Η ΕΘΝΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ 25ης. Μία πρόταση για το σχολείο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΘΝΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ 25ης. Μία πρόταση για το σχολείο"

Transcript

1 Η ΕΘΝΙΚΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ 25ης ΜΑΡΤΙΟΥ Μία πρόταση για το σχολείο Η ενότητα αυτή, με την αφορμή του εορτασμού της 25ης Μαρτίου, καλύπτει θέματα που αναφέρονται στο σχολικό βιβλίο της Ε' Δημοτικού, Στα βυζαντινά χρόνια και στο σχολικό βιβλίο της Στ' Δημοτικού, Στα νεότερα χρόνια. Ειδικότερα, αναφέρεται στην Άλωση της Κωνσταντινούπολης, στις κοινότητες, στις οικονομικές δραστηριότητες των Ελλήνων τον καιρό της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, στους δασκάλους του Γένους, στις παροικίες, στους κλέφτες και στους αρματολούς, στο Ρήγα Φεραίο και στη Φιλική Εταιρεία.

2 Η ΓΙΑΓΙΑ ΜΟΥ Η ΑΛΩΣΗ Τ" ^ ^ * Το Χτίσιμο της Πόλης ου λέτε, παιδιά μου, πάνε πολλά χρόνια από τότε. Ούτε και θυμάμαι πόσα. Και μένα η γιαγιά μου μου είπε αυτή την ιστορία. Ήταν, λέει, κάποτε μια πανέμορφη πόλη. Η πιο όμορφη σ' όλο τον κόσμο. Λεγόταν Κωνσταντινούπολη. Δεν είχε ταίρι σ' ομορφιά και λαμπρότητα. Βάγιες, κόρες, κυράδες, ακόμα και βασιλόπουλα, ζήλευαν το γόητρο της. Βασιλιάς τότε ήταν ο Μεγάλος Κωνσταντίνος. Μια νύχτα είδε ένα όραμα στον ύπνο του και άκουσε μια φωνή να του λέει: Κωνσταντίνε, η πόλη σου πρέπει να χτιστεί στο Βυζάντιο.

3 Αμέσως πετάχτηκε από τον ύπνο του και κάλεσε τους συμβούλους του. Την επόμενη μέρα έστειλε αρχιτέκτονες και τεχνίτες στο μέρος για να το προετοιμάσουν. Και έστησαν τα τείχη, χάραξαν τους δρόμους και τις πλατείες, ύψωσαν εκκλησίες και το ανάκτορο του βασιλιά και έφεραν γλυκό νερό για τους κατοίκους. Τον έβδομο χρόνο γιορτάστηκαν με λαμπρότητα, γλέντια και χαρές τα πρώτα γενέθλια της Κωνσταντινούπολης. Μαζεύτηκε τότε κόσμος από τα πέρατα της οικουμένης: βασιλιάδες, βασίλισσες με τη συνοδεία τους πάνω σε κάτασπρα άλογα, εμπορικά και στρατιωτικά καράβια. Απεσταλμένοι από ξένους τόπους και πολύς, μα πολύς κόσμος. Ταξίδευαν μήνες ολόκληρους, να πάνε να δουν αυτήν την ονειρεμένη πόλη που άλλη σαν κι αυτή δε ματαγίνηκε. <t. LJLJt-J?^LJtJLl!L4t.#-2LJtJ* X2 "< ^^J±i±$J±-^2±±**±-*-*

4 Στο χτίσιμο της Πόλης πήραν μέρος μάστοροι και μαστορόπουλα. Αυτοί παλιότερα είχαν ομάδες, πολλές φορές ξακουστές για το ταλέντο τους, και γύριζαν από μέρος σε μέρος, όπου τους φώναξαν για δουλειά. Στις ομάδες αυτές δούλευαν και μικρά παιδιά. Το ίδιο έκαναν κι οι μουσικοί. Κι αυτό γινόταν για πολλά πολλά χρόνια, και καμιά φορά γίνεται ακόμα και σήμερα, κι αν όχι για τους μάστορες, σίγουρα για τους μουσικούς. Ο αγιασμός πάνω στα θεμέλια Μετά τις δεήσεις και τα ψαλσίματα, ο παπάς ράντισε με αγιασμό την πρώτη ριζιμιά πέτρα που -9α έμπαινε στα πάνω, τα εύκολα θεμέλια, κι έπειτα όλων τα μάτια -9α προσηλώ-9ηκαν στο μάστρο - Νικήτα, που είχε φορέσει τα γιορτινά του και που κράταγε γερά από τα πόδια έναν κατακόκκινο και λεβέντη πετεινό, μ' ένα μεγαλόπρεπο λειρί και με ολοπλούμιστα πούπουλα. Έτοιμος για τη θυσία που 'κάνε πάντα η συντεχνία του πριν αρχίσει η όποια δουλειά, ο πρωτομάστορας σταυροκοπή9ηκε τρεις φορές, ξάπλωσε τον όμορφο πετεινό στην πέτρα και με το μυστρί του του 'δώσε μια και του 'κόψε το λαιμό πέρα για πέρα.

5 Μετά μπήκε μπροστά το μεγάλο ξεφάντωμα, άρχισαν να γυρίζουν στις σούβλες δεκάδες αρνιά, να μοσχομυρίζουν κοκορέτσια, ν' αδειάξουνε σιγά σιγά τα βαρέλια. Κι όταν το σπίρτο ανακατεύτηκε για τα καλά μέσα στις φλέβες με το αίμα, αντήχησαν όργανα, ντέφια, νταούλια. Πετάχτηκαν πάνω για χορό μαστόροι και μαστορόπουλα και ύστερα μπήκαν στο γλέντι οι λατόμοι, οι μαραγκοί κι όλη η παρακατιανή εργατιά. Ο μάστρο - Νικήτας πέταξε στα όργανα ένα ολάκερο πουγκί και ζήτησε από τους μουσικάντες να σηκωθούν και να τον ακολουθήσουν μέχρι τη χαράδρα, που 'χαινε όπως του Άδη το στόμα, καμιά εκατοστή βήματα πιο πέρα. 14

6 Πώς να μην υπάκουγαν οι οργανοπαίχτες, που 'χαν καλοπληρωθεί και μάλιστα από τον πρωτομάστορα; Όταν ο πρωτομάστορας έφτασε κοντά στο φρύδος του γκρεμού, παράγγειλε ένα παλιό γιαννιώτικο τσάμικο κι άρχισε το χορό μόλις λίγα δρασκελά από το βάραθρο. Χόρεψε όπως κανείς δεν είχε ποτέ χορέψει σε τέτοιου είδους γλέντι, έκανε μεγάλα κι επικίνδυνα τσαλίμια σύρριζα στη χαράδρα και μάλιστα πιωμένος γερά, όλοι σπαξοχόλιαξαν, ίδρωναν και ξίδρωναν, του φώναξαν «Για το Θεό, έχε το νου σου, μάστρο - Νικήτα». Μα πού αυτός, τίποτα, χόρευε και δώστου χόρευε, πήγαινε όλο και πιο κοντά στον άπατο γκρεμό, λες κι ήθελε να του δείξει ότι δεν τον λογάριαζε, πως τον περιφρονούσε.

7 Η ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ^ «Ι «Α ««^ CI υτοκράτορες πολλοί βασίλεψαν, εχθροί πολλοί νικήθηκαν, εκκλησιές και μοναστήρια χτίστηκαν και λάμπρυναν την πόλη, έμποροι και ταξιδιώτες θαμπώθηκαν από τον πλούτο και την ομορφιά της. Και έτσι πέρασαν 1143 χρόνια, 10 μήνες και 4 ημέρες. Ήρθε όμως κάποτε ο καιρός που μπροστά στα τείχη της Κωνσταντινούπολης φάνηκε ένας νέος εχθρός. Ο σουλτάνος Μωάμεθ, ο Μωάμεθ ο Πορθητής. Άρχισε αμέσως να καταστρώνει σχέδια. Και πρώτα αποφάσισε να χτίσει ένα φρούριο απέναντι από την Πόλη. *^JL4-J?^tJtJLe-4t.Jf-J JtJ*^ ^.±J±!±±*^}±^**l -*-*

8 Ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου Κωνσταντίνος ο Παλαιολόγος κατάλαβε το σχέδιο του σουλτάνου. Έστειλε διαταγές σε Ανατολή και Δύση, ζητώντας να βρει οικοδόμους, σιδεράδες και άλλους εργάτες για να βοηθήσουν την πόλη. Ανάμεσα σ' αυτούς έτρεξαν να βοηθήσουν και τα Ρομά, οι Τσιγγάνοι που ήταν πολύ καλοί σιδεράδες. Πολεμούσαν με τη φωτιά και το ατσάλι και έφτιαχναν σπαθιά, ασπίδες, κοντάρια και άλλα όπλα και σιδερικά. Κάθε μέρα όμως τα πράγματα χειροτέρευαν. Έξω από τα τείχη μαζευόταν ο εχθρικός στρατός και, στα μισά του 1453, άρχισε να βαδίζει εναντίον της Κωνσταντινούπολης. 17

9 29 ΜΑΙΟΥ 1453: Η ΤΕΛΙΚΗ ΕΠΙΘΕΣΗ μέρες που είχαν περάσει... Όμως κάτι άλλο έμελλε να συμβεί. Οι πολιορκητές επιτέθηκαν με μεγαλύτερο πείσμα από ποτέ άλλοτε. Στις πύλες τα γυμνά σπαθιά γυάλιζαν. Πολλοί έπεφταν νεκροί και από τις δυο μεριές. Ήταν δύο και μισή το μεσημέρι όταν οι πολιορκητές μπήκαν στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την πτώση της Κωνσταντινούπολης, όπως συμβαίνει σε τέτοιες περιπτώσεις, ακόμα και στις μέρες μας, πολλοί έχασαν τους συγγενείς τους, τα σπίτια τους, την ασφάλεια τους κι άρχισαν, πρόσφυγες πια, να ψάχνουν για καταφύγιο σε άλλα μέρη.

