Aπό την Ιλιάδα και την Οδύσσεια αντλούν οι φιλόλογοι πλούσιο και θεμελιακό υλικό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Aπό την Ιλιάδα και την Οδύσσεια αντλούν οι φιλόλογοι πλούσιο και θεμελιακό υλικό"

Transcript

1 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), Ειδικό Άρθρο Special Article * Φ.Ι. Κακριδής Κλασική Φιλολογία, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα Ψυχιατρική 2011, 22:17 23 Aπό την Ιλιάδα και την Οδύσσεια αντλούν οι φιλόλογοι πλούσιο και θεμελιακό υλικό για μια πλειάδα φαινομένων που αφορούν στην ανθρώπινη εμπειρία και γνώση. Στην Οδύσσεια αναφέρεται το νηπενθές, μυθικό φάρμακο που αλλάζει τη διάθεση και κάνει να ξεχνιούνται η λύπη κι ο θυμός. Το νηπενθές δεν μπορεί να ταυτιστεί με κάποια από τις γνωστές στην αρχαιότητα ουσίες που διαθέτουν αυτές τις ιδιότητες, όπως το όπιο από τη μήκωνα την υπνοφόρο, το Αιγυπτιακό κύφι ή την κάνναβη στους Σκύθες. Γνωστές ήταν στην αρχαία Ελλάδα διάφορες αγχολυτικές, υπνωτικές και παραισθησιογόνες ουσίες, αλλά δεν έχουμε μαρτυρίες για φαινόμενα εθισμού ή στερητικά, με εξαίρεση το κρασί. Το κρασί χρησιμοποιήθηκε εξαρχής για να ευφραίνει την όραση, την όσφρηση, τη γεύση, τον νου και τις καρδιές των ανθρώπων, αλλά και ως κατευναστικό και ως έκδοχο για φαρμακευτικές ουσίες. Πολλές αρχαίες πηγές περιγράφουν τα αρνητικά αποτελέσματα από την κατάχρησή του. Η μελέτη των αρχαίων κειμένων, από τα Ομηρικά έπη ως και τη χριστιανική γραμματεία, προσφέρουν μια θεμελιώδη γνώση για την επίδραση των ψυχοτρόπων ουσιών και του αλκοόλ πάνω στον ανθρώπινο ψυχισμό. Λέξεις ευρετηρίου: Nηπενθές, oμηρικά έπη, αρχαία ελληνική γραμματεία, λύπη, συναισθηματικές διαταραχές, ψυχοτρόπες ουσίες, αλκοόλ. *Εισαγωγική ομιλία στο 2ο Μονοθεματικό Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχιατρικής: «Εξαρτήσεις, συννοσηρότητα, πρόληψη και θεραπεία» ( ). Έχουν προστεθεί υποσημειώσεις, αλλά ο προφορικός χαρακτήρας διατηρήθηκε στο ακέραιο.

2 18 Φ.Ι. ΚΑΚΡΙΔΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011 Καλεσμένοι να μιλήσουν σε επιστημονικές συναντήσεις άλλων ειδικοτήτων, οι φιλόλογοι έχουν το προνόμιο να αντλούν από δύο κεφαλόβρυσα ανθρώπινης εμπειρίας και γνώσης: την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Στα ομηρικά έπη αναζητούν και πάντα βρίσκουν ως αφετηρία της ομιλίας τους πλούσιο, θεμελιακό για κάθε πρόβλημα ή φαινόμενο, υλικό. Έτσι και σήμερα θα ξεκινήσουμε με μια ομηρική σκηνή, που πολλοί θα τη θυμούνται από το σχολείο. Δέκα χρόνια μετά το πάρσιμο της Τροίας, όταν ο Τηλέμαχος επισκέφτηκε τη Σπάρτη ζητώντας πληροφορίες για την τύχη του πατέρα του, ο Μενέλαος με την ωραία Ελένη τον υποδέχτηκαν φιλόφρονα, του είπαν όσα λίγα είχαν να του ειπούν για τον Οδυσσέα, και όταν πια ήταν ώρα να δειπνήσουν, η Ελένη, θέλοντας να φαιδρύνει τη βαριά ατμόσφαιρα... κάποιο βοτάνι επήρε κι έριξε μες στο κρασί που επίναν ένα τη θλίψη που σκορπά, θυμούς καταλαγιάζει, και κάνει όλα τα κακά ν απολησμονηθούνε. νηπενθές τ ἄχολόν τε, κακῶν ἐπίληθον ἁπάντων Μες στο κροντήρι σαν το σύσμιγαν και τό πινε κανένας, απ την αυγή ως το βράδυ θa μενε με αδάκρυτα τα μάτια, ακόμα κι αν τυχόν τού πέθαιναν μητέρα και πατέρας, [...]. Τέτοιας λογής βοτάνια φύλαγε θαματουργά η Ελένη, ξαρρωστικά τa χε απ την Αίγυπτο, της Πολυδάμνας δώρο, της γυναικός του Θώνου. Αρίφνητα φυτρώνει η γης κει πέρα, μισά ξαρρωστικά, αξεδιάλεχτα, μισά φαρμακωμένα. 1 Αυτό το νηπενθές, είναι το πρώτο μαρτυρημένο ψυχοφάρμακο, πιο σωστά, αγχολυτικό, καθώς δεν προορίζεται να θεραπεύσει μια αρρώστια, αλλά απλά και μόνο ν αλλάξει στο καλύτερο τη διάθεση όσων το γευτούν. Μπορεί τα αποτελέσματά του, όπως περιγράφονται, να μη διαφέρουν από τις επενέργειες γνωστών αντικαταθλιπτικών, όμως θα ήταν λάθος να πιστέψουμε ότι ο Όμηρος είχε στο νου του γράφοντας το όπιο, όπως συχνά υποστηρίχτηκε, ή κάποιο άλλο παρόμοιο φάρμακο. i Το νηπενθές της Ελένης, i. Π.χ. το κῦφι, σύνθετο από πολλά και διάφορα συστατικά, που οι Αιγύπτιοι το χρησιμοποιούσαν ως ηρεμιστικό, καθώς... λείως καί προσηνῶς ὕπνου τε κρᾶσιν ἐπαγωγόν ἴσχει καί τά λυπηρά καί σύντονα τῶν μεθημερινῶν φροντίδων ἄνευ μέθης οἷον ἅμματα χαλᾷ καί διαλύει καί το φανταστικόν και δεκτικόν ὀνείρων μόριον, ὥσπερ κάτοπτρον ἀπολεαίνει καί ποιεῖ καθαρώτερον οὐδέν ἧττον ἤ τά κρούματα τῆς λύρας, οἷς ἐχρῶντο πρό τῶν ὕπνων οἱ Πυθαγόρειοι, τό ἐμπαθές καί ἄλογον τῆς ψυχῆς ἐξαπᾴδοντες οὕτω καί θεραπεύοντες (Πλούταρχ. π. Ίσιδος καί Ὀσίριδος 383ΕΕ 384Α πβ. Γαλην. 13,199κκ.). σωστό είναι να θεωρηθεί πλάσμα της φαντασίας του ποιητή, που εύστοχα το συσχέτισε με την επίσκεψη της Ελένης στην Αίγυπτο, χώρα γνωστή για τις ιατρικές και φαρμακευτικές της επιδόσεις. 2 Ποιητική επινόηση αποτελούν σίγουρα και οι λωτοί, τροφή των Λωτοφάγων, που με τη διατύπωση της Οδύσσειας:...αν του λωτού το μελιστάλαχτο καρπό κανείς γευόταν, πια δε γνοιαζόταν για μηνύματα κι ουδ έλεε να διαγείρει τό χε να μείνει εκεί καλύτερα, και με τους Λωτοφάγους λωτό να γεύεται, κι ολότελα το γυρισμό ξεχνούσε. 3 Οι ομηριστές αναρωτιούνται αν με βάση αυτήν και μόνο την περιγραφή οι ψυχίατροι θα μιλούσαν για πάθος, για εθισμό και συνακόλουθα φαινόμενα είναι όμως βέβαιο ότι η νεότερη επιστήμη δε θα αποδεχόταν ως θεραπεία την άμεση και αποτελεσματική λύση που έδωσε στο πρόβλημα ο Οδυσσέας. Τους συντρόφους μου, διηγήθηκε, που είχαν ολότελα το γυρισμό ξεχάσει......τραβώντας τους στα βαθουλά καράβια με βιάς τους έδεσα θρηνάμενους στους πάγκους αποκάτω. 4 Μια ακόμα περίπτωση θα αναφέρουμε, όχι πια από τον Όμηρο, αλλά γενικότερα από τη μυθολογία, που και αυτή έχει συχνά συσχετιστεί με ψυχικά φαινόμενα. i Τη θυμούνται και τη θυμίζουν συχνά και οι οικολόγοι την ιστορία του Ερυσίχθονα, όπως την αφηγήθηκε αλεξανδρινός ποιητής, ο Καλλίμαχος, τον 3ο πριν από τον Χριστό αιώνα. Κακομαθημένος και γλεντζές ο γιος του Τριόπα, βασιλιά των Πελασγών της Θεσσαλίας, μπήκε μια μέρα με τους ανθρώπους του στο ιερό άλσος της Δήμητρας κι έβαλε μπρος να κόβει λεύκες θεώρατες, οικοδομικό υλικό για ένα περίπτερο, όπου σχεδίαζε να γλεντοκοπά με τους φίλους του. Του παρουσιάστηκε η θεά ως ιέρεια, τον μάλωσε, του ζήτησε να σταματήσει, και όταν της αντιμίλησε υβριστικά, τον τιμώρησε να τρώει, να τρώει, να τρώει, να μη χορταίνει! Το αποτέλεσμα... i. Ας θυμηθούμε τις εργασίες του Δ. Κουρέτα, και το κοινό συνέδριο των γάλλων μυθολόγων και ψυχοθεραπευτών στους Δελφούς με θέμα Angoisse et Divination ( ).

3 PSYCHIATRIKI 22 (1), 2011 ΝΗΠΕΝΘΗ 19 Άμυαλος, όσα αν έτρωγε τόσα ποθούσε πάλι είκοσι στρώναν φαγητό, δώδεκα τον κερνούσαν! Μέσα στο δώμα ολημερίς αχόρταγος ζητούσε να φάει τα πάντα μα η κοιλιά συνέχεια τον τσιμπούσε. Σα στο βυθό της θάλασσας ανώφελα βουλούσαν τα χίλια μύρια φαγητά, και χάνονταν του κάκου. i Η περιγραφή είναι ποιητική, αλλ αυτό δεν εμποδίζει να χαρακτηρίσουμε την τιμωρία της θεάς ως βουλιμία, γνωστό στους αρχαίους παθολογικό φαινόμενο, που και αυτό συχνά συνδέεται με ψυχικές διαταραχές. ii Μιλώντας για τη Δήμητρα, θυμίζουμε πως αυτή, έλεγαν, ανακάλυψε πρώτη στη Σικυώνα της Κορινθίας και πρώτη χρησιμοποίησε ως υπνωτικό τον χυμό, τον ὀπό της παπαρούνας, το ὄπιον, τότε που μερόνυχτα τριγυρνούσε ανήσυχη, δίχως ύπνο, αναζητώντας την Περσεφόνη. Το πρώτη είναι πολύ αμφίβολο. Δεν μπορούμε βέβαια να χρονολογήσουμε την αρπαγή και την αναζήτηση της Περσεφόνης ξέρουμε όμως από στέριες φιλολογικές μαρτυρίες και αρχαιολογικά ευρήματα ότι με διάφορα ονόματα και σε ποικίλες χρήσεις και συνθέσεις η μήκων ἡ ὑπνοφόρος, ήταν κιόλας σε πανάρχαια χρόνια γνωστή στους Σουμέριους, που την ονόμαζαν φυτό της χαράς (hulgil), στους Αιγύπτιους, τους Βαβυλώνιους, τους Ασσύριους, τους Φοίνικες τέλος και στους Κρητικούς της μινωικής εποχής, που την έκαναν γνωστή στους Μυκηναίους και σ όλους τους Έλληνες. Τα κείμενα μιλούν για τους τρόπους παρασκευής των διαφόρων σκευασμάτων και για τις ιατρικές τους χρήσεις για το μηκώνειον, παράδειγμα, που χρησιμοποιήθηκε ως παυσίπονο, iii υπνωτικό, ναρκωτικό, ηρεμιστικό για τα μωρά στην κούνια, i ακόμα και ως μέσο εθελούσιας ευθανασίας των γερόντων! 5,6 Έχουμε πια προχωρήσει στα ιστορικά χρόνια, και δε γίνεται παρά να θυμηθούμε τον Ηρόδοτο και τα όσα έγραψε για τους Σκύθες, πώς καθαίρονται μετά την ταφή των νεκρών (παραφράζουμε): Στήνουν τρία μακριά κοντάρια έτσι που ν ακουμπούν στην κορυφή, και τα κλείνουν γύρω γύρω σφιχτά με μάλλινα σκεπάσματα. Ύστερα, τοποθετούν σ ένα δοχείο, κάτω από τα ξύλα και τα πανιά, πέτρες πυρωμένες στη φωτιά [...], χώνονται μέσα και οι ίδιοι, παίρνουν σπόρους από την κάνναβη που φυτρώνει στα μέρη τους, ii και τους ρίχνουν στις πυρωμένες πέτρες. Βγάζουν αναθυμιάσεις και ατμό περισσότερο από κάθε ελληνικό ατμόλουτρο. Χαίρονται οι Σκύθες με τον καθαρμό και ξεφωνίζουν οἱ δέ Σκύθαι ἀγάμενοι [...] ὠρύονται (4,73 75). iii Η τελευταία λέξη παραπέμπει σε λατρευτικές αποτροπαϊκές κραυγές, σε καταληψία, έκσταση και παραισθήσεις όλα φαινόμενα που τα αντίστοιχά τους στην Ελλάδα φαίνεται να ήταν λιγοστά και μένουν αμάρτυρα. Οι απόκρυφες ιερουργίες των μυστηρίων, στα Ελευσίνια και αλλού, μας είναι άγνωστες, και η ιδέα ότι στους Δελφούς η Πυθία ανάσαινε υδρανθρακικά αέρια (αιθάνιο, μεθάνιο και αιθυλένιο) για να καταστεί ένθεη και να χρησμοδοτήσει, μπορεί να υποστηρίχτηκε πρόσφατα από αμερικανούς επιστήμονες, αλλά μένει αναπόδειχτη. iv Αναπόδειχτη μένει και μια αρχαιολογική μαρτυρία από το Νεκρομαντείο του Αχέροντα στην Ήπειρο. Οι προσκυνητές που επιθυμούσαν να ιδούν και να συνομιλήσουν με τους νεκρούς έπρεπε να προετοιμαστούν μερικές μέρες στο ιερό με δεήσεις και καθαρμούς. Στα δωμάτια όπου τους φιλοξενούσαν βρέθηκαν φυλαγμένα σε πιθάρια μαζί με άλλες τροφές κουκιά και λούπινα (λαθούρια), καρποί που η i. Καλλίμαχος, Ύμνος Εις Δήμητρα, 6,68κκ. ii. Βουλιμία, βουλιμίασις, βουλιμιάω, βουλιμιώττω, βούλιμος και βουλιμ(ι)ώδης. Στα Συμποσιακά προβλήματα του Πλουτάρχου υπάρχει ολόκληρο κεφάλαιο με θέμα Τίς αἰτία βουλίμου (693 Ε κκ.). Αντίθετα, δύσκολο θα μας ήταν να θεωρήσουμε ασθένεια όχι πια την τιμωρία, αλλά το χάρισμα της Δήμητρας στον Πανδάρεω. Ήτανε μαραγκός στην Έφεσο της Μικράς Ασίας, και η θεά, δεν ξέρουμε γιατί, του είχε χαρίσει δῶρον μηδέποτε βαρυνθῆναι τήν γαστέρα ὑπό σιτίων, ὁπόσον ἄν πλῆθος εἰσενέγκηται: να μη βαραίνει η κοιλιά του από φαγητά, όσο πολλά και αν της έριχνε μέσα Αντωνίνος Λιβεράλης, Μεταμορφώσεων συναγωγή, 11,1. iii. Παρόμοια ὀδυνήφατα φάρμακα ήταν γνωστά από πολύ παλιά (Ε 401 και 900). i. Γνωστή αλλά τελείως διαφορετική είναι και η χρήση των σπόρων της παπαρούνας. ii. Ο Ηρόδοτος τονίζει πόσο ανώτερη είναι από το συνηθισμένο λινάρι. iii. Πβ. και την παρόμοια περίπτωση των πληθυσμών πέρα από τον ποταμό Αράξη, όπου οι Μασσαγέτες, γράφει ο Ηρόδοτος, έριχναν τον καρπό ενός δέντρου στη φωτιά, κάθονταν γύρω γύρω και ὀσφραινομένους καταγιζομένου τοῦ καρποῦ τοῦ ἐπιβαλλομένου μεθύσκεσθαι τῇ ὀδμῇ κατά περ Ἕλληνας τῷ οἴνῳ, πλέονος δέ ἐπιβαλλομένου τοῦ καρποῦ μᾶλλον μεθύσκεσθαι, ἐς ὅ ἐς ὄρχησιν ἀνίσθασθαι καί ἐς ἀοιδήν ἀπικνέεσθαι (1,202). iv. Βλ. τη δημοσιογραφική εξαγγελία στην εφημερίδα Τα Νέα της , σ. 4/28.

4 20 Φ.Ι. ΚΑΚΡΙΔΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011 κατανάλωσή τους προκαλεί άμβλυνση των αισθήσεων, ζάλη και παραισθήσεις. Ήταν άραγε και αυτό ένα μέσο για να μπορέσουν αργότερα οι πιστοί, στο σκοτεινό υπόγειο όπου τους οδηγούσαν, να ιδούν και να επικοινωνήσουν με τα εἴδωλα καμόντων; Δύσκολο να το βεβαιώσουμε. 7 Γενικά στην Ελλάδα, οι κάθε λογής αγχολυτικές, υπνωτικές, παραισθησιογόνες κ.λπ. ουσίες, ξέρουμε ότι αξιοποιήθηκαν σε μεγάλη κλίμακα ως φάρμακα, αλλά δε φαίνεται να είχαν προκαλέσει εθισμούς, στερητικά ή άλλα παθολογικά φαινόμενα. Μεγάλη εξαίρεση: το κρασί! Και το κρασί οι Αρχαίοι το χρησιμοποιούσαν ως φάρμακο, μονάχο του ως αντισηπτικό, συχνά και ως έκδοχο για άλλες ουσίες, 8 όπως κιόλας η ωραία Ελένη για το νηπενθές, και η Κίρκη για τα ολέθρια φάρμακα λυγρά που πότισε τους συντρόφους του Οδυσσέα. i Ωστόσο, κύρια χρήση του κρασιού ήταν εξαρχής να ευφραίνει την όραση, την όσφρηση, τη γεύση, τον νου και τις καρδιές των ανθρώπων άλλο αν καμιά φορά το καλό παραγίνεται:...του Διόνυσου το δώρο στέλνει ψηλά, πολύ ψηλά στις σκέψεις των ανθρώπων: θαρρείς και πόλεις κούρσεψες γκρεμίζοντας τα τείχη, θαρρείς πως είσαι βασιλιάς της γης της οικουμένης! στραποβολά το σπίτι σου, χρυσό και φιλντισένιο στη φεξερή τη θάλασσα καράβια φορτωμένα καρπούς από την Αίγυπτο, πλούτος μεγάλο φέρνουν! Τέτοια κλωθογυρίζει ο νους του ανθρώπου, όταν πίνει του Αμύντα γιε! Οι στίχοι είναι του Βακχυλίδη (απόσπ. 20S.) και απευθύνονται στον Αλέξανδρο τον πρώτο της Μακεδονίας. Πιο λαϊκός είναι ο έπαινος του κρασιού, όπως τον τραγουδά μια ολομέθυστη κοπελιά στις Εκκλησιάζουσες του Αριστοφάνη....απ όλα τα μυρωδικά, θαρρώ κανένα με το θασίτικο κρασί δεν παραβγαίνει. Φέρνει μια ζάλη στο κεφάλι που βαστάει πολύυυυυ... Μαραίνονται όλα τ άλλα, ξεθυμαίνουν όχι της Θάσου το κρασί στους μαστραπάδες, που είναι καλόοοο... Κέρασε ακράτο το κρασί να μάς ευφραίνει... ( ) i. Παρόμοια, στα Διονυσιακά του Νόννου, ο Βάκχος λυσίπονον κεράσας μελιηδέι φάρμακον οἶνῳ δῶκε ποτόν ληθαῖον στον Κάδμο (46,359κ.). Ας μη διαβάσουμε άλλα διαφημιστικά απόψε που ο στόχος μας είναι διαφορετικός. Άλλωστε ὀργή μεγάλη γυνή μέθυσος κατά την Παλαιά Διαθήκη, i και τα παλιά εκείνα χρόνια το κρασί ήταν, τουλάχιστο τυπικά, απαγορευμένο για τις γυναίκες, γεγονός που τις υποχρέωνε να κατεβαίνουν κρυφά στο κελάρι νύχτα με τον λύχνο, να το πίνουν κατευθείαν απ το πιθάρι, ανέρωτο! ii Και στους άντρες βέβαια, όταν φτάνουν στην υπερβολή και πίνουν ὑπέρ μέτρον, iii καλό το κρασί δεν κάνει. Πάλι στον Όμηρο και στην Οδύσσεια, ας ξεχάσουμε τον Κύκλωπα που έκανε πολύ κακό μεθύσι, να θυμηθούμε το κλασικό ατύχημα του Ελπήνορα, που σηκώθηκε νύχτα οἰνοβαρείων (κ 555), παραπάτησε, έπεσε από το λιακωτό της Κίρκης και σκοτώθηκε, κι ακόμα την ιστορία του Ευρυτίωνα, του Κένταυρου, που μεθυσμένος παραφέρθηκε στο γάμο του Πειρίθοου και όρμησε στη νύφη προκαλώντας ολόκληρο πόλεμο με τους Λαπίθες, την Κενταυρομαχία (φ ). Τέτοια και άλλα πολλά παθαίνει όποιος παραπίνει! iv Ἐκ πολυποσίης ῥῖγος καί παραφροσύνη, κακόν, όρισε ο Ιπποκράτης στους Αφορισμούς του (7,7). v Η παραφροσύνη είναι γενικότερος όρος vi αν τον αντικαταστήσουμε με τη συγγενική μανία, τότε το απόφθεγμα του Ιπποκράτη επιβεβαιώνεται εύκολα, μέσα από την αρχαία γλώσσα. i. Σοφία Σιράχ 26,8,1. ii. Το παραδέχεται η Πραξαγόρα στην αρχή της κωμωδίας. Για τις συνέπειες της ἀκρατοποσίας, βλ. Ηρόδοτ. 6, 84, όπου οι Σπαρτιάτες έλεγαν για τον Κλεομένη, ότι συντροφεύοντας με τους Σκύθες ἀκρητοπότην γενέσθαι καί ἐκ τούτου μανῆναι. iii. Το μέτρο το έχει ορίσει ο ίδιος ο Διόνυσος στο απόσπ. 93 K. A. του κωμικού Εύβουλου πβ. Πανύασις απόσπ. 14 Κ., Ξενοφ. Συμποσ. 2, και τα πολλά χωρία που έχει συγκεντρώσει ο Αθήναιος στους Δειπνοσοφιστές 36a κκ. iv. Νόμος του Πιττακού διπλασίαζε την ποινή των εγκλημάτων, αν ο δράστης ήταν πιωμένος. v. Πβ. Προρρητικών 2,2. vi. Στον Ηρόδοτο ρωτά ο Καμβύσης έναν έμπιστό του πώς σκέφτονται γι αυτόν οι Πέρσες, κι αυτός απαντά:...ὦ δέσποτα, τά μέν ἄλλα πάντα μεγάλως ἐπαινέαι, τῇ δέ φιλοινίῃ σε φασί πλεόνως προσκέεσθαι και ο Καμβύσης θυμωμένος:...νῦν ἄρα με φασί Πέρσαι οἴνῳ προσκείμενον παραφρονέειν καί οὐκ εἶναι νοήμονα... (3,34) πβ. Πλάτ. Νόμοι 649d και Αθήν. Δειπνοσ. 11,464d.

5 PSYCHIATRIKI 22 (1), 2011 ΝΗΠΕΝΘΗ 21 Ο θεός ο Διόνυσος χαρακτηριζόταν μαινόλης και μαινόμενος, και τα ίδια επίθετα αποδίδονταν και στον οἶνο. Ο Ευριπίδης αναφέρει μανίαν Διονύσου πάρα, ο Λουκιανός μιλά για άντρες μεμηνότες ὑπό τοῦ ποτοῦ, και ακόμα συναντούμε εκφράσεις όπως Διονύσῳ ή ἐπί τῷ Διονύσῳ μαίνεσθαι i όλα αυτά δίπλα σε ρητές διαπιστώσεις όπως το παροιμιακό οἶνος τό φρονεῖν ἐπισκοτεῖ. ii Η οἰνοφιλία είναι στην ελληνική αρχαιότητα το μόνο ἁμάρτημα τοῦ ἐπιθυμητικοῦ, όπου γίνεται λόγος για εθισμό iii με τη σύγχρονη έννοια. iv Η έκφραση κατεπίθυμος οἴνου (Ησύχ.), όπως και τα ουσιαστικά οἰνοφερής, οἰνόφλυξ, v μέθυσος κ.ά. ορίζουν ανθρώπους παραδομένους, θα λέγαμε σήμερα, στο πάθος του κρασιού όμως για να συναντήσουμε παρόμοιο χαρακτηρισμό στον αρχαίο κόσμο πρέπει να προχωρήσουμε ως τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, που σχολιάζοντας τη δεύτερη επιστολή του Παύλου στους Θεσσαλονικείς έγραψε: Οὐχ ὁρᾷς τούς μεθύοντας, ὅτι ἀεί διψῶσι; Πάθος γάρ έστιν, οὐ φύσεως ἐπιθυμία, ἀλλά νόσος τις διεστραμμένη. Οὐχ ὁρᾲς οὕς καλοῦσι βουλιμιῶντας, ὅτι ἀεί πεινῶσι; Πάθος γάρ ἐστιν, ὥς φασιν ἰατρῶν παῖδες... πάθος δέ ὅρον οὐκ οἶδεν, ἀλλά τότε ἵσταται, ὅταν ἀποκτείνῃ τόν ἔχοντα: το πάθος όρια δε γνωρίζει, αλλά τότε μόνο σταματά, όταν σκοτώσει αυτόν που το έχει (PG τ. 62, σ. 471). i. Βλ. Ιλιάδ. Ζ , Ευριπ. Βάκχ. 205, Πλάτων, Νόμοι 773c d, Φίλων Ιουδ. 1,351, Ανθολ. 9,524,13 κ.ά. πβ. οἶνος ψυχαπάτης (Ερατοσθ. 36,5) και Διόνυσος ψυχοδαΐκτης ή ψυχοπλανής (Ανθολ. 9,524) πβ. Λουκιανός, Θεών διάλογ. 18,2, Παυσανίας 2,7,5, Άλεξις απόσπ. 223 Ε. και Αθήν. Δειπνοσ. 13, 587b. κ.ά.π. ii. Πβ. Εύβουλος απ. 133 Κ.-Α. πβ. Ιπποκρ. Προρρητικών 2,2, Αριστοτ. Πολιτ. 1461a, Ηθικ. Ευδ. 1121b κ.ά.π. iii. Στην αρχαιότητα η λέξη εθισμός είχε καλή σημασία ως ἄσκησις ψυχῆς που μπορεί να σταματήσει κακές συνήθειες όπως τη φλυαρία ή την περιέργεια. iv. [Πλ.] Ερυξ. 405e: ὅσοι τῶν ἀνθρώπων τυγχάνουσιν κυβευταί ὄντες, οἱ δέ οἰνόφλυγες, ἕτεροι δέ γαστρίμαργοι, ἅπαντα ταῦτα οὐδέν ἕτερον τυγχάνει ὄντα ἤ ἐπιθυμίαι. Σφόδρα γε. Αἱ δ ἐπιθυμίαι πᾶσαι οὐδέν ἕτερον ἤ ἔνδειαί τινων. Οἱ οὖν πλείστα τούτων πεπονθότες ἄνθρωποι ἐν μοχθηροτέρᾳ ἕξει εἰσίν τῶν μηδέν ἤ ὡς ἐλάχιστα τοιαῦτα πεπονθότων. v. Φλύω=φουσκώνω πβ. οἰνοφλυγέω κ.ά. Ο Χριστιανισμός ήταν και γενικότερα αυστηρός με τους παραβάτες. i Είναι φυσικό, όταν τέσσερις αιώνες μετά το Σωκράτη και τους Σωκρατικούς η νέα θρησκεία ανανέωνε και προέβαλλε με έμφαση το ιδανικό της κοινωνικής και ατομικής αρετής σε μια πέρα για πέρα διαφθαρμένη κοινωνία και ήταν βαθύτατα διεφθαρμένη η κοινωνία της Ελληνορωμαϊκής εποχής, παραδομένη σε κάθε λογής πάθη, ανάμεσά τους και στη συστηματική χρήση ουσιών. Ξεκινώντας ως πανάκειες και αντίδοτα για κάθε δηλητήριο, που τα χρησιμοποιούσαν μονάρχες όπως ο Άτταλος ο τρίτος στην Πέργαμο ( π.χ.), ο Μιθριδάτης στον Πόντο ( π.χ.) και ο Νέρων στη Ρώμη, πολυσύνθετα σκευάσματα με βάση το όπιο έφτασε να κυκλοφορούν ελεύθερα, αυτούσια ή νοθευμένα, στα λαϊκά στρώματα. Πιο γνωστό παράδειγμα η θηριακή. Γράφει για τον αυτοκράτορα Μάρκο Αυρήλιο ( μ.χ.) ο Γαληνός, ο ιατρός που τον παρακολουθούσε: Έφτιαχνε κι έπαιρνε εξαρχής για την ασφάλειά του κάθε μέρα ένα κουκί θηριακή, καταπίνοντάς το σκέτο ή ανακατεύοντάς το σε νερό ή σε κρασί. Επειδή όμως τον έπιανε νύστα βαριά στις καθημερινές του ασχολίες, αφαίρεσε το χυμό της παπαρούνας, αλλά πάλι, εθισμένος καθώς ήταν, [...] έμενε ξάγρυπνος το μεγαλύτερο μέρος της νύχτας, κι έτσι αναγκάστηκε να παίρνει ξανά το συνηθισμένο του σκεύασμα με τον χυμό. ii Είχε πολλούς λόγους να καταφεύγει σε ουσίες ο Μάρκος Αυρήλιος. Στωικός φιλόσοφος και λάτρης της ηρεμίας, ήταν της μοίρας του να περάσει τη ζωή του πολεμώντας στα σύνορα της αυτοκρατορίας, ξέροντας πως πίσω στο παλάτι η κατά τα άλλα πειθήνιος, φιλόστοργος και αφελής iii σύζυγός του τον i. Βλ. Παλλάδιος (4ος/5ος μ.χ.), Λαυσιακόν 47,10,3. ii. Περί αντιδότων 14,4: αὐτοί δ ἡμείς ἴσμεν κατά τόν Ἀντωνῖνον, ὅς τό μέν πρῶτον εἰς ἀσφάλειαν ἑαυτοῦ κατασκευάζων ἑκάστης ἡμέρας, ὅσον αἰγυπτίου κυάμου μέγεθος έλάμβανεν ἤ καταπίνων ἄνευ μίξεως ὕδατος ἤ οἴνου ἤ τοιούτου μιγνύς. Ἐπεί δέ συνέβαινεν αὐτῳ νυστάζειν καρωδῶς ἐν ταῖς ὁσημέραι πράξεσιν, ἀφεῖλε τόν ὀπόν τῆς μήκωνος. Πάλιν οὖν αὐτόν συνέβη διά το πρόσθεν ἔθος [...] τό γε πλεῖστον μέρος τῆς νυκτός ἄγρυπνον διατελεῖν, καί δια τοῦτο ἠναγκάσθη προσφέρεσθαι καί τοῦ τόν ὀπόν ἔχοντος ἤδη κεχρονικότος. iii. Εἰς εαὐτόν 1,17,18

6 22 Φ.Ι. ΚΑΚΡΙΔΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 22 (1), 2011 απατούσε! Έτσι, όταν σε μια καταγραμμένη σκέψη του εἰς ἑαυτόν διαβάζουμε ότι είναι εύκολο κανείς να διώξει και να εξαφανίσει κάθε οχληρή ή ανοίκεια σκέψη και να βρεθεί αμέσως σε απόλυτη γαλήνη εὐθύς ἐν πάσῃ γαλήνῃ εἶναι (5,2), ο νους μας πηγαίνει στη θηριακή, που ένα της όνομα ήταν ακριβώς γαλήνη! i Ας ολοκληρώσουμε αυτή τη σύντομη περιδιάβαση αναζητώντας στις αρχαιοελληνικές μαρτυρίες για το κρασί και τα ναρκωτικά απάντηση στο ερώτημα, τι αποζητούν οι χρήστες και τι υπόσχονται να προσφέρουν το οινόπνευμα και οι άλλες ουσίες. Ξεκινώντας πάλι από τη γλώσσα, διαπιστώνουμε ότι ως επιθυμητό αποτέλεσμα δεν προσδιορίζονται τόσο η ηδονή ή η απόλαυση γενικά, όπως ίσως θα περιμέναμε, ii αλλά κάτι διαφορετικό, η λησμονιά, η λήθη. Επίθετα όπως ἐπίληθος, ληθιπήμων, ληθικηδής, iii ληθεδανός, που αποδίδονται στο κράσι και στα σκευάσματα, χαρακτηρισμοί όπως λήθης ποιητικός για τον μανδραγόρα, διαπιστώσεις όπως ότι η μίλτος (ένα βότανο) κάνει σιγά σιγά τους ανθρώπους ν απομακρύνονται τῆς μνήμης τῶν δεινῶν, εἰς λήθην ἕλκουσα κατά μικρόν... iv όλ αυτά μαρτυρούν την επιθυμία του χρήστη να ξεχάσει. v Να ξεχάσει τι; Στα κείμενα θα βρούμε ως απάντηση γενικές έννοιες όπως τη θλίψη, i τις στενοχώριες, ii τις έγνοιες, τους πόνους, τις συμφορές, iii όλα τα δεινά. iv Σε μία και μόνη περίπτωση βλέπουμε να σημειώνεται και κάτι διαφορετικό. Χαρακτηρίζοντας το φάρμακο της ωραίας Ελένης, ο Όμηρος χρησιμοποίησε και το επίθετο ἄχολον, από τον χόλον, τον θυμό. v Έτσι το νηπενθές έμεινε στην αρχαία παράδοση ως ὀργῆς καί λύπης φάρμακον vi και είναι κρίμα να μην έχουμε τη συνταγή του. Θα μάς ήταν χρήσιμη σε μιαν εποχή όπου πέρα από τις συνηθισμένες στενοχώριες έχουμε κάθε λόγο να είμαστε και θυμωμένοι, με πολλούς και με πολλά. i. Γαληνός π. Αντιδότων, 14, 32. ii. Για «ηδονή» γίνεται λόγος στους πλατωνικούς Νόμους (649d), στην Απολογία Σωκράτους του Ξενοφώντα (19) και στο Φώτιο, Ομιλία στη μάρτυρα Ιουλίτα, τ. 31 σ. 260: Οἱ δέ φίλοινοι καί οἰνόφλυγες, οὐ τήν λύπην καταπραΰνοντες, ἀλλά κακά κακῶν διαμειβόμενοι, καί πονηροί τινες γινόμενοι συναλλάκται, νοσήματα ψυχῶν διαμείβουσι νοσημάτων οἵ τούς ἐπί τῆς τρυτάνης τάς ῥοπάς ἐπανισοῦντας μιμούμενοι, τοσοῦτον ὑφαιροῦσιν τῆς λύπης ὅσον αὔξουσι τό φιλήδονον. Ἀλλ οἶμαι χρῆναι βοήθειαν τῇ φύσει παρέχειν τόν οἶνον καί μή τοσοῦτον ἐπιτρέπειν ἐγχεῖσθαι τόν ἄκρατον, ὥστε σκότωσιν τοῖς λογισμοῖς ἐμποιεῖν. Οὔτε γάρ συνεκρυήσεται τῷ οἴνῳ τό λυπηρόν... κ.ά. Για «απόλαυση» μιλά ο Αριστοτέλης, Ηθικ. Ευδ. 1221b. iii. Για το κρασί (Αλκ. 41,3) και για τον Διόνυσο (Ανθολ. Επιγρ. 172,5). iv. Ευτέκνιος, Παράφραση στά Θηριακά του Νικάνδρου σ. 65, 15κκ. v. Πβ. ενδεικτικά και το νεοελληνικό δίστιχο Μπεκρή με λες, μπεκρή με λεν, μπεκρής γιατί πονάω/το ντέρτι μου τ αφτούρητο, μεθώ και λησμονάω Α. Βρέλλης, Ηπειρώτικά στιχοπλάκια, δ.δ. Γιάννινα 1980, σ i. Σιμων. απ. 86., Κύπρια απ. 13 Α. ii. Ἄλυπον ἄνθος ἀνίας, Σοφοκλ. απ. 172 P, ἔστιν τό μεθύειν πημονῆς λυτήριον, και 758 Ρ. πβ. πάσας δ ἐκ κραδίας ἀνίας ἀνδρῶν ἀλαπάζει... Πανύασις, απ. 14 Κ., Ευριπ. Βάκχ iii. Πῖνε πῖν ἐπί συμφοραῖς, Σιμων. απόσπ. 7 P. iv. Σε αυτήν την κατεύθυνση παραπέμπουν και τα προθέματα λυσι- (λυσίπονος, λυσιπήμων), παυσι- (παυσίπονος, παυσίλυπος) και νη- (νηπενθής), όταν τα επίθετα αποδίδονται στο Διόνυσο [λυαίο!], στο κρασί και στο κλήμα βλ.π.χ. Ευρ. Βάκχ. 772, Νόν. Διονυσ. 7,87, Αριστοφ. Βάτρ v. Aποσκευαζόμενον τήν ὀργήν, Ησύχ. vi. Σχόλια: Δαιμονίως τά ἀνώτατα δύο παρέλαβε, τό πένθους καί ὀργῆς ἀπαλάττειν, οἷς καί τά λοιπά ὑποστέλλεται πάθη. Πβ. Διόδ. 1,97,7: τό γάρ νηπενθές φάρμακον, ὅ λαβεῖν φησίν ὁ ποιητής τήν Ἑλένην ἐκ τῶν Αἰγυπτίων [...] ἀκριβῶς ἐξητακώς φαίνεται. Ἔτι γάρ καί νῦν τάς ἐν ταύτῃ γυναῖκας χρῆσθαι τῇ προειρημένῃ δυνάμει λέγουσι, καί παρά μόναις ταῖς Διοσπολίτισιν ὀργῆς καί λύπης φάρμακον εὑρῆσθαι φασί και (Ευσέβ., Ευαγγ. προπαρ. 10,8,10 πβλ. Θεοφύλ. Σιμοκάτης, Επιστ. 25,4).

7 PSYCHIATRIKI 22 (1), 2011 ΝΗΠΕΝΘΗ 23 F.Ι. Kakridis Department of Classical Philology, University of Ioannina, Ioannina, Greece Iliad and Odyssey are two major literary sources on various phenomena related to human experience and knowledge. In the Odyssey we find references to the nepenthes, a mythical substance which can change the mood, causing sorrow and anger to be forgotten. We can not identify it with any of the well known substances that have these properties, such as opium from the opium poppy, the Egyptian kyfi or cannabis in the Scythians. Ancient Greeks used various anxiolytic, hypnotic and narcotic substances, but phenomena of addiction or withdrawal are not clearly described, with the exception of wine. Wine was used to lighten peoples minds and hearts, as well as a vehicle for drugs. Many ancient sources describe the negative effects of wine abuse. The study of ancient texts, from Homer s epics to Christian literature, allows a fundamental insight into the influence of psychotropic substances and alcohol on the human psyche. Key words: Nepenthes, Homer s epics, ancient greek literature, sorrow, affective disorders, psychotropic substances, alcohol. Αλληλογραφία: Φ.Ι. Κακριδής, Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Ιωάννινα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από

Ο Πλίνιος μάλιστα γράφει ότι η Κρήτη ήταν η πατρίδα δύο δένδρων με μεγάλη ιατρική χρησιμότητα του κρητικού πεύκου και του κρητικού κυπαρισσιού, από ΤΑ ΒΟΤΑΝΑ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ Ο Ιπποκράτης υποστηρίζει πως η τροφή μπορεί να γίνει και φάρμακο. Τα βότανα χρησιμοποιήθηκαν σε θεραπευτικές πρακτικές ως φαρμακευτικά είδη αλλά και ως φορείς της θεϊκής ευλογίας. Οι

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η 15. Bούλομαι δὲ καὶ ἃς βασιλεῖ πρὸς τὴν πόλιν συνθήκας ὁ Λυκοῦργος ἐποίησε διηγήσασθαι: μόνη γὰρ δὴ αὕτη ἀρχὴ διατελεῖ οἵαπερ ἐξ ἀρχῆς κατεστάθη: τὰς δὲ ἄλλας πολιτείας εὕροι

Διαβάστε περισσότερα

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο

Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο 4 Από όλα τα παραμύθια που μου έλεγε ο πατέρας μου τα βράδια πριν κοιμηθώ, ένα μου άρεσε πιο πολύ. Ο Σεβάχ ο θαλασσινός. Επτά ταξίδια είχε κάνει ο Σεβάχ. Για να δει τον κόσμο και να ζήσει περιπέτειες.

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν

Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν Πριν από πολλά χρόνια ζούσε στη Ναζαρέτ της Παλαιστίνης μια νεαρή κοπέλα, η Μαρία, ή Μαριάμ, όπως τη φώναζαν. Η Μαρία ήταν αρραβωνιασμένη μ έναν άνδρα που τον έλεγαν Ιωσήφ. Οι γονείς της, ο Ιωακείμ και

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν.

Αν και η πρώτη αντίδραση από πολλούς είναι η γελοιοποίηση για τη ανάλυση τέτοιων θεμάτων, παρόλα αυτά τα ερωτηματικά υπάρχουν. Είναι γνωστή σε όλους η σειρά επιστημονικής φαντασίας Star Trek η οποία έχει φανατικούς θαυμαστές σε όλο τον κόσμο. Οι τεχνολογικές καινοτομίες και οι «φανταστικές» τεχνολογίες που είχε συμπεριλάβει στο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ. Σίλια Βιδάκη

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ. Σίλια Βιδάκη ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ Σίλια Βιδάκη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Διατροφή στην Αρχαία Αίγυπτο 2. Διατροφή στην Αρχαία Ελλάδα 2.1 Διατροφή των αρρώστων στην Αρχαία Ελλάδα 2.2 Διατροφή των αθλητών στην Αρχαία Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου

μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου Δύο Σε μια σπουδαία αρχαία πόλη που την έλεγαν Ουρούκ, ζούσε ένας νεαρός βασιλιάς, ο Γκιλγκαμές. Πατέρας του Γκιλγκαμές ήταν ο βασιλιάς Λουγκαλμπάντα και μητέρα του η

Διαβάστε περισσότερα

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει

Μια νύχτα. Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα Μπαίνω στ αμάξι με το κορίτσι μου και γέρνει γλυκά στο πλάϊ μου και το φεγγάρι λες και περπατάει ίσως θέλει κάπου να μας πάει Μια νύχτα σαν κι αυτή μια νύχτα σαν κι αυτή θέλω να σου πω πόσο σ

Διαβάστε περισσότερα

& ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ»

& ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» «ΙΑΤΡΙΚΗ & ΑΡΧΑΙΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ» Εισηγήτριες ΒΟΥΛΙΓΕΑ ΕΛΕΝΗ, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων ΣΙΤΑΡΑ ΜΑΡΙΑ, Αρχαιολόγος της Η Εφορείας Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!!

ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! ΜΕ ΕΝΑ ΚΟΥΒΑΡΙ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΑΡΑΒΙ ΑΠ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΩΣ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ!! etwinning συνεργασία του Νηπιαγωγείου Σεισίου και του 1 ου Νηπιαγωγείου Μουρικίου στα πλαίσια του προγράμματος «Ας ζήσουμε ένα ταξίδι με τους

Διαβάστε περισσότερα

Το αντικείμενο [τα βασικά]

Το αντικείμενο [τα βασικά] Το αντικείμενο [τα βασικά] Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με το αντικείμενο στα αρχαία ελληνικά. Παράλληλα θα δίνονται παραδείγματα και στα Νέα Ελληνικά (ΝΕ) Τι είναι το αντικείμενο; Αντικείμενο είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΑΚΗ ΒΙΚΥ Β 2 ΣΧ. ΕΤΟΣ

ΠΕΤΡΑΚΗ ΒΙΚΥ Β 2 ΣΧ. ΕΤΟΣ ΠΕΤΡΑΚΗ ΒΙΚΥ Β 2 ΣΧ. ΕΤΟΣ 2011-12 Η Ανδρομάχη στη Ραψωδία Ζ παρουσιάζεται στις Σκαιές Πύλες με το γιο της να ψάχνουν για τον Έκτορα. Η Ανδρομάχη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί καλή μητέρα μιας και αγωνιά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΜΗΡΙΚΑ ΕΠΗ Τι είναι το έπος; Αρχικά η λέξη έπος σήμαινε «λόγος». Από τον 5ο αι. π.χ. όμως χρησιμοποιήθηκε για να περιγράψει το μεγάλο αφηγηματικό ποίημα σε δακτυλικό

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

"Μυστική Οδύσσεια" της Ιουλίας Πιτσούλη, στον ΙΑΝΟ

Μυστική Οδύσσεια της Ιουλίας Πιτσούλη, στον ΙΑΝΟ Ημερομηνία 03/02/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://www.bookia.gr/ Παναγιώτη Σιδηρόπουλος http://goo.gl/sb30sq "Μυστική Οδύσσεια" της Ιουλίας Πιτσούλη, στον ΙΑΝΟ Ολόκληρο το φωτορεπορτάζ σε άλμπουμ τού Facebook.

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Τμήμα 5 ης -6 ης Δημοτικού Σάββατο, 27 Οκτωβρίου 2012 Θαλής ο Μιλήσιος 630/635 π.χ. 543 π.χ. Ο πρώτος φιλόσοφος! Ο Θαλής ο Μιλήσιος ανήκει στους προσωκρατικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΦΟΣ: Ένα λεπτό µόνο, να ξεµουδιάσω. Χαίροµαι που σε βλέπω. Μέρες τώρα θέλω κάτι να σου πω.

ΝΗΦΟΣ: Ένα λεπτό µόνο, να ξεµουδιάσω. Χαίροµαι που σε βλέπω. Μέρες τώρα θέλω κάτι να σου πω. Νήφο. Πεταλία; Εγώ, ναι. Σήκω. Δεν ξέρω αν µπορώ. Μπορείς. Είµαι κουρασµένος. Ήρθε η ώρα, όµως. Τα χέρια µου έχουν αίµατα. Τα πόδια µου είναι σαν κάποιου άλλου. Δεν έχουµε πολύ χρόνο. Ένα λεπτό µόνο, να

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ

Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ 1ο ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΛΑΤΥΚΑΜΠΟΥ ΛΑΡΙΣΑΣ Ο ΘΡΥΛΟΣ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΑ, ΒΑΣΙΛΙΑ ΤΩΝ ΜΥΡΜΙΔΟΝΩΝ σε βιβλίο με εικόνες. LET S SHARE OUR CULTURE (ΑΣ ΜΟΙΡΑΣΤΟΥΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ) Αυτό το πρόγραμμα πραγματοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού

Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού Στις 17 Φεβρουαρίου 2014, οι τετάρτες τάξεις του Θ Δημοτικού Σχολείου Πάφου πήγαν εκδρομή στο Εθνικό δασικό πάρκο Πέτρας του Ρωμιού. Ο σκοπός τους ήταν να περπατήσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ

ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΕΡΩΤΙΚΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΜΑΘΗΤΏΝ ΚΑΙ ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ Στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου οι μαθητές ήρθαν σε επαφή με ένα δείγμα ερωτικής ποίησης. Συγκεκριμένα διδάχτηκαν το ποίημα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος

Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία. Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Η ΥΠΕΥΘΗΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: Αλεξανδρή Ελευθερία Η ΕΛΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Δημαράκης Κοσμάς Δράκου Άννα Καίρης Μάριος Κομίνη Ιωάννα Σουλάνδρος Τάσος Ξεκινώντας την εργασία θα θέλαμε να παραθέσουμε το παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ A : ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ KATA ΘΕΜΑ ΘΕΟΙ - ΛΑΤΡΕΙΑ: Αφροδίτη: Πεζογραφία, Β3, σ. 100. Πεζογραφία, Β16, σ. 116. Λατρεία Αφροδίτη : Κύπρια έπη, σ. 37. Κινύρα, Α12, σ. 42. ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Αλάτι: Διατροφή

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή πληροφόρησης: e-selides.gr

Πηγή πληροφόρησης: e-selides.gr Οδύσσεια Τα απίθανα... τριτάκια! Tετάρτη τάξη Πηγή πληροφόρησης: e-selides.gr 1. Συμπληρώνω το κείμενο με τις λέξεις της παρένθεσης. ( ξεγέλασε, μάχη, Κυκλώπων, λωτούς, Πολύφημος, Κικόνων, πατρίδα, Λωτοφάγων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ :ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΟΜΗΡΙΚΩΝ ΕΠΩΝ Η Ιλιάδα μαζί με την Οδύσσεια αποτελούν τα αρχαιότερα έπη, όχι μόνο της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας

Bίντεο 1: Η Αµµόχωστος του σήµερα (2 λεπτά) ήχος θάλασσας ΘΥΜΑΜΑΙ; Πρόσωπα Ήρωας: Λούκας Αφηγητής 1: Φράνσις Παιδί 1: Ματθαίος Παιδί 2: Αιµίλιος Βασίλης (αγόρι):δηµήτρης Ελένη (κορίτσι): Αιµιλία Ήλιος: Περικλής Θάλασσα: Θεοδώρα 2 ΘΥΜΑΜΑΙ; CD 1 Ήχος Θάλασσας Bίντεο

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ:

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: Η ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ: Η Αικατερίνη είχε κάλλος και ομορφιά ασύγκριτη. Η μητέρα της και οι συγγενείς της την πίεζαν συνεχώς να παντρευτεί, για να μην φύγουν από τα χέρια τους

Διαβάστε περισσότερα

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού:

1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: ΕΠΟΧΗ ΧΑΛΚΟΥ 1. Χρωματίζω στη γραμμή του χρόνου την εποχή του χαλκού: 3000 1100 π. Χ. 1100-800 πχ 800-500 πχ 500-323 πχ 323-146 πχ 146πΧ-330 μχ 2. Καταγράφω τους τρεις (3) σημαντικότερους πολιτισμούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη

ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ. Δέκα ποιήματα για τον πατέρα μου. Αλκιβιάδη ΠΑΝΑΓΙΩΣΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΣΡΙΟΤ Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αλκιβιάδη Θεσσαλονίκη Υεβρουάριος 2015 [3] Παναγιώτα Παπαδημητρίου Αφιερωμένο στον πατέρα μου Αλκιβιάδη Copyright

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ

ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΕΛΙΑ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ Ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης σε ποίημά του λέει: Αν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, θα βρεις ότι αποτελείται από μια ελιά, ένα αμπέλι και ένα καράβι, που σημαίνει, ότι

Διαβάστε περισσότερα

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο)

13Κ7: Εισαγωγή στην Ιστοριογραφία. Ηρόδοτος (Α Εξάμηνο) 13Κ31_15: Ηρόδοτος - Θουκυδίδης Ξενοφών (Δ Εξάμηνο) 2014-2015 2015-2016 13Κ1: Εισαγωγή στην Κλασική Φιλολογία - Επισκόπηση της Αρχαίας Ελληνικής Λογοτεχνίας (Α 13Κ2_12: Επισκόπηση της Λατινικής Λογοτεχνίας (με διδασκαλία πεζών κειμένων) (Α 13Κ1: Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει

Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει Μια μεγάλη γιορτή πλησιάζει Πλησιάζει το Πάσχα. Η μητέρα άρχισε να καθαρίζει το σπίτι. Πλένει τις κουρτίνες και τα τζάμια. Καθαρίζει τα χαλιά. Συγυρίζει τα ερμάρια και τους πάγκους. Ο πατέρας βοηθά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ PSYCHIATRIKI

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ PSYCHIATRIKI Περιοδικό Ψυχιατρική ιονυσίου Αιγινήτου 17, 3ος όροφος, 115 28 Αθήνα Τηλ.: 210-77 58 410 Fax: 210-77 58 405 e-mail: editor@psych.gr The Journal Psychiatriki 17, Dionisiou Eginitou str., 3rd floor, 115

Διαβάστε περισσότερα

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων

1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1. το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 1 το αρχαιολογικό μουσείο ιωαννίνων 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 2 1:Layout 1 10/2/2009 11:00 μ Page 3 ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΠΥΡΡΟΣ αντίγραφο από πρωτότυπο του 3ου π.χ. αι. της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού

Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Ιερά Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2013 Ύµνος της οµάδας της Προσευχής Όµορφη ώρα στο προσευχητάρι αηδόνια, τζιτζίκια και

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικοί Στόχοι. Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος.

Διδακτικοί Στόχοι. Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος. Eυριπίδη «Ελένη» Α επεισόδιο Α σκηνή στιχ.437-494494 καθηγήτρια:τσούτσα Σταυρούλα Διδακτικοί Στόχοι Να διαµορφώσουµε µια πρώτη εικόνα για τον Μενέλαο, τον άλλο βασικό ήρωα του δράµατος. Να εµβαθύνουµε

Διαβάστε περισσότερα

Οι Καθολικές επιστολές

Οι Καθολικές επιστολές EIΔΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Μάθημα 10 Οι Καθολικές επιστολές ΚΑΘΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ Ιακώβου Α Πέτρου Β Πέτρου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Α Ιωάννου Ιούδα Οι 7 αυτές επιστολές επιγράφονται με το όνομα του αποστολέα τους και όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα.

Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα. «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. 1 Ο Άνθρωπος Δημιουργός στην Αθήνα «ΠΟΛΙΣ». Ο χώρος των ανθρώπων-δημιουργών στην Αρχαία Αθήνα ζωντανεύει στην σύγχρονη Ελλάδα. Κάποτε, στην αρχαία Εποχή, στην Αθήνα υπήρχε ευημερία σημαντική, κανένας άνθρωπος

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΟΔΥΣΣΕΙΑ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ Â Αφηγηματική τεχνική είναι η προοικονομία. Με όσα αναφέρει ο ποιητής σε κάποιους στίχ ους, μας προϊδεάζει (μας δίνει μια ιδέα) τα γεγονότα που θα ακολουθήσουν, ώστε να είμαστε λίγο πολύ προετοιμασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

Από νωρίς συναντηθήκαμε όλοι μαζί στο αεροδρόμιο. Πετάξαμε με το αεροπλάνο από Λάρνακα προς Αθήνα και από Αθήνα προς Φραγκφούρτη. Για όλους μας, ήταν

Από νωρίς συναντηθήκαμε όλοι μαζί στο αεροδρόμιο. Πετάξαμε με το αεροπλάνο από Λάρνακα προς Αθήνα και από Αθήνα προς Φραγκφούρτη. Για όλους μας, ήταν Από νωρίς συναντηθήκαμε όλοι μαζί στο αεροδρόμιο. Πετάξαμε με το αεροπλάνο από Λάρνακα προς Αθήνα και από Αθήνα προς Φραγκφούρτη. Για όλους μας, ήταν η πρώτη φορά στη Γερμάνια και νιώσαμε ενθουσιασμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ISBN 978-960-484-159-2

ISBN 978-960-484-159-2 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ Ο Μέγας Αλέξανδρος Κείμενο: Φίλιππος Μανδηλαράς Επιμέλεια κειμένου: Ράνια Ζωίδη Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Διόρθωση: Αντωνία Κιλεσσοπούλου 2010, Εκδόσεις Κυριάκος Παπαδόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C)

ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) ΕΝΟΤΗΤΑ 1η (318E-320C) Μπορεί η αρετή να γίνει αντικείμενο διδασκαλίας; Ο Πρωταγόρας εξηγεί στον Σωκράτη τι διδάσκει στους νέους που παρακολουθούν τα μαθήματά του. Οι αντιρρήσεις του Σωκράτη. «Το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου Ενότητα 18η «Η ειλικρίνεια ανταμείβεται» Εισαγωγικά σχόλια

Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου Ενότητα 18η «Η ειλικρίνεια ανταμείβεται» Εισαγωγικά σχόλια Ονοματεπώνυμο: Ημερομηνία: Αρχαία Ελληνικά Α Γυμνασίου Ενότητα 18 η «Η ειλικρίνεια ανταμείβεται» Εισαγωγικά σχόλια (Για το συγγραφέα βλέπε εισαγωγικά σχόλια ενότητας 6) Το συγκεκριμένο απόσπασμα αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Δυο μάτια παιχνιδιάρικα :: Κάνουλας Κ. - Παγιουμτζής Σ. :: Αριθμός δίσκου: DT-142.

Δυο μάτια παιχνιδιάρικα :: Κάνουλας Κ. - Παγιουμτζής Σ. :: Αριθμός δίσκου: DT-142. Δυο μάτια παιχνιδιάρικα :: Κάνουλας Κ. - Παγιουμτζής Σ. :: 1939 Αριθμός δίσκου: DT-142 http://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=5465 Θα πάρω, θα πάρω πένα και χαρτί, να γράφω, να γράφω ένα χρόνο,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ονοματεπώνυμα:

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Ονοματεπώνυμα: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΠΡΟΟΙΜΙΟ ΤΗΣ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ ΓΙΑΛΑΜΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΓΙΑΝΝΑΚΑΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΙΑΝΝΑΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Ονοματεπώνυμα: 1 οδηγίες... Παρακάτω σας δίνεται το προοίμιο της Οδύσσειας (ραψωδία

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ»

Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σύλλογος Αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας «σὺν Ἀθηνᾷ» Σάββατο, 3 Οκτωβρίου 2015 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Κατερίνα Δ. Χατζοπούλου Σας καλωσορίζουμε και φέτος στις συναντήσεις και δράσεις του Συλλόγου Αρχαίας Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος

Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ. Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Λόγοι και παράγοντες που οδηγούν τους νέους σε χρήση αλκοόλ Παιπέτης Νίκος Τσάκα Μαρία Κρητικός Γιώργος Μέριανος Αλέξανδρος Κοινωνικοί παράγοντες που οδηγούν στη χρήση αλκοόλ τους νέους Ο πιο συχνός λόγος

Διαβάστε περισσότερα

ΞΕΦΥΛΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ. Φυτολόγιο ΜΑΙΟΣ 2013

ΞΕΦΥΛΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟ ΦΥΤΟΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ. Φυτολόγιο ΜΑΙΟΣ 2013 Φυτολόγιο ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «Ξεφυλλίζοντας το φυτολόγιο του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων» ΚΟΙΝΟ: Νηπιαγωγείο ΧΩΡΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων ΙΑΡΚΕΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: 60 λεπτά ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Αλήθεια, ακόμη και τώρα, έχετε αναρωτηθεί ποια ήταν αυτά τα κείμενα και τι περιεχόμενο είχαν;

Αλήθεια, ακόμη και τώρα, έχετε αναρωτηθεί ποια ήταν αυτά τα κείμενα και τι περιεχόμενο είχαν; Όποιον κι αν ρωτήσετε σήμερα σχετικά με την ανακάλυψη της Αμερικής, είναι σίγουρο ότι θα σας αναφέρει την γνωστή ιστορία με τον Χριστόφορο Κολόμβο, ο οποίος τον 15ο αιώνα έχοντας μελετήσει κάποια αρχαία

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως απατήθηκαν οι Απόστολοι; (β μέρος)

Μήπως απατήθηκαν οι Απόστολοι; (β μέρος) Μήπως απατήθηκαν οι Απόστολοι; (β μέρος) +Επισκόπου Νικοπόλεως Μελετίου Η θεωρία των ψευδαισθήσεων α. Η θεωρία Σύμφωνα με την θεωρία αυτή, οι μυροφόρες γυναίκες έπεσαν θύματα παραίσθησης ή ψευδαίσθησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Προτεινόµενη διάρκεια: 5 διδακτικές ώρες Στην πορεία διαπραγµάτευσης

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Στον χρόνιο αλκοολισμό, παρουσιάζονται διαταραχές ποικίλου βαθμού του νευρικού συστήματος (τρεμούλιασμα, πολυνευρίτιδα, διανοητική σύγχυση,

Στον χρόνιο αλκοολισμό, παρουσιάζονται διαταραχές ποικίλου βαθμού του νευρικού συστήματος (τρεμούλιασμα, πολυνευρίτιδα, διανοητική σύγχυση, Αλκοολισμός ΟΡΙΣΜΟΣ Ο όρος αναφέρεται για πρώτη φορά από έναν Ολλανδό γιατρό στα τέλη της δεκαετίας του 1840, ενώ αναλύθηκε σε νόσο το 1972 από το γιατρό John Coakley Lettson. Αλκοολισμός σημαίνει δηλητηρίαση

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ ΜΑΡΙÁ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ EKΔΟΣΕΙΣ ΕΥΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ * Συγγραφέας Ασηµίνα

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Τοπαλίδης Ιπποκράτης, 13 ετών

Τοπαλίδης Ιπποκράτης, 13 ετών Τοπαλίδης Ιπποκράτης, 13 ετών Το μυστήριο του πασχαλινού λαγού Του Κώστα Στοφόρου «Να βγούμε;» «Όχι ακόμα», είπε ο μπαμπάς. «Δεν θα έχει έρθει. Είναι πολύ νωρίς. Κάτσε να ξυπνήσει κι ο Δημήτρης». «Ο Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Playlist με τίτλο: Κώστας Κανούλας. Δημιουργήθηκε από georgina.levitikou στις 25 Ιανουαρίου 2016

Playlist με τίτλο: Κώστας Κανούλας. Δημιουργήθηκε από georgina.levitikou στις 25 Ιανουαρίου 2016 Playlist με τίτλο: Κώστας Κανούλας Δημιουργήθηκε από georgina.levitikou στις 25 Ιανουαρίου 2016 Κίτρινο σαμαροσκούτι :: Κάνουλας Κ. - Παγιουμτζής Σ. :: 1940 Αριθμός δίσκου: AO-2620 http://rebetiko.sealabs.net/display.php?recid=15115

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας

Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Τετάρτη, 13 Ιανουαρίου 2016 Μαρία Τζιρίτα: Να μην παύουμε ποτέ να παλεύουμε για τον καλύτερο εαυτό μας Η συγγραφέας Μαρία Τζιρίτα Η Μαρία Τζιρίτα μιλά για το τελευταίο της βιβλίο «Ιόλη», στο Πινάκιο, μέσω

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ

ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΑΛΚΟΟΛ ΛΟΓΟΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ v Μεταξύ ατόμων ηλικίας από 15 μέχρι 25 ετών βγήκαν τα ακόλουθα συμπεράσματα: Κοινωνικότητα (71%) Τους αρέσει η γεύση (51%) Δημιουργεί αίσθημα χαλάρωσης (12%) Προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τρίτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-6 Ώρα για δράση... 7-17 Σημειώσεις... 18 2 Μάθημα Τρίτο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις τις 7 συνήθειες των πετυχημένων ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

...Μια αληθινή ιστορία...

...Μια αληθινή ιστορία... ...Μια αληθινή ιστορία... Στην αρχή ήταν μια άδεια σελίδα. Την είχε ο Καλός Ζωγράφος, που ήταν γνωστός για την ικανότητά του να ζωγραφίζει τέλειες εικόνες. Μια μέρα ο Ζωγράφος άρχισε να ζωγραφίζει αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα