«Αρχές μάθησης και καλλιέργεια της κριτικής σκέψης: εφαρμογή στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Αρχές μάθησης και καλλιέργεια της κριτικής σκέψης: εφαρμογή στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών»"

Transcript

1 ΜΑΡΙΖΑ ΦΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ «Αρχές μάθησης και καλλιέργεια της κριτικής σκέψης: εφαρμογή στο μάθημα των αρχαίων ελληνικών» 1. Κριτική σκέψη: εννοιολογική προσέγγιση Ως αποτέλεσμα σύγχρονων κοινωνικών, οικονομικών, πολιτιστικών και επιστημονικών παραμέτρων, δεδομένων και απαιτήσεων προέκυψαν τα πρόσφατα συνταχθέντα και σύντομα σε ισχύ Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.) της υποχρεωτικής εκπαίδευσης αλλά και το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ.) (1). Βασική έννοια για τα προγράμματα αυτά είναι η διαθεματικότητα, μία ολιστική εν συντομία θεώρηση της γνώσης, η οποία επιτρέπει στο μαθητή να διαμορφώνει προσωπική άποψη για θέματα των διαφόρων και διαφορετικών επιστημονικών χώρων που σχετίζονται μεταξύ τους αλλά και με ζητήματα της καθημερινής ζωής. Για την υλοποίησή της σε διδακτικό επίπεδο προτείνονται ανά βαθμίδα και ανά γνωστικό αντικείμενο ιδιαίτερες δραστηριότητες. Ωστόσο, καταγράφονται και ορισμένες δεξιότητες, τις οποίες θα πρέπει να αποκτήσει ή να καλλιεργήσει ο μαθητής, οι οποίες χαρακτηρίζονται ως διαθεματικές και γι αυτό κρίνεται απαραίτητο τα Α.Π.Σ. όλων των γνωστικών αντικειμένων να περιλαμβάνουν τρόπους και τεχνικές προώθησής τους. Μία από αυτές τις δεξιότητες είναι η καλλιέργεια της ικανότητας κριτικής επεξεργασίας πληροφοριών, αξιών και παραδοχών εκ μέρους του μαθητή (2). Ως εκ τούτου, η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης αποτελεί ζητούμενο πρωταρχικό για όλα τα γνωστικά αντικείμενα. Στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών αλλά και στο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών του μαθήματος των Αρχαίων Ελληνικών η διάσταση αυτή επανέρχεται, εφόσον τονίζεται πως «τα αρχαία ελληνικά κείμενα, πέρα από την ανθρωπιστική παιδεία, συμβάλλουν στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και τη δημιουργία ελεύθερης και υπεύθυνης προσωπικότητας» (3). Αυτή η επιδίωξη παραπέμπει, ως περιεχόμενο, στον ειδολογικό σκοπό της διδασκαλίας του μαθήματος, το οποίο θεωρείται πως ασκεί τις νοητικές ικανότητες του μαθητή καθώς τον παροτρύνει να ενεργοποιήσει, ανά περίπτωση, τη μνήμη, την κρίση, τη φαντασία προκειμένου να κατανοήσει και να ερμηνεύσει το εκάστοτε μελετώμενο κείμενο. Το ζητούμενο, όμως, είναι πλέον η διδακτική πράξη, δηλαδή η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης ως αποτέλεσμα πρακτικών και ενεργειών, που θα ασκήσουν το μαθητή σε διαδικασίες παρατήρησης, σύγκρισης, ταξινόμησης, πρόβλεψης, διεύρυνσης, επίλυσης προβλημάτων, διατύπωσης επαγωγικών ή παραγωγικών συλλογισμών. Επομένως, ο προβληματισμός που θέτει η σύγχρονη θέαση της εκπαίδευσης και ιδιαίτερα του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών δεν αρκείται στη θεωρητική διατύπωση μεγαλεπήβολων επιδιώξεων. Έχει ανάγκη από εξεύρεση τεχνικών και πρακτικών, οι οποίες θα υιοθετηθούν στο πλαίσιο διδασκαλίας του μαθήματος και θα συμβάλλουν όχι μόνο στην καλλιέργεια αλλά και στην απόκτηση, τελικά, κριτικής σκέψης εκ μέρους του μαθητή, όχι μόνο, δηλαδή, στην ευκαιριακή άσκηση του μαθητή σε συγκεκριμένες τεχνικές αλλά και στην εκμάθησή τους, κατά τρόπο, ώστε να κατακτηθούν, να αφομοιωθούν και να επανέρχονται σε κάθε ISSN:

2 χωροχρονικό πλαίσιο, που θα απαιτεί υπέρβαση δυσκολιών και επίλυση προβλημάτων. 1. Βλ. σχετικά: ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Φ.Ε.Κ., τ. Β, αρ. 303/ , Παράρτημα, τόμος Α, Μάιος 2003, σελ κ.ε. 2. ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Φ.Ε.Κ., τ. Β, αρ. 303/ , ό.π., σελ ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Φ.Ε.Κ., τ. Β, αρ. 303/ , ό.π., σελ Διαφαίνεται, λοιπόν, σύνθετη η επιδίωξη της διδασκαλίας του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών σ αυτόν τον τομέα. Οφείλει να «μάθει» στους μαθητές να σκέφτονται εν γένει με κριτικό τρόπο και όχι μόνο στο πλαίσιο των εξειδικευμένων δραστηριοτήτων και εργασιών ζητώντας, για παράδειγμα, το χαρακτηρισμό των προσώπων των μελετώμενων έργων ή τη διατύπωση κρίσεων υπό την έννοια της τεκμηριωμένης άποψης των μαθητών για θέματα, που προκύπτουν κατά την ερμηνεία των κειμένων. Ειδικότερα, διασαφηνίζοντας την έννοια και το περιεχόμενο της κριτικής σκέψης ως ζητούμενου της σύγχρονης εκπαίδευσης γενικότερα και του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών ειδικότερα, πρέπει να επισημάνουμε πως ο σύνθετος χαρακτήρας του όρου ως μορφής σκέψης, η οποία ασκεί το μυαλό σε ακριβείς, πειθαρχημένους, σκόπιμους και συστηματικούς συλλογισμούς βάσει συγκεκριμένων, διανοητικών κριτηρίων, παραπέμπει ουσιαστικά στην προσπάθεια και τη δυνατότητα επίτευξης ενός συνόλου νοητικών διεργασιών (4) εκ μέρους του κριτικά σκεπτόμενου μαθητή. Οι κυριότερες από αυτές τις διεργασίες είναι (5): α) Η σύγκριση, δηλαδή η ικανότητα του μαθητή να αντιπαραβάλλει δύο ή περισσότερα πρόσωπα, γεγονότα, ιδέες, καταστάσεις, αντικείμενα και να βρίσκει τις μεταξύ τους ομοιότητες και διαφορές, συμφωνίες και ασυμφωνίες. β) Η περίληψη, δηλαδή η σύντομη αλλά ουσιαστική εκ μέρους του μαθητή παρουσίαση του μελετώμενου θέματος ή αντικειμένου. γ) Η παρατήρηση, δηλαδή η προσεκτική παρακολούθηση και καταγραφή κάποιου ή κάποιων στοιχείων βάσει οδηγιών του καθηγητή. δ) Η κατηγοριοποίηση, δηλαδή η ομαδοποίηση στοιχείων βάσει κοινών χαρακτηριστικών τους. ε) Η εξήγηση, δηλαδή η εξεύρεση της σχέσης αιτίας-αιτιατού, που μπορεί να συνδέει δύο καταστάσεις ή φαινόμενα. στ) Η κριτική, δηλαδή η διατύπωση κρίσεων, αναλύσεων και αξιολογήσεων για πρόσωπο, αντικείμενο, κατάσταση, φαινόμενο ή γεγονός. ζ) Η δημιουργικότητα, δηλαδή η πρωτοτυπία και η εφευρετικότητα στην έκφραση. η) Η συλλογή και οργάνωση δεδομένων με βάση συγκεκριμένες οδηγίες του καθηγητή. θ) Η διατύπωση υποθέσεων, δηλαδή προτάσεων των οποίων η επιβεβαίωση χρειάζεται απόδειξη. ι) Η εφαρμογή κανόνων και αρχών σε νέες καταστάσεις, δηλαδή η αφομοίωση κάποιων νόμων, τους οποίους καλείται να ανακαλέσει και να εφαρμόσει ο μαθητής σε κατάλληλο χωροχρονικό πλαίσιο. ISSN:

