Βιβλιοκριτικό άρθρο Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗΣ, Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΙΜΒΡΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βιβλιοκριτικό άρθρο Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗΣ, Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΙΜΒΡΟΥ"

Transcript

1 Βιβλιοκριτικό άρθρο ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΖΑΝΟΥ Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΟΥΣΤΟΞΥΔΗΣ, Ο ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΑΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟΝ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΙΜΒΡΟΥ Η πρόσφατη φωτοαναστατική επανέκδοση του έργου των Ανδρέα Μουστοξύδη και Βαρθολομαίου Κουτλουμουσιανού, Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου (Κωνσταντινούπολη 1845), μας καλεί να επανεξετάσουμε τόσο τις σχέσεις των δύο λογίων όσο και τη σημασία του συγκεκριμένου έργου. 1 Τα σχετικά με τον Μουστοξύδη ( ) και τον Κουτλουμουσιανό ( ) τα ξέρουμε κυρίως από μια παλιά μα ακόμα έγκυρη μελέτη του Κ. Θ. Δημαρά. 2 Η παρούσα εργασία στηρίζεται κατά μεγάλο μέρος στα συμπεράσματα εκείνης της μελέτης, της οποίας και φιλοδοξεί να αποτελέσει συμπλήρωμα. Εδώ, πέρα από ένα σύντομο σχόλιο για το καποδιστριακό εγχείρημα της Σύνοψης στο οποίο και επικεντρώνεται η μελέτη του Δημαρά θα επιχειρηθεί μια διαχρονική επισκόπηση της σχέσης του Μουστοξύδη με τον Κουτλουμουσιανό (μέσα από τα σωζόμενα επιστολογραφικά τους κατάλοιπα), ενώ θα εξεταστεί ξεχωριστά το προαναφερθέν ιστορικογεωγραφικό τους έργο. Τον Αύγουστο του 1846, στο περιοδικό Il Vaglio της Βενετίας, στη στήλη με τις βιβλιοκρισίες, εμφανίστηκε ένα άρθρο με τίτλο Memorie istoriche intorno 1. Το έργο εκδόθηκε από τον Σύλλογο Προστασίας Αλληλεγγύης και Βιώσιμης Ανάπτυξης Ίμβρου με τον τίτλο Ιστορικό Υπόμνημα για την Ίμβρο (Κωνσταντινούπολη 2010). Η φωτοαναστατική επανέκδοση του κειμένου συνοδεύεται από τρίγλωσση μετάφραση (νέα ελληνικά, αγγλικά και τουρκικά) κι από ένα παράρτημα που περιέχει τα βιογραφικά σημειώματα των συγγραφέων και παλαιότερους τοπογραφικούς χάρτες της Ίμβρου. Η όλη ευθύνη για την έκδοση ανήκει στον Στέλιο Μπερμπέρη. Το έργο είχε φωτοανατυπωθεί και το 1978 από τις τις εκδόσεις «Κουλτούρα» στην Αθήνα. 2. Κ. Θ. Δημαράς, «Καποδίστριας Μουστοξύδης Κουτλουμουσιανός (Βιβλιογραφικές και άλλες αναζητήσεις)», Θησαυρίσματα 1 (1962)

2 284 Κωνσταντίνα Ζάνου all Isola d Imbro (Ιστορικό υπόμνημα για το νησί της Ίμβρου). Το άρθρο ξεκινούσε με τα εξής: Ανακοινώνουμε την κυκλοφορία ενός έργου που φέρει την υπογραφή δύο επιφανών λογίων: του ιππότη Ανδρέα Μουστοξύδη, αγαπητού τόσο στην Ιταλία, όσο και στην Ελλάδα και του κληρικού και διδασκάλου Βαρθολομαίου Κουτλουμουσιανού, άξιου μελετητή των ελληνικών γραμμάτων, και πολύ γνωστού στο ελληνικό έθνος. Πρόκειται για μια περιγραφή της Ίμβρου, ενός από τα νησιά του Αρχιπελάγους, και ιδιαίτερη πατρίδα του ευλογημένου αυτού κληρικού. Έχουμε ισχυρούς λόγους να πιστεύουμε πως το βιβλίο αυτό αποτελεί ουσιαστικά την κατάθεση μιας ακλόνητης φιλίας που εδώ και πολύ καιρό ενώνει αυτές τις δυο λαμπρές προσωπικότητες Συνεχίζοντας περιγράφει την έκδοση: Το βιβλίο διαιρείται σε δύο μέρη: το πρώτο μέρος περιέχει την αρχαία ιστορία της Ίμβρου και γράφτηκε από τον Μουστοξύδη. Το δεύτερο μέρος, το σύγχρονο, γράφτηκε από τον πατέρα Κουτλουμουσιανό. Ο χρόνος, οι κατακτήσεις, η σκλαβιά, οι βαρβαρότητες δια μέσου των αιώνων, δεν κατάφεραν να αφανίσουν τις μνήμες αυτού του νησιού, το οποίο στην αρχαιότητα κατοικήθηκε πρώτα από τους Πελασγούς και μετά έγινε αποικία των Αθηναίων αργότερα κατακτήθηκε από τους Ρωμαίους μετά από τους Βυζαντινούς, τους Λατίνους (ή μάλλον καλύτερα τους Βενετσιάνους), και τέλος από τον σιδηρούν δεσποτισμό των Οθωμανών. Αυτές οι μνήμες επιβιώνουν στα λίγα ερείπια των αρχαίων μνημείων, στις ψυχές των ανθρώπων, αλλά και στις σελίδες διαφόρων συγγραφέων. Αυτές όλες τις πληροφορίες μάζεψε ο λόγιος και πολυμήχανος Μουστοξύδης, περισσότερο για να ικανοποιήσει την προσωπική επιθυμία του φίλου του παρά για να τις εκδώσει. Στη συνέχεια παρουσιάζει αναλυτικά τα δύο μέρη του βιβλίου: Η γεωγραφική κατάσταση της Ίμβρου [ ], η ετυμολογία του ονόματός της, οι αρχαίοι της κάτοικοι, η διοικητική της οργάνωση, το έδαφος, τα προϊόντα της, όλα περιγράφονται και αναδεικνύονται με τρόπο ακριβή και τεκμηριωμένο. [Στο πρώτο μέρος του βιβλίου] παρουσιάζεται η ιστορία των διαφόρων κατακτητών, περιγράφεται η λατρεία των θεοτήτων, οι ιεροτελεστίες, και άλλες πολύτιμες όσο και παράξενες ιδιαιτερότητες ενός λαού, που λόγω του μικρού του μεγέθους δεν ήταν μέχρι τώρα παρά ελάχιστα μελετημένος [ ].. Spiridione Veludo, «Memorie istoriche intorno all isola d Imbro, raccolte dal cav. Andrea Mustoxidi con supplementi del padre B. Cutlumusiano, Costantinopoli, per A. Corsomela e P. Paspali, 1845, di pag. 81», Il Vaglio IX/33 (15 Αυγούστου 1846) Όλες οι μεταφράσεις είναι της συγγραφέως.

3 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 285 Στο δεύτερο μέρος, το οποίο εμπλουτίζεται κι από ένα τοπογραφικό χάρτη που σχεδιάστηκε το 1842 από τον Enrico Kieper [Heinrich Kiepert], ο λόγιος κληρικός εκθέτει τη σύγχρονη κατάσταση του νησιού και παραθέτει στοιχεία για τη φυσική, την πολιτειογραφική ή στατιστική άποψη του τόπου, για τον χαρακτήρα και τις ασχολίες των κατοίκων έπειτα, μνημονεύει τους αρχιερείς του νησιού και όσους διακρίθηκαν για το ήθος ή για τις ικανότητές τους και κλείνει με μια παράκληση στους σύγχρονους συνεχιστές τους να κάνουν το παν για να διαφωτίσουν τον λαό [ ]. Είναι φανερό πως [ο Κουτλουμουσιανός] εξέτασε κάθε γωνιά του νησιού και ανέκρινε κάθε του αρχαίο κατάλοιπο δεν έλειψαν από αυτή την εξέταση και οι σύγχρονοι κάτοικοι της Ίμβρου, απόγονοι κι αυτοί της αρχαίας και ένδοξης ελληνικής οικογένειας. Το άρθρο, βεβαίως, αναφέρεται στο Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου που είχε εκδοθεί στην Κωνσταντινούπολη ένα χρόνο πριν. Συντάκτης του ήταν ο Ελληνο-Βενετός λόγιος Σπυρίδων Βελούδης ( ), στενός φίλος του Μουστοξύδη και παλιός μαθητής του Κουτλουμουσιανού από την εποχή που αυτός δίδασκε στο Φλαγγινιανό Φροντιστήριο της Βενετίας. Ο Βελούδης λογάριαζε μάλιστα να συγγράψει μια βιογραφία του Κουτλουμουσιανού, σχέδιο το οποίο τελικά παρέμεινε μόνο στα χαρτιά. 4 Στο άρθρο αυτό, ωστόσο, βρίσκουμε ένα πολύ ενδιαφέρον βιογραφικό σημείωμα για τον Ίμβριο κληρικό: Συγγραφέας [ο Κουτλουμουσιανός] ομολογουμένως όχι πολύ παραγωγικός, αλλά σίγουρα γλαφυρός και αγνότατος. Και με τον ίδιο τρόπο που γράφει, έτσι και μιλάει. Δάσκαλος στη Θεσσαλονίκη, στη Μασσαλία, στη Βενετία στη Σχολή Φλαγγίνη, στην Κέρκυρα, άφησε απ όπου πέρασε τις καλύτερες εντυπώσεις. Τώρα ζει στη Χάλκη, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, πλούσιος σε χρόνους και σε αρετή, εξακολουθώντας να αφιερώνει τη ζωή του στην εκπαίδευση των ελληνοπαίδων. Κι αφού λόγω σεμνότητας ο ίδιος δεν φρόντισε για τη φήμη του, γι αυτό ακριβώς επιθυμούμε εμείς τώρα να καταστήσουμε γνωστό το όνομά του κι εδώ όπου μας βρήκε το βιβλίο του, στην Ιταλία. Ο Κουτλουμουσιανός 4. Κ. Θ. Δημαράς, ό.π., σ. 17. Η σχέση των αδελφών Βελούδη με τον Κουτλουμουσιανό διατηρήθηκε για πολλά χρόνια και μετά την αναχώρηση του τελευταίου από την Βενετία. Βλ. σχετικά Γ. Σ. Πλουμίδης, «Το βενετικό τυπογραφείο του Αγίου Γεωργίου ( )», O Ερανιστής 8 (1970) και Φίλιππος Ηλιού, «Συμπληρωματικά για την τυπογραφία του Αγίου Γεωργίου (Βενετία ), Τετράδια Εργασίας 10 (1988) Στοιχεία για τον Σπυρίδωνα Βελούδη αντλούνται επίσης από τα εξής: Pietro Giordani, Lettere di Pietro Giordani a Spiridione Veludo, Βενετία 1880 Antonio Gussalli (επιμ.), Epistolario di Pietro Giordani, τ. VII, Μιλάνο 1855, σ Filippo Nani Mocenigo, Della Letteratura Veneziana del Secolo XIX, Βενετία 1901, σ. 122 Giulio Lecomte, Venezia, o colpo d occhio letterario, artistico, storico, poetico e pittoresco sui monumenti e curiosità di questa città, Βενετία 1848, σ Βλ. και Spiridione Veludo, Lettere di Andrea Mustoxidi e di Ippolito Pindemonte a Francesco Negri, Βενετία 1864.

4 286 Κωνσταντίνα Ζάνου αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην εκπαίδευση των νέων και ειδικότερα στην ανάδειξη της γλώσσας μας. Σ αυτόν οφείλουμε τη διπλή έκδοση μιας σύντομης, αλλά διαφωτιστικής, ελληνικής γραμματικής σ αυτόν επίσης οφείλουμε τη διασκευή των ιερών κειμένων και άλλων εκκλησιαστικών βιβλίων. Σ αυτόν εμπιστεύτηκε ο ενάρετος μα άτυχος Καποδίστριας την επιμέλεια ενός θρησκευτικού βιβλίου προς διαφώτιση του ελληνικού λαού. Κι είχε αρχίσει ήδη η εκτύπωσή του, όταν η δολοφονία του Κυβερνήτη και η πολιτική αναστάτωση οδήγησαν στη διακοπή του εγχειρήματος. Ο Βελούδης αναφέρεται, βέβαια, στην υπόθεση της λεγόμενης «Σύνοψης», στην πρωτοβουλία δηλαδή του Καποδίστρια να αναθέσει στον Κουτλουμουσιανό το έργο της συγγραφής ενός προσευχηταρίου που θα χρησίμευε ως οδηγός για τους πολίτες του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Η όλη προσπάθεια, που ξεκίνησε το 1827 μετά από παρακίνηση του ίδιου του Μουστοξύδη και έληξε άδοξα το 1831 με το θάνατο του Κυβερνήτη, έχει μελετηθεί, όπως είπαμε, από τον Δημαρά. Εδώ, λοιπόν, δεν θα μπούμε σε λεπτομέρειες. Λαμβανομένου υπόψη, όμως, ότι στο μεταξύ η ιστοριογραφική έρευνα έφερε στο φως κάποια καινούργια στοιχεία γύρω από την υπόθεση, επιβάλλεται να ανοίξουμε εδώ μια σύντομη παρένθεση με συμπληρωματικές στη μελέτη του Δημαρά διαπιστώσεις. Το σκεπτικό του Καποδίστρια πίσω από την παραγγελία ενός βιβλίου προσευχών για τους Έλληνες πολίτες ήταν απλό: «ο καθένας προσευχόμενος, [πρέπει] να καταλαβαίνει τι λέει, και συνάμα να μαθαίνει να διαβάζει και να μιλεί σωστά τη γλώσσα του». Πεποίθησή του ήταν πως «πρώτιστο και αναγκαίο καθήκον της ελληνικής κυβέρνησης είναι να προσφέρει θρησκευτική διαπαιδαγώγηση στο έθνος». Γιατί, σύμφωνα με τα λεγόμενά του, μπορεί το έθνος να είναι αφοσιωμένο στην Εκκλησία του, αλλά το κάνει με τρόπο συναισθηματικό και ενστικτώδη. «Στην εποχή που ζούμε», συνεχίζει, «χρειάζεται κάτι παραπάνω χρειάζεται [το έθνος] να είναι θρησκευόμενο με τρόπο διαφωτισμένο, με τη διαμεσολάβηση της λογικής» (il faut qu elle soit aussi religieuse par sa raison, et conséquemment par un peu de lumières). 5 Γι αυτό τον λόγο το προσευχητάριο που οραματιζόταν θα έπρεπε να εμπεριέχει δύο στοιχεία, τα οποία ήταν αρκετά καινοτόμα: α) θα έπρεπε να περιλαμβάνει προσευχές, όχι αφαιρετικού και γενικόλογου περιεχομένου, αλλά συγκεκριμένες, καμωμένες ξεχωριστά για κάθε επάγγελμα και για κάθε τάξη πολιτών β) την πρωτότυπη μορφή των προσευχών θα έπρεπε απαραιτήτως να συνοδεύει ένα κείμενο μετάφρασης σε απλούστερη νεοελληνική γλώσσα. 5. E. A. Bétant (εκδ.), Correspondance du Comte Capodistrias, Président de la Grèce, τ. I, Γενεύη-Παρίσι, 1839, σ Βλ. και την ελληνική μετάφραση: Eπιστολαί I. A. Kαποδίστρια, Kυβερνήτου της Eλλάδος, μετάφρ. Mιχαήλ Γ. Σχινά, τ. A, Aθήνα 1841, σ. 212.

5 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 287 Ο Δημαράς στην ανάλυσή του επικεντρώνεται κυρίως στο στοιχείο της μετάφρασης, αποδίδοντας εκεί το τολμηρόν του εγχειρήματος. Επιπλέον, ενώ αναφέρει πως μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη και την αποτυχία περαίωσης του έργου ο Κουτλουμουσιανός συνέχισε τις προσπάθειες έκδοσης αναζητώντας μάλιστα την Πατριαρχική έγκριση, δεν γνωρίζει πως ο Πατριάρχης Κωνστάντιος Α απάντησε τελικά αρνητικά (Απρίλιος 1833) τερματίζοντας έτσι τελεσίδικα το εγχείρημα. 6 Η Πατριαρχική επιστολή, που ανακαλύφθηκε από τον μελετητή Δημήτριο Στρατή και εκδόθηκε σχετικά πρόσφατα, είναι αποκαλυπτική: αυτό που ενόχλησε τη συλλογιστική του Πατριαρχείου δεν ήταν η μετάφραση των προσευχών στην απλούστερη νεοελληνική, ούτε ο «γλυκομίλητος κοραϊσμός» της γλώσσας του Κουτλουμουσιανού, 7 αλλά το γεγονός πως οι προσευχές ήταν διαιρεμένες κατ επάγγελμα. «Ο ζήλος σου», γράφει ο Πατριάρχης στον Κουτλουμουσιανό, «... λογίζεται και επικίνδυνος, και επισφαλής καθότι η διάδοσις τοιούτων ευχών κατά διάφορα βιοτικά επαγγέλματα διηρημένων, όχι μόνον κατασταθήσεται παράδειγμα μιμήσεως και εις άλλους, ώστε να επιχειρισθώσιν εις πολλά άλλα ευχών ορφανά επαγγέλματα έως και εις τας ματαιοτεχνίας εξ ων πολλοί πορίζονται τα προς το ζην, αλλ ημπορεί να δώση αφορμήν διαιρέσεως του γένους εις τόσας φατρίας όσας ευχάς ειδικάς, και να προξενήση ψυχρότητα και καταφρόνησιν εις τας τεταγμένας εκκλησιαστικάς ακολουθίας και κανονικάς προσευχάς, περιορίζουσα έκαστον εις την ανάγνωσιν της ιδίας μόνον ευχής του». 8 Η συλλογιστική αυτή πόρρω απέχει, βέβαια, από την πρακτική αντιμετώπιση των εκκλησιαστικών κειμένων που υιοθετούσε, όχι μόνο ο «συντηρητικός» Καποδίστριας, αλλά ακόμα κι αυτός ο Κοραής. Πράγματι, τρία χρόνια προηγουμένως, ο Κοραής, αναφερόμενος σε θέματα Κατήχησης, εξέφραζε ανάλογες θέσεις: Η εξήγησις των ευαγγελικών και αποστολικών λόγων πρέπει να σκοπή κυρίως και καθ αυτό την διόρθωσιν των ηθών, και να γίνεται πολυτρόπως, αρμοσμένη εις το γένος, εις την ηλικίαν, εις του βίου το επάγγελμα, ή την κατάστασιν του διδασκομένου. Δεν αρμόζει ο αυτός τρόπος της διδασκαλίας εις άνδρας και γυναίκας, εις νέους και γέροντας, εις εμπόρους και τεχνίτας, εις άρχοντας και υπηκόους, εις σοφούς και ασόφους Ο Δημαράς υποθέτει, αντίθετα, πως «η Πατριαρχική έγκριση, αγκαλά και δεν έχει σωθεί, πρέπει να εδόθηκε». Κ. Θ. Δημαράς, ό.π., σ Στο ίδιο, σ π. Δημήτριος Στρατής, Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός ( ), Βιογραφία Εργογραφία, Άγιον Όρος 2002, σ Αδαμάντιος Κοραής, Προλεγόμενα στους Αρχαίους Έλληνες Συγγραφείς, τ. Δ, Αθήνα 1995, σ. 381 (= Συνέκδημος Ιερατικός, Παρίσι 1831).

6 288 Κωνσταντίνα Ζάνου Πρέπει να σημειώσουμε, πάντως, πως όσο ζούσε ο Καποδίστριας η πρόταση του Κουτλουμουσιανού είχε λάβει την έγκριση μιας επιτροπής αρχιερέων της ελληνικής Εκκλησίας, το κύρος της οποίας ο Πατριάρχης έρχεται με την επιστολή του να αμφισβητήσει: Δια τούτο η εκκλησία ουδέποτε ενέκρινεν τας τοιαύτας ευχάς, και αν ως γράφεις, η έκθεσις αύτη έμελλε να λάβη μερικήν διά (sic) επικύρωσιν αρχιερέων, τούτο δεν συνιστά επιχείρημα, και είναι αμφίβολον αν εκείνοι συνήκαν κατά βάθος τα επικρινόμενα, ή έθεντο προ οφθαλμών το πνεύμα της καθόλου εκκλησίας. Δι αυτούς και άλλους ικανούς λόγους δεν υποχωρείται η εκκλησιαστική ημών επικύρωσις εις τας ευχάς ταύτας, μήτε η άδεια παρέχεται της εν τύποις εκδόσεως αυτών. 10 Δεν πρέπει να ξεχνούμε πως είχε μόλις προηγηθεί η κήρυξη του Αυτοκεφάλου και το ύφος της Πατριαρχικής επιστολής δεν μπορούσε παρά να υποκρύπτει τις εντάσεις της περιόδου. Εξάλλου, τόσο οι απόψεις των Καποδίστρια και Κουτλουμουσιανού, όσο βέβαια κι αυτές του Κοραή, ηχούσαν προτεσταντικές επιδράσεις, που με κανέναν τρόπο δεν θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές εντός του πλαισίου της Ορθόδοξης παράδοσης πόσο μάλλον εντός του ευρύτερου συντηρητικού πνεύματος που είχε αρχίσει να κυριαρχεί στους κόλπους του Πατριαρχείου ακριβώς εκείνη την εποχή. 11 Όπως και να έχει, τα νέα αυτά στοιχεία συνηγορούν στο συμπέρασμα του Δημαρά ότι στην περίοδο από την ίδρυση του ελληνικού κράτους μέχρι το 1833 περίοδος που συμπίπτει πάνω κάτω με τη διακυβέρνηση του Καποδίστρια, 10. Δ. Στρατής, ό.π., σ Τα λόγια αυτά του Πατριάρχη επιβεβαιώνουν την υπόθεση του Δημαρά (ό.π., σ. 57) πως το σχέδιο του Καποδίστρια είχε αποσπάσει την «κατ οικονομίαν» έγκριση της επιτροπής των αρχιερέων, ενώ διαψεύδουν τις πληροφορίες που μας παραδίδει ο Σοφοκλής Οικονόμος ότι η εκκλησιαστική επιτροπή «καλώς ποιούσα ουκ ενέκρινε το χειρόγραφον (ως μη συνειθισμένων τοιούτων μερικών προσευχών εις την Ορθόδοξον Εκκλησίαν, εις άλλας δέ τινας άλλων ετεροδόξων εθνών)». (Σοφοκλής Κ. Οικονόμος, Τα σωζόμενα εκκλησιαστικά συγγράμματα Κωνσταντίνου Πρεσβυτέρου και Οικονόμου του εξ Οικονόμων, τ. Β, Αθήνα 1864, σ. 65). 11. Για την συντηρητική στροφή της Ορθόδοξης σκέψης μετά το 1833 βλ. Κ. Θ. Δημαράς, Ελληνικός Ρωμαντισμός, Αθήνα 1994, σ Κώστας Λάππας, «Εισαγωγή», στο Κωνσταντίνος Οικονόμος ο εξ Οικονόμων, Αλληλογραφία, επιμ. Κώστας Λάππας Ρόδη Σταμούλη, τ. Α, Αθήνα 1989, σ. μς. Για τις προτεσταντικές επιδράσεις στην σκέψη του νεοελληνικού Διαφωτισμού και ιδιαίτερα στον Κοραή βλ. Πασχάλης Μ. Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Οι πολιτικές και κοινωνικές ιδέες, Αθήνα 1999, σ. 379, 423. Για τον αντι-καθολικισμό του Κοραή και για την σχέση του με τον Καλβινιστή πάστορα Bernard Keun βλ. Ν. Κ. Χ. Κωστής, «Βερνάρδος Keun και Κοραής», Παρνασσός 16 (1894) και Απόστολος Δασκαλάκης, Ο Αδαμάντιος Κοραής και η ελευθερία των Ελλήνων, Αθήνα 1965, σ Ευχαριστώ τον Τριαντάφυλλο Σκλαβενίτη για τις παρατηρήσεις του σχετικά με αυτό το θέμα.

7 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 289 αλλά και με τις τελευταίες στιγμές της ζωής του Κοραή η διδασκαλία του Διαφωτισμού εξακολουθούσε να ασκεί επιρροή στην ελληνική λογιοσύνη μια επιρροή που θα ανακόπτονταν την αμέσως επόμενη περίοδο, όταν «εξέσπασαν οι αντίθετες δυνάμεις και ενίκησαν». 12 Θα πρέπει, πάντως, να συμπληρώσουμε πως οι περιπτώσεις του Καποδίστρια, του Κουτλουμουσιανού και του Μουστοξύδη δεν είναι μόνο δηλωτικές της διαχρονικής έντασης και της υπόγειας επιρροής των Διαφωτιστικών ιδεών. Σηματοδοτούν, επίσης, μια στιγμή της ελληνικής διανοητικής ιστορίας όπου στάθηκε δυνατόν να συνυπάρξουν οι δύο μεγάλες παραδόσεις, αυτή της Ορθόδοξης παράδοσης του Πατριαρχείου και αυτή του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού. Το φαινόμενο που ο Δημαράς, από τη σκοπιά του Καποδίστρια, περιγράφει ως «διαφωτισμένο δεσποτισμό» και ο Στρατής, από τη σκοπιά του Κουτλουμουσιανού, ως «παραδοσιακό εκκλησιαστικό Διαφωτισμό», μπόρεσε, έστω και πρόσκαιρα, να ενσωματώσει στοιχεία τόσο από την παράδοση της Ορθοδοξίας όσο κι από αυτήν του Διαφωτισμού. 13 Το σύμπλεγμα αυτό θα εξέλειπε, βέβαια, στην αμέσως επόμενη περίοδο, όταν οι συζητήσεις γύρω από την κήρυξη του Αυτοκεφάλου οδήγησαν στη δημιουργία δύο εντελώς διακριτών εθνικο-πολιτικών κατευθύνσεων που απέκλειαν εκ προοιμίου η μία την άλλη. 14 Ας εστιάσουμε τώρα την προσοχή μας στις σχέσεις μεταξύ του Μουστοξύδη και του Κουτλουμουσιανού και ιδιαίτερα σε όσα στοιχεία εντοπίσαμε σχετικά με τη γένεση του έργου που εδώ μας ενδιαφέρει περισσότερο, του Υπομνήματος Ιστορικού περί της νήσου Ίμβρου. Ο Μουστοξύδης γνώρισε τον Κουτλουμουσιανό το 1827, όταν ο τελευταίος εγκαταστάθηκε στη Βενετία για να εργαστεί ως δάσκαλος στη Σχολή Φλαγγίνη. 15 Η πρώτη σωζόμενη αλληλογραφία μεταξύ των δύο χρονολογείται στα 1829, όταν δηλαδή ο Μουστοξύδης έφυγε από τη Βενετία, ακολουθώντας τον Καποδίστρια στην Ελλάδα. Οι πρώτες αυτές επιστολές (από το 1829 μέχρι το 1833) αφορούν κυρίως το εγχείρημα της Σύνοψης και εκδόθηκαν στη σχετική μελέτη του Δημαρά. Από αυτές αξίζει να σημειώσουμε δύο πράγματα: α) την 12. Κ. Θ. Δημαράς, «Καποδίστριας Μουστοξύδης Κουτλουμουσιανός», ό.π., σ Στο ίδιο Δ. Στρατής, ό.π., σ Για τη συνύπαρξη των δύο ιδεολογικών τάσεων στο πρόσωπο του Καποδίστρια βλ. και Charles A. Frazee, Ορθόδοξος Εκκλησία και Ελληνική Ανεξαρτησία, , Αθήνα 1987, σ Για τη δημιουργία του (ενδο)ελλαδικού εθνικο-πολιτικού σχίσματος μετά την κήρυξη του Αυτοκεφάλου βλ. Παρασκευάς Ματάλας, Έθνος και Ορθοδοξία, οι περιπέτειες μιας σχέσης: από το «ελλαδικό» στο βουλγαρικό σχίσμα, Ηράκλειο 2003, σ Ιωάννης Βελούδης, Ελλήνων Ορθόδοξων Αποικία εν Βενετία, Ιστορικόν Υπόμνημα, Βενετία , σ. 142 Άρτεμη Ξανθοπούλου-Κυριακού, Η Ελληνική Κοινότητα της Βενετίας ( ), Διοικητική και οικονομική οργάνωση, εκπαιδευτική και πολιτική δραστηριότητα, Θεσσαλονίκη 1978, σ. 106, 112, 141-2, 196.

8 290 Κωνσταντίνα Ζάνου ήδη διαφαινόμενη ισχυρή φιλία μεταξύ των δύο ανδρών και β) την εκτίμηση τόσο του Μουστοξύδη όσο και κυρίως του Καποδίστρια προς το πρόσωπο του Κουτλουμουσιανού, σε σημείο που ο Κυβερνήτης του απευθύνει, τον Οκτώβριο του 1829, ανοιχτή πρόσκληση για να πάει στην Ελλάδα: «Σε προσκαλούμεν και προτρεπόμεθα να επανέλθης εις την γην των προγόνων σου, δια να αναλάβης την διεύθυνσιν ενός των καταστημάτων της Δημοσίου παιδεύσεως, ή του Εκκλησιαστικού Σχολείου, το οποίον προθυμούμεθα να συστήσωμεν διά τους αφιερωθησομένους εις την εκκλησιαστικήν υπηρεσίαν». 16 Ο Κουτλουμουσιανός, εντούτοις, αποφασίζει να παραμείνει στη Βενετία μέχρις ότου ολοκληρωθούν οι εργασίες του για τη Σύνοψη, παρόλο που όπως ομολογεί ο ίδιος σε επιστολή του προς τον Μουστοξύδη «[το να επανέλθω εις την γην των προγόνων μου είναι] πράγμα ευκταίον εις εμέ, καθώς δεν σας λανθάνει, και μόνον επιθυμητόν αφ ης ώρας επάτησα εις γην αλλοτρίαν και το οποίον πολλάκις μελετήσας να βάλω εις πράξιν, προθυμότατα ήθελον κάμει τούτο». 17 Ο Ίμβριος ιερωμένος δεν θα μπορέσει, ωστόσο, ν αρνηθεί, λίγα χρόνια αργότερα, και συγκεκριμένα το 1833, την πρόσκληση του Μουστοξύδη για να πάει στην Κέρκυρα και να διδάξει στο εκεί εκκλησιαστικό φροντιστήριο. Στοιχεία για την περίοδο αυτή αντλούμε μέσα από την αλληλογραφία του Μουστοξύδη με τον Βενετο-Κερκυραίο φίλο του Αιμίλιο Τυπάλδο. Έτσι, σε μια επιστολή του Μουστοξύδη προς τον Τυπάλδο, που χρονολογείται στις 24 Δεκεμβρίου 1833, διαβάζουμε τα σχετικά με το ταξίδι του Κουτλουμουσιανού από τη Βενετία στην Κέρκυρα: «Ήλπιζα να αγκαλιάσω τον Βαρθολομαίο με το τελευταίο βαπόρι, και μάλιστα είχαν δοθεί εντολές στην κυβέρνηση να είναι έτοιμη και να φροντίσει για όλα τα αναγκαία της άφιξής του. Όμως, αφού τον κράτησαν κάποιες δουλειές ακόμα εκεί, φρόντισε τουλάχιστον να έχει φτάσει στην Αγκώνα μέχρι τον επόμενο Μάρτιο. Ο ίδιος δεν θα πληρώσει τίποτα για το ταξίδι και μπορεί να στείλει τα πράγματά του δια θαλάσσης. Θα τον φιλοξενήσει ο επίσκοπος τις πρώτες μέρες, ώσπου να βρει σπίτι [ ]. Πρόκειται για ένα ταξίδι μόνο 50 ωρών [ ]». 18 Και πράγματι έτσι έγινε, αφού τον Μάιο του 1834 βρίσκουμε τον Κουτλουμουσιανό ήδη εγκατεστημένο στην Κέρκυρα: «Ο Βαρθολομαίος άρχισε τα μαθήματά του και αρέσει πολύ», γράφει ο Μουστοξύδης στον Τυπάλδο. 19 Την ίδια εποχή φαίνεται πως γεννήθηκε και το ενδιαφέρον του Κερκυραίου λόγιου για την ιστορία της Ίμβρου. Σε μια επιστολή του προς τον Τυπάλδο της 18ης Αυγούστου 1834 διαβάζουμε: «Για να ικανοποιήσεις τον Βαρθολομαίο 16. Κ. Θ. Δημαράς, ό.π., σ Στο ίδιο, σ Δημήτρης Αρβανιτάκης (εισαγωγή-επιμέλεια), Ανδρέας Μουστοξύδης και Αιμίλιος Τυπάλδος, Αλληλογραφία ( ), Αθήνα 2005, σ Στο ίδιο, σ. 275.

9 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 291 μας, κοίταξε, σε παρακαλώ, αν στο βιβλίο Oriens Christianus του Le Quien υπάρχουν στοιχεία για τους Έλληνες ή Λατίνους Επισκόπους της Ίμβρου, και στείλε μας όποτε μπορέσεις ένα αντίγραφο του άρθρου». 20 Η επόμενη αναφορά στον Κουτλουμουσιανό συναντάται τον Γενάρη του Ο Μουστοξύδης ομολογεί στον Τυπάλδο πως ο «ο Βαρθολομαίος βασανίζεται από αλλεπάλληλες ασθένειες και σκέφτεται να βρει τη γιατρειά του επιστρέφοντας στην φωλιά της πατρίδας του». 21 Κάποιους μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 1837, του ανακοινώνει πλέον οριστικά ότι «ο Βαρθολομαίος, αυτός ο καλός γέροντας, νικημένος από εντονότατο αίσθημα νοσταλγίας για την πατρίδα του, έδωσε την παραίτησή του και στο τέλος του σχολικού έτους θα αποσυρθεί στην οικογενειακή του εστία». 22 Και πράγματι, όπως φαίνεται από μια επιστολή της 10ης Αυγούστου 1837, ο Κουτλουμουσιανός είχε μέχρι τότε εγκαταλείψει την Κέρκυρα. Η ίδια επιστολή είναι και ιδιαίτερα αποκαλυπτική για τη συνεργασία των δύο ανδρών για το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου. Γράφει, λοιπόν, ο Μουστοξύδης στον Τυπάλδο: Πάνε περίπου 20 μέρες από τότε που ο καλός Βαρθολομαίος μας άφησε. Για μένα ήταν μια πραγματική απώλεια, διότι κάθε βράδυ για δυό-τρεις ώρες μου κρατούσε συντροφιά με τον ευγενικό και αγνό του τρόπο. [ ] απολάμβανα, σε όσο ελεύθερο χρόνο μου άφηναν οι σοβαρές μου ενασχολήσεις, να του γράφω την ιστορία της Ίμβρου, της πατρίδας του. Προέκυψε τελικώς ένα αξιοπρεπές και φιλολογικού ενδιαφέροντος βιβλιαράκι περίπου 100 σελίδων, το οποίο ο ίδιος θα εμπλουτίσει με πιο σύγχρονες πληροφορίες και θα το διορθώσει με επιτόπια έρευνα. Μου λείπουν όμως ακόμα κάποια βιβλία. Σου τα γράφω και σε παρακαλώ να φροντίσεις να λάβω αντίγραφο των σχετικών αποσπασμάτων [ ]. Bochart, Geografia Sacra. [Δες] αν υπάρχει τίποτα εκεί σχετικά με τη φοινικική ετυμολογία της λέξης Ίμβρος. 23 Le Chevalier, Voyage à la Troade, αν αναφέρεται μέσα η Ίμβρος. 24 Rasche, Lessico Numismatico, άρθρο Ίμβρος. 25 Buondelmonti. Είναι ένα χειρόγραφο που περιγράφει την Ελλάδα, το 20. Στο ίδιο, σ Πρόκειται για το βιβλίο του Michel Le Quien, Oriens christianus, quo exhibentur ecclesiae... totius Orientis, τόμοι 1-3, Παρίσι Δ. Αρβανιτάκης, ό.π., σ Στο ίδιο, σ Αναφέρεται στο έργο του Samuel Bochart, Geographia Sacra seu Phaleg et Canaan, τόμοι 1-2, Caen J. B. Lechevalier, Voyage de la Troade, fait dans les années 1785 et 1786, Παρίσι Joh.-Christ. Rasche, Lexicon universae rei nummariae veteran et praecipue Graecorum ac Romanorum, τόμοι 1-7, Λειψία

10 292 Κωνσταντίνα Ζάνου Αρχιπέλαγος, γύρω στις αρχές του 15ου αιώνα. 26 Ίσως να υπάρχει στη Μαρκιανή. Πάντως σίγουρα υπάρχει στη Λαυρεντιανή. Αν μιλά για την Ίμβρο, ή αν περιέχει κανένα σχέδιο, κάμε ν αντιγραφεί. Στο Χρονικό του Ανδρέα Δάνδολου περιγράφεται η Συνθήκη μεταξύ των Βενετών και των Φράγκων για το διαμοιρασμό της Αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης. 27 Δες αν αναφέρεται πουθενά η Ίμβρος. Βλέπω να μου έχει σημειώσει [ο Κουτλουμουσιανός] κάποιον Aulenotti. Δεν ξέρω ποιος είναι. Φαίνεται πως αυτός έχει περιγράψει το Αρχιπέλαγος και έχει μιλήσει ειδικά για την Ίμβρο. Folieta, Η Ιστορία της Γένοβας. Στον στίχο 1456, όπου μιλά για τους Gattalusi. 28 Το Χρονικό του προαναφερθέντος Δάνδολου και του Marin Sanudo (στον Muratori) τις χρονολογίες 1466, 1468, 1469, αν φτάνουν μέχρι εκείνη την εποχή. 29 Αντίγραφο των στίχων του Μιχαήλ Κριτόπουλου. Κώδικας Λαυρεντιανής [ ]. 30 Αυτά είναι λοιπόν όσα θυμάμαι προς στιγμή, για να μπορέσω να τελειώσω αυτό το φιλολογικό μου έργο, το οποίο ευτυχώς θα κυκλοφορήσει με άλλο όνομα, κι όχι το δικό μου. 31 Φαίνεται όμως πως ο Τυπάλδος καθυστερούσε να ικανοποιήσει τα βιβλιογραφικά αιτήματα του Μουστοξύδη, αφού ο τελευταίος του γράφει τον Δεκέμβριο του 1837: Λυπάμαι που δεν μπορείς να παραχωρήσεις μια ώρα στον καλό Βαρθολομαίο, διότι παραπάνω δεν θα σου πάρει να πας στη βιβλιοθήκη και να εξετάσεις τα έργα που σου σημείωσα. Θα ήθελα να δω επιτέλους τελειωμένο αυτό το βιβλίο, [ ] στο οποίο αφιέρωσα δύο και παραπάνω μήνες δουλειάς. Θέλει υπομονή! Και επίσης δεν μου είπες αν έγραψες στη Φλωρεντία για να σου στείλουν αντί- 26. Christoforo Buondelmonti, Librum insularum Archipelagi, Φλωρεντία Andrea Dandolo, Chronicon Venetum. A. D. Ducis Venetiarum Chronica per extensum descripta (aa d. C.), [στο L. A. Muratori, Rerum Italicarum Scriptores, τ. 12, Μιλάνο 1728]. 28. Umberto Folieta, Historia Genuensium, Γένοβα Οι Gattilusi ήταν μια ισχυρή οικογένεια Γενουατών που, κατά την περίοδο από το 1355 μέχρι τα μέσα του 15ου αιώνα, είχαν κτήσεις στο βόρειο Αιγαίο. 29. Marin Sanudo, I Diarii, τόμοι 1-58 ( ). 30. Αναφέρεται στον Μιχαήλ Κριτόβουλο τον Ίμβριο, ιστορικό που έζησε τον 15ο αιώνα. 31. Δ. Αρβανιτάκης, ό.π., σ. 385.

11 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 293 γραφο του Κριτόπουλου. Αν βαριέσαι να το κάνεις, πες το μου, για να τους γράψω εγώ απευθείας. 32 Εν τέλει, τον Ιούνιο του 1838 ο Μουστοξύδης παραιτείται της προσπάθειάς του να λάβει βοήθεια από τον Τυπάλδο: «Δεν χρειάζεται να πας πλέον στη Βιβλιοθήκη γι αυτό το θέμα. Βρήκα τελικά από μόνος μου τα περισσότερα από τα βιβλία που σου έγραψα. Πάντως από τον Βαρθολομαίο δεν έχω καθόλου νέα από τότε που έφυγε». 33 Αυτά είναι όσα μπορούμε να αλιεύσουμε σχετικά με το θέμα μας μέσα από την αλληλογραφία Μουστοξύδη-Τυπάλδου. Σε αυτά προστίθεται μια ύστερη και ανέκδοτη επιστολή του Κουτλουμουσιανού προς τον Μουστοξύδη, γραμμένη από τη Χάλκη τον Αύγουστο του Παρατίθεται αυτούσια: Τιμαλφέστατε και αξιοσέβαστέ μοι φίλε. Πέντε έτη και επέκεινα είναι ήδη αφότου ανεχώρησα αυτόθεν, και μόλις μίαν επιστολήν σας έλαβον, γεγραμμένην τη 10/22 Αυγούστου, 1837, περιέχουσαν καί τινας σημειώσεις δια την της πατρίδος μου ιστορίαν. Έκτοτε ουδέν πλέον είδον από μέρους σας, ειμή τας εγγράφως δοθείσας παραγγελίας σας περί εμού τω εξαδέλφω σας Ιππότη κυρίω Γεωργίω Λισγαρά, τας οποίας μοι έδειξε τη 26 Νοεμβρίου, Εγώ σας έγραψα πρώτον τη 17/29 Απριλίου, 1838, διά τινος φίλου, κατοικούντος εις Δαρδανέλια. Σας έγραψα δεύτερον διά του εν Θεσσαλονίκη εξαδέλφου σας κυρίου Αγγέλου Μουστοξύδη, τη 13/25 Μαρτίου, 1839, παρά του οποίου είχον λάβει και απόκρισιν, ότι ήθελε φροντίσει την ασφαλή διαβίβασιν εις χείράς σας της επιστολής μου εκείνης. Αλλ όταν είδον εις την ανωτέρω των παραγγελιών σας σημείωσιν, ότι παραπονείσθε διά την σιωπήν μου, τότε σας έγραψα και τρίτον εις πλάτος, γεμίσας φύλλον ολόκληρον, σας έπεμψα και αντίγραφα των ειρημένων δύο επιστολών μου, έτι δε και αντίγραφον της εις τα ενταύθα προσκλητικής επιστολής του Πατριάρχου, και ενεχείρισα τα πάντα τω ειρημένω Γ. Λισγαρά, τη 23 Δεκεμβρίου 1839, αλλ ουδεμίαν απόκρισιν έλαβον προς ταύτα, ουδέ ηξεύρω έκτοτε πού και πώς διάγετε. Όθεν ιδού, προσθέτων και την παρούσάν μου, προηγουμένως μεν ερωτώ τα της ευκταιοτάτης μοι υγείας σας επομένως δε σας δηλοποιώ, ότι υγιαίνω κἀγώ, καθ όσον μοι συγχωρούσι και η προβεβηκυία ηλικία μου, και οι καθημερινοί κόποι της θέσεώς μου. Διατρίβω δε προ 26 μηνών ήδη εν τινι της Κωνσταντινουπόλεως νήσω, Χάλκη καλουμένη, όπου μετέβην προς διεύθυνσιν του εν αυτή Ελληνικού Φροντιστηρίου, έχων υπ εμαυτόν και ετέρους πέντε 32. Στο ίδιο, σ Στο ίδιο, σ Ιερά Μητρόπολη Κέρκυρας, Αρχείο Μουστοξύδη, XIV/30, 1.

12 294 Κωνσταντίνα Ζάνου υπ αλλήλους Διδασκάλους, περί που 80 Μαθητάς, και δούλους και δούλας προς υπηρεσίαν, τους πάντας υπέρ τους 100. Ιδού εν συντόμω πού, και πώς διάγω εγώ την σήμερον. Ο δε κύριός μου Μουστοξύδης πώς άρά γε διάγει, και εις τι καταγίνεται; Έλαβεν άραγε καιρόν να εξακολουθήση την μετάφρασιν του Ηροδότου, ή την παραίτησεν ημιτελή; Ταύτα αναμένω, και ελπίζω να μάθω καν τώρα, δια διστίχου επιστολής σας, προς χαράν μου και αγαλλίασιν. Εις την ανωτέρω σημείωσίν σας είδον, ότι μοι εστείλατε και τρία βιβλία, αναφοράν έχοντα προς την ιστορίαν της πατρίδος μου, αλλ ουδέν έλαβον εκ τούτων, καθώς σας το είχα προγράψει και διά του Λισγαρά. Προ ημερών έφερον ενταύθα και τον ανεψιόν μου Γεώργιον Διδάσκαλον της Μαθηματικής. Φίλε αγαπητέ και περιπόθητε, σας ασπάζομαι εγκαρδίως πανοικί, και σας βεβαιώ, ότι θέλει είσθε δι εμέ [ημέ]ρα πανηγύρεως εκείνη, καθ ήν θέλω αξιωθή συντόμου επιστολής σας, εξαγγελτικής της ευκταιοτάτης μοι υγείας σας. Εν Χάλκη Ο της αγάπης σας εκκρεμής Τη 31 Αυγούστου, έ. π. Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός 1842 Αυτή η επιστολή είναι και το τελευταίο τεκμήριο που γνωρίζουμε να διασώζεται από την επικοινωνία των δύο φίλων. Η επικοινωνία αυτή δεν πρέπει να σταμάτησε όμως εκεί. Η έκδοση του Υπομνήματος Ιστορικού περί της νήσου Ίμβρου έγινε, εξάλλου, τρία χρόνια αργότερα και σίγουρα θα συνοδεύτηκε από την ανταλλαγή κάποιων επιστολών. Πάντως, η συνεργασία μεταξύ των δύο λογίων δεν περιορίστηκε μόνο στο Υπόμνημα. Το 1846 ο Κουτλουμουσιανός εξέδωσε ένα άλλο βιβλίο, παρόμοιου τύπου, το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της κατά την Χάλκην Μονής της Θεοτόκου, όπου και πάλι σημειώνεται η συμβολή του Μουστοξύδη σε ό,τι αφορά τις πηγές γύρω από την αρχαία ιστορία της Χάλκης. 35 Δυο λόγια, τέλος, για το έργο που στάθηκε η αφορμή αυτής της εργασίας. Το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου αποτελείται από 81 σελίδες, 56 από τις οποίες γράφτηκαν από τον Μουστοξύδη (τμήμα Α ) και 26 από τον Κουτλουμουσιανό (τμήμα Β ). 36 Η περιγραφή του βιβλίου από τον Βελούδη είναι ακριβής: στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται, πράγματι, η ιστορία (αλλά και η ιστορική γεωγραφία) της Ίμβρου από τα αρχαία χρόνια μέχρι τον 18ο 35. Βαρθολομαίος Κουτλουμουσιανός, Υπόμνημα Ιστορικόν περί της κατά την Χάλκην Μονής της Θεοτόκου, Κωνσταντινούπολη 1846, «Προς τον αναγνώστην», χ.σ. 36. Στον Κουτλουμουσιανό οφείλονται και κάποιες προσθήκες στις υποσημειώσεις του Α τμήματος του βιβλίου.

13 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 295 αιώνα. Ο Μουστοξύδης, βασισμένος σε ένα ευρύ φάσμα πηγών (αρχαία και μεσαιωνικά κείμενα, επιγραφές, νομίσματα, κ.ά.), συνθέτει ένα ενιαίο αφήγημα, το οποίο καταγράφει την ιστορική εξέλιξη του νησιού μέσα από την αλληλουχία των κατακτητών του. Αν το πρώτο μέρος είναι ιστορικό/ιστοριοδιφικό, το δεύτερο είναι περισσότερο γεωγραφικό/ανθρωπολογικό. Σύμφωνα με τον τίτλο του, περιέχει «την ενεστώσαν της Ίμβρου κατάστασιν, φυσικήν τε και πολιτειογραφικήν (Στατιστικήν)». Ο Κουτλουμουσιανός, μέσα από βιωματική γνώση και επιτόπια έρευνα, αντλεί και παραθέτει πληροφορίες σχετικά με την τοπογραφική κατάσταση του κάθε χωριού, την τυπολογία του εδάφους, το είδος της χλωρίδας, την ποσότητα και ποιότητα των υδάτινων πόρων και τα γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα του τόπου. Αναφέρει στατιστικά στοιχεία για τους κατοίκους της Ίμβρου και περιγράφει τη θρησκεία, τα επαγγέλματα και τις συνήθειές τους. Σε ξεχωριστά υποκεφάλαια αναλύονται αντίστοιχα η εκκλησιαστική, η πολιτική και η πνευματική διακυβέρνηση του νησιού, ενώ το έργο συμπληρώνεται από ένα χρονολογικό κατάλογο των γνωστών αρχιερέων της Ίμβρου και ένα τοπογραφικό χάρτη σχεδιασμένο από τον Heinrich Kiepert (που φέρει την ημερομηνία 9/21 Απριλίου 1842). Ο Κουτλουμουσιανός κλείνει την αφήγησή του με μια προτροπή προς τον σύγχρονο Μητροπολίτη της Ίμβρου να συνεχίσει τις προσπάθειές του για να ιδρυθεί σχολείο στο νησί. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα έργο ιστορικής γεωγραφίας ή ανθρωπογεωγραφίας. Όπως είναι γνωστό, η ιστορικότητα του χώρου ήταν ένα από τα μείζονα θέματα που απασχόλησαν την ελληνική προεπαναστατική και μετεπαναστατική λογιοσύνη. Από τις πρώτες δεκαετίες του 18ου αιώνα, με αφετηρία το έργο του Μελετίου Μήτρου Παλαιά και Νέα Γεωγραφία (Βενετία 1728), μέχρι τα μέσα περίπου του 19ου αιώνα, διαμορφώθηκε ένα είδος κριτικής γεωγραφίας που συνδύαζε αρχαιοδιφική έρευνα και άμεση «ανθρωπολογική» παρατήρηση. Σκοπός των αναζητήσεων αυτών ήταν να μελετηθεί συστηματικά ο σύγχρονος ελληνικός χώρος και να αντιπαρατεθεί συγκριτικά τόσο με την αρχαία ελληνική πολιτισμική γεωγραφία, όσο και με τη σύγχρονη ευρωπαϊκή. Καθώς, μάλιστα, προχωρά ο 19ος αιώνα και ωριμάζει η εθνική ιδεολογία, η σύνδεση της ιστορίας με την γεωγραφία γίνεται ολοένα και μεγαλύτερη: διαμορφώνεται μια νέα αντίληψη για τον «χωροχρόνο» του έθνους, σύμφωνα με την οποία το εθνικό παρελθόν μπορεί να αναδυθεί μόνο μέσα από την συστηματική μελέτη του εθνικού χώρου. 37 Η Γεωγραφία δίδει νύξιν εις την έρευναν της Ιστορίας, διαβάζουμε στον Λόγιο Ερμή το 1812 η δε Ιστορία έπειτα διεγείρουσα την προσοχήν, την 37. Γι αυτό το θέμα βλ. Robert Shannan Peckham, National Histories, Natural States, Nationalism and the Politics of Place in Greece, Λονδίνο-Νέα Υόρκη 2001, σ

14 296 Κωνσταντίνα Ζάνου φέρει εις μακρυτέρας σκέψεις, και σκεπτόμενος ο άνθρωπος βλέπει τότε τας αιτίας των καταστροφών, άς υπέφερε κατά καιρούς η τάξις της Γεωγραφίας [ ]. Και δια να γνωρίσωμεν την παλαιάν Γεωγραφίαν, όθεν εκπηγάζει και η Ιστορία, ημείς πρέπει ν αρχήσωμεν από την νέαν, πρώτον δηλαδή να εξετάσωμεν πότε εκτίσθη η πόλις ή η χώρα την οποίαν κατοικούμεν, και έπειτα να ερευνήσωμεν και δια τας παλαιάς και κατηδαφισμένας και δια να αποκτήσωμεν μίαν εντελή Γεωγραφίαν, και μάλιστα της πατρίδος μας, πρέπει να συνεισφέρη κάθε καλός πατριώτης μίαν χωρογραφίαν της πατρίδος του, τοιαύτην όμως, και εσχεδιασμένην κατά τον τρόπον των γεωγραφικών Πινάκων, και με περιγραφήν της θέσεως αυτής, του κλίματος, των προϊόντων, της αποστάσεως απ άλλης τινός γειτνιαζούσης των περί αυτήν ερειπίων, ορέων, ποταμών 38 Τα έργα που εγγράφονται σε αυτή την παράδοση είναι πολλά και διαφόρων τύπων: από την Γραμματική Γεωγραφική του Γρηγορίου Φατζέα (1791) μέχρι την Θεωρία της Γεωγραφίας του Ιώσηπου Μοισιόδακα (1781), κι από την Μερική Γεωγραφία του Αργύρη Φιλιππίδη (1815) μέχρι την Γεωγραφία Μεθοδική απάσης της Οικουμένης του Διονυσίου Πύρρου (1818). 39 Γνωστότερο όλων, βέβαια, η Γεωγραφία Νεωτερική των Δανιήλ Φιλιππίδη και Γρηγορίου Κωνσταντά (Βιέννη 1791), έργο με ευρεία θεματική (εξετάζει την παγκόσμια, την ευρωπαϊκή και την ελληνική γεωγραφία), αλλά και με έντονη ιδεολογική χροιά (αποτελεί ταυτόχρονα κατάθεση της γλωσσικής θεωρίας των συγγραφέων, μα και βήμα έκφρασης της κοινωνικής και πολιτικής τους κριτικής). 40 Βασικό συστατικό της γεωγραφικής φιλολογίας είναι σχεδόν πάντα η πατριδογραφία, κίνητρο της οποίας παρουσιάζεται συνήθως ο πατριωτισμός η ανησυχία, δηλαδή, για την κατάσταση του γενέθλιου τόπου και ο προβληματισμός γύρω από τους τρόπους με τους οποίους αυτός μπορεί να προοδεύσει. Χαρακτηριστική αυτής της τάσης είναι η έκκληση των Δημητριέων προς τους αναγνώστες τους: 38. «Πίναξ χωρογραφικός της μεγάλης αρχισατραπίας Ικονίου εκδοθείς παρά του Μητροπολίτου Αδριανουπόλεως κυρίου Κυρίλλου...», Ερμής ο Λόγιος (15 Νοεμβρίου 1812) Βλ. αναλυτικότερα Κωνσταντίνος Κ. Χατζόπουλος, «Η Ελλάς/Γραικία κατά τους Έλληνες γεωγράφους της εποχής της οθωμανικής κυριαρχίας», Α. Αργυρίου, Κ. Δημάδης και Α.-Δ. Λαζαρίδου (επιμ.), Ο Ελληνικός Κόσμος ανάμεσα στην Ανατολή και τη Δύση, , τ. Β, Αθήνα 1999, σ Για τα έργα των Μήτρου, Φατζέα και Μοισιόδακα βλ. Π. Κιτρομηλίδης, ό.π., σ Για τον Α. Φιλιππίδη βλ. Δημήτρης Δημητρόπουλος, «Ο Αργύρης Φιλιππίδης και η Μερική Γεωγραφία του», Ο Ερανιστής 25 (2005) Π. Κιτρομηλίδης, ό.π., σ Βλ. και την εισαγωγή της Αικατερίνης Κουμαριανού στην επανέκδοση της Γεωγραφίας Νεωτερικής των Δημητριέων, Αθήνα 1988, σ. 1*-65*.

15 Μουστοξύδης, Κουτλουμουσιανός και το Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου 297 αν μας μιμηθούν και άλλοι, και περιγράψη καθένας τον τόπο οπού εγεννήθηκε, όχι μαθηματικώς μήτε με ακρίβεια γεωγραφική, διορίζωντας δηλαδή μήκη και πλάτη επειδή αυτό η δυστυχία του έθνους μας δεν το συγχωρεί ακόμι όχι λέγω μαθηματικώς και γεωγραφικώς, αμή διηγηματικώς, ιστορώντας καθένας τι χώραις και χωριά έχει ο τόπος του, τι διοίκησι, πόσαις ψυχαίς κάθε χωριό, τι ανθρώπους, τι ήθη, τι θρησκεία, τι δένδρα, τι εισοδήματα, τι ζώα, ποια θάλασσα τον γειτονεύει, με ποια άλλη επαρχία συνορεύει, λέγοντας αφιλοπροσώπως ό,τι αξιέπαινο, ή αξιοκατηγόρητο έχουν οι συμπατριώται του, και τ: και τ:. αυτό αν φιλοτιμηθούν αυτήν την καλή και επαινετή φιλοτιμία και το κάμουν όλοι, νά οπού αποχτούμεν και ημείς μία χωρογραφία του τόπου μας, πράγμα αναγκαιότατο και ωφελιμότατο εις όλους, και αν όχι με τόση πολυμάθεια και ακρίβεια, μα ποιο έθνος εστάθηκε στην αρχή ή στην παλιγγενεσία του σοφό Σε μια τέτοιου είδους έκκληση φαίνεται πως ανταποκρίθηκε το βιβλίο των Μουστοξύδη και Κουτλουμουσιανού. Και μπορεί το έργο τους να μη διαθέτει το θεματικό εύρος, ούτε να εμπεριέχει τις ιδεολογικές διακηρύξεις και τον κοινωνικοπολιτικό προβληματισμό που χαρακτηρίζουν την Γεωγραφία Νεωτερική, γενικότερα όμως θα λέγαμε πως εγγράφεται στην ίδια φιλολογική παράδοση. Ειδικότερα πάντως τα πρότυπα του έργου εντοπίζονται στην πολιτειογραφία, υποείδος τρόπον τινά της ιστορικής γεωγραφίας, που άνθισε κυρίως κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Πράγματι, το εγγύτερο μορφολογικά και νοηματικά έργο προς το Υπόμνημα Ιστορικόν είναι η Αυτοσχέδιος διατριβή περί Σμύρνης ή Πολιτειογραφία του Κωνσταντίνου Οικονόμου (Βιέννη 1817). Το ίδιο περίπου μοντέλο ακολουθούν, εξάλλου, τα έργα Στατιστικαί και Ιστορικαί περί Κερκύρας Ειδήσεις του Στυλιανού Βλασσόπουλου (Κέρκυρα ), Κωνσταντινιάς Παλαιά τε και Νεωτέρα ήτοι Περιγραφή Κωνσταντινουπόλεως του Κωνστάντιου Σιναίου (Βενετία 1820), αλλά και το δοκίμιο του Κοραή Χιακής Αρχαιολογίας Ύλη (Άτακτα, Γ, 1830). Ας μην ξεχνούμε, τέλος, πως το πρώτο μισό του 19ου αιώνα δεν είναι μόνο η χρυσή εποχή της γεωγραφικής φιλολογίας είναι, ταυτόχρονα, και η περίοδος άνθισης της τοπικής ιστοριογραφίας. Ειδικά μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους οι αναζητήσεις γύρω από την ιστορία θα επικεντρωθούν στους τομείς της τοπικής ιστορικής γεωγραφίας. Ένας από τους πρωτοπόρους του είδους ήταν, εξάλλου, ο ίδιος ο Μουστοξύδης. 42 Όπως σωστά επισημαίνει 41. Δανιήλ Φιλιππίδης και Γρηγόριος Κωνσταντάς, Γεωγραφία Νεωτερική, τ. Β, Βιέννη 1791, σ Τα έργα του Μουστοξύδη για την Κέρκυρα Illustrazioni Corciresi κτλ. (Μιλάνο 1811 και 1814) και Delle Cose Corciresi κτλ. (Κέρκυρα 1848) είναι υποδειγματικά του τρόπου με τον οποίο πατριωτισμός και ιστοριοδιφία συναντούνται για να παραγάγουν εργασίες τοπικής ιστορικής γεωγραφίας.

16 298 Κωνσταντίνα Ζάνου ο Γιώργος Τόλιας, η δραστηριότητα αυτή εντάσσεται στο κυρίαρχο κλίμα μιας εθνικής ιστορικής αφήγησης του χώρου. 43 Καταληκτικά, λοιπόν, θα λέγαμε πως στο έργο των Μουστοξύδη και Κουτλουμουσιανού συναντώνται δύο φιλολογικές παραδόσεις: η ιστορικογεωγραφική παράδοση του Διαφωτισμού και των μεταδιαφωτιστικών χρόνων και το κυρίαρχο ρεύμα της εθνικής τοπικής ιστοριογραφίας. 43. Γιώργος Τόλιας, «Χώρος και Ιστορία: αρχαιοδιφικές και ιστοριογραφικές προσεγγίσεις της γεωγραφίας, 19ος-20ός αι.», Π. Μ. Κιτρομηλίδης και Τ. Ε. Σκλαβενίτης (επιμ.), Ιστοριογραφία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας, , τ. Β, Αθήνα 2004, σ. 91. Συνολικά το άρθρο του Τόλια (σ ) είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικό για τα ζητήματα που τίθενται σ αυτή την εργασία. SUMMARY Konstantina Zanou, Andrea Mustoxidi, Bartolommeo Cutlumusiano and the Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου The starting-point of the article is the recent reprint of Andrea Mustoxidi s and Bartolommeo Cutlumusiano s book Υπόμνημα Ιστορικόν περί της νήσου Ίμβρου (Historical memorandum on the Island of Imbros, Constantinople 1845) by the Association for the Protection, Solidarity and Viable Development of Imbros (Istanbul 2010). The article offers an account of the history and significance of this neglected book. In addition, building on an older treatise of K. Th. Dimaras and enriching it with new archival material, it revisits the Mustoxidi- Cutlumusiano relationship and discusses these two intellectuals involvement in the reformatory practices of Kapodistrias government in matters of religion and education.

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ 2. ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): βιβλιοθήκη, Βαλκανική, ανθρωπιστικός, πανεπιστήμιο, χειρόγραφο, Ιταλική, τυπογραφία, σπάνιος. Η Αναγέννηση και

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία ΕΙΣΑΓΩΓΗ Εισαγωγικά στην αρχαία Ελληνική ιστοριογραφία Ενδεικτικοί διδακτικοί στόχοι Οι διδακτικοί στόχοι για τη διδασκαλία της εισαγωγής προσδιορίζονται στο βιβλίο για τον καθηγητή, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε

Β2. β) Πρώτα απ όλα: Αρχικά παράλληλα: ταυτόχρονα εξάλλου: άλλωστε ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α.1 Το συγκεκριμένο κείμενο αναφέρεται στην ανάγκη προσέγγισης των αρχαίων χώρων θέασης και ακρόασης από τους Νεοέλληνες. Επρόκειτο για τόπους έκφρασης συλλογικότητας. Επιπλέον, σ αυτούς γεννήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.)

ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) ΣΤΗ ΔΥΣΗ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΚΑΙΝΗΣ ΔΙΑΘΗΚΗΣ (16 Ο αι.) 1. Από τον Έρασμο στο Textus Receptus Πρώτη έκδοση του ελληνικού κειμένου της Αγ. Γραφής η πολύγλωσση Κομπλουτιανή

Διαβάστε περισσότερα

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο

Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Επιστολή : Νεοελληνική Γλώσσα για το Γυμνάσιο Η επιστολή ή το γράμμα είναι ένα είδος επικοινωνιακού λόγου, πολύ χρήσιμο για την κοινωνική μας ζωή. Υπάρχουν διάφορα είδη επιστολών. Μια επιστολή μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr

Ποιητικές καταθέσεις ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑΚΟΠΟΥΛΟΣ. ποιήματα. CaptainBook.gr Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε περισσότερα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα

DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα DPSDbeyond: The font Σκέψεις, παρατηρήσεις, συμπεράσματα Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο ολιγόωρο workshop εκείνου του Σαββάτου (12/11/2011) είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία 59 σχεδίων, ένα (ή και περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας

ποδράσηη Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου Γυμνάσιο Αγιάς Λάρισας Διονυσία Διονυσίου Σιδώνια ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ ΣΤΗΝΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ εμφανίζεται ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΙΤΑΛΙΑ Επηρεάζεται από το ελληνικό και ρωμαϊκό πολιτισμό ΟΥΜΑΝΙΣΜΟΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΑΤΡΟ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ Αξία στον ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ ΣΑΙΞΠΗΡ ΚΟΠΕΡΝΙΚΟΣ Άνθρωπο ΜΙΧΑΗΛ

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ

ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ECONOMIST CONFERENCES ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΖΑΝΙΑ PRESIDENT, HELLENIC BANK ASSOCIATION, CHAIRMAN OF THE BOARD OF DIRECTORS, NATIONAL BANK OF GREECE CREDIT RISK MANAGEMENT FOR BANKING & BUSINESS FINDING LIQUIDITY

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία

ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Σ Η Χάρτα Διασυνδέσεις ΒιΒλιογραφία Η Χάρτα ο ΡΗΓΑΧ Φ^ΑΙ Χ Εκείνη την εποχή η περιοχή που καλύπτει τη σημερινή Ελλάδα ήταν τμήμα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Ρήγας σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, έμαθε γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά και

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗΣ: ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1.α. Το κείμενο: Ο Μακρυγιάννης άρχισε να γράφει τα Απομνημονεύματα στις 26 Φεβρουαρίου του 1829 στο Άργος όπου είχε οριστεί Γενικός Αρχηγός της Εκτελεστικής Δυνάμεως

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Σ ΧΕ ΙΑ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Σ ΤΟ Γ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 142 Ι ΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ιάρκεια: 1 διδακτική ώρα Θέµατα: 4 1ο ΣΧΕ ΙΟ Ευνοϊκές συγκυρίες για τον Ελληνισµό κατά τον 18 ο αιώνα Ο Νεοελληνικός ιαφωτισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ «Δεν γράφω για να είμαι αγαπητή» Βικτόρια Χίσλοπ: «Τον Ερντογάν τον φοβάμαι. Είναι δικτάτορας!» H Βικτόρια Χίσλοπ Η συγγραφέας Βικτόρια Χίσλοπ, γνωστή για «Το Νησί» που μεταφέρθηκε με μεγάλη επιτυχία στην

Διαβάστε περισσότερα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα

Β τάξη. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 Κεφάλαιο 10: Νέες Τεχνολογίες και Επάγγελμα Η Αργυρώ και ο Βασίλης μετά το τέλος της σχολικής χρονιάς αποφάσισαν να επισκεφτούν το θείο Αριστείδη, που διαμένει τα τελευταία χρόνια στην Τήνο, το όμορφο νησί των Κυκλάδων. Βασίλης: «Πρέπει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD

Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Η σχέση Ιστορίας και Φιλοσοφίας των Επιστημών με την Εκπαίδευση στις Φυσικές Επιστήμες Κωνσταντίνα Στεφανίδου, PhD Εργαστήριο Διδακτικής, Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών και Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο

ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο ΜΟΥΡΜΟΥΡΙΖΟΝΤΑΣ...... στο όνειρο Κατά παραγγελία γράψιμο και κατά παραγγελία ψυχές... γίνεται; Κι όμως γίνεται... Οι πιο πολλοί είναι τους είδους, αλλά της ψυχής, δεν είναι κανείς... Εγώ με της πένας μου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση»

Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Σεμινάριο μεικτής μάθησης του ΚΠΕ Βιστωνίδας: «Δημιουργία παρουσιάσεων με Prezi για την περιβαλλοντική εκπαίδευση» Αποτελέσματα αξιολόγησης των συμμετεχόντων Επιμορφωτές: Άγγελος Κωνσταντινίδης, Χρήστος

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Διοίκηση της Τάξης

Οργάνωση και Διοίκηση της Τάξης Οργάνωση και Διοίκηση της τάξης - Θεόδωρος Ηλία 1 Οργάνωση και Διοίκηση της Τάξης 1. Η έννοια της οργάνωσης Διοίκησης της τάξης 2. Σπουδαιότητα της οργάνωσης Διοίκησης της τάξης 3. Τρία μοντέλα Οργάνωσης

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura

Αδαμαντίου Κοραή. De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ 2013 Αδαμαντίου Κοραή De morborum haereditariorum: existentia, natura, prophylaxi et cura Κωνσταντίνος Ηροδότου (Συντονιστής, Δρ. Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Paris VIII) Διονύσιος

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος)

Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Παιδαγωγοί και παιδαγωγική σκέψη στον ελληνόφωνο χώρο (18ος αιώνας- Μεσοπόλεμος) Ενότητα 10: Η Παιδαγωγική στο Αθηνών (19ος αι.) Ε. Αβτζή,

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ»

ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ. ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» ΖΑΝ ΖΑΚ ΡΟΥΣΣΩ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ «ΑΙΜΙΛΙΟΣ ή ΠΕΡΙ ΑΓΩΓΗΣ» Αν είναι αλήθεια ότι ο άνθρωπος γεννιέται καλός και γίνεται μοχθηρός μόνο μέσα από την κακή επιρροή της κοινωνίας στην οποία ζει, η μεταρρύθμιση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν

ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΟΙ ΓΡΑΦΕΣ ΣΤΟ ΠΡΟΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ Όταν οι μαθητές δημιουργούν ΜΑΘΗΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας στην Α τάξη Γυμνασίου, οι μαθητές μας

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα

Σειρά «ΘΥΜΗΣΙΣ» : Αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός και Γλώσσα Σειρά «ΛΟΓΟΜΑΘΕΙΑ+» : Διδασκαλία της Ελληνικής ως Μητρικής Γλώσσας Η «Λογομάθεια+» είναι ένα πολυμεσικό εκπαιδευτικό λογισμικό (σειρά 3 CD-ROM) που καλύπτει το σύνολο των φαινομένων της γραμματικής, του

Διαβάστε περισσότερα

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας

Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία. DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Η σημαντικότητα του ελληνικού πολιτισμού και μέσα διάδοσης αυτού στη Γεωργία DR. MEDEA ABULASHVILI Καθηγήτρια του Κρατικού Πανεπιστημίου Τιφλίδας Ελληνικός πολιτισμός - το ενιαίο και διαχρονικό φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ-Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΡΙΘΜΩΝ-19 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: 2 ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820

Εικονογραφία. Μιχαήλ Βόδας Σούτσος Μεγάλος Διερµηνέας και ηγεµόνας της Μολδαβίας Dupré Louis, 1820 Φαναριώτες Ονοµασία που δόθηκε στα µέλη της παλαιάς βυζαντινής αριστοκρατίας (µεταξύ εκείνων που δεν διέφυγαν στη Δύση ή δεν εξισλαµίσθηκαν) και σε εµπόρους από τις περιοχές του Πόντου, της Ανατολίας (:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία

ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ. 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 22/5/2012 INTERNATIONAL SCHOOL OF ATHENS Κεφαλληνού Λουκία Γιώργος Θεοτοκάς Κωνσταντινούπολη 1905- Αθήνα 1966 Αργώ (Θέλω γράμματα) 1 Γραμματολογικά

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5

Το συγκλονιστικό άρθρο. του Γλέζου στη Welt. Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη γερμανική εφημερίδα Die Welt, στο οποίο εξηγεί στους Γερμανούς Το συγκλονιστικό άρθρο του Γλέζου στη Welt Διαβάστε το συγκλονιστικό άρθρο του Μανώλη Γλέζου στη 1 / 5 γερμανική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΑΝΕΠΑΦΗ! Με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως πρόσφατα (Νοέμβριος 2011) διανεμήθηκε προς διδασκαλία, στα δημοτικά σχολεία της χώρας μας ένα καινούργιο βιβλίο γραμματικής,

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007

Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία. Μάρτιος 2007 Στάσεις και συνήθειες γονέων με παιδιά μαθητές Λυκείου απέναντι στα φροντιστήρια και την ενισχυτική διδασκαλία Μάρτιος 2007 Η ταυτότητα της έρευνας [σε γονείς μαθητών Λυκείου] Ανάθεση :Σύνδεσμος φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK

Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΗΣ ALPHA BANK Η σηµερινή φυσιογνωµία της Βιβλιοθήκης της Alpha Βank διαµορφώθηκε µετά το 2000 µε τη συγχώνευση της Alpha Τραπέζης Πίστεως µε την Ιονική Τράπεζα. Τότε και οι Βιβλιοθήκες των

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 3: Βυζαντινή Επιστολογραφία: είδη - χαρακτηριστικά. Συνέσιος ο Κυρηναίος: Βίος και Έργο Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα έρθουν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Μέτοπον Τ.Τ. 903. Δεσποινίς

Μέτοπον Τ.Τ. 903. Δεσποινίς Μέτοπον Τ.Τ. 903 Δεσποινίς Έλαβα το γράμμα σου και ευχαριστώ πολύ δια την ενθύμισιν σου γνωρίζω Δες/νίς ότι εμείς εδώ περνούμε πολύ καλλά, έχομεν την καλή μας συντροφιά τα λεβεντόπαιδα, έχομε κρύα νερά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment)

Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) Προειδοποιητικοί κανόνες (Considerations before judgment) της έσποινας Γιαννακοπούλου Ένα ευαίσθητο κεφάλαιο, που φαίνεται ότι δεν έχει κατανοηθεί πλήρως από τους ασκούντες την Ωριαία, είναι οι προειδοποιητικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος»

ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ. «Πλαταίνοντας το έθνος» ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Β ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 06/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ «Πλαταίνοντας το έθνος» Παλαιότερα, οι μετακινήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων...

707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1. Σοφία Σταμπολίτη. Καρκινικές Φράσεις. ...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 1 Σοφία Σταμπολίτη 707 Καρκινικές Φράσεις...ένα παιχνίδι λέξεων... 707_THEFINALBOOK_Layout 1 5/12/2012 8:44 πμ Page 2 707 Καρκινικές Φράσεις 2012 Σοφία

Διαβάστε περισσότερα

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα.

Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Κος ΣΤΑΥΡΙΝΟΥΔΗΣ: Καλησπέρα. Η δική μας εισήγηση θα είχε άμεση σχέση και θα είχε ενδιαφέρον να ακολουθούσε την εισήγηση του κυρίου Λέλεκα. Δεν είναι πάντα εφικτό να το προγραμματίζουμε κατά προτεραιότητα.

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα