ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΩΚΙΑΛΗ ΠΕΡΣΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ. Επιβλέπουσα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΩΚΙΑΛΗ ΠΕΡΣΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ. Επιβλέπουσα"

Transcript

1 ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΩΚΙΑΛΗ ΠΕΡΣΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ. Επιβλέπουσα ΒΡΥΩΝΙ ΗΣ ΜΑΡΙΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ. Μέλος συµβουλευτικής επιτροπής ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΗΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, Τ.Ε.Π.Α.Ε.Σ. Μέλος συµβουλευτικής επιτροπής ΡΟ ΟΣ 2007

2 ι π λ ω µ α τα ι κ ή ε ρ γ α σ ί α της Τ ο ύ ν τ α Ε λ έ ν η ς µε Θ έ µ α: «Οι επαγγελµατικές προτιµήσεις των γυναικών στην περιοχή των Μεσογείων κατά τη µετάβαση της αγροτικής οικονοµίας σε οικονοµία των υπηρεσιών και του εµπορίου»

3 Το εξώφυλλο δηµιουργήθηκε µε υλικό που ανακτήθηκε από τον ιστοτόπο: και από ιδιωτικό φωτογραφικό αρχείο.

4 Στη µνήµη της µητέρας µου ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 4

5 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί µια προσπάθεια επιστηµονικής έρευνας που µε την ολοκλήρωσή της µπορεί να αποτιµηθεί τόσο η αξία της όσο και η διαδροµή για την ερευνητική διαδικασία και την σύνθεση των αποτελεσµάτων. Ολοκληρώνοντας σήµερα την εργασία αυτή, αυτό που πρώτα απ όλα µπορώ να πω είναι ότι η διαδικασία της έρευνας συνοδεύεται από πολλά και αντιφατικά συναισθήµατα, συναισθήµατα αµφιβολιών και ανασφάλειας αλλά και ιδιαίτερης ικανοποίησης. Αυτό που πάνω απ όλα χρειάζεται είναι η επιµονή στην επεξεργασία του υλικού, θεωρητικού και ευρηµάτων για να γεννηθούν στο χαρτί καινούργια πράγµατα. Αυτό το τελευταίο είναι και η µεγαλύτερη ικανοποίηση του ερευνητή. Στην προσπάθεια αυτή θα ήθελα να ευχαριστήσω θερµά την επιβλέπουσα καθηγήτριά µου, κ Πέρσα Φώκιαλη, που µε ενέπνευσε στην προσπάθειά µου και στάθηκε δίπλα µου µε τις πολύτιµες επιστηµονικές της παρατηρήσεις αλλά και τη ζεστή ανθρώπινη συµπεριφορά της. Επίσης ευχαριστώ τα µέλη της εξεταστικής επιτροπής τον κ Μάριο Βρυωνίδη και τον κ Ηλία Ευθυµίου για τις πολύτιµες παρατηρήσεις τους καθώς και για τις γνώσεις θεωρητικές και µεθοδολογικές που µου πρόσφεραν σε όλη τη διαδικασία του µεταπτυχιακού προγράµµατος. Το ερευνητικό τµήµα της συγκεκριµένης διπλωµατικής εργασίας θα ήταν αδύνατο να εκπονηθεί χωρίς την πρόθυµη συµµετοχή των γυναικών επαγγελµατιών που συµµετείχαν στη διαδικασία των συνεντεύξεων. Στις γυναίκες αυτές που µου µίλησαν για τις εµπειρίες και τα βιώµατά τους, τις σκέψεις και τους προβληµατισµούς τους, µοιράστηκαν µαζί µου µε εµπιστοσύνη και ειλικρίνεια τις εκτιµήσεις τους για τις προσωπικές τους επιλογές στη επαγγελµατική τους διαδροµή, οφείλω ένα µεγάλο ευχαριστώ. Επίσης ευχαριστώ τον καλό µου συνάδελφο, στον εργασιακό χώρο, έµπειρο ερευνητή, ρ Οικονοµολόγο-Περιφερειολόγο Κοζυράκη Γιώργο που µου έδωσε τη δυνατότητα να συζητώ µαζί του τα καθηµερινά µεθοδολογικά και θεωρητικά προβλήµατα στην έρευνά µου καθώς και για την τεχνική του βοήθεια. εν παραλείπω να ευχαριστήσω τις συµφοιτήτριές µου Αντιόπη Φραντζή, Σκαλιδάκη Αγγελική και Ευθυµία Σερλέτη που ξόδεψαν πολύτιµο χρόνο να διαβάζουν τα κείµενά µου και να µε βοηθούν µε τη γνώµη τους και τις παρατηρήσεις τους. Τέλος, σε προσωπικό επίπεδο, θα ήθελα να ευχαριστήσω την οικογένειά µου που εκτίµησε πολλαπλά την προσπάθειά µου. εκέµβριος 2007 Ελένη Τούντα ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 5

6 οικονοµίας στην οικονοµία των υπηρεσιών και του εµπορίου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παγκόσµια τάση για ολοένα και αυξανόµενη δηµιουργία επιχειρήσεων από γυναίκες παρατηρείται και στη χώρα µας, όπως διαφαίνεται µέσα από τα στατιστικά στοιχεία, τις ερευνητικές προσπάθειες και µελέτες ερευνητών και φορέων. Το γεγονός αυτό που αποκαλείται επιχειρηµατικότητα γυναικών προσφέρει απασχόληση και αποφέρει εισόδηµα στις ίδιες τις γυναίκες που δηµιουργούν επιχείρηση και επιπλέον δηµιουργεί θέσεις εργασίας και κατά επέκταση ανάπτυξη σε τοπικό και εθνικό επίπεδο. Η γυναικεία επιχειρηµατικότητα αναπτύσσεται ιδιαίτερα στον τριτογενή τοµέα της οικονοµίας και σε κλάδους όπου παραδοσιακά σχετίζονται µε τη γυναικεία εργασία. Τα τελευταία χρόνια ερευνητές και επιστήµονες προσπαθούν να αναδείξουν τα χαρακτηριστικά των γυναικών επιχειρηµατιών, τη µορφή και τα προβλήµατα των επιχειρηµατικών τους δραστηριοτήτων και να προβάλουν την ανάγκη για βιώσιµη ανάπτυξη της επιχειρηµατικότητας των γυναικών. Μέσα από τα δεδοµένα των ερευνών δίνεται η εικόνα της σύγχρονης Ελληνίδας επιχειρηµατία, τα χαρακτηριστικά της επαγγελµατικής της συµπεριφοράς και κατατίθενται προτάσεις και απόψεις για πολιτικές ενίσχυσης των επιχειρήσεων των γυναικών. Η Ελληνίδα επιχειρηµατίας κατά κύριο λόγο βρίσκεται στην ηλικία των ετών, είναι έγγαµη, απαλλαγµένη από δεσµεύσεις µεγαλώµατος των παιδιών της, µέσης κυρίως εκπαίδευσης και ιδρύει την µικρή επιχείρηση µε σκοπό να βελτιώσει το οικογενειακό της εισόδηµα και να βρει διέξοδο από την ανεργία. Η παρούσα ερευνητική εργασία επιχειρεί να ελέγξει τα παραπάνω χαρακτηριστικά της γυναίκας που «επιχειρεί», σε µια περιοχή που ιστορικά χαρακτηρίστηκε ως αγροτική περιοχή και που τις τελευταίες δεκαετίες µετατρέπεται ραγδαία σε περιοχή υπηρεσιών και εµπορίου, αφού επιλέχτηκε να δεχτεί την πληθυσµιακή εκτόνωση της πρωτεύουσας αφενός και αφετέρου την κατασκευή των σύγχρονων µεταφορικών δικτύων της χώρας αεροδρόµιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», Αττική Οδός, προαστιακός σιδηρόδροµος κλπ. Η περιοχή αυτή αποτελείται από τους 4 ιστορικούς ήµους των Μεσογείων, Σπάτα, Παιανία, Κρωπία και Μαρκόπουλο. Επιλέγεται η ποιοτική διερεύνηση µε σκοπό να προσθέσει στην έρευνα νέα δεδοµένα και µαρτυρίες γυναικών που εντάσσονται στο οικονοµικό γίγνεσθαι της περιοχής δηµιουργώντας τη δική τους επιχείρηση. Τα συµπεράσµατα που διεξάγονται επιδιώκουν να ερµηνεύσουν τους παράγοντες που κινητοποιούν την επιχειρηµατικότητα των γυναικών της περιοχής αναφοράς καθώς και τη διαµόρφωση της επαγγελµατικής τους ταυτότητας που βρίσκεται σε µια διαδικασία συνεχούς επαναδιαπραγµάτευσης των κοινωνικών ρόλων των φύλων. ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 6

7 οικονοµίας στην οικονοµία των υπηρεσιών και του εµπορίου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ...6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 7 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α ΜΕΡΟΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο. Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η απασχόληση των γυναικών σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο Η επιχειρηµατικότητα των γυναικών σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο Η έννοια της «Επιχειρηµατικότητας» και της «αυτο-απασχόλησης» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ Ο µετασχηµατισµός της Ελληνικής Οικονοµίας Ο µετασχηµατισµός της ελληνικής οικονοµίας και η θέση των γυναικών Η σηµερινή εικόνα των γυναικών στην αγορά εργασίας Σύγκριση της επιχειρηµατικής δράσης των δύο φύλων Τα βασικά χαρακτηριστικά των επιχειρηµατιών γυναικών Οι κλάδοι που προτιµούν Η ταυτότητα των Ελληνίδων επιχειρηµατιών (Ηλικία, εκπαίδευση, οικογενειακή κατάσταση) Ποιοτικά χαρακτηριστικά των γυναικείων επιχειρήσεων Επαγγελµατικά χαρακτηριστικά των επιχειρηµατιών γυναικών Λόγοι που οδηγούν στην επιχειρηµατικότητα Επιχειρηµατική δράση των γυναικών στις αγροτικές περιοχές Στάσεις και αντιλήψεις για την επιχειρηµατικότητα των γυναικών ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 7

8 οικονοµίας στην οικονοµία των υπηρεσιών και του εµπορίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο. Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΑΙΑ ΑΤΤΙΚΗΣ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Εισαγωγή Η περιοχή των Μεσογείων Πληθυσµός και οικιστικό περιβάλλον Οικονοµία της περιοχής Η οικονοµία και ο διαχρονικός µετασχηµατισµός της Οι λόγοι που συντέλεσαν στην αλλαγή της οικονοµίας Τοπική αγορά εργασίας και η θέση των γυναικών ιαχρονική εξέλιξη της συµµετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναµικό της περιοχής µελέτης Β ΜΕΡΟΣ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο. ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αντικείµενο της έρευνας Ερευνητικά ερωτήµατα Το δείγµα Ερευνητικό εργαλείο ιαδικασία συνέντευξης Μέθοδος ανάλυσης και επεξεργασίας δεδοµένων Εγκυρότητα και αξιοπιστία εοντολογία Γ ΜΕΡΟΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 89 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΜΠΕΙΡΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Εισαγωγή Τo profile των γυναικών της έρευνας ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 8

9 οικονοµίας στην οικονοµία των υπηρεσιών και του εµπορίου 5.3. Ερευνητική Ενότητα Τα κριτήρια που υπερίσχυσαν για την επιλογή του επαγγέλµατος Ερευνητική Ενότητα Οι παράγοντες που επέδρασαν ώστε να ασκήσουν το επάγγελµά τους µε την µορφή της επιχειρηµατικότητας Ερευνητική Ενότητα Τα επαγγελµατικά χαρακτηριστικά της επιχειρηµατία της περιοχής Τα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων Νέες τεχνολογίες και επιχειρήσεις των γυναικών του δείγµατος Ερευνητική Ενότητα Η βιωσιµότητα των επιχειρήσεων Η ικανοποίηση των επιχειρηµατιών γυναικών από την εργασία τους Απόψεις για την εργασία των γυναικών, οι παράγοντες επιτυχίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ο ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Γενικά Συµπεράσµατα στην Ερευνητική Ενότητα Συµπεράσµατα στην Ερευνητική Ενότητα Συµπεράσµατα στην Ερευνητική Ενότητα Συµπεράσµατα στην Ερευνητική Ενότητα Επίλογος Προτάσεις για περαιτέρω διερεύνηση ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I : Εισαγωγικό σηµείωµα ενηµέρωσης για τη συµµετοχή στην έρευνα ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II : ελτίο συνέντευξης ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IIΙ: ΠΙΝΑΚΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙV: ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ (ΜΕΣΟΓΕΙΑ) ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 9

10 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ ΓΡΑΦΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΩΝ Α) ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας 1: Ποσοστό Εργατικού υναµικού ανά τοµέα οικονοµίας κατά τις δεκαετίες 1981, 1991, Πίνακας 2: Συµµετοχή ανδρών και γυναικών στους τοµείς οικονοµικής δραστηριότητας ανά δεκαετία σε εθνικό επίπεδο (σε χιλιάδες). Πίνακας 3: Γυναικεία απασχόληση κατά κλάδο και θέση στο επάγγελµα (στοιχεία 2ου τριµήνου 2002). Πίνακας 4: Η πληθυσµιακή εξέλιξη των Μεσογείων - ήµοι Σπάτων, Παιανίας, Κρωπίας,, Μαρκοπούλου συγκριτικά µε τη Νοµαρχία Α. Αττικής, την Περιφέρεια Αττικής και τη χώρα. Πίνακας 5: Η διαχρονική εξέλιξη των τοµέων της οικονοµίας των Μεσογείων - ήµοι Σπάτων, Παιανίας, Κρωπίας, Μαρκοπούλου- σε σχέση µε Νοµαρχία Α. Αττικής, Περιφέρεια Αττικής και χώρα. Πίνακας 6: Οικονοµικά ενεργός πληθυσµός, κατά φύλο και ποσοστό συµµετοχής, σε επίπεδο περιοχής µελέτης, ήµοι Σπάτων, Παιανίας, Κρωπίας, Μαρκοπούλου Μεσόγεια Αττικής. Πίνακας 7: Οικονοµικά ενεργός πληθυσµός, κατά φύλο και ποσοστό συµµετοχής, στο χωρικό πεδίο της µελέτης (Μεσόγεια). Πίνακας 8: Οικονοµικά ενεργός πληθυσµός, κατά φύλο και ποσοστό συµµετοχής, σε επίπεδο χώρας. Πίνακας 9: Απασχολούµενες γυναίκες ανά τοµέα οικονοµικής δραστηριότητας σε σχέση µε τη συνολική απασχόληση των γυναικών ανά δεκαετία, στην περιοχή µελέτης, ήµοι Σπάτων, Παιανίας, Κρωπίας, Μαρκοπούλου Μεσόγεια Αττικής. Πίνακας 10: Απασχολούµενες γυναίκες ανά τοµέα οικονοµικής δραστηριότητας σε σχέση µε τη συνολική απασχόληση των γυναικών ανά δεκαετία, στη χώρα. Πίνακας 11: ΜΕΣΟΓΕΙΑ - Ποσοστό Απασχολουµένων, ηλικίας 15 ετών και άνω, κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας και φύλο. Πίνακας 12: ΜΕΣΟΓΕΙΑ - Απασχολούµενες γυναίκες ηλικίας 15 ετών και άνω, κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας στην περιοχή µελέτης. ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 10

11 Πίνακας 13: Η θέση των γυναικών στο επάγγελµα, κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας για τις δεκαετίες 1981, 1991, 2001, και η τελική διαφοροποίηση στη περιοχή των Μεσογείων. Πίνακας 14: Η θέση των γυναικών στο επάγγελµα στη περιοχή µελέτης, ήµοι Σπάτων, Παιανίας, Κρωπίας, Μαρκοπούλου Μεσόγεια Αττικής, στο σύνολο των απασχολουµένων γυναικών εξελικτικά για τις δεκαετίες Πίνακας 15: Η θέση των γυναικών στο επάγγελµα σε επίπεδο χώρας στο σύνολο των απασχολουµένων γυναικών εξελικτικά για τις δεκαετίες Πίνακας 16 Συγκεντρωτικός πίνακας µε τα κύρια χαρακτηριστικά των γυναικών που µετείχαν στην έρευνα. Πίνακας 17: Τόπος καταγωγής, τόπος κατοικίας και επιχειρηµατικής δραστηριότητας, των επιχειρηµατιών γυναικών που συµµετείχαν στην έρευνα. Πίνακας 18: Αντικείµενο-κλάδος επιχειρηµατικής δραστηριότητας, έτη ανάληψης επιχειρηµατικής ευθύνης. Πίνακας 19: Εκπαίδευση και επαγγελµατική κατάρτιση επιχειρηµατιών γυναικών που συµµετείχαν στην έρευνα. Πίνακας 20: Ηλικία και οικογενειακή κατάσταση επιχειρηµατιών γυναικών που συµµετείχαν στην έρευνα. Πίνακας: 21: Προηγούµενη εργασιακή κατάσταση επιχειρηµατιών γυναικών που συµµετείχαν στην έρευνα. Πίνακας 22: Είδος επιχειρηµατικής δραστηριότητας και επάγγελµα -εκπαιδευτικό επίπεδο των γονέων των επιχειρηµατιών γυναικών. Πίνακας 23: Κλάδος-αντικείµενο επιχείρησης, τοµέας οικονοµίας, ιδιοκτησιακό καθεστώς. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ Πίνακας 1:. Η συµµετοχή ανδρών και γυναικών ανά τοµέα οικονοµικής δραστηριότητας. Πίνακας 2: Ποσοστό συµµετοχής ανδρών και γυναικών επί του συνόλου των απασχολουµένων. Πίνακας 3: Απασχολούµενοι ηλικίας 15 ετών και άνω, κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας και φύλο, Γ τρίµηνο ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 11

12 Πίνακας 4:. ΜΕΣΟΓΕΙΑ - Απασχολούµενοι ηλικίας 15 ετών και άνω, κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας και φύλο, Απογραφή πληθυσµού της 5ης Απριλίου Πίνακας 5: ΜΕΣΟΓΕΙΑ - Απασχολούµενοι ηλικίας 15 ετών και άνω, κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας και φύλο, Απογραφή πληθυσµού Πίνακας 6: ΜΕΣΟΓΕΙΑ - Απασχολούµενοι ηλικίας 15 ετών και άνω, κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας και φύλο. Απογραφή πληθυσµού Πίνακας 7: Οικονοµικώς ενεργός πληθυσµός κατά φύλο, οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας και θέση στο επάγγελµα. Μεσόγεια-Νοµαρχία Α. Αττικής. Πίνακας 8: Οικονοµικώς ενεργός πληθυσµός κατά φύλο, οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας και θέση στο επάγγελµα. Μεσόγεια-Νοµαρχία Α. Αττικής. Πίνακας 9: Οικονοµικώς ενεργός πληθυσµός κατά φύλο, οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας και θέση στο επάγγελµα. Μεσόγεια-Νοµαρχία Α. Αττικής. Πίνακας 10: Η θέση στο επάγγελµα ανδρών και γυναικών κατά κλάδο οικονοµικής δραστηριότητας στην περιοχή των Μεσογείων, µε βάση την απογραφή του πληθυσµού 1981, 1991, Β) ΓΡΑΦΗΜΑΤΑ, ΣΧΗΜΑΤΑ Γράφηµα 1: Συµµετοχή των δύο φύλων στους τοµείς παραγωγής 1971 έως 2001 Γράφηµα 2: Ποσοστά συµµετοχής των φύλων στους τοµείς παραγωγής. Γράφηµα 3: Ποσοστό συµµετοχής Απασχολούµενων γυναικών στους τοµείς της οικονοµίας (Γ τρίµηνο 2006) Γράφηµα 4: Ποσοστό συµµετοχής τρίµηνο 2006) Απασχολούµενων ανδρών στους τοµείς οικονοµίας (Γ Γράφηµα 5: H συµµετοχή ανδρών και γυναικών στην απασχόληση κατά κλάδο. Ε.Σ.Υ.Ε. Έρευνα Εργατικού υναµικού Γ τρίµηνο 2006 Σχήµα 1: Η εικόνα της γυναικείας επιχειρηµατικότητας στην περιοχή των Μεσογείων. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ Γράφηµα 1: The narrowing of the gender employment gap, person aged 15 to 64 years. Γράφηµα: 2 Employment rate of women and men, ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 12

13 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV. Χάρτης της Αττικής (Μεσόγεια). Γ) ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 13

14 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΑΕΙ Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύµατα ΑΕΠ Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν ΒΑ Βόρεια Ανατολικά ΓΓΙ Γενική Γραµµατεία Ισότητας ΕΒΕΑ Ένωση Βιοτεχνικών Επιµελητηρίων Αθήνας ΕΕ Ευρωπαϊκή Ένωση ΕΟΜΜΕΧ Ελληνικός Οργανισµός Μικρών Μεσαίων Επιχειρήσεων ΕΣΥΕ Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδας GEM Global Entrepreneurship Monitor ΙΦΕΤ Ινστιτούτο Φαρµακευτικής Έρευνας Τεχνολογίας IEK Ινστιτούτο Επαγγελµατικής Κατάρτισης ΚΑΠ Κοινή Αγροτική Πολιτική ΚΑΠΕ Κέντρο Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας ΚΕΘΙ Κέντρο Ερευνών για Θέµατα Ισότητας ΚΕΚΜΟΚΟΠ Κέντρο Κοινωνικής Μορφολογίας και Κοινωνικής Πολιτικής ΜΜΕ Μικρές Μεσαίες Επιχειρήσεις Ν Νότια υτικά ΟΟΣΑ Οργανισµός Οικονοµικής Συνεργασίας Ανάπτυξης ΟΑΕ Οργανισµός Απασχόλησης Εργατικού υναµικού ΤΠΕ Τεχνολογίες της Πληροφορίας και Επικοινωνίας ΤΕΙ Τεχνολογικά Εκπαιδευτικά Ιδρύµατα e ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 14

15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα µελέτη διερευνά τη συµµετοχή των γυναικών της περιοχής των Μεσογείων και συγκεκριµένα των ήµων Σπάτων, Παιανίας, Κρωπίας και Μαρκοπούλου, οι οποίοι αντιµετωπίζονται ως ενότητα µε κοινά χαρακτηριστικά στη διοικητική, πολιτισµική και οικονοµική τους ιστορία, σε σχέση µε τις εξελίξεις της οικονοµίας της χώρας και τη θέση των γυναικών σε αυτή. Σκοπός της µελέτης είναι να διερευνηθούν οι παράγοντες που συντελούν στις επαγγελµατικές επιλογές των γυναικών και ειδικά αυτών που επιλέγουν να συµµετέχουν στην αγορά εργασίας µε την µορφή της επιχειρηµατικότητας εντός του πλαισίου και της οργάνωσης του οικονοµικού περιβάλλοντος της περιοχής των Μεσογείων της Αττικής. Το πρώτο µέρος της µελέτης, µε τίτλο Θεωρητικές Προσεγγίσεις, περιλαµβάνει το 1 ο κεφάλαιο, στο οποίο επιδιώκεται µια γενική προσέγγιση των εξελίξεων στους τοµείς της οικονοµικής δραστηριότητας, και της θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, σε παγκόσµιο επίπεδο. Ακολουθεί το 2 ο κεφάλαιο όπου γίνεται µια αναλυτικότερη προσέγγιση του µετασχηµατισµού της οικονοµίας σε εθνικό επίπεδο, της εξέλιξης της αγοράς εργασίας και της θέσης που κατέχει η γυναίκα στο εργατικό δυναµικό. Αναδεικνύονται οι τάσεις συγκέντρωσης των γυναικών σε συγκεκριµένους κλάδους της οικονοµίας και η θέση που κατέχει το γυναικείο εργατικό δυναµικό στο επάγγελµα. ιερευνώνται σε βιβλιογραφικό επίπεδο οι έννοιες της επιχειρηµατικότητας και της αυτο-απασχόλησης και σύµφωνα µε την ανάλυση αυτών των εννοιών η µελέτη επικεντρώνεται στην τάση των γυναικών να ιδρύουν µικρές επιχειρήσεις σε επιλεγµένους κλάδους, αναδεικνύοντας τα χαρακτηριστικά της επιχειρηµατικότητας των γυναικών, όπως προκύπτουν από σχετικές µελέτες και έρευνες. Στη συνέχεια στο 3 ο κεφάλαιο, παρουσιάζεται η εξέλιξη της οικονοµίας και η διάρθρωση της αγοράς εργασίας και προσεγγίζεται η θέση των γυναικών στην αγορά εργασίας και η επιχειρηµατικότητα αυτών, εστιάζοντας στην περιοχή των Μεσογείων της Αττικής και συγκεκριµένα στους ήµους Σπάτων, Παιανίας, Κρωπίας, Μαρκοπούλου. Στους ανωτέρω ήµους, που όπως αρχικά αναφέρεται αποτελούν ένα χωρικό σύνολο µε κοινά χαρακτηριστικά, επί αιώνες η κύρια οικονοµική δραστηριότητα ήταν η καλλιέργεια του αµπελιού και της ελιάς και οι οποίοι τα τελευταία χρόνια µετατρέπονται από αγροτικές περιοχές σε περιοχές που δέχονται την ραγδαία πληθυσµιακή εκτόνωση της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας, µε επακόλουθα την δόµηση του αγροτικού χώρου, την κατασκευή έργων υποδοµής εθνικής εµβέλειας, αεροδρόµιο, λιµάνια, εθνικοί δρόµοι και την εγκατάσταση βιοµηχανικών και τουριστικών οικονοµικών δραστηριοτήτων. Σε αυτό το ταχύτατα εξελισσόµενο οικονοµικά περιβάλλον που µετατρέπει την περιοχή και ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 15

16 αλλάζει τις οικονοµικές δραστηριότητες των κατοίκων της εντάσσεται βεβαίως στις αλλαγές που συντελούνται στη χώρα συνολικά και που ακολουθούν τις ευρωπαϊκές και παγκόσµιες τάσεις της νέας παγκοσµιοποιηµένης οικονοµίας και της κοινωνίας της πληροφορίας- η συµµετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας γίνεται µε νέους όρους και παρουσιάζει ιδιαιτερότητες που οφείλονται σε κοινωνικές και οικονοµικές παραµέτρους. Στο µέρος αυτό της εργασίας γίνεται αναφορά, σύµφωνα µε τα δεδοµένα της ΕΣΥΕ, στη διαχρονικά ανοδική συµµετοχή των γυναικών στο οικονοµικά ενεργό δυναµικό της περιοχής, αναδεικνύονται οι κλαδικές τάσεις συγκέντρωσης του γυναικείου εργατικού δυναµικού και η τάση της επιχειρηµατικότητας των γυναικών στην τοπική αγορά εργασίας. Στο δεύτερο µέρος της εργασίας, παρουσιάζεται η µεθοδολογία της έρευνας, το αντικείµενο και τα κύρια ερωτήµατα που απασχολούν την συγκεκριµένη ερευνητική εργασία τα οποία επικεντρώνονται: α) στα κριτήρια µε βάση τα οποία οι γυναίκες κάνουν την επαγγελµατική τους επιλογή, β) στους παράγοντες που επιδρούν στην απόφασή τους να ασκήσουν το επάγγελµα τους, επιλέγοντας τη µορφή της επιχειρηµατικότητας, γ) στα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα του εργασιακού τους profile και δ) στη βιωσιµότητα του επιλεγµένου εργασιακού µοντέλου. Στο ίδιο µέρος παρουσιάζεται η διαδικασία που ακολουθήθηκε και το ερευνητικό εργαλείο που χρησιµοποιήθηκε. Στο τρίτο µέρος της εργασίας, παρουσιάζονται τα αποτελέσµατα που προέκυψαν από την έρευνα και επιχειρείται ο σχολιασµός των ευρηµάτων της ερευνητικής διαδικασίας. Η παράθεση αποσπασµάτων από τις συνεντεύξεις, των επιχειρηµατιών γυναικών, οµαδοποιηµένων ανά ερευνητική ενότητα, γίνεται µε σκοπό την διαµόρφωση άµεσης εικόνας των εµπειριών και των απόψεων των ερωτώµενων. Τέλος στο κεφάλαιο 6 της εργασίας, επιδιώκεται η εξαγωγή συµπερασµάτων και διατυπώνονται σκέψεις και προτάσεις για την συνέχιση της ερευνητικής διαδικασίας στη συγκεκριµένη περιοχή, όπου αξίζει να σηµειωθεί ή ένδεια της έρευνας, στα ζητήµατα της εργασίας των γυναικών και της επαγγελµατικής τους συµπεριφοράς. Ακολουθεί παρουσίαση της χρησιµοποιούµενης βιβλιογραφίας και παραρτήµατα στα οποία κατά σειρά παρουσιάζονται το ενηµερωτικό σηµείωµα για τη συµµετοχή στην έρευνα, το ερευνητικό εργαλείο, επεξεργασµένοι πίνακες µε απογραφικά στοιχεία του πληθυσµού καθώς και σχετικά γραφήµατα. ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 16

17 Α ΜΕΡΟΣ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1. Η απασχόληση των γυναικών σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Η συµµετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας παρατηρείται αυξανόµενη, τις τελευταίες δεκαετίες σε παγκόσµιο επίπεδο. Ένα κοινό χαρακτηριστικό των αγορών εργασίας µεταξύ των χωρών Ο.Ο.Σ.Α. είναι ότι τις τρεις ή τέσσερις τελευταίες δεκαετίες µειώνεται το χάσµα στην απασχόληση µεταξύ ανδρών και γυναικών, αυξάνει η απασχόληση των γυναικών 1 ενώ µειώνεται των ανδρών. Αν και η συµµετοχή των γυναικών στο παγκόσµιο εργατικό δυναµικό παραµένει χαµηλότερη από αυτήν των ανδρών, τα στοιχεία σε παγκόσµιο επίπεδο δείχνουν ότι υπάρχει µια θετική σχέση µεταξύ του κατά κεφαλήν εισοδήµατος και της γυναικείας συµµετοχής στο εργατικό δυναµικό. Στις χώρες µε υψηλό εισόδηµα, µεταξύ των οποίων και τα κράτη µέλη της Ε.Ε., το ποσοστό συµµετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναµικό είναι κατά µέσο όρο 43%, στις χώρες µε µέσο εισόδηµα είναι 36%, ενώ σε µερικές χώρες µε χαµηλό εισόδηµα το ποσοστό συµµετοχής είναι σηµαντικά χαµηλότερο από 30% (Φώκιαλη, 2006). Ο Samuelson (2000), αναφέρει ότι µία από τις πιο εντυπωσιακές εξελίξεις τις τελευταίες δεκαετίες ήταν η απότοµη αύξηση της συµµετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναµικό. ηλαδή το ποσοστό των γυναικών, ηλικίας άνω των 15 ετών, που εργάζονται ή αναζητούν ενεργά δουλειά, έχει κάνει άλµα από το 34% το 1950 στο 60% σήµερα και συνεχίζει ότι η εξέλιξη αυτή δεν µπορεί να αποδοθεί στην άνοδο των πραγµατικών µισθών, που έκανε την εργασία πιο ελκυστική για τις γυναίκες, δεν µπορεί να εξηγηθεί µε οικονοµικούς µόνο παράγοντες. Για να αναζητήσουµε µια τόσο σηµαντική µεταβολή στα πρότυπα της εργασίας, θα πρέπει να αναζητήσουµε έξω από την οικονοµική, τις µεταβαλλόµενες κοινωνικές στάσεις απέναντι στο ρόλο της γυναίκας ως µητέρας, νοικοκυράς και εργαζόµενης. 1 Βλ. Γράφηµα 1 και 2, Παράρτηµα ΙΙΙ. ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 17

18 Όσον αφορά στη συµµετοχή στους τοµείς της οικονοµικής δραστηριότητας, τα παγκόσµια στοιχεία δείχνουν ότι υπάρχει και από τα δύο φύλα η τάση να συγκεντρώνονται στον τοµέα των υπηρεσιών και να µειώνεται η συµµετοχή των απασχολούµενων στον πρωτογενή και δευτερογενή τοµέα. Στην Ελλάδα η συµµετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναµικό το 1980 ήταν 28%, το 1990 έφθασε στο 35%, το 2000 το 38% (Φώκιαλη, 2006) και το 2006 το 38,94%, (Ε.Σ.Υ.Ε. Έρευνα εργατικού υναµικού, 2006). Σύµφωνα µε τα δεδοµένων της Ε.Σ.Υ.Ε. κατά την χρονική περίοδο , η απόλυτη αύξηση της απασχόλησης των γυναικών την περίοδο αυτή, είναι 13,3% ενώ η αντίστοιχη των ανδρών είναι 1,9% (Ζερβού 1998). Επί πλέον την ίδια αυτή περίοδο δηµιουργήθηκαν συνολικά θέσεις εργασίας στον τριτογενή τοµέα και µειώθηκαν κατά οι θέσεις στη γεωργία και το δευτερογενή τοµέα. Η δεκαετία φαίνεται ότι υπήρξε σηµαντική όσον αφορά τη συµµετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναµικό της Ελλάδας. Από τη µια, διαπιστώνεται αύξηση του ρυθµού της γυναικείας απασχόλησης, ιδιαίτερα στον τοµέα των υπηρεσιών, ενώ από την άλλη, µια σειρά από νοµοθετικές ρυθµίσεις κατοχυρώνουν τα δικαιώµατα της γυναίκας, προάγοντας την ισότητα των φύλων στη σφαίρα της αµειβόµενης εργασίας (Πετρινιώτη, 1989 α ). Η αύξηση της συµµετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναµικό οφείλεται σε µεταβολές των κοινωνικών αντιλήψεων, στην άνοδο του µορφωτικού επιπέδου, στα καταναλωτικά πρότυπα, στις πολιτικές πρακτικές που προωθούν την ισότητα και στις διαρθρωτικές αλλαγές της οικονοµίας µε την αύξηση των θέσεων εργασίας στον τριτογενή τοµέα (Καραντινός, 1987) Η επιχειρηµατικότητα των γυναικών σε διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Τα τελευταία χρόνια στις χώρες του δυτικού κόσµου η πρόσβαση των γυναικών στην αγορά εργασίας γίνεται σε µεγάλο βαθµό µέσα από την επιχειρηµατικότητα. Σε παγκόσµιο επίπεδο ο ρόλος των επιχειρηµατιών γυναικών αναδεικνύεται ολοένα και περισσότερο, καθώς όλο και περισσότερες γυναίκες δηµιουργούν δική τους επιχείρηση. Παρόλο που το επιχειρηµατικό ενδιαφέρον των ανδρών παρουσιάζεται εντονότερο από εκείνο των γυναικών, η γυναικεία επιχειρηµατικότητα θεωρείται εξίσου σηµαντική µε την ανδρική για την οικονοµική ανάπτυξη µιας χώρας, καθώς συµβάλλει στη δηµιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης και στην αύξηση του αριθµού των απασχολούµενων γυναικών. Γυναικείες επιχειρήσεις έχουν συσταθεί σε ολόκληρο τον κόσµο χωρίς όµως οµοιόµορφη κατανοµή στις συνθήκες σύστασής τους και τα αποτελέσµατά 2 Βλ. στο Αθανασιάδου και συν ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 18

