Προσοµοίωση Συστήµατος Επικοινωνίας Software Radio

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προσοµοίωση Συστήµατος Επικοινωνίας Software Radio"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Προσοµοίωση Συστήµατος Επικοινωνίας Software Radio Μιχαήλ Ν. Καλοχριστιανάκης Μεταπτυχιακή Εργασία Ηράκλειο Κρήτης, Νοέµβριος 2002 ii

2 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΘΕΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Προσοµοίωση Συστήµατος Επικοινωνίας Software Radio Εργασία που υποβλήθηκε από τον Μιχαήλ Ν. Καλοχριστιανάκη ως µερική εκπλήρωση των απαιτήσεων για την απόκτηση ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ Συγγραφέας: Μιχαήλ Ν. Καλοχριστιανάκης Τµήµα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Η/Υ Πολυτεχνική Σχολή Πανεπιστηµίου Πατρών Εξεταστική Επιτροπή: Απόστολος Τραγανίτης, Αναπληρωτής Καθηγητής Επόπτης Βασίλειος Σύρης, Αναπληρωτής Καθηγητής Μέλος Παναγιώτης Τσακαλίδης, Αναπληρωτής Καθηγητής Μέλος εκτή: Πάνος Κωνσταντόπουλος Πρόεδρος Επιτροπής Μεταπτυχιακών Σπουδών Νοέµβριος 2002 iii

3 Προσοµοίωση Συστήµατος Επικοινωνίας Software Radio Μιχαήλ Ν. Καλοχριστιανάκης Μεταπτυχιακή Εργασία Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών Πανεπιστήµιο Κρήτης Περίληψη Η εξέλιξη των συστηµάτων ασύρµατης επικοινωνίας όπως αυτή διαµορφώνεται από το καθεστώς ανταγωνισµού µεταξύ των παροχέων, την καταναλωτική ζήτηση για υπηρεσίες και υλικό, και την πρόοδο της τεχνολογίας στον τοµέα της σχεδίασης επεξεργαστών ειδικού σκοπού δείχνει να οδηγεί στην δηµιουργία συστηµάτων µε οικονοµοτεχνικά χαρακτηριστικά που να επιτρέπουν αδιάλειπτη παγκόσµια ραδιοκάλυψη, αποτελώντας παράλληλα αποδοτική επένδυση σε µεγάλη χρονική κλίµακα. Η τεχνολογία Software Radio αποτελεί µια ανερχόµενη τεχνολογία τέταρτης γενιάς που κατά πάσα πιθανότητα θα είναι ικανή να παράσχει τα παραπάνω στα επόµενα έτη, µέσω της υλοποίησης όσο το δυνατόν περισσότερων λειτουργιών οποιουδήποτε συστήµατος ασύρµατης ραδιοεπικοινωνίας σε λογισµικό το οποίο θα τρέχει πάνω από υλικό ικανό να αντεπεξέλθει στις υπολογιστικές απαιτήσεις της εργασίας αυτής. Αντικείµενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η µελέτη της τεχνολογίας Software Radio και η δηµιουργία βιβλιοθήκης για την προσοµοίωση µεγάλου µέρους του τηλεπικοινωνιακού περιβάλλοντος στο οποίο η τεχνολογία θα ενταχθεί και το οποίο θα κληθεί να υλοποιεί σε λογισµικό. Ειδικότερα, αναπτύχθηκε βιβλιοθήκη µοντέλων για το εργαλείο Simulink του Matlab (v12.1) ικανά να προσοµοιώνουν τις λειτουργίες που παράγουν το σήµα πλήρους ρυθµού του πρότυπου κυψελοειδούς συστήµατος GSM και το σήµα του πρότυπου b για ασύρµατα τοπικά δίκτυα. Τα µοντέλα προσοµοίωσης για το πρότυπο GSM περιλαµβάνουν κωδικοποίηση φωνής, καναλιού, διαφύλλωση και διαµόρφωση και αντίστοιχη λήψη. Τα µοντέλα προσοµοιώσεις πρότυπου b περιλαµβάνουν υλοποίηση πακέτου µεγάλου µήκους για το πρότυπο σε ρυθµούς 1, 2, 5.5, και 11Mbps. Η βιβλιοθήκη συµπληρώνεται από µοντέλα που προσοµοιώνουν το πρότυπο Buetooth και το πρότυπο συστήµατος εξάπλωσης φάσµατος CDMA. Ο συνδυασµός των παραπάνω µοντέλων µπορεί να προσοµοιώσει σήµα στενής η και ευρείας ζώνης για την προσοµοίωση λήψης µε τεχνολογία δεκτή αρχιτεκτονικής Software Radio. Επόπτης Απόστολος Τραγανίτης Αναπληρωτής Καθηγητής Τµήµα Επιστήµης Υπολογιστών Πανεπιστήµιο Κρήτης iv

4 Development of Simulation Tool for Software Radio Technology Communication System Michael N. Kalochristianakis Master of Science Thesis Department of Computer Science University of Crete Greece Abstract Evolution in wireless communication systems as fashioned by the status quo in antagonism among network providers, consuming demand for services and corresponding hardware and technology progress in the field of special purpose processor design indicate a growing need for future communication systems presenting a combination of economical and technical characteristics that enable seamless global roaming and secure investment in the long term. Software Radio technology comprises an emerging fourth generation architecture expected to meet the above via the realization of as much wireless radio-communication functionality possible for any communication standard in software running over hardware capable of coping with the corresponding computational requirements. The study of Software Radio technology and the development of a simulation library for most of the telecommunication environment within which Software Radio systems are expected to be issued constitute the object of the present work. The library has been developed for the Simulink tool for Matlab (v12.1), consisting of models that simulate the functional stages producing the full rate signal for the cellular standard GSM and the b standard signal for wireless local networks. Models simulating voice coding, channel coding, interleaving, modulation and the corresponding receiver blocks are provided for the GSM standard, while models realizing physical layer transmission for long packet format, supporting rates 1, 2, 5.5 and 11Mbps are provided for the b standard. The library also includes models simulating voice transmission for Bluetooth and CDMA standards. The combinational use of the above models can produce the narrowband or broadband signal for purposes Software Radio reception simulation. Supervisor Apostolos Traganitis Associate Professor Department of Computer Science University of Crete Greece v

5 Ευχαριστίες Θα ήθελα να απευθύνω ευχαριστίες στον επόπτη στην παρούσα εργασία κύριο Απόστολο Τραγανίτη, χωρίς την συµβολή και την καθοδήγηση του οποίου η παρούσα εργασία δεν θα µπορούσε να ολοκληρωθεί. Εξίσου σηµαντική υπήρξε η υποστήριξη και η ανταλλαγή απόψεων µε την Βέτα Καλύβα και για τον λόγο αυτόν την ευχαριστώ. vi

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη Abstract Ευχαριστίες Περιεχόµενα Κατάλογος Σχηµάτων Κατάλογος Πινάκων iv v vi vii x xii 1. Εισαγωγή 1.1 Οι ασύρµατες επικοινωνίες στο παρελθόν Οι ασύρµατες επικοινωνίες σήµερα Το άµεσο µέλλον Το απώτερο µέλλον Πολυπλοκότητα και λογισµικό Η τεχνολογία Software Radio ως τεχνολογία τέταρτης γενιάς Τα διαφαινόµενα πλεονεκτήµατα Τα θέµατα που προκύπτουν Η συνεισφορά της εργασίας Η δοµή της εργασίας vii

7 . 2. Η τεχνολογία Software Radio 2.1 H τεχνολογία Software Radio Εισαγωγή Η ιδέα της τεχνολογίας Software Radio Τα χαρακτηριστικά του σήµατος Παρεµβολή Η αρχιτεκτονική του δέκτη Λειτουργίες και κρισιµότητα Οι κρίσιµες λειτουργίες Μετατροπή ψηφιακού σήµατος Εύρος ζώνης Flash µετατροπείς ψηφιακού σήµατος Σίγµα- έλτα µετατροπείς ψηφιακού σήµατος Flash ή Σ Μ Ψηφιακή επεξεργασία σήµατος Ψηφιακή µεταφορά σήµατος σε χαµηλή συχνότητα Προσαρµογή του χρόνου δειγµατοληψίας Επιλογή καναλιού και αποεξάπλωση Θέµατα που σχετίζονται µε την υλοποίηση Σύνοψη Προσοµοίωση συστήµατος ζεύξης GSM 3.1 Κωδικοποίηση φωνής Το µοντέλο παραγωγής της φωνής Κωδικοποίηση φωνής analysis by synthesis RPE-LTP κωδικοποίηση φωνής Κωδικοποίηση καναλιού και διαφύλλωση ιαµόρφωση Λήψη viii

8 ... 4 Προσοµοίωση ζεύξης b 4.1 Τεχνολογίες και πρότυπα ασύρµατων τοπικών δικτύων Το πρότυπο b ιαµόρφωση CCK Η υλοποίηση Προσοµοίωση συστήµατος ζεύξης Bluetooth και IS-95b 5.1 Μοντέλο προσοµοίωσης ζεύξης του προτύπου Βluetooth Το πρότυπο Bluetooth Το µοντέλο προσοµοίωσης Μοντέλο προσοµοίωσης ζεύξης του προτύπου IS-95b Συστήµατα εξάπλωσης φάσµατος Τεχνικές εξάπλωσης φάσµατος Το πρόβληµα near-far Το CDMA reference blockset του Simulink Ισοδύναµο βασικής ζώνης σηµάτων και συστηµάτων Το πρόβληµα των υψηλών χρόνων δειγµατοληψίας Μιγαδική περιβάλλουσα ζωνοπερατού σήµατος Μοντέλο καναλιού Παράρτηµα Ι CRC και κωδικοποίηση καναλιού στο GSM ΙΙ Συνελικτικού κώδικες στο GSM ΙΙΙ υαδικές συµπληρωµατικές σειρές IV Αποκωδικοποίηση Viterbi Βιβλιογραφία ix

9 Κατάλογος Σχηµάτων 1.1 Εξέλιξη των γενεών επίγειων ασύρµατων συστηµάτων επικοινωνίας Η βιβλιοθήκη που αναπτύχθηκε για το εργαλείο Simulink Πρότυπα και υπηρεσίες στο πεδίο της συχνότητας Χαρακτηριστικά σήµατος και σήµα παρεµβολής στο GSM Αρχιτεκτονικές δεκτών software radio To πρόβληµα της υπέρθεσης συχνοτήτων στον υπερετερόδυνο δεκτή Παραµορφώσεις του λαµβανόµενου σήµατος για αναλογική µετατροπή του σε σήµα βασικής ζώνης Γενικευµένη µορφή δέκτη Ψηφιοποίηση πλήρους και µερικής ζώνης Σίγµα- έλτα διαµορφωτές Ψηφιοποίηση ευρείας ζώνης και µορφοποίηση θορύβου Μετατροπή σήµατος σε ψηφιακό και µεταφορά στη βασική ζώνη Προσαρµογή του εύρους ζώνης και επιλογή καναλιού/αποεξάπλωση Γενικευµένο στάδιο επιλογής καναλιού και αποεξάπλωσης Υλοποίηση που φίλτρου επιλογής καναλιού και αποεξάπλωσης Υλοποίηση της µείξης του σήµατος µε την έξοδο του γενικευµένου φίλτρου επιλογής καναλιού και αποεξάπλωση ιάγραµµα φάσµατος φωνής σε άξονες συχνότητας και χρόνου που παρουσιάζει ηµιστατικό χαρακτήρα της φωνής σε µικρή κλίµακα Μοντέλο παραγωγής φωνής οµικό διάγραµµα του κωδικοποιητή φωνής για το σύστηµα GSM Μοντέλο προσοµοίωσης κωδικοποιητη φωνής Μοντέλο προσοµοίωσης διαµορφωτή για το GSM Φάσµα παλµού διαµορφώσεων GMSK και MSK H δοµή του καναλιού GSM x

10 3.8 Το µοντέλο δέκτη full rate καναλιού Τρόποι λειτουργίας του πρότυπου Είδη πακέτων που υποστηρίζονται από το πρότυπο Τα κανάλια που προβλέπει το πρότυπο b για µετάδοση σήµατος εξάπλωσης άµεσης ακολουθίας ιεπαφή χρηστή του µοντέλου προσοµοίωσης ζεύξης για το b Μοντέλο προσοµοίωσης ποµπού ρυθµού 11 Mbps για το b Πλαίσιο b και µεταδιδόµενο σήµα Σύγχρονη, µε σύνδεση επικοινωνία Οι τρεις µορφές λειτουργίας του πρότυπου Bluetooth Μοντέλο ποµπού Bluetooth Μοντέλο προσοµοίωσης Bluetooth µε χρήση του εργαλείου Simulink Το βασικό πακέτο του πρότυπου Bluetooth Μέθοδοι πολλαπλής πρόσβασης Φάσµατα σήµατος εξάπλωσης συχνότητας Εξάπλωση φάσµατος σήµατος µε την τεχνική της άµεσης ακολουθίας Παράσταση φορέα συχνότητας 2 GHz για µια περίοδο ιαδικασία παραγωγής ισοδύναµου βασικής ζώνης σήµατος Ισοδύναµο βασικής ζώνης για ζωνοπερατά σήµατα Το φαινόµενο εξασθένισης µικρής και µεγάλης κλίµακας xi

11 Κατάλογος Πινάκων 2.1 Παράµετροι του γενικευµένου δεκτή Παράµετροι λειτουργίας των πρότυπων GSM, DECT, και GPS υναµικό εύρος των σηµάτων κινητής επικοινωνίας των πρότυπων GSM, DECT και GPS για την ψηφιοποίηση ευρέως φάσµατος Χαρακτηριστικά των µετατροπέων αναλογικού σήµατος σε ψηφιακό Η προτυποποίηση της οικογένειας πρότυπων Ρυθµοί που αποδίδονται από το πρότυπο Αντιστοίχιση δεδοµένων σε φάσεις xii

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγή Βρισκόµαστε στο µέσον µιας επανάστασης στον τοµέα του σχεδιασµού και της κατασκευής συστηµάτων ραδιοεπικοινωνίας απαρχή της οποίας αποτέλεσε η καινοτοµία του σχεδιασµού ψηφιακών συστηµάτων για πρώτη φορά στα µέσα της δεκαετίας του Από το σηµείο εκείνο, το ψηφιακό κοµµάτι του εξοπλισµού που κατασκευάζονταν για να καλύψει την ανθρώπινη ανάγκη της επικοινωνίας από µακριά άρχισε να µεγαλώνει εις βάρος του αναλογικού, ακολουθώντας τις εκθετικά αυξανόµενες δυνατότητες των ψηφιακών συστηµάτων. Μέχρι τα τέλη της επόµενης δεκαετίας, σχεδόν όλα τα δοµικά στοιχεία των συστηµάτων, από τα σήµατα ελέγχου µέχρι και τις κωδικοποιήσεις καναλιού και πηγής υλοποιούνταν πλέον µε ψηφιακό τρόπο αξιοποιώντας τις αυξανόµενες δυνατότητες που προσέφερε η καινούρια τεχνολογία. 1.1 Οι ασύρµατες επικοινωνίες στο παρελθόν Η πρώτη γενιά (αναλογικών) συστηµάτων κινητής τηλεπικοινωνίας περιλάµβανε συστήµατα όπως το AMPS στην βόρεια Αµερική, το TACS στην Βρετανία και το NMT στην Σκανδιναβία, συστήµατα τα οποία µπορούσαν να προσφέρουν υπηρεσία µετάδοσης φωνής. Τα συστήµατα αυτά άρχισαν να εγκαταλείπονται πολύ γρήγορα και να αντικαθίστανται από ψηφιακά των οποίων η ευκολία κατασκευής, το µειωµένο κόστος και κυρίως τα πλεονεκτήµατα των νέων τεχνολογιών που µπορούσαν να υλοποιούν άνοιξαν την αγορά τηλεπικοινωνιών στο ευρύ κοινό και µέσα σε λίγα χρόνια την έφεραν να κατηγοριοποιείται σε γενιές συστηµάτων ικανές να προσφέρουν υποστήριξη πληθώρας υπηρεσιών πέραν της βασικής τηλεφωνικής. Τα καινούρια συστήµατα µπορούσαν να προσφέρουν εκτός από φωνή, υπηρεσίες µετάδοσης δεδοµένων, fax και σύντοµων µηνυµάτων κειµένου, αυξηµένη ασφάλεια, αξιοπιστία (µετάδοση καναλιού, διαδικασία handoff, κ.α.) και αυξηµένα επίπεδα ποιότητας στην επικοινωνία. Γρήγορα αναπτύχθηκε ένας αριθµός συστηµάτων µε βάση τις καινούριες τεχνολογίες, όπως η ψηφιακή εξέλιξη του αναλογικού AMPS που είναι το σύστηµα 2 ης γενιάς ΤDMA (Time Division Multiple Access) το οποίο λειτουργεί βασιζόµενο στην πολύπλεξη χρόνου στις ζώνες συχνοτήτων των 800ΜHz και 1900ΜHz κυρίως στην βόρεια Αµερική. Μια παραλλαγή του η οποία χρησιµοποιείται στην Ιαπωνία είναι το σύστηµα PDC (Pacific Digital Cellular) ενώ επίσης αναπτύχθηκε και καθιερώθηκε ταχύτατα το σύστηµα GSM (Global System for Mobile communications) το οποίο λειτουργεί σε ζώνες συχνοτήτων γύρω από τα 800, 1800, 1900 MHz, χρησιµοποιεί τεχνική πολύπλεξης χρόνου/συχνότητας (ΤDMA/FDMA) καθώς και τεχνικές διαπίδυσης συχνότητας (FH Frequency Hopping). Επιτυχηµένο σύστηµα δεύτερης γενιάς θεωρείται τέλος και το CdmaOne 1

13 (IS-95) το οποίο είναι σύστηµα φασµατικής εξάπλωσης άµεσης ακολουθίας (DSSS - Direct Sequence Spread Spectrum) και το οποίο αναπτύχθηκε κυρίως στην βόρεια Αµερική την Ιαπωνία και την Κορέα. Η ανάπτυξη των ψηφιακών συστηµάτων κυψελοειδούς ασύρµατης τηλεπικοινωνίας δεύτερης γενιάς επέφερε την εκρηκτική αύξηση της αγοράς τηλεπικοινωνιών η οποία πυροδοτήθηκε από την ταχύτατη εξάπλωση τους. Η αύξηση σε ζήτηση για υπηρεσίες κινητής τηλεπικοινωνίας ξεπέρασε κάθε προηγούµενο και σε λιγότερο από είκοσι χρόνια η παγκόσµια συνδροµητική βάση για υπηρεσίες πάνω από ασύρµατο δίκτυο έχει ξεπεράσει τα πεντακόσια εκατοµµύρια πελάτες. Ο αριθµός των συνδροµητών αντιστοιχούσε σε εικοσιπέντε µόλις χιλιάδες το 1984, σε δεκαέξι εκατοµµύρια το 1994 και σε πενήντα εκατοµµύρια το Το σύστηµα GSM, το οποίο πολύ γρήγορα καθιερώθηκε ως το πιο διαδεδοµένο standard κυψελοειδούς τηλεπικοινωνίας, σήµερα αριθµεί 720 εκατοµµύρια συνδροµητές παγκοσµίως, σύµφωνα µε στοιχεία από το για τα τέλη Ιουνίου του Οι ασύρµατες επικοινωνίες σήµερα Σήµερα βρισκόµαστε στη µεταβατική εποχή από την δεύτερη στην τρίτη γενιά συστηµάτων κινητής ραδιοεπικοινωνίας (2.5G) η οποία χαρακτηρίζεται από την ζήτηση περισσότερων υπηρεσιών και µεγαλύτερων ρυθµών κυρίως για µεταφορά δεδοµένων και για παροχή value-added υπηρεσιών. Παγκοσµίως µε ελάχιστα σηµεία του πλανήτη να αποτελούν εξαίρεση, όπως η Κορέα και η βόρεια Αµερική η ζήτηση για υπηρεσίες τρίτης γενιάς (υπηρεσίες πολυµέσων, σύνδεση στο διαδίκτυο, γρήγοροι ρυθµοί δεδοµένων) είναι ακόµη αρκετά χαµηλή σε σχέση µε το κόστος ανάπτυξης ενός εκτεταµένου δικτύου. Από την άλλη µεριά, οι ραδιοπόροι που χρησιµοποιούνται για µετάδοση δεδοµένων στα συστήµατα δεύτερης γενιάς είναι κοινοί µε αυτούς που χρησιµοποιούνται για µετάδοση φωνητικών κλήσεων ενώ οι κωδικοποιητές που χρησιµοποιούνται παράγουν χαµηλούς ρυθµούς. Τα συστήµατα αυτά σχεδιάστηκαν πριν από τουλάχιστον πέντε χρόνια όταν ρυθµοί µεταφοράς δεδοµένων π.χ. 9.6 Kbps, που για τα σηµερινά δεδοµένα είναι αργοί, θεωρούνταν ικανοποιητικοί. Όλοι οι παραπάνω λόγοι συντέλεσαν στην ανάπτυξη των συστηµάτων που χαρακτηρίζονται δεύτερης συν γενιάς. Η ζήτηση για πιο γρήγορη µεταφορά δεδοµένων καλύπτεται αυτή τη στιγµή µε βελτιώσεις ή αναβαθµίσεις των ήδη υπαρχόντων συστηµάτων δεύτερης γενιάς οι οποίες καταφέρνουν να παρέχουν αυξηµένους ρυθµούς µέσω επεκτάσεων των υπαρχόντων πλατφόρµων. Η αναβάθµιση στην υπηρεσία µεταφοράς δεδοµένων σε πακέτα του GSM η οποία υλοποιεί µεταγωγή κυκλώµατος είναι η υπηρεσία υψηλής ταχύτητας µεταγωγής κυκλώµατος (HSCS - High Speed Circuit Switching) η οποία συνδυάζει από δυο µέχρι τέσσερις χρονοσχισµές από τις οκτώ που υπάρχουν σε κάθε πλαίσιο (frame) για να παρέχει ρυθµούς 28.8 Κbps ως 57.6 Kbps απαιτώντας ελάχιστες αλλαγές στην υποδοµή του δικτύου. Ωστόσο, η αναβάθµιση που δείχνει να κυριαρχεί στην υπηρεσία µετάδοσης πακέτων είναι η καλούµενη «γενική υπηρεσία µετάδοσης ραδιοπακέτων» GPRS (General Packet Radio Service), η οποία µπορεί να συνδυάσει µέχρι και όλες τις χρονοσχισµές ενός GSM frame για να µεταφέρει πακέτα 2

14 διαδικτύου σε ταχύτητες µέχρι και 160Κbps θεωρητικά 1 υποστηρίζοντας πακέτα µορφής διαδικτύου (IP packets) αλλά και πακέτα τύπου X-25. To GPRS αποτελεί µια γνήσια υπηρεσία γενιάς 2.5: χρησιµοποιεί το υπάρχον εύρος ζώνης καναλιού του GSM (200ΚΗz) ενώ για την εγκατάστασή του προστίθενται ειδικοί κόµβοι (nodes) που διαχειρίζονται την κίνηση εντός του δικτύου και κόµβοι εισόδου (gateways) που παρέχουν διασύνδεση µε άλλα δίκτυα όπως το διαδίκτυο ή ιδιωτικά δίκτυα. Από την πλευρά των τερµατικών, για να µπορούν οι συνδροµητές να λαµβάνουν την υπηρεσία πρέπει να έχουν πρόσθετο υλικό, πράγµα που τα κάνει ασύµβατα - ως προς την υπηρεσία αυτή και µόνο - µε τα συµβατικά τερµατικά του GSM. Ως επόµενη φάση εξέλιξης προβλέπεται η εισαγωγή του συστήµατος EDGE (Enhanced Data rates for GSM Evolution) το οποίο αποτελεί τεχνολογία που επιτυγχάνει υψηλές επιδόσεις εισάγοντας νέες µεθόδους διαµόρφωσης (8-PSK) και κωδικοποίησης στο φυσικό επίπεδο. Παράλληλα, τα ανώτερα επίπεδα που χρησιµοποιούνται από τους κόµβους του GPRS αφήνονται ανέπαφα. Το αποτέλεσµα µετράται σε ρυθµούς δεδοµένων µέχρι 500 Kbps χωρίς µεταβολή στην υποκείµενη υποδοµή GSM/GPRS 2 µε µόνες προσθήκες την εισαγωγή καινούριων (plug-in) ποµποδεκτών και αναβαθµίσεις λογισµικού. Η λύση που προκύπτει από την εισαγωγή του EDGE υποστηρίχθηκε από τις παγκόσµιες ενώσεις παροχέων IS-136 (TDMA) και UWCC (Universal Wireless Communications Consortium). Ανάλογες βελτιώσεις έγιναν και στα συστήµατα εξάπλωσης φάσµατος και πιο συγκεκριµένα στο CdmaOne (IS-95A) προκειµένου να καλυφθούν οι ανάγκες για µετάδοση πακέτων. Το αποτέλεσµα ήταν το πρότυπο IS-95Β στο οποίο µπορούν να συνδυαστούν µέχρι και οκτώ κανάλια για µετάδοση πακέτων, πράγµα που αθροίζεται σε ρυθµό µέχρι και 64Kbps. Όπως και στην περίπτωση του GPRS οι καινούριες συσκευές δεν είναι συµβατές µε τις παλαιότερες, οι οποίες δεν µπορούν να υποστηρίξουν τους αυξηµένους ρυθµούς δεδοµένων. Το επόµενο βήµα, ανάλογα µε την περίπτωση των GSM συστηµάτων είναι το πρότυπο Cdma2000 το οποίο αναπτύσσεται σε δύο φάσεις που ονοµάζονται 1Χ-RTT και 3X-RTT. Οι αριθµοί 1Χ και 3Χ αντιστοιχούν στον αριθµό των καναλιών εύρους 1.25MHz που χρησιµοποιούνται, ένα και τρία αντίστοιχα, ενώ RTT είναι η συντοµογραφία της φράσης Radio-Transmission Technology. Η τεχνολογία 1Χ-RTT µπορεί να υποστηρίζει ρυθµούς δεδοµένων για πακέτα διαδικτύου (IP) µέχρι και 144 Kbps και µπορεί να χρησιµοποιηθεί κατευθείαν από το υπάρχον CdmaOne δίκτυο µια και χρησιµοποιεί ένα ακριβώς κανάλι. Θεωρείται συνεπώς τεχνολογία γενιάς 2.5 και ως τέτοια φέρει όλα τα πλεονεκτήµατα που αναφέραµε και παραπάνω για τις τεχνολογίες αυτής της ενδιάµεσης γενιάς. Η τεχνολογία 3X-RTT αντίθετα είναι τεχνολογία τρίτης γενιάς. 1.3 To άµεσο µέλλον Η εξέλιξη των συστηµάτων κυψελοειδούς ασύρµατης τηλεπικοινωνίας τρίτης γενιάς (3G) άρχισε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 όταν ο τοµέας της παγκόσµιας ένωσης 1 Η συνήθης διαµόρφωση απέχει από τον θεωρητικό µέγιστο ρυθµό µια και σπάνια δεσµεύονται όλες οι χρονοσχισµές. Συνήθως δεσµεύονται κάποιες στο downlink (1-4) ενώ στο uplink δεσµεύονται ακόµα λιγότερες λόγω της ασυµµετρίας της κίνησης. 2 Σηµειώνεται ότι ο ρυθµός αυτός αντιστοιχεί στον µέγιστο, υπό συνθήκες ισχυρού σήµατος, χωρίς παρεµβολές, όταν η τερµατική συσκευή χρησιµοποιεί όλο το φάσµα συχνοτήτων για µετάδοση δεδοµένων. Οι ρυθµοί που επιτυγχάνονται πρακτικά είναι αρκετά µικρότεροι, µέχρι και στο µισό από τον θεωρητικό. 3

15 Σχήµα 1.1 : Εξέλιξη των γενεών επίγειων ασύρµατων συστηµάτων επικοινωνίας τηλεπικοινωνιών (ITU - International Telecommunications Union) µε αντικείµενο τις ραδιοεπικοινωνίες και την ανάπτυξη και εξάπλωσή τους (ITU-R) ανακοίνωσε τα αποτελέσµατα της µελέτης που αφορούσαν τις απαιτήσεις για τα συστήµατα ασύρµατης ραδιοεπικοινωνίας τρίτης γενιάς. Η πρωτοβουλία εκείνη αποτέλεσε την γέννηση του µελλοντικού δηµοσίου επίγειου συστήµατος κινητής ραδιοεπικοινωνίας FPLMTS (Future Public Land Mobile Telecommunications System). Το επόµενο βήµα αποτέλεσε ο καθορισµός των ζωνών συχνοτήτων που ένα τέτοιο σύστηµα θα χρησιµοποιούσε σε παγκόσµιο επίπεδο στο µέλλον, πράγµα το οποίο πραγµατοποιήθηκε το 1992 στα πλαίσια του παγκοσµίου συνεδρίου για την διαχείριση των ραδιοπόρων (WARC World Administrative Radio Conference). Οι ζώνες που αποδόθηκαν είναι αυτές από 1885 ΜΗz έως 2025 ΜΗz και από 2110 ΜΗz έως 2200ΜΗz, ενώ σύντοµα το δύσκολο στη χρήση ακρωνύµιο FPLMTS αντικαταστάθηκε από το πιο εύχρηστο IMT-2000 (International Mobile Telecommunications system) το οποίο αναφέρεται στο διεθνές σύστηµα κινητής ραδιοεπικοινωνίας για το έτος Εκτός από τον στόχο να προσφέρει υπηρεσίες µέχρι και ρυθµού 2 Mbps µέσω τεχνολογιών αποτελεσµατικής εκµετάλλευσης του φάσµατος, το σύστηµα ΙΜΤ-2000 είχε ως σκοπό την παροχή αδιάλειπτης παγκόσµιας ραδιοκάλυψης, την επιτυχή δηλαδή επικοινωνία δύο οποιονδήποτε κινητών τερµατικών σταθµών. Το ΙΜΤ-2000 στοχεύει να είναι ιδιαίτερα ευέλικτο 3 έτσι ώστε να µπορεί να λειτουργεί σε οποιοδήποτε περιβάλλον διάδοσης και για όλα τα δυνατά σενάρια: επικοινωνία από και προς εσωτερικούς εξωτερικούς χώρους, για κινούµενες ή µη τερµατικές 3 όλοι οι δυνατοί τρόποι πρόσβασης καναλιού θα πρέπει να µπορούν να επικοινωνούν µε όλων των ειδών τα δίκτυα 4

16 συσκευές, σε αστικό ή ηµιαστικό ή βιοµηχανικό περιβάλλον κ.τ.λ. Ακόµη, θα πρέπει να µπορεί να χειρίζεται τις υπηρεσίες όλων των ειδών, µεταγωγής πακέτων ή µεταγωγής κυκλώµατος και όλων των ρυθµών, σταθερών είτε µεταβαλλόµενων, καθώς και να παρέχει ποιότητα υπηρεσίας (QoS) όπου απαιτείται, κατά αναλογία µε τα ενσύρµατα δίκτυα. Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να υλοποιηθούν µε ανεκτό κόστος. Αρκετοί οργανισµοί παραγωγής προτύπων µε κύριους τον Ευρωπαϊκό ETSI (European Telecommunications Standards Institute), τον Ιαπωνικό ARIB (Association of Radio Industries and Businesses) και τον οργανισµό των Ηνωµένων Πολιτειών της Αµερικής TIA (Telecommunications Industry Association) συντόνισαν τις προσπάθειές τους για τον καθορισµό των προτύπων για το σύστηµα ΙΜΤ Ένα σύνολο από δεκαπέντε εκθέσεις προτάσεων για την τεχνολογία της ραδιοµετάδοσης που θα έπρεπε να υιοθετηθεί στο ΙΜΤ-2000 πρότυπο κατετέθησαν στην επιτροπή ΙΤU-R (ITU Radio communications group) τον Ιούνιο του 1998, εκ των οποίων οι πέντε πρότειναν δορυφορικές λύσεις ενώ οι λοιπές δέκα πρότειναν λύσεις επίγειου δικτύου. Oι περισσότερες από τις προτάσεις που βασίστηκαν σε επίγειες λύσεις πρότειναν την τεχνολογία Wideband-CDMA ως τεχνολογία πρόσβασης δικτύου λόγω των πολύ καλών χαρακτηριστικών που παρουσιάζει και λόγω των αποτελεσµάτων που απέδωσε µέσω πειραµατισµών και ερευνών που διενεργήθηκαν στα πλαίσια πολλών προγραµµάτων, όπως τα Ευρωπαϊκά ACTS και RACE, που χρηµατοδοτήθηκαν για αυτό τον σκοπό. Την Ευρωπαϊκή πρόταση αποτελεί το σύστηµα UTRA (UMTS Terrestrial Radio Access) την πρόταση των Ηνωµένων Πολιτειών το CDMA-2000 και την Ιαπωνική το σύστηµα W-CDMA. Οι προτάσεις της Ευρώπης και της Ιαπωνίας ήταν εξαρχής συγγενικές και τελικά συµφωνήθηκε να εναρµονιστούν σε µια κοινή πρόταση. 1.4 Το απώτερο µέλλον Πολυπλοκότητα και λογισµικό Η εξέταση της εξέλιξης των προτύπων ραδιοεπικοινωνίας µε γνώµονα τον ρυθµό καναλιού που αποδίδουν και την υποκείµενη οργάνωση του δικτύου οδηγεί σε συµπεράσµατα που συσχετίζουν την τελευταία µε την πολυπλοκότητα του λογισµικού µέρους του συστήµατος. Παλαιότερα συστήµατα σχεδιασµένα για επικοινωνία µονόδροµη ή σηµείου προς σηµείο (FDM radios, Τ-carrier PCM συστήµατα) είχαν πολύ περιορισµένες απαιτήσεις για λογισµικό τόσο σε φυσικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο σύνδεσης δεδοµένων. Αργότερα, στα τέλη της δεκαετίας του 1980, άρχισε η διάδοση των embedded επεξεργαστών σε συστήµατα ραδιοεπικοινωνίας. Αρχικά την υποστήριξη ελέγχου και ρύθµισης των παραµέτρων του συστήµατος αποτελούσαν 8άµπιτοι µικροελεγκτές. Στη συνέχεια, 16άµπιτοι µικροεπεξεργαστές συνδυάστηκαν µε κυκλώµατα ASICs ή FPGAs συµβάλλοντας στην επανάσταση των ψηφιακών ραδιοεπικοινωνιών. Τέτοια συστήµατα σήµερα απαιτούν πάνω από δέκα χιλιάδες γραµµές κώδικα 4 που αφορούν το σύστηµα διαµόρφωσης-αποδιαµόρφωσης, τα πρωτόκολλα σύνδεσης δεδοµένων, τη κωδικοποίηση φωνής και άλλες λειτουργίες. Με την σταδιακή αύξηση της πολυπλοκότητας που προέκυψε από την εισαγωγή τεχνικών όπως η εξάπλωση 4 10 K LOC (LOC - Lines Of Code) 5

17 φάσµατος και η τεχνική frequency hopping οι ανάγκες σε λογισµικό αυξήθηκαν αρκετά τα τελευταία χρόνια. Μέχρι και πριν από την τρίτη γενιά συστηµάτων κινητής ραδιοεπικοινωνίας τα δίκτυα που αποτελούν το σύστηµα είναι οργανωµένα σε µία και µοναδική ιεραρχία. Κάθε κινητός σταθµός (MS Mobile Station) υπάγεται σε έναν σταθµό βάσης (BTS Base Transceiver Station), ο οποίος υπάγεται σε µε την σειρά του σε έναν ελεγκτή σταθµού βάσης (BSC Base Station Controller) που είναι υπαγόµενος σε µοναδικό γραφείο µεταγωγής κινητής τηλεφωνίας (MTSO Mobile Telephone Switching Office). Η µεταφορά του κινητού σταθµού από έναν σταθµό βάσης σε κάποιον άλλον (handoff) είναι διαδικασία που γίνεται υπό το πρίσµα µιας ιεραρχίας αρχιτεκτονικής δικτύου. Με την έλευση, για παράδειγµα, των δορυφορικών συστηµάτων για κινητή τηλεφωνία τα οποία έχουν την δυνατότητα να λειτουργούν σε συνεργασία µε τα συστήµατα προσωπικών τηλεπικοινωνιών µε σκοπό την υλοποίηση αδιάλειπτης περιπλάνησης (seamless roaming), οι κινητοί σταθµοί θα πρέπει να µπορούν να λειτουργούν εντός δύο ιεραρχιών της επίγειας και της δορυφορικής. Οι κινητοί σταθµοί για τα συστήµατα τρίτης γενιάς θα πρέπει και αυτοί να µπορούν να επικοινωνούν µε διάφορες ιεραρχίες µεταξύ των οποίων θα πρέπει να µπορεί να εκτελείται handoff. Η προκύπτουσα πολυπλοκότητα που αναφέραµε στην προηγούµενη παράγραφο µετράται πλέον σε εκατοµµύρια γραµµών κώδικα. Η παρατήρηση της εξέλιξης οδηγεί στο γενικό συµπέρασµα είναι ότι όσο η πολυπλοκότητα του συστήµατος αυξάνεται, τόσο µεγαλύτερη είναι η ανάγκη σε λογική που υλοποιείται µέσω λογισµικού[1] Η τεχνολογία Software Radio ως τεχνολογία τέταρτης γενιάς Τα διαφαινόµενα πλεονεκτήµατα Είναι εύκολο να αντιληφθεί κανείς ότι οι εξελίξεις στις ασύρµατες ραδιοεπικοινωνίες χαρακτηρίζονται από µια προσπάθεια προτυποποίησης συστηµάτων παγκόσµιας εµβέλειας τα οποία θα είναι συµβατά µε όλα τα υπάρχοντα σηµερινά πρότυπα και θα µπορούν να παρέχουν πληθώρα υπηρεσιών. Αν και οι λύσεις που προτείνονται από τους διάφορους οργανισµούς εγγυώνται την µετάβαση στην τρίτη γενιά συστηµάτων αλλά και σε ακόµη πιο εξελιγµένα συστήµατα, οι λύσεις που ως τώρα προτείνονται αποτελούν µια προσπάθεια προστασίας των επενδύσεων που έγιναν πάνω στα συστήµατα δεύτερης και δεύτερης-συν γενιάς και εξάντλησης των ορίων κέρδους από την χρήση αυτών. Παρόλα αυτά, η µορφή των συστηµάτων των επόµενων γενιών είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθεί µε ακρίβεια αυτή την στιγµή αν και µερικά από τα χαρακτηριστικά τους είναι µάλλον γνωστά. Η σύνδεση ευρείας ζώνης θα πρέπει να πραγµατοποιηθεί τις επόµενες γενιές ασύρµατων συστηµάτων κινητής επικοινωνίας, ενώ τα τερµατικά θα πρέπει να µπορούν να λαµβάνουν σήµα από περισσότερες από µία ζώνες συχνοτήτων (multi-band terminals) και από περισσότερα από ένα πρότυπα (multi-mode terminals) σε υψηλούς ρυθµούς, καθιστώντας την ολοκλήρωση σε επίπεδο συστηµάτων και υπηρεσιών πραγµατικότητα. Επίσης θα πρέπει να υλοποιηθεί η επέκταση του διαδικτύου πάνω από το ασύρµατο κανάλι, µε ότι συνεπάγεται το γεγονός αυτό, δηλαδή πολυµεσικές εφαρµογές, ποιότητα και κλάσεις υπηρεσίας, πιθανώς κατανεµηµένες αρχιτεκτονικές και πολλά άλλα τα οποία θα πρέπει να βασιστούν σε εξελιγµένα πρωτόκολλα που θα διαφέρουν από αυτά που σήµερα εφαρµόζονται στα ασύρµατα δίκτυα. 6

18 Όλες οι αλληλοσυγκρουόµενες τεχνολογίες και πρότυπα θα απαρτίζουν το τοπίο των τηλεπικοινωνιών παγκοσµίως. Η εξελικτική πορεία προς την τέταρτη γενιά θα απαιτεί βελτιώσεις και καινοτοµίες σε πολλούς τοµείς. Απαραίτητη θα είναι η εξέλιξη του φυσικού επιπέδου, της επεξεργασίας σήµατος, των τεχνικών διαµόρφωσης και των αλγορίθµων κωδικοποίησης. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον όπου ζητούµενο είναι η απλότητα στην υλοποίηση και η προσαρµοστικότητα, η τεχνολογία Software Radio προβάλλει ως µια πολλά υποσχόµενη λύση. Το αν τελικά θα είναι η τεχνολογία εκείνη που θα κυριαρχήσει δεν µπορεί κανείς να το προβλέψει, τα κύρια πλεονεκτήµατα της έγιναν όµως εµφανή από το 1992 όταν παρουσιάστηκε για πρώτη φορά η ιδέα για υλοποίηση ραδιοεπικοινωνιών µε τη βοήθεια συστηµάτων στα οποία όλες οι λειτουργίες θεωρητικά θα υλοποιούνται µε χρήση λογισµικού που εκτελείται σε µη εξειδικευµένο υλικό. Η εφαρµογή των τεχνολογιών του Software Radio ή τεχνολογιών ραδιοεπικοινωνίας λογισµικού σε ελεύθερη µετάφραση αναµένεται να φέρει επανάσταση στην πρόοδο των γενεών των ασύρµατων συστηµάτων. Το δυνατό σηµείο της καινούριας αυτής τεχνολογίας είναι η απλότητα και η γενικότητα η οποία χαρακτηρίζει το υλικό στο οποίο βασίζεται αφήνοντας την υλοποίηση όλων των υπερκείµενων λειτουργιών και τεχνικών στο λογισµικό, εκµεταλλευόµενη την χρησιµότητά του σε αντίθεση µε το υλικό για πολύπλοκες υλοποιήσεις. Για να είναι πραγµατοποιήσιµη η παραπάνω αρχιτεκτονική θα πρέπει το σηµείο µετάβασης από τον αναλογικό στον ψηφιακό κόσµο να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά στην κεραία, καθιστώντας το σύστηµα όσο το δυνατόν «πιο ψηφιακό». Οι δυνατότητες που προβάλλουν είναι εντυπωσιακές, όσο και οι επιδιώξεις που εγείρονται από τις επόµενες γενιές τηλεπικοινωνιακών συστηµάτων που θα µπορούν να υλοποιηθούν. Οι ασύρµατες τεχνολογίες αποδεσµεύονται πλέον από το υλικό και συνεπώς µπορούν να παραµετροποιούνται µε τον πλέον εύκολο τρόπο. Η αναβάθµιση, επέκταση, η διαχείριση και ο έλεγχος των συστηµάτων µπορούν να γίνονται µε τον τρόπο που γίνονται στο λογισµικό. Το σηµαντικότερο χαρακτηριστικό είναι ότι στο ίδιο υλικό µπορεί µια χρονική στιγµή να «τρέχει» µια τεχνολογία και την επόµενη στιγµή µια άλλη υλοποιώντας συσκευές ικανές να λειτουργούν µε διάφορα πρότυπα και σε διάφορες συχνότητες όπως multi-band, multi-mode τερµατικές συσκευές χρηστών αλλά και στοιχεία δικτύου. Είναι εφικτό να υπάρχει επικοινωνία µε µια συγκεκριµένη τεχνική διαµόρφωσης ή κωδικοποίησης καναλιού ή φωνής η οποία θα µπορεί να αλλάζει στις επόµενες µεταδόσεις. Το ίδιο µπορεί να γίνεται σε όσες δοµικές µονάδες του συστήµατος είναι αναγκαίο έτσι ώστε να αλλάξει το πρότυπο επικοινωνίας. Είναι εύλογο ότι πολλά πρότυπα µπορούν να υλοποιηθούν στον ίδιον σταθµό βάσης ο οποίος καθίσταται πλέον σε θέση να αξιοποιήσει την πολύ µεγάλη ευελιξία της διεπαφής µε το ασύρµατο µέσο. Το κόστος του υλικού τέτοιων σταθµών αναµένεται να είναι χαµηλό µια και δεν θα περιλαµβάνει εξειδικευµένα τµήµατα, ενώ τα αναλογικά του µέλη θα είναι ελάχιστα. Επίσης ο σχεδιασµός αναµένεται να είναι λιγότερο περίπλοκος. Η τιµή του υλικού αναµένεται να ακολουθεί την πτωτική πορεία που ακολουθεί το υλικό για υπολογιστικά συστήµατα. Κατασκευαστικά οι σταθµοί βάσης θα είναι κατά πάσα πιθανότητα απλούστεροι, περισσότερο modular και scalable, και συνεπακόλουθα φθηνότεροι, µε ανάγκες συντήρησης και υποστήριξης λιγότερων και περισσότερο συµβατών εξαρτηµάτων (είτε υλικού είτε λογισµικού) ενώ η επέκταση και αναβάθµισή τους θα είναι ανάλογα απλές. 7

19 Η εφαρµογή του Software Radio επεκτείνεται και στους κινητούς σταθµούς οι οποίοι θα µπορούν να είναι πολύ ευέλικτοι µια και θα υπάρχει η δυνατότητα να λειτουργούν σε συµβατότητα µε πολλά πρότυπα µέσω της αναβάθµισης του λογισµικού τους. Οι αναβάθµιση θα κοστίζει ελάχιστα ή και καθόλου και θα µπορεί να γίνεται και µε διάφορους τρόπους: µε χρήση υπέρυθρων ακτινών, µέσω διαδικτύου, µε φόρτωση από τον σταθµό βάσης, µέσω επικοινωνίας µε ασύρµατα τοπικά δίκτυα ή και µέσω της επικοινωνίας µε τεχνολογίες Bluetooth. Η παραπάνω ευελιξία θα έχει αντίκτυπο στο κόστος των τερµατικών σταθµών και στον ρυθµό που αυτά θα ανανεώνονται µια και δεν θα υφίσταται η ανάγκη της ενδεχόµενης ανανέωσης συσκευών προκειµένου να υποστηρίζονται κάποιες καινούριες υπηρεσίες - όπως συχνά συµβαίνει κατά τη µετάβαση από την δεύτερη γενιά στην δεύτερη-συν. Επίσης οι τιµές των υπηρεσιών αναµένεται να πέφτουν µια και οι ρυθµοί που θα παρέχονται εκτιµάται ότι θα είναι ιδιαίτερα υψηλοί, της τάξης των 100 Μbps σε επίπεδο κορµού δικτύου µε αυξητικές τάσεις που θα ακολουθούν τις εξελίξεις στο υλικό. Η έλευση της τεχνολογίας του Software Radio αναµένεται να σηµατοδοτήσει για τους χρήστες την αξιοπιστία και ποιότητα στην παροχή υπηρεσιών υπό χαµηλό κόστος, ενώ για τους παροχείς αναµένεται να σηµάνει την αποδοτικότητα και τον αυξηµένο έλεγχο στο προϊόν που εµπορεύονται Τα θέµατα που προκύπτουν Η τεχνολογία του Software Radio προέκυψε ως αποτέλεσµα ερευνητικών προσπαθειών προσανατολισµένων σε στρατιωτικές εφαρµογές που ξεκίνησαν στα τέλη της δεκαετίας του 1970 ως πρωτοποριακές προσπάθειες ανάπτυξης εφαρµογών ευρείας ζώνης. Τα αποτελέσµατα των ερευνών αυτών έδειξαν ότι η τεχνολογίες µετατροπής αναλογικών σηµάτων σε ψηφιακά (ADCs) και οι τεχνολογίες ψηφιακής επεξεργασίας σηµάτων (DSPs) ήταν ικανές να υποστηρίξουν την ανάπτυξη τέτοιων συστηµάτων για επικοινωνία εντός στενών ζωνών συχνοτήτων αρχικά. Καθώς οι τεχνολογία εξελίσσονταν άρχισαν να αναπτύσσονται περισσότερα ερευνητικά προγράµµατα όπως τα στρατιωτικά προγράµµατα SpeakEasy I και ΙΙ και το πρόγραµµα ΑCTS στις Ηνωµένες Πολιτείες την δεκαετία του ηµιουργήθηκε το SDR Forum (Software Definable Radio Forum) µε σκοπό την εκπόνηση των προτύπων σχετικά µε τις τεχνολογίες Software Radio ενώ παράλληλα η έρευνα επεκτάθηκε σε πανεπιστήµια και ερευνητικά ιδρύµατα ορίζοντας τους περιορισµούς και τις προκλήσεις της τεχνολογίας. Μέχρι και τα τελευταία χρόνια το ζητούµενο για την τεχνολογία Software Radio αποτελούσε η κάλυψη των απαιτήσεων που εγείρονταν σε φυσικό επίπεδο. Το φυσικό επίπεδο της τεχνολογίας Software Radio πρέπει να είναι ικανό να λαµβάνει ψηφιοποιηµένο σήµα από ευρείες ζώνες συχνοτήτων στις οποίες η παρεµβολή ισχύος και ο θόρυβος παρουσιάζουν ισχύ µέχρι και αρκετές εκατοντάδες φορές µεγαλύτερη από την ισχύ του σήµατος πληροφορίας. Ο µετατροπέας αναλογικού σήµατος σε ψηφιακό πρέπει αφενός να παρουσιάζει ανάλυση τέτοια ώστε να µπορεί να έχει «οπτική» επαφή µε το σήµα πληροφορίας, αφετέρου θα πρέπει να αποδίδει ρυθµούς ικανούς να µετατρέψουν την πληροφορία σε ακολουθία δειγµάτων. Τυπικές τιµές για επιδόσεις τέτοιων µετατροπέων αντιστοιχούν σε αναλύσεις 5 που υπερβαίνουν τα 14 bits δηλαδή τις 2 14 =16384 στάθµες δειγµατοληψίας ενώ οι ρυθµοί εξόδου είναι ικανοί να αποδώσουν πάνω από 100Μ-δείγµατα ανά δευτερόλεπτο προκειµένου να 5 στοιχεία από την Analog Devices Inc 8

20 ικανοποιούν τις απαιτήσεις για δέκτες ευρείας ζώνης. Η τεχνολογία µετατροπέων εξελίχθηκε ραγδαία τα τελευταία χρόνια καθιστώντας πραγµατοποιήσιµη την ψηφιακή µετατροπή ευρέων ζωνών παρόλα αυτά όµως οι επιδόσεις του υλικού πρέπει να είναι ανάλογες ώστε να µπορεί να επεξεργάζεται την εισερχόµενη πληροφορία. Ο βαθµός παραλληλισµού, η αρχιτεκτονική, το είδος, οι δυνατότητες επαναπρογραµµατισµού και η κατανάλωση ισχύος είναι θέµατα στα οποία οι επιδόσεις θα πρέπει να είναι ικανοποιητικές για την υλοποίηση της Software Radio τεχνολογίας. Οι τελευταίες γενιές υλικού αποδίδουν ταχύτητες που δίνουν την δυνατότητα να υλοποιηθούν σε λογισµικό λειτουργίες ενός συστήµατος ραδιοεπικοινωνίας όπως κωδικοποίηση φωνής, διαµόρφωση, σύνθεση σήµατος, προσαρµογή ρυθµού και ρυθµού δειγµατοληψίας, διαµόρφωση και αποδιαµόρφωση, και εξάπλωση. Με την λιγότερο ή περισσότερο εύκολη επίλυση των περιοριστικών προβληµάτων της τεχνολογίας φυσικού επιπέδου, άρχισαν να εµφανίζονται προβλήµατα στα ανώτερα επίπεδα υλοποίησης της τεχνολογίας, προβλήµατα τα οποία ίσως αποδειχθούν εξίσου δυσεπίλυτα: το γεγονός ότι τα συστήµατα Software Radio είναι ικανά να αλλάζουν πρότυπα επικοινωνίας δηµιουργεί ένα καινούριο περιβάλλον δικτύου, απλό µεν όσον αφορά το βασικό υλικό, αλλά πάρα πολύ περίπλοκο σε επίπεδο λογισµικού και ιδιαίτερα όσον αφορά την προσαρµογή των κόµβων και των ενεργών στοιχείων του. Αν οι κόµβοι είναι ικανοί να αλλάζουν «προσωπικότητα» οι τρόποι µε τους οποίους θα υλοποιούνται οι υπηρεσίες, θα γίνεται η διαχείριση του δικτύου, η υποστήριξη ποιότητας υπηρεσίας, οι βελτιστοποιήσεις και οι µετρήσεις απόδοσης και οι επεµβάσεις σε πραγµατικό χρόνο δεν είναι προφανείς. Η ανάπτυξη λογισµικού για ένα τέτοιο σύστηµα είναι a priori πολύπλοκη. Παράλληλα, κυρίαρχες τάσεις υποδηλώνουν την διάθεση να γεφυρωθεί η επιπεδική ιεραρχία των ενσύρµατων δικτύων µε αυτή των ασύρµατων συστηµάτων πράγµα το οποία αποτελεί άλλο ένα πρόβληµα που καλείται να λυθεί στο µέλλον. Ταυτόχρονα µε τη επίλυση των βασικών προβληµάτων σε ερευνητικό επίπεδο, τα τελευταία χρόνια άρχισαν να αναπτύσσονται διάφορες εκδοχές της Software Radio τεχνολογίας. Η τεχνολογία Cognitive Radio είναι µια εκδοχή της Software Radio τεχνολογίας που αξιοποιεί της τεχνικές τεχνητής νοηµοσύνης για την αυτοµατοποίηση της προσαρµογής και εναλλαγής των λειτουργιών και τεχνολογιών πάνω από το υλικό όπως για παράδειγµα η αυτόµατη αναγνώριση µεθόδων διαµόρφωσης ενώ στο µέλλον στοχεύει στην αυτοµατοποίηση της προσαρµογής και εναλλαγής των προτύπων στην ασύρµατη διεπαφή.. Η τεχνολογία Virtual Radios αναπτύχθηκε ως αποτέλεσµα του ερευνητικού προγράµµατος SpectrumWare του Πολυτεχνείου του MIT και αποτελεί τεχνολογία Software Radio ικανή να εφαρµοστεί σε επεξεργαστικά συστήµατα γενικού σκοπού, απολαµβάνοντας όλα τα οφέλη από τις δυνατότητες ανάπτυξης εφαρµογών και επεξεργασίες που προσφέρονται σε τέτοια συστήµατα. Τέλος υπάρχει και η τεχνολογία Software Definable Radio η οποία αποτελεί την τεχνολογία που είναι άµεσα υλοποιήσιµη σήµερα στην οποία η µετατροπή του σήµατος από αναλογικό σε ψηφιακό γίνεται όχι αµέσως µετά από την κεραία αλλά µετά από ένα αναλογικό στάδιο µεταφοράς του σήµατος σε χαµηλότερες ζώνες συχνοτήτων και φιλτραρίσµατος. Τα περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι η ασύρµατη τεχνολογία υλοποίησης µε λογισµικό είναι ικανή να επιβιώσει και να αλλάξει την αρχιτεκτονική των ασύρµατων ραδιοεπικοινωνιών. Το κλειδί για την επιτυχία ενδεχοµένως θα είναι η κατάλληλη προτυποποίηση η οποία θα δώσει την απαραίτητη ώθηση ώστε να καθιερωθεί η εν λόγω τεχνολογία. Προσπάθειες για την προτυποποίηση γίνονται από το Software 9

21 Radio Forum ενώ η ερευνητική ενασχόληση µε την υλοποίηση γίνεται σε διεθνή προγράµµατα µε τη συµµετοχή των µεγαλύτερων κατασκευαστικών εταιριών συστηµάτων τρίτης γενιάς. 1.5 Προσοµοίωση και εργαλεία Στα πλαίσια της παρούσας εργασίας αναπτύχθηκε βιβλιοθήκη για το εργαλείο Simulink v1.1 του Matlab R12.1 η οποία παρέχει µοντέλα διαφόρων προτύπων τα οποία µπορούν να χρησιµοποιηθούν για την για προσοµοίωση του περιβάλλοντος στο οποίο αναµένεται να λειτουργεί ένα σύστηµα Wideband Software Radio. Παρέχονται µοντέλα που προσοµοιώνουν το κανάλι πλήρους ρυθµού του GSM συστήµατος, το αντίστοιχο κανάλι για σύστηµα CDMA (IS-95b), καθώς και µοντέλο για ποµπό προτύπου BLUETOOTH και ασύρµατου τοπικού δικτύου b. Σχήµα 1.2: Η βιβλιοθήκη που αναπτύχθηκε για το εργαλείο Simulink 1.6 Η δοµή της εργασίας Στο επόµενο κεφάλαιο παρουσιάζεται η τεχνολογία Software Radio, οι αρχιτεκτονικές δεκτών που αναµένεται να υλοποιηθούν καθώς και θέµατα σχετικά µε την εφαρµοσιµότητά και τις απαιτήσεις της. Στο κεφάλαιο αυτό θίγονται κρίσιµα θέµατα όπως η µετατροπή αναλογικού σήµατος σε ψηφιακό και η προσαρµογή του χρόνου δειγµατοληψίας. Στο κεφάλαιο 3 παρουσιάζεται η υλοποίηση του καναλιού 10

22 πλήρους ρυθµού του συστήµατος GSM. Γίνεται αναφορά στην κωδικοποίηση της φωνής και στις τεχνικές κωδικοποίησης καναλιού και διαµόρφωσης. Στο κεφάλαιο 4 παρουσιάζεται το µοντέλο προσοµοίωσης του προτύπου b ενώ στο κεφάλαιο 5 παρουσιάζονται µοντέλα που περιελήφθησαν έτοιµα στην βιβλιοθήκη που αναπτύχθηκε και τα οποία αφορούν τα πρότυπα Bluetooth και CDMA. 11

23 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 H τεχνολογία Software Radio 2.1 Η τεχνολογία Software Radio Εισαγωγή Αποτελεί γενικώς αποδεκτή εκτίµηση ότι στο µέλλον η αγορά στον τοµέα των τηλεπικοινωνιών αλλά και των συσκευών κινητών σταθµών θα είναι πλουραλιστική και ετερογενής και όπως συνέβη στο παρελθόν, δεν αναµένεται να κυριαρχήσει καθολικά κάποιο πρότυπο. Η µεταβαλλόµενη µε γρήγορους ρυθµούς γενικότερη αγορά τηλεπικοινωνιών αντικατοπτρίζει τον εξίσου δυναµικό χώρο της ανάπτυξης προτύπων. ιαφορετικοί operators αναπτύσσουν διαφορετικά πρότυπα ανά τον κόσµο κινούµενοι µε γνώµονα το εµπορικό κέρδος υπό καθεστώς σφοδρού ανταγωνισµού και στοχεύοντας στην εκµετάλλευση της αγοράς, πράγµα που έρχεται σε αντίθεση µε την τάση των κατασκευαστών συσκευών αλλά και των χρηστών για ενοποίηση της αγοράς. Η κυρίαρχη πρόβλεψη για το µέλλον υποστηρίζει ότι οι απαιτήσεις του χρήστη τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών δεν θα µπορούν να καλυφθούν από τερµατικές συσκευές οι οποίες θα µπορούν να υποστηρίζουν ένα υποσύνολο µόνον από υπηρεσίες ενός ή κάποιων από τα υπάρχοντα δίκτυα. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύεται από την ενδεχόµενη µείωση του κόστους για τους κατασκευαστές, την οποία θα είχε ως αποτέλεσµα η χρήση µιας κοινής hardware πλατφόρµας. Εξετάζοντας τα κυρίαρχα πρότυπα αλλά και αυτά που ολοένα κερδίζουν µερίδιο στην αγορά των τηλεπικοινωνιών, παρατηρούµε ότι βασίζονται σε έναν περιορισµένο αριθµό από κεντρικές ιδέες και αρχές που σκοπό έχουν την βελτιστοποίηση του διαµοιρασµού του διαθέσιµου εύρους ζώνης συχνοτήτων µεταξύ των χρηστών. Κυρίαρχες αρχές αποτελούν οι TDMA (Time Division Multiple Access), FMDA (Frequency Division Multiple Access), CDMA (Code Division Multiple Access) αλλά και κάποιοι συνδυασµοί τους. Παραταύτα, τα διαφορετικά standards διαφοροποιούνται µεταξύ τους σε πληθώρα αρχών και τεχνικών που χρησιµοποιούν σε διάφορα επιµέρους τµήµατά τους όπως είναι ο τύπος της διαµόρφωσης, η κωδικοποίηση φωνής, καναλιού, η µορφή της εκποµπής των κεραιών που χρησιµοποιούνται (beam-forming), οι τεχνικές ανίχνευσης και διόρθωσης λαθών κ.α.. Ο συνδυασµός που προκύπτει από την επίγνωση των διαφορών που υφίστανται µεταξύ των προτύπων αλλά και από την αυξανόµενη τάση και ζήτηση τερµατικών 12

24 συσκευών ικανών να υποστηρίζουν πλειάδα υπηρεσιών (και προτύπων) στην οποία οδηγείται η αγορά των τηλεπικοινωνιών, είχε ως αποτέλεσµα την εισαγωγή νέων τεχνολογιών για ανάπτυξη προγραµµατιζόµενων και παραµετροποιήσιµων µέσω λογισµικού τερµατικών συσκευών των λεγόµενων συσκευών τεχνολογίας Software Radio. Η τεχνολογία του Software Radio βασίζεται στη χρήση πλατφόρµας υλικού γενικού σκοπού ικανή να αντεπεξέλθει στις µέγιστες απαιτήσεις που µπορεί να έχει κάποιο τηλεπικοινωνιακό πρότυπο και στον επαναπρογραµµατισµό της έτσι ώστε να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις των χρηστών όσον αφορά τις παρεχόµενες σε αυτούς υπηρεσίες αλλά και πρότυπα. είχνει πιθανότερο η ενοποίηση της αγοράς κινητών επικοινωνιών να λάβει χώρα στην πλευρά του χρήστη και όχι στην πλευρά του δικτύου. Παρόλα αυτά η ιστορία δείχνει ότι οι παροχείς υπηρεσιών του δικτύου έχουν την τάση να αντιδρούν ταχύτατα σε αλλαγές στην συµπεριφορά, στις προτιµήσεις των χρηστών ή στις τεχνολογικές αλλαγές, γεγονός που εξηγεί την προσπάθεια ανάπτυξης software programmable σταθµών βάσης για δίκτυα τηλεπικοινωνιών. Τα προβλήµατα που καλείται να λύσει η καινούρια τεχνολογία του Software Radio σχετίζονται περισσότερο µε το υλικό πάνω στο οποίο θα τρέχει το λογισµικό και λιγότερο µε το λογισµικό καθεαυτό όπως παραπλανητικά ίσως παραπέµπει ο όρος Software Radio. Το υποκείµενο υλικό θα πρέπει να αντεπεξέλθει στις διαφορετικές απαιτήσεις που εγείρουν τα υπάρχοντα αλλά και τα µελλοντικά πρότυπα κινητής τηλεπικοινωνίας. Στην συνέχεια ακολουθεί η ανάλυση των καινούριων ιδεών που καθιστούν πραγµατοποιήσιµη την η τεχνολογία του Software Radio. Αναλύονται οι πτυχές των υποψήφιων πρότυπων που αφορούν την υλοποίησή τους µε τη νέα τεχνολογία και ερευνώνται οι κρισιµότερες από τις λειτουργίες τους. ιερευνώνται οι διάφορες αρχιτεκτονικές που µπορεί να έχει ένας δέκτης καθώς επίσης και η εφαρµοσιµότητα της κάθε µιας. 2.2 Η ιδέα της τεχνολογίας Software Radio Τα χαρακτηριστικά του σήµατος Το τηλεπικοινωνιακό σήµα της κινητής επίγειας επικοινωνίας χαρακτηρίζεται από παραµέτρους όπως το δυναµικό του εύρος (dynamic range) το οποίο καθορίζεται από την παρεµβολή στην οποία υπόκειται στο σήµα και από τις στοχαστικές του ιδιότητες. Μιλώντας γενικά, ένα τηλεπικοινωνιακό σήµα µπορεί να αποτελείται από εύρος συχνοτήτων πολλών ΜΗz τα οποία µπορεί να είναι συνεχόµενα ή και διακεκοµµένα και στο οποίο κάθε υπηρεσία προς τον χρήστη αντιστοιχεί στην µπάντα συχνοτήτων κάποιου πρότυπου η οποία µπορεί να αποτελεί ένα µικρό µόλις κλάσµα του συνολικού φάσµατος του σήµατος, το οποίο χρησιµοποιεί ο παροχέας της υπηρεσίας. Η παρακάτω κατάσταση περιγράφεται στο σχήµα 2.1. Η ζώνες συχνοτήτων στις οποίες λειτουργούν τα διάφορα πρότυπα µπορεί να είναι συνεχόµενες ή αποµακρυσµένες µεταξύ τους. Κάθε τέτοια ζώνη χωρίζεται συνήθως σε κανάλια τα οποία ένα κάθε φορά ή και περισσότερα - αφιερώνονται για την επικοινωνία µε τους χρήστες, παρέχοντας τους υπηρεσίες. 13

25 Σχήµα 2.1 : πρότυπα και υπηρεσίες στο πεδίο της συχνότητας Παρεµβολή Τα χαρακτηριστικά της παρεµβολής είναι διαφορετικά µεταξύ των διαφόρων προτύπων. Για παράδειγµα, στα πρότυπα εξάπλωσης φάσµατος κάθε κανάλι καταλαµβάνει το συνολικό εύρος συχνοτήτων του συστήµατος πράγµα που έχει ως αποτέλεσµα να µην υπάρχει σε αυτήν την οικογένεια προτύπων παρεµβολή γειτονικού καναλιού, τουλάχιστον όχι µε την έννοια µε την οποία αυτό το είδος παρεµβολής υφίσταται σε άλλα πρότυπα όπως το FDMA. Σε αντίθεση µε τα συστήµατα διαίρεσης συχνότητας, στα συστήµατα εξάπλωσης φάσµατος όλα τα σήµατα του συστήµατος συνυπάρχουν στο ίδια συχνοτικό εύρος και το καθένα έχει τον δικό του βαθµό συµµετοχής στο επίπεδο της παρεµβολής που υπάρχει στο σύστηµα. Το παραπάνω βέβαια δεν αποκλείει την παρεµβολή από σήµατα προερχόµενα από γειτονικές µπάντες συχνοτήτων. Η φιλοσοφία των συστηµάτων FDMA είναι πολύ διαφορετική. Στα συστήµατα αυτά ορίζονται διαδοχικά κανάλια στο πεδίο της συχνότητας εντός των ορίων των οποίων διεξάγεται η επικοινωνία. Ο δέκτης πρέπει να επιτύχει τη σωστή λήψη του καναλιού που επιθυµεί, πράγµα που γίνεται µε την εξασθένιση των γειτονικών συχνοτήτων µε χρήση κατάλληλων φίλτρων και την ενίσχυση του επιθυµητού καναλιού συχνότητας. Όσον αφορά την τεχνολογία του Software Radio και την περίπτωση της wideband υλοποίησης FDMA τεχνολογιών, ο στόχος είναι να γίνεται ταυτόχρονη λήψη και επεξεργασία πολλών καναλιών. Το δυναµικό εύρος ενός τέτοιου πολυκαναλικού σήµατος καθορίζεται από την ελάχιστη απαιτούµενη ισχύ εκποµπής (reference sensitivity level) που προδιαγράφεται από το πρότυπο και από τα µέγιστα επιτρεπτά επίπεδα ισχύος των γειτονικών φορέων παρεµβολής (interference blocking characteristics). Τα παραπάνω επίπεδα για το σύστηµα GSM παρουσιάζονται στο σχήµα 2.2. Από το σχήµα προκύπτει ότι δυναµικό εύρος του σήµατος GSM όπως λαµβάνεται από έναν wideband δέκτη εύρους 4ΜΗz στο σχήµα είναι µεγαλύτερο από 70dB που ισοδυναµεί µε ισχύ σήµατος 10,000,000 φορές ασθενέστερη από την ισχύ της παρεµβολής. Είναι προφανές ότι κατασκευή οποιουδήποτε wideband Software Radio τερµατικού σταθµού θα πρέπει να είναι ικανή να λάβει σωστά ένα FDMA σήµα όπως το παραπάνω. Οι απαιτήσεις που εγείρονται και οι οποίες αφορούν το υποκείµενο υλικό είναι σηµαντικές και υφίστανται για όλα τα συστήµατα τα οποία χρησιµοποιούν διαίρεση συχνότητας ως τεχνική πρόσβασης. 14

Προσομοίωση Συστήματος Επικοινωνίας Software Radio. Καλοχριστιανάκης Μιχάλης Επόπτης: Α. Τραγανίτης

Προσομοίωση Συστήματος Επικοινωνίας Software Radio. Καλοχριστιανάκης Μιχάλης Επόπτης: Α. Τραγανίτης Προσομοίωση Συστήματος Επικοινωνίας Software Radio Καλοχριστιανάκης Μιχάλης Επόπτης: Α. Τραγανίτης 2 Δομή της παρουσίασης - η εξέλιξη των ασύρματων συστημάτων - η τεχνολογία software radio - η βιβλιοθήκη

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Ιστορικά στοιχεία 1940 1946 1975 1985 1 ο ασύρματο τηλέφωνο από την Bell System 1 η υπηρεσία παροχής κινητής τηλεφωνίας (Missouri, USA) 1 o κυψελωτό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ TE ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ TE ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ TE ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ «Μελέτη και εργαστηριακές μετρήσεις ενός πομποδέκτη LTE μονού φέροντος» Επιμέλεια:

Διαβάστε περισσότερα

Οι βασικές βαθμίδες του συστήματος των δορυφορικών επικοινωνιών δίνονται στο παρακάτω σχήμα :

Οι βασικές βαθμίδες του συστήματος των δορυφορικών επικοινωνιών δίνονται στο παρακάτω σχήμα : Εισαγωγικά Τα δορυφορικά δίκτυα επικοινωνίας αποτελούν ένα σημαντικό τμήμα των σύγχρονων τηλεπικοινωνιακών συστημάτων. Οι δορυφόροι παρέχουν τη δυνατότητα κάλυψης μεγάλων γεωγραφικών περιοχών. Η δυνατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 9 ο : Συστήµατα πολλαπλής πρόσβασης

Μάθηµα 9 ο : Συστήµατα πολλαπλής πρόσβασης Μάθηµα 9 ο : Συστήµατα πολλαπλής πρόσβασης Στόχοι: Στο τέλος αυτού του µαθήµατος ο σπουδαστής θα γνωρίζει: Τι είναι οι τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης και ποια η ανάγκη χρήσης τους στις δορυφορικές επικοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑσύρµαταΜητροπολιτικά ίκτυα

ΑσύρµαταΜητροπολιτικά ίκτυα ΑσύρµαταΜητροπολιτικά ίκτυα Απαιτήσεις ικτύωση υπολογιστικών συστηµάτων που βρίσκονται διασκορπισµένα σε µια γεωγραφική περιοχή της τάξης µιας «πόλης». Μεγαλύτερό εύρος ζώνης από τα αντίστοιχα τοπικά δίκτυα.

Διαβάστε περισσότερα

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση Κατάρτιση και Πιστοποίηση σε βασικές εξιότητες και Κατάρτιση σε Προηγµένες εξιότητες στη Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών Εργαζόµενων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία

Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Τεχνολογίες & Εφαρμογές Πληροφορικής Ενότητα 10: Κινητή Τηλεφωνία Ανδρέας Βέγλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MHX. H/Y & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Εισαγωγή Ορισμός ασύρματου δικτύου Παραδείγματα ασύρματων

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεπικοινωνιακή πολιτική στην Ευρώπη

Τηλεπικοινωνιακή πολιτική στην Ευρώπη Comparison of the Wireless Mobile Public/State Strategies for the Rural Areas Development of each country between South Europe (Greece, Italy, Spain, Portugal) and North Europe (Finland, Sweden, Norway)

Διαβάστε περισσότερα

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία ενός πομποδέκτη σταθμού βάσης HSDPA (Node-B)

Ανατομία ενός πομποδέκτη σταθμού βάσης HSDPA (Node-B) ΤΕΙ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ Ανατομία ενός πομποδέκτη σταθμού βάσης HSDPA (Node-B) Anatomy of a Node B (HSDPA)

Διαβάστε περισσότερα

Το δίκτυο GSM. ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών

Το δίκτυο GSM. ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών Το δίκτυο GSM ρ Απόστολος Γεωργιάδης Εργαστήριο Κινητών Επικοινωνιών Τµήµα Πληροφορικής & Επικοινωνιών ΑΤΕΙ Σερρών Ιστορικό Η 1 η γενιά κινητής τηλεφωνίας ήταν αναλογική και η επιτυχία της έδειξε ότι υπήρχε

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση MYE006-ΠΛΕ065: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Βασικές έννοιες μετάδοσης Διαμόρφωση ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM 1 Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Το GSM είναι ένα ψηφιακό κυψελωτό σύστημα κινητών επικοινωνιών και αναπτύχθηκε ώστε να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση

Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση Μετάδοση πληροφορίας - Διαμόρφωση MYE006: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Διάρθρωση μαθήματος Μετάδοση Βασικές έννοιες Διαμόρφωση ορισμός είδη

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ρ Θεοδώρου Παύλος pavlos@aegean.gr Βιβλίο Μαθήµατος: Επικοινωνίες Υπολογιστών & εδοµένων, William Stallings, 6/e, 2000. ΕΥ - κεφ.9 (1/2) ρ Παύλος Θεοδώρου 1 Εισαγωγή Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ cdma2000: Initial Settings Forward Fundamental Radio Conf iguration 3 9.6 Kbps NonTD Multipath Fading Channel Select the parameters for

Διαβάστε περισσότερα

Επιδόσεις της σύνδεσης για κάλυψη µε κεραία πολλαπλής δέσµης σε σχέση µε κάλυψη µε κεραία απλής δέσµης

Επιδόσεις της σύνδεσης για κάλυψη µε κεραία πολλαπλής δέσµης σε σχέση µε κάλυψη µε κεραία απλής δέσµης Επιδόσεις της σύνδεσης για κάλυψη µε κεραία πολλαπλής δέσµης σε σχέση µε κάλυψη µε κεραία απλής δέσµης Η συνολική ποιότητα της σύνδεσης µέσω ραδιοσυχνοτήτων εξαρτάται από την 9000 απολαβή της κεραίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 6 Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές Είναι η διαδικασία της μετάβασης από την (υπάρχουσα) επίγεια αναλογική στην επίγεια ψηφιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή

Περιεχόµενα. Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα. Εισαγωγή Επικοινωνίες εδοµένων: Τρόποι Μετάδοσης και Πρωτόκολλα Περιεχόµενα Εισαγωγή Επικοινωνία εδοµένων Αναλογική vs. Ψηφιακή Μετάδοση ιαµόρφωση σήµατος Κανάλια επικοινωνίας Κατεύθυνση και ρυθµοί µετάδοσης Ασύγχρονη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ - ΡΑ ΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ - ΡΑ ΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ιατµηµατικό ΜΠΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ - ΡΑ ΙΟΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ και ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Απρ-07 Γ.Ι.ΣΤΕΦΑΝΟΥ 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΚΙΝΗΤΕΣ ΚΑΙ ΑΣΥΡΜΑΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 1. Wireless Communications -

Διαβάστε περισσότερα

Ευρυζωνικά δίκτυα (4) Αγγελική Αλεξίου

Ευρυζωνικά δίκτυα (4) Αγγελική Αλεξίου Ευρυζωνικά δίκτυα (4) Αγγελική Αλεξίου alexiou@unipi.gr 1 Αποτελεσματική χρήση του φάσματος Πολυπλεξία και Διασπορά Φάσματος 2 Αποτελεσματική χρήση του φάσματος Η αποτελεσματική χρήση του φάσματος έγκειται

Διαβάστε περισσότερα

Σταθερή περιβάλλουσα (Constant Envelope)

Σταθερή περιβάλλουσα (Constant Envelope) Διαμόρφωση ολίσθησης φάσης (Phase Shift Keying-PSK) Σταθερή περιβάλλουσα (Constant Envelope) Ίση Ενέργεια συμβόλων 1 Binary Phase Shift keying (BPSK) BPSK 2 Quaternary Phase Shift Keying (QPSK) 3 Αστερισμός-Διαγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 1. Να αναφέρετε ονοµαστικά τις τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής; Οι τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρματα δίκτυα και πολυμέσα. Αντωνοπούλου Ευθυμία ΓΤΠ 61

Ασύρματα δίκτυα και πολυμέσα. Αντωνοπούλου Ευθυμία ΓΤΠ 61 Ασύρματα δίκτυα και πολυμέσα Αντωνοπούλου Ευθυμία ΓΤΠ 61 Στόχοι Κατανόηση των θεμελιωδών αρχών που διέπουν τις ασύρματες επικοινωνίες και τα δίκτυα Γνωριμία με τα συστήματα των ασύρματων επικοινωνιών Ενημέρωση

Διαβάστε περισσότερα

5.1.4 Τεχνολογίες Ψηφιακής Συνδρομητικής Γραμμής (xdsl)

5.1.4 Τεχνολογίες Ψηφιακής Συνδρομητικής Γραμμής (xdsl) 5.1.4 Τεχνολογίες Ψηφιακής Συνδρομητικής Γραμμής (xdsl) 1 / 36 Το DSL προέρχεται από τα αρχικά των λέξεων Digital Subscriber Line (Ψηφιακή Συνδρομητική Γραμμή) και στην ουσία αποτελεί μια τεχνολογία που

Διαβάστε περισσότερα

«ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΠΟΜΠΟΔΕΚΤΗ ΚΥΨΕΛΩΤΟΥ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ»

«ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΠΟΜΠΟΔΕΚΤΗ ΚΥΨΕΛΩΤΟΥ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ» «ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΕΝΟΣ ΠΟΜΠΟΔΕΚΤΗ ΚΥΨΕΛΩΤΟΥ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ» FEASIBILITY STUDY AND LAB MEASUREMENTS OF A CELLULAR TELECOMMUNICATIONS TRANSCEIVER Δεσπότης Χρήστος Δάλατζης

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρµατη ευρυζωνικότητα µέσω τεχνολογίας Wimax

Ασύρµατη ευρυζωνικότητα µέσω τεχνολογίας Wimax Ασύρµατη ευρυζωνικότητα µέσω τεχνολογίας Wimax Γεώργιος Αγαπίου, PhD. Μέλος Ειδικής Επιστηµονικής Επιτροπής Θεµάτων Τηλεπικοινωνιακών Συστηµάτων ΤΕΕ Εισαγωγή Πολλοί ήταν αυτοί που περίµεναν την έλευση

Διαβάστε περισσότερα

Παρατηρήσεις της Vodafone-Πάναφον στη Δημόσια Διαβούλευση της ΕΕΤΤ αναφορικά με τη διερεύνηση χορήγησης δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυχνοτήτων στη ζώνη

Παρατηρήσεις της Vodafone-Πάναφον στη Δημόσια Διαβούλευση της ΕΕΤΤ αναφορικά με τη διερεύνηση χορήγησης δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυχνοτήτων στη ζώνη Παρατηρήσεις της Vodafone-Πάναφον στη Δημόσια Διαβούλευση της ΕΕΤΤ αναφορικά με τη διερεύνηση χορήγησης δικαιωμάτων χρήσης ραδιοσυχνοτήτων στη ζώνη των 2,6 GHz Απρίλιος 2009 Πίνακας Περιεχομένων 1 Εισαγωγή...3

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Κεφάλαιο 6 KTYA EYPEAΣ ΠEPOXHΣ 6.5SDN Τατελευταία χρόνια εµφανίστηκε µεγάλη ζήτηση για παροχή υπηρεσιώνήχου, εικόνας, video, δεδοµένων. Οι διάφοροι τηλεπικοινωνιακοί φορείς προσπαθώντας να ικανοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ 1. Έστω ότι θέλετε να συνδέσετε 20 υπολογιστές με συνδέσεις από σημείο σε σημείο (point-to-point), ώστε να είναι δυνατή η επικοινωνία όλων

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Μαθιόπουλος Ph.D.

Παναγιώτης Μαθιόπουλος Ph.D. ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ Παναγιώτης Μαθιόπουλος Ph.D. Καθηγητής Ψηφιακών Επικοινωνιών Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών ΕΚΠΑ Professor (1989 2003) Department of Electrical and Computer Engineering The

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής Password: edi

ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής  Password: edi ΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τµήµα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΝΑΛΙΟΥ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΖΕΥΞΗΣ (PDSCH) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LTE

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΝΑΛΙΟΥ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΖΕΥΞΗΣ (PDSCH) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LTE ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Δ.Π.Μ.Σ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΦΥΣΙΚΟΥ ΚΑΝΑΛΙΟΥ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΗΣ ΖΕΥΞΗΣ (PDSCH) ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ LTE Φοιτήτρια: Μπουργάνη Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis

Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis Mobile Telecoms-I Dr. Konstantinos E. Psannis, University of Macedonia, Greece http://users.uom.gr/~kpsannis/ JAPAN-EU Laboratory: http://www.mobility2net.eu/ Visiting Research Scientist Department of

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο δίκτυο GSM

Ασφάλεια στο δίκτυο GSM Ασφάλεια στο δίκτυο GSM Χρήστος Ξενάκης xenakis@unipi.gr Τμήμα Ψηφιακών Συστημάτων Πανεπιστήμιο Πειραιά Global System for Mobile Communications (GSM) Το GSM αποτελεί το πιο διαδεδομένο σύστημα κινητής

Διαβάστε περισσότερα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα Εισηγητής: Γιώργος Καλπάκης MSc Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα 1 Θέµατα Κίνητρο της Ε1 Παρούσα Κατάσταση στην Ευρώπη Παρούσα Κατάσταση στην Ελλάδα Προϋποθέσεις Προώθησης της

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο

Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Αρχές Δικτύων Επικοινωνιών Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 4 ο Τα επικοινωνιακά δίκτυα και οι ανάγκες που εξυπηρετούν Για την επικοινωνία δύο συσκευών απαιτείται να υπάρχει μεταξύ τους σύνδεση από σημείο

Διαβάστε περισσότερα

3. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των επιλεγόμενων τηλεφωνικών γραμμών; Είναι πολύ διαδεδομένες Εχουν μικρό κόστος

3. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των επιλεγόμενων τηλεφωνικών γραμμών; Είναι πολύ διαδεδομένες Εχουν μικρό κόστος 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 1. Να αναφέρετε ονομαστικά τις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής; Οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακή Μετάδοση Αναλογικών Σηµάτων

Ψηφιακή Μετάδοση Αναλογικών Σηµάτων Ψηφιακή Μετάδοση Αναλογικών Σηµάτων Τα σύγχρονα συστήµατα επικοινωνίας σε πολύ µεγάλο ποσοστό διαχειρίζονται σήµατα ψηφιακής µορφής, δηλαδή, σήµατα που δηµιουργούνται από ακολουθίες δυαδικών ψηφίων. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης

Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών. και Μετάδοσης Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Σερρών Τμήμα Πληροφορικής & Επικοινωνιών Δίκτυα Τηλεπικοινωνιών και Μετάδοσης Δρ. Δημήτριος Ευσταθίου Επίκουρος Καθηγητής & Δρ. Στυλιανός Τσίτσος Επίκουρος Καθηγητής Δίκτυα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 3 Πολυπλεξία

Κεφάλαιο 3 Πολυπλεξία Κεφάλαιο 3 Πολυπλεξία Μάθημα 3.1: Μάθημα 3.2: Μάθημα 3.3: Πολυπλεξία επιμερισμού συχνότητας χρόνου Συγκριτική αξιολόγηση τεχνικών πολυπλεξίας Στατιστική πολυπλεξία Μετάδοση Δεδομένων Δίκτυα Υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου

Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού τηλεφώνου Συνδεσιμότητα κινητού Wifi O όρος WIFI (Wireless Fidelity) χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει τις συσκευές που βασίζονται στην προδιαγραφή και εκπέμπουν σε συχνότητες 2.4GHz.

Διαβάστε περισσότερα

ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί

ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί Γ.Ι.Στεφάνου 1 ιάφορες υπηρεσίες => ιάφοροι ρυθµοί Data Video Voice service 9,6 k GSM 2 M UMTS Telephony Broadcasting Video conf. TV/HDTV Video Inter-LN/PBX communications Fax CD Graphics 10k 1M 100M bitrate

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική Τηλεφωνικού ικτύου

Αρχιτεκτονική Τηλεφωνικού ικτύου ίκτυα Πρόσβασης Ευρείας Ζώνης Το ο ίκτυο Πρόσβασης: Το τηλεφωνικό δίκτυο, Τµήµα Επιστήµης & Τεχνολογίας Τηλ/νιών Αρχιτεκτονική Τηλεφωνικού ικτύου Analog / Digital PABX PABX Αναλογικές Συσκευές σε Αναλογικά

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Εργαστηριακό Μάθημα 1 Κυψελοποίηση

Κινητές επικοινωνίες. Εργαστηριακό Μάθημα 1 Κυψελοποίηση Κινητές επικοινωνίες Εργαστηριακό Μάθημα 1 Κυψελοποίηση 1 Αρχική Μορφή της Αρχιτεκτονικής του Τηλεφωνικού Συστήματος Κινητές Υπηρεσίες πρώτης γενιάς το σχέδιο με το οποίο έχει δομηθεί είναι παρόμοιο με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΥΝΧΡΟΝΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΥΝΧΡΟΝΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΣΥΝΧΡΟΝΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Επιβλέπων καθηγητής:τσιαντης Λεωνίδας Τμήμα τηλεπληροφορικής και διοίκησης Τ.ε.ι Ηπειρου Άρτα 2005 Σπουδαστές: Κοτρώτσιος Λουκάς Παλιάτσας θεόδωρος Θέματα Επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών

ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Κινητά Δίκτυα Επικοινωνιών ΔΙΚΤΥΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΔΙΚΤΥΩΝ Ενότητα #9: Καθηγητής Χρήστος Ι. Μπούρας Τμήμα Μηχανικών Η/Υ & Πληροφορικής, Πανεπιστήμιο Πατρών email: bouras@cti.gr, site: http://ru6.cti.gr/ru6/bouras Σκοποί

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής, Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών Εισαγωγή Τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής ζωής στον

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ)

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών (ΗΜΜΥ) 26/01/2014 Συνεισφορά του κλάδους ΗΜΜΥ Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών Ευρύ φάσμα γνώσεων και επιστημονικών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 12 ο : Πολλαπλή πρόσβαση µε διαίρεση κώδικα (CDMA, code division multiple access)

Μάθηµα 12 ο : Πολλαπλή πρόσβαση µε διαίρεση κώδικα (CDMA, code division multiple access) Μάθηµα 2 ο : Πολλαπλή πρόσβαση µε διαίρεση κώδικα (CDMA, code division multiple access) Στόχοι: Στο τέλος αυτού του µαθήµατος ο σπουδαστής θα γνωρίζει: Τa λειτουργικά χαρακτηριστικά της τεχνικής πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝΝ ΡΑΔΙΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

ΜΕΛΕΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝΝ ΡΑΔΙΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡOΦΟΡΙΚΗΣ ΤΕ ΜΕΛΕΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΩΝΝ ΡΑΔΙΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΖΗΣΚΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Δρ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Σκοπός Πτυχιακής Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G)

Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G) Δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (1G) *Generation = γενιά Το πρώτο αυτοματοποιημένο δίκτυο κινητής τηλεφωνίας λειτούργησε στις αρχές της δεκαετίας του '80 στη Σκανδιναβία. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '80

Διαβάστε περισσότερα

Ο κ. Πεντεδήμος μας αναλύει παρακάτω όλα όσα θέλουμε να μάθουμε για το Ασύρματο Δίκτυο.

Ο κ. Πεντεδήμος μας αναλύει παρακάτω όλα όσα θέλουμε να μάθουμε για το Ασύρματο Δίκτυο. Χρήσιμα στοιχεία για το ασύρματο δίκτυο που κατασκευάζεται στην Καλαμπάκα μας έστειλε ο συμπολίτης μας κ. Φώτης Πεντεδήμος, Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας Sat24.gr Ο κ. Πεντεδήμος μας αναλύει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 5 Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση Επίγεια τηλεόραση: Η ασύρματη εκπομπή και λήψη του τηλεοπτικού σήματος αποκλειστικά από επίγειους

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Επικοινωνίας Δεδομένων. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 6 ο

Μοντέλο Επικοινωνίας Δεδομένων. Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 6 ο Μοντέλο Επικοινωνίας Δεδομένων Επικοινωνίες Δεδομένων Μάθημα 6 ο Εισαγωγή Με τη βοήθεια επικοινωνιακού σήματος, κάθε μορφή πληροφορίας (κείμενο, μορφή, εικόνα) είναι δυνατόν να μεταδοθεί σε απόσταση. Ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

εδάφους Την οργάνωση και τα βασικά χατακτηριστικά ενός δορυφορικού σταθµού

εδάφους Την οργάνωση και τα βασικά χατακτηριστικά ενός δορυφορικού σταθµού Μάθηµα 5 ο : Ο δορυφορικός σταθµός εδάφους Στόχοι: Στο τέλος αυτού του µαθήµατος ο σπουδαστής θα γνωρίζει: Την οργάνωση και τα βασικά χατακτηριστικά ενός δορυφορικού σταθµού εδάφους Τις κατηγορίες στις

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορική Μάθημα 9

Πληροφορική Μάθημα 9 Πληροφορική Μάθημα 9 ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΔΙΚΤΥΑ ΕΥΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ WAN Τα δίκτυα αυτά χρησιμοποιούνται για την διασύνδεση υπολογιστών, οι οποίοι βρίσκονται σε διαφορετικές πόλεις ή ακόμη και σε διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία 1 Κυψελωτή Τηλεφωνία Για την ανάπτυξη νέων δικτύων κινητών επικοινωνιών υιοθετήθηκε η σχεδιαστική αρχή της κυψελωτής τηλεφωνίας που παρά την περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3114 Μέσα από ένα τετραετές πρόγραμμα σπουδών, το Τμήμα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων επιτρέποντας

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών I

Δίκτυα Υπολογιστών I Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ. Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής, Παν. Ιωαννίνων Ε.Παπαπέτρου (Τμ.Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής) MYY703: Δίκτυα Υπολογιστών I 1 / 22 Διάρθρωση 1 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Διάρθρωση. Δίκτυο Υπολογιστών: ένας απλός ορισμός. Ευάγγελος Παπαπέτρου

Διάρθρωση. Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Διάρθρωση. Δίκτυο Υπολογιστών: ένας απλός ορισμός. Ευάγγελος Παπαπέτρου Δίκτυα Υπολογιστών I Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ. Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής, Παν. Ιωαννίνων Ε.Παπαπέτρου (Τμ.Μηχ. Η/Υ & Πληροφορικής) MYY703: Δίκτυα Υπολογιστών I 1 / 22 Ε.Παπαπέτρου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής  Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ, ΔΙΚΤΥΑ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ, ΔΙΚΤΥΑ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ, ΔΙΚΤΥΑ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο ΑΝΑΛΟΓΙΚΑ - ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΗΜΑΤΑ & ΑΡΧΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Πληροφορία Επικοινωνία συντελείται με τη μεταβίβαση μηνυμάτων από ένα πομπό σε ένα δέκτη. Μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Ε.Ε : 2004/50/GR

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Ε.Ε : 2004/50/GR Απαίτηση διεπαφής ραδιοεξοπλισµού 201 V.1.0: Συσκευές µικρής εµβέλειας χρησιµοποιούµενες για τοπικά ραδιοδίκτυα (RLAs) οι οποίες λειτουργούν στη ζώνη ραδιοσυχνοτήτων 2 400 2 483,5 MHz ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση Κατάρτιση και Πιστοποίηση σε βασικές εξιότητες και Κατάρτιση σε Προηγµένες εξιότητες στη Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών Εργαζόµενων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο 8: Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών

Εργαστήριο 8: Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Εργαστήριο 8: Τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης στα Δίκτυα Κινητών Επικοινωνιών Σε ένα σύστημα τηλεπικοινωνιών πολλών χρηστών, όπου περισσότεροι από ένας χρήστες στέλνουν πληροφορίες μέσω ενός κοινού καναλιού,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΤΟΠΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΤΣΙΑΝΤΗΣ ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΚΥΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου)

Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Τεχνολογία Δικτύων Επικοινωνιών (Ενότητα 1.7 - Πρωτόκολλα και Αρχιτεκτονική Δικτύου) Πρωτόκολλο είναι ένα σύνολο κανόνων που πρέπει να ακολουθήσουν όλοι οι σταθμοί εργασίας σε ένα δίκτυο ώστε να μπορούν

Διαβάστε περισσότερα

Διαφορές single-processor αρχιτεκτονικών και SoCs

Διαφορές single-processor αρχιτεκτονικών και SoCs 13.1 Τα συστήματα και η επικοινωνία μεταξύ τους γίνονται όλο και περισσότερο πολύπλοκα. Δεν μπορούν να περιγραφούνε επαρκώς στο επίπεδο RTL καθώς αυτή η διαδικασία γίνεται πλέον αρκετά χρονοβόρα. Για αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Υπολογιστικής Νοημοσύνης στις Ασύρματες Επικοινωνίες

Εφαρμογές Υπολογιστικής Νοημοσύνης στις Ασύρματες Επικοινωνίες ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ Τ.Ε.Ι. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Τ.Ε. Εφαρμογές Υπολογιστικής Νοημοσύνης στις Ασύρματες Επικοινωνίες Πτυχιακή εργασία Φοιτήτρια: Ριζούλη Βικτώρια

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις στα Συστήµατα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ

Ασκήσεις στα Συστήµατα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ Κεφάλαιο 3 ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ στις ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΚΥΜΑ και ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ 1. Ποµπός ΑΜ εκπέµπει σε φέρουσα συχνότητα 1152 ΚΗz, µε ισχύ φέροντος 10KW. Η σύνθετη αντίσταση της κεραίας είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΕ 10 Δορυφορικές Επικοινωνίες Θερινό εξάμηνο 2008 Διάλεξη 5 η Επίκουρος Καθηγητής Νικόλαος Χ. Σαγιάς Webpage: http://eclass.uop.gr/courses/tst207

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ως κλάδος τηλεπικοινωνιών ορίζεται η παραγωγή τηλεπικοινωνιακού υλικού και η χρήση των παραγόμενων τηλεπικοινωνιακών προϊόντων και

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας

Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Περίληψη ιπλωµατικής Εργασίας Θέµα: Πρότυπη Εφαρµογή ιαλειτουργικότητας για Φορητές Συσκευές Όνοµα: Κωνσταντίνος Χρηστίδης Επιβλέπων: Ιωάννης Βασιλείου Συν-επιβλέπων: Σπύρος Αθανασίου 1. Αντικείµενο Αντικείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Ασύρµατη λειτουργία (µόνο σε επιλεγµένα µοντέλα) Οδηγός χρήσης

Ασύρµατη λειτουργία (µόνο σε επιλεγµένα µοντέλα) Οδηγός χρήσης Ασύρµατη λειτουργία (µόνο σε επιλεγµένα µοντέλα) Οδηγός χρήσης Copyright 2007 Hewlett-Packard Development Company, L.P. Η ονοµασία Windows είναι εµπορικό σήµα κατατεθέν της εταιρείας Microsoft Corporation

Διαβάστε περισσότερα

TΕΧΝΟΛΟΓΙΑ DSL (DSL TUTORIAL) (Πηγή: Τηλεπικοινωνιακό κέντρο Α.Π.Θ.: www.tcom.auth.gr/.../technologies/technologies.html )

TΕΧΝΟΛΟΓΙΑ DSL (DSL TUTORIAL) (Πηγή: Τηλεπικοινωνιακό κέντρο Α.Π.Θ.: www.tcom.auth.gr/.../technologies/technologies.html ) TΕΧΝΟΛΟΓΙΑ DSL (DSL TUTORIAL) (Πηγή: Τηλεπικοινωνιακό κέντρο Α.Π.Θ.: www.tcom.auth.gr/.../technologies/technologies.html ) Γενικά Για πολλά χρόνια, τα χάλκινα καλώδια (συνεστραµµένα ζεύγη - twisted pairs)

Διαβάστε περισσότερα

Κωδικοποίηση ήχου. Κωδικοποίηση καναλιού φωνής Κωδικοποίηση πηγής φωνής Αντιληπτική κωδικοποίηση Κωδικοποίηση ήχου MPEG

Κωδικοποίηση ήχου. Κωδικοποίηση καναλιού φωνής Κωδικοποίηση πηγής φωνής Αντιληπτική κωδικοποίηση Κωδικοποίηση ήχου MPEG Κωδικοποίηση ήχου Κωδικοποίηση καναλιού φωνής Κωδικοποίηση πηγής φωνής Αντιληπτική κωδικοποίηση Κωδικοποίηση ήχου MPEG Τεχνολογία Πολυµέσων και Πολυµεσικές Επικοινωνίες 10-1 Κωδικοποίηση καναλιού φωνής

Διαβάστε περισσότερα

ιάθεση ασύρµατων πόρων

ιάθεση ασύρµατων πόρων ιάθεση ασύρµατων πόρων Μεταγωγή (Handover ή Handoff) ιαδικασία µεταγωγής µιας κλήσης από µια κυψέλη σε γειτονική κυψέλη Η κλήση από την συχνότητα f 1 της κυψέλης C 1 µεταφέρεται στη συχνότητα f 2 της κυψέλης

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Διαλέξεις μαθήματος: http://medisp.teiath.gr/eclass/courses/tio103/ https://eclass.teiath.gr/courses/tio100/

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Ε.Ε : 2004/52/GR

ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ Ε.Ε : 2004/52/GR Απαίτηση διεπαφής ραδιοεξοπλισµού 203 V.1.0: Συσκευές µικρής εµβέλειας χρησιµοποιούµενες για συναγερµούς οι οποίες λειτουργούν στις ζώνες ραδιοσυχνοτήτων 868,60 868,70 MHz, 869,20 869,25 MHz, 869,25 869,30

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 11 ο : Πολλαπλή πρόσβαση µε διαίρεση χρόνου (ΤDMA, time division multiple access)

Μάθηµα 11 ο : Πολλαπλή πρόσβαση µε διαίρεση χρόνου (ΤDMA, time division multiple access) Μάθηµα 11 ο : Πολλαπλή πρόσβαση µε διαίρεση χρόνου (ΤDMA, time division multiple access) Στόχοι: Στο τέλος αυτού του µαθήµατος ο σπουδαστής θα γνωρίζει: Τa λειτουργικά χαρακτηριστικά της τεχνικής TDMA

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 3: Integrated Services Digital Network - ISDN

Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 3: Integrated Services Digital Network - ISDN Δίκτυα Υψηλών Ταχυτήτων Ενότητα 3: Integrated Services Digital Network - ISDN Μιχάλας Άγγελος Τμήμα Μηχανικών Πληροφορικής ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική ικτύου

Αρχιτεκτονική ικτύου Αρχιτεκτονική ικτύου Φυσική αρχιτεκτονική Oµαδοποίηση των λειτουργιών του δικτύου σε φυσικές οντότητες Η φυσική αρχιτεκτονική ενός δικτύου κινητών επικοινωνιών µπορεί να διαιρεθεί σε τρία µέρη κινητό τερµατικό

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεφωνικό Σύστημα και Μετάδοση Δεδομένων Μάνος Ρουμελιώτης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Τηλεφωνικό Σύστημα και Μετάδοση Δεδομένων Μάνος Ρουμελιώτης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τηλεφωνικό Σύστημα και Μετάδοση Δεδομένων Μάνος Ρουμελιώτης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας http://www.etl.uom.gr/mr/ 18/10/2004 1 Μέσα Μετάδοσης Διαφόρων τύπων χάλκινα καλώδια Οπτικές ίνες Ασύρματη μετάδοση 18/10/2004

Διαβάστε περισσότερα

Γραφική αναπαράσταση ενός ψηφιακού σήµατος

Γραφική αναπαράσταση ενός ψηφιακού σήµατος γ) Ψηφιακάτα x (n) 3 2 1 1 2 3 n Γραφική αναπαράσταση ενός ψηφιακού σήµατος Αφού δειγµατοληπτηθεί και κβαντιστεί η έξοδος µιας αναλογικής πηγής πληροφορίας, δηµιουργείταιµιαακολουθίααπόκβαντισµένεςτιµές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: Συστήματα Τηλεπικοινωνιών / Εργαστήριο

ΜΑΘΗΜΑ: Συστήματα Τηλεπικοινωνιών / Εργαστήριο ΜΑΘΗΜΑ: Συστήματα Τηλεπικοινωνιών / Εργαστήριο ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Βανδίκας Ιωάννης Ε.ΔΙ.Π. Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ 1 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ WIFI ΙΕΕΕ 802.11 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ WIMAX VIDEO AWMN(ATHENS WIRELLES ΤΕΛΟΣ 1 ΠΗΓΕΣ METROMOLITAN NETWORK)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ WIFI ΙΕΕΕ 802.11 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ WIMAX VIDEO AWMN(ATHENS WIRELLES ΤΕΛΟΣ 1 ΠΗΓΕΣ METROMOLITAN NETWORK) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΠΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΟΥ WIFI ΙΕΕΕ 802.11 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ WIMAX VIDEO AWMN(ATHENS WIRELLES METROMOLITAN NETWORK) ΠΗΓΕΣ ΤΕΛΟΣ 1 ΙΕΕΕ 802.11 Τι είναι η ISM (Industrial Scientific and Medical ) ζώνη; Ζώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΡΩΤΗ ΤΕΛΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ Τετάρτη 16 Ιουνίου 2004 Οδηγίες: Η διάρκεια της εξέτασης είναι 3,5 ώρες. Ισχύουν όσα αναφέρονται στους Κανονισµούς Εξετάσεων του ΕΑΠ γενικότερα και της ΘΕ ειδικότερα. Είναι υποχρεωτικό

Διαβάστε περισσότερα

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος ZigBee Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος Τι είναι το ZigBee; Ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο χαμηλής Κατανάλωσης Ισχύος σε Wireless Persnal Area Netwrks (WPANs) Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Εισαγωγή ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Εισαγωγή Σκοπός του μαθήματος Μελέτη της αρχιτεκτονικής και της λειτουργίας των δικτύων κινητών και προσωπικών επικοινωνιών. Το αντικείμενο είναι τεράστιο

Διαβάστε περισσότερα

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος

Το κινητό τηλέφωνο. Θάνος Ψαρράς. Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης. Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Το κινητό τηλέφωνο Θάνος Ψαρράς Μαθητής Β4 Γυμνασίου, Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης Επιβλέπων Καθηγητής: Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής Ελληνικού Κολλεγίου Θεσσαλονίκης Η παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ασκήσεις για τις βασικές αρχές των κυψελωτών συστημάτων κινητών επικοινωνιών

ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ασκήσεις για τις βασικές αρχές των κυψελωτών συστημάτων κινητών επικοινωνιών ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧ/ΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧ. ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΚΤΥΑ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ασκήσεις για τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές Επικοινωνίες

Ψηφιακές Επικοινωνίες Ψηφιακές Επικοινωνίες Ενότητα 1: Παναγιώτης Μαθιόπουλος Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Διδάσκων Παναγιώτης Μαθιόπουλος Ph.D. Καθηγητής Ψηφιακών Επικοινωνιών Τμήμα Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

«Επικοινωνίες δεδομένων»

«Επικοινωνίες δεδομένων» Εργασία στο μάθημα «Διδακτική της Πληροφορικής» με θέμα «Επικοινωνίες δεδομένων» Αθήνα, Φεβρουάριος 2011 Χρονολογική απεικόνιση της εξέλιξης των Τηλεπικοινωνιών Χρονολογική απεικόνιση της εξέλιξης των

Διαβάστε περισσότερα