3 ια) Η ανάληψη διερευνητικών εργασιών βάσει συγκεκριμένου υλικού, το οποίο μελετάται με σκοπό τον εντοπισμό των ζητούμενων στοιχείων. ιβ) Η διατύπωση παραγωγικών και επαγωγικών συλλογισμών, δηλαδή η ικανότητα της μετάβασης από το όλον στα μέρη και από τα μέρη στο όλον και ιγ) Η αξιοποίηση της ερώτησης, δηλαδή η ικανότητα κατανόησης και αποκωδικοποίησης των ερωτημάτων του καθηγητή, τα οποία οφείλουν να είναι σαφή και κατανοητά από τον μαθητή (6). 4. Αντ. Δανασσή-Αφεντάκη, Εισαγωγή στην Παιδαγωγική, τ. Γ, Σύγχρονες Τάσεις της Αγωγής, β έκδοση, Αθήνα 1997, σελ Θ. Τριλιανού, Η κριτική σκέψη και η διδασκαλία της, Αθήνα 2002, σελ Η. Ματσαγγούρα, Θεωρία και Πράξη της διδασκαλίας, τ. Β, Στρατηγικές Διδασκαλίας. Η κριτική σκέψη στη διδακτική πράξη, ε έκδοση, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2000, σελ Κριτική σκέψη και διδακτική πράξη: ένα παράδειγμα από τα αρχαία ελληνικά Έχοντας λοιπόν κατά νου ότι επιδιώκοντας την καλλιέργεια αλλά και απόκτηση κριτικής σκέψης εκ μέρους του μαθητή κατά τη διδασκαλία του μαθήματος των αρχαίων ελληνικών οφείλουμε να στοχεύουμε στην εκδήλωση πολλών και ποικίλων δεξιοτήτων, όπως τις περιγράψαμε σε βασικές γραμμές, επιλέξαμε να εφαρμόσουμε τις παραπάνω θεωρητικές κατευθύνσεις στο διδακτικό σχεδιασμό της προσπάθειας εισαγωγής του μαθητή της Α Γυμνασίου και πρώτης προσέγγισης εκ μέρους του, των ουσιαστικών της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, αναζητώντας σε κάθε προτεινόμενη εδώ δραστηριότητα εκείνη τη διάσταση της κριτικής σκέψης που εκάστοτε καλλιεργείται. Ως μέσο χρησιμοποιούμε εδώ ένα κείμενο, το οποίο αντλήθηκε από το σχολικό εγχειρίδιο της Α Γυμνασίου, ώστε να πληρούνται οι αρχές του σεβασμού της ηλικίας των μαθητών και του βαθμού δυσκολίας των μελετώμενων αντικειμένων βάσει της ηλικίας αυτής αλλά παράλληλα και του δόκιμου χαρακτήρα του ως πρόσφορου διδακτικά κειμένου, εφόσον έχει επιλεγεί και έχει ενσωματωθεί στο εν λόγω ισχύον σχολικό εγχειρίδιο. Πρόκειται για ένα απόσπασμα από το έργο «Βιβλιοθήκη» το οποίο φέρει το όνομα, ψευδώς ίσως, του Απολλόδωρου του Αθηναίου (7), αναφέρεται σε μία μαντεία του Κάλχαντα για την άλωση της Τροίας και ανήκει στη 13 η θεματική ενότητα του εγχειριδίου (8). Η επιλογή του κειμένου αυτού ως σημείου αναφοράς είναι το μόνο κοινό στοιχείο με τη διδακτική αξιοποίησή του, όπως αυτή παρουσιάζεται στο βιβλίο του μαθητή. Από εμάς το απόσπασμα της «Βιβλιοθήκης» χρησιμοποιείται όχι για την προσέγγιση μόνο των ουσιαστικών της τρίτης κλίσης αλλά για μία γενικότερη εισαγωγή του μαθητή στα ουσιαστικά ονόματα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Ειδικότερα, οι στόχοι που εδώ επιδιώκονται είναι οι ακόλουθοι: α) να είναι σε θέση οι μαθητές να διακρίνουν τα ουσιαστικά ονόματα ενός κειμένου, β) να κατανοήσουν πως η αρχαία ελληνική γλώσσα έχει τρεις κλίσεις ουσιαστικών, οι οποίες διαφοροποιούνται βάσει των καταλήξεών τους, ISSN:

4 γ) να προσεγγίσουν «ολιστικά» την ελληνική γλώσσα μέσω της παράλληλης θέασης της μορφής των ίδιων λέξεων αλλά και της απόδοσης του περιεχομένου τους στην αρχαία ελληνική και τη νέα ελληνική, δ) να αρχίσουν να συνειδητοποιούν πως η γλώσσα είναι «σύστημα», δηλαδή οι λέξεις είναι πολυδιάστατες και αλληλοεξαρτώμενες, ε) να ασκηθούν σε τεχνικές, όπως η χρήση λεξικών και η διαδικασία κατηγοριοποίησης δεδομένων βάσει κοινών χαρακτηριστικών. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί οργανώνουμε το σχέδιο διδασκαλίας μας κατά τρόπο, ώστε οι μαθητές να ξεκινήσουν την προσέγγιση του μελετώμενου αντικειμένου έχοντας μπροστά τους παράλληλα με το πρωτότυπο κείμενο και τη μετάφρασή του (σελ. 14). Απαλλάσσουμε με τον τρόπο αυτό τον μαθητή από το άγχος και την αγωνία να μεταφράσει το κείμενο και απερίσπαστος πλέον είναι σε θέση να παρακολουθήσει τη διδακτική διαδικασία εστιάζοντας το ενδιαφέρον του στα σημεία που θα υποδείξει ο καθηγητής. 7. Από τη μυθογραφική φιλολογία, η οποία είναι πολύ πλούσια από την Ελληνιστική εποχή κ.ε., διασώθηκε η «Βιβλιοθήκη», που κυκλοφορεί με το όνομα του μεγάλου γραμματικού Απολλόδωρου του Αθηναίου. Αυτό όμως είναι απάτη, εφόσον το έργο δεν είναι δικό του, όπως έχει αποδείξει στη διδακτορική του διατριβή ο C. Robert, βλ. Α. Lesky, Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρσ. Αγ. Τσομπανάκη, εκδ. Αφων Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1985, σελ Αρχαία Ελληνική Γλώσσα, Α Γυμνασίου, ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα 2004, σελ Μαζί με τις δύο μορφές του κειμένου δίνουμε στους μαθητές δύο ακόμα εργαλεία. Πρώτον, έναν κατάλογο με τα ουσιαστικά του αρχαίου ελληνικού κειμένου, σε ονομαστική πτώση και σε άναρθρη μορφή, τα οποία μάλιστα είναι γραμμένα με τη σειρά που τα συναντάει κάποιος στο κείμενο, διαβάζοντάς το. Το όφελος είναι διπλό: ο μαθητής δεν χάνει χρόνο ψάχνοντας να εντοπίσει τα ουσιαστικά του κειμένου και παράλληλα είμαστε σίγουροι πως αποκλείουμε από την προσπάθειά του κάθε ενδεχόμενο σύγχυσης άλλων όρων του κειμένου με τα ουσιαστικά ή και παράλειψης κάποιου από αυτά. Δεύτερον, έναν πίνακα με πέντε συνολικά στήλες (βλ. σελ.13), οι οποίες αφορούν στον κατάλογο των ουσιαστικών σε ονομαστική πτώση και χωρίς άρθρο (1 η στήλη), στα άρθρα των ουσιαστικών αυτών (2 η στήλη), στην κειμενική μορφή των ουσιαστικών αυτών (3 η στήλη), στη μετάφραση των ουσιαστικών αυτών βάσει του νεοελληνικού κειμένου, που δίνεται (4 η στήλη) και στην παράθεση των ουσιαστικών της τέταρτης στήλης σε ονομαστική πτώση (5 η στήλη). Ο πίνακας αυτός, ο οποίος θα συμπληρωθεί σταδιακά, κατά την εξέλιξη της διαδικασίας ολοκληρώνεται με την ένδειξη «Συμπεράσματα», όπου οι μαθητές θα σημειώσουν τα κυριότερα σημεία του μαθησιακού αποτελέσματος. Μετά από τη διασφάλιση των παραπάνω δεδομένων και τη διανομή του εν λόγω υλικού και ενώ οι μαθητές εξοικειώνονται μαζί του ο καθηγητής μπορεί να απευθυνθεί σε αυτούς λέγοντάς τους: ISSN:

5 «Σας δίνω τα ουσιαστικά του κειμένου με τη σειρά που θα τα συναντήσετε διαβάζοντάς το. Ωστόσο, σας τα δίνω με διαφορετική μορφή και χωρίς άρθρο. Προσπαθήστε να κάνετε τα ακόλουθα: α) Εντοπίστε τα στο κείμενο, κάνοντας μία σύντομη ανάγνωσή του, β) Υπογραμμίστε τα» Αξίζει να αναφέρουμε εδώ πως ο τύπος της ανάγνωσης του κειμένου, που ζητάμε από τους μαθητές, είναι η λεγόμενη «γρήγορη ανάγνωση προκειμένου να εντοπιστεί συγκεκριμένη πληροφορία στο κείμενο» (9). Σκοπός του τύπου αυτού της ανάγνωσης γενικά είναι να εντοπιστούν κάποια χαρακτηριστικά ή ιδέες του κειμένου 9. Οι κυριότεροι τύποι της ανάγνωσης είναι οι εξής: α) Η προσεκτική ανάγνωση. Πρόκειται για τον τύπο της ανάγνωσης κατά τον οποίο σκοπός του αναγνώστη είναι να καταλάβει πολύ καλά όλα τα νοήματα του κειμένου. Η ανάγνωση αυτή γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και συνήθως θέλει αρκετό χρόνο, ώστε να ολοκληρωθεί. Αποτελεί, δε, κυρίως τον τύπο της ανάγνωσης που ζητάμε από τους μαθητές, ώστε το αποτέλεσμα να είναι το επιθυμητό: η κατανόηση και η αφομοίωση των στοιχείων του κειμένου. β) Η ευρεία ή πρώτη ανάγνωση. Πρόκειται για μία πιο γρήγορη μορφή ανάγνωσης από την προσεκτική. Διαβάζοντας με τον τρόπο αυτό ο αναγνώστης δεν επιδιώκει να κατανοήσει όλες τις παραμέτρους και όλα τα νοήματα του κειμένου. Ο σκοπός του είναι να συλλάβει τη γενικό νόημα του κειμένου. Η μορφή αυτή της ανάγνωσης σχετίζεται με την πρώτη ανάγνωση ενός κειμένου ή με την ανάθεση εργασιών στο μαθητή, όπως η ανάγνωση ενός βιβλίου, μιας ιστορίας, μιας βιβλιογραφίας και γραπτής παραγωγής βάσει των παραπάνω δεδομένων. Ο μαθητής διαβάζει συνήθως τα μελετώμενα κείμενα χωρίς απαραίτητα να γνωρίζει όλες τις λέξεις του κειμένου, προσπαθώντας να προσαρμοστεί στα δεδομένα του κειμένου και με το δικό του συχνά ρυθμό. γ) Γρήγορη ανάγνωση προκειμένου να εντοπιστεί η βασική ιδέα του κειμένου. Ο σκοπός της ανάγνωσης αυτής είναι να εντοπιστούν οι κύριες ιδέες ή τα βασικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου σε σύντομο χρονικό διάστημα. Θα μπορούσαμε να παραλληλίσουμε τον τύπο αυτό της ανάγνωσης με τη διαδικασία αναζήτησης των κυριοτέρων σημείων ενός κεφαλαίου ή μιας γνωστικής ενότητας, των γνωστών σε όλους μας S.O.S., τα οποία ψάχνουν, βρίσκουν και διαβάζουν οι μαθητές όταν έχουν να αντιμετωπίσουν ένα διαγώνισμα. σε σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας ο μαθητής και για τη μελέτη του εν λόγω κειμένου ακολουθώντας την παραπάνω οδηγία, η οποία πρέπει να είναι διατυπωμένη με σαφήνεια, διαβάζει το κείμενο επιλεκτικά, με αφαιρετικό τρόπο, αναζητώντας μόνο να εντοπίσει και να υπογραμμίσει τα στοιχεία που του ζητώνται και καλλιεργώντας με τη δραστηριότητα αυτή τη δεξιότητα της παρατήρησης ως ζητούμενου της κριτικής σκέψης. Ολοκληρώνοντας οι μαθητές την παραπάνω διαδικασία ο δάσκαλος μπορεί να τους παρακινήσει για τη συνέχεια: ISSN:

6 «γ) Προσπαθήστε να βάλετε άρθρο δίπλα από τα ουσιαστικά αυτά, στη δεύτερη στήλη, με βάση το κείμενο. Αν το κείμενο δεν σας βοηθάει, χρησιμοποιείστε το λεξικό σας, βρείτε σ αυτό τα ουσιαστικά και βάλτε τους άρθρο, δ) Παρατηρώντας τον πίνακα των ουσιαστικών σε πόσες κατηγορίες μπορείτε να τα διακρίνετε: βάσει των άρθρων, που τα συνοδεύουν, βάσει των καταλήξεών τους;» Ας σημειωθεί εδώ ότι έχουμε παροτρύνει τους μαθητές και έχουμε ζητήσει από αυτούς να έχουν μαζί τους ένα μικρό, εύχρηστο λεξικό της αρχαίας ελληνικής. Διευκολύνουμε με τον τρόπο αυτό την επεξεργασία του κειμένου καθώς αξιοποιούμε το χρόνο που θα χρειαζόταν να διατεθεί για τη νοηματική απόδοση των λέξεων, συμβάλλουμε στην επαφή των μαθητών με τις διάφορες και διαφορετικές διαστάσεις των λέξεων καθώς, μέσω του λεξικού, έχουν τη δυνατότητα να δουν όχι μόνο τη σημασία των λέξεων αλλά επίσης την ορθογραφία τους και συχνά τον τρόπο κλίσης τους, το γένος τους, την ετυμολογία τους, τη σύνταξή τους, τα σύνθετά τους, τα αντίθετα, τα ομώνυμα, τα αντώνυμα κ.ά.. και εθίζουμε τους μαθητές στην προσωπική έρευνα, σύμφωνα με τη δεξιότητα της ανάληψης διερευνητικών εργασιών. Παρατηρώντας εξάλλου οι μαθητές τον πίνακα των ουσιαστικών καθώς αυτός συμπληρώνεται σταδιακά και ασκώντας για μία ακόμη φορά τη δεξιότητα της παρατήρησης, μπορούν, και με τη βοήθεια του καθηγητή, αν χρειάζεται, να δοθούν κάποιες επιπρόσθετες κατευθύνσεις, ώστε να επιτευχθεί το ζητούμενο, να κάνουν τις πρώτες δύο διαπιστώσεις σχετικά με τα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, ότι, δηλαδή, πρώτον έχουν τρία γένη (βάσει των άρθρων) και δεύτερον τρεις κλίσεις (βάσει των καταλήξεων) [Σημείωση 1] και σύμφωνα με τις δεξιότητες της κατηγοριοποίησης αλλά και της συλλογής και οργάνωσης δεδομένων. δ) Η γρήγορη ανάγνωση για την αναζήτηση μιας συγκεκριμένης πληροφορίας. Ο σκοπός αυτού του τύπου ανάγνωσης είναι ο εντοπισμός μιας συγκεκριμένης πληροφορίας σε ένα κείμενο σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ο τρόπος αυτός της ανάγνωσης διαφέρει από τον προηγούμενο ως προς το ότι ασκεί περισσότερο τις αντιληπτικές δεξιότητες του μαθητή και λιγότερο τις νοητικές. Πρόκειται δηλαδή για τη φωτογραφική προσέγγιση του κειμένου, στο οποίο ψάχνουμε να εντοπίσουμε το σημείο, όπου αναφέρεται ένα όνομα, τη σελίδα, όπου αναγράφεται ο τύπος της Φυσικής ή την άγνωστη λέξη στο λεξικό, το οποίο ξεφυλλίζουμε, βλ. Luci Nussbaum, Didactica de las lenguas extranjeras en la Educacion Secundaria Obligatoria, ed. SINTESIS EDUCACION, Madrid 2001, p Σημείωση 1: Κατά την κατηγοριοποίηση των λέξεων με κριτήριο τις καταλήξεις τους οι μαθητές εύκολα θα σχηματίσουν μία ομάδα με τα ουσιαστικά που λήγουν σε α (στράτευμα, θυσία, νεοττιά, Τροία), μία ομάδα με τα ουσιαστικά που λήγουν σε ος (βωμός, πλάτανος, στρουθός, λίθος, χρόνος, στρατός), μία ομάδα με τα ουσιαστικά, που λήγουν σε ων ISSN:

7 (Απόλλων, δράκων, Αγαμέμνων, ηγεμών), μία ομάδα με τα ουσιαστικά σε ις (Αυλίς, βούλησις), μία με τα ουσιαστικά σε εύς (Αχιλλεύς,Ζεύς), ενώ θα μείνουν εκτός ομάδων τα ουσιαστικά: Κάλχας, σημειον, μήτηρ. Ο δάσκαλος θα εξηγήσει Μετά από τις πρώτες αυτές διαπιστώσεις η διαδικασία μπορεί να συνεχιστεί, βάσει των οδηγιών του καθηγητή, ο οποίος αυτή τη φορά προτρέπει τους μαθητές: «ε) Αφού εντοπίσατε τις ζητούμενες λέξεις στο κείμενο να τις γράψετε δίπλα από τις αντίστοιχες που σας δίνονται. Τι παρατηρείτε ως προς τη μορφή τους; Είναι ίδια; Αν όχι, γιατί; Δικαιολογήστε την άποψή σας.» Στο πλαίσιο της προτεινόμενης εδώ δραστηριότητας οι μαθητές καλούνται να συμπληρώσουν την τρίτη στήλη του πίνακα των ουσιαστικών της αρχαίας ελληνικής μεταφέροντας σ αυτήν τα ουσιαστικά που έχουν ήδη υπογραμμίσει στο κείμενο και γράφοντάς τα με τη σειρά δίπλα από αυτά της δεύτερης στήλης. Πρέπει να παρατηρήσουμε εδώ πως ο τύπος της ανάγνωσης, που θα κάνει αυτή τη φορά ο μαθητής, είναι διαφορετικός από τον προηγούμενο ως προς το ό,τι αναζητεί, βέβαια, συγκεκριμένα στοιχεία του κειμένου αλλά τα στοιχεία αυτά έχουν ήδη επισημανθεί με την υπογράμμιση. Άρα, πρόκειται ουσιαστικά για ανάγνωση που ασκεί τις αντιληπτικές ικανότητες του μαθητή, και στην εν λόγω περίπτωση την καταγραφή μέσω της όρασης (10), και όχι τις νοητικές. Με τη βοήθεια του καθηγητή, εφόσον η στήλη ολοκληρωθεί, ο μαθητής θα παρατηρήσει συγκρίνοντας τα δεδομένα, βάσει των δεξιοτήτων της παρατήρησης και της σύγκρισης, ότι η μορφή των μελετώμενων λέξεων διαφοροποιείται. Για παράδειγμα, το ουσιαστικό «η Αυλίς» γίνεται «Αυλίδι», το ουσιαστικό «ο βωμός» γίνεται «του βωμου» κ.τ.λ. Είναι πιθανό ο μαθητής να δυσκολευτεί να δικαιολογήσει την παραπάνω διαφοροποίηση. Αφήνοντας, σε τέτοια περίπτωση, αναπάντητο το αντίστοιχο σκέλος της παραπάνω ερώτησης-εργασίας, ο καθηγητής προτρέπει τους μαθητές να συνεχίσουν ως εξής: «στ) Αναζητήστε από τη μετάφραση του κειμένου πώς μεταφράζονται στα νέα ελληνικά οι λέξεις της τρίτης στήλης και γράψτε τη μετάφρασή τους στην τέταρτη στήλη. Στην πέμπτη και τελευταία στήλη γράψτε τα ουσιαστικά της τέταρτης στην ονομαστική πτώση. Συγκρίνετε τη μορφή των ουσιαστικών της τέταρτης και της πέμπτης στήλης. Υπάρχουν διαφορές; Αν ναι, τι συμβαίνει και γιατί;» Ολοκληρώνοντας τη συμπλήρωση των δύο τελευταίων στηλών του πίνακα, σύμφωνα με τις οδηγίες του καθηγητή, ο μαθητής προχωρά στη μορφολογική τους σύγκριση, σύμφωνα με την αντίστοιχη παράμετρο καλλιέργειας της κριτικής σκέψης. Εύκολα διαπιστώνει συγκρίνοντας, κατά τις απαιτήσεις της κριτικής σκέψης, πως οι λέξεις διαφοροποιούνται ως προς την πτώση. Οι ονομαστικές, για παράδειγμα, «η θυσία» και «η μητέρα» έγιναν «θυσίας» και «τη μητέρα» αντίστοιχα. Αξιοποιώντας την προηγούμενη γνώση των μαθητών, η οποία αφορά στη νέα ελληνική γλώσσα, ο καθηγητής μπορεί με κατάλληλους χειρισμούς και κυρίως με ISSN:

8 επιτυχείς και σαφείς ερωτήσεις, σύμφωνα με τις υποδείξεις της κριτικής σκέψης, να εκμαιεύσει από στους μαθητές κάνοντας ένα σύντομο μονόλογο τη διάκριση των τριών κλίσεων, θα δώσει τις καταλήξεις της καθεμιας, θα τους εξηγήσει ότι η τρίτη κλίση είναι πολύ μεγάλη και περιλαμβάνει ουσιαστικά με διάφορες καταλήξεις και, βέβαια, θα κατηγοριοποιήσει τα τρία ουσιαστικά, που, ίσως, οι μαθητές άφησαν εκτός ομάδων. 10. βλ. Μ.-Ζ. Φουντοπούλου, «Μαθαίνοντας το παιδί να διαβάζει το κείμενο. Προβληματισμοί και τεχνικές», στο Γνώσεις, Αξίες και Δεξιότητες στη σύγχρονη εκπαίδευση, Πρακτικά 2 ου Πανελληνίου Συνεδρίου του ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ. με διεθνή συμμετοχή, Μαρτίου 2003, εκπαιδευτήρια «Πλάτων», Αθήνα 2003, σελ τους μαθητές, επαγωγικά, τη δικαιολόγηση της μορφολογικής διαφοροποίησης των λέξεων λόγω της θέσης και της λειτουργίας τους στο κείμενο ενθαρρύνοντάς τους να διατυπώσουν υποθετικές προτάσεις, σύμφωνα με το ζητούμενο της κριτικής σκέψης, η ισχύς των οποίων και θα διερευνηθεί στη συνέχεια.. Προκειμένου, δηλαδή, το κείμενο να είναι σαφές και η έκφραση του νοήματος δόκιμη και κατανοητή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η ονομαστική «η μητέρα» αντί της αιτιατικής, που χρησιμοποιείται. Με άλλα λόγια το λεκτικό περιβάλλον της λέξης επιβάλλει τη χρήση αιτιατικής, η οποία λειτουργεί ως αντικείμενο του ρήματος «καταβρόχθισε». Γενικεύοντας την παραπάνω ανάγκη σύνδεσης των λέξεων με το λεκτικό τους περιβάλλον (11) και μεταφέροντάς το και στη δομή της αρχαίας μορφής της ελληνικής γλώσσας, καλλιεργώντας τη δεξιότητα της εφαρμογής κανόνων και αρχών σε νέες καταστάσεις, ο μαθητής συνειδητοποιεί εύκολα το γιατί της μορφολογικής διαφορετικότητας των λέξεων της δεύτερης και τρίτης στήλης. Η λειτουργία τους μέσα στο κείμενο, η συντακτική τους θέση με άλλα λόγια, επιβάλλει διαφοροποίηση της μορφής τους. Αυτό σημαίνει περαιτέρω πως η κατανόηση του νοήματος μιας λέξης δεν πρέπει να αρκείται στην απλή γνώση της μεμονωμένης μετάφρασής της αλλά στην εκάστοτε προσπάθεια εκ μέρους του μαθητή να αναζητήσει τη θέση της και τη λειτουργία της μέσα στο κείμενο και έτσι να προσδιορίσει το ακριβές περιεχόμενό της. Με άλλα λόγια ο μαθητής βοηθιέται στο να εξηγήσει, σύμφωνα με την ορολογία της καλλιέργειας της κριτικής σκέψης, να κατανοήσει το ρόλο του συντακτικού, την αναγκαιότητα του να προηγηθεί η σύνταξη του κειμένου από τη μετάφρασή του αλλά και το συστημικό χαρακτήρα της γλώσσας, τη θέασή της, δηλαδή, ως ολότητας απαρτιζόμενης από στοιχεία απόλυτα αλληλοεξαρτώμενα με τρόπο, ώστε η παραμικρή τροποποίησή τους να επηρεάσει ολόκληρο το σύνολο (12). Η πρώτη αυτή προσέγγιση των ουσιαστικών της αρχαίας ελληνικής από τους μαθητές της Α Γυμνασίου μπορεί να ολοκληρωθεί ζητώντας από τους μαθητές: «ζ) Με βάση τη μετάφραση των λέξεων της αρχαίας ελληνικής στη νέα ελληνική γλώσσα σε πόσες κατηγορίες μπορείτε να διακρίνετε τις λέξεις της αρχαίας ελληνικής ανάλογα με το αν χρησιμοποιούνται στη νέα ελληνική γλώσσα με τη μορφή που έχουν;» ISSN:

9 Παρατηρώντας και συγκρίνοντας, σύμφωνα με τις αρχές της κριτικής σκέψης, τις δύο μορφές της γλώσσας, την αρχαία και τη νέα, ο μαθητής με τη βοήθεια του καθηγητή εύκολα θα κατατάξει, καλλιεργώντας ταυτόχρονα την κριτική του σκέψη, τις λέξεις της αρχαίας ελληνικής βάσει των ζητουμένων κριτηρίων σε τέσσερις κατηγορίες (13): α) σε λέξεις, που έχουν την ίδια μορφή και το ίδιο περιεχόμενο και στις δύο μορφές της γλώσσας, όπως οι λέξεις «θυσία» και «βωμός», β) σε λέξεις, που έχουν ίδια μορφή αλλά διαφορετικό περιεχόμενο σε κάθε μορφή της γλώσσας, όπως είναι η λέξη «δράκων», γ) σε παραλλαγμένους τύπους λέξεων, οι οποίοι δεν χρησιμοποιούνται μεν στη νέα ελληνική, είναι κατανοητοί δε, όπως οι λέξεις «μήτηρ» και «ηγεμών» και δ) σε λέξεις, οι οποίες μορφολογικά δεν υπάρχουν στη νέα ελληνική, όπως οι λέξεις «νεοττιά» και «στρουθός». 11. Αθ. Βερτσέτη, Διδακτική, τ. Β, της Αρχαίας Γραμματείας, Δ έκδοση, Αθήνα 2003, σελ. 96 και Ν. Δ. Βαρμάζη, Διδακτική των αρχαίων ελληνικών. Από την παράδοση στην ανανέωση της διδακτικής μεθόδου, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 2003, σελ B. Daunay, S. Suffys, Apprentissages et langues anciennes, CNDP, CRDP du Nord Pas-De-Calais, Lille 1997, σελ Ν.Δ. Βαρμάζη, Διδακτική των αρχαίων ελληνικών. Από την παράδοση στην ανανέωση της διδακτικής μεθόδου, ό.π., σελ. 63. Ολοκληρώνοντας, άλλοτε επαγωγικά και άλλοτε παραγωγικά, τη συμπλήρωση όλων των στηλών του πίνακα των ουσιαστικών της αρχαίας ελληνικής, μια δραστηριότητα η οποία ανταποκρίνεται στις δεξιότητες τόσο της περίληψης, βάσει των συμπερασμάτων που θα διατυπωθούν, όσο και της δημιουργικότητας, εφόσον πρόκειται για πρωτότυπη σύνθεση του μαθητή, οι μαθητές παρατηρώντας τον και μελετώντας τον μπορούν να καταλήξουν στα εξής συμπεράσματα, εκφράζοντας μια μορφή κριτικής, ως αρχική προσέγγιση στον κόσμο των ουσιαστικών: - τα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής γλώσσας έχουν τρία γένη: αρσενικό, θηλυκό και ουδέτερο, - τα παραπάνω ουσιαστικά διακρίνονται σε τρεις κλίσεις ως προς τις καταλήξεις τους, πρώτη, δεύτερη και τρίτη, - τα ουσιαστικά αυτά, ενσωματωμένα σε κείμενο, αποκτούν ιδιαίτερη λειτουργία (συντακτική θέση) και μεταφράζονται ανάλογα με το γλωσσικό περιβάλλον του κειμένου στο οποίο ανήκουν, - τα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής γλώσσας αποτελούν αρχική μορφή των ουσιαστικών της νέας ελληνικής. Πρόκειται για τις ίδιες λέξεις, οι οποίες διαχρονικά είτε παρέμειναν αναλλοίωτες μορφολογικά και εννοιολογικά είτε υπέστησαν μικρές διαφοροποιήσεις, μη ικανές να ανατρέψουν τον ενιαίο χαρακτήρα της ελληνικής γλώσσας. 3. Κριτική σκέψη και μάθηση Επιδιώκοντας μία αρχική προσέγγιση από τους μαθητές των ουσιαστικών ονόματα της αρχαίας ελληνικής τούς παρέχεται η δυνατότητα, στο πλαίσιο της παραπάνω διδακτικής προσπάθειας, να καλλιεργήσουν, στο βαθμό του δυνατού, την κριτική σκέψη τους. Σε κλίμα ISSN:

10 διαλόγου, συνεργασίας με το δάσκαλο, ανταλλαγής απόψεων και ελεύθερης έκφρασης οι μαθητές μπορούν να αξιοποιήσουν γνώσεις που κατέχουν, ανακαλώντας κεκτημένα στοιχεία της νέας ελληνικής γλώσσας, να προσεγγίσουν διαλεκτικά το προς μελέτη νέο γνωστικό αντικείμενο, συλλέγοντας τα χαρακτηριστικά του, οργανώνοντάς τα και διατυπώνοντας υποθέσεις, να ασκήσουν ικανότητες, όπως η σύγκριση, αντιπαραβάλλοντας την αρχαία με τη νέα ελληνική γλώσσα, η εξήγηση, δικαιολογώντας τις απόψεις τους, η παρατήρηση, καταγράφοντας τα χαρακτηριστικά των κειμένων, η δημιουργικότητα, συντάσσοντας έναν πρωτότυπο πίνακα, η ανάληψη διερευνητικών εργασιών, ασκούμενοι στη χρήση του λεξικού, η κριτική, τεκμηριώνοντας τις επιλογές τους και τέλος η κατηγοριοποίηση, ομαδοποιώντας με ανάλογα κάθε φορά κριτήρια τα μελετώμενα ουσιαστικά. Ωστόσο, η διδακτική πρακτική έχει ανάγκη από θεωρητική θεμελίωση, που θα τεκμηριώσει τις επιλογές της και θα διασφαλίσει τις πρακτικές της. Μόνο έτσι θα μπορούμε να είμαστε σίγουροι, στο βαθμό που είναι εφικτό, για την επίτευξη της καλλιέργειας της κριτικής σκέψης του μαθητή ως ζητούμενου. Μόνο, με άλλα λόγια, αν συνδέσουμε τις παραπάνω διδακτικές ενέργειες με τη μάθηση ως αποτέλεσμα αυτών θα μπορούμε να υποστηρίξουμε τη λειτουργικότητά τους αλλά και το διδακτό της κριτικής σκέψης. Με βάση την παραπάνω συλλογιστική η διδακτική προσπάθειά μας χρειάζεται μαθησιακή τεκμηρίωση. Αυτή η τεκμηρίωση παραπέμπει σε περισσότερες από μία θεωρίες μάθησης. Και βέβαια δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς. Και τούτο επειδή η μάθηση και η διδασκαλία οριοθετούνται, μεν, βάσει συγκεκριμένου σκοποθετικού και στοχοθετικού πλαισίου δράσης, για την υλοποίηση, δε, αυτού του πλαισίου δεν είναι δυνατόν να προκαθοριστεί το είδος και η πορεία των ενεργειών που θα εφαρμοστούν. Γι αυτό και ο μαθησιακός χαρακτήρας των διδακτικών ενεργειών, που περιγράφηκαν, έχει εκλεκτικό χαρακτήρα (14). Αυτό σημαίνει πως πρόκειται για συγκερασμό αρχών και εννοιών, που προέρχονται από περισσότερες της μιας θεωρητικές κατευθύνσεις. Πιο συγκεκριμένα: α) Είναι σαφής ο μορφολογικός χαρακτήρας (15) τού διδακτικού σχεδιασμού που προηγήθηκε. Η έννοια του «όλου» διατρέχει ακόμα και την ίδια την επιλογή τού γνωστικού αντικειμένου, εφόσον επιλέξαμε να προσεγγίσουμε τα ουσιαστικά τής αρχαίας ελληνικής ως σύνολο βοηθώντας το μαθητή, προτού μελετήσει τις επιμέρους κλίσεις και τα χαρακτηριστικά τής καθεμιας, να συνειδητοποιήσει ορισμένα κοινά γνωρίσματα. Επιπλέον η υιοθέτηση της ολιστικής θεώρησης των μελετώμενων αντικειμένων τεκμηριώνεται στην ταυτόχρονη χρήση και αξιοποίηση της πρωτότυπης και μεταφρασμένης μορφής τού κειμένου αλλά και στην προβολή τού διαχρονικού και ενιαίου χαρακτήρα τής ελληνικής γλώσσας μέσω της παράλληλης θέασης των λέξεων των κειμένων. Από την ίδια θεωρητική κατεύθυνση απορρέει η προτροπή των μαθητών να συντάξουν ομάδες, κατηγορίες ουσιαστικών βάσει των κοινών καταλήξεών τους ή των άρθρων τους. Εφαρμόζοντας σ αυτήν την περίπτωση το νόμο της ομοιότητας οι μαθητές ασκούνται στη διαδικασία της διάκρισης εκείνων των χαρακτηριστικών βάσει των οποίων ομαδοποιούνται ακόμα και ανόμοια φαινομενικά μεταξύ τους στοιχεία, όπως τα ουσιαστικά «ηγεμών» και «βούλησις». ISSN:

11 β) Οι ενέργειές μας απορρέουν επίσης από τη συστημική θεωρία (16). Η γλώσσα είναι σύστημα και ο μαθητής πρέπει να συνειδητοποιήσει το σύνθετο χαρακτήρα της. Προς την κατεύθυνση αυτή στοχεύουν δραστηριότητες, όπως αυτές που επεδίωξαν την κατανόηση των πολλαπλών μεν αλλά αλληλοεξαρτώμενων επιπέδων λειτουργίας των λέξεων μέσω της κατάδειξης της αναγκαιότητας συμφωνίας της συντακτικής τους θέσης με τη γραμματική μορφή τους προκειμένου να εξαχθεί το κατάλληλο νόημα (17). Η ελληνική γλώσσα υπό το πρίσμα αυτό προσεγγίζεται με ενιαίο τρόπο. Αξιοποιώντας την έννοια της γλωσσικής διμορφίας (18) επιδιώκεται, μέσω της προσπάθειας κατανόησης του συστημικού χαρακτήρα της αρχαίας μορφής της γλώσσας με χρήση παραδειγμάτων από τη νέα ελληνική, η συνειδητοποίηση της 14. Ch. Puren, La didactique de langue etrangere a la croisee des methodes. Essai sur l eclectisme, collection CREDIF: essays, ed. Didier, Fontenay 2001, σελ Για ό,τι αφορά στη Μορφολογική Ψυχολογία και τους σχετικούς νόμους της μάθησης βλ. ενδεικτικά: Jesus Beltran, Procesos, Estrategias y Tecnicas de Aprendizaje, ed. Sintesis Psicologia, Madrid 1998, Morirs L. Bigge, Θεωρίες μάθησης για εκπαιδευτικούς, εκδ. Πατάκη, Αθήνα 1990, Αντ. Δανασσή-Αφεντάκη, Παιδαγωγική Ψυχολογία, τ. Α, Μάθηση και Ανάπτυξη (Συνειρμική, Κοινωνικο-γνωστική θεώρηση), Αθήνα 2000, Louis Dube, Psychologie de l apprentissage, ed. Presses de l Universite du Quebec, Quebec 1996, P. Guillaume, La psychologie de la forme, ed. Flammarion, Paris 1979, Μιχ. Κασσωτάκη - Γ. Φλουρή, Μάθηση και Διδασκαλία, τ. Α : Μάθηση, Αθήνα 2001, Stephen Klein, Learning. Principles and Applications, Mc Graw-Hill, U.S.A. 1997, Εμμ. Κολιάδη, Θεωρίες μάθησης και εκπαιδευτική πράξη, τ. Γ, Γνωστικές Θεωρίες, Αθήνα 1997, Philippe Meirieu, Apprendre oui, mais comment, ed. ESF, Paris 1987, Κων/νου Μπασέτα, Ψυχολογία της Μάθησης, 2 η εκδ. Ατραπός, Αθήνα 2002 κ.ά. 16. Για την έννοια του συστήματος στο χώρο της διδασκαλίας βλ. Μ. Φουντοπούλου, «Κυβερνητική θεωρία και μάθηση» στο: Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 34/2002, εκδ. Ατραπός, σελ Γ. Μπαμπινιώτη, Η γλώσσα ως αξία. Το παράδειγμα της Ελληνικής, Γλωσσολογική βιβλιοθήκη, αρ. 1, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1994, σελ Για την έννοια της γλωσσικής διμορφίας βλ. σχετικά Ν. Μήτση, Στοιχειώδεις αρχές και μέθοδοι της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας. Εισαγωγή στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης (ή ξένης) γλώσσας, Γλωσσολογική βιβλιοθήκη, αρ. 7, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 2004, σελ. 32,35. διαχρονικότητάς της και του ενιαίου χαρακτήρα της. γ) Ο χαρακτήρας των διδακτικών ενεργειών, που περιγράψαμε, απορρέει επίσης από την ανακαλυπτική μάθηση του Bruner (19). Οι μαθητές ανέλαβαν δράση, έπραξαν, διερωτήθηκαν, διατύπωσαν υποθέσεις, τις ISSN:

12 επιβεβαίωσαν και κατέληξαν σε συμπεράσματα με προσωπική συμμετοχή και ανάληψη πρωτοβουλιών. Η εφαρμογή των αρχών του τρόπου αυτού μάθησης επισημαίνεται κάθε φορά που οι μαθητές καλούνται να προσδιορίσουν και να επισημάνουν τα χαρακτηριστικά των μελετώμενων στηλών του πίνακα ακόμα και αν δεν γνωρίζουν όλα τα στοιχεία τους, δηλαδή καλούνται να διατυπώσουν υποθέσεις, και ακόμα στη δημιουργία ομάδων ομοειδών αντικειμένων, όπως οι κλίσεις των ουσιαστικών αλλά και στην περαιτέρω διαπίστωση της ισχύος ή όχι των αρχικών υποθέσεων μέσω, για παράδειγμα, της σύγκρισης της μορφής των λέξεων στην αρχαία και τη νέα ελληνική. δ) Ο κονστρουκτιβισμός επίσης ως μέθοδος δόμησης της γνώσης, η οποία απορρέει από τις γνωστικές κυρίως θεωρίες είναι ένα ακόμα χαρακτηριστικό της προηγούμενης προσπάθειάς μας. Η γνώση οικοδομείται, σταδιακά, εξελικτικά καθώς ο μαθητής έρχεται σε επαφή με το γνωστικό αντικείμενο, αλληλεπιδρά μ αυτό και προχωρά επαγωγικά την προσπάθεια κατάκτησης του νέου, από τα μέρη στο όλον ή αλλιώς από τα γνωστά στα άγνωστα. Με τον τρόπο αυτό το νέο στοιχείο επιδρά αλλά και δέχεται επιδράσεις από τα στοιχεία που ήδη βρίσκονται στο γνωστικό πεδίο του υποκειμένου και, έτσι, αφομοιώνεται εύκολα, συγκρατείται, σταθεροποιείται και ανακαλείται σε κάθε παρόμοια επικοινωνιακή περίσταση. Κάθε φορά, επομένως, που οι μαθητές καλούνται, στο διδακτικό σχεδιασμό που προηγήθηκε, να συσχετίσουν τα νέα με τα ήδη γνωστά και κατακτημένα, την αρχαία με τη νέα μορφή της ελληνικής γλώσσας αλλά και να εντάξουν τα νέα στοιχεία στην υπάρχουσα ήδη γνωστική υποδομή τους, δηλαδή τις γνώσεις τους για τα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής στις προϋπάρχουσες γραμματικές γνώσεις, ουσιαστικά υιοθετούν αρχές της γνωστικής ψυχολογίας (20). ε) Τέλος, αξίζει να σημειώσουμε πως στο πλαίσιο της παραπάνω διδακτικής απόπειρας αξιοποιούνται και υιοθετούνται βασικές αρχές της μάθησης, όπως είναι η προηγούμενη εμπειρία του μαθητή, στο βαθμό που ανατρέχουμε στη νέα ελληνική, η ενίσχυσή του, εφόσον κάθε φορά τα δεδομένα της μαθησιακής και διδακτικής διαδικασίας οργανώνονται έτσι, ώστε να φαίνονται γνωστά και να δημιουργούν την αίσθηση της σιγουριάς, οι αρχές της διάκρισης και της γενίκευσης, στο βαθμό που ο μαθητής τις αξιοποιεί για να διαμορφώσει κατηγορίες κα να ομαδοποιήσει κοινά στοιχεία, αποκλείοντας τα ανόμοια καθώς και η έννοια της μεταβίβασης της μάθησης όχι μόνο στην ολιστική θεώρηση της ελληνικής γλώσσας αλλά και στο στάδιο άσκησης των μαθητών σε τεχνικές, όπως η χρήση λεξικού και η διαμόρφωση-σύνταξη πίνακα δεδομένων (21), οι οποίες είναι δυνατόν να αξιοποιηθούν και σε άλλες γνωστικές περιοχές και νοητικές δραστηριότητες. 19. Για την αξιοποίηση του μοντέλου αυτού στη διδακτική πράξη, βλ. Αθ. Βερτσέτη, Διδακτική, τ. Α, Γενική Διδακτική, Ε έκδοση, Αθήνα 2003, σελ Για την αξιοποίηση των αρχών της Γνωστικής Ψυχολογίας στη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος, βλ. Ν. Μήτση, Διδακτική του γλωσσικού μαθήματος. Από τη γλωσσική θεωρία στη διδακτική πράξη, ISSN:

