π.χ.). Υπάρχει μια ελεγεία με τίτλο Προτροπαί Α και Β αποτελούμενη από δυο μέρη (6-7), εν μέρει αυτοτελή, αλλά και ενεχόμενα από μια κοινή θεματική και ιδεολογική βάση. Τέλος, μια ελεγεία ύμνος στην πολεμική αρετή (8-9)., με τίτλο Πολεμική Αρετή. Το τελευταίο κείμενο, με τίτλο Fragmenta (Πολεμικά σπαράγματα) ( ), δεν αποτελεί αντικείμενο, στην παρούσα ανακοίνωση, έρευνας. Ως αυτόνομη υπάρχει η πολιτική ελεγεία Ευνομία που συνιστά τον καταστατικό πολιτικό χάρτη της αρχαίας Σπάρτης. Ωστόσο η διαφοροποίηση του Τυρταίου από τα προηγούμενα επικά πρότυπα είναι έντονη και ουσιαστική, οδηγώντας την ελεγεία σε ποιοτική και αισθητική αναβάθμιση αλλά και σε διαφοροποιημένη ιδεολογική λειτουργία, προσαρμοσμένη στην κοινωνία των Λακεδαιμονίων. Ουσιαστική διαφοροποίηση από το ομηρικό έπος αποτελεί η παρουσίαση όχι του μεμονωμένου πολεμιστή-ήρωα της Ιλιάδας, αλλά η εξέλιξη της σπαρτιατικής φάλαγγας ταγμένης σε ένα καθήκον. 10 Ο Τυρταίος προβάλλει τον ηρωισμό την ώρα της μάχης. Ξεκινώντας από την ελεγεία Προτροπαί Α! και β!, παρατηρούμε ότι η διαδικασία της παραίνεσης, που μετασχηματίζεται σε προτροπή-έμμεση εντολή, δομείται με συγκεκριμένες αισθητικές φόρμες. Πρώτη τεχνική, δομικό στοιχείο της ελεγείας, η επανάληψη. Η περίσσεια εικόνων με συγκεκριμένες περιγραφές, πλεοναστικά μεταφέρει το μήνυμα της στίχους του Τυρταίου («Κατά Λεωκράτους» 105).», Δάλλας, Γιάννης, Αρχαίοι Λυρικοί-, Γ, Ελεγειακοί, οπ.π., Ο Δάλλας επισημαίνει τη διαφοροποίηση αυτή του Τυρταίου από το έπος, γράφοντας χαρακτηριστικά: «Η επιχειρηματολογία, που είναι ψυχολογικής πειθούς διαδικασία, μετατρέπει και την προτροπή ακόμη σε παραίνεση και με την εξουδετέρωση του τόνου ενός τυπικού εμβατηρίου κάνει αυτοδύναμη και παραλλήλως αναλυτική και τεχνικότερη την ελεγεία. Αυτοδύναμη έναντι του ομηρικού προτύπου δεδομένου ότι στόχος του Τυρταίου εδώ δεν είναι ο μεμονωμένος ήρωας της Ιλιάδας που εξαίρεται για την πολεμική του αρετή, αλλά η φάλαγγα η σπαρτιατική ταγμένη στην εκτέλεση ενός καθήκοντος.», Δάλλας, Γιάννης, Αρχαίοι Λυρικοί-Γ, Ελεγειακοί, οπ.π.,38. Ενώ και ο Lesky επισημαίνει την ουσιαστική διαφοροποίηση από τον Όμηρο: «Δεν πρόκειται όμως πια, όπως στην Ιλιάδα, για τον μεμονωμένο πολεμιστή, γι αυτόν που μπροστά στα μεγάλα του κατορθώματα όλοι οι άλλοι περνούν σε δεύτερο πλάνο μάλλον διαγράφεται η εξέλιξη της φάλαγγας, και μόνο η φροντίδα για το σύνολο, η θυσία για την κοινή υπόθεση μπορεί να εξασφαλίσει την ανταμοιβή μιας άφθαρτης φήμης. Μόνο από την μορφή του Έκτορα μια γραμμή οδηγεί από την Ιλιάδα στην ποίηση του Τυρταίου, όπως το αναγνωρίσαμε ήδη και στον Καλλίνο.», Lesky, Albin, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής λογοτεχνίας, οπ.π.,

16 θυσίας και του ηρωικού θανάτου, της αριστείας και της αισχύνης της φυγής, της λειτουργίας του νέου ως προμάχου που γενναία προμαχεί, υπερασπιζόμενος τους γέρους, αδύναμους να πολεμήσουν. Η τεχνική της επανάληψης δημιουργεί την λεγόμενη εντυπωτική ποίηση. 11 Με τον όρο αυτό η κριτική εννοεί την χτυπητή επανάληψη των ίδιων πραγμάτων, την «εγκόλαψη». Ένας ποιητικός ιμπρεσιονισμός αποτυπώνει έντονες παραστάσεις με χρήση σκληρών εικόνων, κυρίως οπτικές, με ωμή βία και ακραίο ρεαλισμό. Η Προτροπή Α! αποτελείται από 32 στίχους. Αρχικά στους δυο πρώτους τοποθετείται ως προμετωπίδα το αξιακό πρότυπο, δηλαδή η ιδεολογική προτεραιότητα του ποιητή, που λειτουργεί ως έγκυρος εκφραστής του καθολικού κοινωνικού προτάγματος. «Τιμή σ αυτόν που για τη γη του πολεμώντας/ άντρας γενναίος θ αναδειχτεί και πέσει από τους πρώτους.» [6] Η υπεράσπιση της θέσης αυτής προκύπτει έμμεσα στους δέκα στίχους που υποστηλώνουν - μέσω μιας αρνητικής εικασίας - την ουσιαστική λειτουργία της κατακτημένης πατρίδας. Η τεχνική μιας υποθετικής (μέθοδος της εις άτοπον απαγωγής) απώλειας της ελευθερίας επιφέρει τη μετανάστευση σε ξένη γη και συνακόλουθα την καταισχύνη της γενιάς που λιποτάκτησε, το μίσος του αυτόχθονα κατοίκου που οικτίρει την ανέχεια του επήλυδα, μα και τη μιζέρια που προσβάλλει και τους γέρους γονείς του μετανάστη: «Τι συμφορά να φτωχοζεί μακριά από την πατρίδα/ και τα εύφορα χωράφια του, στα ξένα παραδέρνοντας/ με τον γεροπατέρα και την ακριβή του μάνα,/με την ομόκλινή του και τ ανήλικα μωρά τους./ θα τον μισεί, όπου κι αν πάει αναγκασμένος/ απ την ανέχεια τη φριχτή, ο κάθε ξένος,/ λεκιά στα μούτρα, καταισχύνη στη γενιά του/ κι από κοντά τους δυστυχία και καταφρόνια./ Έτσι γι αυτόν που παραδέρνει έγνοια δεν λείπει/ ντροπής, για λόγου του και για όλη τη γενιά του.» Μια διαισθητική ή αυστηρά πρώιμη και ώριμη μαζί ματιά στο σύγχρονο εφιάλτη του διωκόμενου μετανάστη, στο στίγμα της ανέχειας που καθορίζει και τη φυλετική διάκριση, τότε και σήμερα; Ίσως οι δραστικότεροι στίχοι για την όσμωση των σύγχρονων κοινωνικών φαινομένων του ρατσισμού, της μετανάστευσης και της διαφυλετικής λειτουργίας των κοινωνιών. Ο πρώτος κύκλος της ελεγείας επανακάμπτει σε ένα δεύτερο κύκλο, που οργανωτικά εντατικοποιείται στην αισθητική του διάσταση: «Μα, ω νέοι μαχητικά για τα παιδιά μας/ κι αν είναι ας πέσομε αψηφώντας τη ζωή μας.»[6] Την παραίνεση ακολουθεί η επιχειρηματολογία του ποιητή, στηριγμένη σε ακραία 11 Τον όρο χρησιμοποιεί τόσο ο Δάλλας όσο και ο Lesky. O Lesky υπογραμμίζει: «Για την ποίηση αυτήν, που δεν φοβάται καθόλου την επανάληψη, χρησιμοποίησαν την πετυχημένη έκφραση «εντυπωτική ποίηση». Ξανά και ξανά κάμνει έκκληση να προχωρούν σταθερά, να σφίγγουν τα δόντια, να πολεμούν τολμηρά σε μάχες εκ του συστάδην, στήθος με στήθος, και να επιμένουν ως τον θάνατο, που είναι η ύψιστη τιμή για τον πολεμιστή.», οπ.π,186, ενώ ο Δάλλας επισημαίνει τη χρήση της εικόνας με δυο-τρεις ιδέες, εγκατεστημένες μέσω των σκηνών σε νευραλγικά σημεία του κειμένου: «Πέρα από την εικόνα εντολή για την αμυντική ασπίδα και την πρόταξη του δόρατος από τον πολεμιστή στην ελεγεία του Καλλίνου, ο Τυρταίος στις δικές του ελεγείες εμπλουτίζει την εικόνα, με δεσπόζουσες δυοτρεις ιδέες, όπως είναι η αριστεία και ο θάνατος μπροστά με τους προμάχους ή η αισχύνη της φυγής με τη σκηνή του χτυπημένου από πίσω κατακείμενου νεκρού, δυο σκηνές που επαναλαμβάνονται εγκατεσπαρμένες σε νευραλγικά σημεία του κειμένου με μια τεχνική που ονομάστηκε εντυπωτική.», οπ.π.,38. 16

17 εικονοποιεία. Είναι ντροπή να κείται ο γέρος νεκρός προμαχώντας, είναι ντροπή τα αιδοία τους να κρύβονται ματωμένα και με γυμνή τη σάρκα να ξεψυχούν: «Και τους μεγάλους που τα γόνατά τους τρέμουν,/ τους γέρους, μην τους παρατάτε πίσω φεύγοντας./ Είναι ντροπή πέφτοντας πρώτος, προμαχώντας/ να κείται μπρος από τους νέους ο γεροντότερος/ με τη λευκή του κόμη, τα ψαρά του γένια/ στη γη ν αφήνει την πνοή του γενναιόψυχα,/ τα ματωμένα αιδοία με τα χέρια κρύβοντας./ Τι φρίκη κι όνειδος να βλέπεις με τα μάτια σου/ γυμνή τη σάρκα τους! Στους νέους μόνον αρμόζει/ τότε που η ήβη στα κρυφά τους λουλουδίζει,/ ωραία στους άντρες, ποθητά και στις γυναίκες/ του νέου, αν ζει κι αν πέσει ακόμα από τους πρώτους.» Ο επίλογος των δυο καταληκτικών στίχων της ελεγείας επαναλαμβάνει την προτροπή που σπονδυλωτά στην αρχή και στη μέση της ελεγείας διακηρύσσει ο ποιητής: «Αλλ ας ριχτεί, στυλώνοντας στη γη τα δυο του πόδια,/ ακλόνητος, δαγκώνοντας τα χείλη του καθένας.»[6] Η προάσπιση της συλλογικής λειτουργίας, κυρίως των μελλοντικών γενεών - τα παιδιά και οι γυναίκες - είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα για το μαχητή. Έχει εισχωρήσει και εδώ το ομηρικό πρότυπο. Με τα λόγια του Έκτορα, στο Ο 495 της Ιλιάδας: «Δεν είναι άσχημο γι αυτόν να πεθάνει υπερασπίζοντας την πατρίδα του. Η γυναίκα του όμως και τα παιδιά του θα γλιτώσουν από κει και πέρα, και το σπίτι τους και το χώμα του θα μείνουν απείραχτα.» Συναφής προς τις Προτροπές είναι η ελεγεία Πολεμική αρετή. Και εδώ ο Τυρταίος εφαρμόζει μια ριζοσπαστική αφηγηματική τεχνική, που τον καθιστά εξαιρετικό τεχνίτη του είδους. Η δομική διάρθρωση της ελεγείας ξεκινά με την εφαρμογή ενός σχήματος αφηγηματικής δομής που η κριτική ονομάζει κλιμακωτός αποκλεισμός. 12 Ξεκινά με μια αρχική ερώτηση προς τον εαυτό του: «Να μνημονεύσω και να υμνήσω εγώ έναν άντρα/ άξιον δρομέα ή παλαιστή; Ποτέ!» Μέσω της αναφοράς ιστορικών και μυθικών προσώπων που σηματοδοτούν αντίστοιχες ικανότητες-δεξιότητες, ιστορικά διακριτικές και διακριτές, ο ποιητής τονίζει την αξία τους, για να οδηγηθεί μέσω της αναβαθμικής διερώτησής του στο επιθυμητό αποτέλεσμα, την προβολή της αντρείας. Η συγκριτική περιήγηση καταξιώνει την σωματική αντρεία ως κορυφαία αρετή και ιδιότητα, αφού ο ποιητής περιηγηθεί σε μια σειρά αρετών και ικανοτήτων: Ο δρομέας και ο παλαιστής ως αθλητής, ο Κύκλωπας, ο ορμητικός θρακικός βοριάς, η εκ γενετής χάρη του Τιθωνού, τα πλούτη του Κινύρα και του Μίδα, η ηγεμονικότητα του Πέλοπα, η ευγλωττία του Άδραστου. Είναι προφανές ότι στις ελεγείες του Τυρταίου η έννοια της ανδρικής ανάδειξης ολοκληρώνεται με το θάνατο στο πεδίο της μάχης. «Αυτή η έννοια του «ανήρ αγαθός» είναι το ιδεατό κεντρικό στοιχείο 12 Ο Δάλλας ονομάζει την τεχνική του Τυρταίου κλιμακωτό αποκλεισμό. Η τεχνική αυτή χαρακτηρίστηκε ως σχήμα ωριμότητας. Πιο συγκεκριμένα παρατηρεί: «Mε κορύφωση ένα σχήμα αφηγηματικής δομής του λόγου : του κλιμακωτού αποκλεισμού [ ] βάσει του οποίου η σωματική αντρεία ως αρετή λογίζεται ανώτερη από τις άλλες δεξιότητες; Από την αθλητική του παλαιστή ή του δρομέα, από τη μεγαλοσύνη και τη βιαιότητα του Κύκλωπα, από την ορμητικότητα του Θρακικού βοριά, από τη χάρη την εκ γενετής του Τιθωνού και τα πλούτη του Κινύρα και του Μίδα και απ την ηγεμονικότητα του Πέλοπα, ή την ευγλωττία ακόμη και του Άδραστου», οπ.π.,39. 17

18 ολόκληρης της ποίησης του Τυρταίου, που ξεκινώντας από αυτόν επηρέασε πλατιά την ελληνική σκέψη και ποίηση». 13 Η πατριωτική ή πολεμική ελεγεία του Καλλίνου και του Τυρταίου παρά την περιορισμένη ποσοτική της έκταση, ιδιαίτερα στον Καλλίνο, συνιστά ποίηση υψηλής αισθητικής και ιδεολογικής λειτουργίας. Τα λογοτεχνικά σχήματα, οι αφηγηματικές τεχνικές, η δομική συγκρότηση, το σημαινόμενο των λέξεων, η ποιότητα του λεξιλογίου, οι κώδικες που υιοθετούνται εντυπωσιάζουν τον αναγνώστη, επηρεάζοντας την εξέλιξη της ποίησης στα κατοπινά χρόνια. Τα στοιχεία που αναλύθηκαν αδρομερώς και συνοπτικά, δικαιολογούν τη σημασία του συνεδρίου αλλά και την επιλογή της αρχαϊκής ελεγείας ως αυτόνομου πεδίου διερεύνησης. Η ελεγεία των δυο ποιητών επισυναπτόμενη με τις κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές και ιδεολογικές δομές της αρχαϊκής κοινωνίας, μετασχηματίζεται σε έντονη πολιτική ελεγεία, καθώς η αισθητική λειτουργία της τέχνης, ήτοι η διαπραγμάτευση του περιεχομένου της ως τεχνική μορφή, όπως επισήμανε καίρια ο Μιχαήλ Μπαχτίν, συναρτάται ντετερμινιστικά με την ιδεολογία του έργου τέχνης. Η συνάρτηση του πατριωτικού με το πολιτικό στοιχείο αποτελεί πλέον μια ιστορική και φιλοσοφική σταθερά, από την εποχή του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη έως τα πολιτικά και φιλοσοφικά προτάγματα του Διαφωτισμού και την εγκαθίδρυση του έθνους-κράτους το 19 ο αιώνα. Ό,τι συνέχει και συγκροτεί την κοινωνική ύπαρξη του ατόμου, η θεσμική πολιτειακή συγκρότηση κάθε μορφής που ενέχει κοινωνική άρα εξωστρεφή αναφορά, δίχως να παραγνωρίζει την ατομική ταυτότητα, επικεντρώνεται στη συλλογική προτεραιότητα, αφού αυτή διασφαλίζει και την ατομική αρετή. Η ελεγεία πατριωτική που είναι ωστόσο ουσιαστικά πολιτική - συνέχεται από αρετές κοινωνικής αναφοράς και χροιάς, αρετές που αφορούν σε όλα τα πεδία της ανθρώπινης λειτουργίας, από το ηθικό και κοινωνικό έως την κορύφωση κάθε δράσης του ανθρώπου, το πολιτικό πεδίο. Οι προϋποθέσεις αυτές οδήγησαν στην Αθηναϊκή Δημοκρατία, κυρίως όμως σε μια επιβλητική επικράτηση του ελεύθερου και δημοκρατικού ανθρώπου απέναντι σε μια βίαιη και βαθιά ιμπεριαλιστική, κατακτητική απειλή που συμβόλιζε η περσική αυτοκρατορία. Σε αυτές τις πρόωρες ελεγείες λειτουργεί ο διαπαιδαγωγικός και διαμορφωτικός μηχανισμός της τέχνης, που δρώντας στο πεδίο του πολιτισμικού εποικοδομήματος αντανακλάται δραστικά και πρακτικά στο ιστορικό πεδίο. O κ. Λάζαρης Αθ. Ανδρέας είναι Διδάκτωρ Νέας ελληνικής Λογοτεχνίας, Θεωρίας της Λογοτεχνίας και Ερμηνείας των Κειμένων. Έχει διδάξει Νεοελληνική Λογοτεχνία και Θεωρία της Λογοτεχνίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Παν/μιου Ιωαννίνων και σε θέση Λέκτορα στο Τμήμα φιλολογίας του Παν/μιου Πατρών. 13 Lesky, Albin, οπ.π.,

19 Αναστάσιος Δάρδας, Διδάκτωρ Ιστορικής Θεολογίας, Α.Π.Θ «ΤΗ ΥΠΕΡΜΑΧΩ ΣΤΡΑΤΗΓΩ ΤΑ ΝΙΚΗΤΗΡΙΑ. ΤΟ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΥΜΝΟΥ» Ένας από τους πιο γνωστούς και λαοφιλείς ύμνους της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο πιο γνωστός απ όλους, είναι ο ύμνος «Τη υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια». Πρόκειται για το «προοίμιο» του Ακαθίστου Ύμνου, ο οποίος ψάλλεται το βράδυ κάθε Παρασκευής της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, τμηματικά τις τέσσερις πρώτες Παρασκευές και ολόκληρος την πέμπτη Παρασκευή, την Παρασκευή της Ε εβδομάδας, συνημμένα με την ακολουθία του Μικρού Αποδείπνου. Είναι κατά κάποιο τρόπο τα προεόρτια και μεθέορτα της εορτής του Ευαγγελισμού. Η κάθε δεσποτική και θεομητορική εορτή έχει πριν από την κυριώνυμη ημέρα προεόρτιους ύμνους, ως προετοιμασία για την επικείμενη εορτή, και μετά την κυριώνυμη ημέρα ύμνους μεθεόρτιους ως αποχαιρετισμός της, συνήθως επί εννέα ημέρες, με την ένατη να χαρακτηρίζεται «απόδοση» της εορτής. Επειδή όμως η εορτή του Ευαγγελισμού συμπίπτει μέσα στη Μεγάλη Τεσσαρακοστή, περίοδο πένθιμη, και δεν έχει προεόρτιους και μεθεόρτιους ύμνους, η ψαλμωδία τμηματικά τις τέσσερις Παρασκευές και ολόκληρου του ύμνου την Πέμπτη Παρασκευή, καλύπτει και τα προεόρτια και τα μεθέορτα του Ευαγγελισμού. Ο Ακάθιστος Ύμνος είναι το υμνολογικό κείμενο της Εκκλησίας που χρησιμοποιείται συχνότερα από όλα τα λατρευτικά ποιήματα. Στις ενορίες κάθε Παρασκευή της Τεσσαρακοστής και στα μοναστήρια κάθε βράδυ όλο το έτος κατά την ακολουθία του Αποδείπνου. Αναρίθμητες είναι οι εκδόσεις του Ύμνου αυτού και πληθώρα μελετών έχουν δημοσιευθεί για τον Ακάθιστο, καθώς πολλά προβλήματα γύρω από το θέμα αυτό δεν βρήκαν ακόμα τη λύση τους. Στη μεγάλη διάδοση του Ακαθίστου συντέλεσαν πολλοί λόγοι, όπως το θέμα του, η μελωδία, η ωραία ποιητική του πλοκή και ιδιαίτερα για το Γένος μας η σύνδεσή του με μεγάλα γεγονότα του ιστορικού μας βίου. Άλλωστε, η Παναγία, η Υπέρμαχος Στρατηγός, την οποία υμνολογεί και εγκωμιάζει ο Ακάθιστος, είναι το πρώτο πρόσωπο μεταξύ των Αγίων που δοξάζεται και μακαρίζεται στους αιώνες, αφού είναι «η δανείσασα σάρκα» στο Θεό και έγινε πρόξενος σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους. Είναι η επουράνια κλίμακα κατά την ωραία εικόνα του ύμνου «δι ης κατέβη ο Θεός», είναι η γέφυρα «η μετάγουσα τους εκ γής προς ουρανόν». Σκάλα και γέφυρα που ενώνει τον ουρανό με τη γή. Η ποιητική αυτή σύνθεση είναι ύμνος κοντάκιο. Το κοντάκιο ήταν το ποιητικό είδος που αποτελούνταν από το «προοίμιο» ή «κουκούλιο», ένα σύντομο εισαγωγικό υμνογράφημα και τους «οίκους» (στροφές) που συνήθως είχαν 19

20 ακροστιχίδα. Στην αρχαία Εκκλησία ψάλλονταν ολόκληρα τα κοντάκια. Σήμερα, εκτός από τον Ακάθιστο Ύμνο, ψάλλεται μόνο το προοίμιο και στα λειτουργικά βιβλία έμεινε μόνο ο πρώτος «οίκος», η πρώτη στροφή. Ένα άλλο είδος ποιητικών συνθέσεων οι κανόνες εκτόπισαν τα κοντάκια από την ακολουθία του όρθρου. Ο Ακάθιστος Ύμνος λοιπόν είναι το μοναδικό κοντάκιο της Εκκλησίας που ψάλλεται ολόκληρο, σήμερα απαγγέλλεται μελωδικά, στη λατρευτική πράξη της Εκκλησίας. Σύμφωνα με το σύστημα της συνθέσεως των κοντακίων, ο Ακάθιστος περιλαμβάνει το προοίμιο που αρχικά ήταν «Το προσταθέν μυστικώς λαβών εν γνώσει» και όχι το «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ» και 24 οίκους που έχουν αλφαβητική ακροστιχίδα. Συγκριτικά με τα άλλα κοντάκια έχει την ιδιορρυθμία ότι παρουσιάζει δύο αυτόμελα στους οίκους. Οι περιττοί οίκοι (όσοι αρχίζουν από τα στοιχεία Α,Γ,Ε,Η,Ι, κλπ) έχουν ως αυτόμελο, κείμενο ποιητικό βάσει του οποίου συνετέθεσαν, τον πρώτο οίκο («Άγγελος πρωτοστάτης»), με χαρακτηριστικό έξι διπλές αποστροφές προς την Παναγία που αρχίζουν με το «Χαίρε» και που έδωσαν το λαϊκό όνομα στον Ύμνο «Χαιρετισμοί» και εφύμνιο (επωδό) το «Χαίρε νύμφη ανύμφευτε». Οι άρτιοι οίκοι (που αρχίζουναπό τα στοιχεία Β,Δ,Ζ,Θ,Κ κλπ)έχουν συντεθεί με βάση το δεύτερο οίκο «Βλέπουσα η Αγία» και έχουν εφύμνιο το «Αλληλούια». Θέμα του Ακαθίστου Ύμνου είναι το μυστήριο της σαρκώσεως του Θεού, με ξεκίνημα τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, που αποτελεί «της σωτηρίας ημών το κεφάλαιον». Στον Ευαγγελισμό αναφέρονται το προοίμιο, που αποτελεί περίληψη του περιεχομένου του ύμνου και οι τέσσερις πρώτοι οίκοι. Τα δεκατρία «Χαίρε» που κατακλείουν τους περιττούς οίκους, είναι μια αναδίπλωση και επεξεργασία του αγγελικού ασπασμού «Χαίρε κεχαριτωμένη». Ο πρωτοστάτης Άγγελος ο Γαβριήλ, έρχεται και φέρνει το θεϊκό μήνυμα στη Θεοτόκο, εκείνη απορεί για τον παράδοξο τρόπο της συλλήψεως, ο Γαβριήλ της επεξηγεί την απόρρητη βουλή του Θεού και η δύναμη του Υψίστου την επισκιάζει για την υπερφυσική σύλληψη. Η Θεοτόκος επισκέπτεται την συγγενή της Ελισάβετ, ο μνήστορας Ιωσήφ ταράσσεται και ο άγγελος τον καθησυχάζει, οι ποιμένες προσκυνούν τον γεννηθέντα Χριστό, ο Θεοδρόμος Αστέρας οδηγεί τους μάγους που τον προσκυνούν και επιστρέφουν από άλλο δρόμο στην χώρα τους, ο Κύριος συντρίβει τα είδωλα στην Αίγυπτο και ο Συμεών δέχεται στην αγκαλιά του τεσσαρακονθήμερο βρέφος, τον Τέλειο Θεό. Αυτοί οι οίκοι Α έως Μ αποτελούν το πρώτο μέρος, το ιστορικό, του Ύμνου. Οι άλλοι δώδεκα οίκοι από το Ν έως το Ω αποτελούν το δεύτερο μέρος του Ύμνου το δογματικό, όπου γίνεται μια θεολογική επεξεργασία του μυστηρίου της σαρκώσεως του Θεού. Η νέα κτίση δοξολογεί το δημιουργό, ο παράδοξος τόκος καλεί σε αποξένωση από τα γήινα και μετάθεση του νου στα ουράνια, ο Λόγος του Θεού σαρκωμένος βρίσκεται ταυτόχρονα στη γη και στον ουρανό, οι άγγελοι θαυμάζουν, οι ρήτορες μένουν άφωνοι, ο ποιμήν Θεός γίνεται πρόβατο-άνθρωπος για να σώσει τον κόσμο. Η Παρθένος γίνεται φυλακτήριο των παρθένων και όλων των πιστών, κανένας ύμνος δεν μπορεί να ξεπληρώσει το χρέος προς τον σαρκωμένο Σωτήρα, η Θεοτόκος είναι φωτοδόχος λαμπάδα, ο Χριστός έρχεται στον κόσμο για να δώσει χάρη και να σβήσει το χρέος, η δοξολογία προς τον Υιό συνδέεται με την ανύμνηση του εμψύχου ναού Του, της Θεοτόκου, και ο ύμνος 20

21 κλείνει με την θαυμαστή αποστροφή προς την Παρθένο: «Ω πανύμνητε μήτερ δεξαμένη την νυν προσφοράν από πάσης ρύσαι συμφοράς άπαντας». Όλα όσα εκθέσαμε έως εδώ καταδεικνύουν ότι ο Ακάθιστος Ύμνος, εξύμνηση και δοξολογία για τη σάρκωση του Λόγου του Θεού, είναι το κοντάκιο της εορτής του Ευαγγελισμού. Το προίμιο «Το προσταχθέν μυστικώς λαβών εν γνώσει» δεν αφήνει καμιά αμφιβολία, αφού αποτελεί περίληψη του Ύμνου και αναφέρεται στον Ευαγγελισμό.Ο ασώματος αρχάγγελος Γαβριήλ, εκτελώντας «το προσταχθέν», την εντολή του Θεού, έρχεται στη σκηνή του Ιωσήφ, αναγγέλοντας στην «απειρόγαμα» Θεοτόκο, ότι ο αχώρητος Θεός, θα χωρέσει «αναλλοιώτως» σ αυτήν για να γεννηθεί ως άνθρωπος. Και «εξίσταται», θαυμάζει και απορεί με την προσφώνηση «Χαίρε νύμφη ανύμφευτε» Ο Ύμνος (το κοντάκιο) όμως αυτό έχει και ένα δεύτερο προοίμιο μεταγενέστερο, τον γνωστό σε όλους μας παιάνα, «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα νικητήρια». Πως αυτό προέκυψε; Για ποιο λόγο και πότε συνετέθη το δεύτερο αυτό προοίμιο; Εδώ θα εκθέσουμε με συντομία ιστορικά γεγονότα που συντέλεσαν στη σύνθεση του δεύτερου αυτού προοιμίου, το οποίο ομιλεί για την Υπέρμαχο Στρατηγό, τη Θεοτόκο, στην οποία οι πιστοί αποδίδουν ευχαριστίες για τα νικητήρια και την σωτηρία της «λυτρωθείσης Πόλεως», της Κωνσταντινουπόλεως. Στο προοίμιο αυτό δεν γίνεται λόγος για τον Ευαγγελισμό που αποτελεί θέμα του Ακαθίστου, αλλά για την Πόλη που αποδίδει ευχαριστήρια στη Θεοτόκο, διότι λυτρώθηκε από συμφορές και κυνδύνους. Παρατρέχοντας το διαφιλονικούμενο θέμα του ποιητή και του χρόνου που συνετέθη ο Ακάθιστος Ύμνος, (αναφέρονται ως ποιητές Ρωμανός ο μελωδός, ο Γεώργιος Πισίδης, οι πατριάρχες Κωνσταντινουπόλεως Σέργιος, Γερμανός Α, ιερός Φώτιος, Γεώργιος Νικομήδειας), θα σταθούμε σε ιστορικά γεγονότα που κατά την παράδοση και το συναξάριο, συνδέονται με την ψαλμωδία του Ακαθίστου Ύμνου, με επακόλουθο τη σύνθεση του δεύτερου προοιμίου «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ». Ένα ιστορικό γεγονός είναι η επί αυτοκράτορος Ηρακλείου πολιορκία και η θαυμαστή σωτηρία της Κωνσταντινουπόλεως την 8 η Αυγούστου του έτους 626. Ενώ ο Ηράκλειος βρισκόταν σε εκστρατεία εναντίον των Περσών, οι Άβαροι συνεργαζόμενοι με του Πέρσες επιχείρησαν την κατάληψη της Πόλης. Ο Πατριάρχης Σέργιος με την εικόνα της Παναγίας των Βλαχερνών περιέτρεχε τα τείχη, εμψυχώνοντας τους υπερασπιστές. Τη νύχτα της 7 ης προς 8 η Αυγούστου τρομερός ανεμοστρόβιλος, δημιούργησε τρικυμία και κατέστρεψε τον εχθρικό στόλο. Κατά το Συναξάριο, με τη λύση της πολιορκίας, εψάλη ο Ύμνος αυτός στο ναό της Θεοτόκου των Βλαχερνών ως δοξολογία και ευχαριστία για τη σωτηρία της Πόλης. Εψάλη ο προϋπάρχων ύμνος «ορθοστάδην», για αυτό ονομάστηκε «Ακάθιστος». Δεν ήταν δυνατό να συντεθεί σε μια νύχτα τότε ο Ύμνος. Είχε συντεθεί προγενέστερα, ψαλλόμενος μάλιστα στο ναό των Βλαχερνών στην παννυχίδα της 15 ης Αυγούστου κάθε χρόνο. Εκείνο το βράδυεψάλη, με όλο το λαό όρθιο, με αντικατάσταση του αρχικού προοιμίου «Το προσταχθέν» που είχε άμεση σχέση με όλο το περιεχόμενο του, δηλαδή τον Ευαγγελισμό και τη σάρκωση του Θεού Λόγου, από τον δοξολογικό και ευχαριστήριο παιάνα «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ τα Νικητήρια». 21

22 Στον Ύμνο η Πόλη, «λυτρωθείσα των δεινών», αφού γλύτωσε από την κατάληψη, αναγράφει ευχαριστήρια στην Παναγία, αποδίδοντας τα «νικητήρια» σ Εκείνη. Είναι ένα λυρικό ποίημα με θρησκευτικό και εθνικό περιεχόμενο, ένας νικητήριος παιάνας, ευχαριστιακός και δοξολογικός, μια επινίκιος ωδή, Η Κωνσταντινούπολη βέβαια σώθηκε και άλλες φορές μετέπειτα από παρόμοιες πολιορκίες, όπως επί Κωνσταντίνου Πωγωνάτου (673), επί Λέοντος Ισαύρου ( ) και επί Μιχαήλ Γ (860). Με οποιοδήποτε από αυτά τα ιστορικά γεγονότα και να συνδέθηκε για πρώτη φορά το κοντάκιο αυτό, και όποιος και αν ήταν ο ποιητής του, ένα είναι το αδιαμφισβήτητο στοιχείο, ότι ψαλλόταν ως ευχαριστήρια ωδή προς την Υπέρμαχο Στρατηγό του Βυζαντίου, στις αγρυπνίες που γίνονταν σε ανάμνηση των γεγονότων αυτών. Συνεχίζει το προοίμιο αυτό από τότε έως σήμερα να ψάλλεται, εκτός των ακολουθιών που προβλέπει το τυπικό της Εκκλησίας, στις δοξολογίες των εθνικών επετείων, διότι η Παναγία απέδειξε ότι υπήρξε η Υπέρμαχος Στρατηγό, η Θεία Σκέπη, με τη μεσιτεία της οποίας, έρχεται από τον Υιό κα Θεό της η σωτηρία, και από τα ψυχικά δεινά και από τις συμφορές των υλικών πολέμων. Σε κάθε περίπτωση η κάθε ύπαρξη, η κάθε Πόλη, η Οικουμένη ολόκληρη, «λυτρωθείσα των δεινών», αποδίδει στην Θεοτόκο τα νικητήρια και αναγράφει τα οφειλόμενα ευχαριστήρια. Ο Ακάθιστος Ύμνος, με το αρχικό του προίμιο, «Το προσταχθέν.» και τους 24 οίκους, με αλφαβητική ακροστιχίδα ( Α έως Ω) είναι ένα καθαρά εκκλησιαστικό κείμενο για λειτουργική χρήση, με το οποίο μετά την Γ Οικουμενική Σύνοδο (431) εξυμνείται η Θεοτόκος, η πρόξενος της σωτηρίας. Σε όλους τους οίκους με τα σωτηριώδη ιστορικά γεγονότα, εκδηλώνεται η θεολογική δογματική αλήθεια της σαρκώσεως του Θεού, του Υιού και Λόγου, ο οποίος τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος, δια της Θεοτόκου, σώζει. Στο προοίμιο «Τη υπερμάχω.» ο ύμνος συνδέεται με κινδύνους και δεινά της Κωνσταντινουπόλεως και παίρνει επινίκιο χαρακτήρα, με την Θεοτόκο να είναι υπέρμαχος Στρατηγός, εναντίον των εχθρών της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, και κατ επέκταση όλων των εχθρών στην ιστορική διαδρομή του Γένους. 22

23 Παναγιώτης Μάνιος, Διευθυντής της Δ.Κ.Ι.Βιβλιοθήκης Σιάτιστας Είναι ιδιαίτερη τιμή για την πόλη μας, τη Σιάτιστα η διεξαγωγή αυτής της φιλολογικής ημερίδας με θέμα τις ελεγείες και τα πολεμικά Θούρια από το 7 ο π.χ. αιώνα μέχρι τις μέρες μας. Η ιδιαίτερη τιμή έγκειται και στην αναφορά που θα κάνουμε σε ένα από τα κορυφαία επαναστατικά θούρια του ελληνισμού, τον Θούριο του Ρήγα Βελεστινλή (Φεραίου). Τον «ορμητικό πατριωτικό Ύμνο» ή «μια προσταγή μεγάλη», όπως τον τιτλοφόρησε ο ίδιος ο δημιουργός του, ο Παμβαλκάνιος επαναστάτης Ρήγας Βελεστινλής και τον τύπωσε στο τυπογραφείο των πιο στενών συντρόφων του στη Βιέννη, των σιατιστινών των συμπατριωτών μας Μαρκίδων, Γεωργίου και Πούμπλιου Πούλιου. Σ αυτό το τυπογραφείο ο Ρήγας τύπωσε και τη Χάρτα, τις επαναστατικές προκηρύξεις και τα άλλα εθνεγερτικά έντυπα. Όπως είναι γνωστό αυτή η συνεισφορά στην προετοιμασία του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα από το 1790 με την έκδοση και της «Εφημερίδας» διακόπηκε την ημέρα της προδοσίας των σχεδίων του Ρήγα από τον κοζανίτη έμπορο στην Τεργέστη Δημήτριο Οικονόμου Την ημέρα της σύλληψής του με τους 7-επτά- συμμάρτυρές του και τον στραγγαλισμό τους στο Βελιγράδι στις Και πρέπει εδώ να μνημονεύσω τον 22χρονο συμπατριώτη μας Θεοχάρη Τουρούντζια ο οποίος μαζί με όλους τους μυημένους στην επαναστατική ιδεολογία του Ρήγα, άκουσε, απάγγειλε, τραγούδησε και χόρεψε με ενθουσιασμό όπως και ο μεγαλύτερος σε ηλικία και ο πιο ενθουσιώδης από όλους τους συντρόφους του Ρήγα Σιατιστινός Κωνσταντίνος Δούκας, ρώσος υπήκοος στη Βιέννη. Όπως καταγράφηκε και στα ανακριτικά έγγραφα της Αυστριακής Αστυνομίας, «Ο Ρήγας ομολόγησε κατ ουσίαν ότι κατά την ενταύθα διαμονήν του, στη Βιέννη έψαλε πολλάκις και έπαιξε δια του αυλού του το ενταύθα υπο στοιχείον Α ελληνικόν άσμα το επιγραφόμενο «Θούριος Ύμνος» ( Thurius Hymnus ) όπερ άρχεται δια των λέξεων, «ως πότε παλικάρια». Το ίδιο έγινε και στην οικία του Αργέντη παρουσία και άλλων ελλήνων και δη χορεύων περί την τράπεζαν. ( Τον χόρευαν σε ρυθμό ελληνικού συρτού). Ο Ρήγας, τον ορμητικό του ύμνο, τον τιτλοφόρησε Θούριο, ως γνώστης και λάτρης της αρχαιότητας που διάβασε τους αρχαίους συγγραφείς και ως άλλος Τυρταίος συνέθεσε και διέδωσε αυτό το απροκάλυπτο επαναστατικό μανιφέστο όπως το χαρακτηρίζει ο αείμνηστος Λέανδρος Βρανούσης. Δεν είμαι ο ειδικός να προσεγγίσω το Θούριο με αισθητικό κριτήριο, αλλά θα επικαλεστώ μια επιγραμματική άποψη του μεγάλου μας ποιητή Κωστή Παλαμά. Λέει: «Ο Ρήγας δε γράφει, σαλπίζει στίχους» Η ποίηση του Ρήγα ανταποκρινόταν στο σκοπό και τις ανάγκες της εποχής. Ο Θούριος συγκλόνισε τους 23

24 έλληνες και έθρεψε τις εθνικές τους λαχτάρες σε όλο το διάστημα που χώριζε την προσπά-θεια του Ρήγα μέχρι το ξέσπασμα του Αγώνα. Λόγιοι αλλά και αγράμματοι χωρικοί γνωρίζουν το Θούριο, τον τραγουδούν και ενθουσιάζονται.» Μπορεί να μην είναι ένα πολεμικό εμβατήριο, ένας παιάνας μάχης, είναι όμως μια επαναστατική προκήρυξη, ένα σάλπισμα ξεσηκωμού που αναφέρεται με πληρότητα σε ένα απελευθερωτικό πρόγραμμα κάνοντας ιδεώδη πολιτική κατήχηση και διαφώτιση. Οι στίχοι μεταδίδονται ευκολότερα από στόμα σε στόμα στους απλούς ανθρώπους γιατί τραγουδιούνται και μπαίνουν ορμητικά στις συνειδήσεις που τις υποβάλλουν, τις εμπνέουν και τις συναρπάζουν. Ο Θούριος αξιολογήθηκε από τους μελετητές ως η λογική προέκταση όλου του έργου του Ρήγα και το αποκορύφωμα της εθνεγερτικής του προσπάθειας. Είχε καταλυτική επίδραση και σ όλους τους βαλκανικούς λαούς στους οποίους δεν έμενε, μετά την ψυχολογική προετοιμασία, παρά η οργάνωση και η ένοπλη εξέγερση. Έτσι ο Ρήγας άπλωσε το μήνυμά του σε ολόκληρο το δυναστευόμενο από τους Οθωμανούς κόσμο χωρίς καμιά εξαίρεση ή διάκριση εθνότητας, γλώσσας, θρησκείας φυλής ή χρώματος. Προσκαλεί σε δυναμική εξέγερση ονομαστικά όλους τους λαούς των Βαλκανίων σε πανστριά. Βούλγαρους, Αλβανούς, Σέρβους, Μαυροβούνιους, Βόσνιους, Ρουμάνους με επι κεφαλής τους Έλληνες στους οποίους με όλα τα έργα του θυμίζει την καταγωγή τους την θρυλική ιστορία των προγόνων και το χρέος τους απέναντι σε αυτήν την ένδοξη κληρονομιά. Ο Θούριος αποτέλεσε το κατ εξοχήν αγαπημένο ηρωικό τραγούδι και των μετέπειτα πρωταγωνιστών της Επανάστασης του 21 όπως και ξένων Φιλελλήνων, όπως του Ιταλού επαναστάτη Ιωσήφ Γκαριμπάλντι, ο οποίος τον τραγουδούσε στα ελληνικά με την κιθάρα του στους συντρόφους του ενώ ο κορυφαίος ρώσος ποιητής, και μέγας φιλέλληνας, Αλέξανδρος Πούσκιν στο ποίημά του: «Εμπρός! Στυλώσου Ελλάδα Επαναστάτισσα» (1829), αναφέρεται στο Ρήγα με τους εξής αξιομνημόνευτους στίχους: «..Γη θεών κι ηρώων,σπάσε τις αλυσίδες της σκλαβιάς, τη μαύρη μοίρα με τις γλυκόλαλες ωδές απ' του Τυρταίου κι από του Ρήγα και του Βύρωνα τη λύρα» 24

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα:Ο πλούτος της εκκλησιαστικής ποίησης. Υμνογραφία. (κεφ.30) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Φ Ρ Ο Ν Τ Ι Σ Τ Η Ρ Ι A ΑΓΙΑΣ ΒΑΡΒΑΡΑΣ 21 & ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ, Π. ΦΑΛΗΡΟ ΤΗΛ-FAX: 210 9851164,, Ε-mail: info@neapaideia.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινή Λογοτεχνία

Βυζαντινή Λογοτεχνία Βυζαντινή Λογοτεχνία Βυζαντινή Λογοτεχνία Το Βυζάντιο υπήρξε ο μοναδικός χώρος ελληνικής παιδείας κατά τους μέσους αιώνες και η βυζαντινή λογοτεχνία είναι η πνευματική έκφραση του μεσαιωνικού ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

- Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης. Ο πόλεμος. ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *"'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη ΗΡΟΡ*Η

- Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης. Ο πόλεμος. ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη <KAOS<\S Ι>ΗΡΟΡ*Η - Κωνσταντίνος Δ. Μαλαφάντης Ο πόλεμος ' ttbiiif' 'ιίβίϊιιγ' ^ *"'** 1 ' 1 ' 11 ' ' στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη

Διαβάστε περισσότερα

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ

600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ 600 π.χ. - 300 π.χ. Ο ΕΛΛΗΝΑΣ ΟΠΛΙΤΗΣ ΠΛΗΣΙΑΣΕ, ΝΥΞΕ ΜΕ ΤΗ ΜΑΚΡΙΑ ΛΟΓΧΗ Ή ΤΟ ΞΙΦΟΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΝΕΓΓΥΣ ΚΑΙ ΦΟΝΕΥΣΕ ΕΝΑΝ ΑΝΔΡΑ. ΑΝΤΙΤΑΞΕ ΠΕΛΜΑ ΣΤΟ ΠΕΛΜΑ, ΘΕΣΕ ΑΣΠΙΔΑ ΣΤΗΝ ΑΣΠΙΔΑ, ΠΡΟΤΑΞΕ ΛΟΦΙΟ ΣΤΟ ΛΟΦΙΟ, ΚΡΑΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1 Κύπρος Χρυσάνθης 17 του Νοέµβρη 1973 (Χαράµατα) Το ποίηµα δηµοσιεύτηκε στον τόµο Αντιφασιστικά 67-74 (1984) και αναφέρεται στην εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, στις

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Παναγία, η μητέρα του Θεού Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.16) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Θεοτόκης: Η Τιµή και το Χρήµα (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 108-120) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΞΕΝΙΟΣ. Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΞΕΝΙΟΣ. Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΞΕΝΙΟΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους Εκλεκτοί προσκεκλημένοι Μετά την επιτυχία του Προγράμματος Progress 2009 με θέμα: «Δημιουργικότητα και Καινοτομία ενάντια στις διακρίσεις»

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας»)

Β2. α) 1 ος τρόπος πειθούς: Επίκληση στη λογική Μέσο πειθούς: Επιχείρημα («Να γιατί η αρχαία τέχνη ελευθερίας») Α1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το κείμενο πραγματεύεται το διαχρονικό ρόλο και τη συμβολή της αρχαίας ελληνικής τέχνης σε παγκόσμια κλίμακα. Αρχικά, επισημαίνεται ότι ο καλλιτέχνης προσπαθεί μέσω της τέχνης να αποστασιοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΗΣ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ Η Μάχη της Κρήτης έχει µια ξεχωριστή θέση στη ροή των γεγονότων του Β' Παγκοσµίου Πολέµου. Ο Ελληνικός λαός στη Κρήτη, εγκαταλελειµµένος

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα

Φερδινάνδο Πεσσόα. Ποιήματα Φερδινάνδο Πεσσόα Ποιήματα ALVARO DE CAMPOS Απόσπασμα από την ποιητική σύνθεση του Φερνάντο Πεσσόα: Θαλασσινή ωδή του Άλβαρο ντε Κάμπος, μτφρ.-επιμ.: Μαρία Παπαδήμα, Εκδόσεις Νεφέλη 2012... Πόσες εθνικότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ

ΚΕΙΜΕΝΟ ΟΙ ΑΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A') ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 22 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ, Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και κύριοι,

Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ, Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και κύριοι, Εξοχότατε Κύριε Πρωθυπουργέ, Κύριε Πρόεδρε, Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Κυρίες και κύριοι, Σήμερα συμπλήρωνεται ένας χρόνος από την ανακοίνωση της πρωτοβουλίας του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος να προσφέρει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία»

Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Ελισάβετ Μουτζά(ν) Μαρτινέγκου «Αυτοβιογραφία» Η πρώτη Ελληνίδα συγγραφέας γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1801 Είχε ιδιαίτερη έφεση στα γράµµατα και κατάφερε να µορφωθεί σχεδόν µόνη της Ξεχωρίζει από τους δασκάλους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ

ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 1821 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 194 ΧΡΟΝΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ ΠΑΝΥΓΗΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟ ΤΗΣ 25 ης ΜΑΡΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΚΥΘΗΡΩΝ κ. ΕΥΣΤΡΑΤΙΟΥ ΑΘ. ΧΑΡΧΑΛΑΚΗ ΚΥΘΗΡΑ, 25 η ΜΑΡΤΙΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Συμμαθητές, συμμαθήτριες, Στα πλαίσια της συζήτησής μας για την τέχνη, θα παρουσιαστούν περιληπτικά

Διαβάστε περισσότερα

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15)

1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ανδρέας Κάλβος: Τα Ηφαίστεια (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 11-15) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Πώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ. Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΕΚΔΟΣΗ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΡΙΑΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Συντροφιά με την Κιθάρα ΑΘΗΝΑ 2011 Έκδοση: c Πνευματικό

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b.

Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. Τοσίτσα 13, 106 83 Αθήνα, Τηλ.:210 3303942 210 3302523, Fax: 210 3301956, e-m a i l : b o o k s @ s e k b. gr, www. s e k b. gr ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 29 Σεπτεμβρίου 2015 ΤΕΛΕΣΗ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΕΓΚΑΙΝΙΩΝ 44 ο ΦΕΣΤΙΒΑΛ

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 2014 Α1. Το έργο του Βιζυηνού χαρακτηρίζεται, μεταξύ των άλλων και για τη θεατρικότητά του. Θα μπορούσαν λοιπόν να επισημανθούν τα ακόλουθα στοιχεία, που είναι κοινά,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Νίκη της Δράμας» Δράμα 29-10-2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «Η Νίκη της Δράμας» Πραγματοποιήθηκαν στις 28 Οκτώβρη 2013 τα αποκαλυπτήρια του μνημείου - σύμβολο για την επέτειο των 100 χρόνων από την απελευθέρωση του τόπου μας, που γιορτάζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος. τηλ: +357 22 751325. www.art.com.cy

Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος. τηλ: +357 22 751325. www.art.com.cy Alpha Gallery Λεωφ. Μακαρίου & Παπανικολή 3, 1077 Λευκωσία, Κύπρος τηλ: +357 22 751325 www.art.com.cy À π ƒ Εξώφυλλο ΟΘεόδωρος Κολοκοτρώνης 100x70 εκ. Απέναντι Σελίδα Ο Κατσαντώνης οδηγείται στα Γιάννενα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα

Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο. Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία. Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης. Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Λόγου Παίγνιον Ψυχαγωγία, Τέχνη, Γλώσσα στο σχολείο Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρία Υπηρεσίες Πολιτιστικής Εκπαίδευσης Καραϊσκάκη 28, Ψυρρή, Αθήνα Κατά κοινή αντίληψη στην λογοτεχνία, η μετάφραση οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς

Θεσ/νικη, 14/10/2015 Αριθμός Πρωτ. 388. Προς ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ 1 Ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων

Γιώργος Λαζουράς. Με τιμή, Ο Δήμαρχος Καλαβρύτων Εκδηλώσεις Μνήμης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 1943 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ Σας προσκαλούμε να τιμήσετε, τους Καλαβρυτινούς που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, στην περιοχή του Δήμου Καλαβρύτων, και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΠΑΡΙΔΗΣ 1933-1958 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ 1955-59 ΣΤΗ ΒΑΒΛΑ

ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΠΑΡΙΔΗΣ 1933-1958 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ 1955-59 ΣΤΗ ΒΑΒΛΑ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ ΠΑΡΙΔΗΣ 1933-1958 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ 1955-59 ΣΤΗ ΒΑΒΛΑ Γεννήθηκε στην Αναφωτία το 1933 και αποφοίτησε από το δημοτικό σχολείο της γενέτειρας του και μετά από το Εμπορικό

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61)

Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Ο Ύπνος των Γενναίων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 59-61) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ Κάθε γνήσιο αντίτυπο φέρει την υπογραφή του συγγραφέα Σειρά: Εκπαιδευση Σχολικά βοηθήματα (για το Λύκειο) Πλάτωνος Πρωταγόρας Γ Λυκείου Θεωρητική Κατεύθυνση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ 2014-2015 Μεσαία ΔΕΥΤΕΡΑ, 19-01-2015 ΤΡΙΤΗ, 20-01-2015 ΤΕΤΑΡΤΗ, 21-01-2015 ΠΕΜΠΤΗ, 22-01-2016 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 23-01-2015 13Κ14_11:

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα