09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών»"

Transcript

1 ιαταραχές στη λειτουργία των β-κυττάρων & των Παγκρεατικών Νησιδίων στον Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου 2 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ 09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών» Εισαγωγή σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2(ΣΔ τ2) αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια προβλήματα υγείας. Η επίπτωσή του ΣΔ τ2 αυξάνει με ταχείς ρυθ- O μούς και έχει λάβει διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας με τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Υπολογίζεται ότι το 2030 ο αριθμός των ατόμων που θα πάσχουν από ΣΔ τ2 θα ανέλθει από περίπου 200 στα 336 εκατομμύρια. Το οικονομικό κόστος είναι δυσβάστακτο(132 USD το 2002 και σήμερα πολύ μεγαλύτερο) και συχνά αρκετές χώρες αδυνατούν να αντεπεξέλθουν σ αυτό. Ένα μεγάλο μέρος αυτής της έκρηξης του ΣΔ τ2 πηγάζει από τον σύγχρονο τρόπο ζωής με άφθονη κατανάλωση γευμάτων υψηλής θερμιδικής αξίας μαζί με χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας λόγω ευρείας χρήσης αυτοκινήτων, τηλεόρασης, μείωσης της φυσικής δραστηριότητας κα. Θα μπορούσε κανείς να πρόβλεψη τη αναστροφή της αύξησης του ΣΔ τ2 με την επιστροφή σε ένα υγιεινό τρόπο ζωής, δυστυχώς όμως αυτό δεν αποτελεί μια πρακτική λύση στο σοβαρότατο αυτό πρόβλημα υγείας. Πρόκληση λοιπόν για τον 21ο αιώνα είναι η καλύτερη κατανόηση της παθογένεσης του ΣΔ τ2, έτσι ώστε να αποκτήσουμε νέα μέσα για ακριβέστερη πρόβλεψη του ΣΔ, αλλά και ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών ουσιών που θα μπορούν να αναστρέψουν τα κύρια παθογενετικά στοιχεία της νόσου. Ο ΣΔ τ2 είναι η συχνότερη(περίπου 85%) και πιο ανομοιογενής από τις κατηγορίες του ΣΔ, η οποία, εν τούτοις, εμφανίζει μερικά σαφώς καθοριζόμενα χαρακτηριστικά, «τη κλασική τριάδα» της δεκαετίας του 1990: 1) Διαταραγμένη λειτουργία των β-κυττάρων 2) Μειωμένη δραστικότητα της ινσουλίνης στην περιφέρεια (ινσουλινοαντίσταση) 3) Αυξημένη παραγωγή και απελευθέρωση γλυκόζης από το ήπαρ Εκείνη την εποχή όμως δεν ήταν γνωστός ο τρόπος επικοινωνίας μεταξύ των -111-

2 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ οργάνων αυτών, ούτε ο μηχανισμός με το οποίο η παχυσαρκία προκαλεί ινσουλινοαντίσταση, που με τη σειρά της προκαλεί και μια διαταραχή στη φυσιολογία των σκελετικών μυών. Σημαντική πρόοδος έχει επιτευχτεί κατά την τελευταία δεκαετία στην κατανόηση στον ΣΔ τ2, παρόλο ότι υπάρχουν ακόμη αναπάντητα ερωτήματα. Ο ΣΔ τ2 προκύπτει από το συνδυασμό γενετικών και επίκτητων παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν δυσμενώς την λειτουργία των β-κυττάρων και την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη (Σχήμα 1). Σχήµα 1. Αλληλουχία κυριοτέρων παθογενετικών παραγόντων που οδηγούν στην εµφάνιση του Σ τ2 Γενετική προδιάθεση Το γεγονός ότι ο ΣΔ τ2 είναι μία νόσος με σαφή γενετική προδιάθεση, είναι καλά γνωστό από το ότι παρουσιάζεται σε οικογένειες, και σε ειδικές ομάδες πληθυσμών με ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο για ΣΔ. Ο ΣΔ τ2 είναι μία πολυγενετική και πολυπαραγοντική νόσος, καθόσον εκτός της γενετικής προδιάθεσης (πχ πολυμορφισμοί γονιδίων), επίκτητοι παράγοντες συμβάλουν στην εκδήλωση της νόσου και τροποποιούν το φαινότυπο της (Σχήμα 1). Τα γονίδια που προδιαθέτουν στην εμφάνιση του ΣΔ τ2 δεν έχουν ακόμη πλήρως ταυτοποιηθεί. Φαίνεται ότι τα γονίδια αυτά επηρεάζουν καίρια βήματα στην διαδικασία έκκρισης της ινσουλίνης (Σχήμα 3). Το κεφάλαιο όμως αυτό θα αναπτυχθεί λεπτομερώς από άλλον εισηγητή

3 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 2. Σχέση λειτουργίας β-κυττάρου και ευαισθησίας στη δράση της ινσουλίνης σε άτοµα µε φυσιολογική ανοχή γλυκόζης(ngt),διαταραγµένη ανοχή γλυκόζης(igt) και Σ τ2. Δυσλειτουργία β-κυττάρων έναντι ινσουλινοαντίστασης Όπως προαναφέρθηκε, ο ΣΔ τ2 προκαλείται από ένα συνδυασμό γενετικών και επίκτητων παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν δυσμενώς την λειτουργία των β-κυττάρων και την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη. Για πολλά χρόνια ένα από τα πλέον αντιφατικά θέματα στο πεδίο του ΣΔ τ2, ήταν το εάν η πρωταρχική παθογενετική διαταραχή του ΣΔ τ2, ήταν η δυσλειτουργία των β-κυττάρων ή η ινσουλινοαντίσταση. Η πολύ συχνή συνύπαρξη ΣΔ τ2 με παχυσαρκία, η οποία χαρακτηρίζεται από αντίσταση στην ινσουλίνη, περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατανόηση της χρονικής αλληλουχίας των διαταραχών κατά την πορεία της εμφανίσεως του ΣΔ τ2 (Το θέμα της αντίστασης στην ινσουλίνη θα αναπτυχθεί από άλλον εισηγητή). Μέχρι πριν μερικά χρόνια επικρατούσε η γνώμη ότι η ινσουλινοαντίσταση προηγείται της δυσλειτουργίας των β-κυττάρων, ενώ η διαταραχή της λειτουργίας των β-κυττάρων ήταν ένα όψιμο φαινόμενο, που οφείλεται στην εξάντληση των β-κυττάρων μετά από χρόνια αντισταθμιστικής υπερέκκρισης. Κατά την διάρκεια όμως των τελευταίων χρόνων, δεδομένα από μεγάλες διατμητικές αλλά και μακροχρόνιες μελέτες, οι οποίες χρησιμοποίησαν πιο ακριβείς τεχνικές για την εκτίμηση της λειτουργίας των β-κυττάρων, μετακίνησε το εκκρεμές προς την άλλη μεριά, δηλαδή στη άποψη ότι η δυσλειτουργία των β-κυττάρων είναι η πρωταρχική διαταραχή, πιθανώς γενετική

4 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Ένας από τους λόγους που είχε επικρατήσει η γνώμη αυτή, είναι το γεγονός ότι οι πρώτες μελέτες βάσισαν τα συμπεράσματά τους σε παρερμηνεία των πειραματικών δεδομένων που αφορούσαν κυρίως την εκτίμηση της λειτουργίας των β-κυττάρων. Η εκτίμηση της λειτουργίας αυτής είναι, σε αντίθεση με την μέτρηση της ινσουλινοαντίστασης, πολύ πιο πολύπλοκη. Επίσης δεν ελήφθη υπόψη προσαρμογή της λειτουργίας των β-κυττάρων ανάλογα με την αντίσταση στην ινσουλίνη. Η συσχέτιση μεταξύ της λειτουργίας των β-κυττάρων και της ευαισθησίας των ιστών στην ινσουλίνη είναι καμπυλόγραμμη(υπερβολή) όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, και ονομάζεται Δείκτης Απόκρισης (Disposition Index- DI). Είναι εμφανές από τη καμπύλη αυτή ότι όσο μειώνεται η ευαισθησία στην ινσουλίνη (αύξηση της αντίστασης), τόσο αυξάνεται η συγκέντρωση ινσουλίνης στο πλάσμα από ένα υγιές πάγκρεας (υπερινσουλιναιμία), έτσι ώστε ρυθμίζεται άριστα ο μεταβολισμός της γλυκόζης χωρίς να εμφανίζεται ΣΔ τ2. Με άλλα λόγια η αντίσταση στην ινσουλίνη, όσο μεγάλη και αν είναι, μπορεί να αντιρροπισθεί από ένα υγιές πάγκρεας με ανάλογη αύξηση της έκκρισης της ινσουλίνης και, όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, η μετατόπιση προς τα αριστερά γίνεται κατά μήκος της καμπύλης. Καταυτόν τον τρόπο, το μεγαλύτερο ποσοστό των παχύσαρκων δεν εμφανίζει ΣΔ τ2. O δείκτης απόκρισης έχει καλλίτερη προγνωστική αξία από την 1η φάση ινσουλινοέκκρισης για την εμφάνιση του ΣΔ 2. Οι φυσιολογικοί μηχανισμοί της γλυκοζο-εξαρτώμενης έκκρισης ινσουλίνης και οι μηχανισμοί προσαρμογής σε αυξημένες ανάγκες σε ινσουλίνη(όπως στην ινσουλινοαντίσταση) φαίνονται στο Σχήμα 3. Η γλυκόζη εισέρχεται στα κύτταρα μέσω των μεταφορέων της γλυκόζης, στη συνέχεια υφίσταται φωσφορυλίωση από τη γλυκοκινάση, μετά οξείδωση στα μιτοχόνδρια με αύξηση στο πηλίκο ATP/ADP που οδηγεί σε κλείσιμο των ευαίσθητων στο ΑΤΡ διαύλων Κ, ηλεκτρική εκπόλωση της μεμβράνης με αποτέλεσμα άνοιγμα των διαύλων Ca ++ και αύξηση του ενδοκυττάριου Ca ++ το οποίο πυροδοτεί τον εκκριτικό μηχανισμό των κοκκίων της ινσουλίνης με εξωκυττάρωση. Ο μηχανισμός αυτός ανταποκρίνεται πολύ γρήγορα και ρυθμίζει πολύ καλά το σχήμα έκκρισης της ινσουλίνης(1η και 2η φάση, βλέπε παρακάτω), αλλά η διάρκεια ρύθμισης του μεταβολισμού της γλυκόζης επιτυγχάνεται με τους μηχανισμούς επαύξησης του γλυκαιμικού ερεθίσματος από διάφορους παράγοντες, όπως φαίνεται στο Σχήμα

5 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 3. Πιθανοί κυτταρικοί µηχανισµοί προσαρµογής στην ινσουλινοαντίσταση. Σε περιπτώσεις αυξη- µένων αναγκών σε ινσουλίνη, ο µεταβολισµός γλυκόζης των β-κυττάρων επαυξάνεται µε τους εξής τρόπους: µε αύξηση της γλυκοκινάσης (a), µε ανανέωση των ενδιάµεσων προϊόντων του κύκλου του τρικαρβοξυλικού οξέως(tca)(b), µε αύξηση στα επίπεδα µαλονυλ-coa (c) το οποίο οδηγεί τελικά σε αύξηση του ακετυλ- CoA και της διασυλγλυκερόλης(dag) που µε τη σειρά της µέσω της πρωτεϊνικής κινάσης C(ΡΚC) πυροδοτεί τον σηµατοτοδοτικό µηχανισµό έκκρισης ινσουλίνης. Τα λιπαρά οξέα επηρεάζουν την έκκριση ινσουλίνης είτε µέσω του υποδοχέα (G-protein-coupled receptor-gpr40) (d), ή µέσω του λιπαρού ακετυλ CoA - fatty acyl CoA (e) και διέγερση της εξωκυττάρωσης των κοκκίων ινσουλίνης άµεσα ή µέσω ΡΚC. Το GLP-1 επαυξάνει τη γλυκοεξαρτώνενη ινσουλινοέκκριση µέσω του G-protein υποδοχέα του (f) και µετά δια της πρωτεινικής κινάσης Α(ΡΚΑ) και τον παράγοντα ανταλλαγής νουκλεοτιδίου γουανίνης της ΕΡΑC2. Επί πλέον, η ακετυλχολίνη που απελευθερώνεται από τις νευρικές απολήξεις του παρασυµπαθητικού, µέσω του µουσκαρινικού υποδοχέα Μ2 (g) και µετά δια µέσου της DAG και της ΡΚC ενισχύει την έκκριση ινσουλίνης. Το συµπαθητικό έχει διπλή δράση (h): οι α2-αγωνιστές αναστέλλουν, ενώ οι β-αγωνιστές διεγείρουν τη έκκριση ινσουλίνης µέσω του c-amp. Τέλος η µάζα των β-κυττάρων µπορεί να επηρεαστεί θετικά από το σηµατοδοτικό µονοπάτι του υποδοχέα ινσουλίνης/igf-1 (i) µε αποτέλεσµά την αύξηση της επιβίωσης των β-κυττάρων. Τέλος ο σηµατοτοδοτικός µηχανισµός του υποδοχέα του GLP-1 (GLP-1R), αυξάνει την επιβίωση και µειώνει την απόπτωση των β-κυττάρων (j)

6 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Διαταραχή έκκρισης ινσουλίνης Ο ΣΔ τ2 χαρακτηρίζεται και από διαταραγμένη έκκριση ινσουλίνης από το β-κύτταρου του παγκρέατος. Η έκκριση ινσουλίνης σε ανταπόκριση στο γλυκαιμικό ερέθισμα υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι διφασική και είναι πιο εμφανής μετά από ενδοφλέβια έγχυση γλυκόζης (Σχήμα 4). Η 1η φάση χαρακτηρίζεται α) από ταχεία έκκριση ινσουλίνης, μικρής όμως διάρκειας, συνεπάγεται υψηλά επίπεδα ινσουλίνης στο αίμα για 5-10 λεπτά και συσχετίζεται με άμεση απελευθέρωση ινσουλίνης από τα εκκριτικά κοκκία(δεξαμενή άμεσης απελευθέρωσης, και β) από καταστολή της ηπατικής παραγωγής γλυκόζης. Η 2η φάση ακολουθεί την 1η φάση (Σχήμα 5), χαρακτηρίζεται από αργή και συνεχή έκκριση ινσουλίνης, με σαφώς χαμηλότερο επίπεδο ινσουλίνης, διαρκεί όσο και το γλυκαιμικό ερέθισμα και συνεπάγεται τη σύνθεση νέων μορίων ινσουλίνης καθώς και ΑΤΡ- εξαρτώμενης μετακίνησης κοκκίων ινσουλίνης από δεξαμενή αποθήκευσης στη δεξαμενή ταχείας απελευθέρωσης. Σχήµα 4. υσλειτουργία του β-κυττάρου σε άτοµα µε Σ τ2: απώλεια 1ης φάσης έκκρισης της ινσουλίνης. Η 2η φάση διατηρείται καλλίτερα, αλλά τα επίπεδα ινσουλίνης είναι σαφώς χαµηλότερα για τα υψηλές τιµές σακχάρου που παρατηρούνται στα άτοµα µε Σ Τ2. Επιπλέον η έκκριση της ινσουλίνης όλο το 24ωρο γίνεται με παλμικό τρόπο κάθε 9-14 λεπτά, με σκοπό την ρύθμιση της ηπατικής παραγωγής γλυκόζης (γλυκογονόλυση, νεογλυκογένεση). Εμφανίζει επίσης μεγάλες ώσεις αρκετές φορές την ημέρα, ιδιαίτερα μετά τα γεύματα, για τη μεγιστοποίηση της κάθαρσης των τροφών μετά από αυτά. Μεγάλη σημασία για την έκκριση ινσουλίνης, ιδιαίτερα μετά τα γεύματα, διαδραματίζει και ο εντεροπαγκρεατικός άξονας (συζήτηση παρακάτω)

7 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 5. ιαταραχές στη γλυκόζη, ινσουλίνη και γλυκαγόνη στον Σ τ2. Έκτος από την ανεπαρκή έκκριση της ινσουλίνης µε συνοδό υπεργλυκαιµία, παρατηρείται και µη καταστολή της γλυκαγόνης µετά το γεύµα. Στο ΣΔ τ2, παρατηρείται κατά τη διάγνωση μια προοδευτική επιδείνωση της λειτουργίας των β- κυττάρων και της μάζας αυτών. Η μελέτη UDPDS έδειξε ότι κατά τη διάγνωση του ΣΔ τ2 υπήρχε 50% μείωση της λειτουργίας των β-κυττάρων και μια συνεχής περαιτέρω επιδείνωση, ανεξάρτητα από την ακολουθούμενη θεραπεία. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο ΣΔ τ2 παρατηρείται μία σημαντική μείωση ή κατάργηση της 1ης φάσης έκκρισης της ινσουλίνης (Σχήμα 4) και καθυστερημένη ή μειωμένη απάντηση μετά από κατανάλωση μεικτών γευμάτων (Σχήμα 5). Η μείωση της 1ης φάσης έκκρισης παρατηρείται πολύ ενωρίς στην εξέλιξη του ΣΔ τ2, όπου ήδη σε άτομα με γλυκόζη νηστείας μόλις λίγο πάνω από τα 100 mg%, η πρώτη φάση είναι σημαντικά μειωμένη και απουσιάζει πλήρως πάνω από 115 mg%. Διαταραχή της παλμικής έκκρισης της ινσουλίνης παρατηρείται επίσης ενωρίς στην εξέλιξη της νόσου με σημαντική μείωση στις βραδείες αιχμές και ταχείες ώσεις έκκρισης της ινσουλίνης. Οι περισσότερες από τις παραπάνω διαταραχές έκκρισης της ινσουλίνης παρατηρούνται και σε άτομα με διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη(ιgt), καθώς και σε 1ου βαθμού συγγενείς ασθενών με ΣΔ τ2. Αρκετά δεδομένα υποδηλώνουν ότι στον ΣΔ τ2 παρατηρείται μία δυσανάλογη αύξηση έκκρισης προινσουλίνης χωρίς να είναι σαφές εάν αυτό οφείλεται σε διαταραχή στην έκκριση ή επεξεργασία μέσα στο β-κύτταρο. Μία άλλη σημαντική διαταραχή που συμβάλει στην δημιουργία του ΣΔ τ2 είναι η ανε

8 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ παρκής έκκριση ινκρετινών. Οι ινκρετίνες είναι ορμόνες που απελευθερώνονται από κύτταρα του εντέρου αμέσως μετά τη λήψη των γευμάτων με σκοπό να επαυξήσουν την γλυκοεξαρτώμενη έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας(εντεροπαγκρεατικός άξονας). Από τις δύο κυριότερες ινκρετίνες, το GLP-1(Glucagon like peptide-1) και το GIP(Glucose-dependent Insulinotropic Polypeptide), μόνο το πρώτο(glp-1) ή τα ανάλογά του μπορεί να χρησιμοποιηθούν για θεραπευτικούς σκοπούς καθόσον το β-κύτταρο είναι ανθεκτικό στη δράση του GIP. Οι δύο αυτές ορμόνες συμμετέχουν ενεργά στο «φαινόμενο της ινκρετίνης» δηλαδή την ιδιότητα της γλυκόζης όταν χορηγείται από το στόμα να αυξάνει την έκκριση ινσουλίνης από τα β-κύτταρα του παγκρέατος πολύ περισσότερο από την αντίστοιχη αύξηση που επιτυγχάνει η ενδοφλέβια χορήγηση ίσης ποσότητας γλυκόζης (Σχήμα 6). Σχήµα 6. Το Φαινόµενο της ινκρετίνης σε φυσιολογικά άτοµα και ασθενείς µε Σ τ2. Παρατηρείται σαφής µείωση του φαινοµένου στο Σ τ2. Το GLP-1, που είναι προϊόν του γονιδίου της προγλυκαγόνης, απελευθερώνεται από τα ενδοκρινικά L-κύτταρα του εντερικού επιθηλίου(ειλεός και παχύ έντερο) αμέσως μετά τα γεύματα, δρα δια μέσου των υποδοχέων του στα β-κύτταρα του παγκρέατος, αυξάνει το c-amp και έτσι είναι ένα ισχυρό ινσουλινοεκκριτικό πεπτίδιο(σχήμα 3). Το 60% περίπου της μεταγευματικής έκκρισης της ινσουλίνης οφείλεται στην δράση των δύο αυτών ινκρετινών. Άτομα με ΣΔ τ2 εμφανίζουν σημαντική μείωση(περίπου 50%) ή και πλήρη απώλεια του φαινομένου της ινκρετίνης (Σχήμα 6), με σημαντικά μειωμένη έκκριση GLP-1. Τούτο πιθανότατα συμβάλλει σημαντικά στην μείωση της έκκρισης ινσουλίνης στο ΣΔ τ

9 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 7. ράσεις των ινκρετινοµιµητικών στα β-κύτταρα του παγκρέατος. Εκτός όμως από τη δράση των ινκρετινών στα β-κύτταρα του παγκρέατος, πολύ σημαντικές είναι και οι επιδράσεις του GLP-1 σε διάφορους άλλους ιστούς και όργανα όπως: μείωση έκκρισης της γλυκαγόνης (όχι το GIP), επιβράδυνση της κένωσης του στομάχου, αύξηση του αισθήματος του κορεσμού και μείωση της πρόσληψης τροφής (δράση σε υποθαλαμικά κέντρα του ΚΝΣ) με αποτέλεσμα μείωση του βάρους (Σχήμα 7). Επίσης πειράματα σε ζωικά μοντέλα, έδειξαν μια εξαιρετικά σημαντική τροφική δράση του GLP-1 στη διαφοροποίηση και επιβίωση των β-κυττάρων του παγκρέατος: φάνηκε ότι διεγείρει τον πολλαπλασιασμό των β-κυττάρων, αναστέλλει την απόπτωσή τους και προάγει τη νεογένεση των νησιδίων, βοηθώντας έτσι στην αύξηση της μάζας των β-κυττάρων(σχήμα 7).Η επιβεβαίωση των ευρημάτων αυτών σε ανθρώπους θα αποτελέσει ισχυρή ένδειξη για πρωτότυπες παθογενετικά στοχευμένες θεραπευτικές δυνατότητες στην αντιμετώπιση του ΣΔ τ2. Πράγματι, παρόμοια ευρήματα έδειξε πρόσφατη πειραματική με μελέτη των Marchetti και συν. στη Ιταλία, οι οποίοι επώασαν παγκρεατικά νησίδια, που έλαβαν από μη-διαβητικούς και διαβητικούς δότες,παρουσία γλυκόζης, με ή χωρίς τη προσθήκη εξενατίδης (exenatide), ένα ινκρετινομιμητικό συνθετικό ανάλογο του GLP-1 που ήδη διατίθεται στη αγορά. Μετά την επώαση με εξενατίδη, παρατηρήθηκε βελτίωση της έκκρισης ινσουλίνης από τη νησίδια, αλλά και σημαντική αύξηση της έκφρασης της ινσουλίνης, των μεταφορέων γλυκόζης 2, της γλυκοκινάσης και μερικών παραγόντων αναγέννησης και διαφοροποίησης όπως Pdx-1, ευρήματα πολύ ενθαρρυντικά

10 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Διαταραχή έκκρισης γλυκαγόνης Εκτός από τη διαταραχή στην έκκριση ινσουλίνης, ο ΣΔ τ2 χαρακτηρίζεται και από μια άλλη σημαντική διαταραχή που αφορά στην έκκριση της γλυκαγόνης. Στο ΣΔ τ2 η γλυκαγόνη, η οποία εκκρίνεται από τα α-κυττάρα του παγκρέατος, είναι αυξημένη κατά την νηστεία αλλά κυρίως δεν καταστέλλεται επαρκώς μετά το γεύμα, όπως συμβαίνει στα φυσιολογικά άτομα (Σχήμα 5). Το αποτέλεσμα είναι να συμβάλλει στην ακόμη μεγαλύτερη αύξηση της γλυκόζης του αίματος(αυξάνοντας την ηπατική γλυκογονόλυση και νεογλυκογένεση) Η κατανόηση και αξιολόγηση του διαταραχής αυτής προσέφερε μια άλλη παθογενετικά στοχευμένη θεραπευτική επιλογή για τη νόσο αυτή (πχ θεραπεία με ινκρετίνες). Μάζα των β-κυττάρων Η ολική μάζα των β-κυττάρων, που είναι υπεύθυνη για την έκκριση της ινσουλίνης, είναι μία δυναμική διεργασία, καθ όλη τη διάρκεια της ζωής, κατά την οποία η μάζα αυξάνεται ή μειώνεται ανάλογα με τις ανάγκες σε ινσουλίνη. Η αύξηση της μάζας των β-κυττάρων (ΜβΚ) γίνεται μέσω του πολλαπλασιασμού και της νεογένεσης, ενώ η μείωσή της μέσω της απόπτωσης (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος) ή της νέκρωσης (τοξικός κυτταρικός θάνατος). Σημαντικές πρόσφατες μελέτες σε νεκροτομικό υλικό, έδειξαν 40-60% μείωση της ΜβΚ στον ΣΔ τ2, και ακόμη πίο σημαντικά 40% μείωση της ΜβΚ σε προ-διαβήτη(διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας-ifg). Η βλάβη αυτή συμβαίνει επίσης ενωρίς στη εξέλιξη του ΣΔ τ2 και πιθανότατα συμβάλει και αυτή στην παθογένεση της νόσου. Η παθογενετική αιτία της μείωσης της ΜβΚ δεν είναι γνωστή. Πιθανοί προτεινόμενοι μηχανισμοί είναι η εναπόθεση αμυλοειδούς από το νησιδιοσχετιζόμενο πολυπεπτίδιο (Islet Associated Polypeptide-ΙΑΡΡ) και η αυξημένη απόπτωση (λόγω γλυκο-λιποτοξικότητας, οξειδωτικής καταπόνησης, κα). Αντίθετα σε μη-διαβητικούς παχύσαρκους ασθενείς βρέθηκε 50% αύξηση του σχετικού όγκου των β-κυττάρων. Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 λοιπόν οφείλεται στο συνδυασμό μειωμένης δραστικότητας της ινσουλίνης στην περιφέρεια (αντίσταση στην ινσουλίνη) και μειονεκτικής έκκρισης ινσουλίνης από το πάγκρεας. Εάν η αντίσταση στην ινσουλίνη αυξηθεί, αυτή αντιρροπείται με σημαντική αύξηση της έκκρισης ινσουλίνης, ο μεταβολισμός γλυκόζης δεν διαταράσσεται και αποτρέπεται η εμφάνιση ΣΔ τ2. Όπως αναφέρθηκε, η μετατόπιση προς τα αριστερά γίνεται κατά μήκος της καμπύλης (Σχήμα 2). Στην αντίθετη περίπτωση εάν κάποια χρονική στιγμή για οποιοδήποτε λόγο και με οποιοδήποτε μηχανισμό, παρουσιαστεί μειονεκτική έκκρισης ινσουλίνης, ο μεταβολισμός γλυκόζης διαταράσσεται και εμφανίζεται ο ΣΔ τ2. Όπως φαίνεται στο Σχήμα 2 η όλη καμπύλη μετατοπίζεται προς τα αριστερά και πιο κάτω από IGT σε ΣΔ τ

11 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Η βλάβη που προκαλεί μείωση της έκκρισης της ινσουλίνης είναι ένας συνδυασμός λειτουργικής διαταραχής (μη ανταπόκριση στο γλυκαιμικό ερέθισμα, μείωση φαινομένου ινκρετίνης κα.), αλλά κατά πάσα πιθανότητα και ανατομικής, καθόσον, όπως προαναφέρθηκε, στο ΣΔ τ2 παρατηρείται σημαντική μείωση της μάζας των β-κυττάρων και μείωση του αριθμού των νησιδίων. Τέλος, σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση του ΣΔ τ2 διαδραματίζουν και περιβαλλοντικοί-επίκτητοι παράγοντες. Περιβαλλοντικοί & Επίκτητοι επιβαρυντικοί παράγοντες Περιβαλλοντικοί παράγοντες Ο γονότυπος του ΣΔ τυπικά προδιαθέτει μόνο στην ανάπτυξη διαταραχής στη γλυκόζη. Η εκδήλωση όμως του φαινοτύπου του ΣΔ εξαρτάται από περιβαλλοντικούς παράγοντες (Σχήμα 1). Όπως ήδη αναφέρθηκε πολλές μελέτες έδειξαν σαφή συσχέτιση του σύγχρονου τρόπου ζωής(άφθονη κατανάλωση γευμάτων υψηλής θερμιδικής αξίας, παχυσαρκία, μειωμένη φυσική δραστηριότητα λόγω ευρείας χρήσης αυτοκινήτων, τηλεόρασης, κα) με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ τ2. Οι παράγοντες αυτοί διαταράσσουν την ομοιοστασία της γλυκόζης είτε με αύξηση της ινσουλινοαντίστασης ή με διαταραχή της λειτουργίας των β-κυττάρων. Ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας έκρηξης του ΣΔ τ2 πηγάζει από αυτό τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η επίπτωση της παχυσαρκίας έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας και το χειρότερο είναι ότι επεκτείνεται και στα παιδιά και εφήβους. Στις ΗΠΑ, περίπου το 20% των παιδιών είναι παχύσαρκα και αναπτύσσουν ταχύτατα όλα το στοιχεία του μεταβολικού συνδρόμου (αντίσταση στην ινσουλίνη, δυσλιπιδαιμία και διαταραχή ανοχή στη γλυκόζη). Παρόμοια είναι και τα επιδημιολογικά στοιχεία του ΣΔ στην Ελλάδα. Επίκτητοι παράγοντες Άλλο ένα σημαντικό θέμα είναι η επίδραση επίκτητων παραγόντων στο κίνδυνο για ΣΔ τ2 (Σχήμα 1). Οι επίκτητοι παράγοντες διαδραματίζουν σημαντικότατο ρόλο στης εμφάνιση της νόσου. Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, στη δεκαετία του 1990 ήταν γνωστή «η κλασική τριάδα» του ΣΔ τ2, αλλά δεν ήταν γνωστός ο τρόπος επικοινωνίας, ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των διαφόρων οργάνων που ενέχονται στη παθογένεση της νόσου. Από τότε τεράστιος αριθμός ερευνητικών εργασιών στο θέμα αυτό γέμισε κενό αυτό: η απάντηση είναι ότι, ανεξάρτητα από γενετικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες που έχει ένας ασθενής, καθώς αυτός περνάει από φυσιολογική σε διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη, είναι οι επίκτητες διαταραχές των οργάνων που οδηγούν στον κοινό φαινότυπο που χαρακτηρίζει το ΣΔ τ2. Οι κυριότερες επίκτητες διαταραχές που εμπλέκονται και οι κυτταρικοί μηχανισμοί δυσλειτουργίας των β-κυττάρων είναι: - Η γλυκοτοξικότητα και λιποτοξικότητα: είναι γνωστό τόσο η γλυκόζη όσο και τα -121-

12 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ελεύθερα λιπαρά οξέα (ΕΛΟ) διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης (σχήμα 3). Η οξεία και χρόνια υπεργλυκαιμία όμως έχει αρνητικές επιπτώσεις στην έκκριση της ινσουλίνης μέσω μιας διαδικασίας που είναι γνωστή σαν γλυκοτοξικότητα. Γλυκοτοξικότητα είναι η ικανότητα της γλυκόζης να διεγείρει την απόπτωση των β-κυττάρων. Παρομοίως, χρόνια αύξηση των ΕΛΟ έχει λιποτοξικές επιδράσεις στο πάγκρεας μεταξύ των οποίων και τη δυσλειτουργία των β-κυττάρων. Λιποτοξικότητα λοιπόν είναι η ικανότητα των ΕΛΟ να διεγείρουν επίσης την απόπτωση των β-κυττάρων. Οι μηχανισμοί με τους οποίους η γλυκοτοξικότητα ασκεί τις δράσεις της είναι πολύπλοκοι: απευαισθητοποίηση του β-κυττάρου στην γλυκόζη, αυξημένη οξειδωτική καταπόνηση, μείωση της ποσότητας και δράσης των IRS-2, αυξημένη απόπτωση των β-κυττάρων με αποτέλεσμα μείωση του όγκου αυτών κα. Η γλυκοτοξικότητα μειώνεται με τη βέλτιστη γλυκαιμική ρύθμιση. Οι μηχανισμοί δράσης της λιποτοξικότητας είναι επίσης πολύπλοκοι. Οι κυριότεροι είναι: παραγωγή προϊόντων μεταβολισμού των αυξημένων ΕΛΟ όπως κεραμίδια(ceramides) και πρόδρομες ουσίες οξειδωτικής καταπόνησης, με αποτέλεσμα αυξημένη απόπτωση των β-κυττάρων.ένας άλλος πιθανός μηχανισμός είναι αυξημένη έκφραση της αποσυζευκτικής πρωτεΐνης 2 (uncoupling protein 2, UCP-2) η οποία οδηγεί σε μείωση του ΑΤΡ και επομένως σε ελάττωση της έκκρισης ινσουλίνης. Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν πως είναι ο συνδυασμός υπεργλυκαιμίας και αυξημένων ΕΛΟ που οδηγεί σε δυσλειτουργία των β-κυττάρων, η αποκαλούμενη γλυκολιποτοξικότητα. - Εναπόθεση αμυλοειδούς: Το αμυλοειδές των νησιδίων αποτελείται από αδιάλυτα ινίδια που σχηματίζονται από το πολυπεπτίδιο αμυλοειδούς των νησιδίων(islet Amyloid Polypeptide-IAPP) ή αμυλίνη, το οποίο εκκρίνεται μαζί με την ινσουλίνη από τα β-κύτταρα. Αυξημένη εναπόθεση αμυλοειδούς θα μπορούσε να συνεισφέρει στη παθογένεση του ΣΔ τ2. Εναποθέσεις αμυλοειδούς ανευρίσκονται πολλούς, αλλά όχι όλους, ασθενείς με ΣΔ τ2. Ο ακριβής όμως ρόλος του δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί. Πρόσφατη μελέτες υποστηρίζουν ότι είναι μάλλον ο σχηματισμός τοξικών ΙΑΡΡ ολιγομερών και όχι η εναπόθεση ώριμων ινιδίων που προκαλεί τη κυτταροτοξικότητα. - Χαμηλό βάρος γέννησης: Τέλος ένας από τους επίκτητους παράγοντες κινδύνου για ΣΔ τ2 είναι χαμηλό βάρος γέννησης. Μελέτες σε ανθρώπους έδειξαν ότι το χαμηλό βάρος γέννησης αλλά και η κακή θρέψη κατά την ενδομήτρια ζωή, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ τ2 αργότερα στην ενήλική ζωή, ιδιαίτερα σε αυτούς γεννήθηκαν λεπτοί και αργότερα έγιναν παχύσαρκοι. Πιθανολογείται ότι αυτό οφείλεται στη δυσμενή επίδραση της κακής θρέψης ενδομητρίως ή και κατά την πρώιμη παιδική ηλικία, καθώς και στον προγραμματισμό των β-κυττάρων όσον αφορά την αντίληψη της γλυκόζης, την αναγέννηση, την απόπτωση και την ικανότητά τους να αντιρροπήσουν την ινσουλινοαντίσταση

13 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Συμπεράσματα Ο ΣΔ τ2 προκαλείται από ένα συνδυασμό γενετικών και επίκτητων παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν δυσμενώς την λειτουργία των β-κυττάρων και την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη. Θεωρείται απαραίτητο να υπάρχει γενετική προδιάθεση. Για να εκδηλωθεί όμως ο φαινότυπος του ΣΔ τ2, πρέπει να επιδράσουν πολλοί περιβαλλοντικοί παράγοντες οι οποίοι έχουν κοινό χαρακτηριστικό τη δυνατότητα να επιβαρύνουν το σύστημα της ομοιοστασίας της γλυκόζης, είτε επιδεινώνοντας την ινσουλινοαντίσταση ή διαταράσσοντας την έκκριση της ινσουλίνης. Πιθανότατα ένας άλλος προδιαθεσικός παράγοντας είναι και η μείωση της μάζας των β-κυττάρων λόγω γενετικών ή κυτταροτοξικών παραγόντων. Εάν ένα άτομο έχει υγιή β-κύτταρα, το σύστημά προσαρμόζεται (αντιρρόπηση με αύξηση της έκκρισης ινσουλίνης) και δεν αναπτύσσεται ΣΔ τ2. Εάν όμως, κάποιος έχει «ευάλωτα» β-κύτταρα, οι ίδιοι επιβαρυντικοί παράγοντες θα οδηγήσουν, σε πολύ πρώιμα σταδία, δυσλειτουργία των β-κυττάρων λόγω ατελούς αντιρρόπησης. Τότε αρχίζουν να περνούν στο προδιαβητικό στάδιο, εμφανίζονται οι επίκτητες διαταραχές (γλυκολιποτοξικότητα), με αποτέλεσμα χειροτέρευση της υπεργλυκαιμίας και τελικά εμφάνιση ΣΔ τ2. Η δυσλειτουργία λοιπόν του β-κυττάρου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ΣΔ τ2. Βιβλιογραφία 1. Chatterjee M, Scobie I. The pathogenesis of type 2 diabetes mellitus. Practical diabetes Int 2002; 19: Stumvoll M et al. Type 2 diabetes: principle of pathogenesis and therapy. Lancet 2005; 365: Kahn SE. The relative contributions of insulin resistance and beta-cell dysfunction to the pathophysiology of type 2 diabetes. Diabetologia 2003; 46: Wajchenberg BL. β-cell failure in diabetes and preservation by clinical treatment. Endocrine Reviews 2007; 28: Marchetti P et al. An overview of pancreatic beta-cell defects in human type 2 diabetes: Implications for treatment. Regulatory Peptides 2008; 146: Marchetti P et al. Thy pancreatic beta-cell in human type 2 diabetes. Nutrition Metabolism and Cardiovascular Diseases 2006; 16: S3-S5 7. Kahn SE et al. Mechanisms linking obesity to insulin resistance and type 2 diabetes. Nature 2006; 444:

14 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Οι ασθενείς με ΣΔ τ2 έχουν διαταραχές στη λειτουργία των β-κυττάρων και στη μάζα των β-κυττάρων. α. Σωστό β. Λάθος 2. Πιο από τα παρακάτω δεν χαρακτηρίζει το ΣΔ τ2 α. Σημαντική μείωση ή κατάργηση της 1ης φάσης ινσουλίνης β. Καθυστερημένη ή μειωμένη απάντηση μετά από κατανάλωση μεικτών γευμάτων γ. Καταστολή της γλυκαγόνης μετά τα γεύματα δ % μείωση της μάζας των β-κυττάρων 3. Οι ινκρετίνες παράγονται από: α. το ήπαρ β. τα παγκρεατικά β-κύτταρα γ. το λεπτό έντερο δ. τους νεφρούς 4. Η γλυκοεξαρτώμενη αύξηση της έκκρισης ινσουλίνης και καταστολή της γλυκαγόνης γίνεται σε απάντηση του: α. GLP-1 β. GIP γ. κανένα δ. και τα δύο 5. Στο ΣΔ τ2, η παγκρεατική α. λειτουργία των β-κυττάρων είναι αυξημένη και των α-κυττάρων ελαττωμένη β. λειτουργία των β-κυττάρων είναι ελαττωμένη και των α-κυττάρων αυξημένη γ. και οι δύο λειτουργίες είναι αυξημένες δ. και οι δύο λειτουργίες είναι ελαττωμένες 6. Για να εκδηλωθεί ο φαινότυπος του ΣΔ τ2, δεν είναι ανάγκη να επιδράσουν περιβαλλοντικοί παράγοντες α. Σωστό β. Λάθος Σωστές απαντήσεις κατά σειρά α, γ, γ, α, β, β -124-

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2 Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΣχέσηπαχυσαρκίαςκαιΣΔ2 Η παχυσαρκία είναι ο κύριος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Ιστοί στόχοι της Ινσουλίνης Η Ινσουλίνη ρυθμίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων Αύξηση & Ανάπτυξη Αύξηση Κυτταρική διαίρεση και καθαρή πρωτεϊνική σύνθεση & Ανάπτυξη Αύξηση διαστάσεων (ανάστηµα) Αύξηση οστών (σπονδυλική στήλη και κάτω άκρα) Αύξηση σκελετικού µυ Αύξηση σπλάχνων Υπερπλασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Στην φυσιολογική κατάσταση τα επίπεδα σακχάρου αίματος μεταβάλλονται σε

Στην φυσιολογική κατάσταση τα επίπεδα σακχάρου αίματος μεταβάλλονται σε 07 Ρύθµιση του µεταβολισµού της γλυκόζης και των λιπιδίων στο ήπαρ ΕΥΤΥΧΙΑ Γ. ΚΟΥΚΚΟΥ Επιμελήτρια Α, Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτου & Μεταβολισμού Νοσοκομείο-Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα Στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος Διευθυντής ΕΣΥ Διαβητολογικό Κέντρο Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Νέα ταξινόμηση Σακχαρώδη Διαβήτη Σακχ. Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη 11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη Υπογλυκαιμία είναι η οξεία κατάσταση που εκδηλώνεται με συμπτώματα και σημεία οφειλόμενα σε σημαντική μείωση της γλυκόζης του αίματος. Είναι συνήθης στους θεραπευόμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου του αίματος βρίσκεται κάτω από αυστηρό ορμονολογικό έλεγχο. Η έκκριση της ινσουλίνης διεγείρεται από την υπεργλυκαιμία και αποτέλεσμα της δράσης της είναι η ελάττωση της

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΥΧΙΑ Β. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΤΥΧΙΑ Β. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ-ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ- ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Επίπτωση Νεφρικής Ανεπάρκειας Τελικού Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο;

Μεταβολισμός του γλυκογόνου. Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση. Από που προέρχεται το μυϊκό και ηπατικό γλυκογόνο; Μεταβολισμός των υδατανθράκων κατά την άσκηση Μεταβολισμός του γλυκογόνου Το γλυκογόνο είναι ο αφθονότερος υδατάνθρακας των ζώων Το γλυκογόνο αποθηκεύεται κυρίως στο ήπαρ (3-7% κατά βάρος) και στους μύες

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΙΓΚΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ιατρικά θέματα γιά εκπαιδευτικούς Αμφιθέατρο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ υπό του Δρ. Θεμιστοκλή Τζώτζα Ιατρού Ενδοκρινολόγου ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ως διατροφική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Paul Langerhans (1869)

Paul Langerhans (1869) Το ενδοκρινικό πάγκρεας Paul Langerhans (1869) Πυκνές συναθροίσεις κυττάρων εντός της κυτταρικής μάζας της εξωκρινούς μοίρας Πέντε κυτταρικοί τύποι Κύτταρα α Κύτταρα β Κύτταρα δ Κύτταρα ΡΡ Κύτταρα ε 300.000-1.500.000

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Μεταβολισμού

Στοιχεία Μεταβολισμού Στοιχεία Μεταβολισμού Δημ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής ΑΠΘ Είναι μεικτός αδένας Εκκρίνει ορμόνες στο αίμα και πεπτικά υγρά στο 12δάκτυλο Πάγκρεας Ήπαρ Ηπαρ Χημικό εργοστάσιο Μεταβολικός κόμβος - φίλτρο Δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 Ο άξονας οστού-εντέρου-κνσ Ο ρόλος της σεροτονίνης 14η Επιστηµονική Συνάντηση Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 αούσης ηµήτρης Λέκτορας Παθολογίας/Ρευµατολογίας Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Δρ ΕΜΜ. ΣΟΥΒΑΤΖΟΓΛΟΥ 22 Αντλίες συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης Εισαγωγή Εδώ και 10 χρόνια περίπου έχουν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD

ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ. Μαρία Σκουρολιάκου, PhD ΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΙΑΤΡΟΦΗ Η ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΦΑΡΜΑΚΕΙΟ Μαρία Σκουρολιάκου, PhD Επίκουρη Καθηγήτρια Χαροκοπείου Πανεπιστηµίου ιαβήτης Ελλάδα: 1,000,000 ασθενείς Αδιάγνωστοι? Παγκοσµίως µια από τις κυριότερες

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της διατροφής

Ο ρόλος της διατροφής 15 Ο ρόλος της διατροφής Ι.-Α. ΒΑΤΑΛΑΣ 1, Λ. ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ 2 1 Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών 2 Ενδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, Επιμελήτρια Β ΠΓΝΑ «Γ. Γεννηματάς» Ο ΡΟΛΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα

Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Συσχέτιση Περιοδοντικών Λοιμώξεων με Συστηματικά Νοσήματα Πέτρος Δ. Δαμουλής, D.M.D., D.M.Sc. Περιοδοντολόγος Επισκέπτης Καθηγητής Πανεπιστημίου Tufts, ΗΠΑ Η Περιοδοντική Νόσος είναι μία Λοίμωξη που προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους

Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Που βρισκόμαστε σήμερα στην αντιμετώπιση του Σακχαρώδη Διαβήτη στα παιδιά και τους εφήβους Δρ. Χριστίνα Κανακά-Gantenbein Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδ. Ενδοκρινολογίας-Νεανικού Διαβήτη Α Παιδ/κή Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη

14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη 14 Νοεμβρίου-Παγκόσμια ημέρα για τον Σακχαρώδη Διαβήτη Η παγκόσμια ημέρα για τον σακχαρώδη διαβήτη γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 14 Νοεμβρίου, με αφορμή τα γενέθλια του Frederick Banting, o οποίος σε συνεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο

Βλέννα, υδαρές υγρό. ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα. βλέννα. ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Στόμαχος Δομή βλεννογόνου στομάχου - Γαστρικοί αδένες Βλέννα, υδαρές υγρό ή τοιχωματικό ή οξυπαραγωγικό = HCl + ενδογενή παράγοντα βλέννα ή ζυμογόνο ή πεπτικό = πεψινογόνο Κύτταρα G = γαστρίνη Διάσπαρτα

Διαβάστε περισσότερα

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις

Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις Κληρονοµικά νοσήµατα και καταστάσεις που οφείλονται σε γονιδιακές µεταλλάξεις ΤΡΟΠΟΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣ ΑΥΤΟΣΩΜΙΚΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ ΦΥΛΟΣΥΝ ΕΤΗ ΥΠΟΛΕΙΠΟΜΕΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Περιοδική υπερκαλιαιμική παράλυση ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Αγόρι 6 ετών μεταφέρεται στον οικογενειακό ιατρό από τους γονείς του λόγω εμφάνισης δυσκολίας στην κίνηση των άκρων (άνω και

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α

ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΑΝΤΩΝΙΑ ΚΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Α ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ (ΣΔ) Μείζων παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας Κυριότερη αιτία τύφλωσης σε ενήλικες (20-74 ετών) 1 η αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπεία της υπεργλυκαιμίας στο ΣΔ-2 Νέοι Αλγόριθμοι

Θεραπεία της υπεργλυκαιμίας στο ΣΔ-2 Νέοι Αλγόριθμοι Θεραπεία της υπεργλυκαιμίας στο ΣΔ-2 Νέοι Αλγόριθμοι Ελευθερία Α. Σπανού Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ Συχνή ( 7-10% ενηλίκων ) Επιδημικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ. Καρβουντζή Ηλιάνα Βιολόγος ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΑΝΑΠΝΟΗ Η τροφή αποτελείται και από ουσίες μεγάλου μοριακού βάρους (πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, νουκλεϊνικά οξέα). Οι ουσίες αυτές διασπώνται (πέψη) σε απλούστερες (αμινοξέα, απλά σάκχαρα,

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί

Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί 22 ο Συνέδριο ΔΕΚΕ, Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2008 Αθηροθρόμβωση και σακχαρώδης διαβήτης. Παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί Γεώργιος Γιαννόγλου Καθηγητής Καρδιολογίας Ο σακχαρώδης διαβήτης θεωρείται από τους σημαντικότερους

Διαβάστε περισσότερα

ιάγνωση και ταξινόµηση του σακχαρώδη διαβήτη και της δυσανεξίας στη γλυκόζη

ιάγνωση και ταξινόµηση του σακχαρώδη διαβήτη και της δυσανεξίας στη γλυκόζη 02 ιάγνωση και ταξινόµηση του σακχαρώδη διαβήτη και της δυσανεξίας στη γλυκόζη Κ. ΦΑΙΝΕΚΟΣ τ. Διευθυντής Τμήματος Ενδοκρινολογίας και Μεταβολισμού, Γ.Ν.Α «Κοργιαλένειο-Μπενάκειο ΕΕΣ» Εισαγωγή διάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο

Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ΤΟΥΛΟΥΜΤΖΗ ΜΑΡΙΑ Κορίτσι 20 ετών προσήλθε εξαιτίας εκούσιας λήψης 20 tb παρακεταμόλης (10γρ.) και 30 tb βαλεριάνας Aναφέρεται ταυτόχρονη λήψη αλκοόλ Λήψη ουσιών δύο ώρες πριν την προσέλευση Αίσθημα ζάλης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας Σπάρτη και Μονεμβασιά 2015 ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ ΚΑΡΔΙΟΠΑΘΕΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ Καλογήρου

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Κατηγοριοποίηση στις τιμές των λιπών Μεταβολισμός λιπιδίων κατά την άσκηση Επίδραση της οξείας άσκησης Επίδραση της χρόνιας άσκησης Επίδραση της έκκεντρης

Διαβάστε περισσότερα

Πως επιτυγχάνουµε απώλεια βάρους στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή

Πως επιτυγχάνουµε απώλεια βάρους στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή 25 Πως επιτυγχάνουµε απώλεια βάρους στον παχύσαρκο διαβητικό ασθενή Δ. ΦΛΩΡΑΚΗΣ 1, ΕΛΕΝΗ ΠΑΝΤΑΖΗ 2, Η. ΚΑΤΣΙΚΗΣ 3, Δ. ΠΑΝΙΔΗΣ 4 1 Ενδοκρινολόγος, Συνεργάτης Μονάδας Ενδοκρινολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Α ΣΥΝΑΠΤΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ Όπως συμβαίνει με τη συναπτική διαβίβαση στη νευρομυϊκή σύναψη, σε πολλές μορφές επικοινωνίας μεταξύ νευρώνων στο κεντρικό νευρικό σύστημα παρεμβαίνουν άμεσα ελεγχόμενοι

Διαβάστε περισσότερα

ÁÎfiÛÌÈ ËÌ Ú Î Ù ÙÔ È ÙË

ÁÎfiÛÌÈ ËÌ Ú Î Ù ÙÔ È ÙË 1 4 Ν Ο Ε Μ Β Ρ Ι Ο Υ ÁÎfiÛÌÈ ËÌ Ú Î Ù ÙÔ È ÙË ñ È Â Ó È Ô È ÙË ñ ÁÎfiÛÌÈ ÂÍ ÏˆÛË ÙÔ È ÙË ñ Ó ÙÔÈ ÔÊÂÈÏfiÌÂÓÔÈ ÛÙÔÓ È ÙË ÁÎÔÛÌ ˆ ñ È ÙË ÛÙËÓ ÏÏ - ˆÏ ÛÂÈ Ê ÚÌ ÎˆÓ - Û ÁÎÚÈÙÈÎ ÛÙÔÈ Â ñ ŒÚÂ Ó - Ó ÚÔ fiÓÙ 2 5

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Πεπτικό σύστημα Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Φυσιολογία του στομάχου Η φυσιολογία του στομάχου εξετάζει τα

Διαβάστε περισσότερα

O ρόλος του λιπώδους ιστού

O ρόλος του λιπώδους ιστού 16 O ρόλος του λιπώδους ιστού Γ. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ 1, Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ 2 1 Eνδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Μεταβολισμού Πανεπιστημίου Birmingham, UK, Συνεργάτης Ενδοκρινολογικής Μονάδας, Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ

ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ ΚΟΡΤΙΖΟΛΗ Μεταβολισμός της κορτιζόλης Η κορτιζόλη μεταβολίζεται στο ήπαρ. Στην συνέχεια οι μεταβολίτες συζευγνύνται με γλυκουρονιδικές και θειικές ομάδες, γίνονται υδατοδιαλυτά, εισέρχονται

Διαβάστε περισσότερα

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Σακχαρώδης ιαβήτης. C.D.A. Εβδ.6 ΣΑΚΧΑΡΩ ΗΣ ΙΑΒΗΤΗΣ 01/28

Νοσολογία_Νοσ. 1201 Σακχαρώδης ιαβήτης. C.D.A. Εβδ.6 ΣΑΚΧΑΡΩ ΗΣ ΙΑΒΗΤΗΣ 01/28 ΣΑΚΧΑΡΩ ΗΣ ΙΑΒΗΤΗΣ 01/28 Ορισµός: Αφορά παθολογικό µεταβολισµό των υδατανθράκων [των λιπών και των πρωτεϊνών (WHO 1998)], και χαρακτηρίζεται από υπεργλυκαιµία. Σχετίζεται µε σχετική ή απόλυτη διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Β ΔΙΑΒΙΒΑΣΗ ΣΤΗ ΝΕΥΡΟΜΥΪΚΗ ΣΥΝΑΨΗ Η νευρομυϊκή σύναψη αποτελεί ιδιαίτερη μορφή σύναψης μεταξύ του κινητικού νευρώνα και της σκελετικής μυϊκής ίνας Είναι ορατή με το οπτικό μικροσκόπιο Στην

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου

Αγγελική Βουτσά. Παθολόγος-Διαβητολόγος. Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Αγγελική Βουτσά Παθολόγος-Διαβητολόγος Τ. Συν/στρια Δ/ντρια Παθολογικής Κλινικής Νοσοκομείου Λήμνου Τι είναι ο διαβήτης; Μεταβολική διαταραχή αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα Ο διαβήτης οφείλεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9%

Τι κάνουμε; Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride. 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Διαβητικός με Βασική ινσουλίνη 49 μον + Μετφορμίνη 850mgX2 +glimepiride 6mgX1από 3ετίας ενώ έχει FPG ~ 110mg έχει PPG ~ 260mg & HbA1c=7,9% Τι κάνουμε; 1. Αύξηση δόσης ινσουλίνης; 2. Προσθήκη αναλόγου ταχείας

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 5/10/2015 Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Σακχαρώδης διαβήτης Ε. Κουτρούμπα-Μαρκέτου Δρ. Διευθύντρια Βιοχημικού Εργαστηρίου ΓΝΑ ΚΑΤ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ.

ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, Π.Θ. ΔΕΙΚΤΕΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Δείκτες βλάβης ηπατοκυττάρων Δείκτες χολόστασης Δείκτες ηπατικής δυσλειτουργίας ΔΕΙΚΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης

ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρουσίαση: Ο. Καραπάνου Ειδικευόμενη Ενδοκρινολογίας ΓΝΑ«Ο Ευαγγελισμός» Ενδοκρινολογικό Τμήμα Διαβητολογικό Κέντρο Συντονιστής Διευθυντής: Σ. Τσαγκαράκης Παρούσα νόσος 1 Γυναίκα ηλικίας 43 ετών, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης»

Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Πεπτικό σύστημα και το κόστος της «καλοπέρασης» Β. Στεργίου - Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Φυσιολογίας Της Ιατρικής Σχολής του Α.Π.Θ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Διευθυντής ο Καθηγητής Γ.Ανωγειανάκις

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ

ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΜΑΝΩΛΙΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΤΕΛΛΑ ΠΑΝΑΓΟΥΛΗ ΕΥΗ ΡΕΜΕΔΙΑΚΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Το στρες Πρώτη νευροενδοκρινολογική απάντηση Δεύτερη νευροενδοεκρινολογική απάντηση Ο υποθάλαμος Κορτιζόλη

Διαβάστε περισσότερα