Βιβλιοκριτικό άρθρο Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗΣ, Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΙΜΒΡΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βιβλιοκριτικό άρθρο Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗΣ, Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΙΜΒΡΟΥ"

Transcript

1 Βιβλιοκριτικό άρθρο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΖΑΝΟΥ Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗΣ, Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΙΜΒΡΟΥ Η πρόσφατη φωτοαναστατική επανέκδοση του έργου των Ανδρέα Μουστοξύδη και Βαρθολομαίου Κουτλουμουσιανού, Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου (Κωνσταντινούπολη 1845), μας καλεί να επανεξετάσουμε τόσο τις σχέσεις των δύο λογίων όσο και τη σημασία του συγκεκριμένου έργου. 1 Τα σχετικά με τον Μουστοξύδη ( ) και τον Κουτλουμουσιανό ( ) τα ξέρουμε κυρίως από μια παλιά μα ακόμα έγκυρη μελέτη του Κ. Θ. Δημαρά. 2 Η παρούσα εργασία στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος στα συμπεράσματα εκείνης της μελέτης, της οποίας και φιλοδοξεί να αποτελέσει συμπλήρωμα. Εδώ, πέρα από ένα σύντομο σχόλιο για το καποδιστριακό εγχείρημα της Σύνοψης στο οποίο και επικεντρώνεται η μελέτη του Δημαρά θα επιχειρηθεί μια διαχρονική επισκόπηση της σχέσης του Μουστοξύδη με τον Κουτλουμουσιανό (μέσα από τα σωζόμενα επιστολογραφικά τους κατάλοιπα), ενώ θα εξεταστεί ξεχωριστά το προαναφερθέν ιστορικογεωγραφικό τους έργο. Τον Αύγουστο του 1846, στο περιοδικό Il Vaglio της Βενετίας, στη στήλη με τις βιβλιοκρισίες, εμφανίστηκε ένα άρθρο με τίτλο Memorie istoriche intorno 1. Το έργο εκδόθηκε από τον Σύλλογο Προστασίας Αλληλεγγύης και Βιώσιμης Ανάπτυξης Ίμβρου με τον τίτλο Ιστορικό Υπόμνημα για την Ίμβρο (Κωνσταντινούπολη 2010). Η φωτοαναστατική επανέκδοση του κειμένου συνοδεύεται από τρίγλωσση μετάφραση (νέα ελληνικά, αγγλικά και τουρκικά) κι από ένα παράρτημα που περιέχει τα βιογραφικά σημειώματα των συγγραφέων και παλαιότερους τοπογραφικούς χάρτες της Ίμβρου. Η όλη ευθύνη για την έκδοση ανήκει στον Στέλιο Μπερμπέρη. Το έργο είχε φωτοανατυπωθεί και το 1978 από τις τις εκδόσεις «Κουλτούρα» στην Αθήνα. 2. Κ. Θ. Δημαράς, «Καποδίστριας Μουστοξύδης Κουτλουμουσιανός (Βιβλιογραφικές και άλλες αναζητήσεις)», Θησαυρίσματα 1 (1962)

2 284 Κωνσταντίνα Ζάνου all Isola d Imbro (Ιστορικό υπόμνημα για το νησί της Ίμβρου). Το άρθρο ξεκινούσε με τα εξής: Ανακοινώνουμε την κυκλοφορία ενός έργου που φέρει την υπογραφή δύο επιφανών λογίων: του ιππότη Ανδρέα Μουστοξύδη, αγαπητού τόσο στην Ιταλία, όσο και στην Ελλάδα και του κληρικού και διδασκάλου Βαρθολομαίου Κουτλουμουσιανού, άξιου μελετητή των ελληνικών γραμμάτων, και πολύ γνωστού στο ελληνικό έθνος. Πρόκειται για μια περιγραφή της Ίμβρου, ενός από τα νησιά του Αρχιπελάγους, και ιδιαίτερη πατρίδα του ευλογημένου αυτού κληρικού. Έχουμε ισχυρούς λόγους να πιστεύουμε πως το βιβλίο αυτό αποτελεί ουσιαστικά την κατάθεση μιας ακλόνητης φιλίας που εδώ και πολύ καιρό ενώνει αυτές τις δυο λαμπρές προσωπικότητες Συνεχίζοντας περιγράφει την έκδοση: Το βιβλίο διαιρείται σε δύο μέρη: το πρώτο μέρος περιέχει την αρχαία ιστορία της Ίμβρου και γράφτηκε από τον Μουστοξύδη. Το δεύτερο μέρος, το σύγχρονο, γράφτηκε από τον πατέρα Κουτλουμουσιανό. Ο χρόνος, οι κατακτήσεις, η σκλαβιά, οι βαρβαρότητες δια μέσου των αιώνων, δεν κατάφεραν να αφανίσουν τις μνήμες αυτού του νησιού, το οποίο στην αρχαιότητα κατοικήθηκε πρώτα από τους Πελασγούς και μετά έγινε αποικία των Αθηναίων αργότερα κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους μετά από τους Βυζαντινούς, τους Λατίνους (ή μάλλον καλύτερα τους Βενετσιάνους), και τέλος από τον σιδηρούν δεσποτισμό των Οθωμανών. Αυτές οι μνήμες επιβιώνουν στα λίγα ερείπια των αρχαίων μνημείων, στις ψυχές των ανθρώπων, αλλά και στις σελίδες διαφόρων συγγραφέων. Αυτές όλες τις πληροφορίες μάζεψε ο λόγιος και πολυμήχανος Μουστοξύδης, περισσότερο για να ικανοποιήσει την προσωπική επιθυμία του φίλου του παρά για να τις εκδώσει. Στη συνέχεια παρουσιάζει αναλυτικά τα δύο μέρη του βιβλίου: Η γεωγραφική κατάσταση της Ίμβρου [ ], η ετυμολογία του ονόματός της, οι αρχαίοι της κάτοικοι, η διοικητική της οργάνωση, το έδαφος, τα προϊόντα της, όλα περιγράφονται και αναδεικνύονται με τρόπο ακριβή και τεκμηριωμένο. [Στο πρώτο μέρος του βιβλίου] παρουσιάζεται η ιστορία των διαφόρων κατακτητών, περιγράφεται η λατρεία των θεοτήτων, οι ιεροτελεστίες, και άλλες πολύτιμες όσο και παράξενες ιδιαιτερότητες ενός λαού, που λόγω του μικρού του μεγέθους δεν ήταν μέχρι τώρα παρά ελάχιστα μελετημένος [ ].. Spiridione Veludo, «Memorie istoriche intorno all isola d Imbro, raccolte dal cav. Andrea Mustoxidi con supplementi del padre B. Cutlumusiano, Costantinopoli, per A. Corsomela e P. Paspali, 1845, di pag. 81», Il Vaglio IX/33 (15 Αυγούστου 1846) Όλες οι μεταφράσεις είναι της συγγραφέως.

3 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 285 Στο δεύτερο μέρος, το οποίο εμπλουτίζεται κι από ένα τοπογραφικό χάρτη που σχεδιάστηκε το 1842 από τον Enrico Kieper [Heinrich Kiepert], ο λόγιος κληρικός εκθέτει τη σύγχρονη κατάσταση του νησιού και παραθέτει στοιχεία για τη φυσική, την πολιτειογραφική ή στατιστική άποψη του τόπου, για τον χαρακτήρα και τις ασχολίες των κατοίκων έπειτα, μνημονεύει τους αρχιερείς του νησιού και όσους διακρίθηκαν για το ήθος ή για τις ικανότητές τους και κλείνει με μια παράκληση στους σύγχρονους συνεχιστές τους να κάνουν το παν για να διαφωτίσουν τον λαό [ ]. Είναι φανερό πως [ο Κουτλουμουσιανός] εξέτασε κάθε γωνιά του νησιού και ανέκρινε κάθε του αρχαίο κατάλοιπο δεν έλειψαν από αυτή την εξέταση και οι σύγχρονοι κάτοικοι της Ίμβρου, απόγονοι κι αυτοί της αρχαίας και ένδοξης ελληνικής οικογένειας. Το άρθρο, βεβαίως, αναφέρεται στο Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου που είχε εκδοθεί στην Κωνσταντινούπολη ένα χρόνο πριν. Συντάκτης του ήταν ο Ελληνο-Βενετός λόγιος Σπυρίδων Βελούδης ( ), στενός φίλος του Μουστοξύδη και παλιός μαθητής του Κουτλουμουσιανού από την εποχή που αυτός δίδασκε στο Φλαγγινιανό Φροντιστήριο της Βενετίας. Ο Βελούδης λογάριαζε μάλιστα να συγγράψει μια βιογραφία του Κουτλουμουσιανού, σχέδιο το οποίο τελικά παρέμεινε μόνο στα χαρτιά. 4 Στο άρθρο αυτό, ωστόσο, βρίσκουμε ένα πολύ ενδιαφέρον βιογραφικό σημείωμα για τον Ίμβριο κληρικό: Συγγραφέας [ο Κουτλουμουσιανός] ομολογουμένως όχι πολύ παραγωγικός, αλλά σίγουρα γλαφυρός και αγνότατος. Και με τον ίδιο τρόπο που γράφει, έτσι και μιλάει. Δάσκαλος στη Θεσσαλονίκη, στη Μασσαλία, στη Βενετία στη Σχολή Φλαγγίνη, στην Κέρκυρα, άφησε απ όπου πέρασε τις καλύτερες εντυπώσεις. Τώρα ζει στη Χάλκη, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, πλούσιος σε χρόνους και σε αρετή, εξακολουθώντας να αφιερώνει τη ζωή του στην εκπαίδευση των ελληνοπαίδων. Κι αφού λόγω σεμνότητας ο ίδιος δεν φρόντισε για τη φήμη του, γι αυτό ακριβώς επιθυμούμε εμείς τώρα να καταστήσουμε γνωστό το όνομά του κι εδώ όπου μας βρήκε το βιβλίο του, στην Ιταλία. Ο Κουτλουμουσιανός 4. Κ. Θ. Δημαράς, ό.π., σ. 17. Η σχέση των αδελφών Βελούδη με τον Κουτλουμουσιανό διατηρήθηκε για πολλά χρόνια και μετά την αναχώρηση του τελευταίου από την Βενετία. Βλ. σχετικά Γ. Σ. Πλουμίδης, «Το βενετικό τυπογραφείο του Αγίου Γεωργίου ( )», O Ερανιστής 8 (1970) και Φίλιππος Ηλιού, «Συμπληρωματικά για την τυπογραφία του Αγίου Γεωργίου (Βενετία ), Τετράδια Εργασίας 10 (1988) Στοιχεία για τον Σπυρίδωνα Βελούδη αντλούνται επίσης από τα εξής: Pietro Giordani, Lettere di Pietro Giordani a Spiridione Veludo, Βενετία 1880 Antonio Gussalli (επιμ.), Epistolario di Pietro Giordani, τ. VII, Μιλάνο 1855, σ Filippo Nani Mocenigo, Della Letteratura Veneziana del Secolo XIX, Βενετία 1901, σ. 122 Giulio Lecomte, Venezia, o colpo d occhio letterario, artistico, storico, poetico e pittoresco sui monumenti e curiosità di questa città, Βενετία 1848, σ Βλ. και Spiridione Veludo, Lettere di Andrea Mustoxidi e di Ippolito Pindemonte a Francesco Negri, Βενετία 1864.

4 286 Κωνσταντίνα Ζάνου αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην εκπαίδευση των νέων και ειδικότερα στην ανάδειξη της γλώσσας μας. Σ αυτόν οφείλουμε τη διπλή έκδοση μιας σύντομης, αλλά διαφωτιστικής, ελληνικής γραμματικής σ αυτόν επίσης οφείλουμε τη διασκευή των ιερών κειμένων και άλλων εκκλησιαστικών βιβλίων. Σ αυτόν εμπιστεύτηκε ο ενάρετος μα άτυχος Καποδίστριας την επιμέλεια ενός θρησκευτικού βιβλίου προς διαφώτιση του ελληνικού λαού. Κι είχε αρχίσει ήδη η εκτύπωσή του, όταν η δολοφονία του Κυβερνήτη και η πολιτική αναστάτωση οδήγησαν στη διακοπή του εγχειρήματος. Ο Βελούδης αναφέρεται, βέβαια, στην υπόθεση της λεγόμενης «Σύνοψης», στην πρωτοβουλία δηλαδή του Καποδίστρια να αναθέσει στον Κουτλουμουσιανό το έργο της συγγραφής ενός προσευχηταρίου που θα χρησίμευε ως οδηγός για τους πολίτες του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Η όλη προσπάθεια, που ξεκίνησε το 1827 μετά από παρακίνηση του ίδιου του Μουστοξύδη και έληξε άδοξα το 1831 με το θάνατο του Κυβερνήτη, έχει μελετηθεί, όπως είπαμε, από τον Δημαρά. Εδώ, λοιπόν, δεν θα μπούμε σε λεπτομέρειες. Λαμβανομένου υπόψη, όμως, ότι στο μεταξύ η ιστοριογραφική έρευνα έφερε στο φως κάποια καινούργια στοιχεία γύρω από την υπόθεση, επιβάλλεται να ανοίξουμε εδώ μια σύντομη παρένθεση με συμπληρωματικές στη μελέτη του Δημαρά διαπιστώσεις. Το σκεπτικό του Καποδίστρια πίσω από την παραγγελία ενός βιβλίου προσευχών για τους Έλληνες πολίτες ήταν απλό: «ο καθένας προσευχόμενος, [πρέπει] να καταλαβαίνει τι λέει, και συνάμα να μαθαίνει να διαβάζει και να μιλεί σωστά τη γλώσσα του». Πεποίθησή του ήταν πως «πρώτιστο και αναγκαίο καθήκον της ελληνικής κυβέρνησης είναι να προσφέρει θρησκευτική διαπαιδαγώγηση στο έθνος». Γιατί, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, μπορεί το έθνος να είναι αφοσιωμένο στην Εκκλησία του, αλλά το κάνει με τρόπο συναισθηματικό και ενστικτώδη. «Στην εποχή που ζούμε», συνεχίζει, «χρειάζεται κάτι παραπάνω χρειάζεται [το έθνος] να είναι θρησκευόμενο με τρόπο διαφωτισμένο, με τη διαμεσολάβηση της λογικής» (il faut qu elle soit aussi religieuse par sa raison, et conséquemment par un peu de lumières). 5 Γι αυτό τον λόγο το προσευχητάριο που οραματιζόταν θα έπρεπε να εμπεριέχει δύο στοιχεία, τα οποία ήταν αρκετά καινοτόμα: α) θα έπρεπε να περιλαμβάνει προσευχές, όχι αφαιρετικού και γενικόλογου περιεχομένου, αλλά συγκεκριμένες, καμωμένες ξεχωριστά για κάθε επάγγελμα και για κάθε τάξη πολιτών β) την πρωτότυπη μορφή των προσευχών θα έπρεπε απαραιτήτως να συνοδεύει ένα κείμενο μετάφρασης σε απλούστερη νεοελληνική γλώσσα. 5. E. A. Bétant (εκδ.), Correspondance du Comte Capodistrias, Président de la Grèce, τ. I, Γενεύη-Παρίσι, 1839, σ Βλ. και την ελληνική μετάφραση: Eπιστολαί I. A. Kαποδίστρια, Kυβερνήτου της Eλλάδος, μετάφρ. Mιχαήλ Γ. Σχινά, τ. A, Aθήνα 1841, σ. 212.

5 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 287 Ο Δημαράς στην ανάλυσή του επικεντρώνεται κυρίως στο στοιχείο της μετάφρασης, αποδίδοντας εκεί το τολμηρόν του εγχειρήματος. Επιπλέον, ενώ αναφέρει πως μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη και την αποτυχία περαίωσης του έργου ο Κουτλουμουσιανός συνέχισε τις προσπάθειες έκδοσης αναζητώντας μάλιστα την Πατριαρχική έγκριση, δεν γνωρίζει πως ο Πατριάρχης Κωνστάντιος Α απάντησε τελικά αρνητικά (Απρίλιος 1833) τερματίζοντας έτσι τελεσίδικα το εγχείρημα. 6 Η Πατριαρχική επιστολή, που ανακαλύφθηκε από τον μελετητή Δημήτριο Στρατή και εκδόθηκε σχετικά πρόσφατα, είναι αποκαλυπτική: αυτό που ενόχλησε τη συλλογιστική του Πατριαρχείου δεν ήταν η μετάφραση των προσευχών στην απλούστερη νεοελληνική, ούτε ο «γλυκομίλητος κοραϊσμός» της γλώσσας του Κουτλουμουσιανού, 7 αλλά το γεγονός πως οι προσευχές ήταν διαιρεμένες κατ επάγγελμα. «Ο ζήλος σου», γράφει ο Πατριάρχης στον Κουτλουμουσιανό, «... λογίζεται και επικίνδυνος, και επισφαλής καθότι η διάδοσις τοιούτων ευχών κατά διάφορα βιοτικά επαγγέλματα διηρημένων, όχι μόνον κατασταθήσεται παράδειγμα μιμήσεως και εις άλλους, ώστε να επιχειρισθώσιν εις πολλά άλλα ευχών ορφανά επαγγέλματα έως και εις τας ματαιοτεχνίας εξ ων πολλοί πορίζονται τα προς το ζην, αλλ ημπορεί να δώση αφορμήν διαιρέσεως του γένους εις τόσας φατρίας όσας ευχάς ειδικάς, και να προξενήση ψυχρότητα και καταφρόνησιν εις τας τεταγμένας εκκλησιαστικάς ακολουθίας και κανονικάς προσευχάς, περιορίζουσα έκαστον εις την ανάγνωσιν της ιδίας μόνον ευχής του». 8 Η συλλογιστική αυτή πόρρω απέχει, βέβαια, από την πρακτική αντιμετώπιση των εκκλησιαστικών κειμένων που υιοθετούσε, όχι μόνο ο «συντηρητικός» Καποδίστριας, αλλά ακόμα κι αυτός ο Κοραής. Πράγματι, τρία χρόνια προηγουμένως, ο Κοραής, αναφερόμενος σε θέματα Κατήχησης, εξέφραζε ανάλογες θέσεις: Η εξήγησις των ευαγγελικών και αποστολικών λόγων πρέπει να σκοπή κυρίως και καθ αυτό την διόρθωσιν των ηθών, και να γίνεται πολυτρόπως, αρμοσμένη εις το γένος, εις την ηλικίαν, εις του βίου το επάγγελμα, ή την κατάστασιν του διδασκομένου. Δεν αρμόζει ο αυτός τρόπος της διδασκαλίας εις άνδρας και γυναίκας, εις νέους και γέροντας, εις εμπόρους και τεχνίτας, εις άρχοντας και υπηκόους, εις σοφούς και ασόφους Ο Δημαράς υποθέτει, αντίθετα, πως «η Πατριαρχική έγκριση, αγκαλά και δεν έχει σωθεί, πρέπει να εδόθηκε». Κ. Θ. Δημαράς, ό.π., σ Στο ίδιο, σ π. Δημήτριος Στρατής, Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός ( ), Βιογραφία Εργογραφία, Άγιον Όρος 2002, σ Αδαμάντιος Κοραής, Προλεγόμενα στους Αρχαίους Έλληνες Συγγραφείς, τ. Δ, Αθήνα 1995, σ. 381 (= Συνέκδημος Ιερατικός, Παρίσι 1831).

6 288 Κωνσταντίνα Ζάνου Πρέπει να σημειώσουμε, πάντως, πως όσο ζούσε ο Καποδίστριας η πρόταση του Κουτλουμουσιανού είχε λάβει την έγκριση μιας επιτροπής αρχιερέων της ελληνικής Εκκλησίας, το κύρος της οποίας ο Πατριάρχης έρχεται με την επιστολή του να αμφισβητήσει: Δια τούτο η εκκλησία ουδέποτε ενέκρινεν τας τοιαύτας ευχάς, και αν ως γράφεις, η έκθεσις αύτη έμελλε να λάβη μερικήν διά (sic) επικύρωσιν αρχιερέων, τούτο δεν συνιστά επιχείρημα, και είναι αμφίβολον αν εκείνοι συνήκαν κατά βάθος τα επικρινόμενα, ή έθεντο προ οφθαλμών το πνεύμα της καθόλου εκκλησίας. Δι αυτούς και άλλους ικανούς λόγους δεν υποχωρείται η εκκλησιαστική ημών επικύρωσις εις τας ευχάς ταύτας, μήτε η άδεια παρέχεται της εν τύποις εκδόσεως αυτών. 10 Δεν πρέπει να ξεχνούμε πως είχε μόλις προηγηθεί η κήρυξη του Αυτοκεφάλου και το ύφος της Πατριαρχικής επιστολής δεν μπορούσε παρά να υποκρύπτει τις εντάσεις της περιόδου. Εξάλλου, τόσο οι απόψεις των Καποδίστρια και Κουτλουμουσιανού, όσο βέβαια κι αυτές του Κοραή, ηχούσαν προτεσταντικές επιδράσεις, που με κανέναν τρόπο δεν θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές εντός του πλαισίου της Ορθόδοξης παράδοσης πόσο μάλλον εντός του ευρύτερου συντηρητικού πνεύματος που είχε αρχίσει να κυριαρχεί στους κόλπους του Πατριαρχείου ακριβώς εκείνη την εποχή. 11 Όπως και να έχει, τα νέα αυτά στοιχεία συνηγορούν στο συμπέρασμα του Δημαρά ότι στην περίοδο από την ίδρυση του ελληνικού κράτους μέχρι το 1833 περίοδος που συμπίπτει πάνω κάτω με τη διακυβέρνηση του Καποδίστρια, 10. Δ. Στρατής, ό.π., σ Τα λόγια αυτά του Πατριάρχη επιβεβαιώνουν την υπόθεση του Δημαρά (ό.π., σ. 57) πως το σχέδιο του Καποδίστρια είχε αποσπάσει την «κατ οικονομίαν» έγκριση της επιτροπής των αρχιερέων, ενώ διαψεύδουν τις πληροφορίες που μας παραδίδει ο Σοφοκλής Οικονόμος ότι η εκκλησιαστική επιτροπή «καλώς ποιούσα ουκ ενέκρινε το χειρόγραφον (ως μη συνειθισμένων τοιούτων μερικών προσευχών εις την Ορθόδοξον Εκκλησίαν, εις άλλας δέ τινας άλλων ετεροδόξων εθνών)». (Σοφοκλής Κ. Οικονόμος, Τα σωζόμενα εκκλησιαστικά συγγράμματα Κωνσταντίνου Πρεσβυτέρου και Οικονόμου του εξ Οικονόμων, τ. Β, Αθήνα 1864, σ. 65). 11. Για την συντηρητική στροφή της Ορθόδοξης σκέψης μετά το 1833 βλ. Κ. Θ. Δημαράς, Ελληνικός Ρωμαντισμός, Αθήνα 1994, σ Κώστας Λάππας, «Εισαγωγή», στο Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων, Αλληλογραφία, επιμ. Κώστας Λάππας Ρόδη Σταμούλη, τ. Α, Αθήνα 1989, σ. μς. Για τις προτεσταντικές επιδράσεις στην σκέψη του νεοελληνικού Διαφωτισμού και ιδιαίτερα στον Κοραή βλ. Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες, Αθήνα 1999, σ. 379, 423. Για τον αντι-καθολικισμό του Κοραή και για την σχέση του με τον Καλβινιστή πάστορα Bernard Keun βλ. Ν. Κ. Χ. Κωστής, «Βερνάρδος Keun και Κοραής», Παρνασσός 16 (1894) και Απόστολος Δασκαλάκης, Ο Αδαμάντιος Κοραής και η ελευθερία των Ελλήνων, Αθήνα 1965, σ Ευχαριστώ τον Τριαντάφυλλο Σκλαβενίτη για τις παρατηρήσεις του σχετικά με αυτό το θέμα.

7 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 289 αλλά και με τις τελευταίες στιγμές της ζωής του Κοραή η διδασκαλία του Διαφωτισμού εξακολουθούσε να ασκεί επιρροή στην ελληνική λογιοσύνη μια επιρροή που θα ανακόπτονταν την αμέσως επόμενη περίοδο, όταν «εξέσπασαν οι αντίθετες δυνάμεις και ενίκησαν». 12 Θα πρέπει, πάντως, να συμπληρώσουμε πως οι περιπτώσεις του Καποδίστρια, του Κουτλουμουσιανού και του Μουστοξύδη δεν είναι μόνο δηλωτικές της διαχρονικής έντασης και της υπόγειας επιρροής των Διαφωτιστικών ιδεών. Σηματοδοτούν, επίσης, μια στιγμή της ελληνικής διανοητικής ιστορίας όπου στάθηκε δυνατόν να συνυπάρξουν οι δύο μεγάλες παραδόσεις, αυτή της Ορθόδοξης παράδοσης του Πατριαρχείου και αυτή του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Το φαινόμενο που ο Δημαράς, από τη σκοπιά του Καποδίστρια, περιγράφει ως «διαφωτισμένο δεσποτισμό» και ο Στρατής, από τη σκοπιά του Κουτλουμουσιανού, ως «παραδοσιακό εκκλησιαστικό Διαφωτισμό», μπόρεσε, έστω και πρόσκαιρα, να ενσωματώσει στοιχεία τόσο από την παράδοση της Ορθοδοξίας όσο κι από αυτήν του Διαφωτισμού. 13 Το σύμπλεγμα αυτό θα εξέλειπε, βέβαια, στην αμέσως επόμενη περίοδο, όταν οι συζητήσεις γύρω από την κήρυξη του Αυτοκεφάλου οδήγησαν στη δημιουργία δύο εντελώς διακριτών εθνικο-πολιτικών κατευθύνσεων που απέκλειαν εκ προοιμίου η μία την άλλη. 14 Ας εστιάσουμε τώρα την προσοχή μας στις σχέσεις μεταξύ του Μουστοξύδη και του Κουτλουμουσιανού και ιδιαίτερα σε όσα στοιχεία εντοπίσαμε σχετικά με τη γένεση του έργου που εδώ μας ενδιαφέρει περισσότερο, του Υπομνήματος Ιστορικού περί της νήσου Ίμβρου. Ο Μουστοξύδης γνώρισε τον Κουτλουμουσιανό το 1827, όταν ο τελευταίος εγκαταστάθηκε στη Βενετία για να εργαστεί ως δάσκαλος στη Σχολή Φλαγγίνη. 15 Η πρώτη σωζόμενη αλληλογραφία μεταξύ των δύο χρονολογείται στα 1829, όταν δηλαδή ο Μουστοξύδης έφυγε από τη Βενετία, ακολουθώντας τον Καποδίστρια στην Ελλάδα. Οι πρώτες αυτές επιστολές (από το 1829 μέχρι το 1833) αφορούν κυρίως το εγχείρημα της Σύνοψης και εκδόθηκαν στη σχετική μελέτη του Δημαρά. Από αυτές αξίζει να σημειώσουμε δύο πράγματα: α) την 12. Κ. Θ. Δημαράς, «Καποδίστριας Μουστοξύδης Κουτλουμουσιανός», ό.π., σ Στο ίδιο Δ. Στρατής, ό.π., σ Για τη συνύπαρξη των δύο ιδεολογικών τάσεων στο πρόσωπο του Καποδίστρια βλ. και Charles A. Frazee, Ορθόδοξος Εκκλησία και Ελληνική Ανεξαρτησία, , Αθήνα 1987, σ Για τη δημιουργία του (ενδο)ελλαδικού εθνικο-πολιτικού σχίσματος μετά την κήρυξη του Αυτοκεφάλου βλ. Παρασκευάς Ματάλας, Έθνος και Ορθοδοξία, οι περιπέτειες μιας σχέσης: από το «ελλαδικό» στο βουλγαρικό σχίσμα, Ηράκλειο 2003, σ Ιωάννης Βελούδης, Ελλήνων Ορθόδοξων Αποικία εν Βενετία, Ιστορικόν Υπόμνημα, Βενετία , σ. 142 Άρτεμη Ξανθοπούλου-Κυριακού, Η Ελληνική Κοινότητα της Βενετίας ( ), Διοικητική και οικονομική οργάνωση, εκπαιδευτική και πολιτική δραστηριότητα, Θεσσαλονίκη 1978, σ. 106, 112, 141-2, 196.

8 290 Κωνσταντίνα Ζάνου ήδη διαφαινόμενη ισχυρή φιλία μεταξύ των δύο ανδρών και β) την εκτίμηση τόσο του Μουστοξύδη όσο και κυρίως του Καποδίστρια προς το πρόσωπο του Κουτλουμουσιανού, σε σημείο που ο Κυβερνήτης του απευθύνει, τον Οκτώβριο του 1829, ανοιχτή πρόσκληση για να πάει στην Ελλάδα: «Σε προσκαλούμεν και προτρεπόμεθα να επανέλθης εις την γην των προγόνων σου, δια να αναλάβης την διεύθυνσιν ενός των καταστημάτων της Δημοσίου παιδεύσεως, ή του Εκκλησιαστικού Σχολείου, το οποίον προθυμούμεθα να συστήσωμεν διά τους αφιερωθησομένους εις την εκκλησιαστικήν υπηρεσίαν». 16 Ο Κουτλουμουσιανός, εντούτοις, αποφασίζει να παραμείνει στη Βενετία μέχρις ότου ολοκληρωθούν οι εργασίες του για τη Σύνοψη, παρόλο που όπως ομολογεί ο ίδιος σε επιστολή του προς τον Μουστοξύδη «[το να επανέλθω εις την γην των προγόνων μου είναι] πράγμα ευκταίον εις εμέ, καθώς δεν σας λανθάνει, και μόνον επιθυμητόν αφ ης ώρας επάτησα εις γην αλλοτρίαν και το οποίον πολλάκις μελετήσας να βάλω εις πράξιν, προθυμότατα ήθελον κάμει τούτο». 17 Ο Ίμβριος ιερωμένος δεν θα μπορέσει, ωστόσο, ν αρνηθεί, λίγα χρόνια αργότερα, και συγκεκριμένα το 1833, την πρόσκληση του Μουστοξύδη για να πάει στην Κέρκυρα και να διδάξει στο εκεί εκκλησιαστικό φροντιστήριο. Στοιχεία για την περίοδο αυτή αντλούμε μέσα από την αλληλογραφία του Μουστοξύδη με τον Βενετο-Κερκυραίο φίλο του Αιμίλιο Τυπάλδο. Έτσι, σε μια επιστολή του Μουστοξύδη προς τον Τυπάλδο, που χρονολογείται στις 24 Δεκεμβρίου 1833, διαβάζουμε τα σχετικά με το ταξίδι του Κουτλουμουσιανού από τη Βενετία στην Κέρκυρα: «Ήλπιζα να αγκαλιάσω τον Βαρθολομαίο με το τελευταίο βαπόρι, και μάλιστα είχαν δοθεί εντολές στην κυβέρνηση να είναι έτοιμη και να φροντίσει για όλα τα αναγκαία της άφιξής του. Όμως, αφού τον κράτησαν κάποιες δουλειές ακόμα εκεί, φρόντισε τουλάχιστον να έχει φτάσει στην Αγκώνα μέχρι τον επόμενο Μάρτιο. Ο ίδιος δεν θα πληρώσει τίποτα για το ταξίδι και μπορεί να στείλει τα πράγματά του δια θαλάσσης. Θα τον φιλοξενήσει ο επίσκοπος τις πρώτες μέρες, ώσπου να βρει σπίτι [ ]. Πρόκειται για ένα ταξίδι μόνο 50 ωρών [ ]». 18 Και πράγματι έτσι έγινε, αφού τον Μάιο του 1834 βρίσκουμε τον Κουτλουμουσιανό ήδη εγκατεστημένο στην Κέρκυρα: «Ο Βαρθολομαίος άρχισε τα μαθήματά του και αρέσει πολύ», γράφει ο Μουστοξύδης στον Τυπάλδο. 19 Την ίδια εποχή φαίνεται πως γεννήθηκε και το ενδιαφέρον του Κερκυραίου λόγιου για την ιστορία της Ίμβρου. Σε μια επιστολή του προς τον Τυπάλδο της 18ης Αυγούστου 1834 διαβάζουμε: «Για να ικανοποιήσεις τον Βαρθολομαίο 16. Κ. Θ. Δημαράς, ό.π., σ Στο ίδιο, σ Δημήτρης Αρβανιτάκης (εισαγωγή-επιμέλεια), Ανδρέας Μουστοξύδης και Αιμίλιος Τυπάλδος, Αλληλογραφία ( ), Αθήνα 2005, σ Στο ίδιο, σ. 275.

9 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 291 μας, κοίταξε, σε παρακαλώ, αν στο βιβλίο Oriens Christianus του Le Quien υπάρχουν στοιχεία για τους Έλληνες ή Λατίνους Επισκόπους της Ίμβρου, και στείλε μας όποτε μπορέσεις ένα αντίγραφο του άρθρου». 20 Η επόμενη αναφορά στον Κουτλουμουσιανό συναντάται τον Γενάρη του Ο Μουστοξύδης ομολογεί στον Τυπάλδο πως ο «ο Βαρθολομαίος βασανίζεται από αλλεπάλληλες ασθένειες και σκέφτεται να βρει τη γιατρειά του επιστρέφοντας στην φωλιά της πατρίδας του». 21 Κάποιους μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 1837, του ανακοινώνει πλέον οριστικά ότι «ο Βαρθολομαίος, αυτός ο καλός γέροντας, νικημένος από εντονότατο αίσθημα νοσταλγίας για την πατρίδα του, έδωσε την παραίτησή του και στο τέλος του σχολικού έτους θα αποσυρθεί στην οικογενειακή του εστία». 22 Και πράγματι, όπως φαίνεται από μια επιστολή της 10ης Αυγούστου 1837, ο Κουτλουμουσιανός είχε μέχρι τότε εγκαταλείψει την Κέρκυρα. Η ίδια επιστολή είναι και ιδιαίτερα αποκαλυπτική για τη συνεργασία των δύο ανδρών για το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου. Γράφει, λοιπόν, ο Μουστοξύδης στον Τυπάλδο: Πάνε περίπου 20 μέρες από τότε που ο καλός Βαρθολομαίος μας άφησε. Για μένα ήταν μια πραγματική απώλεια, διότι κάθε βράδυ για δυό-τρεις ώρες μου κρατούσε συντροφιά με τον ευγενικό και αγνό του τρόπο. [ ] απολάμβανα, σε όσο ελεύθερο χρόνο μου άφηναν οι σοβαρές μου ενασχολήσεις, να του γράφω την ιστορία της Ίμβρου, της πατρίδας του. Προέκυψε τελικώς ένα αξιοπρεπές και φιλολογικού ενδιαφέροντος βιβλιαράκι περίπου 100 σελίδων, το οποίο ο ίδιος θα εμπλουτίσει με πιο σύγχρονες πληροφορίες και θα το διορθώσει με επιτόπια έρευνα. Μου λείπουν όμως ακόμα κάποια βιβλία. Σου τα γράφω και σε παρακαλώ να φροντίσεις να λάβω αντίγραφο των σχετικών αποσπασμάτων [ ]. Bochart, Geografia Sacra. [Δες] αν υπάρχει τίποτα εκεί σχετικά με τη φοινικική ετυμολογία της λέξης Ίμβρος. 23 Le Chevalier, Voyage à la Troade, αν αναφέρεται μέσα η Ίμβρος. 24 Rasche, Lessico Numismatico, άρθρο Ίμβρος. 25 Buondelmonti. Είναι ένα χειρόγραφο που περιγράφει την Ελλάδα, το 20. Στο ίδιο, σ Πρόκειται για το βιβλίο του Michel Le Quien, Oriens christianus, quo exhibentur ecclesiae... totius Orientis, τόμοι 1-3, Παρίσι Δ. Αρβανιτάκης, ό.π., σ Στο ίδιο, σ Αναφέρεται στο έργο του Samuel Bochart, Geographia Sacra seu Phaleg et Canaan, τόμοι 1-2, Caen J. B. Lechevalier, Voyage de la Troade, fait dans les années 1785 et 1786, Παρίσι Joh.-Christ. Rasche, Lexicon universae rei nummariae veteran et praecipue Graecorum ac Romanorum, τόμοι 1-7, Λειψία

10 292 Κωνσταντίνα Ζάνου Αρχιπέλαγος, γύρω στις αρχές του 15ου αιώνα. 26 Ίσως να υπάρχει στη Μαρκιανή. Πάντως σίγουρα υπάρχει στη Λαυρεντιανή. Αν μιλά για την Ίμβρο, ή αν περιέχει κανένα σχέδιο, κάμε ν αντιγραφεί. Στο Χρονικό του Ανδρέα Δάνδολου περιγράφεται η Συνθήκη μεταξύ των Βενετών και των Φράγκων για το διαμοιρασμό της Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης. 27 Δες αν αναφέρεται πουθενά η Ίμβρος. Βλέπω να μου έχει σημειώσει [ο Κουτλουμουσιανός] κάποιον Aulenotti. Δεν ξέρω ποιος είναι. Φαίνεται πως αυτός έχει περιγράψει το Αρχιπέλαγος και έχει μιλήσει ειδικά για την Ίμβρο. Folieta, Η Ιστορία της Γένοβας. Στον στίχο 1456, όπου μιλά για τους Gattalusi. 28 Το Χρονικό του προαναφερθέντος Δάνδολου και του Marin Sanudo (στον Muratori) τις χρονολογίες 1466, 1468, 1469, αν φτάνουν μέχρι εκείνη την εποχή. 29 Αντίγραφο των στίχων του Μιχαήλ Κριτόπουλου. Κώδικας Λαυρεντιανής [ ]. 30 Αυτά είναι λοιπόν όσα θυμάμαι προς στιγμή, για να μπορέσω να τελειώσω αυτό το φιλολογικό μου έργο, το οποίο ευτυχώς θα κυκλοφορήσει με άλλο όνομα, κι όχι το δικό μου. 31 Φαίνεται όμως πως ο Τυπάλδος καθυστερούσε να ικανοποιήσει τα βιβλιογραφικά αιτήματα του Μουστοξύδη, αφού ο τελευταίος του γράφει τον Δεκέμβριο του 1837: Λυπάμαι που δεν μπορείς να παραχωρήσεις μια ώρα στον καλό Βαρθολομαίο, διότι παραπάνω δεν θα σου πάρει να πας στη βιβλιοθήκη και να εξετάσεις τα έργα που σου σημείωσα. Θα ήθελα να δω επιτέλους τελειωμένο αυτό το βιβλίο, [ ] στο οποίο αφιέρωσα δύο και παραπάνω μήνες δουλειάς. Θέλει υπομονή! Και επίσης δεν μου είπες αν έγραψες στη Φλωρεντία για να σου στείλουν αντί- 26. Christoforo Buondelmonti, Librum insularum Archipelagi, Φλωρεντία Andrea Dandolo, Chronicon Venetum. A. D. Ducis Venetiarum Chronica per extensum descripta (aa d. C.), [στο L. A. Muratori, Rerum Italicarum Scriptores, τ. 12, Μιλάνο 1728]. 28. Umberto Folieta, Historia Genuensium, Γένοβα Οι Gattilusi ήταν μια ισχυρή οικογένεια Γενουατών που, κατά την περίοδο από το 1355 μέχρι τα μέσα του 15ου αιώνα, είχαν κτήσεις στο βόρειο Αιγαίο. 29. Marin Sanudo, I Diarii, τόμοι 1-58 ( ). 30. Αναφέρεται στον Μιχαήλ Κριτόβουλο τον Ίμβριο, ιστορικό που έζησε τον 15ο αιώνα. 31. Δ. Αρβανιτάκης, ό.π., σ. 385.

11 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 293 γραφο του Κριτόπουλου. Αν βαριέσαι να το κάνεις, πες το μου, για να τους γράψω εγώ απευθείας. 32 Εν τέλει, τον Ιούνιο του 1838 ο Μουστοξύδης παραιτείται της προσπάθειάς του να λάβει βοήθεια από τον Τυπάλδο: «Δεν χρειάζεται να πας πλέον στη Βιβλιοθήκη γι αυτό το θέμα. Βρήκα τελικά από μόνος μου τα περισσότερα από τα βιβλία που σου έγραψα. Πάντως από τον Βαρθολομαίο δεν έχω καθόλου νέα από τότε που έφυγε». 33 Αυτά είναι όσα μπορούμε να αλιεύσουμε σχετικά με το θέμα μας μέσα από την αλληλογραφία Μουστοξύδη-Τυπάλδου. Σε αυτά προστίθεται μια ύστερη και ανέκδοτη επιστολή του Κουτλουμουσιανού προς τον Μουστοξύδη, γραμμένη από τη Χάλκη τον Αύγουστο του Παρατίθεται αυτούσια: Τιμαλφέστατε και αξιοσέβαστέ μοι φίλε. Πέντε έτη και επέκεινα είναι ήδη αφότου ανεχώρησα αυτόθεν, και μόλις μίαν επιστολήν σας έλαβον, γεγραμμένην τη 10/22 Αυγούστου, 1837, περιέχουσαν καί τινας σημειώσεις δια την της πατρίδος μου ιστορίαν. Έκτοτε ουδέν πλέον είδον από μέρους σας, ειμή τας εγγράφως δοθείσας παραγγελίας σας περί εμού τω εξαδέλφω σας Ιππότη κυρίω Γεωργίω Λισγαρά, τας οποίας μοι έδειξε τη 26 Νοεμβρίου, Εγώ σας έγραψα πρώτον τη 17/29 Απριλίου, 1838, διά τινος φίλου, κατοικούντος εις Δαρδανέλια. Σας έγραψα δεύτερον διά του εν Θεσσαλονίκη εξαδέλφου σας κυρίου Αγγέλου Μουστοξύδη, τη 13/25 Μαρτίου, 1839, παρά του οποίου είχον λάβει και απόκρισιν, ότι ήθελε φροντίσει την ασφαλή διαβίβασιν εις χείράς σας της επιστολής μου εκείνης. Αλλ όταν είδον εις την ανωτέρω των παραγγελιών σας σημείωσιν, ότι παραπονείσθε διά την σιωπήν μου, τότε σας έγραψα και τρίτον εις πλάτος, γεμίσας φύλλον ολόκληρον, σας έπεμψα και αντίγραφα των ειρημένων δύο επιστολών μου, έτι δε και αντίγραφον της εις τα ενταύθα προσκλητικής επιστολής του Πατριάρχου, και ενεχείρισα τα πάντα τω ειρημένω Γ. Λισγαρά, τη 23 Δεκεμβρίου 1839, αλλ ουδεμίαν απόκρισιν έλαβον προς ταύτα, ουδέ ηξεύρω έκτοτε πού και πώς διάγετε. Όθεν ιδού, προσθέτων και την παρούσάν μου, προηγουμένως μεν ερωτώ τα της ευκταιοτάτης μοι υγείας σας επομένως δε σας δηλοποιώ, ότι υγιαίνω κἀγώ, καθ όσον μοι συγχωρούσι και η προβεβηκυία ηλικία μου, και οι καθημερινοί κόποι της θέσεώς μου. Διατρίβω δε προ 26 μηνών ήδη εν τινι της Κωνσταντινουπόλεως νήσω, Χάλκη καλουμένη, όπου μετέβην προς διεύθυνσιν του εν αυτή Ελληνικού Φροντιστηρίου, έχων υπ εμαυτόν και ετέρους πέντε 32. Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Ιερά Μητρόπολη Κέρκυρας, Αρχείο Μουστοξύδη, XIV/30, 1.

12 294 Κωνσταντίνα Ζάνου υπ αλλήλους Διδασκάλους, περί που 80 Μαθητάς, και δούλους και δούλας προς υπηρεσίαν, τους πάντας υπέρ τους 100. Ιδού εν συντόμω πού, και πώς διάγω εγώ την σήμερον. Ο δε κύριός μου Μουστοξύδης πώς άρά γε διάγει, και εις τι καταγίνεται; Έλαβεν άραγε καιρόν να εξακολουθήση την μετάφρασιν του Ηροδότου, ή την παραίτησεν ημιτελή; Ταύτα αναμένω, και ελπίζω να μάθω καν τώρα, δια διστίχου επιστολής σας, προς χαράν μου και αγαλλίασιν. Εις την ανωτέρω σημείωσίν σας είδον, ότι μοι εστείλατε και τρία βιβλία, αναφοράν έχοντα προς την ιστορίαν της πατρίδος μου, αλλ ουδέν έλαβον εκ τούτων, καθώς σας το είχα προγράψει και διά του Λισγαρά. Προ ημερών έφερον ενταύθα και τον ανεψιόν μου Γεώργιον Διδάσκαλον της Μαθηματικής. Φίλε αγαπητέ και περιπόθητε, σας ασπάζομαι εγκαρδίως πανοικί, και σας βεβαιώ, ότι θέλει είσθε δι εμέ [ημέ]ρα πανηγύρεως εκείνη, καθ ήν θέλω αξιωθή συντόμου επιστολής σας, εξαγγελτικής της ευκταιοτάτης μοι υγείας σας. Εν Χάλκη Ο της αγάπης σας εκκρεμής Τη 31 Αυγούστου, έ. π. Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός 1842 Αυτή η επιστολή είναι και το τελευταίο τεκμήριο που γνωρίζουμε να διασώζεται από την επικοινωνία των δύο φίλων. Η επικοινωνία αυτή δεν πρέπει να σταμάτησε όμως εκεί. Η έκδοση του Υπομνήματος Ιστορικού περί της νήσου Ίμβρου έγινε, εξάλλου, τρία χρόνια αργότερα και σίγουρα θα συνοδεύτηκε από την ανταλλαγή κάποιων επιστολών. Πάντως, η συνεργασία μεταξύ των δύο λογίων δεν περιορίστηκε μόνο στο Υπόμνημα. Το 1846 ο Κουτλουμουσιανός εξέδωσε ένα άλλο βιβλίο, παρόμοιου τύπου, το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της κατά την Χάλκην Μονής της Θεοτόκου, όπου και πάλι σημειώνεται η συμβολή του Μουστοξύδη σε ό,τι αφορά τις πηγές γύρω από την αρχαία ιστορία της Χάλκης. 35 Δυο λόγια, τέλος, για το έργο που στάθηκε η αφορμή αυτής της εργασίας. Το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου αποτελείται από 81 σελίδες, 56 από τις οποίες γράφτηκαν από τον Μουστοξύδη (τμήμα Α ) και 26 από τον Κουτλουμουσιανό (τμήμα Β ). 36 Η περιγραφή του βιβλίου από τον Βελούδη είναι ακριβής: στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται, πράγματι, η ιστορία (αλλά και η ιστορική γεωγραφία) της Ίμβρου από τα αρχαία χρόνια μέχρι τον 18ο 35. Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός, Υπόμνημα Ιστορικόν περί της κατά την Χάλκην Μονής της Θεοτόκου, Κωνσταντινούπολη 1846, «Προς τον αναγνώστην», χ.σ. 36. Στον Κουτλουμουσιανό οφείλονται και κάποιες προσθήκες στις υποσημειώσεις του Α τμήματος του βιβλίου.

13 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 295 αιώνα. Ο Μουστοξύδης, βασισμένος σε ένα ευρύ φάσμα πηγών (αρχαία και μεσαιωνικά κείμενα, επιγραφές, νομίσματα, κ.ά.), συνθέτει ένα ενιαίο αφήγημα, το οποίο καταγράφει την ιστορική εξέλιξη του νησιού μέσα από την αλληλουχία των κατακτητών του. Αν το πρώτο μέρος είναι ιστορικό/ιστοριοδιφικό, το δεύτερο είναι περισσότερο γεωγραφικό/ανθρωπολογικό. Σύμφωνα με τον τίτλο του, περιέχει «την ενεστώσαν της Ίμβρου κατάστασιν, φυσικήν τε και πολιτειογραφικήν (Στατιστικήν)». Ο Κουτλουμουσιανός, μέσα από βιωματική γνώση και επιτόπια έρευνα, αντλεί και παραθέτει πληροφορίες σχετικά με την τοπογραφική κατάσταση του κάθε χωριού, την τυπολογία του εδάφους, το είδος της χλωρίδας, την ποσότητα και ποιότητα των υδάτινων πόρων και τα γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα του τόπου. Αναφέρει στατιστικά στοιχεία για τους κατοίκους της Ίμβρου και περιγράφει τη θρησκεία, τα επαγγέλματα και τις συνήθειές τους. Σε ξεχωριστά υποκεφάλαια αναλύονται αντίστοιχα η εκκλησιαστική, η πολιτική και η πνευματική διακυβέρνηση του νησιού, ενώ το έργο συμπληρώνεται από ένα χρονολογικό κατάλογο των γνωστών αρχιερέων της Ίμβρου και ένα τοπογραφικό χάρτη σχεδιασμένο από τον Heinrich Kiepert (που φέρει την ημερομηνία 9/21 Απριλίου 1842). Ο Κουτλουμουσιανός κλείνει την αφήγησή του με μια προτροπή προς τον σύγχρονο Μητροπολίτη της Ίμβρου να συνεχίσει τις προσπάθειές του για να ιδρυθεί σχολείο στο νησί. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα έργο ιστορικής γεωγραφίας ή ανθρωπογεωγραφίας. Όπως είναι γνωστό, η ιστορικότητα του χώρου ήταν ένα από τα μείζονα θέματα που απασχόλησαν την ελληνική προεπαναστατική και μετεπαναστατική λογιοσύνη. Από τις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα, με αφετηρία το έργο του Μελετίου Μήτρου Παλαιά και Νέα Γεωγραφία (Βενετία 1728), μέχρι τα μέσα περίπου του 19ου αιώνα, διαμορφώθηκε ένα είδος κριτικής γεωγραφίας που συνδύαζε αρχαιοδιφική έρευνα και άμεση «ανθρωπολογική» παρατήρηση. Σκοπός των αναζητήσεων αυτών ήταν να μελετηθεί συστηματικά ο σύγχρονος ελληνικός χώρος και να αντιπαρατεθεί συγκριτικά τόσο με την αρχαία ελληνική πολιτισμική γεωγραφία, όσο και με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή. Καθώς, μάλιστα, προχωρά ο 19ος αιώνα και ωριμάζει η εθνική ιδεολογία, η σύνδεση της ιστορίας με την γεωγραφία γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη: διαμορφώνεται μια νέα αντίληψη για τον «χωροχρόνο» του έθνους, σύμφωνα με την οποία το εθνικό παρελθόν μπορεί να αναδυθεί μόνο μέσα από την συστηματική μελέτη του εθνικού χώρου. 37 Η Γεωγραφία δίδει νύξιν εις την έρευναν της Ιστορίας, διαβάζουμε στον Λόγιο Ερμή το 1812 η δε Ιστορία έπειτα διεγείρουσα την προσοχήν, την 37. Γι αυτό το θέμα βλ. Robert Shannan Peckham, National Histories, Natural States, Nationalism and the Politics of Place in Greece, Λονδίνο-Νέα Υόρκη 2001, σ

14 296 Κωνσταντίνα Ζάνου φέρει εις μακρυτέρας σκέψεις, και σκεπτόμενος ο άνθρωπος βλέπει τότε τας αιτίας των καταστροφών, άς υπέφερε κατά καιρούς η τάξις της Γεωγραφίας [ ]. Και δια να γνωρίσωμεν την παλαιάν Γεωγραφίαν, όθεν εκπηγάζει και η Ιστορία, ημείς πρέπει ν αρχήσωμεν από την νέαν, πρώτον δηλαδή να εξετάσωμεν πότε εκτίσθη η πόλις ή η χώρα την οποίαν κατοικούμεν, και έπειτα να ερευνήσωμεν και δια τας παλαιάς και κατηδαφισμένας και δια να αποκτήσωμεν μίαν εντελή Γεωγραφίαν, και μάλιστα της πατρίδος μας, πρέπει να συνεισφέρη κάθε καλός πατριώτης μίαν χωρογραφίαν της πατρίδος του, τοιαύτην όμως, και εσχεδιασμένην κατά τον τρόπον των γεωγραφικών Πινάκων, και με περιγραφήν της θέσεως αυτής, του κλίματος, των προϊόντων, της αποστάσεως απ άλλης τινός γειτνιαζούσης των περί αυτήν ερειπίων, ορέων, ποταμών 38 Τα έργα που εγγράφονται σε αυτή την παράδοση είναι πολλά και διαφόρων τύπων: από την Γραμματική Γεωγραφική του Γρηγορίου Φατζέα (1791) μέχρι την Θεωρία της Γεωγραφίας του Ιώσηπου Μοισιόδακα (1781), κι από την Μερική Γεωγραφία του Αργύρη Φιλιππίδη (1815) μέχρι την Γεωγραφία Μεθοδική απάσης της Οικουμένης του Διονυσίου Πύρρου (1818). 39 Γνωστότερο όλων, βέβαια, η Γεωγραφία Νεωτερική των Δανιήλ Φιλιππίδη και Γρηγορίου Κωνσταντά (Βιέννη 1791), έργο με ευρεία θεματική (εξετάζει την παγκόσμια, την ευρωπαϊκή και την ελληνική γεωγραφία), αλλά και με έντονη ιδεολογική χροιά (αποτελεί ταυτόχρονα κατάθεση της γλωσσικής θεωρίας των συγγραφέων, μα και βήμα έκφρασης της κοινωνικής και πολιτικής τους κριτικής). 40 Βασικό συστατικό της γεωγραφικής φιλολογίας είναι σχεδόν πάντα η πατριδογραφία, κίνητρο της οποίας παρουσιάζεται συνήθως ο πατριωτισμός η ανησυχία, δηλαδή, για την κατάσταση του γενέθλιου τόπου και ο προβληματισμός γύρω από τους τρόπους με τους οποίους αυτός μπορεί να προοδεύσει. Χαρακτηριστική αυτής της τάσης είναι η έκκληση των Δημητριέων προς τους αναγνώστες τους: 38. «Πίναξ χωρογραφικός της μεγάλης αρχισατραπίας Ικονίου εκδοθείς παρά του Μητροπολίτου Αδριανουπόλεως κυρίου Κυρίλλου...», Ερμής ο Λόγιος (15 Νοεμβρίου 1812) Βλ. αναλυτικότερα Κωνσταντίνος Κ. Χατζόπουλος, «Η Ελλάς/Γραικία κατά τους Έλληνες γεωγράφους της εποχής της οθωμανικής κυριαρχίας», Α. Αργυρίου, Κ. Δημάδης και Α.-Δ. Λαζαρίδου (επιμ.), Ο Ελληνικός Κόσμος ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, , τ. Β, Αθήνα 1999, σ Για τα έργα των Μήτρου, Φατζέα και Μοισιόδακα βλ. Π. Κιτρομηλίδης, ό.π., σ Για τον Α. Φιλιππίδη βλ. Δημήτρης Δημητρόπουλος, «Ο Αργύρης Φιλιππίδης και η Μερική Γεωγραφία του», Ο Ερανιστής 25 (2005) Π. Κιτρομηλίδης, ό.π., σ Βλ. και την εισαγωγή της Αικατερίνης Κουμαριανού στην επανέκδοση της Γεωγραφίας Νεωτερικής των Δημητριέων, Αθήνα 1988, σ. 1*-65*.

15 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 297 αν μας μιμηθούν και άλλοι, και περιγράψη καθένας τον τόπο οπού εγεννήθηκε, όχι μαθηματικώς μήτε με ακρίβεια γεωγραφική, διορίζωντας δηλαδή μήκη και πλάτη επειδή αυτό η δυστυχία του έθνους μας δεν το συγχωρεί ακόμι όχι λέγω μαθηματικώς και γεωγραφικώς, αμή διηγηματικώς, ιστορώντας καθένας τι χώραις και χωριά έχει ο τόπος του, τι διοίκησι, πόσαις ψυχαίς κάθε χωριό, τι ανθρώπους, τι ήθη, τι θρησκεία, τι δένδρα, τι εισοδήματα, τι ζώα, ποια θάλασσα τον γειτονεύει, με ποια άλλη επαρχία συνορεύει, λέγοντας αφιλοπροσώπως ό,τι αξιέπαινο, ή αξιοκατηγόρητο έχουν οι συμπατριώται του, και τ: και τ:. αυτό αν φιλοτιμηθούν αυτήν την καλή και επαινετή φιλοτιμία και το κάμουν όλοι, νά οπού αποχτούμεν και ημείς μία χωρογραφία του τόπου μας, πράγμα αναγκαιότατο και ωφελιμότατο εις όλους, και αν όχι με τόση πολυμάθεια και ακρίβεια, μα ποιο έθνος εστάθηκε στην αρχή ή στην παλιγγενεσία του σοφό Σε μια τέτοιου είδους έκκληση φαίνεται πως ανταποκρίθηκε το βιβλίο των Μουστοξύδη και Κουτλουμουσιανού. Και μπορεί το έργο τους να μη διαθέτει το θεματικό εύρος, ούτε να εμπεριέχει τις ιδεολογικές διακηρύξεις και τον κοινωνικοπολιτικό προβληματισμό που χαρακτηρίζουν την Γεωγραφία Νεωτερική, γενικότερα όμως θα λέγαμε πως εγγράφεται στην ίδια φιλολογική παράδοση. Ειδικότερα πάντως τα πρότυπα του έργου εντοπίζονται στην πολιτειογραφία, υποείδος τρόπον τινά της ιστορικής γεωγραφίας, που άνθισε κυρίως κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Πράγματι, το εγγύτερο μορφολογικά και νοηματικά έργο προς το Υπόμνημα Ιστορικόν είναι η Αυτοσχέδιος διατριβή περί Σμύρνης ή Πολιτειογραφία του Κωνσταντίνου Οικονόμου (Βιέννη 1817). Το ίδιο περίπου μοντέλο ακολουθούν, εξάλλου, τα έργα Στατιστικαί και Ιστορικαί περί Κερκύρας Ειδήσεις του Στυλιανού Βλασσόπουλου (Κέρκυρα ), Κωνσταντινιάς Παλαιά τε και Νεωτέρα ήτοι Περιγραφή Κωνσταντινουπόλεως του Κωνστάντιου Σιναίου (Βενετία 1820), αλλά και το δοκίμιο του Κοραή Χιακής Αρχαιολογίας Ύλη (Άτακτα, Γ, 1830). Ας μην ξεχνούμε, τέλος, πως το πρώτο μισό του 19ου αιώνα δεν είναι μόνο η χρυσή εποχή της γεωγραφικής φιλολογίας είναι, ταυτόχρονα, και η περίοδος άνθισης της τοπικής ιστοριογραφίας. Ειδικά μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους οι αναζητήσεις γύρω από την ιστορία θα επικεντρωθούν στους τομείς της τοπικής ιστορικής γεωγραφίας. Ένας από τους πρωτοπόρους του είδους ήταν, εξάλλου, ο ίδιος ο Μουστοξύδης. 42 Όπως σωστά επισημαίνει 41. Δανιήλ Φιλιππίδης και Γρηγόριος Κωνσταντάς, Γεωγραφία Νεωτερική, τ. Β, Βιέννη 1791, σ Τα έργα του Μουστοξύδη για την Κέρκυρα Illustrazioni Corciresi κτλ. (Μιλάνο 1811 και 1814) και Delle Cose Corciresi κτλ. (Κέρκυρα 1848) είναι υποδειγματικά του τρόπου με τον οποίο πατριωτισμός και ιστοριοδιφία συναντούνται για να παραγάγουν εργασίες τοπικής ιστορικής γεωγραφίας.

16 298 Κωνσταντίνα Ζάνου ο Γιώργος Τόλιας, η δραστηριότητα αυτή εντάσσεται στο κυρίαρχο κλίμα μιας εθνικής ιστορικής αφήγησης του χώρου. 43 Καταληκτικά, λοιπόν, θα λέγαμε πως στο έργο των Μουστοξύδη και Κουτλουμουσιανού συναντώνται δύο φιλολογικές παραδόσεις: η ιστορικογεωγραφική παράδοση του Διαφωτισμού και των μεταδιαφωτιστικών χρόνων και το κυρίαρχο ρεύμα της εθνικής τοπικής ιστοριογραφίας. 43. Γιώργος Τόλιας, «Χώρος και Ιστορία: αρχαιοδιφικές και ιστοριογραφικές προσεγγίσεις της γεωγραφίας, 19ος-20ός αι.», Π. Μ. Κιτρομηλίδης και Τ. Ε. Σκλαβενίτης (επιμ.), Ιστοριογραφία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας, , τ. Β, Αθήνα 2004, σ. 91. Συνολικά το άρθρο του Τόλια (σ ) είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικό για τα ζητήματα που τίθενται σ αυτή την εργασία. SUMMARY Konstantina Zanou, Andrea Mustoxidi, Bartolommeo Cutlumusiano and the Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου The starting-point of the article is the recent reprint of Andrea Mustoxidi s and Bartolommeo Cutlumusiano s book Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου (Historical memorandum on the Island of Imbros, Constantinople 1845) by the Association for the Protection, Solidarity and Viable Development of Imbros (Istanbul 2010). The article offers an account of the history and significance of this neglected book. In addition, building on an older treatise of K. Th. Dimaras and enriching it with new archival material, it revisits the Mustoxidi- Cutlumusiano relationship and discusses these two intellectuals involvement in the reformatory practices of Kapodistrias government in matters of religion and education.

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment)

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) της έσποινας Γιαννακοπούλου Ένα ευαίσθητο κεφάλαιο, που φαίνεται ότι δεν έχει κατανοηθεί πλήρως από τους ασκούντες την Ωριαία, είναι οι προειδοποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2013 Αδαμαντίου Κοραή De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura Κωνσταντίνος Ηροδότου (Συντονιστής, Δρ. Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Paris VIII) Διονύσιος

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους

Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους Εμμανουήλ Γ. Κριαράς (1906-2014): Eνας δάσκαλος του γένους ΤΟ ΒΗΜΑ: 24/08/2014 «Στη ζωή μου δεν είχα πάθη πολλά, μόνο δύο: για τη γλώσσα και για τη σύζυγό μου» είχε εκμυστηρευθεί πριν από λίγα χρόνια στο

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής,

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης "Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα" Έκδοση Εγγράφου:1.0

Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα Έκδοση Εγγράφου:1.0 Οδηγίες εγγραφής στο Μητρώο της Δράσης "Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα" Έκδοση Εγγράφου:1.0 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση & Δια Βίου Μάθηση» (ΕΚΔιΒιΜ) 1 Κενή σελίδα 2 Ιστορικό

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟΝ Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΠΕΤΡΑΣ ΚΑΙ ΧΕΡΡΟΝΗΣΟΥ ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ Αγαπητοί μου, Όλοι μας χαιρόμαστε απόψε ιδιαίτερα στα Θυρανοίξια του Ιερού αυτού Ναού. Βλέπουμε τον ιστορικό αυτό Ναό της Παναγίας

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα

5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα 5 η Ενότητα: Συζητώντας την εργασία και το επάγγελμα Γλώσσα Β Γυμνασίου Απαντήσεις στις ερωτήσεις του Τετραδίου Εργασιών σχ. βιβλίο (σ.σ. 40-47) Γυμνάσιο: 9.000 μαθήματα με βίντεο-διδασκαλία για όλο το

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ

37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 37 ο ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Η ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΑΦΙΕΡΩΝΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΠΑΠΑΚΩΣΤΟΥΛΑ-ΓΙΑΝΝΑΡΑ 18-20 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Μονάδες μέτρησης χρόνου

Μονάδες μέτρησης χρόνου Μονάδες μέτρησης χρόνου ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικός Γραμματισμός ΤΑΞΗ: Α ΕΝΟΤΗΤΑ: Μονάδες μέτρησης χρόνου ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Δραγανιδάκη Στυλιανή Διδακτικοί στόχοι: Α: Βασικοί στόχοι: 1. Να εξοικειωθούν στους αλγορίθμους

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα Η Αργυρώ και ο Βασίλης μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς αποφάσισαν να επισκεφτούν το θείο Αριστείδη, που διαμένει τα τελευταία χρόνια στην Τήνο, το όμορφο νησί των Κυκλάδων. Βασίλης: «Πρέπει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα

Περίληψη μορφή δομή χαρακτηριστικά της γραφής αυτοαναφορικό παράδειγμα Περίληψη Το παρόν πόνημα είναι ένας οδηγός συγγραφής ερευνητικών εργασιών (project) και απευθύνεται στους μαθητές της Α και Β Λυκείου. Είναι προϊόν βιβλιογραφικής έρευνας και εξηγεί την μορφή και την δομή

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων

113 Φιλολογίας Ιωαννίνων 113 Φιλολογίας Ιωαννίνων Η Φιλοσοφική Σχολή ιδρύθηκε στα Ιωάννινα και λειτούργησε για πρώτη φορά κατά το ακαδημαϊκό έτος 1964-65 ως παράρτημα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Β.Δ.

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION 1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION I Didn't Sign Up for This Ξένια Κούρτογλου Founder & Managing Partner Focus Bari S.A Co-founder e-satisfaction Τι θα δούμε I. Οι δυνάμεις της αλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου

Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Ιστορία ΣΤ' Δημοτικού Ιστορία του νεότερου και σύγχρονου κόσμου Βιβλίο μαθητή ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ιωάννης Κολιόπουλος Ομότιμος Καθηγητής Ιάκωβος Μιχαηλίδης Επίκουρος Καθηγητής, ΑΠΘ Αθανάσιος Καλλιανιώτης Σχολικός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών.

Sudoku. - Οι άμεσοι αποκλεισμοί είναι δυο ειδών, ήτοι: 1) Απευθείας αποκλεισμός από ένα κουτάκι όλων, πλην ενός, των αριθμών. 1 από 10 Sudoku. Αν κάποιος ασχοληθεί με ένα λαό το σίγουρο είναι πως θα βρει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα, χαρακτηριστικά του τρόπου σκέψης - και της στάσης ζωής γενικότερα - του λαού αυτού, και πιθανόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί"

Σόφη Θεοδωρίδου: Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί Σόφη Θεοδωρίδου: "Αν δε συμπάσχεις με τους ήρωές σου, δεν είναι αληθινοί" Το clickatlife επιλέγει ρήσεις από έντεκα συγγραφείς της παγκόσμιας κλασσικής λογοτεχνίας για να ανοίξει διάλογο με σύγχρονους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου

Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Ελένη Γαλιώτου Τμήμα Πληροφορικής, ρ ΤΕΙ Αθήνας 1-10-2010 1 Η βιβλιοθήκη της Ι.Μ. Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Σκιάθου Ψηφιοποίηση Το ερευνητικό έργο «ΠΟΛΥΤΙΜΟ» Πρόσβαση στο περιεχόμενο των ιστορικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Η πρωτοφανής κρίση που πλήττει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΥΔΕΤΕΡΗ ΜΑΣΚΑ ΣΤΗΝ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΥΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ με τον ΚΩΣΤΑ ΦΙΛΙΠΠΟΓΛΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΜΑΡΤΙΟΣ 2002 Κατέγραψε η Ελένη Σαματά 3 Από την Ουδέτερη Μάσκα στη Θεατρική Δημιουργία Υλικό Σεμιναρίου

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS

Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Ψηφιακές πολύμεσες βιβλιοθήκες στο INTERNET - CHILIAS Αλεξάνδρα Παπάζογλου Ελληνοαμερικανικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, Βιβλιοθήκη Κολλεγίου Αθηνών Η ανάπτυξη της τηλεπικοινωνιακής υποδομής σε συνδυασμό με τις

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑ Σεπτέμβριος 2011 1 Εισαγωγή του νέου Προγράμματος Σπουδών της Ιστορίας Με βάση τους σχεδιασμούς του Υπουργείου Παιδείας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Προς Κέντρο Γλωσσών. Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Προς Κέντρο Γλωσσών. Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ Προς Κέντρο Γλωσσών Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Στα πλαίσια των μεγάλων ανακατατάξεων και αλλαγών που επιφέρει στο νησί μας τόσο το κλίμα της παγκοσμιοποίησης όσο και η ένταξη

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Κύκλος Συνεδρίων Μια πρωτοβουλία του Δημάρχου Αθηναίων κ. Νικήτα Κακλαμάνη, συνδιοργάνωση του Δήμου Αθηναίων και του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Αθηνών με την συμμετοχή των

Διαβάστε περισσότερα

Ελαβον την επιστολήν σου και εχάρην τα μέγιστα μαθών ότι είσαι καλά.

Ελαβον την επιστολήν σου και εχάρην τα μέγιστα μαθών ότι είσαι καλά. Εν Σμύρνη τη 23/9/921 Αγαπητέ Παναγιώτη Ελαβον την επιστολήν σου και εχάρην τα μέγιστα μαθών ότι είσαι καλά. Είδον εν αυτή να μου γράφης ότι δεν έχεις καιρόν να εξετάσης δια τα βιβλία που σου γράφω. Εγώ

Διαβάστε περισσότερα