10 Πρόσφυγες υπάρχουν και σήμερα... *_eljl&-j?^ljtju$l4l#- *J±J* ^^JV.^^i<J^^VJ^^*->-*

11 Μετά την άλωση ετά την άλωση, οι Βυζαντινοί θρήνησαν το χαμό της Πόλης. ι / y Οι πρόσφυγες, αλλά και πολλοί ταξιδευτές που γυρνούσαν 7 [ απο τόπο σε τόπο τα χρονιά εκείνα, πήγαιναν παντού με τα νεα για το πάρσιμο της Κωνσταντινούπολης. Ο λαός έφτιαξε τραγούδια, παροιμίες, θρήνους, παραμύθια και προφητείες για αυτά όλα που συνέβησαν. Αυτά κράτησαν την πίστη και την ελπίδα του κόσμου ζωντανή στα δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς. Οι άνθρωποι που ταξίδευαν δεν πηγαινοέφερναν μόνο νέα. Παίρναν μαζί τους και τα τραγούδια και τις παραδόσεις που άκουγαν στους διάφορους τόπους και τις μετέφεραν σ' άλλους, όπως οι ταχυδρόμοι. Τα τραγούδια, τα παραμύθια, όλα αυτά, μεταδόθηκαν από στόμα σε στόμα, από τη μια γενιά στην άλλη και έτσι φτάσαν μέχρι και τις μέρες μας. Είναι σαν ένα καραβάνι που ενώνει το τότε με το σήμερα. Οι Έλληνες Πόντιοι από την Τραπεζούντα τραγουδούσαν: *JtLML4 -#- *jltjljk-jl#- rjlj* ι _tf ' +>. *L_UL.* ^-3J^ ^JVJt.3J&3ji 20

12 «Η Ρωμανία πέρασεν, η Ρωμανία επάρθεν Η Ρωμανία κι αν πέρασεν, ανθεί και φέρει κι άλλο> Στις Σέρρες ακόμη και σήμερα τραγουδάνε: χΐσείς πουλιά μ' πιτούμενα πιτάτι στον αέρα χαμπέρ να πάτι στο Μωριά, χαμπέρι στην Ελλάδα Τούρκοι την Πόλη πήρανε Πήραν τη Σαλονίκη και την Αγια Σοφιά». *. LJt&-J?-4LJtJUt4t-#-irjtJ* 2X «< ^JV.^^i<J*^:?VJ^^*->-*

13 Λέγανε για έναν καλόγερο, που τηγάνιζε εφτά ψάρια στο τηγάνι. Τα είχε τηγανίσει από τη μια μεριά, κι ό, τι ήταν να τα γυρίσει από την άλλη, έρχεται ένας και του λέει πως πήραν οι Τούρκοι την Πόλη. «Ποτέ δε &α πατήσουν την Πόλη οι Τούρκοι» λέει ο καλόγερος. «Τότε &α το πιστέψω αυτό, αν αυτά τα ψάρια τα τηγανισμένα ζωντανέψουν!». Δεν απόσωσε το λόγο, και τα ψάρια πήδησαν από το τηγάνι ζωντανά κι έπεσαν σ' ένα νερό εκεί κοντά. ' >U*'I J WIV> ti(w»v. Va4*._A- Λέγανε ότι τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, τον τελευταίο αυτοκράτορα της Κωνσταντινούπολης, όταν έπεσε η Πόλη στα χέρια των εχθρών, τον πήρε ένας άγγελος και τον πήγε σε μια σπηλιά, βαθιά κάτω στη γη. Εκεί μένει μαρμαρωμένος ο βασιλιάς και περιμένει την ώρα να 'ρ&ει πάλι ο άγγελος να τον σηκώσει. *.eljk-#-#-i!ljtjtjk-4l#-i j±j* ^ ^ V _ ^ * ^ * ^ ^ * - ^ L > - *

14 Καράβι πετροκάραβο στην Πόλη είν' αραγμένο έχει μεταξωτά πανιά κι αντένες ατσαλένιες έχει κατάρτια μπρούτζινα, κουπιά μαλαματένια Στράφτουν οι γιαλιοί, στράφτουν τα περιγιάλια στράφτουν τα τσαρσιά, της Πόλης τ' αργαστήρια. - Στην Πόλη πάω, πέρδικα, τι θέλεις να σου στείλω; - Στείλε μου χτένι και γυαλί και κόκκινο μαντήλι.

15 Ήρ&αν τρεις σπανοί απ' την Πόλη πέντε τρίχες είχαν όλοι. Ήρθε κι ένας Τηνιακός, πέντε τρίχες μοναχός. Οι σπανοί όταν τον είδαν πήγαν και τον συνεπήραν: Βρε καλώς τον πολυγένη! Κι από πού&ε κατεβαίνει; Απ' την Πόλη κατεβαίνω και στη Βενετία πηγαίνω. Θέλω ν' αγοράσω χτένια Γιατί μ' έφαγαν τα γένια! Από την Πόλη έρχομαι και στην κορφή κανέλλα. *.eljk-#-#-i!ljtjtjk-4l#-i j±j* ^ ^ V _ ^ * ^ * ^ ^ * - ^ L > - *

16 Σαν τα μάρμαρα της πόλης που ναι στην Αγια Σοφιά, έτσι τάχεις ταιριασμένα μάτια, φρύδια και μαλλιά. Κοιμήσου, που σου ράβουνε τα ρούχα σου στην Πόλη και σου τ' αποτελειώνουν ε σαρανταδυό"' 1 μαστόροι. Κοιμήσου και παράγγειλα στην τα προικιά σου, στη Βενετία τα ρούχα σου και χρυσαφικά σου. 25

17 Το Θέατρο Σκιών, δηλαδή ο Καραγκιόζης, βοηθούσε τους ανθρώπους να ξεχνούν την πίκρα τους. Ο φτωχός Καραγκιόζης, που κάθεται απέναντι από το πλούσιο σαράι και περιγελά τους δυνατούς, έγινε αγαπητός ήρωας. Το καραγκιοξάκι Τι είμαι εγώ; Ένα καραγκιοξάκι! Όλη την ημέρα κρεμασμένο στο καρφί. Κι όταν βραδιάζει, βγαίνω στον μπερντέ, για να κάνω τον κόσμο να γελά. Βέβαια, κατά βάθος, είναι κι αυτό, μια τίμια, και μάλιστα σπουδαία, δουλειά!... Κι αν γίνομαι εγώ ρεζίλι, παίρνουν παράδειγμα όσοι με βλέπουν. Κάνω τα παιδιά να γελούν! Αυτό είναι η τέχνη μου. Αλλά τους δίνω κι ένα καλό μάθημα, μαζί με τη διασκέδαση. Για μένα έχει γράψει ένας μεγάλος σοφός: «Όταν θα τον κοιτάξεις με προσοχή, θ' αξιωθείς να τον καταλάβεις».

18 Στις ιστορίες του Καραγκιόζη με το Μέγα Αλέξανδρο οι άν&ρωποι &υμόντουσαν παλιές δοξασμένες ιστορίες και είχαν την αισιοδοξία ότι δε &α χαθούν και ότι κάποτε &αρ&εί η μέρα της λευτεριάς. Μάλιστα σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας, όπως στην Ήπειρο, τον Καραγκιόζη τον έπαιζαν κυρίως Τσιγγάνοι που γύριζαν από περιοχή σε περιοχή και από τόπο σε τόπο. 27

19 ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΟΥ 1680 π φάρα μας, δηλαδή εμείς οι Τσιγγάνοι, είμαστε εδώ σ' αυτά τα χώματα από πολύ παλιά, κι εγώ δεν ξέρω από πότε, έλεγε ο παππούς μου. Πολλοί από μας ταξιδεύουμε συχνά. Πάμε είτε για να πουλήσουμε την πραμάτεια μας είτε για να συναντήσουμε άλλους συγγενείς, που έχουμε καιρό να τους δούμε. Την Πόλη την έχουμε περπατήσει αρκετές φορές, την ξέρουμε καλά. Εδώ κάποτε ζούσαν πολλά Ρομά, που ήξεραν κι αυτοί να κάνουν το δικό τους κουμάντο στα πράγματα. Θα περπατήσουμε μαξί τα μέρη όπου έζησαν και -9α νιώσουμε πραγματικά τον αέρα που ανάπνεαν και το χώμα που πατούσαν. *.*L4LJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* 28 ^^-±J±i*^^±?±^*~l -*-*

20 Η Πόλη από τη στεριά έχει πολλές μα πολλές πύλες. Μια από αυτές τις πύλες, είναι και η λεγόμενη Πύλη του Κοντοσκαλίου. Παλιά υπήρχαν εδώ διάφορα καπηλειά και η σημερινή πλατεία ήταν το βυζαντινό λιμάνι τοίγσοφιανού. Εκεί έμεναν σε ξύλινες παράγκες οι Τσιγγάνοι σιδεράδες. Εκεί κοντά βρισκόταν και η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολύτριας, η εκκλησία του Αρχάγγελου Μιχαήλ και του Αποστόλου Θωμά. Όπως σήμερα πηγαίνει ο κόσμος στη Χάρη της στην Τήνο, έτσι και τότε όλοι και οι Τσιγγάνοι πήγαιναν σ' αυτές τις εκκλησιές, για να προσκυνήσουν και να κάνουν το τάμα τους. O Q

21 Σε μια άλλη περιοχή της Πόλης, στη πύλη του Αιβάν - σαράι, που λέγεται και Ξυλόπορτα, υπάρχει μια ερειπωμένη εκκλησία με το αγίασμά της. Λέγεται Παναγία Βλαχέρνα. Εκεί μέσα εψάλη για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος και, τα τελευταία χρόνια του Βυζαντίου, εδώ εκκλησιαζόταν ο αυτοκράτορας με τους αυλικούς του. Η σκεπή της αυλής της έχει γκρεμιστεί και στον περίβολο της έχουν εγκατασταθεί Τσιγγάνοι. Αν συνεχίσουμε το ταξίδι μας -9α φθάσουμε στη Πύλη της Ανδριανούπολης και στην Πύλη του Αγίου Ρωμανού. \j+ml4 -#-ifljt-*±jt L&- rj*j* *>.*L_UL_*ΐ^iCS."^ *^-^*L>-*

22 Ανάμεσα σ' αυτές τις πύλες, στα Θεοδοσιανά τείχη, είναι η γειτονιά των Τσιγγάνων. Οι άνδρες φτιάχνουν κόσκινα, τα οποία πουλάνε οι γυναίκες τους, τριγυρίζοντας τις γειτονιές. ι. ^iy. j \^mtm *. LJt&-J?-4LJtJUt4t-#-irjtJ* ^ ^JV.^^i<J*^:?VJ^^*->-*

23 Κόψε τις εικόνες και κόλλησε τες όπως πρέπει στο χάρτη. Ζωγράφισε πάνω στο χάρτη ό,τι άλλο θέλεις. ^D *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* 32 ^^-±J±i*^^±?±^*~l -*-*

24 Οι γυναίκες τους είναι τραγουδίστριες. Τραγουδάνε στις γειτονιές, μπαινοβγαίνοντας στα σπίτια. Ακόμα, παίξουν όργανα και χορεύουν. Ποιος ξέρει; Μπορεί να γνώριζαν και να τραγουδούσαν τραγούδια σαν κι αυτό: Στο Γαλατά ψιλή βροχή και στα Ταταύλα μπόρα βασίλισσα των κοριτσιών είναι η μαυροφόρα. Έχε γεια Παναγία, τα μιλήσαμε, όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε. Στο Γαλατά &α πιω κρασί, στο Πέρα &α μεθύσω και μέσα απ' το Γεντί Κουλέ, κοπέλα &' αγαπήσω. Έχε γεια Παναγιά, τα μιλήσαμε, όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε. Γεντί Κουλέ και Θεραπεία, Ταταύλα και Νιχώρι, αυτά τα τέσσερα χωριά, μορφαίνουνε την Πόλη. Έχε γεια Παναγιά, τα μιλήσαμε, όνειρο ήτανε, τα λησμονήσαμε.

25 Το όμορφο αυτό τραγούδι μιλάει για τα τέσσερα χωριά της Πόλης που ακόμη και σήμερα υπάρχουν και για την Παναγιά που η Χάρη της είχε και έχει μέχρι τώρα πολλές εκκλησιές στην Πόλη. Στις εξοχές της Πόλης έβγαιναν οι κάτοικοι για να διασκεδάσουν κι εκεί συχνά έπαιξαν πολλοί πλανόδιοι μουσικοί. *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J Jt J* «^ ^JV.^V * ^ <. ^ ^ ^.SJULJi 34

26 Ακόμη στα ναυπηγεία θα δει κανείς Τσιγγάνους αλλά και αλλού. Εκεί τριγύρω στα ναυπηγεία έχουν στήσει τις σκηνές τους οι Τσιγγάνοι σιδεράδες που κατασκευάζουν τα σιδερικά των καραβιών. Στις λαϊκές αγορές της Πόλης δεν μπορούσε βέβαια κανείς να μη δει και τους Τσιγγάνους πουλητάδες που διαλαλούσαν την πραμάτεια τους. Από ξαρξαβατικά και φρούτα της Ανατολής μέχρι και υφαντές πετσέτες, λουλούδια και όμορφα μεταξωτά που έφερναν τα καραβάνια από την Ασία, τις Ινδίες και τη Συρία.

