Νεφρογενής συστηματική ίνωση Νόσος του γαδολινίου;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νεφρογενής συστηματική ίνωση Νόσος του γαδολινίου;"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(5): Νεφρογενής συστηματική ίνωση Νόσος του γαδολινίου; Η νεφρογενής συστηματική ίνωση (ΝΣΙ) περιγράφηκε για πρώτη φορά το Χαρακτηρίζεται από ινώδη πάχυνση και σκλήρυνση του δέρματος με ή χωρίς ταυτόχρονη προσβολή των σπλάγχνων και διαφοροδιαγνωστικά η κλινική της εικόνα μοιάζει με το σκληρομυξοίδημα. Το 2000 τεκμηριώθηκε ότι η νόσος εμφανίζεται αποκλειστικά σε ασθενείς με βαριά έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε έλεγχο με μαγνητική τομογραφία και έλαβαν μεγάλη δόση γαδολινίου. Τα τελευταία 10 χρόνια έχουν περιγραφεί >215 περιστατικά ασθενών που εμφάνισαν ΝΣΙ μετά από χορήγηση γαδολινίου. Η πορεία των ασθενών αυτών ήταν δυσμενής, με προϊούσα σκλήρυνση του δέρματος, ιδιαίτερα στα άκρα, που οδηγεί σε αγκύλωση των αρθρώσεων και αδυναμία βάδισης. Η συστηματική προσβολή έχει χειρότερη πρόγνωση, ειδικά όταν υπάρχει συμμετοχή του αναπνευστικού. Η παρούσα ανασκόπηση αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στις οδηγίες για ασφαλή χρήση του γαδολινίου στους νεφροπαθείς και στην προσπάθεια προσέγγισης της προς το παρόν μη πλήρως διευκρινισμένης αιτιοπαθογένειας της νόσου. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2009, 26(5): Δ. Οικονoμίδου, Π. Πατεινάκης... Νεφρολογική Κλινική ΑΠΘ, «Ιπποκράτειο» Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Nephrogenic systemic fibrosis gadolinium disease? Λέξεις ευρετηρίου Γαδολίνιo Μαγνητική τομογραφία Νεφρική ανεπάρκεια Συστηματική ίνωση Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία 10 χρόνια, όλο και συχνότερα περιγράφονται στη βιβλιογραφία περιστατικά ασθενών με νεφρική ανεπάρκεια, που έλαβαν στο πλαίσιο διαγνωστικών εξετάσεων γαδολίνιο και εμφάνισαν συστηματική ίνωση, νόσο που μακρο- και μικροσκοπικά ομοιάζει με σκληρομυξοίδημα, έχει όμως προϊούσα και σε μερικές περιπτώσεις θανατηφόρα εξέλιξη. Πρόκειται για νόσο άγνωστη πριν από το 1997, η οποία εμφανίστηκε μετά από τη χρήση ενώσεων του γαδολινίου για τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας και που στο μέλλον θα πρέπει να τη λαμβάνουμε υπόψη ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Το 1997 στις ΗΠΑ και σε συγκεκριμένο κέντρο της νότιας Καλιφόρνια παρουσιάστηκαν τα πρώτα περιστατικά νεφροπαθών με εκτεταμένη σκλήρυνση του δέρματος. 2 Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν σε λήπτες νεφρικού μοσχεύματος με επηρεασμένη λειτουργία λόγω απόρριψης. Aκολούθησαν αναφορές ανάλογων περιστατικών από Ευρώπη και Αμερική, με κοινό χαρακτηριστικό την προϋπάρχουσα νεφρική ανεπάρκεια τελικού ή προτελικού σταδίου. Η ιστολογική εικόνα των αλλοιώσεων ομοιάζει με σκληρομυξοίδημα, σοβαρή συστηματική και συχνά θανα- τηφόρα νόσο, με συχνή δερματική προβολή του προσώπου και ταυτόχρονη παρουσία μονοκλωνικής παραπρωτεΐνης στο πλάσμα, εκδηλώσεις που, μαζί με κάποια ιδιαίτερα ιστολογικά χαρακτηριστικά, όπως η παρουσία πλασματοκυττάρων και βλέννης, απουσίαζαν στις συγκεκριμένες περιπτώσεις. 2 Το γεγονός αυτό διαφοροποιεί τις παρούσες περιπτώσεις από το σκληρομυξοίδημα και τις ομαδοποιεί σε μια ξεχωριστή νέα οντότητα, που περιγράφηκε αρχικά με τον όρο νεφρογενής ινώδης δερματοπάθεια (nephrogenic fibrosing dermopathy). 3 Το 2003 περιγράφηκε η πρώτη περίπτωση νεφρογενούς ινώδους δερματοπάθειας με σπλαγχνική συμμετοχή 4 και στα επόμενα δύο χρόνια θα αποδειχθεί ο συστηματικός χαρακτήρας της νόσου, με αποτέλεσμα από το 2005 και μετά η νόσος να περιγράφεται με τον όρο νεφρογενής συστηματική ίνωση (ΝΣΙ) (nephrogenic systemic fibrosis, NSF). 5 Μέχρι το 2006 δεν είχε ενοχοποιηθεί κάποιος ιδιαίτερος εκλυτικός παράγοντας πρόκλησης της νόσου. Τη χρονιά αυτή, ο Αυστριακός Grobner δημοσίευσε πέντε περιστατικά ΝΣΙ, σε σύνολο 9 νεφροπαθών που είχαν υποβληθεί σε μαγνητική αγγειογραφία, και συνέδεσε για πρώτη φορά τη νόσο με την έκθεση σε γαδολίνιο. 6 Σχεδόν ταυτόχρονα, οι Marckman et al δημοσίευσαν 13 περιπτώσεις συστηματικής νεφρογενούς σκλήρυνσης, από το κέντρο τους στη Δανία,

2 594 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης όπου σε όλες είχε προηγηθεί χορήγηση γαδολινίου. 7 Η συσσώρευση περιστατικών της νόσου που συσχετίζονταν με προηγούμενη έκθεση σε γαδολίνιο οδήγησε τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στην έκδοση οδηγίας αποφυγής χορήγησης σκιαγραφικών με βάση το γαδολίνιο σε ασθενείς με οξεία ή χρονία σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια (ρυθμός σπειραματικής διήθησης <30 ml/min) λόγω του κινδύνου ανάπτυξης ΝΣΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η ΝΣΙ αποτελεί σχετικά σπάνια νόσο, με καταγραφή >215 περιστατικών μέχρι σήμερα. 9 Προσβάλλει με την ίδια συχνότητα άνδρες και γυναίκες, συνήθως μέσης ηλικίας, αν και έχουν αναφερθεί περιπτώσεις ηλικίας 8 87 ετών. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των περιπτώσεων είναι η έκπτωση νεφρικής λειτουργίας, ενώ στη συντριπτική τους πλειοψηφία (>95%) έχει προηγηθεί χορήγηση γαδολινίου ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Όπως άλλωστε δηλώνει ο όρος «νεφρογενής» και έχει ήδη αναφερθεί, όλες οι περιπτώσεις της νόσου αφορούν σε ασθενείς με έκπτωση νεφρικής λειτουργίας, είτε αυτή είναι οξεία είτε χρονία. 11,12 Σε περιπτώσεις οξείας νεφρικής βλάβης, η αποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας οδηγεί σε σταθεροποίηση και συχνά σε υποχώρηση των βλαβών χωρίς επιπρόσθετη ειδική θεραπεία. Ασθενείς με χρονία νεφρική νόσο κινδυνεύουν να αναπτύξουν ΝΣΙ όταν ο ρυθμός της σπειραματικής τους διήθησης είναι <30 ml/min, 13 αν και η νόσος ενδέχεται να εμφανιστεί σε νεφροπαθείς με υψηλότερες τιμές σπειραματικής διήθησης, εφόσον συνυπάρχουν και άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες. 14 Το 90% των περιπτώσεων αφορά σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση. Η περιτοναϊκή κάθαρση (4,6 περιπτώσεις ανά 100 ασθενείς) παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου σε σύγκριση με την αιμοκάθαρση (0,61 περιπτώσεις ανά 100 ασθενείς), πιθανόν εξαιτίας της ελαττωμένης αποτελεσματικότητας της μεθόδου στην απομάκρυνση του γαδολινίου. 15,16 Ασθενείς με ηπατική ανεπάρκεια προσβάλλονται επίσης από ΝΣΙ, και η νόσος έχει αναφερθεί σε περιπτώσεις ηπατικής μεταμόσχευσης, πάντοτε όμως με την ταυτόχρονη παρουσία νεφρικής βλάβης. 17 Κατά συνέπεια, η ηπατική ανεπάρκεια από μόνη της δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο για εκδήλωση ΝΣΙ. 11 Η παρουσία φλεγμονής έχει επίσης ενοχοποιηθεί ως προδιαθεσικός παράγοντας για την εμφάνιση ΝΣΙ. 9,14 Με τον όρο φλεγμονή έχουν χαρακτηριστεί καταστάσεις ιστικής και κυρίως αγγειακής ή ενδοθηλιακής βλάβης, όπως αγγειοχειρουργικές ή άλλες βαριές χειρουργικές επεμβάσεις (π.χ. μεταμόσχευση ήπατος), 17,18 θρομβοεμβολικά ισχαιμικά επεισόδια, 19 καθώς και λοιμώξεις όπως οστεομυελίτιδα, πνευμονία και γενικευμένη σήψη. 14 Προδιαθεσικοί παράγοντες που επίσης ενοχοποιούνται για την ανάπτυξη ΝΣΙ, όπως η χορήγηση μεγάλων δόσεων ερυθροποιητίνης 20 και σιδήρου χορηγούμενου ενδοφλεβίως, 21 η υπολευκωματιναιμία και τα αυξημένα επίπεδα φερριτίνης, ενδεχομένως να συνδέονται με την παρουσία χρονίας φλεγμονής. 22 Η οξέωση, η οποία αρχικά είχε συσχετιστεί με την προσβολή από ΝΣΙ, 6 δεν θεωρείται πλέον προδιαθεσικός παράγοντας, καθώς σε μελέτες που ακολούθησαν δεν συσχετίστηκε με την εμφάνιση της νόσου. 14 Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο σημαντικότερος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη ΝΣΙ είναι η ενδοφλέβια χορήγηση γαδολινίου, καθώς αφορά σχεδόν στο σύνολο των περιπτώσεων που έχουν αναφερθεί μέχρι σήμερα. Πρόσφατες μελέτες έχουν συσχετίσει τη συχνότητα εμφάνισης ΝΣΙ με τον αριθμό μαγνητικών τομογραφιών, κατά τις οποίες χορηγήθηκε παραμαγνητική ουσία που περιείχε γαδολίνιο, τη συνολική δόση σκιαγραφικής ουσίας και τη δόση ανά εξέταση. Η δόση κατά τη διενέργεια μαγνητικής αγγειογραφίας, που ανέρχεται σε 0,3 mmol/kg, φαίνεται να διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης ΝΣΙ σε σύγκριση με την απλή μαγνητική τομογραφία, όπου η δόση περιορίζεται σε 0,1 mmol/kg. 1 Επίσης, έχει διαπιστωθεί ότι υπάρχει διαφορετική πιθανότητα προσβολής από ΝΣΙ αναλόγως του είδους της χηλικής ένωσης του γαδολινίου που χορηγείται. Αυτή η παράμετρος επηρεάζει τη βιοδιαθεσιμότητα, τη σταθερότητα της σύνδεσης του γαδολινίου με τη χηλική ένωση και, κατά συνέπεια, την έκταση της εναπόθεσης γαδολινίου στους ιστούς. 23 Περίπου 4% των ασθενών με έκπτωση νεφρικής λειτουργίας, που εκτίθενται σε γαδολίνιο, προσβάλλονται από ΝΣΙ. 1 Συνεπώς, φαίνεται ότι ο συνδυασμός έκθεσης σε γαδολίνιο και άλλων προδιαθεσικών παραγόντων σε έδαφος νεφρικής ανεπάρκειας οδηγεί τελικά στη νόσο. 16 Ο παθογενετικός μηχανισμός της ΝΣΙ βρίσκεται ακόμα υπό διερεύνηση. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, φαίνεται ότι σε αυτόν συμμετέχουν η έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, η ενδοθηλιακή βλάβη, η φλεγμονή, τα ινοκύτταρα και το γαδολίνιο. Το γαδολίνιο (Gd 3+ ) ανήκει στα λανθανίδια, κατηγορία μετάλλων, το όνομα της οποίας προέρχεται από το όνομα του πρώτου στοιχείου της ομάδας στον περιοδικό πίνακα, του λανθανίου. 24 Έχει τον ατομικό αριθμό 64 και μοριακό βάρος 157 Dalton. 25 Χρησιμοποιείται ως σκιαγραφικό

3 ΝΕΦΡΟΓΕΝΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ 595 κατά τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας, εξαιτίας των ισχυρών παραμαγνητικών ιδιοτήτων του, δηλαδή της ικανότητας μεταβολής των φυσικών του χαρακτηριστικών μετά από έκθεση σε μαγνητικό πεδίο. Χρησιμοποιείται επίσης στην κατασκευή τηλεοράσεων, κεφαλών video, φούρνων μικροκυμάτων και πυρηνικών αντιδραστήρων. 26 Αποτελεί ισχυρό αναστολέα των διαύλων ασβεστίου και στην ελεύθερή του μορφή είναι ιδιαίτερα τοξικό για το καρδιαγγειακό και το νευρικό σύστημα. 24 Το ελεύθερο γαδολίνιο εναποτίθεται στο ήπαρ, τα οστά και τους λεμφαδένες και απελευθερώνεται αργά από τον οργανισμό με ρυθμό <1% ανά 24ωρο. 27 Το γαδολίνιο, προκειμένου να χορηγηθεί ως σκιαγραφικό, συνδέεται με μη τοξικούς παράγοντες σε μορφή χηλικών ενώσεων, που αυξάνουν την υδατοδιαλυτότητά του και ελαττώνουν την τοξικότητά του. 28 Οι χηλικές αυτές ενώσεις, το μοριακό βάρος των οποίων κυμαίνεται από Dalton, διηθούνται πλήρως και αποβάλλονται από τα νεφρικά σπειράματα. Ο χρόνος ημίσειας ζωής τους σε άτομα με φυσιολογική νεφρική λειτουργία είναι περίπου 90 min, με αποτέλεσμα >90% της χορηγούμενης δόσης να απομακρύνεται από τον οργανισμό μέσα σε 24 ώρες. 24 Σε χρονία νεφρική νόσο σταδίου 3 (GFR <60 ml/min) ο χρόνος ημίσειας ζωής αυξάνεται στις 6 ώρες (απομάκρυνση 55% της δόσης το πρώτο 24ωρο), ενώ στο στάδιο 4 (GFR <30 ml/min) ανέρχεται στις 9 ώρες. Σε νεφρική νόσο τελικού σταδίου (GFR <15 ml/min) ο χρόνος ημίσειας ζωής μπορεί να υπερβαίνει τις 30 ώρες. Με την αιμοκάθαρση απομακρύνεται το 50% του σκιαγραφικού μέσα σε 2,5 ώρες και το 99% της δόσης έχει απομακρυνθεί μετά από 3 4 συνεδρίες αιμοκάθαρσης. Σε ασθενείς υπό περιτοναϊκή κάθαρση χωρίς υπολειπόμενη νεφρική λειτουργία απαιτούνται >52 ώρες για την απομάκρυνση του 50% της δόσης, με αποτέλεσμα να παραμένει σημαντική ποσότητα σκιαγραφικού στον οργανισμό μέχρι και 22 ημέρες μετά από τη χορήγησή του. 1 Οι χηλικές ενώσεις του γαδολινίου διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες, ανάλογα με τη χημική τους δομή (γραμμική ή κυκλική) και το φορτίο τους (ιονισμένη ή όχι). 25 Οι ιονισμένες και οι κυκλικές ενώσεις συνδέουν ισχυρότερα το γαδολίνιο, είναι σταθερότερες και παρουσιάζουν βραδύτερους ρυθμούς διάστασης, με αποτέλεσμα να απελευθερώνουν μικρότερες ποσότητες γαδολινίου κατά τη διάρκεια της παρουσίας τους στην κυκλοφορία. 23 Από όλα τα περιστατικά ΝΣΙ που είχαν αναφερθεί στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) μέχρι το Μάιο του 2007 μόνο ένα σχετιζόταν με τη χορήγηση κυκλικής χηλικής ένωσης (gadoteridol ProHance ), ενώ ακόμα και σε αυτή την περίπτωση είχε προηγηθεί χορήγηση και της μη ιονικής γραμμικής χηλικής ένωσης gadodiamide (Omniscan ), που σχετίζεται με τη μεγάλη πλειοψηφία των περιστατικών ΝΣΙ διεθνώς. 24 Φαίνεται, κατά συνέπεια, ότι το μέγεθος της έκθεσης σε ελεύθερο γαδολίνιο, που επιβαρύνεται από την έκπτωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης, σχετίζεται με την εμφάνιση ΝΣΙ. Η υπόθεση αυτή υποστηρίζεται και από τη διαπίστωση φορές μεγαλύτερης συγκέντρωσης γαδολινίου σε ιστούς ασθενών με ΝΣΙ σε σύγκριση με υγιή άτομα και ιστορικό έκθεσης σε γαδολίνιο. 29 Από τους νεφροπαθείς με ιστορικό έκθεσης σε γαδολίνιο, ποσοστό μόνο 14% θα εκδηλώσει ΝΣΙ, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη συνύπαρξης και άλλων προδιαθεσικών παραγόντων ως προϋπόθεση για την εμφάνιση ΝΣΙ. Κομβικός φαίνεται να είναι ο ρόλος των ινοκυττάρων, που ευθύνονται για την παραγωγή του κολλαγόνου και την ανάπτυξη ίνωσης. 30 Όπως συνάγεται από την απουσία μιτωτικής δραστηριότητας των ινοκυττάρων στις βιοψίες από αλλοιώσεις ΝΣΙ, τα κύτταρα αυτά προέρχονται από την κυκλοφορία και μεταναστεύουν στην περιοχή της βλάβης, εξαιτίας κάποιου παράγοντα που τα προσελκύει. Ο παράγοντας αυτός ενδέχεται να είναι το γαδολίνιο, μέσα από την πρόκληση φλεγμονώδους αντίδρασης και την παραγωγή κυτταροκινών 30 (εικ. 2). Η υπόθεση αυτή όμως δεν έχει ακόμη αποδειχθεί και θα χρειαστούν πειραματικά μοντέλα για την τεκμηρίωσή της. Επίσης, η ύπαρξη φλεγμονής ήταν κοινό εύρημα στα περισσότερα από τα περιστατικά που εμφάνισαν ΝΣΙ. Η αιτιοπαθογένεια της νόσου φαίνεται να είναι σύνθετη, πολυπαραγοντική και προς το παρόν παραμένει, σε σημαντικό βαθμό, αδιευκρίνιστη. 5. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Οι ασθενείς με ΝΣΙ παρουσιάζουν οίδημα και σκλήρυνση του δέρματος, που προσβάλλει συνήθως τα άκρα, σπανιότερα τον κορμό και ποτέ το πρόσωπο. 12 Οι βλάβες είναι αμφοτερόπλευρες και συμμετρικές, με συχνή τη συμμετοχή του δέρματος μεταξύ αστραγάλου και μεσομηρίου, καθώς και μεταξύ καρπού και μέσου του βραχίονα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρατηρείται οίδημα άκρων χειρών και ποδών με παρουσία φυσαλίδων. Οι αρχικές αλλοιώσεις εμφανίζονται ως βλατίδες στο χρώμα του δέρματος ή ελαφρώς ερυθηματώδεις, οι οποίες στη συνέχεια συρρέουν σχηματίζοντας πλάκες, ερυθηματώδεις ή καφεοειδείς, με υφή δίκην φλοιού πορτοκαλιού 19 (εικ. 1). Τα όρια των πλακών αυτών έχουν περιγραφεί να επεκτείνονται δίκην προσεκβολών αμοιβάδας. 31 Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν παρατηρηθεί και οζίδια. Περιπτώσεις που ομοιάζουν με οζώδες ερύθημα 32 ή φλεγμονώδες καρκίνωμα μαστού 33 έχουν επίσης αναφερθεί. Τελικά, το προσβεβλημένο δέρμα

4 596 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης (ηωσινοφιλική μυϊκή περιτονιίτιδα), τη μορφέα, τη δερματική πορφυρία, την αμυλοείδωση από β 2 μικροσφαιρίνη και το δερματοϊνοσάρκωμα. 19 Εικόνα 1. Πάχυνση του δέρματος με καφεοειδή υπέρχρωση, βλατίδες και υποδόρια οζία (www.icnfdr.org). παρουσιάζει έντονη πάχυνση με ξυλώδη υφή, με αποτέλεσμα τον περιορισμό της κινητικότητας των αρθρώσεων και την καθήλωση των ασθενών, μέσα σε ένα διάστημα μερικών εβδομάδων από την έναρξη της νόσου. 19 Σε ποσοστό περίπου 5% των ασθενών η νόσος εξελίσσεται ραγδαία σε διάστημα ημερών, με ταχεία έκπτωση της κινητικότητας και έντονο άλγος. 12 Στα υποκειμενικά συμπτώματα των ασθενών περιλαμβάνονται κνησμός, καυσαλγίες και διαξιφιστικά άλγη στις προσβεβλημένες περιοχές. Αρθρίτιδα ή πυρετός δεν παρατηρούνται. 19 Στα αρχικά στάδια, η νόσος μπορεί να ομοιάζει με κυτταρίτιδα, ενώ αργότερα η διαφορική διάγνωση των αλλοιώσεων περιλαμβάνει το σκληρομυξοίδημα, το σύνδρομο ηωσινοφιλίας-μυαλγίας, το σύνδρομο Schulman Η ΝΣΙ εμφανίζει και εξωδερματικές εκδηλώσεις, όπως κιτρινόφαιες κηλίδες συνοδευόμενες από τηλαγγειεκτασίες στο σκληρό χιτώνα του οφθαλμού, που παρατηρούνται στο ένα τρίτο περίπου των περιπτώσεων. 26 Η συστηματική προσβολή οδηγεί σε μυαλγίες και μυϊκή αδυναμία εξαιτίας της προσβολής μυών, 34 περιοριστική πνευμονοπάθεια και δύσπνοια, εξαιτίας προσβολής του θωρακικού τοιχώματος και του διαφράγματος, 4 με συχνές πτώσεις και λοιμώξεις αναπνευστικού, που αυξάνουν τη νοσηρότητα και τη θνητότητα. Η ποιότητα ζωής των ασθενών είναι τόσο χαμηλή, που ενδέχεται να τους οδηγήσει στην αναζήτηση λύτρωσης με την εκούσια διακοπή της υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Δεν υπάρχουν προς το παρόν ειδικά εργαστηριακά ευρήματα διαγνωστικά της νόσου. Ο εργαστηριακός έλεγχος αποσκοπεί στη διαφορική διάγνωση της ΝΣΙ από άλλες οντότητες με παρόμοιες κλινικές εκδηλώσεις. 11 Η τελική διάγνωση της ΝΣΙ εξασφαλίζεται από τη συνεκτίμηση των κλινικών ευρημάτων με τα χαρακτηριστικά ιστολογικά ευρήματα βιοψίας δέρματος προσβεβλημένης περιοχής ή και εσωτερικών οργάνων σε περιπτώσεις νεκροτομής. Συγκεκριμένα, παρατηρείται διάχυτη πάχυνση του δικτυωτού χορίου, εξαιτίας της παρουσίας αυξημένης Εικόνα 2. Πιθανός μηχανισμός παθογενετικής συσχέτισης νεφρικής ανεπάρκειας, γαδολινίου και νεφρογενούς συστηματικής ίνωσης. Η καθυστερημένη αποβολή του γαδολινίου λόγω της νεφρικής ανεπάρκειας οδηγεί σε αυξημένη εναπόθεσή του στον υποδόριο ιστό, όπου μέσω της ενεργοποίησης μακροφάγων και της παραγωγής κυτταροκινών προσελκύει ινοκύτταρα, τα οποία προκαλούν ίνωση.

5 ΝΕΦΡΟΓΕΝΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ 597 ποσότητας δεσμών κολλαγόνου, οι οποίες είναι ατάκτως κατανεμημένες και επεκτείνονται στον υποδόριο ιστό με τη μορφή πεπαχυσμένων διαφραγματίων, που ενίοτε διηθούν την υποκείμενη μυϊκή περιτονία ή και το μυϊκό ιστό. 3 Χαρακτηριστική είναι η απουσία φλεγμονώδους διήθησης και η περιορισμένη παρουσία βλέννης. 2 Σημαντικό εύρημα με πιθανή παθοφυσιολογική σημασία είναι η παρουσία ατρακτόμορφων κυττάρων με ανοσοφαινοτυπικούς χαρακτήρες ταυτόχρονα αιμοποιητικών κυττάρων (CD34+) και ινοβλαστών (προκολλαγόνο 1+). 3,26,30 Tα κύτταρα αυτά ονομάζονται ινοκύτταρα (από τη συγχώνευση των όρων ινοβλάστη και ερυθροκύτταρο, λευκοκύτταρο ή θρομβοκύτταρο 30 ), παράγονται στο μυελό των οστών, κυκλοφορούν στο αίμα και κατευθύνονται σε περιοχές ιστικής βλάβης, όπου συμμετέχουν στη διαδικασία της επούλωσης, παράγοντας κολλαγόνο. Με αυτόν τον τρόπο εμπλέκονται πιθανότατα στην παθογένεια της ΝΣΙ ΠΡΟΛΗΨΗ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η πιθανότητα εμφάνισης ΝΣΙ αυξάνεται όσο μεγαλύτερη είναι η δόση του γαδολινίου και όσο πιο χαμηλή είναι η σπειραματική διήθηση και επομένως η κάθαρσή του από τους νεφρούς. Επίσης, όπως προαναφέρθηκε, η φλεγμονή, η διέγερση του ενδοθηλίου, η ηπατική ανεπάρκεια αλλά και το είδος της χηλικής ένωσης γραμμική ή ιοντική αποτελούν προδιαθεσικούς παράγοντες εμφάνισης ΝΣΙ. Η πρόληψη εμφάνισής της περιλαμβάνει καταρχήν την ταυτοποίηση των ασθενών υψηλού κινδύνου, που είναι οι ασθενείς (α) με τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια σε υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας, (β) με σπειραματική διήθηση <30 ml/min, (γ) με οξεία νεφρική ανεπάρκεια και ηπατική νόσο και (δ) με νεφρική ή ηπατική μεταμόσχευση και ελαττωμένη νεφρική λειτουργία. Προκειμένου να αποφευχθεί η έκθεση των ασθενών αυτών σε γαδολίνιο θα πρέπει να επιλέγονται εναλλακτικές απεικονιστικές μέθοδοι, όπως υπερηχογραφήματα, PET scan, μαγνητική ή αξονική τομογραφία χωρίς σκιαγραφική ουσία ή ακόμη και αξονική τομογραφία με ιωδιούχο σκιαγραφικό, εφόσον κριθεί απαραίτητο. Σε περίπτωση που κρίνεται απαραίτητη η χορήγηση γαδολινίου, θα πρέπει να επιλεγεί κατά προτίμηση κυκλική, ιοντική ένωση του γαδολινίου, η οποία έχει και την πιο χαμηλή διάσπαση στον οργανισμό, και η μικρότερη δυνατή δόση (<0,2 mmol/kg σωματικού βάρους). Μετά από τη διενέργεια της εξέτασης ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε αιμοκάθαρση με φίλτρο υψηλής διαπερατότητας και κατά προτίμηση μη ιοντική εφόσον χρησιμοποιηθεί ιοντική ένωση γαδολινίου μεμβράνη αιμοκάθαρσης. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι μελέτες της κινητικής του γαδολινίου κατά την αιμοκάθαρση έδειξαν ότι με την πρώτη αιμοκάθαρση 4ωρης διάρκειας απομακρύνεται το 80%, ενώ μετά από την 3η αιμοκάθαρση απομακρύνεται >95% του γαδολινίου. 35 Οι μεμβράνες υψηλής διαπερατότητας παρέχουν μεγαλύτερη κάθαρση και αυτό ισχύει για όλες τις χηλικές ενώσεις του γαδολινίου. 36 Μέχρι στιγμής, δεν έχει μελετηθεί η κάθαρση του γαδολινίου με συνεχόμενη αιμοδιήθηση, έναν τρόπο αιμοκάθαρσης που προσφέρει την υψηλότερη δυνατή κάθαρση ουσιών μικρού μοριακού βάρους. Η εφαρμογή της πιθανόν να προλαβαίνει την εκδήλωση ΝΣΙ, ωστόσο οι υπάρχουσες μέχρι στιγμής μελέτες και παρατηρήσεις δεν τεκμηριώνουν τη χρήση της συνεχόμενης αιμοδιήθησης ως θεραπείας πρόληψης. Η κάθαρση του γαδολινίου με συνεχή φορητή περιτοναϊκή κάθαρση είναι πολύ χαμηλή και η μέθοδος δεν θεωρείται επαρκής ως εξωνεφρική κάθαρση. 37 Παρόλα αυτά, η αλλαγή μεθόδου ασθενών που ευρίσκονται ήδη σε υποκατάσταση με περιτοναϊκή κάθαρση είναι μια ερώτηση που δεν έχει απαντηθεί. Ίσως η τοποθέτηση προσωρινού καθετήρα και η διενέργεια 2 3 συνεδριών αιμοκάθαρσης να αποτελεί ενδιάμεση, συμβιβαστική λύση. Οι συστάσεις του FDA είναι οι αιμοκαθαιρόμενοι ασθενείς να υποβάλλονται αμέσως μετά από την έκθεσή τους σε γαδολίνιο σε αιμοκάθαρση, ενώ το Αμερικανικό Κολέγιο Ακτινολογίας (American College of Radiology) συστήνει να γίνονται δύο αιμοκαθάρσεις το πρώτο 24ωρο. 8 Οι μέχρι τώρα μελέτες δείχνουν ότι η μόνη αποτελεσματική θεραπεία της ΝΣΙ είναι η βελτίωση της νεφρικής λειτουργίας. Τα περιστατικά στα οποία παρατηρήθηκε υποστροφή της νόσου ήταν ασθενείς που ανέκτησαν ικανοποιητική νεφρική λειτουργία μετά από ΟΝΑ ή υποβλήθηκαν σε επιτυχή μεταμόσχευση νεφρού. H φυσικοθεραπεία και η αναλγησία θεωρούνται σημαντικές θεραπευτικές παρεμβάσεις. Η φυσικοθεραπεία βοηθάει στη διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων, επειδή συχνή επιπλοκή της νόσου είναι η αγκύλωσή τους και η καθήλωση του ασθενούς σε αναπηρική καρέκλα. Η ΝΣΙ συνοδεύεται από έντονους πόνους, και επιθετική αναλγησία είναι απαραίτητη, πολλές φορές σε συνδυασμό με αντικαταθλιπτική αγωγή. Θεραπεία που εφαρμόστηκε και με την οποία παρατηρήθηκε περιστασιακά ύφεση της νόσου είναι η εξωσωματική φωταφαίρεση. Η θεραπεία αυτή έχει ανοσορρυθμιστικό χαρακτήρα και χρησιμοποιήθηκε στη θεραπεία της συστηματικής σκλήρυνσης. Τα λευκά του ασθενούς διαχωρίζονται εξωσωματικά και γίνονται φωτοευαίσθητα με 8-μεθοξυψωραλένη. Στη συνέχεια, ακτινοβολούνται με UVA-A και επαναχορηγούνται στον ασθενή. Η επεξεργασία αυτή των λευκών καταστέλλει τη διέγερση των Τ-λεμφοκυττάρων και έμμεσα τους μηχανισμούς παραγωγής κολλαγόνου. Τα πρωτόκολλα θεραπείας που εφαρμόστηκαν ποικίλλουν από 4 έως πολλαπλούς κύκλους

6 598 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης φωταφαίρεσης και εφαρμόζονται ανά 15ήμερο. Αν και ο αριθμός των ασθενών που αναφέρεται είναι μικρός, στις περισσότερες των περιπτώσεων περιγράφεται βελτίωση της κινητικότητας των άκρων και της σκλήρυνσης του δέρματος Μια άλλη θεραπεία που εφαρμόστηκε ήταν η χορήγηση θειοθειικού νατρίου. Πρόκειται για μια αντιοξειδωτική ουσία με χηλικές ιδιότητες, η οποία χρησιμοποιείται στις δηλητηριάσεις με μέταλλα, όπως καρβοπλατίνα και κυάνιο. Στη ΝΣΙ χορηγείται προκειμένου να δεσμεύσει το γαδολίνιο και να προλάβει την εναπόθεσή του στους ιστούς. Στη βιβλιογραφία περιγράφεται μόνο ένα περιστατικό αιμοκαθαιρόμενου ασθενούς με ΝΣΙ που ελάμβανε αγωγή με θειοθειικό νάτριο ως θεραπεία ασβεστοποιητικής αρτηριολοπάθειας. Μετά από ένα μήνα θεραπείας ο ασθενής εμφάνισε βελτίωση τόσο της κινητικότητας των αρθρώσεων όσο και της σκλήρυνσης του δέρματος. Αν και η αναφορά είναι μοναδική, πιθανόν η χρήση του θειοθειικού στη δέσμευση του γαδολινίου να αποτελεί μια προληπτική θεραπεία. 22 Άλλη θεραπεία που έχει εφαρμοστεί είναι η πλασμαφαίρεση, με αμφίβολα αποτελέσματα. Αναφέρονται 3 περιπτώσεις ασθενών με μεταμόσχευση ήπατος και συνυπάρχουσα οξεία νεφρική ανεπάρκεια που εμφάνισαν ΝΣΙ και στους οποίους θεραπευτικά εφαρμόστηκαν πλασμαφαιρέσεις, με 1,5 L αντικατάσταση πλάσματος ανά συνεδρία/5 συνεδρίες ανά μήνα και για 2 3 μήνες. Δύο ασθενείς παρουσίασαν βελτίωση της ΝΣΙ με ταυτόχρονη βελτίωση της ΟΝΑ. Στον ασθενή όπου δεν ανέλαβε η νεφρική λειτουργία δεν παρατηρήθηκε βελτίωση της ΝΣΙ. 41 Θεραπευτικά, έχει γίνει χρήση και ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, όπως κορτικοειδών, ανοσοσφαιρινών, μεθοτρεξάτης και κυκλοφωσφαμίδης, με σκοπό την καταστολή της σύνθεσης του προκολλαγόνου, χωρίς όμως βελτίωση της νόσου ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η συσχέτιση εμφάνισης ΝΣΙ μετά από τη χρήση ενώσεων του γαδολινίου αποτέλεσε σημαντικό βήμα στην πρόληψη της νόσου. Η περαιτέρω μελέτη των παθογενετικών μηχανισμών σε πειραματικά μοντέλα πιθανόν να βοηθήσει στην αποτελεσματικότερη θεραπευτική προσέγγιση. Οι μέχρι τώρα εφαρμοζόμενες θεραπείες δεν βοηθούν στην υποστροφή των βλαβών και η πρόληψη είναι η καλύτερη προσέγγιση των ασθενών υψηλού κινδύνου. ABSTRACT Nephrogenic systemic fibrosis gadolinium disease? D. Economidou, P. Pateinakis Nephrology Department AUTH, Hippokrateion General Hospital, Thessaloniki, Greece Archives of Hellenic Medicine 2009, 26(5): Nephrogenic systemic fibrosis (NSF) is a newly described disease, with no cases reported before It is characterized by fibrous thickening and induration of the skin with concomitant involvement of internal organs. It affects only patients with renal impairment and recent administration of gadolinium containing contrast agents (GCCAs). Because of its often relentless course and the ominous prognosis that it carries, NSF has gained significance in modern clinical practice. This review summarizes, among other topics, the current recommendations regarding the safe utilization of GCCAs in renal patients and the attempts being made to elucidate the pathogenesis of the disease. Key words: Gadolinium, MRI, Renal failure, Systemic fibrosis Βιβλιογραφία 1. Abu-Alfa A. The impact of NSF on the care of patients with kidney disease. J Am Coll Radiol 2008, 5: LeBoite PE. What nephrogenic sclerosing dermopathy might be? Arch Dermatol 2003, 139: Cowper SE, Su LD, Bhawan J, Robin HS, LeBoit PE. Nephrogenic fibrosing dermopathy. Am J Dermatopathol 2001, 23: Ting WW, Stone MS, Madison KC, Kurtz K. Nephrogenic fibrosing dermopathy with systemic involvement. Arch Dermatol 2003, 139: Daram SR, Cortese CM, Bastani B. Nephrogenic fibrosing dermopathy Nephrogenic systemic fibrosis: Report of a new case with literature review. Am J Kidney Dis 2005, 46: Grobner T. Gadolinium a specific trigger for the develop-

7 ΝΕΦΡΟΓΕΝΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ 599 ment of nephrogenic fibrosing dermopathy and nephrogenic systemic fibrosis? Nephrol Dial Transplant 2006, 21: Marckmann P, Lone Skov L, Rossen K, Dupont A, Damholt MB, Heaf JG et al. Nephrogenic systemic fibrosis: Suspected causative role of gadodiamide used for contrast-enhanced magnetic resonance imaging. J Am Soc Nephrol 2006, 17: US Food and Drug Administration. Information for healthcare professionals gadolinium-based contrast agents for magnetic resonance imaging (marketed as Magnevist, Multi- Hance, Omniscan, OptiMARK, ProHance). Available from ULR: htm Date created: May 23, 2007, updated June 4, 2008, accessed Aug 22, Cowper SE. Nephrogenic fibrosing dermopathy. The International Center for Nephrogenic Fibrosing Dermopathy Research (ICNFDR). Available from ULR: Published Updated January 20, 2008, accessed Aug 22, Kuo PH, Kanal E, Abu-Alfa AK, Cowper SE. Gadolinium-based MR contrast agents and nephrogenic systemic fibrosis. Radiology 2007, 242: Knopp E, Cowper SE. Nephrogenic systemic fibrosis: Early recognition and treatment. Semin Dial 2008, 21: Cowper SE, Boyer PJ. Nephrogenic systemic fibrosis: An update. Curr Rheumatol Rep 2006, 8: Thomsen HS, Marckmann P, Logager VB. Nephrogenic systemic fibrosis (NSF): A late adverse reaction to some of the gadolinium based contrast agents. Cancer Imaging 2007, 7: Sadowski EA, Bennett LK, Chan MR, Wentland AL, Garrett AL, Garrett RW et al. Nephrogenic systemic fibrosis: Risk factors and incidence estimation. Radiology 2007, 243: Centers for Disease Control and Prevention. Nephrogenic fibrosing dermopathy associated with exposure to gadolinium-containing contrast agents St Louis, Missouri, MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2007, 56: Saab G, Cheng S. Nephrogenic systemic fibrosis: A nephrologist s perspective. Hemodial Int 2007, 11: Maloo M, Abt P, Kashyap R, Younan D, Zand M, Orloff M et al. Nephrogenic systemic fibrosis among liver transplant recipients: A single institution experience and topic update. Am J Transplant 2006, 6: Swaminathan S, Leung N. Nephrogenic fibrosing dermopathy: Lessons from the past. Int J Dermatol 2006, 45: Cowper SE. Nephrogenic fibrosing dermopathy: The first 6 years. Curr Opin Rheumatol 2003, 15: Swaminathan S, Ahmed I, McCarthy J, Albright R, Pittelkow M, Caplice N et al. Nephrogenic fibrosing dermopathy and high-dose erythropoietin therapy. Ann Intern Med 2006, 145: Boyd A, Zic J, Abraham J. Gadolinium deposition in nephrogenic fibrosing dermopathy. J Am Acad Dermatol 2007, 56: Yerram P, Saab G, Karuparthi PR, Hayden MR, Khanna R. Nephrogenic systemic fibrosis: A mysterious disease in patients with renal failure role of gadolinium-based contrast media in causation and the beneficial effect of intravenous sodium thiosulfate. Clin J Am Soc Nephrol 2007, 2: Penfield JG, Reilly RF. Nephrogenic systemic fibrosis risk: Is there a difference between gadolinium-based contrast agents? Semin Dial 2008, 21: Penfield JG, Reilly RF Jr. What nephrologists need to know about gadolinium. Nat Clin Pract Nephrol 2007, 3: Perazella MA, Rodby RA. Gadolinium use in patients with kidney disease: A cause for concern. Semin Dial 2007, 20: Cowper SE. Nephrogenic systemic fibrosis: An overview. J Am Coll Radiol 2008, 5: Tweedle MF. Physicochemical properties of gadoteridol and other magnetic resonance contrast agents. Invest Radiol 1992, 27(Suppl 1): Bellin MF. MR contrast agents, the old and the new. Eur J Radiol 2006, 60: High WA, Ayers RA, Chandler J, Zito G, Cowper SE. Gadolinium is detectable within the tissue of patients with nephrogenic systemic fibrosis. J Am Acad Dermatol 2007, 56: Bucala R. Circulating fibrocytes: Cellular basis for NSF. J Am Coll Radiol 2008, 5: Mackay-Wiggan JM, Cohen DJ, Hardy MA, Knobler EH, Grossman ME. Nephrogenic fibrosing dermopathy (scleromyxedema-like illness of renal disease). J Am Acad Dermatol 2003, 48: Naylor E, Hu S, Robinson-Bostom L. Nephrogenic systemic fibrosis with septal panniculitis mimicking erythema nodosum. J Am Acad Dermatol 2008, 58: Solomon GJ, Wu E, Rosen PP. Nephrogenic systemic fibrosis mimicking inflammatory breast carcinoma. Arch Pathol Lab Med 2007, 131: Broome DR, Girguis MS, Baron PW, Cottrell AC, Kjellin I, Kirk GA. Gadodiamide-associated nephrogenic systemic fibrosis: Why radiologists should be concerned? AJR Am J Roentgenol 2007, 188: Rodby RA. Dialytic therapies to prevent NSF following gadolinium exposure in high-risk patients. Semin Dial 2008, 21: Ueda J, Furukawa T, Higashino K, Yamamoto T, Ujita H, Sakaguchi K et al. Permeability of iodinated and MR contrast media through two types of hemodialysis membrane. Eur J Radiol 1999, 31: Joffe P, Thomsen HS, Meusel M. Pharmacokinetics of gadodiamide injection in patients with severe renal insufficiency and patients undergoing hemodialysis or continuous ambulatory peritoneal dialysis. Acta Radiol 1998, 5: Gilliet M, Cozzio A, Burg G, Nestle FO. Successful treatment of three cases of nephrogenic fibrosing dermopathy with extracorporal photopheresis. Br J Dermatol 2005, 152: Wahda IM, White K, Meyer M, Simpson EL. The case for ultraviolet light therapy in nephrogenic fibrosing dermopathy: report of two cases and review of the literature. Nephrol Dial Transplant 2007, 22:

8 600 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης 40. Lauchli S, Zortea-Caflisch C, Nestle FO, Burg G, Kempf W. Nephrogenic fibrosing dermopathy treated with extracorporal photopheresis. Dermatology 2004, 208: Baron WP, Cantos K, Hillebrand JD, Hu K, Ojogho NO. Nephrogenic fibrosing dermopathy after liver transplantation successfully treated with plasmapheresis. Am J Dermatol 2003, 25: Linfert DR, Schell JO, Fine DM. Treatment of nephrogenic systemic fibrosis: Limited options but hope for the future. Semin Dial 2008, DOI: /j X x Corresponding author: D. Economidou, 54 Fleming street, GR Thessaloniki, Greece xxxxxxxxxxxxx

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ ημ. Θ. Καραμήτσος Συνέδριο ΕΒΕ 2008 1η Ινώδης μαστοπάθεια Ηαρχήτο1984 ύο περιπτώσεις όγκων μαστού από ινώδη ιστό, σε γυναίκες με μακροχρόνιο Σ τύπου 1 Soler NG, Khardori R. Fibrous

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακά δεδομένα και

Εργαστηριακά δεδομένα και Εργαστηριακά δεδομένα και βιολογικοί ίδί δείκτες Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δομή μαθήματος Ορισμοί Παραδείγματα Μεγέθη και αριθμοί Σημασία Τιμές μςαναφοράς Προβλήματα Υποκαταστάτες δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικό σκληρόδερμα

Συστηματικό σκληρόδερμα Συστηματικό σκληρόδερμα Π.Γ. Βλαχογιαννόπουλος En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο συστηματικό σκληρόδερμα είναι μία χρόνια νόσος η οποία λειτουργεί με αυτοάνοσο μηχανισμό. Τα ερωτήματα

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονοματεπώνυμο: Κωνσταντίνος Α. Φουρτούνας Ημερομηνία γέννησης: 14/08/1965 Τόπος γέννησης: Σουφλί Έβρου Υπηκοότητα: Ελληνική Διεύθυνση οικίας: Εθνάρχου Μακαρίου 31, Νίκαια-Λάρισα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ 21. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο συχνός καρκίνος της γυναίκας. Η επίπτωση παγκόσμια είναι περίπου 89 περιστατικά/100.000 γυναίκες ενώ αναφέρονται 800.000 νέα περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης

Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μη ειδική διάμεση πνευμονία Non specific interstitial pneumonia (NSIP) Σπύρος Α Παπίρης Μαθήματα Πνευμονολογίας-Αθήνα Μάρτιος 2006 NSIP Κατάταξη των διάμεσων παρεγχυματικών νοσημάτων πνεύμονα Διάχυτα Παρεγχυματικά

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012. Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2012 Α Κ Τ Ι Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Α Β Ο Ρ Ε Ι Ο Υ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ Γυναίκα με χρόνιες ρινικές εκκρίσεις και αίσθημα πίεσης στο γναθιαίο κόλπο Παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών

Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Λεμφώματα πνεύμονα (συνέχεια) Πηνελόπη Κορκολοπούλου Επ. Καθηγήτρια Εργαστήριο Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστημίου Αθηνών Αγγειοκεντρική ανοσοϋπερπλαστική νόσος / λέμφωμα πνεύμονος ΕΒV B T/NΚ Λεμφωματώδης

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα:

15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: 15λεπτη προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος καρκίνος ουροδόχου κύστεως θηλώματα: Ο καρκίνος της κύστης αποτελεί τον δεύτερο συχνότερο ουρολογικό καρκίνο. ευθύνονται για το 3% των

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο καρκίνος του νεφρού;

Τι είναι ο καρκίνος του νεφρού; Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός

Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Αντιπνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός Μια υποτιμημένη ασπίδα προστασίας Παναγιώτης Ζώης Όλγα Καράμπαλη Ιδιώτες Πνευμονολόγοι Πνευμονιοκοκκική νόσος Προκαλείται: από τον πνευμονιόκοκκο (Streptococcus pneumoniae)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration.

Συνώνυμα για Internet search: lung sequestration, bronchopulmonary sequestration. Γυναίκα ηλικίας 26 ετών, προσέρχεται στο ιατρείο λόγω κακουχίας, πυρετού, βήχα και πυώδους απόχρεμψης. Από το ιστορικό αναφέρεται επεισόδιο λοίμωξης του αναπνευστικού προ μηνός, το οποίο βελτιώθηκε μετά

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ

Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Σ Υ Μ Π Ι Ε Σ Τ Ι Κ Ε Σ Μ Υ Ε Λ Ο Π Α Θ Ε Ι Ε Σ Α. ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΜΕΣΟΣΠΟΝΔΥΛΙΟΥ ΔΙΣΚΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΤΟΥ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι βρίσκονται μεταξύ των σωμάτων των σπονδύλων. Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg).

Το Xarelto είναι φάρμακο που περιέχει τη δραστική ουσία ριβαροξαβάνη. Διατίθεται σε μορφή δισκίων (2,5, 10, 15 και 20 mg). EMA/230698/2013 EMEA/H/C/000944 Περίληψη EPAR για το κοινό ριβαροξαβάνη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο

Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία. Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Χρόνια βρογχίτιδα στην τρίτη ηλικία Χρυσόστομος Αρβανιτάκης 7ο εξάμηνο Τι είναι η χρόνια βρογχίτιδα? Βρογχίτιδα είναι μια φλεγμονή των βρογχικών σωλήνων, που μεταφέρουν τον αέρα στους πνεύμονες. Χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα

Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα Η ενδιαφέρουσα περίπτωση του μήνα ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ Γυναίκα 35 ετών με κοιλιακό άλγος από μηνός Παρουσιάζεται από: Τζάμου Ε, Μπολώτη Δ, Νάτσε Ν, Αναστασιάδου Κ. Ακτινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν:

Πού οφείλεται η νόσος και ποιοι παράγοντες την πυροδοτούν: 1 Τι είναι η Κίρρωση του Ήπατος: Η κίρρωση του ήπατος είναι μία χρόνια πάθηση του ήπατος κατά την οποία παρατηρείται καταστροφή του ιστού του ήπατος και αλλαγή της αρχιτεκτονικής του, γεγονός που οδηγεί

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME www.pediatric-rheumathology.printo.it ΑΡΘΡΙΤΙ Α ΤΟΥ LYME Τι είναι; Η αρθρίτιδα του Lyme είναι µία από τις νόσους που προκαλούνται από το µικρόβιο Βorrelia burgdorferi (νόσος του Lyme ή Μπορρελίωση) που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΓΚΩΝ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Β. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Λέκτορας Νευροχειρουργικής Π.Γ.Ν.Π. ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΓΛΟΙΩΜΑΤΑ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΠΙΛΟΚΥΤΤΑΡΙΚΟ ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO I) ΑΣΤΡΟΚΥΤΩΜΑ (WHO II) ΑΝΑΠΛΑΣΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΡΑ Ορισμός? Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία συστηματική φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει πολλές αρθρώσεις του σώματος. Η φλεγμονώδης διεργασία προσβάλλει καταρχήν την «επένδυση»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Gadoxetic acid, disodium

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ. Gadoxetic acid, disodium ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΧΡΗΣΤΗ Primovist 0,25 mmol/ml ενέσιμο διάλυμα Gadoxetic acid, disodium Διαβάστε προσεκτικά ολόκληρο το φύλλο οδηγιών χρήσης προτού σας δοθεί αυτό το φάρμακο. -

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Ακτινολογική εκτίμηση της πώρωσης των καταγμάτων Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική Σχολή Α.Π.Θ. Διπλωματούχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος

Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες. Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Πρώιµη έναρξη βιολογικής θεραπείας στις σπονδυλαρθρίτιδες Γιάννης Ελ. Πάκας Ρευµατολόγος Σπονδυλαρθρίτιδες(ΣπΑ) Κύριες εκδηλώσεις 1. Aξονική προσβολή/φλεγµονή ΣΣ 2. Περιφερική αρθρίτιδα 3. Περιφερική ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας

ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ. Καλλιόπη Ζάχου. 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο. Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΠΙΚΑΛΥΨΗΣ Καλλιόπη Ζάχου Παθολόγος Παθολογική Κλινική & Ερευνητικό Εργαστήριο Παν/μίου Θεσσαλίας 12 Ο Πανελλήνιο Ηπατολογικό Συνέδριο Χανιά 12-15 Μαΐου 2011 ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΕΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΟΔΗΓΙΩΝ ΧΡΗΣΗΣ Σημείωση: Οι εν λόγω τροποποιήσεις της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών

¹ Ά Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Γ.Ν.Α. Ιπποκράτειο ²Μονάδα Μικροχειρουργικής, Νοσοκομείο Κ.Α.Τ Αθηνών ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΝΕΓΧΕΙΡΗΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΑΥΤΟ ΙΑΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗΣ ΕΝΔΟΠΡΟΘΕΣΗΣ Βρακοπούλου Γαβριέλλα- Ζωή ¹, Δουλάμη Γεωργία¹,Λαρεντζάκης

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση

Συγκοπτικά επεισόδια καρδιαγγειακής αιτιολογίας: διαγνωστική προσπέλαση There are no translations available. Γιώργος Κολιός Καρδιολόγος Οι ασθενείς με συγκοπή αποτελούν το 2% των επισκέψεων στα τμήματα έκτακτων περιστατικών. Η ετήσια επίπτωση συγκοπτικών επεισοδίων στα ηλικιωμένα

Διαβάστε περισσότερα

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ

29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ 29. ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΚΥΗΣΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η θρομβοεμβολική νόσος επιπλέκει 1/500-2000 κυήσεις. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στη λοχεία. Τα αέρια αίματος δεν θεωρούνται ευαίσθητη ή ειδική εξέταση για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας

Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Απεικονιστική Διερεύνηση του Πνεύμονα, του Πλευριτικού και του Μεσοπνευμόνιου χώρου Μιχαήλ Νικ. Πατσίκας Πτυχιούχος Κτηνιατρικής Α.Π.Θ. Πτυχιούχος Ιατρικής Α.Π.Θ. Αναπληρωτής Καθηγητής Ακτινολογίας Κτηνιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά.

Η μεταφορά των φαρμάκων γίνεται με παθητική διάχυση ή με ενεργητική μεταφορά. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΑΡΜΑΚΟ. Φάρμακο λέμε οποιαδήποτε ουσία που όταν χορηγηθεί στον άνθρωπο, τα ζώα ή τα φυτά με συγκεκριμένο τρόπο και σε συγκεκριμένη δόση έχει θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Διαβάστε περισσότερα

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α

www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α www.pediatric-rheumathology.printo.it ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙ Α Τι είδους νόσος είναι; Η νεανική δερµατοµυοσίτιδα (Ν Μ) ανήκει στην οµάδα των λεγόµενων αυτοάνοσων νόσων. Στις αυτοάνοσες νόσους µία µη φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής;

Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Καθορίζει η νευρολογική κατάσταση μετά την ΚΑΡΠΑ την έκβαση του θύματος της ανακοπής; Δήμητρα Κοντογιάννη Καρδιολόγος-Εντατικολόγος Επιμελήτρια Α Γενικό Νοσοκομείο Δυτικής Αττικής Εισαγωγή 80% ανακοπών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν»

ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ. Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» ΠΕΡΙΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΤΙΘΡΟΜΒΩΤΙΚΩΝ ΦΑΡΜΑΚΩΝ Ανδρέας Μ. Λάζαρης ΠΓΝ «Αττικόν» Αντιπηκτική θεραπεία Βαλβιδοπάθειες προσθετικές βαλβίδες Κολπική μαρμαρυγή Φλεβική θρόμβωση πνευμονική εμβολή Γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος

ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ. Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Θεοδώρα Καράγιωργα Δερματολόγος - Αφροδισιολόγος ΛΕΥΚΗ Κοινή δερματική νόσος που οδηγεί σε αποχρωματισμό Σημαντική η ψυχολογική υποστήριξη. Γνώση προγνωστικών παραγόντων. ΑΡΝΗΤΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες

Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συµµαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Χρόνιες Πνευμονοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής ΕΚΕΤΑ Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΔΙΣΚΟΕΙΔΟΥΣ ΛΥΚΟΥ ΖΩΗ-ΤΟΛΗ ΟΥΡΑΝΙΑ ΔΕΡΜΑΤΟΛΟΓΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2012 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΔΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΟΥ Οξύς δερματικός λύκος Υποξύς δερματικός λύκος Χρόνιος δερματικός λύκος Δισκοειδής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας»

Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Στασινοπούλου Μυρσίνη, Στεφανιώτη Ασπασία, Ανδριώτης Ευθύμιος, Δεληβελιώτης Κωνσταντίνος, Ταβερναράκη Αγγελική Τμήμα Αξονικού Τομογράφου, ΑΟΝΑ «Άγιος Σάββας» Σκοπός: Η εκτίμηση του πρωτοκόλλου της αξονικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα