09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών»

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών»"

Transcript

1 ιαταραχές στη λειτουργία των β-κυττάρων & των Παγκρεατικών Νησιδίων στον Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου 2 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ 09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών» Εισαγωγή σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2(ΣΔ τ2) αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα παγκόσμια προβλήματα υγείας. Η επίπτωσή του ΣΔ τ2 αυξάνει με ταχείς ρυθ- O μούς και έχει λάβει διαστάσεις παγκόσμιας επιδημίας με τεράστιο οικονομικό και κοινωνικό κόστος. Υπολογίζεται ότι το 2030 ο αριθμός των ατόμων που θα πάσχουν από ΣΔ τ2 θα ανέλθει από περίπου 200 στα 336 εκατομμύρια. Το οικονομικό κόστος είναι δυσβάστακτο(132 USD το 2002 και σήμερα πολύ μεγαλύτερο) και συχνά αρκετές χώρες αδυνατούν να αντεπεξέλθουν σ αυτό. Ένα μεγάλο μέρος αυτής της έκρηξης του ΣΔ τ2 πηγάζει από τον σύγχρονο τρόπο ζωής με άφθονη κατανάλωση γευμάτων υψηλής θερμιδικής αξίας μαζί με χαμηλότερη κατανάλωση ενέργειας λόγω ευρείας χρήσης αυτοκινήτων, τηλεόρασης, μείωσης της φυσικής δραστηριότητας κα. Θα μπορούσε κανείς να πρόβλεψη τη αναστροφή της αύξησης του ΣΔ τ2 με την επιστροφή σε ένα υγιεινό τρόπο ζωής, δυστυχώς όμως αυτό δεν αποτελεί μια πρακτική λύση στο σοβαρότατο αυτό πρόβλημα υγείας. Πρόκληση λοιπόν για τον 21ο αιώνα είναι η καλύτερη κατανόηση της παθογένεσης του ΣΔ τ2, έτσι ώστε να αποκτήσουμε νέα μέσα για ακριβέστερη πρόβλεψη του ΣΔ, αλλά και ανάπτυξη νέων φαρμακευτικών ουσιών που θα μπορούν να αναστρέψουν τα κύρια παθογενετικά στοιχεία της νόσου. Ο ΣΔ τ2 είναι η συχνότερη(περίπου 85%) και πιο ανομοιογενής από τις κατηγορίες του ΣΔ, η οποία, εν τούτοις, εμφανίζει μερικά σαφώς καθοριζόμενα χαρακτηριστικά, «τη κλασική τριάδα» της δεκαετίας του 1990: 1) Διαταραγμένη λειτουργία των β-κυττάρων 2) Μειωμένη δραστικότητα της ινσουλίνης στην περιφέρεια (ινσουλινοαντίσταση) 3) Αυξημένη παραγωγή και απελευθέρωση γλυκόζης από το ήπαρ Εκείνη την εποχή όμως δεν ήταν γνωστός ο τρόπος επικοινωνίας μεταξύ των -111-

2 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ οργάνων αυτών, ούτε ο μηχανισμός με το οποίο η παχυσαρκία προκαλεί ινσουλινοαντίσταση, που με τη σειρά της προκαλεί και μια διαταραχή στη φυσιολογία των σκελετικών μυών. Σημαντική πρόοδος έχει επιτευχτεί κατά την τελευταία δεκαετία στην κατανόηση στον ΣΔ τ2, παρόλο ότι υπάρχουν ακόμη αναπάντητα ερωτήματα. Ο ΣΔ τ2 προκύπτει από το συνδυασμό γενετικών και επίκτητων παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν δυσμενώς την λειτουργία των β-κυττάρων και την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη (Σχήμα 1). Σχήµα 1. Αλληλουχία κυριοτέρων παθογενετικών παραγόντων που οδηγούν στην εµφάνιση του Σ τ2 Γενετική προδιάθεση Το γεγονός ότι ο ΣΔ τ2 είναι μία νόσος με σαφή γενετική προδιάθεση, είναι καλά γνωστό από το ότι παρουσιάζεται σε οικογένειες, και σε ειδικές ομάδες πληθυσμών με ιδιαίτερα αυξημένο κίνδυνο για ΣΔ. Ο ΣΔ τ2 είναι μία πολυγενετική και πολυπαραγοντική νόσος, καθόσον εκτός της γενετικής προδιάθεσης (πχ πολυμορφισμοί γονιδίων), επίκτητοι παράγοντες συμβάλουν στην εκδήλωση της νόσου και τροποποιούν το φαινότυπο της (Σχήμα 1). Τα γονίδια που προδιαθέτουν στην εμφάνιση του ΣΔ τ2 δεν έχουν ακόμη πλήρως ταυτοποιηθεί. Φαίνεται ότι τα γονίδια αυτά επηρεάζουν καίρια βήματα στην διαδικασία έκκρισης της ινσουλίνης (Σχήμα 3). Το κεφάλαιο όμως αυτό θα αναπτυχθεί λεπτομερώς από άλλον εισηγητή

3 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 2. Σχέση λειτουργίας β-κυττάρου και ευαισθησίας στη δράση της ινσουλίνης σε άτοµα µε φυσιολογική ανοχή γλυκόζης(ngt),διαταραγµένη ανοχή γλυκόζης(igt) και Σ τ2. Δυσλειτουργία β-κυττάρων έναντι ινσουλινοαντίστασης Όπως προαναφέρθηκε, ο ΣΔ τ2 προκαλείται από ένα συνδυασμό γενετικών και επίκτητων παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν δυσμενώς την λειτουργία των β-κυττάρων και την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη. Για πολλά χρόνια ένα από τα πλέον αντιφατικά θέματα στο πεδίο του ΣΔ τ2, ήταν το εάν η πρωταρχική παθογενετική διαταραχή του ΣΔ τ2, ήταν η δυσλειτουργία των β-κυττάρων ή η ινσουλινοαντίσταση. Η πολύ συχνή συνύπαρξη ΣΔ τ2 με παχυσαρκία, η οποία χαρακτηρίζεται από αντίσταση στην ινσουλίνη, περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατανόηση της χρονικής αλληλουχίας των διαταραχών κατά την πορεία της εμφανίσεως του ΣΔ τ2 (Το θέμα της αντίστασης στην ινσουλίνη θα αναπτυχθεί από άλλον εισηγητή). Μέχρι πριν μερικά χρόνια επικρατούσε η γνώμη ότι η ινσουλινοαντίσταση προηγείται της δυσλειτουργίας των β-κυττάρων, ενώ η διαταραχή της λειτουργίας των β-κυττάρων ήταν ένα όψιμο φαινόμενο, που οφείλεται στην εξάντληση των β-κυττάρων μετά από χρόνια αντισταθμιστικής υπερέκκρισης. Κατά την διάρκεια όμως των τελευταίων χρόνων, δεδομένα από μεγάλες διατμητικές αλλά και μακροχρόνιες μελέτες, οι οποίες χρησιμοποίησαν πιο ακριβείς τεχνικές για την εκτίμηση της λειτουργίας των β-κυττάρων, μετακίνησε το εκκρεμές προς την άλλη μεριά, δηλαδή στη άποψη ότι η δυσλειτουργία των β-κυττάρων είναι η πρωταρχική διαταραχή, πιθανώς γενετική

4 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Ένας από τους λόγους που είχε επικρατήσει η γνώμη αυτή, είναι το γεγονός ότι οι πρώτες μελέτες βάσισαν τα συμπεράσματά τους σε παρερμηνεία των πειραματικών δεδομένων που αφορούσαν κυρίως την εκτίμηση της λειτουργίας των β-κυττάρων. Η εκτίμηση της λειτουργίας αυτής είναι, σε αντίθεση με την μέτρηση της ινσουλινοαντίστασης, πολύ πιο πολύπλοκη. Επίσης δεν ελήφθη υπόψη προσαρμογή της λειτουργίας των β-κυττάρων ανάλογα με την αντίσταση στην ινσουλίνη. Η συσχέτιση μεταξύ της λειτουργίας των β-κυττάρων και της ευαισθησίας των ιστών στην ινσουλίνη είναι καμπυλόγραμμη(υπερβολή) όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, και ονομάζεται Δείκτης Απόκρισης (Disposition Index- DI). Είναι εμφανές από τη καμπύλη αυτή ότι όσο μειώνεται η ευαισθησία στην ινσουλίνη (αύξηση της αντίστασης), τόσο αυξάνεται η συγκέντρωση ινσουλίνης στο πλάσμα από ένα υγιές πάγκρεας (υπερινσουλιναιμία), έτσι ώστε ρυθμίζεται άριστα ο μεταβολισμός της γλυκόζης χωρίς να εμφανίζεται ΣΔ τ2. Με άλλα λόγια η αντίσταση στην ινσουλίνη, όσο μεγάλη και αν είναι, μπορεί να αντιρροπισθεί από ένα υγιές πάγκρεας με ανάλογη αύξηση της έκκρισης της ινσουλίνης και, όπως φαίνεται στο Σχήμα 2, η μετατόπιση προς τα αριστερά γίνεται κατά μήκος της καμπύλης. Καταυτόν τον τρόπο, το μεγαλύτερο ποσοστό των παχύσαρκων δεν εμφανίζει ΣΔ τ2. O δείκτης απόκρισης έχει καλλίτερη προγνωστική αξία από την 1η φάση ινσουλινοέκκρισης για την εμφάνιση του ΣΔ 2. Οι φυσιολογικοί μηχανισμοί της γλυκοζο-εξαρτώμενης έκκρισης ινσουλίνης και οι μηχανισμοί προσαρμογής σε αυξημένες ανάγκες σε ινσουλίνη(όπως στην ινσουλινοαντίσταση) φαίνονται στο Σχήμα 3. Η γλυκόζη εισέρχεται στα κύτταρα μέσω των μεταφορέων της γλυκόζης, στη συνέχεια υφίσταται φωσφορυλίωση από τη γλυκοκινάση, μετά οξείδωση στα μιτοχόνδρια με αύξηση στο πηλίκο ATP/ADP που οδηγεί σε κλείσιμο των ευαίσθητων στο ΑΤΡ διαύλων Κ, ηλεκτρική εκπόλωση της μεμβράνης με αποτέλεσμα άνοιγμα των διαύλων Ca ++ και αύξηση του ενδοκυττάριου Ca ++ το οποίο πυροδοτεί τον εκκριτικό μηχανισμό των κοκκίων της ινσουλίνης με εξωκυττάρωση. Ο μηχανισμός αυτός ανταποκρίνεται πολύ γρήγορα και ρυθμίζει πολύ καλά το σχήμα έκκρισης της ινσουλίνης(1η και 2η φάση, βλέπε παρακάτω), αλλά η διάρκεια ρύθμισης του μεταβολισμού της γλυκόζης επιτυγχάνεται με τους μηχανισμούς επαύξησης του γλυκαιμικού ερεθίσματος από διάφορους παράγοντες, όπως φαίνεται στο Σχήμα

5 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 3. Πιθανοί κυτταρικοί µηχανισµοί προσαρµογής στην ινσουλινοαντίσταση. Σε περιπτώσεις αυξη- µένων αναγκών σε ινσουλίνη, ο µεταβολισµός γλυκόζης των β-κυττάρων επαυξάνεται µε τους εξής τρόπους: µε αύξηση της γλυκοκινάσης (a), µε ανανέωση των ενδιάµεσων προϊόντων του κύκλου του τρικαρβοξυλικού οξέως(tca)(b), µε αύξηση στα επίπεδα µαλονυλ-coa (c) το οποίο οδηγεί τελικά σε αύξηση του ακετυλ- CoA και της διασυλγλυκερόλης(dag) που µε τη σειρά της µέσω της πρωτεϊνικής κινάσης C(ΡΚC) πυροδοτεί τον σηµατοτοδοτικό µηχανισµό έκκρισης ινσουλίνης. Τα λιπαρά οξέα επηρεάζουν την έκκριση ινσουλίνης είτε µέσω του υποδοχέα (G-protein-coupled receptor-gpr40) (d), ή µέσω του λιπαρού ακετυλ CoA - fatty acyl CoA (e) και διέγερση της εξωκυττάρωσης των κοκκίων ινσουλίνης άµεσα ή µέσω ΡΚC. Το GLP-1 επαυξάνει τη γλυκοεξαρτώνενη ινσουλινοέκκριση µέσω του G-protein υποδοχέα του (f) και µετά δια της πρωτεινικής κινάσης Α(ΡΚΑ) και τον παράγοντα ανταλλαγής νουκλεοτιδίου γουανίνης της ΕΡΑC2. Επί πλέον, η ακετυλχολίνη που απελευθερώνεται από τις νευρικές απολήξεις του παρασυµπαθητικού, µέσω του µουσκαρινικού υποδοχέα Μ2 (g) και µετά δια µέσου της DAG και της ΡΚC ενισχύει την έκκριση ινσουλίνης. Το συµπαθητικό έχει διπλή δράση (h): οι α2-αγωνιστές αναστέλλουν, ενώ οι β-αγωνιστές διεγείρουν τη έκκριση ινσουλίνης µέσω του c-amp. Τέλος η µάζα των β-κυττάρων µπορεί να επηρεαστεί θετικά από το σηµατοδοτικό µονοπάτι του υποδοχέα ινσουλίνης/igf-1 (i) µε αποτέλεσµά την αύξηση της επιβίωσης των β-κυττάρων. Τέλος ο σηµατοτοδοτικός µηχανισµός του υποδοχέα του GLP-1 (GLP-1R), αυξάνει την επιβίωση και µειώνει την απόπτωση των β-κυττάρων (j)

6 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Διαταραχή έκκρισης ινσουλίνης Ο ΣΔ τ2 χαρακτηρίζεται και από διαταραγμένη έκκριση ινσουλίνης από το β-κύτταρου του παγκρέατος. Η έκκριση ινσουλίνης σε ανταπόκριση στο γλυκαιμικό ερέθισμα υπό φυσιολογικές συνθήκες είναι διφασική και είναι πιο εμφανής μετά από ενδοφλέβια έγχυση γλυκόζης (Σχήμα 4). Η 1η φάση χαρακτηρίζεται α) από ταχεία έκκριση ινσουλίνης, μικρής όμως διάρκειας, συνεπάγεται υψηλά επίπεδα ινσουλίνης στο αίμα για 5-10 λεπτά και συσχετίζεται με άμεση απελευθέρωση ινσουλίνης από τα εκκριτικά κοκκία(δεξαμενή άμεσης απελευθέρωσης, και β) από καταστολή της ηπατικής παραγωγής γλυκόζης. Η 2η φάση ακολουθεί την 1η φάση (Σχήμα 5), χαρακτηρίζεται από αργή και συνεχή έκκριση ινσουλίνης, με σαφώς χαμηλότερο επίπεδο ινσουλίνης, διαρκεί όσο και το γλυκαιμικό ερέθισμα και συνεπάγεται τη σύνθεση νέων μορίων ινσουλίνης καθώς και ΑΤΡ- εξαρτώμενης μετακίνησης κοκκίων ινσουλίνης από δεξαμενή αποθήκευσης στη δεξαμενή ταχείας απελευθέρωσης. Σχήµα 4. υσλειτουργία του β-κυττάρου σε άτοµα µε Σ τ2: απώλεια 1ης φάσης έκκρισης της ινσουλίνης. Η 2η φάση διατηρείται καλλίτερα, αλλά τα επίπεδα ινσουλίνης είναι σαφώς χαµηλότερα για τα υψηλές τιµές σακχάρου που παρατηρούνται στα άτοµα µε Σ Τ2. Επιπλέον η έκκριση της ινσουλίνης όλο το 24ωρο γίνεται με παλμικό τρόπο κάθε 9-14 λεπτά, με σκοπό την ρύθμιση της ηπατικής παραγωγής γλυκόζης (γλυκογονόλυση, νεογλυκογένεση). Εμφανίζει επίσης μεγάλες ώσεις αρκετές φορές την ημέρα, ιδιαίτερα μετά τα γεύματα, για τη μεγιστοποίηση της κάθαρσης των τροφών μετά από αυτά. Μεγάλη σημασία για την έκκριση ινσουλίνης, ιδιαίτερα μετά τα γεύματα, διαδραματίζει και ο εντεροπαγκρεατικός άξονας (συζήτηση παρακάτω)

7 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 5. ιαταραχές στη γλυκόζη, ινσουλίνη και γλυκαγόνη στον Σ τ2. Έκτος από την ανεπαρκή έκκριση της ινσουλίνης µε συνοδό υπεργλυκαιµία, παρατηρείται και µη καταστολή της γλυκαγόνης µετά το γεύµα. Στο ΣΔ τ2, παρατηρείται κατά τη διάγνωση μια προοδευτική επιδείνωση της λειτουργίας των β- κυττάρων και της μάζας αυτών. Η μελέτη UDPDS έδειξε ότι κατά τη διάγνωση του ΣΔ τ2 υπήρχε 50% μείωση της λειτουργίας των β-κυττάρων και μια συνεχής περαιτέρω επιδείνωση, ανεξάρτητα από την ακολουθούμενη θεραπεία. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο ΣΔ τ2 παρατηρείται μία σημαντική μείωση ή κατάργηση της 1ης φάσης έκκρισης της ινσουλίνης (Σχήμα 4) και καθυστερημένη ή μειωμένη απάντηση μετά από κατανάλωση μεικτών γευμάτων (Σχήμα 5). Η μείωση της 1ης φάσης έκκρισης παρατηρείται πολύ ενωρίς στην εξέλιξη του ΣΔ τ2, όπου ήδη σε άτομα με γλυκόζη νηστείας μόλις λίγο πάνω από τα 100 mg%, η πρώτη φάση είναι σημαντικά μειωμένη και απουσιάζει πλήρως πάνω από 115 mg%. Διαταραχή της παλμικής έκκρισης της ινσουλίνης παρατηρείται επίσης ενωρίς στην εξέλιξη της νόσου με σημαντική μείωση στις βραδείες αιχμές και ταχείες ώσεις έκκρισης της ινσουλίνης. Οι περισσότερες από τις παραπάνω διαταραχές έκκρισης της ινσουλίνης παρατηρούνται και σε άτομα με διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη(ιgt), καθώς και σε 1ου βαθμού συγγενείς ασθενών με ΣΔ τ2. Αρκετά δεδομένα υποδηλώνουν ότι στον ΣΔ τ2 παρατηρείται μία δυσανάλογη αύξηση έκκρισης προινσουλίνης χωρίς να είναι σαφές εάν αυτό οφείλεται σε διαταραχή στην έκκριση ή επεξεργασία μέσα στο β-κύτταρο. Μία άλλη σημαντική διαταραχή που συμβάλει στην δημιουργία του ΣΔ τ2 είναι η ανε

8 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ παρκής έκκριση ινκρετινών. Οι ινκρετίνες είναι ορμόνες που απελευθερώνονται από κύτταρα του εντέρου αμέσως μετά τη λήψη των γευμάτων με σκοπό να επαυξήσουν την γλυκοεξαρτώμενη έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας(εντεροπαγκρεατικός άξονας). Από τις δύο κυριότερες ινκρετίνες, το GLP-1(Glucagon like peptide-1) και το GIP(Glucose-dependent Insulinotropic Polypeptide), μόνο το πρώτο(glp-1) ή τα ανάλογά του μπορεί να χρησιμοποιηθούν για θεραπευτικούς σκοπούς καθόσον το β-κύτταρο είναι ανθεκτικό στη δράση του GIP. Οι δύο αυτές ορμόνες συμμετέχουν ενεργά στο «φαινόμενο της ινκρετίνης» δηλαδή την ιδιότητα της γλυκόζης όταν χορηγείται από το στόμα να αυξάνει την έκκριση ινσουλίνης από τα β-κύτταρα του παγκρέατος πολύ περισσότερο από την αντίστοιχη αύξηση που επιτυγχάνει η ενδοφλέβια χορήγηση ίσης ποσότητας γλυκόζης (Σχήμα 6). Σχήµα 6. Το Φαινόµενο της ινκρετίνης σε φυσιολογικά άτοµα και ασθενείς µε Σ τ2. Παρατηρείται σαφής µείωση του φαινοµένου στο Σ τ2. Το GLP-1, που είναι προϊόν του γονιδίου της προγλυκαγόνης, απελευθερώνεται από τα ενδοκρινικά L-κύτταρα του εντερικού επιθηλίου(ειλεός και παχύ έντερο) αμέσως μετά τα γεύματα, δρα δια μέσου των υποδοχέων του στα β-κύτταρα του παγκρέατος, αυξάνει το c-amp και έτσι είναι ένα ισχυρό ινσουλινοεκκριτικό πεπτίδιο(σχήμα 3). Το 60% περίπου της μεταγευματικής έκκρισης της ινσουλίνης οφείλεται στην δράση των δύο αυτών ινκρετινών. Άτομα με ΣΔ τ2 εμφανίζουν σημαντική μείωση(περίπου 50%) ή και πλήρη απώλεια του φαινομένου της ινκρετίνης (Σχήμα 6), με σημαντικά μειωμένη έκκριση GLP-1. Τούτο πιθανότατα συμβάλλει σημαντικά στην μείωση της έκκρισης ινσουλίνης στο ΣΔ τ

9 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Σχήµα 7. ράσεις των ινκρετινοµιµητικών στα β-κύτταρα του παγκρέατος. Εκτός όμως από τη δράση των ινκρετινών στα β-κύτταρα του παγκρέατος, πολύ σημαντικές είναι και οι επιδράσεις του GLP-1 σε διάφορους άλλους ιστούς και όργανα όπως: μείωση έκκρισης της γλυκαγόνης (όχι το GIP), επιβράδυνση της κένωσης του στομάχου, αύξηση του αισθήματος του κορεσμού και μείωση της πρόσληψης τροφής (δράση σε υποθαλαμικά κέντρα του ΚΝΣ) με αποτέλεσμα μείωση του βάρους (Σχήμα 7). Επίσης πειράματα σε ζωικά μοντέλα, έδειξαν μια εξαιρετικά σημαντική τροφική δράση του GLP-1 στη διαφοροποίηση και επιβίωση των β-κυττάρων του παγκρέατος: φάνηκε ότι διεγείρει τον πολλαπλασιασμό των β-κυττάρων, αναστέλλει την απόπτωσή τους και προάγει τη νεογένεση των νησιδίων, βοηθώντας έτσι στην αύξηση της μάζας των β-κυττάρων(σχήμα 7).Η επιβεβαίωση των ευρημάτων αυτών σε ανθρώπους θα αποτελέσει ισχυρή ένδειξη για πρωτότυπες παθογενετικά στοχευμένες θεραπευτικές δυνατότητες στην αντιμετώπιση του ΣΔ τ2. Πράγματι, παρόμοια ευρήματα έδειξε πρόσφατη πειραματική με μελέτη των Marchetti και συν. στη Ιταλία, οι οποίοι επώασαν παγκρεατικά νησίδια, που έλαβαν από μη-διαβητικούς και διαβητικούς δότες,παρουσία γλυκόζης, με ή χωρίς τη προσθήκη εξενατίδης (exenatide), ένα ινκρετινομιμητικό συνθετικό ανάλογο του GLP-1 που ήδη διατίθεται στη αγορά. Μετά την επώαση με εξενατίδη, παρατηρήθηκε βελτίωση της έκκρισης ινσουλίνης από τη νησίδια, αλλά και σημαντική αύξηση της έκφρασης της ινσουλίνης, των μεταφορέων γλυκόζης 2, της γλυκοκινάσης και μερικών παραγόντων αναγέννησης και διαφοροποίησης όπως Pdx-1, ευρήματα πολύ ενθαρρυντικά

10 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Διαταραχή έκκρισης γλυκαγόνης Εκτός από τη διαταραχή στην έκκριση ινσουλίνης, ο ΣΔ τ2 χαρακτηρίζεται και από μια άλλη σημαντική διαταραχή που αφορά στην έκκριση της γλυκαγόνης. Στο ΣΔ τ2 η γλυκαγόνη, η οποία εκκρίνεται από τα α-κυττάρα του παγκρέατος, είναι αυξημένη κατά την νηστεία αλλά κυρίως δεν καταστέλλεται επαρκώς μετά το γεύμα, όπως συμβαίνει στα φυσιολογικά άτομα (Σχήμα 5). Το αποτέλεσμα είναι να συμβάλλει στην ακόμη μεγαλύτερη αύξηση της γλυκόζης του αίματος(αυξάνοντας την ηπατική γλυκογονόλυση και νεογλυκογένεση) Η κατανόηση και αξιολόγηση του διαταραχής αυτής προσέφερε μια άλλη παθογενετικά στοχευμένη θεραπευτική επιλογή για τη νόσο αυτή (πχ θεραπεία με ινκρετίνες). Μάζα των β-κυττάρων Η ολική μάζα των β-κυττάρων, που είναι υπεύθυνη για την έκκριση της ινσουλίνης, είναι μία δυναμική διεργασία, καθ όλη τη διάρκεια της ζωής, κατά την οποία η μάζα αυξάνεται ή μειώνεται ανάλογα με τις ανάγκες σε ινσουλίνη. Η αύξηση της μάζας των β-κυττάρων (ΜβΚ) γίνεται μέσω του πολλαπλασιασμού και της νεογένεσης, ενώ η μείωσή της μέσω της απόπτωσης (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος) ή της νέκρωσης (τοξικός κυτταρικός θάνατος). Σημαντικές πρόσφατες μελέτες σε νεκροτομικό υλικό, έδειξαν 40-60% μείωση της ΜβΚ στον ΣΔ τ2, και ακόμη πίο σημαντικά 40% μείωση της ΜβΚ σε προ-διαβήτη(διαταραγμένη γλυκόζη νηστείας-ifg). Η βλάβη αυτή συμβαίνει επίσης ενωρίς στη εξέλιξη του ΣΔ τ2 και πιθανότατα συμβάλει και αυτή στην παθογένεση της νόσου. Η παθογενετική αιτία της μείωσης της ΜβΚ δεν είναι γνωστή. Πιθανοί προτεινόμενοι μηχανισμοί είναι η εναπόθεση αμυλοειδούς από το νησιδιοσχετιζόμενο πολυπεπτίδιο (Islet Associated Polypeptide-ΙΑΡΡ) και η αυξημένη απόπτωση (λόγω γλυκο-λιποτοξικότητας, οξειδωτικής καταπόνησης, κα). Αντίθετα σε μη-διαβητικούς παχύσαρκους ασθενείς βρέθηκε 50% αύξηση του σχετικού όγκου των β-κυττάρων. Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 λοιπόν οφείλεται στο συνδυασμό μειωμένης δραστικότητας της ινσουλίνης στην περιφέρεια (αντίσταση στην ινσουλίνη) και μειονεκτικής έκκρισης ινσουλίνης από το πάγκρεας. Εάν η αντίσταση στην ινσουλίνη αυξηθεί, αυτή αντιρροπείται με σημαντική αύξηση της έκκρισης ινσουλίνης, ο μεταβολισμός γλυκόζης δεν διαταράσσεται και αποτρέπεται η εμφάνιση ΣΔ τ2. Όπως αναφέρθηκε, η μετατόπιση προς τα αριστερά γίνεται κατά μήκος της καμπύλης (Σχήμα 2). Στην αντίθετη περίπτωση εάν κάποια χρονική στιγμή για οποιοδήποτε λόγο και με οποιοδήποτε μηχανισμό, παρουσιαστεί μειονεκτική έκκρισης ινσουλίνης, ο μεταβολισμός γλυκόζης διαταράσσεται και εμφανίζεται ο ΣΔ τ2. Όπως φαίνεται στο Σχήμα 2 η όλη καμπύλη μετατοπίζεται προς τα αριστερά και πιο κάτω από IGT σε ΣΔ τ

11 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Η βλάβη που προκαλεί μείωση της έκκρισης της ινσουλίνης είναι ένας συνδυασμός λειτουργικής διαταραχής (μη ανταπόκριση στο γλυκαιμικό ερέθισμα, μείωση φαινομένου ινκρετίνης κα.), αλλά κατά πάσα πιθανότητα και ανατομικής, καθόσον, όπως προαναφέρθηκε, στο ΣΔ τ2 παρατηρείται σημαντική μείωση της μάζας των β-κυττάρων και μείωση του αριθμού των νησιδίων. Τέλος, σημαντικό ρόλο στην εκδήλωση του ΣΔ τ2 διαδραματίζουν και περιβαλλοντικοί-επίκτητοι παράγοντες. Περιβαλλοντικοί & Επίκτητοι επιβαρυντικοί παράγοντες Περιβαλλοντικοί παράγοντες Ο γονότυπος του ΣΔ τυπικά προδιαθέτει μόνο στην ανάπτυξη διαταραχής στη γλυκόζη. Η εκδήλωση όμως του φαινοτύπου του ΣΔ εξαρτάται από περιβαλλοντικούς παράγοντες (Σχήμα 1). Όπως ήδη αναφέρθηκε πολλές μελέτες έδειξαν σαφή συσχέτιση του σύγχρονου τρόπου ζωής(άφθονη κατανάλωση γευμάτων υψηλής θερμιδικής αξίας, παχυσαρκία, μειωμένη φυσική δραστηριότητα λόγω ευρείας χρήσης αυτοκινήτων, τηλεόρασης, κα) με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ τ2. Οι παράγοντες αυτοί διαταράσσουν την ομοιοστασία της γλυκόζης είτε με αύξηση της ινσουλινοαντίστασης ή με διαταραχή της λειτουργίας των β-κυττάρων. Ένα μεγάλο μέρος της παγκόσμιας έκρηξης του ΣΔ τ2 πηγάζει από αυτό τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η επίπτωση της παχυσαρκίας έχει λάβει διαστάσεις επιδημίας και το χειρότερο είναι ότι επεκτείνεται και στα παιδιά και εφήβους. Στις ΗΠΑ, περίπου το 20% των παιδιών είναι παχύσαρκα και αναπτύσσουν ταχύτατα όλα το στοιχεία του μεταβολικού συνδρόμου (αντίσταση στην ινσουλίνη, δυσλιπιδαιμία και διαταραχή ανοχή στη γλυκόζη). Παρόμοια είναι και τα επιδημιολογικά στοιχεία του ΣΔ στην Ελλάδα. Επίκτητοι παράγοντες Άλλο ένα σημαντικό θέμα είναι η επίδραση επίκτητων παραγόντων στο κίνδυνο για ΣΔ τ2 (Σχήμα 1). Οι επίκτητοι παράγοντες διαδραματίζουν σημαντικότατο ρόλο στης εμφάνιση της νόσου. Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, στη δεκαετία του 1990 ήταν γνωστή «η κλασική τριάδα» του ΣΔ τ2, αλλά δεν ήταν γνωστός ο τρόπος επικοινωνίας, ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των διαφόρων οργάνων που ενέχονται στη παθογένεση της νόσου. Από τότε τεράστιος αριθμός ερευνητικών εργασιών στο θέμα αυτό γέμισε κενό αυτό: η απάντηση είναι ότι, ανεξάρτητα από γενετικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες που έχει ένας ασθενής, καθώς αυτός περνάει από φυσιολογική σε διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη, είναι οι επίκτητες διαταραχές των οργάνων που οδηγούν στον κοινό φαινότυπο που χαρακτηρίζει το ΣΔ τ2. Οι κυριότερες επίκτητες διαταραχές που εμπλέκονται και οι κυτταρικοί μηχανισμοί δυσλειτουργίας των β-κυττάρων είναι: - Η γλυκοτοξικότητα και λιποτοξικότητα: είναι γνωστό τόσο η γλυκόζη όσο και τα -121-

12 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ελεύθερα λιπαρά οξέα (ΕΛΟ) διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης (σχήμα 3). Η οξεία και χρόνια υπεργλυκαιμία όμως έχει αρνητικές επιπτώσεις στην έκκριση της ινσουλίνης μέσω μιας διαδικασίας που είναι γνωστή σαν γλυκοτοξικότητα. Γλυκοτοξικότητα είναι η ικανότητα της γλυκόζης να διεγείρει την απόπτωση των β-κυττάρων. Παρομοίως, χρόνια αύξηση των ΕΛΟ έχει λιποτοξικές επιδράσεις στο πάγκρεας μεταξύ των οποίων και τη δυσλειτουργία των β-κυττάρων. Λιποτοξικότητα λοιπόν είναι η ικανότητα των ΕΛΟ να διεγείρουν επίσης την απόπτωση των β-κυττάρων. Οι μηχανισμοί με τους οποίους η γλυκοτοξικότητα ασκεί τις δράσεις της είναι πολύπλοκοι: απευαισθητοποίηση του β-κυττάρου στην γλυκόζη, αυξημένη οξειδωτική καταπόνηση, μείωση της ποσότητας και δράσης των IRS-2, αυξημένη απόπτωση των β-κυττάρων με αποτέλεσμα μείωση του όγκου αυτών κα. Η γλυκοτοξικότητα μειώνεται με τη βέλτιστη γλυκαιμική ρύθμιση. Οι μηχανισμοί δράσης της λιποτοξικότητας είναι επίσης πολύπλοκοι. Οι κυριότεροι είναι: παραγωγή προϊόντων μεταβολισμού των αυξημένων ΕΛΟ όπως κεραμίδια(ceramides) και πρόδρομες ουσίες οξειδωτικής καταπόνησης, με αποτέλεσμα αυξημένη απόπτωση των β-κυττάρων.ένας άλλος πιθανός μηχανισμός είναι αυξημένη έκφραση της αποσυζευκτικής πρωτεΐνης 2 (uncoupling protein 2, UCP-2) η οποία οδηγεί σε μείωση του ΑΤΡ και επομένως σε ελάττωση της έκκρισης ινσουλίνης. Μερικοί ερευνητές υποστηρίζουν πως είναι ο συνδυασμός υπεργλυκαιμίας και αυξημένων ΕΛΟ που οδηγεί σε δυσλειτουργία των β-κυττάρων, η αποκαλούμενη γλυκολιποτοξικότητα. - Εναπόθεση αμυλοειδούς: Το αμυλοειδές των νησιδίων αποτελείται από αδιάλυτα ινίδια που σχηματίζονται από το πολυπεπτίδιο αμυλοειδούς των νησιδίων(islet Amyloid Polypeptide-IAPP) ή αμυλίνη, το οποίο εκκρίνεται μαζί με την ινσουλίνη από τα β-κύτταρα. Αυξημένη εναπόθεση αμυλοειδούς θα μπορούσε να συνεισφέρει στη παθογένεση του ΣΔ τ2. Εναποθέσεις αμυλοειδούς ανευρίσκονται πολλούς, αλλά όχι όλους, ασθενείς με ΣΔ τ2. Ο ακριβής όμως ρόλος του δεν έχει ακόμη διευκρινιστεί. Πρόσφατη μελέτες υποστηρίζουν ότι είναι μάλλον ο σχηματισμός τοξικών ΙΑΡΡ ολιγομερών και όχι η εναπόθεση ώριμων ινιδίων που προκαλεί τη κυτταροτοξικότητα. - Χαμηλό βάρος γέννησης: Τέλος ένας από τους επίκτητους παράγοντες κινδύνου για ΣΔ τ2 είναι χαμηλό βάρος γέννησης. Μελέτες σε ανθρώπους έδειξαν ότι το χαμηλό βάρος γέννησης αλλά και η κακή θρέψη κατά την ενδομήτρια ζωή, σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ τ2 αργότερα στην ενήλική ζωή, ιδιαίτερα σε αυτούς γεννήθηκαν λεπτοί και αργότερα έγιναν παχύσαρκοι. Πιθανολογείται ότι αυτό οφείλεται στη δυσμενή επίδραση της κακής θρέψης ενδομητρίως ή και κατά την πρώιμη παιδική ηλικία, καθώς και στον προγραμματισμό των β-κυττάρων όσον αφορά την αντίληψη της γλυκόζης, την αναγέννηση, την απόπτωση και την ικανότητά τους να αντιρροπήσουν την ινσουλινοαντίσταση

13 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ: ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ Β-ΚΥΤΤΑΡΩΝ & ΤΩΝ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΩΝ ΝΗΣΙΔΙΩΝ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 Συμπεράσματα Ο ΣΔ τ2 προκαλείται από ένα συνδυασμό γενετικών και επίκτητων παραγόντων οι οποίοι επηρεάζουν δυσμενώς την λειτουργία των β-κυττάρων και την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη. Θεωρείται απαραίτητο να υπάρχει γενετική προδιάθεση. Για να εκδηλωθεί όμως ο φαινότυπος του ΣΔ τ2, πρέπει να επιδράσουν πολλοί περιβαλλοντικοί παράγοντες οι οποίοι έχουν κοινό χαρακτηριστικό τη δυνατότητα να επιβαρύνουν το σύστημα της ομοιοστασίας της γλυκόζης, είτε επιδεινώνοντας την ινσουλινοαντίσταση ή διαταράσσοντας την έκκριση της ινσουλίνης. Πιθανότατα ένας άλλος προδιαθεσικός παράγοντας είναι και η μείωση της μάζας των β-κυττάρων λόγω γενετικών ή κυτταροτοξικών παραγόντων. Εάν ένα άτομο έχει υγιή β-κύτταρα, το σύστημά προσαρμόζεται (αντιρρόπηση με αύξηση της έκκρισης ινσουλίνης) και δεν αναπτύσσεται ΣΔ τ2. Εάν όμως, κάποιος έχει «ευάλωτα» β-κύτταρα, οι ίδιοι επιβαρυντικοί παράγοντες θα οδηγήσουν, σε πολύ πρώιμα σταδία, δυσλειτουργία των β-κυττάρων λόγω ατελούς αντιρρόπησης. Τότε αρχίζουν να περνούν στο προδιαβητικό στάδιο, εμφανίζονται οι επίκτητες διαταραχές (γλυκολιποτοξικότητα), με αποτέλεσμα χειροτέρευση της υπεργλυκαιμίας και τελικά εμφάνιση ΣΔ τ2. Η δυσλειτουργία λοιπόν του β-κυττάρου αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ΣΔ τ2. Βιβλιογραφία 1. Chatterjee M, Scobie I. The pathogenesis of type 2 diabetes mellitus. Practical diabetes Int 2002; 19: Stumvoll M et al. Type 2 diabetes: principle of pathogenesis and therapy. Lancet 2005; 365: Kahn SE. The relative contributions of insulin resistance and beta-cell dysfunction to the pathophysiology of type 2 diabetes. Diabetologia 2003; 46: Wajchenberg BL. β-cell failure in diabetes and preservation by clinical treatment. Endocrine Reviews 2007; 28: Marchetti P et al. An overview of pancreatic beta-cell defects in human type 2 diabetes: Implications for treatment. Regulatory Peptides 2008; 146: Marchetti P et al. Thy pancreatic beta-cell in human type 2 diabetes. Nutrition Metabolism and Cardiovascular Diseases 2006; 16: S3-S5 7. Kahn SE et al. Mechanisms linking obesity to insulin resistance and type 2 diabetes. Nature 2006; 444:

14 ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ: 12ΟΣ ΚΥΚΛΟΣ - Σ ΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής 1. Οι ασθενείς με ΣΔ τ2 έχουν διαταραχές στη λειτουργία των β-κυττάρων και στη μάζα των β-κυττάρων. α. Σωστό β. Λάθος 2. Πιο από τα παρακάτω δεν χαρακτηρίζει το ΣΔ τ2 α. Σημαντική μείωση ή κατάργηση της 1ης φάσης ινσουλίνης β. Καθυστερημένη ή μειωμένη απάντηση μετά από κατανάλωση μεικτών γευμάτων γ. Καταστολή της γλυκαγόνης μετά τα γεύματα δ % μείωση της μάζας των β-κυττάρων 3. Οι ινκρετίνες παράγονται από: α. το ήπαρ β. τα παγκρεατικά β-κύτταρα γ. το λεπτό έντερο δ. τους νεφρούς 4. Η γλυκοεξαρτώμενη αύξηση της έκκρισης ινσουλίνης και καταστολή της γλυκαγόνης γίνεται σε απάντηση του: α. GLP-1 β. GIP γ. κανένα δ. και τα δύο 5. Στο ΣΔ τ2, η παγκρεατική α. λειτουργία των β-κυττάρων είναι αυξημένη και των α-κυττάρων ελαττωμένη β. λειτουργία των β-κυττάρων είναι ελαττωμένη και των α-κυττάρων αυξημένη γ. και οι δύο λειτουργίες είναι αυξημένες δ. και οι δύο λειτουργίες είναι ελαττωμένες 6. Για να εκδηλωθεί ο φαινότυπος του ΣΔ τ2, δεν είναι ανάγκη να επιδράσουν περιβαλλοντικοί παράγοντες α. Σωστό β. Λάθος Σωστές απαντήσεις κατά σειρά α, γ, γ, α, β, β -124-

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ (20 %) (60-75 %)% Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Η μείωση των επιπέδων της γλυκόζης

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2 Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΣχέσηπαχυσαρκίαςκαιΣΔ2 Η παχυσαρκία είναι ο κύριος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας

Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Επίπεδα λεπτίνης και γκρελίνης σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πριν και 6 μήνες μετά την έναρξη ινσουλινοθεραπείας Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3],

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη¹, Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου², Φ. Ηλιάδης¹, Τρ. Διδάγγελος¹, Ι. Γιώβος³, Δ. Καραμήτσος¹

Ν. Κατσίκη¹, Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου², Φ. Ηλιάδης¹, Τρ. Διδάγγελος¹, Ι. Γιώβος³, Δ. Καραμήτσος¹ Μεταβολές πεπτιδίων ρύθμισης πρόσληψης τροφής και σωματικού βάρους σε ασθενείς με ΣΔ τύπου 2: συγκριτική μελέτη 6 μηνών μεταξύ ινσουλινοθεραπευόμενων και ασθενών υπό αντιδιαβητικά δισκία Ν. Κατσίκη¹, Α.

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ.

Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση. Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. Γαστρεντερικές ορμόνες, νεύρωση & αιμάτωση Σωτήρης Ζαρογιάννης Επίκ. Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Φυσιολογίας Τμήμα Ιατρικής Π.Θ. 02/12/2016 Φυσιολογία Συστημάτων Ακαδημαϊκό Ετος 2016-2017 Οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010

Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών. Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Υπεργλυκαιμία λόγω χρήσης Γλυκοκορτικοειδών Μαρινέλλα Κυριακίδου Χειμώνα Ενδοκρινολόγος 24 ο Ετήσιο Συνέδριο ΔΕΒΕ Νοέμβριος 2010 Εισαγωγή Χρήση γλυκοκορτικοειδών (ΓΚ) σε πολλές ασθένειες Αρκετές φορές

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr!

«Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! «Τι είναι ο μεταγευματικός διαβήτης;», από τον Ειδικό Παθολόγο Διαβητολόγο Άγγελο Κλείτσα και το yourdoc.gr! Λέω συχνά στους διαβητικούς ασθενείς, που με επισκέπτονται στο ιατρείο μου, να μην επαναπαύονται

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα»

Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Γράφει: Ελένη Αναστασίου, Υπεύθυνη Διαβητολογικού Κέντρου Κύησης του Α' Ενδοκρινολογικού Τμήματος» του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» Παρακάτω θα αναφερθούμε χωριστά στις επιπτώσεις και την αντιμετώπιση (α) του

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού

ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ. Οι ρυθμιστές του οργανισμού ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Οι ρυθμιστές του οργανισμού Είδη αδένων στον άνθρωπο o Εξωκρινείς αδένες: εκκρίνουν το προϊόν τους μέσω εκφορητικού πόρου είτε στην επιφάνεια του σώματος (π.χ. ιδρωτοποιοί και σμηγματογόνοι

Διαβάστε περισσότερα

Διαβήτης και Άσκηση. Τι είναι διαβήτης. και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται κυρίως από ανεπάρκεια ή

Διαβήτης και Άσκηση. Τι είναι διαβήτης. και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται κυρίως από ανεπάρκεια ή Διαβήτης και Άσκηση Τι είναι διαβήτης Διαβήτης είναι μια μεταβολική ασθένεια κατά την οποία ο οργανισμός δε μπορεί να ρυθμίσει σωστά τα επίπεδα της γλυκόζης και το μεταβολισμό των υδατανθράκων Προκαλείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ

ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΡΑΣΜΕΙΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ιδιωτικό Γενικό Λύκειο Όνομα: Ημερομηνία:./04/2014 ΤΑΞΗ : A Λυκείου ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ 1 ο ΘΕΜΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11: Ενδοκρινείς αδένες ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Ιστοί στόχοι της Ινσουλίνης Η Ινσουλίνη ρυθμίζει

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτα μηνύματα: ορμόνες, νευροδιαβιβαστές, παρακρινείς/αυτοκρινείς παράγοντες που φθάνουν στηνκμαπότονεξωκυττάριοχώροκαιδεσμεύονται με ειδικούς

Πρώτα μηνύματα: ορμόνες, νευροδιαβιβαστές, παρακρινείς/αυτοκρινείς παράγοντες που φθάνουν στηνκμαπότονεξωκυττάριοχώροκαιδεσμεύονται με ειδικούς Πρώτα μηνύματα: ορμόνες, νευροδιαβιβαστές, παρακρινείς/αυτοκρινείς παράγοντες που φθάνουν στηνκμαπότονεξωκυττάριοχώροκαιδεσμεύονται με ειδικούς κυτταρικούς υποδοχείς Δεύτερα μηνύματα: μη-πρωτεϊνικές ουσίες

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων Αύξηση & Ανάπτυξη Αύξηση Κυτταρική διαίρεση και καθαρή πρωτεϊνική σύνθεση & Ανάπτυξη Αύξηση διαστάσεων (ανάστηµα) Αύξηση οστών (σπονδυλική στήλη και κάτω άκρα) Αύξηση σκελετικού µυ Αύξηση σπλάχνων Υπερπλασία:

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες και σακχαρώδης διαβήτης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακός κίνδυνος Μετα-ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΟΡΜΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αδένες Έκκρισης Ορμονών Υπόφυση Θυρεοειδής Αδένας Παραθυροειδείς

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Στεργίου Ιωάννης Ά ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ. Ά ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Πέμπτη 12 Νοεμβρίου ο Συνέδριο ΔΕΒΕ

Στεργίου Ιωάννης Ά ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ. Ά ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Πέμπτη 12 Νοεμβρίου ο Συνέδριο ΔΕΒΕ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΕΔΩΝ stnf arii ΚΛΙΝΙΚΗ Στεργίου Ιωάννης Ά ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ Ά ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΠΘ Πέμπτη 12 Νοεμβρίου 2009 23 ο Συνέδριο ΔΕΒΕ Σκοπός της μελέτης Έλεγχος της πιθανής

Διαβάστε περισσότερα

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος

Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Σύγκριση Λιποκινών μεταξύ παιδιών και εφήβων με Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 1 με παχυσαρκία και φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος Κ.Κώστα, Κ.Τσιρουκίδου, Μ.Παπαγιάννη, Α.Βαμβάκης, Ι.Τσανάκας Παιδοενδοκρινολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Γιατί μας απασχολεί Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 συνοδεύονται από μικρο και μακροαγγειακές επιπλοκές Σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και θνητότητας του διαβητικού πληθυσμού Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος Διευθυντής ΕΣΥ Διαβητολογικό Κέντρο Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Νέα ταξινόμηση Σακχαρώδη Διαβήτη Σακχ. Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Διαβήτης 2 και Άσκηση

Διαβήτης 2 και Άσκηση Διαβήτης 2 και Άσκηση Διαβήτης τύπου 2 Στις ΗΠΑ η πρώτη αιτία τύφλωσης, νεφροπάθειας, ακρωτηριασμού που δεν προέρχεται από τραυματισμό Άμεση επιβάρυνση στα έξοδα περίθαλψης $92 δισεκ. (νοσοκομείο, περίθαλψη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ

Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης. Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ Ηπατίτιδα C και Σακχαρώδης διαβήτης Όλγα Ι. Γιουλεμέ Γαστρεντερολόγος, Λέκτορας Α.Π.Θ. Α Προπ. Παθολογική Κλινική ΑΧΕΠΑ HCV σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο 170 εκατομμύρια (2-3% παγκ.

Διαβάστε περισσότερα

Στην φυσιολογική κατάσταση τα επίπεδα σακχάρου αίματος μεταβάλλονται σε

Στην φυσιολογική κατάσταση τα επίπεδα σακχάρου αίματος μεταβάλλονται σε 07 Ρύθµιση του µεταβολισµού της γλυκόζης και των λιπιδίων στο ήπαρ ΕΥΤΥΧΙΑ Γ. ΚΟΥΚΚΟΥ Επιμελήτρια Α, Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτου & Μεταβολισμού Νοσοκομείο-Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα Στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ Η προϊνσουλίνη που διαφεύγει τη διάσπαση -περίπου 3-5% της ανοσοαντιδρώσας ινσουλίνης που εκκρίνεται από το πάγκρεας είναι στην πραγματικότητα προϊνσουλίνη -δεν αποδομείται στο ήπαρ -χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

Hormones and GI εντερο-ενδοκρινικά (εντεροχρωμοφινικά ECU κύτταρα)

Hormones and GI εντερο-ενδοκρινικά (εντεροχρωμοφινικά ECU κύτταρα) Hormones and GI 15 τύποι ορμονο-εκκριτικά εντερο-ενδοκρινικά κύτταρα Στο βλεννογόνου: στομάχου, λεπτού και παχέος εντέρου Πολλά εξ αυτών εκκρίνουν μόνο μια ορμόνη Ταυτοποιούνται με τα γράμματα G κύτταρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ.

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΡΕΥΝΑΣ Β'ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΙΕΡΙΛΗΨΗ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΒΙΟΛΟΓΟΣ: ΕΡΙΦΥΛΗ ΚΥΡΙΑΖΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΣ ΠΑΓΚΡΕΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

ΤΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΣ ΠΑΓΚΡΕΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 ΤΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΣ ΠΑΓΚΡΕΑΣ ΚΑΙ Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Αγαθοκλής Τσατσούλης, MD, PhD, MRCP Η βασική πηγή ενέργειας για όλα τα κύτταρα του ανθρώπινου οργανισμού, ώστε να επιτελέσουν το έργο τους,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ 12ος ΚΥΚΛΟΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Μ. Σώμαλη Δ. Σπανούδης

ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ 12ος ΚΥΚΛΟΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Μ. Σώμαλη Δ. Σπανούδης 12ος ΚΥΚΛΟΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ σακχαρώδης διαβήτης ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ 12ος ΚΥΚΛΟΣ: ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Διοικητικό Συμβούλιο Πρόεδρος Μ. Αναπλιώτου Αντιπρόεδρος Τ. Μούσλεχ Γεν. Γραμματέας

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του γλυκαιμικού δείκτη και γλυκαιμικού φορτίου στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στην πρόληψη του Σακχαρώδη Διαβήτη.

Ο ρόλος του γλυκαιμικού δείκτη και γλυκαιμικού φορτίου στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στην πρόληψη του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ο ρόλος του γλυκαιμικού δείκτη και γλυκαιμικού φορτίου στον έλεγχο του σωματικού βάρους και στην πρόληψη του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ματθαίου Αναστασία Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Προϊσταμένη Τμήματος Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

εντατική εκπαίδευση σακχαρώδης ενδοκρινολογία τελικό πρόγραμμα 12ος κύκλος διαβήτης 6-8 ΦΕΒΡΟΥΑ ΡΙΟΥ 2009 ΑΙΓΛΗ ΖΑΠΠΕΙΟΥ ΣΤΗΝ

εντατική εκπαίδευση σακχαρώδης ενδοκρινολογία τελικό πρόγραμμα 12ος κύκλος διαβήτης 6-8 ΦΕΒΡΟΥΑ ΡΙΟΥ 2009 ΑΙΓΛΗ ΖΑΠΠΕΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΤΖΙΤΖΗ εντατική εκπαίδευση σακχαρώδης ενδοκρινολογία ΣΤΗΝ 12ος κύκλος διαβήτης 6-8 ΦΕΒΡΟΥΑ ΡΙΟΥ 2009 ΑΙΓΛΗ ΖΑΠΠΕΙΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου του αίματος βρίσκεται κάτω από αυστηρό ορμονολογικό έλεγχο. Η έκκριση της ινσουλίνης διεγείρεται από την υπεργλυκαιμία και αποτέλεσμα της δράσης της είναι η ελάττωση της

Διαβάστε περισσότερα

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες

Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Εξατομίκευση της θεραπείας στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 μέσα από τις νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες Σ. Λιάτης Επιμελητής Α ΕΣΥ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ «Λαϊκό» www.idf.org

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΛΥΣΗΣ, ΓΛΥΚΟΝΕΟΓΕΝΕΣΗ & ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΖΗΣ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΛΥΣΗΣ, ΓΛΥΚΟΝΕΟΓΕΝΕΣΗ & ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΖΗΣ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΛΥΣΗΣ, ΓΛΥΚΟΝΕΟΓΕΝΕΣΗ & ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΛΥΚΟΖΗΣ Σύνοψη: Ρύθμιση Γλυκόλυσης Στάδια γλυκόλυσης 1 ο Στάδιο: Δέσμευση & ενεργοποίηση γλυκόζης Εξοκινάση 6-Φωσφορική Γλυκόζη (-ΑΤΡ), Iσομεράση

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία Ενδοκρινολογίας. Ορμόνες των επινεφριδίων & του παγκρέατος

Στοιχεία Ενδοκρινολογίας. Ορμόνες των επινεφριδίων & του παγκρέατος Στοιχεία Ενδοκρινολογίας Ορμόνες των επινεφριδίων & του παγκρέατος Τα επινεφρίδια Τα επινεφρίδια Τα επινεφρίδια αποτελούνται από δύο ιστολογικά διαφορετικές περιοχές: τη φλοιώδη μοίρα ή φλοιό, που βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ. Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΙΝΗΤΡΩΝ Θεματική Ενότητα 2: Βιολογική και φυσιολογική βάση των κινήτρων Θεματική Ενότητα 2 Στόχοι: Η κατανόηση, εκ μέρους των φοιτητών, της βιολογικής και φυσιολογικής βάσης των κινήτρων, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη

Επίπτωση. Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Σύνολο ατόμων σε αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού Άτομα με διαβήτη Σακχαρώδης ιαβήτης και Νεφρική νόσος Επίπτωση Επίπτωση Νεφρικής Ανεπάρκειας Τελικού Σταδίου

Διαβάστε περισσότερα

Ο σακχαρώδης διαβήτης ( ΣΔ ) είναι το κλινικό σύνδρομο που οφείλεται. είτε σε έλλειψη ινσουλίνης λόγω μείωσης η παύσης παραγωγής (σακχαρώδης

Ο σακχαρώδης διαβήτης ( ΣΔ ) είναι το κλινικό σύνδρομο που οφείλεται. είτε σε έλλειψη ινσουλίνης λόγω μείωσης η παύσης παραγωγής (σακχαρώδης ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΚΑΤΟΙΚΙΔΙΑ ΖΩΑ Ο σακχαρώδης διαβήτης ( ΣΔ ) είναι το κλινικό σύνδρομο που οφείλεται είτε σε έλλειψη ινσουλίνης λόγω μείωσης η παύσης παραγωγής (σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 ) είτε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝ ΡΟΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗ PREMA Σ. Ευσταθίου, Ε. Σκεύα, Ε. Ζορµπαλά, Α. Αχείµαστος, Θ. Μουντοκαλάκης Κέντρο Πρόληψης Καρδιαγγειακών Νόσων, Κλινική «Υγείας Μέλαθρον» ΜΕΛΕΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Μια σύγχρονη πανδημία. Βασιλείου Αικατερίνη-Μαρία Παθολόγος - Διαβητολόγος Επιμελήτρια Α Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ. Μια σύγχρονη πανδημία. Βασιλείου Αικατερίνη-Μαρία Παθολόγος - Διαβητολόγος Επιμελήτρια Α Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ Μια σύγχρονη πανδημία Βασιλείου Αικατερίνη-Μαρία Παθολόγος - Διαβητολόγος Επιμελήτρια Α Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν.Γιαννιτσών Ο όρος «διαβήτης» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Αναστολή αντλίας πρωτονίων ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΜΒΡΑΝΗΣ Περιγραφή της περίπτωσης Άνδρας 43 ετών εισάγεται σε κλινική λόγω επιγαστραλγίας. Μετά από έλεγχο ετέθη η διάγνωση του πεπτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΥΧΙΑ Β. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ

ΕΥΤΥΧΙΑ Β. ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΔΙΚΕΥΟΜΕΝΗ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ-ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Γ. ΒΑΓΕΝΑΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΙΣ ΚΛΙΝΙΚΕΣ- ΚΛΙΝΙΚΟΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

«Συσχέτιση των γνωστικών και συναισθηματικών λειτουργιών διαβητικών ασθενών με μεταβολικούς παράγοντες» Α. Μουσιώλης¹, Κ. Καζάκος², Μ. Γκιόκα², Ο.

«Συσχέτιση των γνωστικών και συναισθηματικών λειτουργιών διαβητικών ασθενών με μεταβολικούς παράγοντες» Α. Μουσιώλης¹, Κ. Καζάκος², Μ. Γκιόκα², Ο. «Συσχέτιση των γνωστικών και συναισθηματικών λειτουργιών διαβητικών ασθενών με μεταβολικούς παράγοντες» Α. Μουσιώλης¹, Κ. Καζάκος², Μ. Γκιόκα², Ο. Εισαγωγή Σύγχρονες μελέτες αναδεικνύουν την ύπαρξη αρνητικής

Διαβάστε περισσότερα

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη

11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη 11. Υπογλυκαιμία στο Σακχαρώδη Διαβήτη Υπογλυκαιμία είναι η οξεία κατάσταση που εκδηλώνεται με συμπτώματα και σημεία οφειλόμενα σε σημαντική μείωση της γλυκόζης του αίματος. Είναι συνήθης στους θεραπευόμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. 1

ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. 1 ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. 1 Καμία Δήλωση συμφερόντων ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. 2 Ιστορικά στοιχεία Frederick Banting & Charles Best 1 η ένεση ινσουλίνης: 1922 Nobel Prize 1923 in Pyshiology ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΣ Π. 3 Σύνθεση και έκκριση

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά

Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά Σακχαρώδης Διαβήτης στα παιδιά ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΙΓΚΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Ιατρικά θέματα γιά εκπαιδευτικούς Αμφιθέατρο Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Diabetes_ protect our future.mp4

Diabetes_ protect our future.mp4 Diabetes_ protect our future.mp4 14/11 Γενέθλια του νομπελίστα γιατρού Φρέντερικ Μπάντινγκ 1991 από τη Διεθνή Ομοσπονδία για το Διαβήτη 2007:επίσημη Ημέρα από τα Ηνωμένα Έθνη Θέμα 2009 2013: Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Οι επεμβάσεις που θεραπεύουν το διαβήτη

Οι επεμβάσεις που θεραπεύουν το διαβήτη Συνεργασία για την Χειρουργική Θεραπεία του Διαβήτη Μεταβολική Χειρουργική Οι επεμβάσεις που θεραπεύουν το διαβήτη Ιωάννης Μελισσάς, Οδυσσέας Βουδούρης Αθήνα 2017 1 Ο σακχαρώδης Διαβήτης είναι μια μεταβολική

Διαβάστε περισσότερα

Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας για το Διαβήτη. Αφιέρωμα σταν παιδικό Διαβήτη. ΧΓ Αντωνακούδης, ΓΧ Αντωνακούδης, ΙΠ Λεβαντάκης.

Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας για το Διαβήτη. Αφιέρωμα σταν παιδικό Διαβήτη. ΧΓ Αντωνακούδης, ΓΧ Αντωνακούδης, ΙΠ Λεβαντάκης. Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας για το Διαβήτη Αφιέρωμα σταν παιδικό Διαβήτη ΧΓ Αντωνακούδης, ΓΧ Αντωνακούδης, ΙΠ Λεβαντάκης. Καρδιολογική Κλινική Ασκληπιείου Βούλας Γιορτάσθηκε στις 14 Νοεμβρίου η Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους

Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους Ο Διαβήτης στα παιδιά και στους εφήβους Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης διαβήτης και οι προβλέψεις για το μέλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΣΤΟ 11 Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΘΕΜΑ Β 1. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν και

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22

Σακχαρώδης διαβήτης και οστεοπόρωση - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 23 Νοέμβριος :22 Δημήτρης Ι. Χατζηδάκης, Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας - Ενδοκρινολογίας, Υπεύθυνος Ενδοκρινολογικής Mονάδας Β' Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ υπό του Δρ. Θεμιστοκλή Τζώτζα Ιατρού Ενδοκρινολόγου ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ως διατροφική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer

Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Καλλιόπη Παζαΐτου -Παναγιώτου Ενδοκρινολόγος Τμήμα Ενδοκρινολογίας- Ενδοκρινικής Ογκολογίας ΑΝΘ «Θεαγένειο» Μεταβολικό σύνδρομο και νόσος Alzheimer Ορισμός μεταβολικού

Διαβάστε περισσότερα

Εντατικοποίηση της θεραπείας με ινσουλίνη: Ποιος δρόμος για ποιον ασθενή

Εντατικοποίηση της θεραπείας με ινσουλίνη: Ποιος δρόμος για ποιον ασθενή Εντατικοποίηση της θεραπείας με ινσουλίνη: Ποιος δρόμος για ποιον ασθενή Δρ Σταύρος Μπούσμπουλας Διευθυντής ΕΣΥ Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Νίκαιας Πειραιά Στ. Μπούσμπουλας Εντατικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμία και άνοια Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Επιδημιολογία άνοιας Υπολογίζεται ότι 24,3 εκατομμύρια άτομα στον

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΘΕΩΡΙΑ 3 η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΥΤΤΑΡΟΚΙΝΕΣ ή ΚΥΤΤΟΚΙΝΕΣ Dr ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Είδαμε ότι οι ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ είναι 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Φ Τρυποσκιάδης 1, Α Κουτσοβασίλης 2, Δ Λεβισιανού 2, Γ Κουκούλης 1, Ι Σκουλαρίγκης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΔΙΠΕΠΤΙΔΥΛΠΕΠΤΙΔΑΣΗΣ 4 ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥ 2

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΔΙΠΕΠΤΙΔΥΛΠΕΠΤΙΔΑΣΗΣ 4 ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΑΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΤΥΠΟΥ 2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Β ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΕΠ. ΕΤΟΣ 2016 2017 AΡΙΘΜΟΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ: 3449

Διαβάστε περισσότερα

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας

Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Νεώτεροι θεραπευτικοί χειρισµοί: Αντλίες ινσουλίνης, συνεχείς καταγραφές, τεχνητό πάγκρεας Δρ ΕΜΜ. ΣΟΥΒΑΤΖΟΓΛΟΥ 22 Αντλίες συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης Εισαγωγή Εδώ και 10 χρόνια περίπου έχουν χρησιμοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο μεταβολισμός του σώματος περιλαμβάνει όλες τις χημικές διαδικασίες που εμπλέκονται στην παραγωγή και απελευθέρωση της ενέργειας, καθώς και στην

Ο μεταβολισμός του σώματος περιλαμβάνει όλες τις χημικές διαδικασίες που εμπλέκονται στην παραγωγή και απελευθέρωση της ενέργειας, καθώς και στην Ο μεταβολισμός του σώματος περιλαμβάνει όλες τις χημικές διαδικασίες που εμπλέκονται στην παραγωγή και απελευθέρωση της ενέργειας, καθώς και στην αύξηση Ένας άντρας 70 Kg απαιτεί σε κατάσταση ηρεμίας 2100Kcal

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία

Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Βιοπληροψορική, συσιημική βιολογία και εξατομικευμένη θεραπεία Φραγκίσκος Κολίσης Καθηγητής Βιοτεχνολογίας, Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ, Διευθυντής Ινστιτούτου Βιολογικών Ερευνών και Βιοτεχνολογίας, EIE

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 1o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11207, 96ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11303 Ι. Το σύστημα των ενδοκρινών αδένων είναι το ένα από τα δύο συστήματα του οργανισμού μας που συντονίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΕΦΟΣ Θ.

ΣΤΕΦΟΣ Θ. Επηρεάζει την αύξηση του βάρους κατά τη διάρκεια της κύησης Επηρεάζει τη μακροχρόνια διατήρηση των προσληφθέντων κιλών κατά τη διάρκεια της κύησης (5-9μήνες) Επηρεάζει την εμφάνιση παχυσαρκίας σε γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Paul Langerhans (1869)

Paul Langerhans (1869) Το ενδοκρινικό πάγκρεας Paul Langerhans (1869) Πυκνές συναθροίσεις κυττάρων εντός της κυτταρικής μάζας της εξωκρινούς μοίρας Πέντε κυτταρικοί τύποι Κύτταρα α Κύτταρα β Κύτταρα δ Κύτταρα ΡΡ Κύτταρα ε 300.000-1.500.000

Διαβάστε περισσότερα

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 Ο άξονας οστού-εντέρου-κνσ Ο ρόλος της σεροτονίνης 14η Επιστηµονική Συνάντηση Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 αούσης ηµήτρης Λέκτορας Παθολογίας/Ρευµατολογίας Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. και η σχέση του με τη νόσο Alzheimer. Αθανάσιος Μουσιώλης

Σακχαρώδης Διαβήτης. και η σχέση του με τη νόσο Alzheimer. Αθανάσιος Μουσιώλης Σακχαρώδης Διαβήτης και η σχέση του με τη νόσο Alzheimer Αθανάσιος Μουσιώλης Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτη και Μεταβολισμού, Α Παθολογική Κλινική, Π.Γ.Ν. ΑΧΕΠΑ Eπιδημιολογία ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 6 η ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η δομή των υδατανθράκων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7 ο ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

Κεφάλαιο 7 ο ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Κεφάλαιο 7 ο ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΙ 1 Ορμόνες και ενδοκρινείς αδένες Είναι τα εκκρίματα των ενδοκρινών αδένων «ορμόνες είναι οι ουσίες που εκκρίνουν οι ενδοκρινείς αδένες»

Διαβάστε περισσότερα