27 και αλλού... m πως οι Έλληνες Ρώμηδες και οι Ελληνίδες Ρώμισσες χρησιμοποιούν καμιά φορά τη μητρική τους γλώσσα τη Ρομανί, για να συνεννοούνται μεταξύ τους και να μην τους καταλαβαίνουν, το ίδιο κάναν όλοι οι Έλληνες και στην Τουρκοκρατία. Επειδή οι κατακτητές δεν επέτρεπαν στους κατακτημένους να μιλάνε για τους καημούς, τους πόθους και τις ελπίδες τους, εκείνοι λέγανε τραγούδια και φράσεις και δίνανε σ' αυτά και άλλες σημασίες. Κάθε Μεγάλη Εβδομάδα, στην Ανάσταση οι σκλαβωμένοι Έλληνες με τις ευχές «Χριστός Ανέστη» και «Καλή Ανάσταση» λέγαν και έλπιζαν «το Έθνος και η Πατρίδα Ανέστη». ^.gljk.^^.eljtjtjil4t.^stjtj* ^^v.^i^^^jva-s^jh-*

28 «Τξάλα στο Πλατανόρεμα» Τον καιρό των Τούρκων, άμα παρουσιαζόταν καμιά αγγαρεία, δεν την έκανε άλλος από τους Τσιγγάνους. Ιδίως τους 0 έστελναν ταχυδρόμους στα Γιάννενα, στη Λάρισα και αλλού. Είχαν αποκάμει λοιπόν και γι' αυτό έφυγαν από τα ντόρτικα, τη γειτονιά τους, και πήγαν στο ρέμα πίσω από την Τσούκα, στο Πλατανόρεμα. Εκεί δούλευαν με τ' αμόνια τους, κι άμα πήγαινε ο κλητήρας του κοτζαμπάση, σκοπός Τσιγγάνος τοποθετημένος σε κατάλληλο μέρος φώναξε: «Τξάλα στο Πλατανόρεμα». Όλοι έτρεχαν τότε να κρυφτούν στα πλατάνια, κι έτσι δεν έβρισκε ο κλητήρας κανένα. Έτυχε κάποτε να είναι κοτζαμπάσης ο Γερολιθαράς. Πήγε ο κλητήρας που χρειαζόταν δυο τρεις Τσιγγάνους, και, ακολουθώντας τη συμβουλή δεν ξέρω και εγώ ποιου, φόρεσε την μπέρτα και το φέσι του Γερολιθαρά, καβαλίκεψε το άλογο του ίδιου και πήγε. Ο σκοπός νόμισε πως ήταν ο Γερολιθαράς που πήγαινε στο λιβάδι του - είχε ένα λιβάδι εκεί κοντά - και δε φώναξε στους Τσιγγάνους το τξάλα. Φαντάζεσαι πια πόσο σάστισαν οι Τσιγγάνοι όταν ύστερα από λίγο είδαν, αντί το Λιθαρά, εκείνον που φοβούνταν περισσότερο από κάθε άλλο. Από τότε έφυγαν οι Τσιγγάνοι από το Πλατανόρεμα και ξαναγύρισαν στο μαχαλά τους. Η φράση όμως «τξάλα στο Πλατανόρεμα» έμεινε και πολλοί τη λένε χωρίς πια να ξέρουν τι σημαίνει. Q 7

29 Οι κοινότητες ν, Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν τεράστια και, φυσικά, οι αξίωμαi Ι Ι» "* τικοι του Σουλτάνου δεν μπορούσαν να ξέρουν τι γινόταν και στο πιο μικρό χωριουδάκι. Έτσι, οι Αρχές άφηναν πολλές φορές τα ελληνικά χωριά να οργανώνουν μόνα τους τη ξωή τους, αρκεί οι κάτοικοι να πλήρωναν τους φόρους και να ήταν υπάκουοι στις διαταγές. Αυτές ήταν οι κοινότητες, λέξη που τη χρησιμοποιούμε και σήμερα. Οι αρχηγοί της κοινότητας λέγονταν κοτξαμπάσηδες, όπως ο Γερολιθαράς της ιστορίας μας. Λέγονταν ακόμα δημογέροντες, πρόκριτοι και προεστοί. Η πιο σημαντική δουλειά τους ήταν να μαζεύουν τους φόρους που έπρεπε η κοινότητα να πληρώνει στο κράτος. Οι κοτξαμπάσηδες έκαναν κι άλλα πράγματα. Έλυναν για παράδειγμα τις διαφορές που είχαν οι κάτοικοι μεταξύ τους, ακολουθώντας τα έθιμα. Αν ενδιαφέρονταν στ' αλήθεια για τους ανθρώπους, φρόντιζαν να φτιάξουν σχολεία και να καλυτερέψουν, όσο γινόταν, τη ξωή τους. *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* 38 ^^-±J±i*^^±?±^*~l -*-*

30 Τα βάσανα κι ο φόβος, όπως συχνά συμβαίνει, έφεραν τους απλούς ανθρώπους πολύ κοντά. Κι έτσι, όλοι έτρεχαν να δώσουν βοήθεια στις δουλειές που ήθελαν χέρια, στο χτίσιμο του σπιτιού και τα μερεμέτια, στο μάζεμα της ελιάς, στον τρύγο... Οι γυναίκες μαζεύονταν, πήγαινε η μια στο σπίτι της άλλης ή κάθονταν έξω όλες μαζί, και παρέα έκαναν πολλές απ' τις δουλειές τους. Τέτοιες συνήθειες έχουν ακόμα και σήμερα όσοι άνθρωποι έχουν κρατήσει το «πνεύμα της κοινότητας».

31 Η δύση του ήλιου τους βρίσκει στο δρόμο. Είναι η ώρα να σταματήσουν κάπου, στις παρυφές του χωριού, σ' ένα κοινοτικό λιβάδι, και να στήσουν τις σκηνές τους. Εδώ -9α διανυκτερεύσουν απόψε. Ίσως να μείνουν μερικές μέρες. Αλλ' αυτό -9α εξαρτηθεί από τις ανάγκες που έχουν οι κάτοικοι του χωριού κι απ' τη στάση που -9α κρατήσουν. Θα εξαρτηθεί κι απ' τις Αρχές. Δεν είναι ούτε η πρώτη, κι απ' ότι φαίνεται, ούτε η τελευταία φορά που τους διώχνουν. Ωστόσο, άλλη μέρα, άλλα προβλήματα. Δεν αντέχει κανείς να τα σκέφτεται. Ύστερα από λίγες ώρες το «χωριό«είναι έτοιμο. Κοντά στις τριάντα τέντες έχουν στηθεί. Η νύχτα έχει για τα καλά πέσει. Έφαγαν τα λίγα τρόφιμα που είχαν. Σε λίγο, σ' όλο τον καταυλισμό ακούγονται τραγούδια. Η ψυχή κι η σκέψη αναγαλλιάζει. Άλλωστε, η μέρα ήταν τόσο κουραστική και το στήσιμο - ξεστήσιμο των σκηνών δεν είναι καθόλου εύκολη δουλειά... Σε μια απ' αυτές αρχίζουν να μαζεύονται αρκετές οικογένειες. Είναι η σκηνή του παραμυθά. Είναι καλοκαίρι, έχει φεγγάρι, και το φως του ρίχνει τις ακτίνες του στα ξεροψημένα απ' τους ήλιους πρόσωπα. Ο παραμυθάς έχει ξαπλώσει στο γρασίδι, ακουμπώντας τον αριστερό του αγκώνα στη γη. Μισοκλείνει τα μάτια... Σαν χαμένος στα περασμένα, στα χωριά, στις πολιτείες, στις φτωχογειτονιές, 40

32 στα κρύα και στις αφόρητες ζέστες, στους έρωτες και στους καημούς του, στη δίψα και την πείνα του, στα μαλώματα, δείχνει να είναι συνεπαρμένος απ' τη στόχαση. Η σκέψη και η φαντασία του ανασκαλεύει στα περασμένα, προσπαθεί να τα φέρει στην επιφάνεια, όλα μισοτυλιγμένα απ' το τούλι της λησμονιάς. Τα μαλλιά του γκρίζα, το καπέλο του ακουμπισμένο στη χλόη. Γύρω του, μικροί και μεγάλοι είναι έτοιμοι να τον ακούσουν. Κανείς δε μιλάει. Από μακριά φτάνει μονάχα το κόασμα των βατράχων κι από κοντά το ενοχλητικό βουητό των κουνουπιών που πετάνε. Σημασία όμως δε δίνουν. Περιμένουν όλοι τους με βαθιά προσοχή το γέρο - παραμυθά. Κι εκείνος, αφού έχει πια λυτρωθεί απ' τα βάσανα της καθημερινότητας, αρχίζει να διηγείται. Κάτω απ' τη σκηνή του παραμυθά, ο ήρωας και τα πρόσωπα του παραμυθιού μπορούν να κάνουν θαύματα. Μπορούν να τιμωρήσουν σκληρά το δράκο ή τον πρίγκηπα. Μπορούν να νικήσουν την αδικία που υπάρχει και να στήσουν τη δική τους νομιμότητα. Μπορούν να ξεγελάσουν τις Αρχές και να μπορέσουν έτσι να γλιτώσουν την τιμωρία. Πολλά μπορούν... 41

33 Οι δάσκαλοι του Γένους i α δύσκολα χρόνια της σκλαβιάς, οι περισσότεροι μορφωμένοι άνθρωποι του Βυζαντίου έφυγαν στη Δύση. Ο κόσμος έμεινε χωρίς δασκάλους και χωρίς σχολειά. Δάσκαλοι έγιναν οι απλοί άνθρωποι. Καλόγεροι και παπάδες προσπαθούσαν να μάθουν στα παιδιά λίγα γράμματα μέσα από τα βιβλία της εκκλησίας. Αργότερα, από τα 1700 και μετά, μερικοί φωτισμένοι άνθρωποι κατάφεραν να φτιάξουν σχολεία και να τυπώσουν βιβλία στα ελληνικά. Τέτοιοι άνθρωποι ήταν ο Κοσμάς ο Αιτωλός και ο Αδαμάντιος Κοραής. Αυτοί ονομάστηκαν Δάσκαλοι του Γένους και τ' όνομα τους αυτό, χωρίς αμφιβολία, το αξίζουν και θέλουμε να το γράψουμε με τα ωραιότερα μας γράμματα στη σκάλα της ιστορίας. *.eljk-#-#-i!ljtjtjk-4l#-i j±j* ^ ^ V _ ^ * ^ * ^ ^ * - ^ L > - *

34 Θέλουμε όμως να βάλουμε δίπλα σ' αυτούς και τους φτωχοκαλόγερους που πάλευαν να διδάξουν τα γράμματα μέσα απ' το Ψαλτήρι, ό,τι ώρα και να ήταν, ακόμα και το βράδυ. Και τους παππούδες και τις γιαγιάδες, που με τα παραμύθια τους κρατούσαν ζωντανή τη γλώσσα και την ιστορία. Και τις μανάδες, που με τα τραγούδια τους μάθαιναν πράγματα στα παιδιά τους. Είναι κι αυτοί Δάσκαλοι του Γένους. Φεγγαράκι μου λαμπρό, φέγγε μου να περπατώ, να πηγαίνω στο σχολειό, να μαθαίνω γράμματα, γράμματα σπουδάγματα του Θεού τα πράγματα. 43

35 0 Κλέφτες κι αρματολοί Μ τα χρόνια της σκλαβιάς, πολλοί άνθρωποι αναγκάζονταν να βγουν στην παρανομία. Έπαιρναν τα βουνά και γίνονταν κλέφτες. Μέσα στη γενική αδικία, οι κλέφτες αυτοί για το λαό ήταν ήρωες, ήταν οι μόνοι που είχαν το θάρρος να τα βάζουν με τους δυνατούς. Έκλεβαν ελευθερία. Οι Αρχές, για να χτυπήσουν τους κλέφτες, έδιναν όπλα, άρματα, κι έφτιαχναν ομάδες γι' αυτό το σκοπό. Αυτοί ήταν οι αρματολοί. Κλέφτες κι αρματολοί όμως έρχονταν απ' τα ίδια χωριά, είχαν το ίδιο θάρρος και την ίδια επιθυμία να ξεφύγουν από τη ζωή του σκλάβου. Έτσι, πολλές φορές, οι αρματολοί παράκουγαν τις διαταγές των Αρχών, έβγαιναν στην παρανομία και γίνονταν κλέφτες. Άλλες φορές, ο Σουλτάνος, όταν δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς, «συγχωρούσε» τους κλέφτες και τους έκανε αρματολούς. Δεν ήταν σπάνιο κλέφτες κι αρματολοί να συνεργάζονται. 44

36 Ο κόσμος έφτιαξε τραγούδια και για τους δυο, που τραγουδιούνται ακόμα και σήμερα. Στα τραγούδια αυτά «κλέφτης» σημαίνει «περήφανος», «άνθρωπος με αγάπη για την ελεύθερη ζωή». Για το λόγο αυτό, οι κλέφτες παρομοιάζονται και με τα περήφανα πουλιά, τους αετούς. Ένας αϊτός περήφανος, ένας αϊτός λεβέντης, από την περηφάνια του κι από τη λεβεντιά του, δεν πάει στα κατώμερα να καλοξεχειμάσει, μον' μένει απάνω στα βουνά, ψηλά στα κορφοβούνια. Κι έριξε χιόνι στα βουνά και κρούσταλλα στους κάμπους, επάγωσαν τα νύχια του και πέσαν τα φτερά του. Κι αγνάντιο βγήκε κι έκατσε σ' ένα ψηλό λιθάρι, και με τον ήλιο μάλωνε και με τον ήλιο λέει: «Ήλιε, για δε βαρείς εδώ, σ' αυτή την αποσκιούρα, να λιώσουνε τα κρούσταλλα, να λιώσουνε τα χιόνια, να γίνει μι' άνοιξη καλή, να γίνει καλοκαίρι, να ζεσταθούν τα νύχια μου, να γιάνουν τα φτερά μου, να 'ρθούνε τ' άλλα τα πουλιά και τ' άλλα μου τ' αδέρφια». 45

37 Εγώ γεννήθηκα αετός Και δεν ανήκω κανενός Τυχαία βρέθηκα σε τούτον τον πλανήτη Κι αν μου πληγώνουν την καρδιά Ανοίγω πάλι τα φτερά Αφού δε βρίσκω ούτε αγάπη ούτε σπίτι. Στο καραβάνι μου γι' αγάπη τραγουδάω Κλαίει η κιθάρα μου στης νύχτας το κορμί Κι όπου με πάει η ξωή εκεί τραβάω Τσιγγάνα η καρδιά μου η τρελή *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* 46 c^^v_^i^ii^^^*- ^L>-*

38 Ο καλύτερος τόπος για να καταφύγουν Έλληνες εκείνη την εποχή ήταν η Μολδαβία και η Βλαχία, οι περιοχές, δηλαδή, κοντά στον ποταμό Δούναβη που είχαν κάποια ανεξαρτησία από το Οθωμανικό κράτος. Οι περιοχές αυτές λέγονταν Παραδουνάβιες ηγεμονίες. Στο Βουκουρέστι και στο Ιάσιο, ρουμάνικες πόλεις σήμερα, πολλοί Έλληνες ζούσαν και πρόκοβαν: στη βιοτεχνία, στο εμπόριο, στα γράμματα. Αυτοί οι ξενιτεμένοι Έλληνες έκαναν πολλά για τη σκλαβωμένη πατρίδα: άνοιγαν σχολεία, βοηθούσαν νέους να σπουδάσουν, τύπωναν βιβλία και περιοδικά στην ελληνική γλώσσα. Και, όπως ξέρουμε καλά, η γνώση είναι δύναμη.

39 \\ Sika^oo t^rtptplio- Λ η 49

40 Ένας Νόστουρα Τσιγγάνος αφηγείται: Ο πατέρας μου ήταν Έλληνας Τσιγγάνος και καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη. Και πριν από πολλά χρόνια όλη μου η οικογένεια μετανάστευσε στη Ρουμανία λόγω του πολέμου. Και από παππού προς παππού έκανε το επάγγελμα του χαλετξή, δηλαδή του χαλοποιού. Ο πατέρας μου είχε ένα μικρό μαγαζάκι επισκευής ταπήτων, αλλά δούλευε με τις μεγαλύτερες πρεσβείες. Επειδή είχε ελληνικό διαβατήριο, είχε δικαίωμα εισόδου σ' όλες τις πρεσβείες. Είχε συνείδηση ότι ήταν Έλληνας στην καταγωγή και γι' αυτό έκρυβε το διαβατήριο του κάτω από το κρεβάτι, για να μη γίνει Ρουμάνος πολίτης, δεδομένου ότι τον υποχρέωναν. Ακριβώς επειδή είχαμε αυτήν τη συνείδηση εγώ και τα άλλα αδέλφια μου, πήγαμε σε ελληνικό σχολείο. 50

41 Την πελατεία οι Τσιγγάνοι την έβρισκαν ως εξής. Περπατούσαν στους δρόμους και λέγανε στα ρουμάνικα τα παρακάτω λόγια, για να μην τους πιάσουν και τους χώσουν μέσα: «Κούμπερ κοβουάρε βιντ τοπουάρε, με ιντερεσέαξα κοβουάρε». Στη ρουμάνικη γλώσσα οι φράσεις αυτές έχουν ομοιοκαταληξία και τις έλεγαν για να μην τους καταλάβουν. Σημαίνουν δε «αγοράζω χαλιά, πουλάω τσεκούρια, με ενδιαφέρουν τα χαλιά». Αφήνανε ακόμα και τα διαβατήρια τους και παίρνανε χαλιά προς τιώληση. Ουσιαστικά ο πατέρας μου ήταν και αγοραστής και εκτιμητής αλλά και συλλέκτης ταπήτων και περισσότερο δούλευε με συστάσεις. Θυμάμαι από τη δουλειά κι ευχάριστες στιγμές και πίκρες. Όταν ο ένας πελάτης σε βλέπει με καλό μάτι και σου λέει «χαλιά, κιλίμια» και συ γι' αυτόν είσαι ο γνώστης των πραγμάτων... Και πίκρες, όταν σε βλέπει ο άλλος μόνο σαν γύφτο, και σου λέει ειρωνικά «χαλιά, κιλίμια», γιατί κατά κάποιον τρόπο ήτανε κατακριτέο αυτό που κάναμε. Δεν είμαι ρατσιστής, εκτιμώ τον εαυτό μου ως Αθίγγανο Έλληνα, Κωνσταντινουπολίτη, και μια τέχνη, δόξα τω Θεώ, την έχω πάππου προς πάππου. Θα ήθελα αυτήν την τέχνη να τη μεταδώσω στα παιδιά μου, αλλά αυτά, όπως και τ' αδέλφια μου, δεν ενδιαφέρονταν και προτίμησαν να μάθουν γράμματα. Ο πατέρας δε με ώθησε στη δουλειά από φόβο μήπως με πιάσουν, εγώ όμως είχα την τέχνη στο αίμα μου, ήταν μια εσωτερική κλίση και, δόξα τω Θεώ, τξη ακανά (μέχρι τώρα) χαλιά, κιλίμια αγοράζω, πουλάω, όχι όμως σαν παλιατξής, αλλά σαν συλλέκτης... *> *J+J &-#-4LJtJL&-4t-#-jrjtJ* ^ ^JV.^^i<J*^:?VJ^^*->-*

42 Κινήματα πριν από τη μεγάλη επανάσταση: 1611, 1769, 1788 βλληνες που υπηρετούσαν στο ρωσικό στρατό πήραν μέρος σε μερικά από τα κινήματα που έγιναν εναντίον των Οθωμανικών αρχών. Τέτοια κινήματα έγιναν το 1611, το 1769, το Τα κινήματα αυτά απέτυχαν κι η αποτυχία τους έφερε πολλά βάσανα στους επαναστατημένους. Τους έδωσαν όμως και την πίστη ότι μπορούν να αγωνιστούν για την αξιοπρέπεια και την ελευθερία τους. ^.gljk.^^.eljtjtjil4t.^stjtj* ^^ν_^*^*^^*- ^>.*

43 j[oios *νΐ*νο Piv^abUpifaLoSj TJMJ1EZJL ΤΗΪ ZFJmtt&* Oi.M : νϋ*. jti 2001 CO 53

44 Το όνειρο του Ρήγα τις παραδουνάβιες ηγεμονίες έζησε και ο Ρήγας, που λεγόταν Βελεστινλής ή Φεραίος, από το χωριό της Θεσσαλίας όπου γεννήθηκε. Το όνειρο του Ρήγα ήταν ενότητα, ελευθερία και πρόοδος για όλους τους λαούς των Βαλκανίων. Για το Ρήγα όλοι οι άνθρωποι, όποια κι αν ήταν η καταγωγή τους, όποια γλώσσα κι αν μιλούσαν, είχαν τα ίδια ανθρώπινα δικαιώματα. *.eljk-#-#-i!ljtjtjk-4l#-i J±J* 54 ^*^_*.ULUkik%^3J^_V*

45 TQUTO ta ρτ-ιτηον: Μη >-^fjc n j Ί Τον αΐΐί V l_h_p Θέλω να μάθεις ότι έχω δικαίωμα στη ξωή κι ότι έχεις υποχρέωση να μου αναγνωρίσεις αυτό το δικαίωμα θέλω να μάθεις ότι μου αρέσει να έχω ένα σπίτι και μια πατρίδα κι ότι έχεις υποχρέωση να μη μου στερείς το σπίτι μου και την πατρίδα μου θέλω να μάθεις ότι μου αρέσει η καθαριότητα κι ότι έχεις υποχρέωση να μ' αφήσεις να είμαι καθαρός θέλω να μάθεις ότι αγαπώ το σχολείο και τη γνώση κι ότι έχεις υποχρέωση να μη μου κλείνεις την πόρτα του θέλω να μάθεις ότι μου αρέσει να εργάζομαι και να δημιουργώ κι ότι έχεις υποχρέωση να μ' αφήσεις να εργαστώ ^JiLML^.^.iLJtJUiLJt.^ifLJtJ' 55 ^^V.*^3^^VJ^^*->-*

46 θέλω να μάθεις ότι σέβομαι τη φιλία κι ότι έχεις υποχρέωση να μ' αφήσεις να κάνω φίλους θέλω να μάθεις ότι αγαπώ τη μουσική, το χορό κι ότι έχεις υποχρέωση να μου επιτρέψεις να μελοποιώ και να χορεύω θέλω να μάθεις ότι αγαπώ τη γλώσσα μου κι ότι έχεις υποχρέωση να μ' αφήσεις να τη μιλάω θέλω να μάθεις ότι μου αρέσει να είμαι ελεύθερος κι ότι έχεις υποχρέωση να μην κάνεις το παν για να με σκλαβώσεις θέλω να μάθεις ότι είμαι πιστός στη θρησκεία μου κι ότι έχεις υποχρέωση ν' αφήσεις να είμαι πιστός στη θρησκεία μου, όπως κι αν ονομάζεται αυτή θέλω να μάθεις ότι μου αρέσει η οικογένεια κι ότι έχεις υποχρέωση να μου επιτρέψεις να δημιουργήσω οικογένεια θέλω να μάθεις ότι μου αρέσουν όλα τα χρώματα κι ότι έχεις υποχρέωση να μάθεις κι εσύ πως όλα τα χρώματα είναι όμορφα, ακόμα και το μαύρο. Θέλω να μάθεις ότι είμαι άνθρωπος... 5* ItLJLJt-Jf^LJtJLJiLJt-Jf-irjLJ' 56 JK*LJV_^*^*^^*- ^L>->

47 Ο Ρήγας πίστευε ότι η μόρφωση είναι δύναμη. Μετάφρασε βιβλία στην ελληνική γλώσσα κι έγραψε ο ίδιος έργα που μιλούσαν στις καρδιές των σκλαβωμένων ανθρώπων. Το Ρήγα τον έπιασε η αυστριακή αστυνομία και τον παρέδωσε στις τουρκικές αρχές. Δολοφονήθηκε σε ηλικία 41 χρονών, το όνειρο του όμως ρίζωσε στις ψυχές των βασανισμένων κι αδικημένων ανθρώπων. 1^ Π

48 ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ θεατρικό *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* 58 ^^-±J±i*^^±?±^*~l -*-*

49 Στο δωμάτιο του Ρήγα Ο Ρήγας εργάζεται μέχρι αργά τη νύχτα στο δωμάτιο του. Ρήγας: Το θεμέλιο της δουλειάς μας είναι η ένωση. Είμαστε μεγάλος λαός, λαός των σκλάβων. Όχι μοναχά εμείς οι Γραικοί παρά και οι Οθωμανοί, και οι Αρβανίτες και οι Βούλγαροι και οι Σέρβοι, και οι Ρουμάνοι και οι Τσιγγάνοι. Όλους μάς ενώνει η ίδια δίψα, η δίψα για τη λευτεριά. Ο Ρήγας γράφει: «Αυτά είναι τα φυσικά δίκαια: Πρώτον, να είμαστε όλοι ίσοι και όχι ο ένας κατώτερος αϊτό τον άλλον. Δεύτερον, να είμαστε ελεύθεροι και όχι ο ένας σκλάβος του αλλουνού». JLJ* ^ V Τότε χτυπάει η πόρτα. Την ανοίγει και βλέπει έναν Τσιγγάνο έμπορο που τον έχει γνωρίσει και τον έχει μαγέψει στους δρόμους της Βιέννης. 59

50 Ρήγας: Πάρε τα χειρόγραφα. Πρόσεχε, βάλτα καλά στον κόρφο σου. Ο έμπορος τραγουδάει: Ως πότε παλικάρια &α ζούμε στα στενά μονάχοι σα λιοντάρια στις ράχες στα βουνά σπηλιές να κατοικούμε, να βλέπουμε κλαδιά να φεύγουμε απ' τον κόσμο για την πικρή σκλαβιά να χάνουμε αδέλφια, Πατρίδα και γονείς τους φίλους τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή... Έμπορος : Τόχω μάθει και σ' άλλους μέσα στο καραβάνι. Είναι όλοι τους έμπιστοι. m Ρήγας: Στο καλό και πρόσεχε. Φυλάξου. Ο Τσιγγάνος πραματευτής ξεκίνησε να βρει τους άλλους συντρόφους του από το καραβάνι. *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* a ^^V_^i^k*^^*- ^L>-* 60

51 Στο καραβάνι ebl. Αιντές τσαβάλεν, τε ντικάς σο κα κεράς. Άντε τε νασάς εμ Τε μπικινάς ε μανγκινά κατέ αντί Βιέννα. (Αντε παιδιά να δούμε τι &α κάνουμε. Άντε να πάμε να πουλήσουμε την πραμάτεια μας εδώ στη Βιέννη.) Ντιας τουτ ο Ρήγας ε λιλά; (Σου 'δώσε ο Ρήγας τα χαρτιά;) JLJ* <Μ^ Βα, ντιάς μαν ε λιλά. Εμ πεντάς Τε τξουμίνταβ τουμέν, εμ Τε ασταράς αντό αμαρό ιλό της λευτεριάς η γιακ. (Ναι, μου έδωσε τα χαρτιά, τις προκηρύξεις δηλαδή. Και είπε να σας φιλήσω και να σας πω να κρατήσουμε στην καρδιά μας τη φλόγα της λευτεριάς.) Σόνα, σικαντάς μαν ο χάρτης κατάρο αμαρό τεμ, ο Μπαλαμανιπέ. (Μετά μου έδειξε το χάρτη της χώρας μας, της Ελλάδας.) Σόσκε, αμέν σάμους Νόστουρα Ρομά, κάι αβιλάμας κατέ αντί Βιέννα, κατάρ ο Γιουνάνο. (Γιατί εμείς είμαστε Νόστουρες Ρομά, δηλαδή Τσιγγάνοι της διασποράς, που ήρθαμε εδώ στη Βιέννη από την Ελλάδα.)

52 m Μπες αμπούκα Τε κεράβ μο τρουσούλ, εμ Τε τξουμιντάβ αμαρό άγιο τεμ. Ντέβλα μου, κάνα κα κερντιόλ Τε τξάς παλπαλέ. (Περίμενε λιγάκι να κάνω το σταυρό μου και να φιλήσω τα άγια μας χώματα. Θεέ μου, πότε &α γίνει να πάμε πίσω;) Βα, λατσές πενές. Αμαρό περό σι αντί Ήπειρο. Κοτέ μπεσέν αμαρέ ξαδέλφια. Μο ξάδελφο ο Γιάννης κάι μπασαλέλ ο κλαρίνος. (Ναι, σωστά τα λες. Η χώρα μας βρίσκεται στην Ήπειρο. Εκεί είναι τα ξαδέλφια μας. Ο ξάδελφος μου ο Γιάννης που παίξει το κλαρίνο.) JLJ* ^ ^ Μπισταρντάν κάσομ μπρεσά κερντάμας γλέντι, εμ γκιλάμπασαμεν, η γκιλί Γιάννη μου το μαντήλι σου; (Ξέχασες πόσες φορές κάναμε γλέντια και τραγουδούσαμε το τραγούδι: Γιάννη μου το μαντήλι σου;) JL.J* ^ ^ Σο πενές, μανγκές τε γκιλάμπας τάι ακανά. Εκ Ρομανί γκιλί. (Τι λες λοιπόν, τραγουδάμε και τώρα;ένα Τσιγγάνικο τραγούδι.) 62

53 Άντες Τε πένας του Ρήγα τι γκιλί. (Αντε να τραγουδήσουμε το τραγούδι του Ρήγα.) JtJ* *^V Άντες βρε τσαβάλεν, Τε ουστέν οπρέ Τε ντικάς σο κα κεράς ο Ρομανιπέ Ουστέν οπρέ Τε γκιλάμπας του Ρήγα τι γκιλί (Αντε βρε παιδιά, να σηκωθούμε ψηλά να δούμε τι θα κάνουμε με μας τους Τσιγγάνους σηκωθείτε πάνω να τραγουδήσουμε του Ρήγα το τραγούδι) JLJ* ^-V Ρομά, Μπαλαμανέ, Χοραχανέ Τε κερντιάς εκ τσιπ (Τσιγγάνοι, Έλληνες και Τούρκοι να γίνουμε μια φωνή) Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ξωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή

54 Η Φιλική Εταιρεία τα 1814 τρεις έμποροι, ο Αθανάσιος Τσακάλωφ, ο Νικόλαος Σκουφάς και ο Εμμανουήλ Ξάνθος, συναντιούνται στη ρώσικη Ι πόλη Οδησσό. Εκεί φτιάχνουν μια μυστική οργάνωση, που σκοπό έχει τον αγώνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας. Αυτή η οργάνωση ονομάζεται Φιλική Εταιρεία. Στα χαρτιά της, η Φιλική Εταιρεία είχε τα γράμματα ΗΕΑΗΘΣ. Αυτά σήμαιναν: Ή Ε(ΛΕΥΘΕΡΙ)Α Ή Θ(ΑΝΑΤΟ)Σ. *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* a 64 ^^-±J±i*^^±?±^*~l -*-*

55 Τη Φιλική Εταιρεία την έφτιαξαν έμποροι και πολλοί έμποροι ήταν μέλη της. Αυτό δεν ήταν τυχαίο. Στα χρόνια της τουρκοκρατίας το εμπόριο, όπως κι η ναυτιλία, ήταν στα χέρια των Ελλήνων, και μάλιστα γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη. Οι έμποροι κυκλοφορούσαν περισσότερο από τους άλλους ανθρώπους. Έβλεπαν τις αδικίες και την καταπίεση όχι μόνο στο δικό τους τόπο αλλά και σε άλλες περιοχές. Μάθαιναν νέα και τα μετέφεραν αλλού. Άκουγαν και μιλούσαν μ' ένα σωρό ανθρώπους. Μερικοί ήξεραν τι γινόταν και στο εξωτερικό. Από τον πιο φτωχό γυρολόγο που πήγαινε από χωριό σε χωριό, φέρνοντας στους ανθρώπους τ' αγαθά που τους έλειπαν, μέχρι τον πλούσιο μεγαλέμπορα που έκανε εισαγωγές κι εξαγωγές σε χώρες της Ευρώπης, οι έμποροι έβαλαν το λιθάρι τους στον αγώνα για την ελευθερία. Ένας πλανόδιος γυρολόγος είμαι, πλάνητας πραματευτής σε πανηγύρια.

56 Γεμάτες τάματα οι εκκλησιές, όσες οι λαχτάρες μου και οι επιθυμίες μου. Εγώ αφιέρωσα την εικόνα των «ναυηγών» στην εκκλησία του Ευαγγελισμού στη Βραΐλα, εμείς οι έμποροι και τραπεζίτες χτίσαμε τον Άγιο Γεώργιο στη Βιέννη, με τις οικονομίες μας χτίσαμε τα σχολεία μας στα ξένα, εμείς στείλαμε βιβλία στην πατρίδα. Και κείνα τα παιδιά, Δυτικομακεδόνες και Ηπειρώτες, που φοιτούν στα πανεπιστήμια της Βιέννης, του Βουκουρεστίου και του Ιασίου, εγώ τα προσκάλεσα και τα βοήθησα. Να μάθουν γράμματα, να μην είναι μια ξωή υποτακτικοί και ραγιάδες. Ακολουθώ τα καραβάνια καβάλα στο άλογο. Φορτωμένα με δέρματα, κερί, μαλλιά, κάπες, πιπέρι, καπνό και βαμβάκι. Δρόμοι μακρινοί, με τους δικούς μου πίσω. Βουνά, περίπολοι, ποτάμια αγεφύρωτα, ανηφοριές, ατέλειωτος δρόμος. Ένα μήνα κρατά το ταξίδι, πιο πολλές φορές με λαχτάρες και χασούρες και λίγες φορές με διάφορο. Ποτισμένα με τσίκνα και μυρωδιές από τα πανδοχεία, τα χάνια και τα καραβανσαράγια είναι τα ρούχα μου. Στις πόρτες άλλοι με καλωσορίζουν κι άλλοι... Μαθαίνω γερμανικά, σερβικά, γαλλικά, ιταλικά κι ουγγαρέζικα, για να τα καταφέρνω στις εμπορικές κουβέντες καλύτερα. Στους τόπους που πηγαίνω βλέπω γλέντια και πανηγύρια, κλαρίνα, τρομπέτες, βιολιά, ο μεγάλος χορός του Δεκαπενταύγουστου, το Πάσχα και τα κεράσματα. Θυμάμαι τ' αρραβωνιάσματα της Βαγγελιώς, το δικό μου γάμο.

57 1821: Η επανάσταση α -η Η επανάσταση ξεκίνησε το Φεβρουάριο του 1821 από τη Μολδοβλαχία, τη σημερινή Ρουμανία δηλαδή. Η πρώτη αυτή Ι επανάσταση κράτησε εφτά μήνες κι απέτυχε τελικά. Άναψε όμως τη φλόγα. C7 67

58 Το Μάρτιο του 1821 η επανάσταση ξεκινάει στην Πελοπόννησο. Σιγά σιγά, οι σημαίες της ελευθερίας απλώνονται. Άμφισσα, Λιβαδειά, Πήλιο, Χαλκιδική, Σπέτσες... ν * *, κ " " < ϊ 4. πΐ* i-.-ΐ ι': W% 2 Ψ s - ^ ίτ Ζωγράφισε πάνω στο χάρτη τις σημαίες της επανάστασης. *.*LJLJt-#^LJtJLJ!LJt-J?-J JtJ* a 68 ^^V_^i^k*^^*- ^L>-*

59 Το χωριό Φλάμπουρο του νομού Σερρών ένας παππούς θυμάται... 0 ι παππούδες μας, που ζούσαν μέσα στις βάρκες, έβαζαν στις βάρκες Τούρκους αξιωματικούς, για να τους περάσουν απ' εδώ, και βούλιαξαν κάθε βράδυ κι από έναν. Τότε οι αρχές αναγκάστηκαν να βάλουν χέρι σ' αυτούς τους ανθρώπους. Μια μέρα, κι αφού τ' αντάρτικα ελληνικά σώματα βγήκαν ήδη στα βουνά, ξεκίνησε ένας λόχος Τούρκων να εξοντώσει τους Έλληνες. Ο Τούρκος εκατόνταρχος διέταξε τους Ρομά βαρκάρηδες να βγάλουν τις βάρκες απ' τα νερά (τα καραβάκια που 'χαν για να ψαρεύουν) στις καλύβες τους. Στάθηκε ο Τούρκος για καμιά ώρα και ύστερα εκφώνησε λόγο: «Έπεσε το καπέλο σας και φάνηκε η ψώρα σας. Δεν παύετε να είστε Έλληνες. Τώρα, γυρίζοντας από την εξόντωση των ανταρτών, θα σας βάλουμε φωτιά να καείτε μαζί με τα παιδιά σας». Αντίς, όμως, να γυρίσουν να κάψουν το χωριό μας, βγήκαν Έλληνες στρατιώτες, τους κύκλωσαν κι έφυγαν άπραγοι, ενώ οι Ρομά τους κυνηγούσαν με ξύλα. Ο Τούρκος αξιωματικός αναγκάστηκε να πει: «Δεν είστε Τούρκοι εσείς. Βγάλατε απ' τα σπλάχνα της ψυχής σας το φλάμπουρο, τη σημαία της Ελλάδας, και πρέπει το χωριό αυτό να ονομαστεί "Μπάίρακτάρ" (=Σημαιοφόρος)». Στη συνέχεια το χωριό μας ονομάστηκε Φλάμπουρο... CCk

60 Γνωστή ήταν η Ζυγιά στον Ξεσηκωμό. Αφηγούνται πώς ο Πάνος Κολοκοτρώνης, γυρίζοντας από την Κόρινθο, όπου είχε συντροφέψει το Δημήτριο Υψηλάντη σε μια σύντομη εκστρατεία κατά της Βοστίτσας τα μέρη, εμπήκε στην πεσμένη εκείνες μόλις τις ώρες στα χέρια των επαναστατημένων Ελλήνων Τριπολιτσά συνοδευόμενος «μ' ένα σωρόν ζουρνάδες και τύμπανα έμπροσθεν και πλήθος χωρικών». Ο ίδιος ο Κασομούλης, φιλοξενούμενος με την ακολουθία του στου Θ. Κολοκοτρώνη το πρώτο βράδυ της αλώσεως της Τριπολιτσάς, όπου είχε φτάσει για να ζητήσει οδηγίες και βοήθεια για τον Ξεσηκωμό και στη Μακεδονία, γράφει πως στο τραπέζι του δείπνου ο Κολοκοτρώνης επρόσταξε «να λαλήσουν αι καραμούζες και τα τύμπανα τραγούδι χορευτικόν, και αρχίσαντες τον χορόν, μας εσήκωσαν και εμάς τους ήρωας Ολυμπίους και τέλος τα εσυμφωνήσαμεν, ώστε εκείνο το εσπέρας είχαμεν χορόν και ευθυμίαν, και όχι συλλογάς νέων επαναστάσεων». *.eljk-#-#-i!ljtjtjk-4l#-i j±j* ^ ^ V _ ^ * ^ * ^ ^ * - ^ L > - *

61 Ακόμα τη λέξη ζουρνάδες τη βρίσκουμε και σ' ένα διάλογο, από τους τόσο συνηθισμένους ανάμεσα στους αντίμαχους στο Μεσολόγγι μετά τα μισά του 1825, όταν ο πόλεμος είχε πάρει τη μορφή της πολιορκίας και των χαρακωμάτων με κάποια οικειότητα και στα δύο μέρη. Μια νύχτα είχαν αρχίσει να χτυπούν ξαφνικά οι σάλπιγγες των δικών μας μέσα στο Κάστρο. Έκπληκτος ο Τούρκος ρωτάει: «Τι λέγουν αυτοί οι ζουρνάδες, πες μου;». Και του απαντάει ο δικός μας: «Δεν είναι ζουρνάδες, είναι τρουμπέτες». Αυτές και μόνο οι μαρτυρίες δείχνουν τη διάδοση της Ζυγιάς μεταξύ του λαού και την αγάπη του κόσμου προς αυτήν κατά τη Σκλαβιά και τον Ξεσηκωμό. Η ζυγιά είναι ολιγοπρόσωπη και πρωτότυπη λαϊκή ορχήστρα, που το κυριότερο όργανο της είναι ο ζουρνάς.κατά κανόνα στις ζυγιές έπαιζαν Τσιγγάνοι. 71

62 Μέχρι το 1833, που η Ελλάδα γίνεται ανεξάρτητο κράτος, πολλές μάχες γίνονται. Όπως συμβαίνει σε κάθε πόλεμο, επιτυχίες και καταστροφές έχουν όλες οι πλευρές. Γιατί αντιστέκεται το Παλιόκαστρο ΜΙ ο πανίσχυρο οθωμανικό στράτευμα που πολιορκεί το ανυπόταχτο επί αιώνες Παλιόκαστρο δεν έχει στόχο του την απλή υποταγή αυτής της μικρής ηπειρώτικης πολιτείας. Η Υψηλή Πύλη έχει δώσει άλλου είδους διαταγές: το Παλιόκαστρο πρέπει να γκρεμιστεί συθέμελο. Όλοι οι κάτοικοι του να εξοντωθούν. Ν' ανασκαφτεί και να ισοπεδωθεί το κοιμητήρι του. Να εξαλειφθεί και το παραμικρό ίχνος που θα μπορούσε κάποτε ν' αποκαλύψει στους μεταγενέστερους την αλλοτινή ύπαρξη αυτής της πόλης και την ιστορία της.

63 Μα τι λογής κίνδυνο αποτελεί το μικρό και άσημο Παλιόκαστρο για την τεράστια Οθωμανική αυτοκρατορία; Γιατί οι Τούρκοι παίρνουν την απόφαση να το εξαφανίσουν τόσο από τη γη, όσο κι από την Ιστορία; Γιατί θέλουν να σβήσουν ακόμα και τη θύμηση του από τη μνήμη των Ελλήνων; Άλλος τόπος σαν το Παλιόκαστρο δε βρισκόταν πουθενά στην Ελλάδα. Από τα πιο αρχαία χρόνια η πόλη αυτή έμενε απάτητη από εχθρούς, δεν είχε υποκύψει ούτε σε Σλάβους ούτε σε Βυζαντινούς, δε δεχόταν να πληρώσει φόρους και χαράτσια στους Τούρκους. Μερικοί Έλληνες έλεγαν ότι το κύλισμα του χρόνου είχε σταματήσει πριν αιώνες κι αιώνες στο Παλιόκαστρο, πως πίσω από τα τείχη αυτής της πολιτείας η ξωή είχε ακινητήσει. Για να μπορέσει κανείς να κρίνει το σημερινό Παλιόκαστρο, έπρεπε πρώτα να μάθει τη μακρόχρονη και πολυκύμαντη ιστορία των ανθρώπων του, ν' ακούσει τα παλιά τραγούδια που λένε στις γιορτές και στα γλέντια οι ντόπιοι τραγουδιστές, τα παραμύθια και τους θρύλους που διηγούνται οι γέροντες. Οι Παλιοκαστρίτες δεν ανήκουν σε εκείνους τους λαούς που ξεχνούν εύκολα, δεν αφήνουν τη θεά Λήθη ν' αποκοιμίσει με τα φίλτρα της το θυμητικό τους, δεν αρνιούνται και δεν κρύβουν τα προαιώνια κουσούρια τους.

64 Από τα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας βρέθηκαν σε δυσκολότερη θέση από τους περισσότερους Έλληνες. Ήταν λίγοι, μια χούφτα άνθρωποι, κι από πάνω ζούσαν σε μια θεόφτωχη γη. Πώς θα τα 'βγαξαν πέρα πάνω στα κατσάβραχά τους; Πώς θα επιβίωναν; Αν ήταν νησιώτες, θ αρμάτωναν καράβια και θα όργωναν τις θάλασσες, θα πολεμούσαν τους Τούρκους σ' όλο το Αιγαίο, όπως έκαναν οι Υδραίοι και οι Σπετσιώτες, θα ζούσαν λεύτεροι στις πλωτές πατρίδες τους. Ούτε κι ήθελαν ν' αρχίσουν να ξενιτεύονται όπως κάμποσοι άλλοι που 'χαν ριζώσει και αυτοί σε φτωχά μέρη, να δουν τον τόπο τους σιγά σιγά ν' αδειάζει, να ερημώνεται. Δεν είχανε περάσει από τόσες και τόσες φουρτούνες, δεν είχαν αποφύγει ένα σωρό δουλειές για να καταλήξουν περιπλανώμενοι απάτριδες, για να δουν τα παιδιά τους ν' αλλαξοπιστούν και να γίνονται αλλόγλωσσα, για ν' απαλλαγούν από τους σκληρούς αφέντες. Αποφάσισαν να μείνουν, να μην εγκαταλείψουν τα πάτρια χώματα, με την ελπίδα πως ο Οθωμανοί θα τους άφηναν ήσυχους τουλάχιστο τον πρώτο καιρό, ότι δε θα τα 'βαξαν μαζί τους. Γιατί να θυσίαζε ο σουλτάνος στρατό πάνω στους βράχους του Παλιόκαστρου; Τι να παιρναν από 'ναν τόπο που δεν μπορούσε να ταΐσει ούτε καν τους ανθρώπους του; ^.gljk.^^.eljtjtjil4t.^stjtj* ^^ν_^*^*^^*- ^>.*

65 Ο Μουσταφά περιμένει κι αυτός το σύνθημα. Είναι απλός ασάπης, στην πρώτη γραμμή, μ' ένα μικρό γιαταγάνι και μια κάμα περασμένη στο ζωνάρι. Πάνε κάπου είκοσι χρόνια που κατατάχτηκε. Το πρώτο πράγμα που του 'κάνε εντύπωση ήταν το πόσο έμοιαζαν οι άνθρωποι όταν κρατούσαν σπαθί ή τουφέκι, πόσο ανήλεοι ήταν για τους αντιπάλους τους, αλλά μπόσικοι, γεμάτοι κατανόηση για τους εαυτούς τους. Όταν τ' ασκέρι οδοιπορούσε, ο Μουσταφάς παρατηρούσε τους ξωμάχους που 'σκαβαν κι ιδροκοπούσαν στα χωράφια, που πάλευαν ολημερίς με τα χώματα. Ήταν ικανός να κάθεται και να χαζεύει τα πιο απλά και συνηθισμένα πράγματα λες και τα 'βλέπε για πρώτη φορά. Όταν δεν υπήρχε κίνδυνος κι είχε από τους ανωτέρους το λεύτερο, έπιανε κουβέντα με τους χωριάτες. Δεν τον πείραζε καθόλου που τις πιο πολλές φορές δεν καταλάβαινε τίποτε από τη γλώσσα τους: κατάφερνε να συνεννοηθεί χρησιμοποιώντας ένα χαρμάνι από ξένες λέξεις που 'ξέρε, μάθαινε των ανθρώπων τα ονόματα, τους ρώταγε αν είναι φχαριστημένοι από τη συγκομιδή τους, αν ο Αλλάχ είχε στείλει βροχή στα μέρη τους... Γιουρούσι.

66 Τρέχα, Μουσταφά, τρέχα και μην κοιτάξεις ούτε δεξιά ούτε αριστερά. Όσο πιο γρήγορα φτάσεις μπροστά στων Παλιοκαστριτών τα ταμπούρια, τόσο καλύτερα. Τρέχα, κάνε κουράγιο όπως και τότε που 'σουν παιδάκι, τότε που 'φευγες από το σπίτι κι έπαιρνες τους δρόμους για να βρεις κάτι να φας, γύριζες από δω και από κει, ζητιάνευες. Για θυμήσου που το χειμώνα βούλιαξες μέχρι τα γόνατα στη λάσπη του δρόμου, που το καλοκαίρι έβαζες πάνω στο κεφάλι βρεγμένα πανιά για να μη σε ζαλίζει η πύρα του ήλιου... Τρέχα, Μουσταφά. Ακόμα και στην κοιλιά της μάνας σου να ξαναμπείς, τίποτα δε -9' αλλάξει. Σάμπως με το φόβο δεν έζησες κι εκεί μέσα; Η κακομοίρα η Εζμέ σε είχε στην κοιλιά της και ξενοδούλευε, ξάριζε ή θέριζε στα χωράφια των μπέηδων, έκανε μπουγάδες σ' αρχοντικά των τσιφλικάδων. Όταν άκουγε τους τελάληδες να φωνάζουν ότι έρχονταν καραβάνια να μοιράσουνε στους πεινασμένους πληθυσμούς αλεύρι ή ψωμί, άρπαζε ένα τσουβάλι κι έτρεχε. ^.gljk.^^.eljtjtjil4t.^stjtj* c^^v_^i^ii^^^*- ^L>-*

67 Γκαστρωμένη ξεγκαστρωμένη, δε λογάριαζε τίποτα η Εξμέ, η κοιλιά της σερνόταν στο χώμα, μα δεν την ένοιαζε: η φαμίλια σε λίγο -9α πλήθαινε, ένα ακόμα παιδί -9α περίμενε κάθε μέρα στο σπίτι μ' ανοιχτό το στόμα. Την πρώτη σου μάχη την έδωσες μέσα από τα σπλάχνα της μάνας σου, Μουσταφά. Μπορεί να μην την ένιωσες, να μην την είδες, αλλά εκείνη βρήκε τρόπο να φτάσει κοντά σου, μπήκε κι ανακατεύτηκε για πάντα με το αίμα σου. Να, κοίτα τους συμπολεμιστές γύρω σου, αυτούς όλους που τρέχουν δίπλα σου, μαξί σου: όπως σε κάθε μάχη, σου φαίνεται ότι δεν κρατάνε γιαταγάνια, όπλα και χαντξάρια, αλλά σακούλια, καλάθια, τσουβάλια, οι άνθρωποι του καραβανιού θα τους δώσουν σε λίγο να φάνε για να μην πεθάνουν από την πείνα, θα τους μοιράσουν μπουλγούρι, καλαμπόκι, παξιμάδια. Τρέχουν οι συγχωριανοί σου για να προλάβουν τη διανομή, τρέχει κι η μάνα σου, αλλά η κακομοίρα η Εξμέ κουβαλάει μέσα στην κοιλιά της εσένα και δεν μπορεί να πηλαλήσει όπως οι άλλοι, κάθε τόσο τρεκλίζει και πέφτει, σηκώνεται, συνεχίζει, είναι σε μαύρο χάλι. Τρέχα Μουσταφά. Τα παλιοκαστρίτικα ταμπούρια φαίνονται τώρα καθαρά, πίσω από τους βράχους ξεφυτρώνουν φέσια κατακόκκινα, τα όπλα ξερνάνε φωτιά, αστράφτουν τα γιαταγάνια... & & 77

68 Μέσα από αυτό τον αγώνα, το όνειρο του Ρήγα για ελευθερία, ισότητα κι αξιοπρέπεια όλων των ανθρώπων το πέτυχαν μερικοί άνθρωποι. Όμως ο αγώνας συνεχίζεται και δεν είναι πάντα απαραίτητο να είναι αγώνας πολεμικός. Οι δύο αγγελιοφόροι Γερτός πάνω από τη χαίτη τ' αλόγου που καλπάζει ξέφρενα, ο Δήμος σφίγγει τα δόντια. Έχει ακόμα κάπου μισή ώρα δρόμο στη δημοσιά κι ο κίνδυνος να πέσει πάνω σε κάνα τούρκικο καρακόλι είναι μεγάλος. Θα μπορούσε να κόψει μέσα από τα βουνά. Να πάρει μονοπάτια και να ξαναβγεί στη δημοσιά μακριά από το στρατόπεδο, ώστε ν' αποφύγει τα κακά συναπαντήματα. Όμως αυτό -9α τον ανάγκαζε να κάνει ολόκληρο κύκλο - άσε που τ' άλογο δε -9α μπορούσε να τρέξει και -9α καθυστερούσε άδικα. Ξαφνικά ένας περίεργος θόρυβος φτάνει μέχρι τ' αυτιά του αγγελιοφόρου. Ο Δήμος έχει την εντύπωση πως οι οπλές τ' αλόγου βγάζουν έναν αλλιώτικο, μπερδεμένο ήχο. Δίχως να τ' ανακόψει την ορμή, μισοσκύβει και ρίχνει μια ματιά στα πόδια του ζώου, για να δει μπας κι έχει τυλιχτεί καμιά τσουκνίδα ή κάνα κλαδί από ντοροβάτα στις κνήμες του. Όχι, τίποτα. 78

69 Τότε μονάχα ο Δήμος βλέπει έναν Τούρκο καβαλάρη, μόλις μια τουφεκιά απόσταση πίσω του! Ο Δήμος τον αναγνωρίζει μόνο και μόνο με την άκρη του ματιού του. Είναι ο Χαλήλ, ο καλύτερος ταχυδρόμος του Σελήμ πασά, κολλημένος κι αυτός σαν στρείδι πάνω στη χαίτη του δικού του αλόγου, με μοναδικό και πολύτιμο φορτίο ένα σακίδιο που κρέμεται από τη σέλα του. Τον ξέρει ο Δήμος, έχουν διασταυρωθεί δυο τρεις φορές στη δημοσιά αλλά και σ' άλλους δρόμους. Όμως σε κάθε τέτοια στιγμή μοιάζουν να ξεχνάνε πως ο ένας είναι Τούρκος κι ο άλλος Έλληνας, δε βάζουν ποτέ το χέρι στη λαβή του γιαταγανιού ή της πιστόλας τους. Και των δυονών το χρέος είναι να φτάσουν όσο γίνεται πιο γρήγορα στον προορισμό τους, να παραδώσουν σε σίγουρα χέρια τα μηνύματα, την αλληλογραφία που κουβαλάνε στους κόρφους και στα σακίδια τους. Ξαφνικά ο Τούρκος στρέφει το κεφάλι. Το ίδιο κάνει κι ο Έλληνας. Οι δυο αγγελιοφόροι κοιτάζονται κατάματα, ντόμπρα, σχεδόν φιλικά. τη 79

70 Καλπάζουν εδώ και κάμποση ώρα ο ένας κοντά στον άλλο, τ' άλογα τους είναι μούσκεμα στον ιδρώτα, από τα ρουθούνια τους βγαίνουν αχνοί, το σάλιο έχει κρυσταλλιάσει γύρω από τις μουσούδες τους σαν χιόνι. Όταν ο δρόμος στενεύει και δε χωράνε πλάι πλάι δυο καβαλάρηδες, πότε μένει ο ένας και πότε ο άλλος. Και κάθε φορά που ζυγώνουν σε μέρη επικίνδυνα, όπου μπορεί να τους έχουν στήσει καρτέρι τίποτα ληστές, ένα και μόνο βλέμμα τους φτάνει για να συνεννοηθούνε, έχουν το νου τους ο ένας δεξιά κι ο άλλος αριστερά, κρατάνε με το 'να χέρι τα γκέμια, με τ' άλλο την πιστόλα. Μακριά μπροστά τους, σε μια καμπή της δημοσιάς, βλέπουν να θαμπασπρίξει του Σαμουήλη το χάνι. Σε λίγο θα ξεδιακρίνουν καθαρά το μεγάλο πλατάνι μπροστά στην πόρτα, τις καρότσες, τις σούστες και τα κάρα που 'ναι αραγμένα στην ευρύχωρη αυλή. Ταχυδρόμοι, έμποροι, αγωγιάτες και όλοι σχεδόν οι ταξιδιώτες εδώ σταματάνε πάντα, για να ξεκουραστούνε και ν' αλλάξουν άλογα, φτωχοί οδοιπόροι τρώνε ένα κομμάτι ψωμί μ' ελιές κι ύστερα το κόβουν δίπλα στο στάβλο, πάνω στ' άχυρο, οι περαστικοί χωριάτες δένουν τα μουλάρια τους σε κάτι χαλκάδες που 'ναι μπηγμένοι στο μαντρότοιχο της αυλής, τυλίγονται με τις πατατούκες και κοιμούνται κοντά στα ξώα τους... m ΓΙ 80

71 Σαν να μαντεύει τη σκέψη του, ο Χαλήλ του κάνει νόημα να σταματήσει. Οι δυο άντρες πεξεύουνε. Δεν τους απομένει παρά μια τουφεκιά δρόμος μέχρι το χάνι. Κατακουρασμένα τ' άλογα ίσα που στέκονται στα πόδια τους, οι κοιλιές τους ανεβοκατεβαίνουν σαν φυσερά, ο ιδρώτας τους τρέχει μπουργάνα, η γη λασπώνει κάτω από τα κορμιά τους. - Μπέσα, ορέ Έλληνα; ρωτάει ο Χαλήλ. - Μπέσα, Τούρκο, αποκρίνεται ο Δήμος. Κοιτάζονται κατάματα, φέρνουν το χέρι στην καρδιά. Άλλα λόγια δε χρειάζονται. Κάνουν τον υπόλοιπο δρόμο περπατώντας δίπλα δίπλα. *J+J &-#-4LJtJL&-4t-#-jrjtJ* ^ ^JV.^^i<J*^:?VJ^^*->-*

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ!

29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Κωνσταντίνα Ευείδη 29 Μαΐου 1453: Η ΠΟΛΙΣ ΕΑΛΩ! Η χιλιόχρονη αυτοκρατορία έπεσε. Ο θρύλος λέει ότι «ήτανε θέλημα Θεού». Από τότε το φρόνημα των Ελλήνων το κρατάνε ζωντανό ακριβώς αυτοί οι θρύλοι για την

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του

Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Όσκαρ Ουάιλντ - Ο Ψαράς και η Ψυχή του Μια φορά και έναν καιρό, σε ένα μακρινό ψαροχώρι, ένας ψαράς πήγαινε κάθε βράδυ στη θάλασσα και έριχνε τα δίχτυα του στο νερό. Όταν ο άνεμος φυσούσε από τη στεριά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου

Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Η ιστορία του Φερδινάνδου Συγγραφέας: Μούνρω Λιφ. Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου Μια φορά κι έναν καιρό στην Ισπανία υπήρχε ένας μικρός ταύρος που το όνομά του ήταν Φερδινάνδος. Όλοι οι άλλοι μικροί

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι.

Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΙΑΣ ΠΑΡΕΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ Μια μέρα μπήκε η δασκάλα στην τάξη κι είπε ότι θα πήγαιναν ένα μακρινό ταξίδι. Αμέσως χάρηκαν πολύ, αλλά κι απογοητεύτηκαν ταυτόχρονα όταν έμαθαν ότι θα ήταν ένα

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ

ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ g Μια ιστορία για µικρούς και µεγάλους ένα παραµύθι τεχνολογίας και ζαχαροπλαστικής. ΤΟ ΣΤΕΡΕΟ ΠΟΥ ΤΡΩΕΙ ΣΟΚΟΛΑΤΑ Μια ιστορία της. Λίνα ΣΤΑΡ!!! Τ.Ε.Ε. ΕΙ ΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΥΡΟΥ Μαθήτρια: Λίνα Βαρβαρήγου (Λίνα

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο

Φύλλα Εργασίας. και του Προγράμματος Υγείας. Βήματα για τη Ζωή ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Φύλλα Εργασίας από τη σύνδεση του Πολιτιστικού Προγράμματος "Σεργιάνι στην Παράδοση" και του Προγράμματος Υγείας "Βήματα για τη Ζωή" ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΜΑΘΗΜΑ 1ο και 2ο Ζωγραφίζω το αγαπημένο μου ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2008 Ύµνος της οµάδας Ύµνος των Αγίων Ανδρόνικου και Αθανασίας Έχει του «αύριο» κρυµµένη την ελπίδα και τη φυλάει σαν τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ασκάλες: Ριάνα Θεοδούλου Αγάθη Θεοδούλου

ασκάλες: Ριάνα Θεοδούλου Αγάθη Θεοδούλου ασκάλες: Ριάνα Θεοδούλου Αγάθη Θεοδούλου Με αφορµή το εκαπενθήµερο Οδικής Ασφάλειας που διοργανώθηκε στο σχολείο µας µε θέµα «Μαθαίνω να περπατώ µε ασφάλεια στο δρόµο», τα παιδιά της Β 2 αποφάσισαν να

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα

Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΠΑΡΑΜΥΘΙ Κέλλυ Παντελίδη Ένας δράκος στην Ανάποδη Παραμυθοχώρα Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα εξωφύλλου:

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες

Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Ο Τόμπυ και οι Μέλισσες Είναι άνοιξη και, όπως και πέρυσι, ο Τόμπυ επισκέπτεται τον θείο του στο αγρόκτημα. «Επιτέλους, έχω διακοπές!» φωνάζει ο Τόμπυ. Ανυπομονεί να ξαναδεί την αγαπημένη του αγελάδα,

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ)

«ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) «ΠΩΣ Ν ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ!!!» ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΗΤΕΧΝΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ» ΤΜΗΜΑ ΕΝΤΑΞΗΣ ΟΜΑΔΑ Γ (ΜΑΘΗΤΕΣ Γ ΤΑΞΗΣ) Τουλίπες της Ολλανδίας, Κλωντ Μονέ Μια φορά κι ένα καιρό σε μια χώρα μακρινή οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα σκαντζοχοιράκι που νύσταζε πολύ και ετοιμαζόταν να κοιμηθεί. Ξαφνικά όμως έπεσε ένα μήλο πάνω στην πλάτη του και καρφώθηκε στα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις

Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις Μια φορά και έναν καιρό ζούσε στα βάθη του ωκεανού µια µικρή σταγόνα, ο Σταγονούλης. Έπαιζε οληµερίς διάφορα παιχνίδια µε τους ιππόκαµπους και τις µικρές γοργόνες και ήταν πολύ ευτυχισµένος. Όµως, ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ:ΤΟ ΚΟΥΡΔΙΣΤΟ ΑΥΓΟ Α ΣΚΗΝΗ: (Αυγό+κότα) ΑΥΓΟ: Γεια σας, εγώ είμαι ο Μήτσος. Ζω σ αυτό το κοτέτσι σαν όλα τα αυγά. Βαρέθηκα όμως να μαι συνέχεια εδώ. Θέλω να γνωρίσω όλον τον κόσμο. Γι αυτό σκέφτομαι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΟ-ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνα Γεωργακάκου

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός

Μαρία Κωνσταντινοπούλου Ψυχολόγος - ειδική παιδαγωγός ΠΑΡΑΞΕΝΑ ΟΜΟΡΦΟ Ένα παραμύθι για τη διαφορετικότητα, για μικρούς αλλά και για μεγάλους (αυτισμός) Τα παιδιά είναι ελεύθερα να ζωγραφίσουν τις παρακάτω σελίδες όπως αυτά αισθάνονται... Μαρία Κωνσταντινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα

ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ. Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα ΤΟ ΜΟΙΡΑΣΜΑ ΤΩΝ ΔΩΡΩΝ Κωνσταντίνα Αστερίου Δυο μέρες πριν τα Χριστούγεννα, όλος ο κόσμος τρέχει στα μαγαζιά να αγοράσει χριστουγεννιάτικα δώρα και στολίδια για το δένδρο. Η πόλη είναι πανέμορφα στολισμένη.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΛΙΜΝΗΣ ΒΟΥΛΑ ΜΙΛΟΥΛΗ http://blogs.sch.gr/niplimnis/ ΡΟΛΟΙ-ΣΤΟΛΕΣ

ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΛΙΜΝΗΣ ΒΟΥΛΑ ΜΙΛΟΥΛΗ http://blogs.sch.gr/niplimnis/ ΡΟΛΟΙ-ΣΤΟΛΕΣ ΡΟΛΟΙ-ΣΤΟΛΕΣ 1 ο παιδί: Ζούμε σε μια εποχή με δυσκολίες και σκληρότητα. Περνάμε παράξενες και λυπημένες στιγμές. Όπως οι άνθρωποι πολλές δεκαετίες πριν. Όμως εκείνοι. Ριγέ μπλουζάκι Κόκκινο μαντήλι στο

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά

Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά Μιχελή Ελένη 2Γ Εκατοντάδες χρόνια πριν, έξω από την Άρτα, οι άνθρωποι θέλησαν να γεφυρώσουν τον Άραχθο ποταμό. Ήταν μεγάλο και δύσκολο σε εκτέλεση έργο, αλλά συγχρόνως και μεγάλης κοινωνικής σπουδαιότητας.

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν

ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν ΕΧΩ ΜΙΑ ΙΔΕΑ Προσπαθώντας να βρω θέμα για την εργασία σχετικά με την Δημοκρατία, έπεσα σε τοίχο. Διάβαζα και ξαναδιάβαζα, τις σημειώσεις μου και δεν έφτανα πουθενά. Στο μυαλό, μου έρχονταν διάφορες ιδέες:

Διαβάστε περισσότερα

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου,

Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, Στη μέση μιας ημέρας μακρύ ταξίδι κάνω, σ ένα βαγόνι σκεπτικός ξαναγυρνώ στα ίδια. Μόνος σε δύο θέσεις βολεύω το κορμί μου, κοιτώ ξανά τριγύρω μου, την περιπλάνησή μου. Ξεκίνησε ο συρμός, αφετηρία ή προορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγητής: Χήρα Γαλάνω Χήρα Πρωτομάστορας:

Αφηγητής: Χήρα Γαλάνω Χήρα Πρωτομάστορας: Νοέμβρης 1849 Ρόλοι Αφηγητής Χήρα Γαλάνω Πρωτομάστορας Κουδαρούλ 1 Κουδαρούλ 2 Κουδαρούλ 3 Κουδαρούλ 4 Κουδαρούλ 5 Βλάχος Κοντός Δάσκαλος - Χωροφύλακας - Δραγάτης 1 Αφηγητής: Μια χήρα με τα ορφανά της,

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα...

Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Μια μέρα καθώς πήγαινα στο σπίτι είδα έναν κλέφτη να μπαίνει από το παράθυρο και να είναι έτοιμος να αρπάξει τα πάντα... Αμέσως έβγαλα το κινητό από τη θήκη και έστειλα μήνυμα στο κινητό της μαμάς πού

Διαβάστε περισσότερα

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα»

«Του πιδούδ' μι ντ πίτα» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 «Του πιδούδ' μι ντ πίτα» (Κολινδρός Πιερίας Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #28 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Από τα παιδιά της Α 2 τάξης

Από τα παιδιά της Α 2 τάξης Από τα παιδιά της Α 2 τάξης Αυγοδρομίες Οι αυγοδρομίες ήταν ένα παιχνίδι που έπαιζαν τα παιδιά το Πάσχα στην πλατεία του χωριού. Είναι ένας διαγωνισμός όπου τα παιδιά κρατούν στο στόμα τους κουτάλια με

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Κάσιαλος. Άντρια Πυλιώτη

Μιχάλης Κάσιαλος. Άντρια Πυλιώτη Μιχάλης Κάσιαλος Άντρια Πυλιώτη Η ζωή του Μιχάλη Κάσιαλου Η τέχνη, υποστηρίζει ο Αντρέ Μαλρώ, δίνει τη δυνατότητα στον άνθρωπο να εμπιστοσύνη τις αμφιβογνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του και να αντιμετωπίσει

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ

O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ O ΣΚΡΟΥΤΖ ΚΑΙ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ Σκρουτζ, κυρίες του Φιλανθρωπικού Σωματείου, παιδιά που λένε τα κάλαντα, οι συγγενείς του Εμπενίζερ Σκρουτζ, το πνεύμα των προηγούμενων

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια»

«Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 «Το δαμαλάκι με τα χρυσά πόδια» (Ρόδος Δωδεκάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #39 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού

Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Το τέλος του Μικρασιατικού Ελληνισμού Η γιαγιά μου, η μητέρα του πατέρα μου, λεγόταν Αλεξάνδρα Καλπάκα και ήταν γεννημένη στο Αϊβαλί. Οι γονείς της ήταν Αϊβαλιώτες, γέννημα θρέμμα. Ζούσαν στο Αϊβαλί πάρα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ Αγαπητό μου ημερολόγιο Ήρθε ο Γενάρης και ο ήλιος κρύφτηκε αμέσως πίσω από τα σύννεφα. Οι φίλοι του οι συλλέκτες τον περιμένουν με αγωνία αλλά απ ότι φαίνετε θα συνεχίσουν να τον περιμένουν

Διαβάστε περισσότερα