19 τους τόσο στις γυναίκες όσο και στις οικονοµίες των χωρών, σύµφωνα µε τον δείκτη GEM 3 (Ε.Ε. 2005). Οι Νίνα- Παζαρζή και Γιαννακούρου (2003) αναφέρουν ότι στην Αµερική, κατά την περίοδο ο αριθµός των γυναικών επιχειρηµατιών αυξήθηκε κατά 78% και οι γυναικείες επιχειρήσεις αποτελούν το 36% όλων των επιχειρήσεων. Στον Καναδά, οι γυναίκες κατέχουν ή διοικούν το 30,3% του συνόλου των επιχειρήσεων, στην Αυστραλία το 1/3 των επιχειρήσεων ενώ στην Ιαπωνία το 23,3%. Η Σκορδίλη (2005), αναφέρει ότι σε επίπεδο χωρών Ο.Ο.Σ.Α., στα τέλη της δεκαετίας του 1990, µια στους πέντε εργοδότες/ριες και εργαζόµενους/ες για δικό τους λογαριασµόαυτοαπασχολούµενους/ες, ήταν γυναίκα. Πρόσφατα στοιχεία εκτιµούν ότι το µερίδιο των γυναικών επιχειρηµατιών στις Η.Π.Α. πλησιάζει το 30%, όταν ο µέσος όρος στις χώρες της Ε.Ε. είναι γύρω στο 20%. Στις Σκανδιναβικές χώρες και το Ην. Βασίλειο η συµµετοχή των γυναικών κυµαίνεται σε σηµαντικά υψηλότερα επίπεδα, γύρω στο 28%. Εκτιµάται ότι στις Η.Π.Α. δραστηριοποιούνται 6,4 εκατοµµύρια αυτοαπασχολούµενες γυναίκες και προσφέρουν 9,2 εκατοµµύρια θέσεις εργασίας. Στις χώρες της Ε.Ε. και τις άλλες χώρες της Ευρώπης ο αριθµός των αυτοαπασχολούµενων γυναικών είναι πολύ υψηλότερος, περίπου 10 εκατοµµύρια, ωστόσο εξασφαλίζουν πολύ λιγότερες θέσεις εργασίας. Πλήθος εργαλείων πολιτικής χρησιµοποιήθηκαν από Οργανισµούς και ίκτυα για να στηριχτεί η γυναικεία επιχειρηµατικότητα, όπως οι άµεσες επιδοτήσεις, τα σεµινάρια κατάρτισης, οι φορολογικές διευκολύνσεις, οι υποδοµές δικτύωσης και εύρεσης πελατών, η διεξαγωγή µελετών και ερευνών κλπ. Σε διεθνές επίπεδο διεξάγονται έρευνες και εκπονούνται µελέτες µε σκοπό την ερµηνεία του φαινοµένου της επιχειρηµατικότητας των γυναικών. Εξετάζουν κατά περίπτωση ή και συγκριτικά µεταξύ χωρών τα κίνητρα που οδηγούν τις γυναίκες στην επιχειρηµατικότητα, την εκπαίδευσή τους, την επαγγελµατική τους εµπειρία, την ηλικία κλπ. Μεθοδολογικό ενδιαφέρον παρουσιάζει έρευνα που εξετάζει το background στην εκπαίδευση και την εµπειρία 76 γυναικών επιχειρηµατιών µεταξύ 6 χωρών, Καναδάς, Σιγκαπούρη, Νότια Αφρική, Αυστραλία, Νέα Ζηλανδία, Ιρλανδία, η οποία πραγµατοποιήθηκε µέσο διαδικτύου 4 (McClelland & Swail, 2003). 3 Ο δείκτης GEM (Global Entrepreneurship Monitor) ερευνά τη γυναικεία επιχειρηµατικότητα σε 34 χώρες, συµπεριλαµβανοµένης και της Ελλάδας και στοχεύει στη µέτρησή της στις χώρες που συµπεριλαµβάνει για µελέτη και κατανόηση των αιτιών που ωθούν τις γυναίκες στην εκδήλωση επιχειρηµατικού ενδιαφέροντος και στη σύνταξη προτάσεων που ενισχύουν τη γυναικεία επιχειρηµατικότητα. 4 Από την περίληψη της µελέτης: «This research is innovative, internet based methodology was employed to collect the data in the chosen locations. Using internet resources such as online media, company web sites and other pertinent sites, as significant volume of information was gathered. Any information gaps or issues requiring further clarification were then addressed via exchanges with the individual entrepreneur». ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 19

20 Ενδιαφέροντα ευρήµατα παρουσιάζει έρευνα σε Γαλλίδες επιχειρηµατίες σχετικά µε τα κίνητρα που τις ώθησαν ώστε να ξεκινήσουν τη δική τους επιχείρηση. Στη µελέτη αυτή διακρίνονται δύο κατηγορίες κινήτρων που συντελούν στην απόφαση των γυναικών να αρχίσουν επιχειρηµατική δραστηριότητα. Οι κατηγορίες αυτές ορίζονται από τις έννοιες «push» και «pull» και σύµφωνα µε την έρευνα οι γυναίκες «σπρώχνονται» στην απόφαση της δηµιουργίας επιχείρησης από το διαµορφωµένο οικογενειακό περιβάλλον (Orhan & Scott, 2001). Άλλη µελέτη εξετάζει τον παράγοντα «glass ceillings» και «glass walls» ως αιτία εξόδου των γυναικών από την εξαρτηµένη εργασία στις επιχειρήσεις και εισόδου στην αυτό-απασχόληση και την επιχειρηµατικότητα (Mattis, 2004). Εξ άλλου έρευνα από το Global Entrepreneurship London Business School σε δείγµα γυναικών, εµφανίζει διπλάσιο ποσοστό όσο αφορά τη διάθεση για δηµιουργία επιχείρησης από τις γυναίκες αγροτικών περιοχών σε σχέση µε αυτές που διαµένουν στα αστικά κέντρα (Amble, 2006). Άλλη µελέτη στην Αµερική παρουσιάζει τη γυναικεία επιχειρηµατικότητα σε γυναίκες που ξεκινούν την επιχείρηση µετά την ηλικία των 50 ετών, όταν πλέον έχουν µεγαλώσει τα παιδιά τους και έχουν φύγει από την οικογενειακή εστία (Mckay, 2001). Η µελέτη των Still και Walker (2006) στην Αυστραλία, παρουσιάζει το profile των αυτοαπασχολούµενων γυναικών και των ιδιοκτητριών επιχείρησης. Σύµφωνα µε αυτήν τη µελέτη η επιχειρηµατίας είναι πάνω από 30 χρονών, παντρεµένη µε παιδιά, έχει καλό επίπεδο εκπαίδευσης, είναι περισσότερο «pull factors» από «push factors» και έχει βάση εκκίνησης της επιχείρησης όχι λιγότερο από $ ως κεφάλαιο. Άλλη µελέτη ασχολούµενη µε τα χαρακτηριστικά της επιχειρηµατία στην Ιρλανδία και συγκεκριµένα µε το επίπεδο εκπαίδευσης διαπιστώνει ότι αυτό είναι χαµηλό σε ποσοστό 39% (Aylward and al., 2006). Μελέτες επιβεβαιώνουν τη σηµαντική αύξηση της συµµετοχής των γυναικών στην ιδιοκτησία επιχειρήσεων που συχνά οφείλεται στην εξαιρετικά χαµηλή βάση εκκίνησης. Μελέτη που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της Ειδικής Οµάδας ράσης για τη γυναικεία επιχειρηµατικότητα στον Καναδά, έδειξε ότι στη διάρκεια της εικοσαετίας ο αριθµός των γυναικών επιχειρηµατιών αυξήθηκε κατά 208%, ενώ η αντίστοιχη αύξηση για τους άνδρες επιχειρηµατίες ήταν µόλις 38%. Μελέτη του Ο.Ο.Σ.Α. υπολόγισε ότι ενώ τη δεκαετία του 1970 οι γυναίκες επιχειρηµατίες αποτελούσαν το 1/4 των επιχειρηµατιών στις χώρες µέλη του, το µερίδιο αυτό αυξήθηκε στο 1/3 κατά τη δεκαετία του 1990 (Σκορδίλη, 2005). Παρά την αύξηση των γυναικείων επιχειρήσεων, η γυναικεία επιχειρηµατικότητα παραµένει χαµηλότερη από αυτή των ανδρών, διαπιστώνει µελέτη χρησιµοποιώντας δεδοµένα από 29 χώρες του Global Entrepreneurship Monitor ενώ βασική αιτία εκκίνησης για τη γυναικεία επιχείρηση είναι η ανεργία (Verheul και άλ. 2005). Στην Ευρώπη τα ποσοστά των γυναικών που κατέχουν ή διοικούν επιχείρηση αντιστοιχούν στο 20-30% µε αυξητικές τάσεις µε βάση τα στοιχεία της EUROSTAT (Νίνα- Παζαρζή & ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 20

21 Γιαννακούρου, 2003). Σύµφωνα µε τα κύρια αποτελέσµατα του Παρατηρητηρίου Ευρωπαϊκών Μ.Μ.Ε. για το έτος 2002, στο Ευρωπαϊκό περιβάλλον όπου το 93% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έχουν λιγότερους από 10 εργαζόµενους και χαρακτηρίζονται ως οι αληθινοί γίγαντες της Ευρωπαϊκής Οικονοµίας, µία στις πέντε Μ.Μ.Ε. διευθύνεται από γυναίκα. Οι επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται κυρίως στο χώρο της λιανικής και στις προσωπικές υπηρεσίες (24%-29%), ενώ µόλις µία στις δέκα επιχειρήσεις στις µεταφορές και στις επικοινωνίες έχει ιδιοκτήτη γυναίκα, (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2002). Σε όλες τις χώρες, ο αριθµός των γυναικών που ξεκινούν µια νέα επιχείρηση, είτε αυτοαπασχολούµενες είτε ιδιοκτήτριες µιας επιχείρησης, είναι πολύ µικρότερος από τον αντίστοιχο των ανδρών. Χαρακτηριστικά αναφέρονται ως φραγµοί για τη δηµιουργία επιχείρησης από γυναίκες τα στερεότυπα καθώς ο ιδιοκτήτης επιχείρησης είναι «white, midle class, male», οι πολιτισµικές διαφορές, η έλλειψη χώρων και η έλλειψη κοινωνικών δοµών φροντίδας των παιδιών (Fielden και άλ. 2003). Στην Ελλάδα τα ποσοστά των γυναικών που κατέχουν ή διοικούν επιχείρηση είναι 15% του συνόλου των επιχειρήσεων, (E.C. BIC of Attika, 2000). Οι γυναίκες στην Ελλάδα από τη δεκαετία του '70 επιλέγουν συστηµατικότερα την επιχειρηµατική καριέρα ως εναλλακτική απασχόληση και κατά την δεκαετία του '80 εµφανίζονται οι περισσότερες γυναίκες επιχειρηµατίες (Νίνα Παζαρζή, 1990 και 1994). Οι περισσότερες από τις γυναίκες επιχειρηµατίες στρέφονται σε επιχειρήσεις του τριτογενούς τοµέα µε κυρίαρχη την παροχή υπηρεσιών και το λιανικό εµπόριο. Οι γυναίκες που δραστηριοποιούνται στον τοµέα της µεταποίησης επιλέγουν κυρίως επιχειρήσεις που έχουν παραδοσιακή σχέση µε την εργασία των γυναικών στο σπίτι όπως για παράδειγµα παραδοσιακά γλυκά, ενδύµατα κ.λ.π. (E.C. BIC of Attika, 2000). Η Σκορδίλη (2005), αναφέρει ότι η συµβολή των γυναικών επιχειρηµατιών στον ελληνικό επιχειρηµατικό πληθυσµό είναι ακόµη περιορισµένη. Το ποσοστό 20,1% σύµφωνα µε στοιχεία του OECD του 2001, εκτιµάται ως υπερεκτιµηµένο, επειδή περιλαµβάνει το µεγάλο αριθµό των ελεύθερων επαγγελµατιών. Στη πραγµατικότητα η συµβολή των γυναικών επιχειρηµατιών στο ελληνικό επιχειρηµατικό πληθυσµό είναι ακόµη περιορισµένη και εκτιµάται γύρω στο 13%. ιακρατική συγκριτική µελέτη 5 δείχνει την Ελλάδα στην τελευταία θέση ως προς το ποσοστό γυναικών επιχειρηµατιών, µε 14% έναντι 21-25% στις άλλες χώρες, Νορβηγία, Λετονία, 5 Η µελέτη είναι προϊόν του διακρατικού προγράµµατος δράσης για την «Ενθάρρυνση των γυναικών στην ενεργό άσκηση της ιδιοκτησίας τους στο χώρο των επιχειρήσεων και στη γεωργία» (Women Towards Ownership in Business and Agriculture) που υλοποιήθηκε από το ΚΕΚΜΟΚΟΠ το Στο πρόγραµµα συµµετείχαν φορείς άσκησης πολιτικής και ερευνητικά κέντρα από τη Νορβηγία, τη Λετονία, την Ισλανδία και τη Σουηδία. ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 21

22 Ισλανδία και Σουηδία, ενώ στον αγροτικό τοµέα, οι γυναίκες αρχηγοί αγροτικών εκµεταλλεύσεων παρουσιάζουν το αντίθετο αποτέλεσµα (24% στην Ελλάδα έναντι 17% στη Νορβηγία και 12% στη Σουηδία). Οι Νίνα-Παζαρζή και Γιαννακούρου (2003), αναφέρουν ότι η τάση των γυναικών επιχειρηµατιών να επιλέγουν την δραστηριοποίηση στον τριτογενή τοµέα, κυρίως λιανικό εµπόριο και υπηρεσίες, παρατηρείται διεθνώς. Η συγκέντρωση των γυναικών σε τέτοιου τύπου επιχειρήσεις δεν αποτελεί έκπληξη καθώς αποτελούν παραδοσιακούς τοµείς απασχόλησης αυτών (Birlry et al. 1987) 6. Οι Loscocco και Robinson (1991) 7 χαρακτηρίζουν τις επιχειρήσεις λιανικού εµπορίου και υπηρεσιών, επιχειρήσεις «γυναικείου τύπου» και τις κατασκευαστικές, οικοδοµικές, υψηλής τεχνολογίας επιχειρήσεις «ανδρικού τύπου». Μια πιθανή εξήγηση για αυτό είναι ότι οι γυναίκες φαίνεται να αποδίδουν καλύτερα από τους άνδρες σε ηγετικές θέσεις που θεωρούνται «θηλυκές» από τη φύση τους, δηλαδή, απαιτούν ικανότητες διαπροσωπικής επικοινωνίας και συνεργασίας, όπως η παροχή υπηρεσιών, σε αντίθεση µε τους άνδρες που αποδίδουν σε ηγετικές θέσεις που απαιτούν καθοδήγηση και έλεγχο (Eagly et.al., 1995) 8. Αποτελέσµατα που συνάδουν µε τη θεωρία αυτή παρουσιάζονται στη µελέτη των Σαλαµούρη και Χάλκου (2001). Η µελέτη αποκαλύπτει ότι οι γυναίκες επιχειρηµατίες που ασχολούνται µε το λιανικό εµπόριο και ιδιαίτερα τους τοµείς της ένδυσης και υπόδησης είναι περισσότερο επιτυχηµένες από τις λιγοστές γυναίκες που ασχολούνται στη βιοµηχανία (5%), ενώ ένα µεγάλο ποσοστό των επιτυχηµένων επιχειρηµατιών (49%) αποδίδει την επιτυχία στην οργάνωση και την επικοινωνία. Μια άλλη προσέγγιση της επιχειρηµατικότητας των γυναικών δίνει περισσότερη έµφαση σε ψυχολογικούς, κοινωνικούς και πολιτισµικούς παράγοντες (Μulreany, 1988) 9. Η φιλελεύθερη φεµινιστική θεωρία (liberal feminist theory) αποδίδει τις παρατηρούµενες διαφορές ανάµεσα σε άντρες και γυναίκες, αναφορικά µε την επιλογή τοµέα απασχόλησης, στις διαφορές της κοινωνικοποίησης των γυναικών (Fischer et al., 1993) 10. Για παράδειγµα οι κλασικές αποκρίσεις στην ερώτηση «τι θα γίνεις όταν µεγαλώσεις» στα κορίτσια, είναι δασκάλα ή νοσοκόµα» και συνήθως προτείνονται από τους ερωτώντες. Έµφαση στα «παραδοσιακά» στερεότυπα της γυναικείας απασχόλησης προκύπτει και από έρευνα που πραγµατοποιήθηκε το 2000 σε 100 επιχειρήσεις στις περιφέρειες Αττικής, Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Κρήτης, Θεσσαλίας και Ηπείρου, απευθυνόµενη σε ιδιοκτήτες, διευθυντές και στελέχη επιχειρήσεων. Οι στάσεις της συντριπτικής πλειοψηφίας των συµµετεχόντων, ανδρών και γυναικών, για τη γυναικεία 6 Βλ. στο Νίνα-Παζαρζή Ε. και Γιαννακούρου Μ. (2003). 7 Βλ. στο Νίνα-Παζαρζή Ε. και Γιαννακούρου Μ. (2003) 8 Βλ. στο Νίνα-Παζαρζή Ε. και Γιαννακούρου Μ. (2003) 9 Βλ. στο Νίνα-Παζαρζή Ε. και Γιαννακούρου Μ. (2003) 10 Βλ. στο Νίνα-Παζαρζή Ε. και Γιαννακούρου Μ. (2003) ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 22

23 επιχειρηµατικότητα είναι θετικές (76,5%), αλλά οι τοµείς που θεωρούνται προσφορότεροι για την ανάπτυξη επιχειρηµατικής δραστηριότητας από γυναίκες είναι, κατά σειρά ιεράρχησης: ο τουρισµός (87,8%), τα παραδοσιακά προϊόντα (86,6%), η εκπαίδευση (80,6%), οι συµβουλευτικές υπηρεσίες (66,7%) και οι αναπτυξιακές εταιρείες (57,7%) Η έννοια της «Επιχειρηµατικότητας» και της «αυτο-απασχόλησης». Με βάση την έρευνα εργατικού δυναµικού και τα στοιχεία της Ε.Σ.Υ.Ε. σχετικά µε τον οικονοµικώς ενεργό πληθυσµό κατά φύλο, οµάδες κλάδων οικονοµικής δραστηριότητας και θέση στο επάγγελµα, στην παρούσα µελέτη, επιχειρηµατίας εκλαµβάνεται ο/η εργοδότης/τρια, που χρησιµοποιεί προσωπικό και ο/η εργαζόµενος/η για δικό του/της λογαριασµό ή αυτοαπασχολούµενος/η. Όσον αφορά τη γυναικεία επιχειρηµατικότητα η Σκορδίλη (2005), αναφέρει ότι είναι δύσκολο να οριστεί µε ακρίβεια τι συνιστά µια επιχείρηση που ανήκει σε γυναίκες. Αυτό γιατί συχνά ανακύπτουν ζητήµατα όπως το ακριβές ποσοστό ιδιοκτησίας του κεφαλαίου της επιχείρησης, η αποκλειστική άσκηση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων ή ο συνδυασµός ιδιοκτησίας και λήψης αποφάσεων. Σύµφωνα µε τον Ο.Ο.Σ.Α. 11 για να χαρακτηριστεί η γυναικεία ιδιοκτησία σε µια επιχείρηση είναι απαραίτητη η ικανοποίηση δυο προϋποθέσεων: α) της συµµετοχής µίας ή περισσότερων γυναικών, µε ποσοστό πάνω από 51% στο µετοχικό εταιρικό κεφάλαιο της επιχείρησης και β) όλες οι αποφάσεις στρατηγικής σκοπιµότητας που αφορούν την ανάπτυξη της επιχείρησης να λαµβάνονται από την ιδιοκτήτρια ή τις συνιδιοκτήτριες. Μια επί πλέον προσέγγιση της αυτό-απασχόλησης, σύµφωνα µε τον Ο.Ο.Σ.Α. 12, είναι ότι ο αυτοαπασχολούµενος διακρίνεται από τον έµµισθο εργαζόµενο από παράγοντες όπως το ρίσκο και ο έλεγχος. Αυτά έχουν άµεση σχέση µε την οικονοµική ευηµερία της επιχείρησης και επίσης ενέχουν και το επιπλέον ρίσκο του επενδυτικού κεφαλαίου. Επειδή η παραπάνω προσέγγιση θεωρείται ως µια απλή παρουσίαση της έννοιας της αυτό-απασχόλησης, κρίνεται αναγκαίος ο υπολογισµός των στοιχείων που δεν χαρακτηρίζουν τον αυτοαπασχολούµενο σύµφωνα µε τον Κώδικα της Πρακτικής της Εργασιακής Κατάστασης 13. Παρά την προσπάθεια που κάνει ο 11 Βλ. στο Σκορδίλη Σ, Βλ. στο Σχέδιο Ολοκληρωµένης Επιχειρησιακής Στρατηγικής Ανάπτυξης για την Απασχόληση στην Αττική, Περιφέρεια Αττικής, Ιούνιος Βλ. στο Σχέδιο Ολοκληρωµένης Επιχειρησιακής Στρατηγικής Ανάπτυξης για την Απασχόληση στην Αττική, Περιφέρεια Αττικής, Ιούνιος 2005 ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 23

24 Κώδικας Πρακτικής 14, στις µέρες µας, παρουσιάζονται δυσκολίες στο διαχωρισµό µεταξύ αυτόαπασχόλησης και µισθωτής εργασίας, µε την ανάπτυξη συγκεκριµένων, νέων µορφών εργασίας όπως για παράδειγµα το franchising 15. Σηµαντική κατηγορία επιχειρήσεων σ όλες τις χώρες της Ευρώπης, αποτελούν οι οικογενειακές επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις όπου οι συνεταίροι ανήκουν σε διαφορετικό φύλο. Ιδιαίτερα στη νότια Ευρώπη όπου οι οικογενειακοί δεσµοί είναι ισχυροί, οι µικρές επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα διαδεδοµένες και αποτελούν έναν ευρέως διαδεδοµένο τύπο επιχειρήσεων. Εµπειρικές µελέτες έχουν δείξει ότι στην Ελλάδα σε πολλές περιπτώσεις η γυναίκα καταγράφεται ως αποκλειστική ιδιοκτήτρια ή συνιδιοκτήτρια επιχείρησης, µαζί µε το σύζυγο, για φορολογικούς κυρίως λόγους, ενώ τη διοίκηση ασκεί ο σύζυγος που πολύ συχνά κατέχει παράλληλα και άλλη θέση εργασίας στο δηµόσιο ή ιδιωτικό τοµέα (Λαµπριανίδης, 2003) 16. Ο αριθµός των γυναικών επιχειρηµατιών εκτιµάται µε δύο µεθόδους, αφενός µε την εστίαση στην επιχείρηση, που αποτελεί την πλέον δόκιµη µέθοδο και αφετέρου µε την εστίαση στο πρόσωπο της επιχειρηµατία. Η µέθοδος της εστίασης στην επιχείρηση που καταγράφει τις επιχειρήσεις που έχουν γυναικεία ιδιοκτησία, συναντά πολλά προβλήµατα γιατί δεν υπάρχουν διαθέσιµα απογραφικά στατιστικά στοιχεία επιχειρήσεων µε βάση το φύλο. Σύµφωνα µε τα δεδοµένα του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Μ.Μ.Ε., σε επίπεδο 19 ευρωπαϊκών χωρών, κατά µέσο όρο, µόνο το 22% των κατόχων των µικροµεσαίων επιχειρήσεων είναι γυναίκες. Το ποσοστό αυτό συναντάται συνήθως σε τοµείς της οικονοµικής δραστηριότητας όπου οι γυναίκες είναι παραδοσιακά ενεργές, όπως το εµπόριο και οι τοµείς παροχής υπηρεσιών (24-29%) ενώ τα χαµηλότερα ποσοστά εντοπίζονται στον τοµέα των µεταφορών και επικοινωνιών (11%), όπου υπάρχει κυριαρχία των ανδρών στην απασχόληση. Για τις διακρατικές συγκρίσεις σχετικά µε το επίπεδο της ιδιοκτησίας των γυναικών στο σύνολο των επιχειρήσεων, οι διεθνείς οργανισµοί (Ο.Ο.Σ.Α., Ο.Η.Ε.), επισηµαίνοντας την ένδεια σχετικών δεδοµένων, χρησιµοποιούν την κατηγορία της Έρευνας Εργατικού υναµικού «Εργοδότες ή εργαζόµενοι για δικό τους λογαριασµό». Η κατηγορία αυτή είναι ευρύτερη από 14 Ο Κωδικός της Πρακτικής της Εργασιακής Κατάστασης (Code of Practice on Employment Status) συγκροτήθηκε µε σκοπό να παρουσιάσει έναν αριθµό κριτηρίων που θα αποσαφήνιζαν την διαφορά των δύο εργασιακών καταστάσεων, αυτοαπασχολούµενοι και έµµισθοι. Στοιχεία σχετικά µε τον κωδικό στην ιστοσελίδα 15 Franchising: ικαιόχρηση µε χαρακτηριστικά και των δύο µορφών απασχόλησης. Felstead, A., 1992, Franchising, Self-Employment and the Enterprise Culture, in Leighton, P. AND Felstead, A (eds.), The New EntrepreneursQ Self-Emloyment and Small Business in Europe, Kogan Page, στο Σχέδιο Ολοκληρωµένης Επιχειρησιακής Στρατηγικής Ανάπτυξης για την Απασχόληση στην Αττική, Περιφέρεια Αττικής, Ιούνιος Βλ. στο Ανθοπούλου και συν ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 24

25 εκείνη των κατόχων επιχειρήσεων, αλλά αποτελεί την πιο κοντινή προσέγγιση σε αυτό που θεωρείται συνήθως επιχειρηµατίας υπό την ευρεία έννοια. Η επιχειρηµατικότητα είναι συνυφασµένη µε την ατοµική πρωτοβουλία και την ανάληψη καινοτόµων δράσεων από ανθρώπους που τολµούν και είναι διατεθειµένοι να διακινδυνεύσουν την προσωπική τους επιτυχία µέσα από τη δηµιουργία και λειτουργία της δικής τους επιχείρησης. Τα άτοµα που απασχολούνται µε την επιχειρηµατικότητα, σε σχέση µε τους υπόλοιπους εργαζόµενους, παρουσιάζουν µεγαλύτερα ποσοστά προσωπικής ικανοποίησης και αισθάνονται µεγαλύτερη υπερηφάνεια και αγάπη για τη δουλειά τους, ενώ επιδιώκουν παράλληλα να αποκτήσουν κοινωνική καταξίωση. Η απασχόληση σε µια προσωπική επιχείρηση, εκτός του ότι επιλύει το πρόβληµα της ανεργίας, προσφέρει ανεξαρτησία, δηµιουργικότητα, συναισθήµατα αυτοεκπλήρωσης, δυνατότητα ελέγχου του ρυθµού εργασίας καθώς επίσης δυνατότητα επικοινωνίας µε πολλούς διαφορετικής φύσεως ανθρώπους. Η επιχειρηµατικότητα µπορεί, εποµένως να αποτελέσει µια εναλλακτική µορφή απασχόλησης για την πρόσβαση των γυναικών στην αγορά εργασίας και κυρίως εκείνων που διαµένουν στην ύπαιθρο, είναι µεγάλης ηλικίας και χαµηλού εισοδήµατος. Όλα τα παραπάνω, σε συνδυασµό µε το ευέλικτο ωράριο που µπορεί να προσφέρει σε ορισµένες περιπτώσεις η επιχειρηµατικότητα (π.χ. αγροτουριστικοί, αγροβιοτεχνικοί συνεταιρισµοί, φασόν κ.λπ.), µπορούν να οδηγήσουν στη συµφιλίωση ή καλλίτερα εναρµόνιση της επαγγελµατικής και της οικογενειακής ζωής των γυναικών (Σδράλη, 2005). ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 25

26 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΥΝΑΜΙΚΟ 2.1. Ο µετασχηµατισµός της Ελληνικής Οικονοµίας. Σύµφωνα µε τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδας, διαχρονικά οι µεταβολές στη σύνθεση της απασχόλησης κατά τοµέα δείχνουν τον ταχύρυθµο µετασχηµατισµό της οικονοµίας της χώρας από γεωργική οικονοµία σε οικονοµία υπηρεσιών και εµπορίου. Το 1971 ο τριτογενής τοµέας της οικονοµίας συγκέντρωνε το 33% και το Γ τρίµηνο του 2006 το 66% των απασχολουµένων ενώ ο πρωτογενής τοµέας το 2006 συρρικνώνεται στο 12% από το 40% που ήταν το Ακολουθώντας την εξέλιξη της παγκόσµιας κοινότητας και της Ε.Ε., στην Ελλάδα, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες εκδηλώνουν την τάση να απασχολούνται στον τοµέα των υπηρεσιών εγκαταλείποντας θέσεις εργασίας στον πρωτογενή και δευτερογενή τοµέα (Φώκιαλη, 2006). Στον ακόλουθο πίνακα διακρίνονται οι αλλαγές όσον αφορά στο ποσοστό των απασχολουµένων στους τοµείς της οικονοµίας ανά δεκαετία από το 1971 έως το ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 26

27 Πίνακας 1: Ποσοστό Εργατικού υναµικού ανά τοµέα οικονοµίας κατά τις δεκαετίες 1971, 1981, 1991, Ποσοστό (%) Εργατικού υναµικού Τοµέας οικονοµίας Ποσοστό συµµετοχής του εργατικού δυναµικού ανά τοµέα της οικονοµίας Ποσοστιαία µεταβολή του εργατικού δυναµικού ανά τοµέα οικονοµίας και ανά δεκαετία Γ τρίµ Πρωτογενής 40,0% 29,0% 22,2% 16,1% 11,8% -11,0% -6,8% -6,1% -28,2% ευτερογενής 27,0% 31,0% 27,5% 23,0% 22,0% +4,0% -3,5% -4,5% -5% Τριτογενής 33,0% 40,0% 50,2% 60,8% 66,2% +7,0% +10,2% +10,0% +33,2 Πηγή: Ε.Σ.Υ.Ε Έρευνα Εργατικού υναµικού, Επεξεργασµένα στοιχεία των απογραφών πληθυσµού 1971, 1981, 1991, ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 27

28 2.2. Ο µετασχηµατισµός της ελληνικής οικονοµίας και η θέση των γυναικών. Σύµφωνα µε τα στοιχεία της απογραφής πληθυσµού για τα έτη 1971, 1981, 1991, 2001 και εστιάζοντας στην κατανοµή της απασχόλησης ανά φύλο παρατηρούµε ότι οι γυναίκες προτιµούν να συγκεντρώνονται στον τριτογενή τοµέα της οικονοµίας περισσότερο από τους άνδρες. Κατά τη δεκαετία του 90 η γυναικεία απασχόληση κατανέµεται κατά 14% στην γεωργία, 15% στη βιοµηχανία και 69% στις υπηρεσίες. Ενώ την ίδια περίοδο, η απασχόληση των ανδρών είναι κατανεµηµένη πιο οµαλά µεταξύ των τριών τοµέων µε αντίστοιχα ποσοστά, γεωργία 19%, βιοµηχανία 25% και υπηρεσίες 56%. Το συµπέρασµα που εξάγεται είναι η µεγάλη απορρόφηση του γυναικείου δυναµικού στον τριτογενή τοµέα σύµφωνα µε τα στοιχεία της απογραφής στην Ελλάδα αλλά και τα στοιχεία που δίνει η παγκόσµια τράπεζα για την Ελλάδα, παρά την σχετική ασυµβατότητα που αυτά παρουσιάζουν (Φώκιαλη, 2006). Συµµετοχή των δύο φύλων στους τοµείς παραγωγής (1971 έως 2001) πλήθος (σε χιλιάδες) Άνδρες Γυναίκες Άνδρες Γυναίκες Άνδρες Γυναίκες Άνδρες Γυναίκες έτος/φύλο/τοµέας Πρωτογενής ευτερογενής Τριτογενής Γράφηµα 1. Συµµετοχή των δύο φύλων στους τοµείς παραγωγής 1971 έως 2001 ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 28

29 ΠΙΝΑΚΑΣ: 2. Συµµετοχή ανδρών και γυναικών στους τοµείς οικονοµικής δραστηριότητας ανά δεκαετία σε εθνικό επίπεδο (σε χιλιάδες). Τοµείς οικονοµικής δραστηριότητας Μεταβολή Μεταβολή Αρρ. Θηλ. Αρρ. Θηλ. Αρρ. Θηλ. Αρρ. Θηλ. Αρρ. Θηλ. Αρρ. Θηλ. Πρωτογενής 834,4 721,7 680,9 291,2-203,5-430,5 479,2 327,3 392,4 268,9-442,0-452,8 ευτερογενής 700,8 161,8 850,3 188,8 +149, ,2 216,5 767,2 177,8 +66,4 +16 Τριτογενής 768,6 243,0 948,2 410,8 +179,6 +167, ,4 673, , ,3 +654,0 +831,3 Σύνολο 2.303, , ,4 890, , , , Πηγή: Ε.Σ.Υ.Ε. Επεξεργασία στοιχείων από τους πίνακες των Απογραφών Πληθυσµού. ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 29

30 Στη δεκαετία όπου ουσιαστικά συντελείται η αλλαγή στην ελληνική οικονοµία και από οικονοµία µε κυρίαρχο τον πρωτογενή τοµέα µετατρέπεται σε οικονοµία των υπηρεσιών και του εµπορίου, παρατηρούµε την έξοδο των γυναικών από τον πρωτογενή τοµέα και ειδικότερα τη γεωργία και την είσοδό τους στον τριτογενή τοµέα κυρίως. Στη βιβλιογραφία συναντάµε πολλές έρευνες και µελέτες που παρουσιάζουν την µετεξέλιξη της οικονοµίας και το ρόλο των γυναικών στις εξελίξεις αυτές. Για παράδειγµα η Πανταζή-Τζίφα (1985) αναφέρει ότι όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας του 1981, οι περισσότερες γυναίκες απασχολούνται στον πρωτογενή τοµέα, δηλαδή στη γεωργία (42%) και στον τριτογενή τοµέα, δηλαδή στις υπηρεσίες (40%), στο εµπόριο και στον τουρισµό. Στο δευτερογενή τοµέα οι γυναίκες απασχολούνται κυρίως στη βιοµηχανία σε ποσοστό 18% (τρόφιµα, υφαντουργία κ.α.). Σε όλους τους παραπάνω τοµείς επαγγελµατικής δραστηριότητας, οι γυναίκες έχουν χαµηλό µορφωτικό επίπεδο, διότι πρόκειται για θέσεις εργασίας χωρίς ειδίκευση, χωρίς προοπτικές εξέλιξης, εποχιακές ή πρόσκαιρες. Η Καφφέ-Γιδαράκου (1996) αναφέρει ότι ο προσανατολισµός προς τον τριτογενή τοµέα στη δεκαετία του 1970, ήταν αποτέλεσµα της οικογενειακής στρατηγικής που επένδυσε στη µόρφωση των κοριτσιών, προκειµένου να αποκτήσουν µια ασφαλή οικονοµική θέση στο δηµόσιο µε µισθωτή εργασία. Ο συνολικός αριθµός των εργαζόµενων γυναικών µειώνεται εξ αιτίας της απενεργοποίησης µεγάλου αριθµού γυναικών που εγκατέλειψαν την γεωργία. Στη δεκαετία του 1980 νέο κύµα γυναικών βγήκε στην αγορά εργασίας. Οι απασχολούµενες γυναίκες αυξήθηκαν κατά 276,3 χιλ. άτοµα (29%) έναντι µόνο 66,1 χιλ. (3%) των ανδρών. Ο τριτογενής τοµέας υποδέχεται την εργατική δύναµη καθώς η αποβιοµηχάνιση ήταν το βασικό χαρακτηριστικό της εξέλιξης της εργατικής δύναµης αυτής της δεκαετίας. Για πρώτη φορά στη µεταπολεµική περίοδο οι απασχολούµενοι στη βιοµηχανία µειώθηκαν ενώ η ανεργία είναι ο δεύτερος «κερδισµένος» σε εργατική δύναµη και για πρώτη φορά στην δεκαετία του 1980 η σύνθεση της ανεργίας βαραίνει προς την πλευρά των γυναικών. Η Ζερβού (1998) αναφέρει ότι η συµµετοχή των γυναικών το 1971 στον πρωτογενή τοµέα ήταν 62% και µε τη συνεχή µείωση έφτασε στη δεκαετία του 2001 περίπου στο 12%. Ενδεικτικά αναφέρουµε ότι στο σύνολο της χώρας κατά την περίοδο παρουσιάζεται µείωση της απασχόλησης των γυναικών στην γεωργία της τάξης του 13,6% αλλά η συνολική απασχόληση των γυναικών αυξάνεται. Η εξέλιξη της απασχόλησης και ιδιαίτερα της γυναικείας, δείχνει ότι ο αστικοποιηµένος τοµέας της οικονοµίας δεν έχει πλέον περιθώρια απορρόφησης σηµαντικού πρόσθετου εργατικού δυναµικού και σε συνδυασµό µε τα προβλήµατα κοινωνικής και φυσικής ισορροπίας στην ύπαιθρο, παραπέµπει στην αναζήτηση λύσεων απασχόλησης µέσα σε τοπικό ή περιφερειακό ΕΛΕΝΗ ΤΟΥΝΤΑ 30

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΠΥΛΑΙΑΣ-ΧΟΡΤΙΑΤΗ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί το προτεινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δ. ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΩΝ-ΜΕΝΕΜΕΝΗΣ Απρίλιος 2012 Ανάλυση της Τοπικής Αγοράς Εργασίας 1. Περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής παρέμβασης στην οποία θα εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη. Επιχειρηματικότητας Γυναικών

Ανάπτυξη. Επιχειρηματικότητας Γυναικών Ανάπτυξη Επιχειρηματικότητας Γυναικών Ημερίδα: «Μετατρέποντας τις δεξιότητες σε επιχειρηματική δυνατότητα με βιώσιμη προοπτική, μέσω της συνέργειας, της καινοτομίας, της δικτύωσης» Νάνσυ Παπαλεξανδρή Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Έννοιες. Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση. Womens Business Gerasimos Tzamarelos, PhD 27 November 2014 Έννοιες Επιχειρηματικότητα είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας ή περισσότεροι του ενός ανθρώπου, δημιουργούν και αναπτύσσουν μία επιχείρηση.

Διαβάστε περισσότερα

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις

2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2 Η απασχόληση στο εμπόριο: Διάρθρωση και εξελίξεις 2.1. Εισαγωγικές παρατηρήσεις Στο Μέρος αυτό αποτυπώνονται οι εξελίξεις στη διάρθρωση και στα βασικά χαρακτηριστικά της απασχόλησης στο εμπόριο σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εισήγηση: κ.γεωργίου Κασιμάτη, Προέδρου Ε.Β.Ε.Π. και Κ.Ε.Ε.Ε. με θέμα : «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» Το Σχέδιο υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική γυναικεία επιχειρηματικότητα. Άννα Ευθυμίου Δικηγόρος Εντεταλμένη Σύμβουλος σε Θέματα Νεολαίας στο Δήμο Θεσσαλονίκης Πρόεδρος ΜΚΟ ΝΕΟΙ

Νεανική γυναικεία επιχειρηματικότητα. Άννα Ευθυμίου Δικηγόρος Εντεταλμένη Σύμβουλος σε Θέματα Νεολαίας στο Δήμο Θεσσαλονίκης Πρόεδρος ΜΚΟ ΝΕΟΙ Νεανική γυναικεία επιχειρηματικότητα Άννα Ευθυμίου Δικηγόρος Εντεταλμένη Σύμβουλος σε Θέματα Νεολαίας στο Δήμο Θεσσαλονίκης Πρόεδρος ΜΚΟ ΝΕΟΙ Ορισμός επιχειρηματικότητας κάθε προσπάθεια για δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

H ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ EΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. της Βικτωρίας Πέκκα Οικονόµου

H ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ EΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. της Βικτωρίας Πέκκα Οικονόµου 1 H ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ EΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΝΕΟ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ της Βικτωρίας Πέκκα Οικονόµου 2 «Επιχειρηµατικότητα... είναι η διαδικασία δηµιουργίας κάτι καινούργιου που έχει αξία (για την αγορά, την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΦΥΛΩΝ Β. Η ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΑΘΗΝΑ 2004 1 2 Απασχόληση και ανεργία των γυναικών: το χάσμα

Διαβάστε περισσότερα

πιxειρ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ

πιxειρ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ πιxειρ ν Γραφείο Επιχειρηµατικότητας ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΓΕΝΙΚΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΙΑΣΥΝ ΕΣΗΣ ΤΟΥ ΤΕΙ ΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ Τα Γραφεία ιασύνδεσης λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 19 εκεµβρίου 2013 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Γ Τρίµηνο 2013 Κατά το Γ Τρίµηνο του 2013 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.635.905

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 4200 4150 4100 4050 4000 3950 3900 3850 3800 3750 3700 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Σεπτεµβρίου 2012 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Β Τρίµηνο 2012 Κατά το Β Τρίµηνο του 2012 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.793.147

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 10 Απριλίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Ιανουάριος 2014 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εξέλιξη του ποσοστού ανεργίας, κατά µήνα: Οκτώβριος 2010 Οκτώβριος 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Εξέλιξη του ποσοστού ανεργίας, κατά µήνα: Οκτώβριος 2010 Οκτώβριος 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Πειραιάς, 10 Ιανουαρίου 2013 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Οκτώβριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙ ΡΟΥΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ολοένα και ταχύτερη ανάπτυξη των τεχνολογιών και των επικοινωνιών και ιδίως τη ραγδαία, τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 2013 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 εκεµβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Σεπτέµβριος 20 29 27 25 23 21 19 17 15 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΔΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΕΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΣΦΕΡΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΗΣΗ Φορέας Υλοποίησης Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ

Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013. Συνέντευξη Τύπου. Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 2013 Συνέντευξη Τύπου Για την παρουσίαση της μελέτης του κ. Ρερρέ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Ο ελληνικός τουρισμός παραμένει διεθνώς ανταγωνιστικός και είναι σε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Πολιτική Επιστήμη 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ψυχολογία 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ: «Τοπική Οικονομία και Επιχειρηματικότητα στην Περιφέρεια Θεσσαλίας» 2006-2007

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ: «Τοπική Οικονομία και Επιχειρηματικότητα στην Περιφέρεια Θεσσαλίας» 2006-2007 Τοπική Οικονομία & Επιχειρηματικότητα 3 η Ετήσια Έκθεση ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2006 2007 Ινστιτούτο Ανάπτυξης Επιχειρηματικότ η τ α ς 1 2 Ι νστιτούτο Ανάπτυξης Επιχειρηματ ικότ η τ α ς Συντελεστές της Έκδοσης Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 6 εκεµβρίου 2012 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 6 εκεµβρίου 2012 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 6 εκεµβρίου 20 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για το Σεπτέµβριο 20.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Φλώρινα, Ιούνιος 2012 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΕΞΟΔΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ Κ. ΣΑΡΡΗ ΑΝ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΤΒΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗΣ ΓΔ Στο πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 7 Ιανουαρίου 2016 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Οκτώβριος 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Παιδαγωγική Σχολή Τμήμα: Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «Η πόλη της Καστοριάς ως τουριστικός προορισµός», µελετάται η σχέση τουρισµού και πόλης, εξετάζοντας αν η αλλαγή που παρατηρείται σήµερα στη φυσιογνωµία

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και

Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και Οικονομία. Η οικονομία του νομού Ιωαννίνων βασίζεται στην κτηνοτροφία, κυρίως μικρών ζώων, στη γεωργία και στα δάση. Η συμβολή της βιομηχανίας και της βιοτεχνίας είναι αρκετά χαμηλή, παρότι είναι μεγαλύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 2015

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 2015 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Αύγουστος 20 Πειραιάς, 12 Νοεµβρίου 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Επιστήμη Τμήμα ς 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα

Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα 1 Τα Βασικά Χαρακτηριστικά του Ελληνικού Πρωτογενούς Τομέα Αλεξιάδης, Σ. (Ph.d. in Regional Economics) Κοκκίδης, Σ. (Πτυχιούχος Στατιστικής) Σπανέλλης, Λ. (MSc στην Στατιστική) * Εισαγωγή Ο αγροτικός τομέας

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, Σεπτεμβρίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Ιούνιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές»

«Οικονομία Γυναικεία επιχειρηματικότητα και Αγορά Εργασίας στη Μεσσηνία. Υφιστάμενη κατάσταση-προβλήματα και προοπτικές» Εισαγωγή: Το κείμενο που κρατάτε στα χέρια σας περιέχει τμήμα από τα βασικά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης της DATARC για την οικονομία και την αγορά εργασίας των νομών της περιφέρειας Πελοποννήσου.

Διαβάστε περισσότερα

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων

«4.1.1. Δημογραφικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των αποφοίτων Η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (ΠΤΠΕ) ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ: Η φοιτήτρια Δάφνη Καλογεράκη εκπόνησε κατά το ακαδ. έτος 2010-2011 την πτυχιακή εργασία:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13 Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2012-13 Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας; Σταύρος Ιωαννίδης Ιωάννης Γιωτόπουλος Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000

ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΠΑΝΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ 2000 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2002 ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο 2015.

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο 2015. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 4 Ιουνίου 20 ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Μάρτιος 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρµοσµένο δείκτη ανεργίας για τον Μάρτιο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φιλολογία Τμήμα Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής 1 Μελέτη απορρόφησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 2007 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔOΣ Πειραιάς, 4.2.8 Δ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΕΡΕΥΝΑ ΧΡΗΣΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ, ΕΤΟΥΣ 7 ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικείο επιχειρείν: Ωραίο αλλά ασθενές!

Γυναικείο επιχειρείν: Ωραίο αλλά ασθενές! Γυναικείο επιχειρείν: Ωραίο αλλά ασθενές! του Παναγιώτη Κωνσταντινίδη Είναι απ όλους αποδεκτό ότι η ενίσχυση της γυναικείας επιχειρηµατικότητας αποτελεί βασικό µοχλό οικονοµικής ανάπτυξης και κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Χημικοί Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 3540 3530 3520 3510 3500 3490 3480 3470 3460 3450 2013 A 2013 Β 2013 Γ 2013 2014 Α

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. σε χιλιάδες 3540 3530 3520 3510 3500 3490 3480 3470 3460 3450 2013 A 2013 Β 2013 Γ 2013 2014 Α ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ: Α Τρίµηνο 2014 Πειραιάς, 12 Ιουνίου 2014 Κατά το Α Τρίµηνο του 2014 ο αριθµός των απασχολούµενων ανήλθε σε 3.483.716 άτοµα

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο

Πίνακας 2: Η ιάρθρωση της Απασχόλησης κατά Τµήµα στα Ελληνικά Ξενοδοχεία Ποσοστό απασ χολο Σ Υ Ν Ο Ψ Η Αντικείµενο της µελέτης είναι η ανάλυση της διάρθρωσης της απασχόλησης στα ελληνικά ξενοδοχεία. Η παρούσα µελέτη αποτελεί την τρίτη και τελευταία µελέτη που στηρίζεται σε δύο δειγµατοληψίες

Διαβάστε περισσότερα

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες»

«Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» «Αναδιάρθρωση της καλλιέργειας του καπνού µε άλλες ανταγωνιστικές καλλιέργειες» Στάσεις των παραγωγών σε εναλλακτικά σενάρια µείωσης των επιδοτήσεων της καλλιέργειας καπνού 1 www.agribusiness.uoi.gr Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης

Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 2010-2011 Η «μικρή» επιχειρηματικότητα σε περίοδο κρίσης Σταύρος Ιωαννίδης Στελίνα Χατζηχρήστου 26 Ιανουαρίου 2012 Παγκόσμιο Παρατηρητήριο Επιχειρηματικότητας GEM Παρατηρητήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Απασχόληση στα Ελληνικά Ξενοδοχεία

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Η Απασχόληση στα Ελληνικά Ξενοδοχεία ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ Σταδίου 24, 105 33 Τηλ. 331 2253, 331 0022 Fax: 33 120 33 Email: itep@otenet.gr URL: http://www.itep.gr Αθήνα, 5 Μαΐου 2004 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Η Απασχόληση στα Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Φαρμακευτική 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ειδικότητα του Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης και η συμβολή του στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας

Η ειδικότητα του Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης και η συμβολή του στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας Ημερίδα TEE "Η Ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα και ο ρόλος των Ελλήνων Μηχανικών" Η ειδικότητα του Μηχανικού Παραγωγής & Διοίκησης και η συμβολή του στην ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Το έργο «Ολοκληρωµένα προγράµµατα, πρωτοβουλίες και δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων εξωστρέφειας» υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 11 Ιουλίου 20 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ: 20 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τον εποχικά προσαρμοσμένο δείκτη ανεργίας για τον Απρίλιο 20.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ SET14: ΤΟΜΕΑΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΔΕΛΤΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΔΕΙΚΤΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ Ο δείκτης καταγράφει τη σύνθεση της απασχόλησης ανά Περιφέρεια και ειδικότερα την ποσοστιαία κατανομή κατά τομέα παραγωγής (πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής)

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό προφίλ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας

Αναπτυξιακό προφίλ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας Αναπτυξιακό προφίλ της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας είναι η μικρότερη πληθυσμιακά Περιφέρεια της Ζώνης Επιρροής IV 1 της Εγνατίας Οδού (μόνιμος πληθυσμός 2001: 294.317

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση»

«Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» Η Αναπτυξιακή Σύμπραξη «Κοινωνική Σύμπραξη στο Ν. Κυκλάδων» σας καλωσορίζει στην Ημερίδα: «Κοινωνική Οικονομία Μια Εναλλακτική Πρόταση» 23 Οκτωβρίου 2015 Πνευματικό Κέντρο Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως

Διαβάστε περισσότερα

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship)

Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Δίπλωμα στην ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ (Diploma of Social Entrepreneurship) Οι αιτήσεις ξεκίνησαν (1ος κύκλος εγγραφών μέχρι 20 Ιουνίου 2015) Έναρξη μαθημάτων: 29 Σεπτεμβρίου 2015 Επιστημονικές υπεύθυνες:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης

Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Furthering Innovative and Entrepreneurial Regions of Europe Προώθηση Καινοτόμων και Επιχειρηματικών Περιφερειών της Ευρώπης Έκθεση Έρευνας μεταξύ Στελεχών Οργανισμών της Περιφέρειας Ελλάδα 2015 Αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

Newsletter. «Οδηγούµε τους ανθρώπους στην επιτυχία σε έναν κόσµο που συνεχώς αλλάζει» TEYΧΟΣ 2 ο. Τριµηνιαίο ενηµερωτικό Η.R.

Newsletter. «Οδηγούµε τους ανθρώπους στην επιτυχία σε έναν κόσµο που συνεχώς αλλάζει» TEYΧΟΣ 2 ο. Τριµηνιαίο ενηµερωτικό Η.R. Newsletter Τριµηνιαίο ενηµερωτικό Η.R. Newsletter TEYΧΟΣ 2 ο «Οδηγούµε τους ανθρώπους στην επιτυχία σε έναν κόσµο που συνεχώς αλλάζει» Εditorial Αγαπητοί συνεργάτες, Το τρίµηνο που διανύσαµε η Adecco πραγµατοποίησε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Τμήμα: Βιολογίας 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών

η πληρότητα των ξενοδοχείων στο σύνολο της χώρας την ίδια περίοδο, καθώς αυτό αποτελεί μια σημαντική ένδειξη του συνολικού τζίρου των τουριστικών ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2005-2008 Η Ελλάδα είναι ένας από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως, ένας πόλος έλξης για χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Ο τουριστικός τομέας αποτελεί, αδιαμφισβήτητα,

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

ήµος Αθηναίων ήµος Βύρωνος ήµος άφνης- Υµηττού ήµος Ζωγράφου ήµος Ηλιουπόλεως ήµος Καισαριανής ήµος Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας

ήµος Αθηναίων ήµος Βύρωνος ήµος άφνης- Υµηττού ήµος Ζωγράφου ήµος Ηλιουπόλεως ήµος Καισαριανής ήµος Νέας Φιλαδέλφειας-Νέας Χαλκηδόνας Συντονιστής φορέας και εταίροι της ΑΣ Συντονιστής Εταίρος: Αναπτυξιακή Εταιρεία Επαγγελματιών «ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ ΠΡΟΜΗΘΕΑΣ» Επαγγελµατικό Επιµελητήριο Αθηνών Οµοσπονδία Εµπορικών Συλλόγων Αττικής, Όµορων Νοµών

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ιατρική 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Δ Τρίμηνο 2014

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Δ Τρίμηνο 2014 ManpowerGroup Μεσογείων 2-4 115 27 Αθήνα T: 210 69 27 400 F: 210 32.48.644 www.manpowergroup.gr Media Contact: Μαριάννα Κολλητήρη T: 210 69 31 235 mkollitiri@manpowergroup.gr Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Α Τρίμηνο 2015

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Α Τρίμηνο 2015 ManpowerGroup Λεωφόρος Μεσογείων 2-4 Πύργος Αθηνών Κτίριο Β 115 27 Αθήνα T: 210 69 27 400 www.manpowergroup.gr Media Contact: Μαριάννα Κολλητήρη T: 210 69 31 235 mkollitiri@manpowergroup.gr Έρευνα Προοπτικών

Διαβάστε περισσότερα

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 18 Νοεμβρίου 2011

Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 18 Νοεμβρίου 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 18 Νοεμβρίου 2011 Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η Εξ αφορμής των παρατηρήσεων που περιέχονται στο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων της Διεύθυνσης Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ 39 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 : ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ 3.1 Πληθυσµιακά στοιχεία σε επίπεδο Ν. ΡΑΜΑΣ Πίνακας 3.1.1 : Πληθυσµός του Νοµού ράµας (1961-1991) ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ ΡΑΜΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ \ ΕΤΗ 1961 1971 1981

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Γ Τρίμηνο 2015. Συγκρατημένα αισιόδοξες οι προβλέψεις προσλήψεων των εργοδοτών στην Ελλάδα

Έρευνα Προοπτικών Απασχόλησης της Manpower για το Γ Τρίμηνο 2015. Συγκρατημένα αισιόδοξες οι προβλέψεις προσλήψεων των εργοδοτών στην Ελλάδα ManpowerGroup Λεωφόρος Μεσογείων 2-4 Πύργος Αθηνών, Κτίριο Β 115 27 Αθήνα T: 210 69 27 400 www.manpowergroup.gr MEDIA CONTACT: Τάνια Κωφίδου 210-6931216 tkofidou@manpowergroup.gr Βίκυ Μπουλούκου 210-6931204

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Επενδυτικές ευκαιρίες

Επενδυτικές ευκαιρίες Επενδυτικές ευκαιρίες Αναπτυξιακός Νόμος 3908/2011 1 Περιεχόμενα 1. Επενδυτικές Δραστηριότητες & Κίνητρα 2. Ποσοστά & Ζώνες ενίσχυσης 3. Βασικοί όροι και προϋποθέσεις 4. Κριτήρια Αξιολόγησης Σημείωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΝΕΟΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Το πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) στο πλαίσιο του

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

2 0 0 0-2 0 0 6. ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 0-2 0 0 6 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2006 Υπεύθυνοι

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το Βαρόμετρο της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα

Το Βαρόμετρο της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα Δ ε ί κ τ η ς Τ ά σ ε ω ν Α γ ο ρ ά ς Ε ρ γ α σ ί α ς 2013 Το Βαρόμετρο της αγοράς εργασίας στην Ελλάδα Ζωή Κουρουνάκου Director Χ ο ρ η γ ο ί τ μ ή μ α Εφαρμοσμένης Έρευνας & Καινοτομίας, ALBA 2013 ALBA

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΑΘΗΝΑΣ ΝΕΑΝΙΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΗΜΑΣ ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΜΟΝΑΔΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση και Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Γεωργική Εκπαίδευση και Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γεωργική Εκπαίδευση και Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 4: Ανοικτή και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση στο γεωργικό χώρο Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ. Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΔΕΙΚΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Σύγκριση με Ευρωπαϊκή Ένωση 2 0 0 2-2 0 0 8 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2008 Υπεύθυνοι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ:

ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ: «Πρωτοβουλία για την υποστήριξη της Τοπικής ανάπτυξης και Επιχειρηματικότητας Θυρίδες Επιχειρηματικότητας» Έργο ΤΟΠΣΑ: «ΣΥΝ-ΕΠΙΧΕΙΡΩ» Συντονισμός Διαχείριση: ΑΝΑΠΤΥΞΙΣ Α.Ε. Βενιζέλου 1, 42100 Τρίκαλα Τηλ.

Διαβάστε περισσότερα

δημιουργικότητας Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας Τζουλιάνα Κοντίνη [04/06/2014]

δημιουργικότητας Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας Τζουλιάνα Κοντίνη [04/06/2014] Διαδραστικό Σεμινάριο: για την επαναφορά της δημιουργικότητας στο Ιστορικό Κέντρο της Αθήνας Ινστιτούτο Μικρών Επιχειρήσεων της Γενικής Συνομοσπονδίας Επαγγελματιών Βιοτεχνών Εμπόρων Ελλάδας Τζουλιάνα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΜΙΝ ΣΤΗ ΛΑΜΙΑ ΙΟΥΝΙΟΣ 2011 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ανάθεση: ΕLΜΙΝ Hellenic Mining Enterprises S.A. Τύπος έρευνας: Ποσοτική έρευνα με Computer Assisted τηλεφωνικές συνεντεύξεις.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Ιανουάριος 2015 (περιλαμβάνει τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία από τις αντίστοιχες πηγές ) Πηγές Στοιχείων: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eurostat, Ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Θετικών Επιστημών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη, καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Ερευνητής:

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΑΣ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΑΣ ΠΡΑΣΙΝΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΑΞΗΣ: «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΜΙΚΡΟ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΣΩ ΚΑΙΝΟΤΟΜΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ» ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΡΑΣΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα»

ΕΣΠΑ 2014-2020. Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΣΠΑ 2014-2020 Πρόγραμμα «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» ΕΠΑνΕΚ Κεντρικός στρατηγικός στόχος του ΕΠΑνΕΚ είναι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων, η μετάβαση στην ποιοτική

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα