Νεφρογενής συστηματική ίνωση Νόσος του γαδολινίου;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Νεφρογενής συστηματική ίνωση Νόσος του γαδολινίου;"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(5): Νεφρογενής συστηματική ίνωση Νόσος του γαδολινίου; Η νεφρογενής συστηματική ίνωση (ΝΣΙ) περιγράφηκε για πρώτη φορά το Χαρακτηρίζεται από ινώδη πάχυνση και σκλήρυνση του δέρματος με ή χωρίς ταυτόχρονη προσβολή των σπλάγχνων και διαφοροδιαγνωστικά η κλινική της εικόνα μοιάζει με το σκληρομυξοίδημα. Το 2000 τεκμηριώθηκε ότι η νόσος εμφανίζεται αποκλειστικά σε ασθενείς με βαριά έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, οι οποίοι υποβλήθηκαν σε έλεγχο με μαγνητική τομογραφία και έλαβαν μεγάλη δόση γαδολινίου. Τα τελευταία 10 χρόνια έχουν περιγραφεί >215 περιστατικά ασθενών που εμφάνισαν ΝΣΙ μετά από χορήγηση γαδολινίου. Η πορεία των ασθενών αυτών ήταν δυσμενής, με προϊούσα σκλήρυνση του δέρματος, ιδιαίτερα στα άκρα, που οδηγεί σε αγκύλωση των αρθρώσεων και αδυναμία βάδισης. Η συστηματική προσβολή έχει χειρότερη πρόγνωση, ειδικά όταν υπάρχει συμμετοχή του αναπνευστικού. Η παρούσα ανασκόπηση αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στις οδηγίες για ασφαλή χρήση του γαδολινίου στους νεφροπαθείς και στην προσπάθεια προσέγγισης της προς το παρόν μη πλήρως διευκρινισμένης αιτιοπαθογένειας της νόσου. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2009, 26(5): Δ. Οικονoμίδου, Π. Πατεινάκης... Νεφρολογική Κλινική ΑΠΘ, «Ιπποκράτειο» Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Nephrogenic systemic fibrosis gadolinium disease? Λέξεις ευρετηρίου Γαδολίνιo Μαγνητική τομογραφία Νεφρική ανεπάρκεια Συστηματική ίνωση Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα τελευταία 10 χρόνια, όλο και συχνότερα περιγράφονται στη βιβλιογραφία περιστατικά ασθενών με νεφρική ανεπάρκεια, που έλαβαν στο πλαίσιο διαγνωστικών εξετάσεων γαδολίνιο και εμφάνισαν συστηματική ίνωση, νόσο που μακρο- και μικροσκοπικά ομοιάζει με σκληρομυξοίδημα, έχει όμως προϊούσα και σε μερικές περιπτώσεις θανατηφόρα εξέλιξη. Πρόκειται για νόσο άγνωστη πριν από το 1997, η οποία εμφανίστηκε μετά από τη χρήση ενώσεων του γαδολινίου για τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας και που στο μέλλον θα πρέπει να τη λαμβάνουμε υπόψη ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Το 1997 στις ΗΠΑ και σε συγκεκριμένο κέντρο της νότιας Καλιφόρνια παρουσιάστηκαν τα πρώτα περιστατικά νεφροπαθών με εκτεταμένη σκλήρυνση του δέρματος. 2 Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν σε λήπτες νεφρικού μοσχεύματος με επηρεασμένη λειτουργία λόγω απόρριψης. Aκολούθησαν αναφορές ανάλογων περιστατικών από Ευρώπη και Αμερική, με κοινό χαρακτηριστικό την προϋπάρχουσα νεφρική ανεπάρκεια τελικού ή προτελικού σταδίου. Η ιστολογική εικόνα των αλλοιώσεων ομοιάζει με σκληρομυξοίδημα, σοβαρή συστηματική και συχνά θανα- τηφόρα νόσο, με συχνή δερματική προβολή του προσώπου και ταυτόχρονη παρουσία μονοκλωνικής παραπρωτεΐνης στο πλάσμα, εκδηλώσεις που, μαζί με κάποια ιδιαίτερα ιστολογικά χαρακτηριστικά, όπως η παρουσία πλασματοκυττάρων και βλέννης, απουσίαζαν στις συγκεκριμένες περιπτώσεις. 2 Το γεγονός αυτό διαφοροποιεί τις παρούσες περιπτώσεις από το σκληρομυξοίδημα και τις ομαδοποιεί σε μια ξεχωριστή νέα οντότητα, που περιγράφηκε αρχικά με τον όρο νεφρογενής ινώδης δερματοπάθεια (nephrogenic fibrosing dermopathy). 3 Το 2003 περιγράφηκε η πρώτη περίπτωση νεφρογενούς ινώδους δερματοπάθειας με σπλαγχνική συμμετοχή 4 και στα επόμενα δύο χρόνια θα αποδειχθεί ο συστηματικός χαρακτήρας της νόσου, με αποτέλεσμα από το 2005 και μετά η νόσος να περιγράφεται με τον όρο νεφρογενής συστηματική ίνωση (ΝΣΙ) (nephrogenic systemic fibrosis, NSF). 5 Μέχρι το 2006 δεν είχε ενοχοποιηθεί κάποιος ιδιαίτερος εκλυτικός παράγοντας πρόκλησης της νόσου. Τη χρονιά αυτή, ο Αυστριακός Grobner δημοσίευσε πέντε περιστατικά ΝΣΙ, σε σύνολο 9 νεφροπαθών που είχαν υποβληθεί σε μαγνητική αγγειογραφία, και συνέδεσε για πρώτη φορά τη νόσο με την έκθεση σε γαδολίνιο. 6 Σχεδόν ταυτόχρονα, οι Marckman et al δημοσίευσαν 13 περιπτώσεις συστηματικής νεφρογενούς σκλήρυνσης, από το κέντρο τους στη Δανία,

2 594 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης όπου σε όλες είχε προηγηθεί χορήγηση γαδολινίου. 7 Η συσσώρευση περιστατικών της νόσου που συσχετίζονταν με προηγούμενη έκθεση σε γαδολίνιο οδήγησε τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στην έκδοση οδηγίας αποφυγής χορήγησης σκιαγραφικών με βάση το γαδολίνιο σε ασθενείς με οξεία ή χρονία σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια (ρυθμός σπειραματικής διήθησης <30 ml/min) λόγω του κινδύνου ανάπτυξης ΝΣΙ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η ΝΣΙ αποτελεί σχετικά σπάνια νόσο, με καταγραφή >215 περιστατικών μέχρι σήμερα. 9 Προσβάλλει με την ίδια συχνότητα άνδρες και γυναίκες, συνήθως μέσης ηλικίας, αν και έχουν αναφερθεί περιπτώσεις ηλικίας 8 87 ετών. Κοινό χαρακτηριστικό όλων των περιπτώσεων είναι η έκπτωση νεφρικής λειτουργίας, ενώ στη συντριπτική τους πλειοψηφία (>95%) έχει προηγηθεί χορήγηση γαδολινίου ΠΡΟΔΙΑΘΕΣΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ Όπως άλλωστε δηλώνει ο όρος «νεφρογενής» και έχει ήδη αναφερθεί, όλες οι περιπτώσεις της νόσου αφορούν σε ασθενείς με έκπτωση νεφρικής λειτουργίας, είτε αυτή είναι οξεία είτε χρονία. 11,12 Σε περιπτώσεις οξείας νεφρικής βλάβης, η αποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας οδηγεί σε σταθεροποίηση και συχνά σε υποχώρηση των βλαβών χωρίς επιπρόσθετη ειδική θεραπεία. Ασθενείς με χρονία νεφρική νόσο κινδυνεύουν να αναπτύξουν ΝΣΙ όταν ο ρυθμός της σπειραματικής τους διήθησης είναι <30 ml/min, 13 αν και η νόσος ενδέχεται να εμφανιστεί σε νεφροπαθείς με υψηλότερες τιμές σπειραματικής διήθησης, εφόσον συνυπάρχουν και άλλοι προδιαθεσικοί παράγοντες. 14 Το 90% των περιπτώσεων αφορά σε ασθενείς που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση. Η περιτοναϊκή κάθαρση (4,6 περιπτώσεις ανά 100 ασθενείς) παρουσιάζει αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου σε σύγκριση με την αιμοκάθαρση (0,61 περιπτώσεις ανά 100 ασθενείς), πιθανόν εξαιτίας της ελαττωμένης αποτελεσματικότητας της μεθόδου στην απομάκρυνση του γαδολινίου. 15,16 Ασθενείς με ηπατική ανεπάρκεια προσβάλλονται επίσης από ΝΣΙ, και η νόσος έχει αναφερθεί σε περιπτώσεις ηπατικής μεταμόσχευσης, πάντοτε όμως με την ταυτόχρονη παρουσία νεφρικής βλάβης. 17 Κατά συνέπεια, η ηπατική ανεπάρκεια από μόνη της δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο για εκδήλωση ΝΣΙ. 11 Η παρουσία φλεγμονής έχει επίσης ενοχοποιηθεί ως προδιαθεσικός παράγοντας για την εμφάνιση ΝΣΙ. 9,14 Με τον όρο φλεγμονή έχουν χαρακτηριστεί καταστάσεις ιστικής και κυρίως αγγειακής ή ενδοθηλιακής βλάβης, όπως αγγειοχειρουργικές ή άλλες βαριές χειρουργικές επεμβάσεις (π.χ. μεταμόσχευση ήπατος), 17,18 θρομβοεμβολικά ισχαιμικά επεισόδια, 19 καθώς και λοιμώξεις όπως οστεομυελίτιδα, πνευμονία και γενικευμένη σήψη. 14 Προδιαθεσικοί παράγοντες που επίσης ενοχοποιούνται για την ανάπτυξη ΝΣΙ, όπως η χορήγηση μεγάλων δόσεων ερυθροποιητίνης 20 και σιδήρου χορηγούμενου ενδοφλεβίως, 21 η υπολευκωματιναιμία και τα αυξημένα επίπεδα φερριτίνης, ενδεχομένως να συνδέονται με την παρουσία χρονίας φλεγμονής. 22 Η οξέωση, η οποία αρχικά είχε συσχετιστεί με την προσβολή από ΝΣΙ, 6 δεν θεωρείται πλέον προδιαθεσικός παράγοντας, καθώς σε μελέτες που ακολούθησαν δεν συσχετίστηκε με την εμφάνιση της νόσου. 14 Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο σημαντικότερος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη ΝΣΙ είναι η ενδοφλέβια χορήγηση γαδολινίου, καθώς αφορά σχεδόν στο σύνολο των περιπτώσεων που έχουν αναφερθεί μέχρι σήμερα. Πρόσφατες μελέτες έχουν συσχετίσει τη συχνότητα εμφάνισης ΝΣΙ με τον αριθμό μαγνητικών τομογραφιών, κατά τις οποίες χορηγήθηκε παραμαγνητική ουσία που περιείχε γαδολίνιο, τη συνολική δόση σκιαγραφικής ουσίας και τη δόση ανά εξέταση. Η δόση κατά τη διενέργεια μαγνητικής αγγειογραφίας, που ανέρχεται σε 0,3 mmol/kg, φαίνεται να διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης ΝΣΙ σε σύγκριση με την απλή μαγνητική τομογραφία, όπου η δόση περιορίζεται σε 0,1 mmol/kg. 1 Επίσης, έχει διαπιστωθεί ότι υπάρχει διαφορετική πιθανότητα προσβολής από ΝΣΙ αναλόγως του είδους της χηλικής ένωσης του γαδολινίου που χορηγείται. Αυτή η παράμετρος επηρεάζει τη βιοδιαθεσιμότητα, τη σταθερότητα της σύνδεσης του γαδολινίου με τη χηλική ένωση και, κατά συνέπεια, την έκταση της εναπόθεσης γαδολινίου στους ιστούς. 23 Περίπου 4% των ασθενών με έκπτωση νεφρικής λειτουργίας, που εκτίθενται σε γαδολίνιο, προσβάλλονται από ΝΣΙ. 1 Συνεπώς, φαίνεται ότι ο συνδυασμός έκθεσης σε γαδολίνιο και άλλων προδιαθεσικών παραγόντων σε έδαφος νεφρικής ανεπάρκειας οδηγεί τελικά στη νόσο. 16 Ο παθογενετικός μηχανισμός της ΝΣΙ βρίσκεται ακόμα υπό διερεύνηση. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, φαίνεται ότι σε αυτόν συμμετέχουν η έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας, η ενδοθηλιακή βλάβη, η φλεγμονή, τα ινοκύτταρα και το γαδολίνιο. Το γαδολίνιο (Gd 3+ ) ανήκει στα λανθανίδια, κατηγορία μετάλλων, το όνομα της οποίας προέρχεται από το όνομα του πρώτου στοιχείου της ομάδας στον περιοδικό πίνακα, του λανθανίου. 24 Έχει τον ατομικό αριθμό 64 και μοριακό βάρος 157 Dalton. 25 Χρησιμοποιείται ως σκιαγραφικό

3 ΝΕΦΡΟΓΕΝΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ 595 κατά τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας, εξαιτίας των ισχυρών παραμαγνητικών ιδιοτήτων του, δηλαδή της ικανότητας μεταβολής των φυσικών του χαρακτηριστικών μετά από έκθεση σε μαγνητικό πεδίο. Χρησιμοποιείται επίσης στην κατασκευή τηλεοράσεων, κεφαλών video, φούρνων μικροκυμάτων και πυρηνικών αντιδραστήρων. 26 Αποτελεί ισχυρό αναστολέα των διαύλων ασβεστίου και στην ελεύθερή του μορφή είναι ιδιαίτερα τοξικό για το καρδιαγγειακό και το νευρικό σύστημα. 24 Το ελεύθερο γαδολίνιο εναποτίθεται στο ήπαρ, τα οστά και τους λεμφαδένες και απελευθερώνεται αργά από τον οργανισμό με ρυθμό <1% ανά 24ωρο. 27 Το γαδολίνιο, προκειμένου να χορηγηθεί ως σκιαγραφικό, συνδέεται με μη τοξικούς παράγοντες σε μορφή χηλικών ενώσεων, που αυξάνουν την υδατοδιαλυτότητά του και ελαττώνουν την τοξικότητά του. 28 Οι χηλικές αυτές ενώσεις, το μοριακό βάρος των οποίων κυμαίνεται από Dalton, διηθούνται πλήρως και αποβάλλονται από τα νεφρικά σπειράματα. Ο χρόνος ημίσειας ζωής τους σε άτομα με φυσιολογική νεφρική λειτουργία είναι περίπου 90 min, με αποτέλεσμα >90% της χορηγούμενης δόσης να απομακρύνεται από τον οργανισμό μέσα σε 24 ώρες. 24 Σε χρονία νεφρική νόσο σταδίου 3 (GFR <60 ml/min) ο χρόνος ημίσειας ζωής αυξάνεται στις 6 ώρες (απομάκρυνση 55% της δόσης το πρώτο 24ωρο), ενώ στο στάδιο 4 (GFR <30 ml/min) ανέρχεται στις 9 ώρες. Σε νεφρική νόσο τελικού σταδίου (GFR <15 ml/min) ο χρόνος ημίσειας ζωής μπορεί να υπερβαίνει τις 30 ώρες. Με την αιμοκάθαρση απομακρύνεται το 50% του σκιαγραφικού μέσα σε 2,5 ώρες και το 99% της δόσης έχει απομακρυνθεί μετά από 3 4 συνεδρίες αιμοκάθαρσης. Σε ασθενείς υπό περιτοναϊκή κάθαρση χωρίς υπολειπόμενη νεφρική λειτουργία απαιτούνται >52 ώρες για την απομάκρυνση του 50% της δόσης, με αποτέλεσμα να παραμένει σημαντική ποσότητα σκιαγραφικού στον οργανισμό μέχρι και 22 ημέρες μετά από τη χορήγησή του. 1 Οι χηλικές ενώσεις του γαδολινίου διακρίνονται σε τέσσερις κατηγορίες, ανάλογα με τη χημική τους δομή (γραμμική ή κυκλική) και το φορτίο τους (ιονισμένη ή όχι). 25 Οι ιονισμένες και οι κυκλικές ενώσεις συνδέουν ισχυρότερα το γαδολίνιο, είναι σταθερότερες και παρουσιάζουν βραδύτερους ρυθμούς διάστασης, με αποτέλεσμα να απελευθερώνουν μικρότερες ποσότητες γαδολινίου κατά τη διάρκεια της παρουσίας τους στην κυκλοφορία. 23 Από όλα τα περιστατικά ΝΣΙ που είχαν αναφερθεί στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) μέχρι το Μάιο του 2007 μόνο ένα σχετιζόταν με τη χορήγηση κυκλικής χηλικής ένωσης (gadoteridol ProHance ), ενώ ακόμα και σε αυτή την περίπτωση είχε προηγηθεί χορήγηση και της μη ιονικής γραμμικής χηλικής ένωσης gadodiamide (Omniscan ), που σχετίζεται με τη μεγάλη πλειοψηφία των περιστατικών ΝΣΙ διεθνώς. 24 Φαίνεται, κατά συνέπεια, ότι το μέγεθος της έκθεσης σε ελεύθερο γαδολίνιο, που επιβαρύνεται από την έκπτωση του ρυθμού σπειραματικής διήθησης, σχετίζεται με την εμφάνιση ΝΣΙ. Η υπόθεση αυτή υποστηρίζεται και από τη διαπίστωση φορές μεγαλύτερης συγκέντρωσης γαδολινίου σε ιστούς ασθενών με ΝΣΙ σε σύγκριση με υγιή άτομα και ιστορικό έκθεσης σε γαδολίνιο. 29 Από τους νεφροπαθείς με ιστορικό έκθεσης σε γαδολίνιο, ποσοστό μόνο 14% θα εκδηλώσει ΝΣΙ, γεγονός που υποδηλώνει την ανάγκη συνύπαρξης και άλλων προδιαθεσικών παραγόντων ως προϋπόθεση για την εμφάνιση ΝΣΙ. Κομβικός φαίνεται να είναι ο ρόλος των ινοκυττάρων, που ευθύνονται για την παραγωγή του κολλαγόνου και την ανάπτυξη ίνωσης. 30 Όπως συνάγεται από την απουσία μιτωτικής δραστηριότητας των ινοκυττάρων στις βιοψίες από αλλοιώσεις ΝΣΙ, τα κύτταρα αυτά προέρχονται από την κυκλοφορία και μεταναστεύουν στην περιοχή της βλάβης, εξαιτίας κάποιου παράγοντα που τα προσελκύει. Ο παράγοντας αυτός ενδέχεται να είναι το γαδολίνιο, μέσα από την πρόκληση φλεγμονώδους αντίδρασης και την παραγωγή κυτταροκινών 30 (εικ. 2). Η υπόθεση αυτή όμως δεν έχει ακόμη αποδειχθεί και θα χρειαστούν πειραματικά μοντέλα για την τεκμηρίωσή της. Επίσης, η ύπαρξη φλεγμονής ήταν κοινό εύρημα στα περισσότερα από τα περιστατικά που εμφάνισαν ΝΣΙ. Η αιτιοπαθογένεια της νόσου φαίνεται να είναι σύνθετη, πολυπαραγοντική και προς το παρόν παραμένει, σε σημαντικό βαθμό, αδιευκρίνιστη. 5. ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ Οι ασθενείς με ΝΣΙ παρουσιάζουν οίδημα και σκλήρυνση του δέρματος, που προσβάλλει συνήθως τα άκρα, σπανιότερα τον κορμό και ποτέ το πρόσωπο. 12 Οι βλάβες είναι αμφοτερόπλευρες και συμμετρικές, με συχνή τη συμμετοχή του δέρματος μεταξύ αστραγάλου και μεσομηρίου, καθώς και μεταξύ καρπού και μέσου του βραχίονα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, παρατηρείται οίδημα άκρων χειρών και ποδών με παρουσία φυσαλίδων. Οι αρχικές αλλοιώσεις εμφανίζονται ως βλατίδες στο χρώμα του δέρματος ή ελαφρώς ερυθηματώδεις, οι οποίες στη συνέχεια συρρέουν σχηματίζοντας πλάκες, ερυθηματώδεις ή καφεοειδείς, με υφή δίκην φλοιού πορτοκαλιού 19 (εικ. 1). Τα όρια των πλακών αυτών έχουν περιγραφεί να επεκτείνονται δίκην προσεκβολών αμοιβάδας. 31 Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν παρατηρηθεί και οζίδια. Περιπτώσεις που ομοιάζουν με οζώδες ερύθημα 32 ή φλεγμονώδες καρκίνωμα μαστού 33 έχουν επίσης αναφερθεί. Τελικά, το προσβεβλημένο δέρμα

4 596 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης (ηωσινοφιλική μυϊκή περιτονιίτιδα), τη μορφέα, τη δερματική πορφυρία, την αμυλοείδωση από β 2 μικροσφαιρίνη και το δερματοϊνοσάρκωμα. 19 Εικόνα 1. Πάχυνση του δέρματος με καφεοειδή υπέρχρωση, βλατίδες και υποδόρια οζία (www.icnfdr.org). παρουσιάζει έντονη πάχυνση με ξυλώδη υφή, με αποτέλεσμα τον περιορισμό της κινητικότητας των αρθρώσεων και την καθήλωση των ασθενών, μέσα σε ένα διάστημα μερικών εβδομάδων από την έναρξη της νόσου. 19 Σε ποσοστό περίπου 5% των ασθενών η νόσος εξελίσσεται ραγδαία σε διάστημα ημερών, με ταχεία έκπτωση της κινητικότητας και έντονο άλγος. 12 Στα υποκειμενικά συμπτώματα των ασθενών περιλαμβάνονται κνησμός, καυσαλγίες και διαξιφιστικά άλγη στις προσβεβλημένες περιοχές. Αρθρίτιδα ή πυρετός δεν παρατηρούνται. 19 Στα αρχικά στάδια, η νόσος μπορεί να ομοιάζει με κυτταρίτιδα, ενώ αργότερα η διαφορική διάγνωση των αλλοιώσεων περιλαμβάνει το σκληρομυξοίδημα, το σύνδρομο ηωσινοφιλίας-μυαλγίας, το σύνδρομο Schulman Η ΝΣΙ εμφανίζει και εξωδερματικές εκδηλώσεις, όπως κιτρινόφαιες κηλίδες συνοδευόμενες από τηλαγγειεκτασίες στο σκληρό χιτώνα του οφθαλμού, που παρατηρούνται στο ένα τρίτο περίπου των περιπτώσεων. 26 Η συστηματική προσβολή οδηγεί σε μυαλγίες και μυϊκή αδυναμία εξαιτίας της προσβολής μυών, 34 περιοριστική πνευμονοπάθεια και δύσπνοια, εξαιτίας προσβολής του θωρακικού τοιχώματος και του διαφράγματος, 4 με συχνές πτώσεις και λοιμώξεις αναπνευστικού, που αυξάνουν τη νοσηρότητα και τη θνητότητα. Η ποιότητα ζωής των ασθενών είναι τόσο χαμηλή, που ενδέχεται να τους οδηγήσει στην αναζήτηση λύτρωσης με την εκούσια διακοπή της υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Δεν υπάρχουν προς το παρόν ειδικά εργαστηριακά ευρήματα διαγνωστικά της νόσου. Ο εργαστηριακός έλεγχος αποσκοπεί στη διαφορική διάγνωση της ΝΣΙ από άλλες οντότητες με παρόμοιες κλινικές εκδηλώσεις. 11 Η τελική διάγνωση της ΝΣΙ εξασφαλίζεται από τη συνεκτίμηση των κλινικών ευρημάτων με τα χαρακτηριστικά ιστολογικά ευρήματα βιοψίας δέρματος προσβεβλημένης περιοχής ή και εσωτερικών οργάνων σε περιπτώσεις νεκροτομής. Συγκεκριμένα, παρατηρείται διάχυτη πάχυνση του δικτυωτού χορίου, εξαιτίας της παρουσίας αυξημένης Εικόνα 2. Πιθανός μηχανισμός παθογενετικής συσχέτισης νεφρικής ανεπάρκειας, γαδολινίου και νεφρογενούς συστηματικής ίνωσης. Η καθυστερημένη αποβολή του γαδολινίου λόγω της νεφρικής ανεπάρκειας οδηγεί σε αυξημένη εναπόθεσή του στον υποδόριο ιστό, όπου μέσω της ενεργοποίησης μακροφάγων και της παραγωγής κυτταροκινών προσελκύει ινοκύτταρα, τα οποία προκαλούν ίνωση.

5 ΝΕΦΡΟΓΕΝΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ 597 ποσότητας δεσμών κολλαγόνου, οι οποίες είναι ατάκτως κατανεμημένες και επεκτείνονται στον υποδόριο ιστό με τη μορφή πεπαχυσμένων διαφραγματίων, που ενίοτε διηθούν την υποκείμενη μυϊκή περιτονία ή και το μυϊκό ιστό. 3 Χαρακτηριστική είναι η απουσία φλεγμονώδους διήθησης και η περιορισμένη παρουσία βλέννης. 2 Σημαντικό εύρημα με πιθανή παθοφυσιολογική σημασία είναι η παρουσία ατρακτόμορφων κυττάρων με ανοσοφαινοτυπικούς χαρακτήρες ταυτόχρονα αιμοποιητικών κυττάρων (CD34+) και ινοβλαστών (προκολλαγόνο 1+). 3,26,30 Tα κύτταρα αυτά ονομάζονται ινοκύτταρα (από τη συγχώνευση των όρων ινοβλάστη και ερυθροκύτταρο, λευκοκύτταρο ή θρομβοκύτταρο 30 ), παράγονται στο μυελό των οστών, κυκλοφορούν στο αίμα και κατευθύνονται σε περιοχές ιστικής βλάβης, όπου συμμετέχουν στη διαδικασία της επούλωσης, παράγοντας κολλαγόνο. Με αυτόν τον τρόπο εμπλέκονται πιθανότατα στην παθογένεια της ΝΣΙ ΠΡΟΛΗΨΗ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ Η πιθανότητα εμφάνισης ΝΣΙ αυξάνεται όσο μεγαλύτερη είναι η δόση του γαδολινίου και όσο πιο χαμηλή είναι η σπειραματική διήθηση και επομένως η κάθαρσή του από τους νεφρούς. Επίσης, όπως προαναφέρθηκε, η φλεγμονή, η διέγερση του ενδοθηλίου, η ηπατική ανεπάρκεια αλλά και το είδος της χηλικής ένωσης γραμμική ή ιοντική αποτελούν προδιαθεσικούς παράγοντες εμφάνισης ΝΣΙ. Η πρόληψη εμφάνισής της περιλαμβάνει καταρχήν την ταυτοποίηση των ασθενών υψηλού κινδύνου, που είναι οι ασθενείς (α) με τελικού σταδίου νεφρική ανεπάρκεια σε υποκατάσταση της νεφρικής λειτουργίας, (β) με σπειραματική διήθηση <30 ml/min, (γ) με οξεία νεφρική ανεπάρκεια και ηπατική νόσο και (δ) με νεφρική ή ηπατική μεταμόσχευση και ελαττωμένη νεφρική λειτουργία. Προκειμένου να αποφευχθεί η έκθεση των ασθενών αυτών σε γαδολίνιο θα πρέπει να επιλέγονται εναλλακτικές απεικονιστικές μέθοδοι, όπως υπερηχογραφήματα, PET scan, μαγνητική ή αξονική τομογραφία χωρίς σκιαγραφική ουσία ή ακόμη και αξονική τομογραφία με ιωδιούχο σκιαγραφικό, εφόσον κριθεί απαραίτητο. Σε περίπτωση που κρίνεται απαραίτητη η χορήγηση γαδολινίου, θα πρέπει να επιλεγεί κατά προτίμηση κυκλική, ιοντική ένωση του γαδολινίου, η οποία έχει και την πιο χαμηλή διάσπαση στον οργανισμό, και η μικρότερη δυνατή δόση (<0,2 mmol/kg σωματικού βάρους). Μετά από τη διενέργεια της εξέτασης ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε αιμοκάθαρση με φίλτρο υψηλής διαπερατότητας και κατά προτίμηση μη ιοντική εφόσον χρησιμοποιηθεί ιοντική ένωση γαδολινίου μεμβράνη αιμοκάθαρσης. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, οι μελέτες της κινητικής του γαδολινίου κατά την αιμοκάθαρση έδειξαν ότι με την πρώτη αιμοκάθαρση 4ωρης διάρκειας απομακρύνεται το 80%, ενώ μετά από την 3η αιμοκάθαρση απομακρύνεται >95% του γαδολινίου. 35 Οι μεμβράνες υψηλής διαπερατότητας παρέχουν μεγαλύτερη κάθαρση και αυτό ισχύει για όλες τις χηλικές ενώσεις του γαδολινίου. 36 Μέχρι στιγμής, δεν έχει μελετηθεί η κάθαρση του γαδολινίου με συνεχόμενη αιμοδιήθηση, έναν τρόπο αιμοκάθαρσης που προσφέρει την υψηλότερη δυνατή κάθαρση ουσιών μικρού μοριακού βάρους. Η εφαρμογή της πιθανόν να προλαβαίνει την εκδήλωση ΝΣΙ, ωστόσο οι υπάρχουσες μέχρι στιγμής μελέτες και παρατηρήσεις δεν τεκμηριώνουν τη χρήση της συνεχόμενης αιμοδιήθησης ως θεραπείας πρόληψης. Η κάθαρση του γαδολινίου με συνεχή φορητή περιτοναϊκή κάθαρση είναι πολύ χαμηλή και η μέθοδος δεν θεωρείται επαρκής ως εξωνεφρική κάθαρση. 37 Παρόλα αυτά, η αλλαγή μεθόδου ασθενών που ευρίσκονται ήδη σε υποκατάσταση με περιτοναϊκή κάθαρση είναι μια ερώτηση που δεν έχει απαντηθεί. Ίσως η τοποθέτηση προσωρινού καθετήρα και η διενέργεια 2 3 συνεδριών αιμοκάθαρσης να αποτελεί ενδιάμεση, συμβιβαστική λύση. Οι συστάσεις του FDA είναι οι αιμοκαθαιρόμενοι ασθενείς να υποβάλλονται αμέσως μετά από την έκθεσή τους σε γαδολίνιο σε αιμοκάθαρση, ενώ το Αμερικανικό Κολέγιο Ακτινολογίας (American College of Radiology) συστήνει να γίνονται δύο αιμοκαθάρσεις το πρώτο 24ωρο. 8 Οι μέχρι τώρα μελέτες δείχνουν ότι η μόνη αποτελεσματική θεραπεία της ΝΣΙ είναι η βελτίωση της νεφρικής λειτουργίας. Τα περιστατικά στα οποία παρατηρήθηκε υποστροφή της νόσου ήταν ασθενείς που ανέκτησαν ικανοποιητική νεφρική λειτουργία μετά από ΟΝΑ ή υποβλήθηκαν σε επιτυχή μεταμόσχευση νεφρού. H φυσικοθεραπεία και η αναλγησία θεωρούνται σημαντικές θεραπευτικές παρεμβάσεις. Η φυσικοθεραπεία βοηθάει στη διατήρηση της κινητικότητας των αρθρώσεων, επειδή συχνή επιπλοκή της νόσου είναι η αγκύλωσή τους και η καθήλωση του ασθενούς σε αναπηρική καρέκλα. Η ΝΣΙ συνοδεύεται από έντονους πόνους, και επιθετική αναλγησία είναι απαραίτητη, πολλές φορές σε συνδυασμό με αντικαταθλιπτική αγωγή. Θεραπεία που εφαρμόστηκε και με την οποία παρατηρήθηκε περιστασιακά ύφεση της νόσου είναι η εξωσωματική φωταφαίρεση. Η θεραπεία αυτή έχει ανοσορρυθμιστικό χαρακτήρα και χρησιμοποιήθηκε στη θεραπεία της συστηματικής σκλήρυνσης. Τα λευκά του ασθενούς διαχωρίζονται εξωσωματικά και γίνονται φωτοευαίσθητα με 8-μεθοξυψωραλένη. Στη συνέχεια, ακτινοβολούνται με UVA-A και επαναχορηγούνται στον ασθενή. Η επεξεργασία αυτή των λευκών καταστέλλει τη διέγερση των Τ-λεμφοκυττάρων και έμμεσα τους μηχανισμούς παραγωγής κολλαγόνου. Τα πρωτόκολλα θεραπείας που εφαρμόστηκαν ποικίλλουν από 4 έως πολλαπλούς κύκλους

6 598 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης φωταφαίρεσης και εφαρμόζονται ανά 15ήμερο. Αν και ο αριθμός των ασθενών που αναφέρεται είναι μικρός, στις περισσότερες των περιπτώσεων περιγράφεται βελτίωση της κινητικότητας των άκρων και της σκλήρυνσης του δέρματος Μια άλλη θεραπεία που εφαρμόστηκε ήταν η χορήγηση θειοθειικού νατρίου. Πρόκειται για μια αντιοξειδωτική ουσία με χηλικές ιδιότητες, η οποία χρησιμοποιείται στις δηλητηριάσεις με μέταλλα, όπως καρβοπλατίνα και κυάνιο. Στη ΝΣΙ χορηγείται προκειμένου να δεσμεύσει το γαδολίνιο και να προλάβει την εναπόθεσή του στους ιστούς. Στη βιβλιογραφία περιγράφεται μόνο ένα περιστατικό αιμοκαθαιρόμενου ασθενούς με ΝΣΙ που ελάμβανε αγωγή με θειοθειικό νάτριο ως θεραπεία ασβεστοποιητικής αρτηριολοπάθειας. Μετά από ένα μήνα θεραπείας ο ασθενής εμφάνισε βελτίωση τόσο της κινητικότητας των αρθρώσεων όσο και της σκλήρυνσης του δέρματος. Αν και η αναφορά είναι μοναδική, πιθανόν η χρήση του θειοθειικού στη δέσμευση του γαδολινίου να αποτελεί μια προληπτική θεραπεία. 22 Άλλη θεραπεία που έχει εφαρμοστεί είναι η πλασμαφαίρεση, με αμφίβολα αποτελέσματα. Αναφέρονται 3 περιπτώσεις ασθενών με μεταμόσχευση ήπατος και συνυπάρχουσα οξεία νεφρική ανεπάρκεια που εμφάνισαν ΝΣΙ και στους οποίους θεραπευτικά εφαρμόστηκαν πλασμαφαιρέσεις, με 1,5 L αντικατάσταση πλάσματος ανά συνεδρία/5 συνεδρίες ανά μήνα και για 2 3 μήνες. Δύο ασθενείς παρουσίασαν βελτίωση της ΝΣΙ με ταυτόχρονη βελτίωση της ΟΝΑ. Στον ασθενή όπου δεν ανέλαβε η νεφρική λειτουργία δεν παρατηρήθηκε βελτίωση της ΝΣΙ. 41 Θεραπευτικά, έχει γίνει χρήση και ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων, όπως κορτικοειδών, ανοσοσφαιρινών, μεθοτρεξάτης και κυκλοφωσφαμίδης, με σκοπό την καταστολή της σύνθεσης του προκολλαγόνου, χωρίς όμως βελτίωση της νόσου ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η συσχέτιση εμφάνισης ΝΣΙ μετά από τη χρήση ενώσεων του γαδολινίου αποτέλεσε σημαντικό βήμα στην πρόληψη της νόσου. Η περαιτέρω μελέτη των παθογενετικών μηχανισμών σε πειραματικά μοντέλα πιθανόν να βοηθήσει στην αποτελεσματικότερη θεραπευτική προσέγγιση. Οι μέχρι τώρα εφαρμοζόμενες θεραπείες δεν βοηθούν στην υποστροφή των βλαβών και η πρόληψη είναι η καλύτερη προσέγγιση των ασθενών υψηλού κινδύνου. ABSTRACT Nephrogenic systemic fibrosis gadolinium disease? D. Economidou, P. Pateinakis Nephrology Department AUTH, Hippokrateion General Hospital, Thessaloniki, Greece Archives of Hellenic Medicine 2009, 26(5): Nephrogenic systemic fibrosis (NSF) is a newly described disease, with no cases reported before It is characterized by fibrous thickening and induration of the skin with concomitant involvement of internal organs. It affects only patients with renal impairment and recent administration of gadolinium containing contrast agents (GCCAs). Because of its often relentless course and the ominous prognosis that it carries, NSF has gained significance in modern clinical practice. This review summarizes, among other topics, the current recommendations regarding the safe utilization of GCCAs in renal patients and the attempts being made to elucidate the pathogenesis of the disease. Key words: Gadolinium, MRI, Renal failure, Systemic fibrosis Βιβλιογραφία 1. Abu-Alfa A. The impact of NSF on the care of patients with kidney disease. J Am Coll Radiol 2008, 5: LeBoite PE. What nephrogenic sclerosing dermopathy might be? Arch Dermatol 2003, 139: Cowper SE, Su LD, Bhawan J, Robin HS, LeBoit PE. Nephrogenic fibrosing dermopathy. Am J Dermatopathol 2001, 23: Ting WW, Stone MS, Madison KC, Kurtz K. Nephrogenic fibrosing dermopathy with systemic involvement. Arch Dermatol 2003, 139: Daram SR, Cortese CM, Bastani B. Nephrogenic fibrosing dermopathy Nephrogenic systemic fibrosis: Report of a new case with literature review. Am J Kidney Dis 2005, 46: Grobner T. Gadolinium a specific trigger for the develop-

7 ΝΕΦΡΟΓΕΝΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΙΝΩΣΗ 599 ment of nephrogenic fibrosing dermopathy and nephrogenic systemic fibrosis? Nephrol Dial Transplant 2006, 21: Marckmann P, Lone Skov L, Rossen K, Dupont A, Damholt MB, Heaf JG et al. Nephrogenic systemic fibrosis: Suspected causative role of gadodiamide used for contrast-enhanced magnetic resonance imaging. J Am Soc Nephrol 2006, 17: US Food and Drug Administration. Information for healthcare professionals gadolinium-based contrast agents for magnetic resonance imaging (marketed as Magnevist, Multi- Hance, Omniscan, OptiMARK, ProHance). Available from ULR: htm Date created: May 23, 2007, updated June 4, 2008, accessed Aug 22, Cowper SE. Nephrogenic fibrosing dermopathy. The International Center for Nephrogenic Fibrosing Dermopathy Research (ICNFDR). Available from ULR: Published Updated January 20, 2008, accessed Aug 22, Kuo PH, Kanal E, Abu-Alfa AK, Cowper SE. Gadolinium-based MR contrast agents and nephrogenic systemic fibrosis. Radiology 2007, 242: Knopp E, Cowper SE. Nephrogenic systemic fibrosis: Early recognition and treatment. Semin Dial 2008, 21: Cowper SE, Boyer PJ. Nephrogenic systemic fibrosis: An update. Curr Rheumatol Rep 2006, 8: Thomsen HS, Marckmann P, Logager VB. Nephrogenic systemic fibrosis (NSF): A late adverse reaction to some of the gadolinium based contrast agents. Cancer Imaging 2007, 7: Sadowski EA, Bennett LK, Chan MR, Wentland AL, Garrett AL, Garrett RW et al. Nephrogenic systemic fibrosis: Risk factors and incidence estimation. Radiology 2007, 243: Centers for Disease Control and Prevention. Nephrogenic fibrosing dermopathy associated with exposure to gadolinium-containing contrast agents St Louis, Missouri, MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2007, 56: Saab G, Cheng S. Nephrogenic systemic fibrosis: A nephrologist s perspective. Hemodial Int 2007, 11: Maloo M, Abt P, Kashyap R, Younan D, Zand M, Orloff M et al. Nephrogenic systemic fibrosis among liver transplant recipients: A single institution experience and topic update. Am J Transplant 2006, 6: Swaminathan S, Leung N. Nephrogenic fibrosing dermopathy: Lessons from the past. Int J Dermatol 2006, 45: Cowper SE. Nephrogenic fibrosing dermopathy: The first 6 years. Curr Opin Rheumatol 2003, 15: Swaminathan S, Ahmed I, McCarthy J, Albright R, Pittelkow M, Caplice N et al. Nephrogenic fibrosing dermopathy and high-dose erythropoietin therapy. Ann Intern Med 2006, 145: Boyd A, Zic J, Abraham J. Gadolinium deposition in nephrogenic fibrosing dermopathy. J Am Acad Dermatol 2007, 56: Yerram P, Saab G, Karuparthi PR, Hayden MR, Khanna R. Nephrogenic systemic fibrosis: A mysterious disease in patients with renal failure role of gadolinium-based contrast media in causation and the beneficial effect of intravenous sodium thiosulfate. Clin J Am Soc Nephrol 2007, 2: Penfield JG, Reilly RF. Nephrogenic systemic fibrosis risk: Is there a difference between gadolinium-based contrast agents? Semin Dial 2008, 21: Penfield JG, Reilly RF Jr. What nephrologists need to know about gadolinium. Nat Clin Pract Nephrol 2007, 3: Perazella MA, Rodby RA. Gadolinium use in patients with kidney disease: A cause for concern. Semin Dial 2007, 20: Cowper SE. Nephrogenic systemic fibrosis: An overview. J Am Coll Radiol 2008, 5: Tweedle MF. Physicochemical properties of gadoteridol and other magnetic resonance contrast agents. Invest Radiol 1992, 27(Suppl 1): Bellin MF. MR contrast agents, the old and the new. Eur J Radiol 2006, 60: High WA, Ayers RA, Chandler J, Zito G, Cowper SE. Gadolinium is detectable within the tissue of patients with nephrogenic systemic fibrosis. J Am Acad Dermatol 2007, 56: Bucala R. Circulating fibrocytes: Cellular basis for NSF. J Am Coll Radiol 2008, 5: Mackay-Wiggan JM, Cohen DJ, Hardy MA, Knobler EH, Grossman ME. Nephrogenic fibrosing dermopathy (scleromyxedema-like illness of renal disease). J Am Acad Dermatol 2003, 48: Naylor E, Hu S, Robinson-Bostom L. Nephrogenic systemic fibrosis with septal panniculitis mimicking erythema nodosum. J Am Acad Dermatol 2008, 58: Solomon GJ, Wu E, Rosen PP. Nephrogenic systemic fibrosis mimicking inflammatory breast carcinoma. Arch Pathol Lab Med 2007, 131: Broome DR, Girguis MS, Baron PW, Cottrell AC, Kjellin I, Kirk GA. Gadodiamide-associated nephrogenic systemic fibrosis: Why radiologists should be concerned? AJR Am J Roentgenol 2007, 188: Rodby RA. Dialytic therapies to prevent NSF following gadolinium exposure in high-risk patients. Semin Dial 2008, 21: Ueda J, Furukawa T, Higashino K, Yamamoto T, Ujita H, Sakaguchi K et al. Permeability of iodinated and MR contrast media through two types of hemodialysis membrane. Eur J Radiol 1999, 31: Joffe P, Thomsen HS, Meusel M. Pharmacokinetics of gadodiamide injection in patients with severe renal insufficiency and patients undergoing hemodialysis or continuous ambulatory peritoneal dialysis. Acta Radiol 1998, 5: Gilliet M, Cozzio A, Burg G, Nestle FO. Successful treatment of three cases of nephrogenic fibrosing dermopathy with extracorporal photopheresis. Br J Dermatol 2005, 152: Wahda IM, White K, Meyer M, Simpson EL. The case for ultraviolet light therapy in nephrogenic fibrosing dermopathy: report of two cases and review of the literature. Nephrol Dial Transplant 2007, 22:

8 600 Δ. Οικονoμίδου και Π. Πατεινάκης 40. Lauchli S, Zortea-Caflisch C, Nestle FO, Burg G, Kempf W. Nephrogenic fibrosing dermopathy treated with extracorporal photopheresis. Dermatology 2004, 208: Baron WP, Cantos K, Hillebrand JD, Hu K, Ojogho NO. Nephrogenic fibrosing dermopathy after liver transplantation successfully treated with plasmapheresis. Am J Dermatol 2003, 25: Linfert DR, Schell JO, Fine DM. Treatment of nephrogenic systemic fibrosis: Limited options but hope for the future. Semin Dial 2008, DOI: /j X x Corresponding author: D. Economidou, 54 Fleming street, GR Thessaloniki, Greece xxxxxxxxxxxxx

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΑΤΙΤΙΔΑ C ΣΤΗ ΧΝΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Ρευματοειδής αρθρίτιδα. Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μαρία Γ. Τεκτονίδου Επίκουρος Καθηγήτρια Ρευματολογίας Α Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Αθηνών Ρόλος Ανοσοποιητικού Συστήματος Προστασία του οργανισμού έναντι εξωτερικών εισβολέων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI)

Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) Patient Information Sheet (Greek) - Πληροφοριακό Φύλλο Ασθενών MRI - Magnetic Resonance Imaging Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) 1. Τι είναι η Μαγνητική Τοµογραφία; Η Μαγνητική Τοµογραφία (MRI) είναι µια προηγµένη

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση

Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση 1 Θεραπευτικές Παρεμβάσεις στην Πολλαπλή Σκλήρυνση Τα θεραπευτικά σχήματα τα οποία περιγράφονται παρακάτω είναι βασισμένα σε κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙΙ και στις εγκρίσεις θεραπειών από τους Οργανισμό Φαρμάκων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΕΣ Η έννοια της οροαρνητικής ΣπΑ Προακτινολογική ΣπΑ ΣΠΥΡΟΣ ΑΣΛΑΝΙΔΗΣ ΣπΑ Ομάδα φλεγμονωδών αρθροπαθειών Με κοινά κλινικά χαρακτηριστικά και γενετικούς προδιαθεσικούς παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα

Ρευματοειδής αρθρίτιδα Ρευματοειδής αρθρίτιδα Μ.Ν. Μανουσάκης En. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι μία χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων (Πιν. 1). Με τον όρο χρόνια φλεγμονή των αρθρώσεων,

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.

«ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν. «ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΣ» Ευστάθιος Χρονόπουλος Επίκουρος Καθηγητής ΕΚΠΑ Β Πανεπιστημιακή ήορθοπαιδική ήκλινική Κωνσταντοπούλειο Νοσοκομείο Ν.ΙΩΝΙΑΣ Εισαγωγή: γή Η συνηθέστερη των παθήσεων που προσβάλλει τους ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA

Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση. 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη Πολλαπλή Σκλήρυνση 1. βασισμένες σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ 2. Εγκεκριμένες από ΕΜΕΑ και FDA Αντώνης Ρόμπος Αναπληρωτής Καθηγητής Νευρολογίας Θεραπευτικές παρεμβάσεις στη πολλαπλή

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2.

Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα Δώνου 2, Ελευθέριος Κουτσαντωνίου 1, Σοφία Λαφογιάννη 1, Χαρίκλεια Λούπα 2. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΑΚΤΙΝΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΦΟΡΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΣΤΕΟΜΥΕΛΙΤΙΔΑΣ ΝΕΥΡΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑΣ (Charcot) ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟ ΠΟΔΙ. Γεώργιος Λεβαντής 1, Ελένη Κυρίου 1,Ελευθέριος Βογιατζόγλου 2, Ανδριάνα

Διαβάστε περισσότερα

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες

13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο. Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες 13 Επιστημονική Συνάντηση Ρευματολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδος 21 & 22 Ιανουαρίου 2011, Μέτσοβο Ο ρόλος της µαγνητικής τοµογραφίας στις σπονδυλοαρθροπάθειες Σε ασθενείς µε οροαρνητική σπονδυλαρθροπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία

Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού. Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Πνευμονική εμβολή : αντιμετώπιση ενός ύπουλου εχθρού Βασιλάκη Ανδρονίκη Κατσίκας Αντώνιος Τριανταφύλλου-Κηπουρού Γεωργία Ιστορικό ασθενούς Γυναίκα, 80 ετών Αδυναμία, δύσπνοια αιφνιδίου έναρξης από τριημέρου

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Παθήσεις των Αρθρώσεων και Οστών. C.D.A. Εβδ.9 1.Γενικά περί Ρευµατικών Νοσηµάτων 2.Συστηµατικός Ερυθηµατώδης Λύκος ( Σ. Ε. Λ.) 3. Ρευµατοειδής Αρθρίτιδα 4. Οστεοαρθρίτιδα 5. Σκληρόδερµα, Προοδευτική Συστηµατική Σκλήρυνση 01/15 1.Γενικά περί Ρευµατικών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr

Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος. www.rheuma,gr Πολλες από τις ρευματικες παθησεις των ενηλικων προσβαλουν και τα παιδια,αν και σε μικροτερη συχνοτητα. Επιπλεον καποιες παθησεις όπως είναι ο συστηματικης έναρξης ή ο ολιγοαρθρικος τυπος εναρξης της Νεανικης

Διαβάστε περισσότερα

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας

Συχνότητα. Άντρες Γυναίκες 5 1. Νεαρής και μέσης ηλικίας Η αιτιολογία της πάθησης είναι άγνωστη, αν και έχει μεγάλη σχέση με το κάπνισμα καθώς το 90% των ασθενών είναι ενεργείς καπνιστές Συχνότητα Άντρες Γυναίκες 5 1 Νεαρής και μέσης ηλικίας Στο 60% των περιπτώσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό

Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΚΑΡ ΙΟΛΟΓΙΑΣ Επιστημονική Ένωση Καρδιαγγειακής Απεικόνισης Ο ρόλος της μαγνητικής τομογραφίας καρδιάς στον έλεγχο βιωσιμότητας μετά από έμφραγμα μυοκαρδίου: ενδιαφέρον περιστατικό Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων

Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Το γόνατο ως στόχος ρευματικών νοσημάτων Χ. Μ. ΜουτσόπουΛος Αντεπιστέλλον μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών α ρευματικά νοσήματα είναι ασθένειες που προσβάλλουν

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας

Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Εφαρμογές αρχών φαρμακολογίας Χριστίνα Δάλλα Λέκτορας Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή, Πανεπιστήμιο Αθηνών cdalla@med.uoa.gr www.med.uoa.gr/pharmacology Ισχύς (potency) ενός φαρμάκου (συνήθως εκφράζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία

Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία ΜΕΣΟΘΗΛΙΩΜΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΤΟΝΑΙΟΥ: CT ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ Γκιζάς Β. Χρήστος, Σβάρνα Ευγενία, Μούκα Βασιλική, Αργυροπούλου Ι. Μαρία Τμήμα Κλινικής Ακτινολογίας και Απεικόνισης Πανεπιστημιακό

Διαβάστε περισσότερα

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Λάρισα, Νοέμβριος 2007 Στένωση νεφρικών αρτηριών: ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες

ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Π.Ε ΙΦΝΕ (ΕΚ, ν.crohn, απροσδιόριστη) Συνήθεις λοιμώδεις, παρατεταμένες συστηματικές, αφροδισιακές-παρασιτικές, ιογενείς λοιμώξεις Φάρμακα και τοξίνες (ΜΣΑΦ κ.ά) Ισχαιμική Μετακτινική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015

Εγκρίθηκαν κατά τη συνεδρίαση της PRAC στις 6-9 Ιανουαρίου 2015 22 Ιανουαρίου 2015 EMA/PRAC/63325/2015 Επιτροπή Φαρμακοεπαγρύπνησης-Αξιολόγησης Κινδύνου Συστάσεις της Επιτροπής Φαρμακοεπαγρύπνησης- Αξιολόγησης Κινδύνου (PRAC) σχετικά με ενδείξεις που αιτιολογούν επικαιροποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος

Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab. Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Η φαρµακοκινητική και φαρµακοδυναµική του Rituximab Αθηνά Θεοδωρίδου Ρευµατολόγος Ra: Διαρκής κίνηση αυτοδραστικών Β-κυττάρων από τον µυελό των οστών στα περιφερικά λεµφικά όργανα και τον προσβεβληµένο

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΣΕΛ Συστηματική αυτοανοσοποιητική νόσος Προσβολή πολλών οργάνων Νεφρός Δέρμα, αρθρώσεις, ορώδεις μεμβράνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΙΑΣ ΕΓΚΑΥΜΑΤΩΝ - ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής, Εγκαυμάτων και Χειρουργικής Άκρας Χειρός, Γ.Ν.Θ. Γ.Παπανικολάου, Θεσσαλονίκη Τα ηλεκτρικά εγκαύματα αποτελούν το 3-4% όλων των εισαγωγών στα

Διαβάστε περισσότερα

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010

Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες Η σημασία της πρώιμης διάγνωσης Δαούσης Δημήτριος Λέκτορας Παθολογίας/Ρευματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Παμπελοννησιακό Ιατρικό Συνέδριο Πάτρα, 23 Οκτ. 2010 Σπονδυλαρθροπάθειες

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ

Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ Σπάνιες (;) επιπλοκές Σ ημ. Θ. Καραμήτσος Συνέδριο ΕΒΕ 2008 1η Ινώδης μαστοπάθεια Ηαρχήτο1984 ύο περιπτώσεις όγκων μαστού από ινώδη ιστό, σε γυναίκες με μακροχρόνιο Σ τύπου 1 Soler NG, Khardori R. Fibrous

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α.,

Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ. Γενικό Νοσοκομείο «Αμαλία. Δόνου Α., ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΙΑΤΡΕΙΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΠΟΔΙΟΥ, ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ «ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ». Μεϊμέτη Ε., Καφαντάρης Ι., Δόνου Α., Βογιατζόγλου E, Βογιατζόγλου Δ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson

To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το. «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson To «πρόσωπο του γιγαντιαίου πάντα» και το «πρόσωπο του μικροσκοπικού πάντα» στη νόσο του Wilson Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Μούκα Γεωργία, Κώστα Παρασκευή, Ξύδης Βασίλειος, Αργυροπούλου Ι. Μαρία.

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΝΕΦΡΙΤΙΔΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΪΤΙΣ ΚΑΙ ΚΟΚΚΙΩΜΑΤΩΣΗ Πνευμονική αγγειίτις και κοκκιωμάτωση είναι ένας περιγραφικός όρος που χαρακτηρίζεται από κυτταρική διήθηση του τοιχώματος των αγγείων (αγγειίτις) με καταστροφή και

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής

στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Το σπινθηρογράφημα πνευμόνων στη διάγνωση της Πνευμονικής Εμβολής Χάρις Γιαννοπούλου Πυρηνικός ιατρός Αν. Διευθύντρια Τμήματος Πυρηνικής Ιατρικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός» Πόσο επιτακτική είναι η ορθή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ

ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ ΕΥΜΕΓΕΘΕΣ ΛΑΧΝΩΤΟ ΑΔΕΝΩΜΑ ΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΟΥ Ευσταθίου Μ., Μήκα Α., Ντούνης Χ., Σαρδέλη Ι., Γρηγοράκη Δ., Τσακαλάκη Α., Σκούντζος Γ., Κέντον Θ., Καββαδίας Σ. ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure.

Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation at the anterior commissure. Otorhinolaryngologia - Head and Neck Surgery Issue 50, October - November - December 2012, pages 18-22 ORIGINAL REVIEW ARITCLE Mitomycin C application for the prevention of postoperative synechiae formation

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση;

Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Μήπως έχω Οζώδη Σκλήρυνση; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας

Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Ιδιαίτερες νοσολογικές οντότητες στα λεμφώματα υψηλού βαθμού κακοηθείας Απαρτιωμένη διδασκαλία στην Αιματολογία 2015 Αργύρης Σ. Συμεωνίδης Οντότητες μη Hodgkin λεμφωμάτων που θα αναφερθούν Πρωτοπαθές Β-λέμφωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»

ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» 8ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 18-21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2007 ΙΩΑΝΝΗΣ Θ. ΝΑΤΣΙΟΠΟΥΛΟΣ Α ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΠΙΘΑΝΗ ΚΑΚΟΗΘΕΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ Ψηλαφητή

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν»

Ινοθώρακας. Γιάννης Καλομενίδης. 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Ινοθώρακας Γιάννης Καλομενίδης 2η Πνευμονολογική Κλινική Ιατρική Σχολή Αθηνών Νοσοκομείο «Αττικόν» Μηχανισμοί ίνωσης Σύνθεση κολλαγόνου Ανισορροπία πήξης και ινοδώλυσης Οι μηχανισμοί αυτοί κινητοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP)

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Τι είναι η βλάβη SLAP; Η βλάβη SLAP συνίσταται σε ρήξη του ανώτερου τμήματος του επιχείλιου χόνδρου στην ωμογλήνη. Ο όρος SLAP σχηματίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΑΡΤΗΡΙΟΦΛΕΒΩΔΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ: ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗΣ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ ΧΟΛΟΚΥΣΤΕΚΤΟΜΗ ΣΑΝ ΣΠΑΝΙΑ ΑΙΤΙΑ ΑΠΟ ΛΑΠΑΡΟΣΚΟΠΙΚΗ Ίδρυμα, 2Β Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα, 3Α Ακτινολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο Νοσοκομείο, Αθήνα 1 Το αιμάτωμα

Διαβάστε περισσότερα

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος.

Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. Σπάνια περίπτωση πολυκυστικής νόσου παγκρέατος. ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟΥ Κ.,ΦΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ Λ.,ΣΤΑΪΚΙΔΟΥ Ι.,ΓΙΑΝΝΙΚΟΥΡΗΣ Γ.,ΠΙΚΟΥΛΑΣ Κ.,ΛΙΒΙΕΡΑΤΟΣ Λ.,ΜΑΝΤΖΙΚΟΠΟΥΛΟΣ Γ., ΚΟΚΚΙΝΗΣ Κ ΤΜΗΜΑ ΑΞΟΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ

Σπήλιος Μανωλακόπουλος. Γαστρεντερολόγος Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Πότε και ποιους ασθενείς πρέπει κατά προτεραιότητα να θεραπεύσουµε,ώστε να επιτύχουµε την εξάλειψη των κλινικών επιπλοκών της νόσου (Καρκίνος & Κίρρωση) Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γαστρεντερολόγος Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ. Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΟΠΑΘΕΙΑ Χατζημιχαηλίδου Σοφία ΟΡΟΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΠΟΝΔΥΛΑΡΘΡΙΤΙΔΕΣ Οσφυαλγία (φλεγμονώδους τύπου) Ιερολαγονίτιδα Ασύμμετρη περιφερική αρθρίτιδα Ενθεσίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος

Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Στέφανος Φοινίτσης - Αορτίτις Απεικόνιση 31 Αορτίτις Απεικόνιση. Φοινίτσης Στέφανος Λέκτορας Α.Π.Θ. Η αορτίτιδα ορίζεται ως φλεγμονή του τοιχώματος της αορτής. Αιτιολογικά ταξινομείται σε δύο μεγάλες ομάδες:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων:

Το Simponi είναι αντιφλεγμονώδες φάρμακο. Χορηγείται σε ενήλικες για τη θεραπεία των ακόλουθων νόσων: EMA/411054/2015 EMEA/H/C/000992 Περίληψη EPAR για το κοινό γολιμουμάμπη Το παρόν έγγραφο αποτελεί σύνοψη της Ευρωπαϊκής Δημόσιας Έκθεσης Αξιολόγησης (EPAR) του. Επεξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης

Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Αξιολόγηση και θεραπεία Από τα πρωτόκολλα των SOS Ιατρών Επιμέλεια Γεώργιος Θεοχάρης Παθολόγος Αξιολόγηση βαρύτητας περιστατικού - Από την βαρύτητα των κλινικών σημείων (αναπνευστική συχνότητα >35, ταχυκαρδία,

Διαβάστε περισσότερα

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας

Προφανής κλινική διάγνωση: Ισχαιμικό έμφρακτο αριστερής Μέσης Εγκεφαλικής Αρτηρίας Περιστατικό 4. Γυναίκα 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή Ηκ. Ελένη Κ. είναι 80 ετών με Κολπική Μαρμαρυγή, μόνιμη Λαμβάνει κουμαρινικά. INR προ εβδομάδος 2.24 Ιστορικό Υπέρτασης Πλήρως αυτοεξυπηρετούμενη, χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας

Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας Η συμβολή της μαγνητικής φασματοσκοπίας στην διάγνωση άτυπων μηνιγγιωμάτων Ζήκου Αναστασία, Μούκα Βασιλική, Γκόγκος Βασίλειος, Αστρακάς Λουκάς, Αργυροπούλου Ι. Μαρία. Εργαστήριο Κλινικής Ακτινολογίας και

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ. Χρυσούλα Νικολάου ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΛΑΦΡΩΝ ΑΛΥΣΕΩΝ ΣΤΟΝ ΟΡΟ ΚΑΙ ΣΤΑ ΟΥΡΑ Χρυσούλα Νικολάου Μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις Οι μονοκλωνικές ελεύθερες ελαφρές αλύσεις οι οποίες είναι γνωστές ως πρωτεΐνη Bence

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ ΧΡΙΣΤΙΝΑ Ειδικευόµενη E Παθολογικής Κλινικής Πράγµατι έγινε βιοψία δέρµατος από βλάβη άκρου ποδός.. ΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΞΥ ΘΡΟΜΒΟΕΜΒΟΛΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΗΣ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗΣ ΕΜΒΟΛΕΣ ΑΠΌ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή

Παλαιά βλάβη. Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Παλαιά βλάβη Περιαγγειακή αποµυελίνωση χωρίς φλεγµονή Απώλεια µυελίνης (LFB/cresyl violet) Μείωση πάχουςαραίωση νευραξόνων (silver stain) αποµυελίνωση και επαναµυελίνωση δντ επανειληµµένα στην ίδια πλάκα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΚΑΚΟΗΘΗ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Επιβλέπουσα Α.ΤΕΙ.Θ Ε. ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ Μέλη Επιτροπής Λαβδανίτη Μαρία Μινασίδου Ευγενία Αλεξιάδη Αθηνά Γεωργάκη Ελένη Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης. Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Πίεση νωτιαίου µυελού Σύνδροµο άνω κοίλης Δέσποινα Μισαηλίδου Ακτινοθεραπεύτρια Ογκολόγος Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο ΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 12700 ασθενείς/έτος ΗΠΑ 5-10% όλων των

Διαβάστε περισσότερα

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή

«Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή «Επιδημιολογία του Ερυθηματώδους Λύκου- Η εμπειρία της Ομάδας Μελέτης Λύκου της Θεσσαλονίκης» Στεφανίδου Στυλιανή Ορισμός Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα τυπικό μη οργανοειδικό αυτοάνοσο

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris

Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Παπαγεωργίου Χρυσούλα Αναισθησιολόγος Εντατικολόγος Praticien Hospitalier, Centre Hospitalier Universitaire Tenon, Paris Κολπική μαρμαρυγή και κίνδυνος θρομβωτικού επεισοδίου Εάν INR

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση;

Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Βοηθά η θεραπεία στην ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση; Μάης 2010 Κατερίνα Μαρκοπούλου Επιμελήτρια Α 1 η Πνευμονολογική Κλινική Ν.Γ.Παπανικολάου Στόχοι θεραπείας Βελτίωση επιβίωσης Βελτίωση κλινικών συμπτωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΝΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΛΑΚΟΣΑΜΙΔΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΦΑΡΜΑΚΟΑΝΘΕΚΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑΚΗ ΕΠΙΛΗΨΙΑ Κωνσταντίνα Κυπριανού Α.Τ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. 1.1 Ονομασία: DOTAREM Ενέσιμο διάλυμα 27,932% - Gadoteric acid

ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. 1.1 Ονομασία: DOTAREM Ενέσιμο διάλυμα 27,932% - Gadoteric acid ΦΥΛΛΟ ΟΔΗΓΙΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΧΡΗΣΤΗ 1. ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 1.1 Ονομασία: DOTAREM Ενέσιμο διάλυμα 27,932% - Gadoteric acid 1.2 Σύνθεση Δραστική ουσία: Gadoteric acid Έκδοχα: Meglumine, Water

Διαβάστε περισσότερα

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών

Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων. αντιπηκτικών Περιορισμοί στη χρήση των νεότερων αντιπηκτικών Στέλιος Τζέης MD, PhD, FESC Επιμελητής A - Καρδιολογική Κλινική Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΥΠΕΡ νεότερων αντιπηκτικών γιατί. Προβλέψιμη φαρμακοκινητική /

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος

Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης. Κωνσταντίνος Γεωργανάς. Ρευματολόγος Τα DMARDs στην εποχή των βιολογικών θεραπειών: Το παράδειγμα της λεφλουνομίδης Κωνσταντίνος Γεωργανάς Ρευματολόγος Θεραπεία Ρευματοειδούς Αρθρίτιδας Η εξάπλωση της χρήσης βιολογικών την περασμένη 10ετία,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία

Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αυτόλογη μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων Λίγκα Μαρία Αιματολόγος, Επιμελήτρια Β Αιματολογικό Τμήμα Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών Μεταμόσχευση αιμοποιητικών κυττάρων (ΜΑΚ)

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης.

Πρακτικές οδηγίες χρήσης του πρωτοκόλλου της διαβητικής κετοξέωσης. Πρακτικές οδηγίες χρσης του πρωτοκόλλου της διαβητικς κετοξέωσης. ΒΗΜΑ 1 ο : Όταν η γλυκόζη αίματος είναι >250mg/dl και ο ασθενς σε επηρεασμένη γενικ κατάσταση, ταχεία ενυδάτωση [ Ν/S 0,9% με 20ml/Kg σε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

Απεικονιστική προσέγγιση στη διάγνωση των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (ΙΦΝΕ)

Απεικονιστική προσέγγιση στη διάγνωση των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (ΙΦΝΕ) Απεικονιστική προσέγγιση στη διάγνωση των Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου (ΙΦΝΕ) Αρκάδιος Χ. Ρουσάκης Αναπληρωτής Διευθυντής, Τμήμα CT, MRI & PET/CT, Δ.Θ.Κ.Α. «Υγεία» Κλινικές απαιτήσεις σε πιθανήήγνωστήιφνε

Διαβάστε περισσότερα