13 Γλωσσολογική βιβλιοθήκη, αρ. 5, εκδ. Gutenberg, Αθήνα 1998, σελ Για τις έννοιες αυτές και τη διδακτική αξιοποίησή τους στα γλωσσικά μαθήματα, βλ. Μ. Φουντοπούλου, Μάθηση και Διδασκαλία. Βασικές αρχές της μάθησης και η διδακτική αξιοποίησή τους στα γλωσσικά μαθήματα, τ. Α, Συνειρμική Ψυχολογία, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα Κυρίες και Κύριοι, Η μαθησιακή και διδακτική διαδικασία δεν μπορεί να λειτουργήσει ως συνταγή μαγειρικής. Στην κατασκευή του κέικ ο αριθμός των αυγών, που πρέπει να προστεθεί στα υλικά είναι συγκεκριμένος, προκειμένου να υπάρχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Οποιαδήποτε αλλαγή των υλικών ή της δοσολογίας τους μπορεί να έχει αρνητικό αποτέλεσμα. Στη διδακτική πράξη, όμως, το πλαίσιο λειτουργίας είναι διαφορετικό. Δεν υπάρχουν συνταγές υπό την έννοια του προκαθορισμένου αριθμού των διδακτικών ενεργειών και της προκαθορισμένης χρονικής ακολουθίας τους. Η τάξη ως «ζωντανός» οργανισμός, ως σύστημα πολυπαραγοντικό και πολυσύνθετο μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατρέψει σχεδιασμούς, να αναθεωρήσει στόχους και να επιβάλλει την υιοθέτηση νέων τεχνικών και μεθόδων. Τα «υλικά» της μάθησης και της διδασκαλίας υπάρχουν στη διάθεση του καθηγητή αλλά το χρονικό σημείο αξιοποίησής τους, ο συνδυασμός τους και η χρήση τους εξαρτώνται από το ίδιο πλαίσιο εφαρμογής τους: τη σχολική τάξη. Βάσει της παραπάνω συλλογιστικής δεν υποστηρίζουμε την υπέρβαση όλων των προβλημάτων υιοθετώντας τη διδακτική πρότασή μας ούτε διασφαλίζουμε την απόλυτη αποτελεσματικότητα ως προς την καλλιέργεια της κριτικής σκέψης του μαθητή. Ωστόσο, επιδιώκουμε την παρουσίαση μιας πρότασης, που μπορεί να παραμείνει πρόταση αλλά μπορεί και να αποτελέσει αφετηρία υιοθέτησης πρωτότυπων τρόπων προσέγγισης των αρχαίων ελληνικών κειμένων και μέσο επίτευξης του στοχοθετικού πλαισίου μάθησης και διδασκαλίας. Σας ευχαριστώ! ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αρχαία Ελληνική Γλώσσα, Α Γυμνασίου, ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα Βαρμάζης Ν.Δ., Διδακτική των αρχαίων ελληνικών. Από την παράδοση στην ανανέωση της διδακτικής μεθόδου, εκδ. Πατάκη, Αθήνα Βερτσέτης Αθ., Διδακτική, τ. Α, Γενική Διδακτική, Ε έκδοση, Αθήνα 2003., Διδακτική, τ. Β, της Αρχαίας Γραμματείας, Δ έκδοση, Αθήνα Δανασσής-Αφεντάκης Αντ., Εισαγωγή στην Παιδαγωγική, τ. Γ, Σύγχρονες Τάσεις της Αγωγής, β έκδοση, Αθήνα ISSN:

14 Daunay B., Suffys S., Apprentissages et langues anciennes, CNDP, CRDP du Nord Pas-De-Calais, Lille Lesky A., Ιστορία της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας, μτφρσ. Αγ. Τσομπανάκη, εκδ. Αφων Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη Ματσαγγούρας Η., Θεωρία και Πράξη της διδασκαλίας, τ. Β, Στρατηγικές Διδασκαλίας. Η κριτική σκέψη στη διδακτική πράξη, ε έκδοση, εκδ. Gutenberg, Αθήνα Μήτσης Ν., Διδακτική του γλωσσικού μαθήματος. Από τη γλωσσική θεωρία στη διδακτική πράξη, Γλωσσολογική βιβλιοθήκη, αρ. 5, εκδ. Gutenberg, Αθήνα , Στοιχειώδεις αρχές και μέθοδοι της εφαρμοσμένης γλωσσολογίας. Εισαγωγή στη διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης (ή ξένης) γλώσσας, Γλωσσολογική βιβλιοθήκη, αρ. 7, εκδ. Gutenberg, Αθήνα Μπαμπινιώτης Γ., Η γλώσσα ως αξία. Το παράδειγμα της Ελληνικής, Γλωσσολογική βιβλιοθήκη, αρ. 1, εκδ. Gutenberg, Αθήνα Nussbaum L., Didactica de las lenguas extranjeras en la Educacion Secundaria Obligatoria, ed. SINTESIS EDUCACION, Madrid Puren Ch., La didactique de langue etrangere a la croisee des methodes. Essai sur l eclectisme, collection CREDIF: essays, ed. Didier, Fontenay Τριλιανός Θ., Η κριτική σκέψη και η διδασκαλία της, Αθήνα ΥΠ.Ε.Π.Θ., Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Φ.Ε.Κ., τ. Β, αρ. 303/ , Παράρτημα, τόμος Α, Μάιος Φουντοπούλου Μ., Μάθηση και Διδασκαλία. Βασικές αρχές της μάθησης και η διδακτική αξιοποίησή τους στα γλωσσικά μαθήματα, τ. Α, Συνειρμική Ψυχολογία, εκδ. Καστανιώτη, Αθήνα , «Κυβερνητική θεωρία και μάθηση» στο: Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 34/2002, εκδ. Ατραπός, σελ , «Μαθαίνοντας το παιδί να διαβάζει το κείμενο. Προβληματισμοί και τεχνικές», στο Γνώσεις, Αξίες και Δεξιότητες στη σύγχρονη εκπαίδευση, Πρακτικά 2 ου Πανελληνίου Συνεδρίου του ISSN:

15 2003, 567. ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ. με διεθνή συμμετοχή, Μαρτίου εκπαιδευτήρια «Πλάτων», Αθήνα 2003, σελ ΠΙΝΑΚΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Α ΣΤΗΛΗ Β ΣΤΗΛΗ Γ ΣΤΗΛΗ Δ ΣΤΗΛΗ Ε ΣΤΗΛΗ Oυσιαστικά άρθρα κειμενική μορφή(α.ε.) κειμενική μορφή (ν.ε.) ονομαστική ν.ε. του κειμένου των ουσιαστικών στράτευμα το στράτευμα στρατός ο στρατός Αυλίς η Αυλίδι Αυλίδα η Αυλίδα θυσία η θυσίας θυσίας η θυσία Απόλλων ο Απόλλωνι Απόλλωνα ο Απόλλωνας δράκων ο δράκων φίδι το φίδι βωμός ο βωμου βωμό ο βωμός πλάτανος η πλάτανον πλάτανο ο πλάτανος νεοττιά η νεοττιας φωλιά η φωλιά στρουθός ο στρουθούς πουλάκια το πουλάκι μήτηρ η μητρί μητέρα η μητέρα λίθος ο λίθος πέτρωσε (έγινε πέτρα) η πέτρα Κάλχας ο Κάλχας Κάλχας ο Κάλχας Ζεύς ο Διός Δία ο Δίας βούλησις η βούλησιν θέληση η θέληση σημειον το σημειον σημάδι το σημάδι χρόνος ο χρόνω χρόνο ο χρόνος Τροία η Τροίαν Τροία η Τροία Αγαμέμνων ο Αγαμέμνων Αγαμέμνων ο Αγαμέμνων ηγεμών ο ηγεμών διοικητής ο διοικητής στρατός ο στρατου στρατού ο στρατός Αχιλλεύς ο Αχιλλεύς Αχιλλέας ο Αχιλλέας Συμπεράσματα: α) Τα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής έχουν τρία γένη (αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο), ISSN:

16 β) Τα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής διακρίνονται σε τρεις κλίσεις, γ) Τα ουσιαστικά αυτά, ενσωματωμένα σε κείμενο, αποκτούν ιδιαίτερη λειτουργία (συντακτική θέση) και μεταφράζονται ανάλογα με το γλωσσικό περιβάλλον του κειμένου στο οποίο ανήκουν, δ) Τα ουσιαστικά της αρχαίας ελληνικής γλώσσας αποτελούν αρχική μορφή των ουσιαστικών της νέας ελληνικής. Πρόκειται για τις ίδιες λέξεις, οι οποίες διαχρονικά είτε παρέμειναν αναλλοίωτες μορφολογικά και εννοιολογικά είτε υπέστησαν μικρές διαφοροποιήσεις, μη ικανές να ανατρέψουν τον ενιαίο χαρακτήρα της ελληνικής γλώσσας. ISSN:

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

"Ερευνώ και Ανακαλύπτω" την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό

Ερευνώ και Ανακαλύπτω την ΗλεκτροΜαγνητική Επαγωγή στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Από τον Ηλεκτρισμό στο Μαγνητισμό, από το Μαγνητισμό στον Ηλεκτρισμό ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΡΑΚΤΙΚΑ 5 ου ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ, ΤΕΥΧΟΣ Α ΣΥΜΠΟΣΙΟ / ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: Πρωτοβάθμια Εκπ-Παίδευση στις-με τις Φυσικές επιστήμες - H Βέλτιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές

Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Σχεδιάζοντας τη διδασκαλία των Μαθηματικών: Βασικές αρχές Φοιτητής: Σκαρπέντζος Γεώργιος Καθηγήτρια: Κολέζα Ευγενία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Βασικές θεωρίες σχεδιασμού της διδασκαλίας Δραστηριότητες και κατανόηση εννοιών

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΤΠΕ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ 1) Τίτλος διδακτικού σεναρίου: «Παιχνίδι με τα γράμματα και τα ζώα» 2) Θέμα : Διαθεματική δραστηριότητα για επανάληψη και τον διαχωρισμό των γραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ

ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ - ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Μαθηματικά (Άλγεβρα - Γεωμετρία) Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α, Β ΤΑΞΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Α ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ και Α ΤΑΞΗ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ ΚΕΝΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2010 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΜΑΣ: Στο Γυμνάσιο γίνεται η πρώτη και καθοριστικής σημασίας επαφή των μαθητών με τα Αρχαία Ελληνικά Στο Γυμνάσιο πρέπει να καταφέρουμε να

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η τάξη µου» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ «ΚΑΛΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι

2. Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Αναλυτικά Προγράμματα ή Προγράμματα Σπουδών ¾ Σκοποί της μάθησης και διδακτικοί στόχοι ¾ Τι είναι σχέδιο μαθήματος, Τι περιλαμβάνει ένα σχέδιο μαθήματος ¾ Μορφές σχεδίων μαθήματος ¾ Διδακτικές τεχνικές,

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού

Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά του επαγγελματία εκπαιδευτικού Σαλτερής Νίκος Δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Ε. 70) Νομαρχίας Πειραιά Αξιολόγηση του διδακτικού έργου και του μαθητή: πρακτική προσέγγιση από την μεριά

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ανθρωπογενές περιβάλλον» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ Δρ Κορρές Κωνσταντίνος Θεωρίες μάθησης Ευνοϊκές συνθήκες για τη μάθηση Μέθοδοι διδασκαλίας Διδακτικές προσεγγίσεις (Ι) Συμπεριφορικές Θεωρίες μάθησης Για τους εκπροσώπους της Σχολής

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΝ ΙΑΛΟΓΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΕΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Ι. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Η

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc)

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc) 1 Αξιολόγηση Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών/τριών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει κατακτήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Εισαγωγή Το παρόν υλικό περιέχει διευκρινιστικά σχόλια για τη σειρά διαφανειών με τίτλο: «Διδασκαλία και αξιολόγηση στη Μελέτη του Περιβάλλοντος» που έχει συγγραφεί και διαμορφωθεί από την Αλεξάνδρα Χ.

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Παναγάκος Ιωάννης Σχολικός Σύμβουλος Δημοτικής Εκπαίδευσης Βασικοί Στόχοι ενός Προγράμματος Σπουδών Ένα πρόγραμμα σπουδών επιδιώκει να επιτύχει δύο

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820».

Θέμα της διδακτικής πρότασης: «Η ανάπτυξη δυναμικών ομάδων και ο ρόλος τους στον ελλαδικό χώρο από το το 1453 έως το 1820». M ί α δ ι δ α κ τ ι κ ή π ρ ό τ α σ η μ ε α ν α ζ ή τ η σ η κ α ι α ξ ι ο π ο ί η σ η ι σ τ ο ρ ι κ ο ύ υ λ ι κ ο ύ α π ό τ ο λ ο γ ι σ μ ι κ ό 2 1 Ε Ν Π Λ Ω Σύντομη περιγραφή: Οι μαθητές/τριες αντλούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014»

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΚΕ 2013 2014» Γ Ε Ν Ι Κ Α Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ι Α Πρόγραμμα Διαγωνισμός : Καλλιέργεια Ερευνητικής και Καινοτομικής Κουλτούρας : Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να:

Γνωστικοί στόχοι: Μετά το τέλος της πρακτικής, οι μαθητές πρέπει να μπορούν να: ΣΧΟΛΕΙΟ Με αφόρμηση τα ενημερωτικά σποτ του ιστότοπου http://www.saferinternet.gr οι μαθητές εντοπίζουν αρχικά τα κυριότερα προβλήματα που σχετίζονται με τη μη ορθή χρήση του Διαδικτύου. Στη συνέχεια αφού

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου

Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Αναλυτικά Προγράμματα και Δείκτες Επάρκειας στη Γλώσσα Μαίρη Κουτσελίνη-Πανεπιστήμιο Κύπρου Προβλήματα ΘΕΜΑΤΑ Δείκτες επάρκειας (στόχοι, δείκτες επίπεδα) Διδασκαλία Αρνητικά αποτελέσματα επίδοσης Συγκριτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα

Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Η Δυναμική του Αποτελεσματικού Εκπαιδευτικού στη Σύγχρονη Πραγματικότητα Δρ Έλενα Χριστοφίδου Συντονίστρια Προγραμμάτων Επιμόρφωσης Στελεχών της Εκπαίδευσης Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Απρίλιος 2014

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ.

ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΔΙΔΑΣΚΑΛΙΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΗΣ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ, ΒΑΣΕΙ ΠΡΟΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΩΝ ΣΕΝΑΡΙΩΝ. ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Φαρίδου, Θεολόγος Δημήτριος Χατζημιχαήλ, Φιλόλογος.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα