Συστημική σκέψη στην Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Συστημική σκέψη στην Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης"

Transcript

1 Συστημική σκέψη στην Οργάνωση και Διοίκηση της Εκπαίδευσης Τα Μοντέλα των Karl Weick και James March Βαρβάρα Μασούρου Αχιλλέας Ευθυμιόπουλος ISBN:

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ KARL WEICK ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ ΘΕΩΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΟΥ KARL WEICK Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΧΑΛΑΡΗΣ ΣΥΖΕΥΞΗΣ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ WEICK Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ TOY KARL WEICK ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 18 2

3 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι κλασικοί θεωρητικοί των επιστημονικών προσεγγίσεων του μάνατζμεντ στη θεωρία της οργανωσιακής επικοινωνίας βασίζονταν σε μια μηχανιστική μεταφορά. Πίστευαν δηλαδή ότι μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τους οργανισμούς αν τους συγκρίνουμε με μηχανές προβλέψιμης συμπεριφοράς που αποτελούνται από αντικαταστάσιμα τμήματα. Οι μεταγενέστεροι όμως ερευνητές θεώρησαν ότι η μεταφορά αυτή δεν ήταν επαρκής και διατύπωσαν την άποψη ότι οι οργανισμοί δεν συμπεριφέρονται με προβλέψιμους, αναγωγικούς και μηχανιστικούς τρόπους. Κατά την κλασσική άποψη (F. Taylor, Max Weber, Selznich κλπ.) τα κοινωνικά συστήματα συνιστούν μια οντότητα που χαρακτηρίζεται από μια διαρθρωτική δομή στηριζόμενη στις αρχές του καταμερισμού των έργων, από την γραφειοκρατική οργάνωση και από την ιεραρχική συγκρότηση της εξουσίας, με σταθερές σχέσεις αρμοδιότητας. Κατά τις αντιλήψεις των McGregor, Argyris, Leavitt ιδρυτές της σχολής των ανθρωπίνων σχέσεων, μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στον ανθρώπινο παράγοντα του συστήματος αναπτύσσοντας τις θεωρίες περί ηγεσίας (leadership), υποκίνησης (motivation), συμμετοχικής διοίκησης και της ανθρώπινης συμπεριφοράς (Luhmann, 1990) H συστημική προσέγγιση ως θεώρηση των κοινωνικών οργανώσεων έχει επιφέρει "επανάσταση" στη διοικητική επιστήμη όμοια με εκείνη που προκάλεσε ο Taylor με την Επιστημονική Οργάνωση Εργασίας (Δεκλερής, 1986). Ως σύστημα με την ευρεία έννοια μπορεί να ορισθεί κάθε εννοιολογική και φυσική οντότητα η οποία αποτελείται από αλληλοσυνδεόμενα, ή αλληλεξαρτώμενα μέρη, διατεταγμένα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξυπηρετείται η επίτευξη συγκεκριμένου σκοπού (Παρίτσης, 2003). Οι σχέσεις μεταξύ των αλληλοεξαρτώμενων αυτών μερών, οι οποίες διατηρούν το σύστημα ενεργό, συνιστούν την κοινωνική οργάνωση. Η συστημική προσέγγιση ασχολείται βασικά με προβλήματα σχέσεων, προβλήματα διαρθρώσεων, και αλληλεξαρτήσεων. Εστιάζεται στην αιτιότητα των σχέσεων, των ιδιοτήτων, και των αναδυόμενων ιδιοτήτων που χαρακτηρίζουν την δομή και λειτουργία του συστήματος. Στο πλαίσιο της συστημικής προσέγγισης χρησιμοποιείται η ολιστική μεθοδολογία όπου η σύνθεση προηγείται της ανάλυσης. 3

4 2. ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Πολλές θεωρίες σχετικές με την οργανωσιακή επικοινωνία βασίστηκαν σε συστημικές έννοιες, περιλαμβανομένων της συστημικής θεωρίας του δομικού λειτουργισμού των Farace, Monge & Russell, (1977), της κοινωνικοτεχνικής συστημικής θεωρίας του Trist (1969) και της συστημικής θεωρίας οργάνωσης της πληροφορίας του Karl Weick (1976). Η μελέτη των συστημάτων υιοθετήθηκε με ενθουσιασμό από τους θεωρητικούς της οργάνωσης. Η εφαρμογή της συστημικής σκέψης που είχε ίσως τη μεγαλύτερη επίδραση στην οργανωσιακή διαδικασία εμφανίστηκε το 1966 με το έργο των Katz & Kahn, Η Κοινωνική Ψυχολογία των Οργανισμών. Η κεντρική ιδέα του έργου τους προσανατολίζεται στην ανάγκη που έχουν οι οργανισμοί να αντιμετωπιστούν ως σύνθετα ανοικτά συστήματα που χρειάζονται την αλληλεπίδραση μεταξύ των υποσυστημάτων τους και την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον. Ένα επίσης σημαντικό έργο της συστημικής σκέψης που είχε μεγάλη εφαρμογή στην οργανωσιακή διαδικασία είναι αυτό του Τhompson. Ήταν πρωτοποριακό, αφορούσε τη δομολειτουργική ανάλυση των επικοινωνιακών διαδικασιών μέσα στους οργανισμούς και είχε τίτλο Οργανισμοί σε δράση (1967). Οι Farace, Monge και Rusell το 1977 επικεντρώνονται στη φύση της ιεραρχικής διάταξης των οργανισμών και μεταφέρουν αυτή τη βασική ιδιότητα των πολύπλοκων συστημάτων στην οργανωσιακή επιστήμη με το έργο τους Επικοινωνία και Οργάνωση. Η έρευνα του Karl Weick και ειδικά τα βιβλία του Κοινωνική Ψυχολογία της οργάνωσης (1979) και Το νόημα στους οργανισμούς (1995) είχαν βαθιά επίδραση στην οργανωτική θεωρία και στην οργανωσιακή επικοινωνία Οι δεκαετίες του 60 και 70 χαρακτηρίστηκαν από τον έντονο προσανατολισμό στη συστημική μεταφορά ως τρόπου κατανόησης των διαδικασιών της συμπεριφοράς και της επικοινωνίας στους οργανισμούς. 4

5 3. ΤΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΘΕΜΕΛΙΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ KARL WEICK Ο Karl Weick αξιοποιεί μια σειρά θεωριών από διαφορετικά επιστημονικά πεδία για να αναπτύξει τις δικές του θέσεις και να αναλύσει τον τρόπο πραγματοποίησης της διαδικασίας της οργάνωσης μέσα στους πολύπλοκους οργανισμούς. Τα επιστημονικά πεδία που αποτελούν τα θεμέλια της θεωρίας του Weick είναι η Γενική Θεωρία των Συστημάτων του Von Bertalanffy, η θεωρία της Εξέλιξης των ειδών του Darwin, η Θεωρία της πληροφορίας των Weaver και Shannon και η επιστήμη της Κυβερνητικής. 3.1 ΓΕΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ H Γενική Θεωρία Συστημάτων λειτούργησε προς αντίθετη φορά από την αναλυτική σκέψη, αλλά και συμπληρωματικά με αυτήν. To πρωταρχικό της ενδιαφέρον εκδηλώθηκε για αυτό που ονόμαζε ο Von Bertalanffy Ανοικτά Συστήματα, όπως είναι τα ζωντανά συστήματα, τα οποία λαμβάνουν ύλη, ενέργεια και πληροφορίες από το περιβάλλον, τις επεξεργάζονται, τις χρησιμοποιούν για να αναπαράγουν τον εαυτό τους και κατόπιν αποβάλλουν ή εκπέμπουν ένα μέρος από αυτές προς τα έξω. Από τη θεωρία αυτή δόθηκε έμφαση σε αυτή την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον, η οποία είναι πολύ σημαντική για την επιβίωση και την εξέλιξη των ζωντανών συστημάτων. O Von Bertalanffy σκέφτηκε διαφορετικά, αντίθετα και συμπληρωματικά προς την κατεύθυνση των απόψεων του Descartes, ο οποίος είχε ενθαρρύνει το διαχωρισμό των επιστημών. Ο Von Bertalanffy εργάστηκε προς την ενοποίηση της επιστήμης. Στο πλαίσιο αυτό, αναζήτησε γενικούς νόμους που να διέπουν πολλά φαινόμενα διαφορετικής φύσης, όπως τα βιολογικά και τα κοινωνικά. Αναζήτησε μια κοινή γλώσσα, καθώς και κοινές έννοιες και αρχές που να διέπουν διαφορετικές ομάδες φαινομένων, έτσι ώστε οι ίδιες αρχές που μπορεί να ισχύουν για καθαρά βιολογικά φαινόμενα, να ισχύουν και για τη συμπεριφορά του ανθρώπου και κατά αναλογία και για τα κοινωνικά φαινόμενα (Bertalanffy, 1972). 5

6 3.2 ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ Ο όρος προέρχεται από την πλατωνική λέξη κυβερνήτης και αναφέρεται στην τέχνη της διακυβέρνησης. Σήμερα, βέβαια, έχει διασπαστεί σε περισσότερες επιστήμες και εφαρμογές, όπως της Ρομποτικής, της επιστήμης της Πληροφορίας, της επιστήμης των Συστημάτων κλπ Έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί που σημασιολογικά διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Ο Norbert Wiener, πατέρας της σύγχρονης Κυβερνητικής, την ορίζει το 1948, ως το πεδίο της θεωρίας που ασχολείται με τη διεύθυνση και την επικοινωνία είτε στις μηχανές, είτε στα ζώα και τους ανθρώπους. Όπως είχε ομολογήσει ο ίδιος, δε γνώριζε την πλατωνική λέξη, αλλά ονόμασε έτσι την επιστήμη του από την αγγλική λέξη governor, όταν αυτή αποδιδόταν στους ρυθμιστές μηχανών και οδηγούς τρένων. Ο ορισμός του Wiener ξεπεράστηκε από τις εξελίξεις, ειδικά όταν η Κυβερνητική επεκτάθηκε σε πολλά άλλα πεδία και κυρίως στο πεδίο των κοινωνικών επιστημών. Την περίοδο , που είναι η περίοδος της κλασικής κυβερνητικής ή, όπως αργότερα ονομάσθηκε αλλιώς από τον von Foerster «κυβερνητική πρώτης τάξης,» τίθενται τα θεμέλια της νέας αυτής επιστήμης. Τότε, σχηματίστηκε το διεπιστημονικό σώμα ενός νέου τρόπου αντιμετώπισης ορισμένων πολύπλοκων προβλημάτων. Το γενικό χαρακτηριστικό της κυβερνητικής προσέγγισης είναι ότι από κοινού άνθρωποι, ζώα και μηχανές θεωρούνται πως αποτελούν τους κοινούς παρανομαστές, δηλαδή, τους δράστες ή πρωταγωνιστές, οι οποίοι συγκροτούν βρόγχους ανατροφοδότησης, επικοινωνούν μεταξύ τους με μια διαρκή ροή μεταβιβαζόμενων μηνυμάτων κι αναπτύσσουν συμπεριφορές επιδίωξης σκοπών. Στο πρακτικό επίπεδο, η κυβερνητική πρώτης τάξης δίνει έμφαση και προτεραιότητα στην επιστήμη και την τεχνολογία των συστημάτων ελέγχου, τα οποία στηρίζονται στην έννοια της ανατροφοδότησης. Γενικώς, με την έννοια αυτή περιγράφεται η ροή της πληροφορίας, που επανέρχεται στην πηγή της σε μια κυκλική αιτιώδη διεργασία, στην οποία η έξοδος του συστήματος επιστρέφεται στην είσοδό του σχηματίζοντας έναν βρόγχο, όπου ενδεχομένως να ενέχονται και άλλα συστήματα. Ειδικότερα, στην περίοδο αυτή της κυβερνητικής πρώτης τάξης, το ενδιαφέρον στρέφεται σε βρόγχους αρνητικής ανατροφοδότησης, δηλαδή, ανατροφοδότησης μείωσης της απόκλισης ή του λάθους, στους οποίους η απόδοση ή η έξοδος του συστήματος συγκρίνεται πρώτα με κάποια προκαθορισμένη επιθυμητή τιμή και στη συνέχεια ενεργοποιείται κάποια διόρθωση για την ελάττωση της απόκλισης από τον προδιαγεγραμμένο στόχο. 6

7 Το 1970 κατά την διάρκεια της συνάντησης της Αμερικανικής Εταιρείας Κυβερνητικής στην Φιλαδέλφεια, ο Heinz Von Foerster επιχείρησε να ξαναστρέψει την προσοχή στα αρχικά ενδιαφέροντα που είχαν οδηγήσει στην θεμελίωση της κυβερνητικής. Στην εργασία του, με τίτλο Η Κυβερνητική της Κυβερνητικής (Von Foerster, 1981), έκανε την διάκριση μεταξύ της κλασικής κυβερνητικής, από αυτήν που ονόμασε κυβερνητική δευτέρας τάξης και την περιέγραψε σαν κυβερνητική των συστημάτων που παρατηρούν. Ενώ η κυβερνητική πρώτης τάξης έδινε έμφαση σε μηχανισμούς αρνητικής ανατροφοδότησης, δηλαδή, ανατροφοδότησης μείωσης της απόκλισης, η κυβερνητική δευτέρας τάξης στράφηκε προς τους μηχανισμούς της θετικής ανατροφοδότησης ή ανατροφοδότησης αύξησης της απόκλισης. Στην περίπτωση θετικής ανατροφοδότησης, καθώς η έξοδος του συστήματος επιστρέφει στην είσοδο, αυξάνεται η απόκλιση από μια τιμή σύγκρισης με αποτέλεσμα να αποσταθεροποιείται συνεχώς η κατάσταση του συστήματος, έτσι ώστε αυτό είτε να αποδομείται και να διαλύεται πλήρως ή να αναδομείται και να αναδιαμορφώνεται σε μια νέα κατάσταση, όπως γίνεται στην περίπτωση της μορφογένεσης. Στην κυβερνητική πρώτης τάξης τα συστήματα συμπεριφέρονται σαν ετερόνομες μονάδες που αλληλεπιδρούν με μια αναπαραστασιακή λογική αντιστοιχήσεων. Αντίθετα, τα συστήματα της κυβερνητικής δευτέρας τάξης συγκροτούν αυτόνομες μονάδες και καθορίζονται από μια εσωτερική σε αυτά δυναμική, σύμφωνα με μια λογική όχι αναπαράστασης αλλά συνοχής. Επομένως, τα συστήματα αυτά έχουν μια δική τους κλειστή οργάνωση και συγκρότηση συνοχής, είναι, δηλαδή, αυτοοργανωμένα και, στον βαθμό που ενσωματώνεται και η ίδια η πράξη της παρατήρησης μέσα στην περιγραφή τους, γίνονται αυτο-ποιητικά και αυτοαναφερόμενα. Η ιδιαιτερότητα της Κυβερνητικής εντοπίζεται στη διεπιστημονική της δράση, αφού ένα πλήθος επιστημόνων και ερευνητών από όλα σχεδόν τα πεδία δράσης επιστρατεύτηκαν για να συνεισφέρουν στη γέννησή της. Τα Μαθηματικά, η Φυσική, η Βιολογία, η Κοινωνιολογία, η Ψυχολογία ήταν μερικές μόνο από αυτές τις επιστήμες που διαμόρφωσαν ένα κοινό πλαίσιο, πάνω στο οποίο βασίστηκε ένα πλήθος θεωριών και συμπερασμάτων. Ίσως η μεγαλύτερη προσφορά της Κυβερνητικής στην ανθρώπινη γνώση είναι ακριβώς αυτή η ιδιαιτερότητά της. Από την αυστηρή εξειδίκευση και τον κατακερματισμό της ανθρώπινης νόησης, φάνηκε ξαφνικά η ανάγκη συνεργασίας και διεπιστημονικής προσέγγισης. Αυτή η 7

8 πνευματική επανάσταση ήταν που εισήγαγε την Κυβερνητική στην Τρίτη φάση της εξέλιξης της συστημικής σκέψης. 3.3 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Η μαθηματική Θεωρία της Πληροφορίας των Shannon και Weaver, προσπάθησε να οριοθετήσει την έννοια της πληροφορίας που αποτελούσε πάντοτε ένα ακανθώδες πρόβλημα για τον άνθρωπο (Shannon & Weaver, 1949). Στη θεωρία αυτή γίνεται λόγος για πρώτη φορά για μια μονάδα μέτρησης της πληροφορίας, το δυαδικό ψηφίο, το binary digit, που συντμήθηκε αργότερα από επιστήμονες του χώρου αρχικά σε binit και στη συνέχεια στο γνωστό μας bit. Το θέμα ήταν αν η πληροφορία έπρεπε να ορισθεί μόνο σαν μαθηματική έννοια, χωρίς καμιά αναφορά στα νοήματα, που δημιουργεί στον άνθρωπο, ή αν έπρεπε να συνδεθεί με τα νοήματα, με τα οποία την καταλάβαινε κανείς. Δυο ήταν οι βασικές συμβολές της θεωρίας της πληροφορίας: η πρώτη ήταν η πληροφορία οριζόταν ως μαθηματική έννοια, ανεξάρτητα από το νόημά της και η δεύτερη η προσπάθεια βελτιστοποίησης της μεταβίβασης του μηνύματος μέσω καναλιών επικοινωνίας. Η Θεωρία της Πληροφορίας που διατύπωσε ο CΙaude Shannοn ξεκίνησε την ψηφιακή επανάσταση που οδήγησε στην ανάμειξη στην εδραίωση νέων μέσων επικοινωνίας, μεταξύ των οποίων και το Διαδίκτυο. Χρησιμοποιήθηκε επίσης για να λυθούν γρίφοι σε γνωστικούς τομείς τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους όσο η πληροφορική, η γενετική μηχανική, τα νευρωνικά συστήματα, η γλωσσολογία, η φωνητική, η ψυχολογία και τα οικονομικά Μεταξύ άλλων άνοιξε νέους δρόμους στη μελέτη του Χάους και έφερε το Διάστημα πιο κοντά στον άνθρωπο. Από τη στιγμή ωστόσο που διατύπωσε τα θεωρήματά του, η Φύση δεν μπορούσε πια να αντιμετωπιστεί μόνο σαν ύλη και ενέργεια. Μία τρίτη συνιστώσα προστέθηκε στην προσπάθεια εξήγησης του κόσμου: η πληροφορία. 8

9 3.4 Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ Η θεωρία της εξέλιξης και η θεωρία της σταδιακής υλοποίησης που διατύπωσε ο Darwin δηλώνουν ότι ο έμβιος κόσμος δεν παραμένει αναλλοίωτος, αλλά μεταβάλλεται σταδιακά. Αυτό τεκμηριώνεται, τόσο με την καταγραφή μικρών μεταβολών σε σύντομο χρονικό διάστημα, όσο και με την εξέταση απολιθωμάτων που καλύπτουν τεράστια, σε σχέση με τη ζωή των ανθρώπων, χρονικά διαστήματα. O Weick επικεντρώνεται στο επιστημονικό συμπέρασμα του Darwin που αποτελεί μια από τις τέσσερις υποθεωρίες της θεωρίας της εξέλιξης των ειδών και ονομάζεται η θεωρία της φυσικής επιλογής. Σύμφωνα με αυτή σε ένα αγώνα επιβίωσης που εξελίσσεται μεταξύ των ατόμων κάθε είδους, αλλά και μεταξύ των ειδών, επιβιώνουν εκείνα τα άτομα που έχουν προσαρμοστεί καλύτερα στις απαιτούμενες συνθήκες πληροφορίας. ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ VON BERTALANFFY ΘΕΩΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ SHANNON & WEAVER KARL WEICK ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ NORBERT WIENER ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ ΤΩΝ ΕΙΔΩΝ CHARLES DARWIN 9

10 4. ΘΕΩΡΙΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΟΥ KARL WEICK Ο Karl Weick θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους συστημικούς επιστήμονες στο πεδίο των Οργανωσιακών σπουδών. Έχει κατορθώσει με το πλούσιο διεπιστημονικό έργο του να αναδείξει τις προσεγγίσεις μεταξύ της Κοινωνικής Ψυχολογίας, της Διαχείρισης Ανθρώπινων Πόρων και της Επιστήμης των Συστημάτων. Έχει τιμηθεί από την Αμερικανική Ψυχολογική Ένωση (Αmerican Psychological Association) για τη μεγάλη του προσφορά στα θέματα Οργανωσιακής Ψυχολογίας και διαχείρισης πληροφορίας στο σύγχρονο τεχνολογικό περιβάλλον. Ο Weick ορίζει τη διαδικασία της οργάνωσης ως την επίλυση της αμφισημίας σε ένα θεσμοθετημένο περιβάλλον μέσω των αλληλοσυνδεδεμένων συμπεριφορών που ενσωματώνονται σε υπό όρους σχετιζόμενες διαδικασίες. Στο κέντρο της οργανωτικής θεωρίας του Weick βρίσκεται η ιδέα ότι οι οργανισμοί υπάρχουν σε ένα περιβάλλον. Το περιβάλλον αυτό δεν είναι μόνο φυσικό αλλά είναι κατά κύριο λόγο πληροφοριακό. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτού του πληροφοριακού περιβάλλοντος είναι ότι δε γίνεται από όλους το ίδιο αντιληπτό. Ο Weick υποστηρίζει ότι τα άτομα δημιουργούν το περιβάλλον που αντιμετωπίζουν μέσω της διαδικασίας της θεσμοθέτησης. Η διαδικασία της θεσμοθέτησης υπονοεί ότι διάφορα άτομα του οργανισμού θα δώσουν στις πληροφοριακές εισροές διαφορετικά νοήματα και συνεπώς θα δημιουργήσουν διαφορετικά περιβάλλοντα πληροφοριών. Ο κύριος στόχος της οργάνωσης κατά τη θεωρία του Weick είναι να μειωθεί στο ελάχιστο η αμφισημία του πληροφοριακού περιβάλλοντος. Ένας οργανισμός δυσλειτουργεί όταν η ερμηνεία των πληροφοριών είναι διφορούμενη. Κατά τον Weick, η εξαγωγή νοήματος από μια πληροφορία βρίσκεται στο κέντρο της οργανωτικής διαδικασίας. Για να επιτευχθεί αυτό, ο Weick προτείνει να χρησιμοποιήσουν τα μέλη του οργανισμού νομοθετικούς κανόνες και κύκλους επικοινωνίας. Οι νομοθετικοί κανόνες είναι διαδικασίες που μπορεί να οδηγήσουν τα μέλη ενός οργανισμού σε δεδομένα σχήματα εξαγωγής νοήματος. Οι νομοθετικοί κανόνες είναι χρήσιμοι για την εξαγωγή νοήματος όταν το πληροφοριακό περιβάλλον δεν 10

11 είναι ιδιαίτερα διφορούμενο. Όταν όμως η αμφισημία του περιβάλλοντος είναι σε υψηλό επίπεδο τότε τα μέλη του οργανισμού μπορούν να ακολουθήσουν τη διαδικασία των κύκλων επικοινωνίας. Στη διαδικασία αυτή γίνεται προσπάθεια παράθεσης ιδεών που μπορούν να οδηγήσουν στην αύξηση της καθαρότητας της πληροφορίας και της αξιοπιστίας του νοήματος. Η διαδικασία εξαγωγής νοήματος είναι συνεχής, αλλά κατά τον Weick η πιο κατάλληλη στιγμή χρήσης των νομοθετικών κανόνων και των κύκλων επικοινωνίας, είναι κατά το στάδιο της επιλογής. Η αμφισημία νοημάτων στους σύγχρονους οργανισμούς Από το βιβλίο The social psychology of organizing, (1979), McGraw-Hill, Inc 11

12 + Οικολογική Αλλαγή + Θεσμοθέτηση + Επιλογή Κράτηση (+,-) (+,-) Το υπόδειγμα οργάνωσης του Karl Weick. Από το βιβλίο The social psychology of organizing, (1979), McGraw-Hill, Inc. Ο Weick αποδέχεται ότι πολλές φορές οι διαδικασίες εξαγωγής νοήματος μέσω των νομοθετικών κανόνων και των κύκλων επικοινωνίας, δεν είναι επιτυχείς και ο βαθμός αμφισημίας να παραμένει υψηλός. Όταν όμως η εξαγωγή νοήματος είναι αποτελεσματική, ο Weick προτείνει μια λειτουργία επίσχεσης, στην οποία κανόνες και κύκλοι κρατούνται σε μια τράπεζα ιδεών για μελλοντική χρήση στον οργανισμό. Κανόνες και κύκλοι μπορούν να διατηρηθούν με τη μορφή των χαρτών αιτίας και αιτιατού, που χρησιμοποιούνται για να εξαγάγουν νόημα από τη μελλοντική αμφισημία στο πληροφοριακό περιβάλλον. 4.1 Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΧΑΛΑΡΗΣ ΣΥΖΕΥΞΗΣ ΣΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ WEICK Η Χαλαρή σύζευξη περιγράφει μια ελαστική σχέση μεταξύ δύο ή περισσότερων συστημάτων ή οργανισμών που έχουν σχέση πληροφοριακής ανταλλαγής. Στο τέλος κάθε συναλλαγής ο ένας οργανισμός καθιστά τις απαιτήσεις του ρητές και κάνει όσο το δυνατό λιγότερες υποθέσεις για τις απαιτήσεις του άλλου μέλους της πληροφοριακής ανταλλαγής. Η έννοια της χαλαρής σύζευξης συναντάται στα δίκτυα ηλεκτρονικών υπολογιστών, προσαρμόστηκε και εισήχθη στις οργανωτικές μελέτες από τον Karl Weick. Η χαλαρή σύζευξη περιγράφει μια προσέγγιση όπου οι διεπαφές ολοκλήρωσης αναπτύσσονται με τις ελάχιστες υποθέσεις μεταξύ της αποστολής-λήψης των συμβαλλόμενων μερών, μειώνοντας κατά συνέπεια τον κίνδυνο ότι μια αλλαγή σε μια εφαρμογή-ενότητα θα επιβάλλει μια αλλαγή σε μια άλλη εφαρμογή-ενότητα. 12

13 4.2 Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ TOY KARL WEICK ΣΤΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ Οι απαιτήσεις για μια βαθύτερη κατανόηση των διεργασιών προς μια κοινωνία που συγκροτείται από τις νέες τεχνολογίες της πληροφορίας, της γνώσης και της μάθησης, αλλά και του Διαδικτύου, φαίνονται επιτακτικές. Είναι φανερό ότι ο μέσος άνθρωπος ο οποίος βρίσκεται σε συνεχή κοινωνικοπολιτική και επικοινωνιακή αλληλεπίδραση και δικτύωση, συνδέεται και αλληλεπιδρά μαζικά στον κόσμο των πληροφοριών, των εικόνων και των δικτύων (Minsky, 2001), δημιουργώντας μια νέα, σύνθετη υπερπραγματικότητα για τον εαυτό του και τους άλλους. Δικτυώνεται, επικοινωνεί και σχετίζεται με άλλους ανθρώπους, συνεχώς, σε παγκόσμιο επίπεδο, μέσα από κατασκευασμένες εικόνες και πληροφορίες, αλλά και τις νέες τεχνολογικές εφαρμογές, που αποτελούν τη βάση της οικονομικής και κοινωνικής πραγματικότητας. Οι ραγδαίες επιστημονικές, τεχνολογικές και οικονομικές εξελίξεις εδραιώνουν τη συγκρότηση της κοινωνίας και προκαλούν μια σειρά από αλλαγές στην εργασία, όπως είναι οι νέες εργασιακές ρυθμίσεις και δεξιότητες, οι νέες τάσεις στην ανάπτυξη αυτών των δεξιοτήτων και η ανάγκη συνεχούς επιμόρφωσης. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τους μετασχηματισμούς και τις αλλαγές που προκαλούν οι εφαρμογές του Διαδικτύου στο χώρο της παιδείας και της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης, στην παγκόσμια και στην τοπική του διάσταση. Εφαρμογές όπως το εικονικό σχολείο, η εκπαίδευση από απόσταση, τα ηλεκτρονικά βιβλία και οι ψηφιακές βιβλιοθήκες, μεταβάλλουν ριζικά τις δυνατότητες περιγραφής και γνώσης της πραγματικότητας. Επιτρέπουν την πρόσληψη γνώσεων και πληροφοριών, που θα ήταν πολύ δύσκολο να προσεγγιστούν με άλλο τρόπο. Δίνουν την πρόσβαση σε πρωτόγνωρα και απόμακρα τοπικά πολιτιστικά γεγονότα και παραδόσεις, βελτιώνουν την ποιότητα της μάθησης και των εκπαιδευτικών συστημάτων, καταργούν τις πρόσφατες διακρίσεις των χώρων και των κλειστών περιεχομένων διδασκαλίας, αλλά και επικοινωνίας και ψυχαγωγίας. Θέτουν, επίσης, ένα βασικό ερώτημα για τους σκοπούς της οργάνωσης και διαχείρισης της γνώσης από εκπαιδευτικούς οργανισμούς που αναπτύσσονται στο Διαδίκτυο και τη δυνατότητα της σύνδεσης των εκπαιδευτικών περιεχομένων με τις προοπτικές της παγκόσμιας επιχειρηματικότητας και της δια βίου συνεχιζόμενης εκπαίδευσης. 13

14 Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η ανθρωπότητα έχει παράγει, στο διάστημα , τόση νέα πληροφορία όση παρήγαγε όλα τα προηγούμενα χρόνια της ιστορίας της. Σε αυτό το διάστημα των τριών τελευταίων χρόνων παρήχθησαν 12 exabytes πληροφορίας υπό την μορφή έντυπου, ηχητικού και οπτικού υλικού. Η αυξανόμενη παραγωγή και η συνεχής βελτίωση των μεθόδων ψηφιοποίησης συμβάλλουν στην παραγωγή ενός ωκεανού ψηφιακών δεδομένων που πρόκειται να δημιουργήσει μία σωρεία προβλημάτων. Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αναδύονται είναι η αποτελεσματική διαχείριση όλου αυτού του όγκου των ψηφιακών δεδομένων, αφού η ικανότητα της παραγωγής, αποθήκευσης και μετάδοσης έχει ξεπεράσει κατά πολύ τις δυνατότητες αναζήτησης, πρόσβασης και παρουσίασης. H ερευνητική περιοχή της ευφυούς πρόσβασης στην Πληροφορία επικεντρώνεται στην επίλυση προβλημάτων διαχείρισης, ενοποιημένης και προσαρμοζόμενης πρόσβασης σε πολύ μεγάλες συλλογές ψηφιακών δεδομένων. Η διαχείριση της πληροφορίας διαμορφώνεται κυρίως με τρεις στρατηγικές: Διαχείριση Ψηφιακής Πληροφορίας με βάση το περιεχόμενο Η διαχείριση πληροφορίας με βάση το περιεχόμενο στηρίζεται στη ανάλυση του περιεχομένου της πληροφορίας για την επίτευξη όσο το δυνατόν καλύτερων αποτελεσμάτων τόσο στον τομέα της ταχύτητας όσο και στον τομέα της ποιότητας. Στην συγκεκριμένη θεματική περιοχή η έρευνα επικεντρώνεται σε τεχνικές οι οποίες 14

15 θα εκμεταλλεύονται το περιεχόμενο όλων των τύπων πληροφορίας (κείμενο, εικόνα και κινούμενη εικόνα) για την επίτευξη αποτελεσματικής, ενοποιημένης πρόσβασης σε ψηφιακές συλλογές Γνωστικές μέθοδοι για την διαχείριση Ψηφιακής Πληροφορίας Η συγκεκριμένη θεματική ενότητα επικεντρώνεται σε μεθόδους διαχείρισης πληροφορίας μέσω της εκμετάλλευση των μετα-δεδομένων και την ανάπτυξη ειδικών δομών, των οντολογιών, που περιγράφουν αποδοτικά αντικείμενα, ιδέες, διαδικασίες καθώς και των σχέσεων που τις διέπουν. Στόχος είναι η έρευνα της αποτελεσματικότητας οντολογικών προσεγγίσεων για την ανάπτυξη συστημάτων διαχείρισης ψηφιακής πληροφορίας μέσω της κωδικοποίησης και εκμετάλλευσης της σημασιολογίας της πληροφορίας Ολοκλήρωση μεθόδων διαχείρισης Ψηφιακής Πληροφορίας σε πληροφοριακά συστήματα Η ολοκλήρωση μεθόδων διαχείρισης ψηφιακής πληροφορίας σε πληροφοριακά συστήματα και μεγάλες βάσεις δεδομένων λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις για online πρόσβαση, αυθεντικότητα, ασφάλεια, διάχυση των σύγχρονων εφαρμογών. Επίσης έρευνα πάνω στην επίδραση που έχουν τα τρέχοντα και μελλοντικά επιχειρηματικά μοντέλα πάνω στην σχεδίαση, ανάπτυξη, εφαρμογή και συντήρηση συστημάτων διαχείρισης ψηφιακής πληροφορίας. Έρευνα για την ολοκλήρωση των μεθόδων διαχείρισης με νέα τεχνολογικά μοντέλα και εφαρμογές όπως το Grid, Augmented Reality και Semantic Web Η θεωρία της Οργάνωσης της Πληροφορίας του Karl Weick βρίσκει σημαντικό πεδίο εφαρμογής σε τριτοβάθμιους εκπαιδευτικούς οργανισμούς και προσφέρει σημαντικά διανοητικά εργαλεία στην αντιμετώπιση της πολυπλοκότητας, στη διαχείριση και γνωστική αξιοποίηση της πληροφορίας και στη μεταγνωστική αξιολόγηση των πληροφοριακών δεδομένων. Η προσφορά τέτοιων διανοητικών σημασιολογικών εργαλείων όπως αυτό του Karl Weick συνίσταται στην: αυξημένη ακρίβεια αναζήτησης μέσω της άρσης προβλημάτων, όπως των διφορούμενων εννοιών και ανεπαρκών πληροφοριών από το χρήστη δυνατότητα σύνδεσης σχετικών πληροφοριών διευκόλυνση διαδικασιών επίλυσης προβλημάτων και λήψης αποφάσεων 15

16 εκμετάλλευση πολυμεσικών δεδομένων ανάπτυξη αποδοτικότερων εργαλείων εξαγωγής και διαχείρισης γνώσης Οι εμπλεκόμενοι, ως ενεργή ομάδα παρατηρητών ενθαρρύνονται στην κατάθεση, προβολή και διευκρίνιση των προτάσεων και θέσεων τους απέναντι στην προβληματική κατάσταση αναιρώντας έτσι την αυθεντία στη λήψη των αποφάσεων Στο μεθοδολογικό συναινετικό πρότυπο του Karl Weick για λήψη αποφάσεων χρησιμοποιούνται κυρίως συναινετικές τεχνικές παραγωγής ιδεών όπως: ( Warfield, J.N., and Roxana Cardenas): α) η καταγραφή ιδεών (idea writing) β) η ονομαστική ομαδική τεχνική γένεσης ιδεών (nominal group technique-ngt) γ) η τεχνική ανίχνευσης γνωμών (Delphi technique) δ) η τεχνική της ερμηνευτικής δόμησης ιδεών (interpretive structural modeling-ism) ε) η τεχνική της ομαδοποίησης επιλογών (options field method-ofm) και στ) η τεχνική της επιλογής εναλλακτικών. H μεθοδολογία αυτή μας οδηγεί στον νόμο του Ashby γνωστός ως ο νόμος της Απαιτούμενης Ποικιλίας (Requisite Variety). Πρακτική εφαρμογή του νόμου αυτού αποτελεί η σύνθεση ομάδων ατόμων με διαφορετικά πολλές φορές αντικρουόμενα γνωστικά υπόβαθρα για την επίλυση των παθογόνων καταστάσεων του συστήματος. Οι ομάδες αυτές των ατόμων που μέσω μιας συναινετικής μεθοδολογίας προσδιορίζουν την προβληματική, προτείνουν σειρά λύσεων για την άρση των εμποδίων, σχηματίζουν σειρά εφαρμόσιμων εναλλακτικών προτάσεων, τις αξιολογούν με βάση κριτήρια διαφορετικής βαρύτητας και επιλέγουν την αποτελεσματικότερη εφαρμόσιμη εναλλακτική. 16

17 5. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η συστημική άποψη του Karl Weick για την οργάνωση βλέπει τη ζωή ενός οργανισμού ως μια κοινωνική διαδικασία στην οποία άτομα και ομάδες αντιμετωπίζουν συνεχώς ευκαιρίες εξαγωγής νοημάτων. Όταν η αμφισημία είναι περιορισμένη, τα μέλη του οργανισμού μπορούν να βασιστούν σε καθιερωμένους τρόπους δράσης και σκέψης για τα γεγονότα. Όμως υπάρχουν στιγμές που επέρχεται νοητική σύγχυση ή νοητικός κλονισμός στη λειτουργία του οργανισμού, όταν ιδέες που θεωρούμε ως δεδομένες για το πώς πρέπει να λειτουργούν τα πράγματα τίθενται σε σοβαρή αμφισβήτηση. Τότε η ανάγκη για εξαγωγή κοινού νοήματος καθίσταται επιτακτική. Με αυτή την έννοια, η διαχείριση της πληροφορίας και της γνώσης στο σύγχρονο τεχνολογικό περιβάλλον αποκτά ένα πρακτικό περιεχόμενο, αλλά ταυτόχρονα και μια θεωρητική υποδομή και συνδέεται άμεσα με τις συνθήκες πολυπλοκότητας, αβεβαιότητας και ασάφειας που επικρατούν γύρω μας (Κεκές, 2007). 17

18 6. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αναστασιάδης Π., (2000), Στον αιώνα της Πληροφορίας, Αθήνα, Εκδ. Λιβάνη Δεκλερής, Ι., (1986), Συστημική Σκέψη, Αθήνα, Εκδ. Σάκκουλα Δερτούζος, Μ., (1998), Τι μέλλει γενέσθαι, Αθήνα, Νέα Σύνορα Α.Α. Λιβάνης Κεκές, Ι., (2007), Η διαχείριση της γνώσης στο σύγχρονο τεχνολογικό περιβάλλον, Αθήνα, Ατραπός Παρίτσης Ν., (2003), Η νοημοσύνη της ζωής, Αθήνα, ΒΗΤΑ- Ιατρικές Εκδόσεις Χτούρης Σ., (1997), Μεταβιομηχανική κοινωνία και η Κοινωνία της Πληροφορίας, Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα Bachelard G. (2000), Το νέο επιστημονικό πνεύμα, Ηράκλειο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης Bandura, A. (1994b). Social cognitive theory of mass communication, In D. Zillmann (Ed.), Media effects: Advances in theory and research (pp. 6190). Hillsdale, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Inc Bertalanffy, L., V., (1974), Perspectives on General System Theory Edited by Edgar Taschdjian. George Braziller, New York Bozionelos, N. (2001), Computer anxiety: Relationship with computer experience and prevalence. Computers in Human Behavior, 17, Farace R., Monge P, & Russell H., (1977), Communicating and Organizing, Addison-Wesley Pub Co Luhmann, N., (1990), Θεωρία των κοινωνικών συστημάτων, Αθήνα, Εκδ. Σάκκουλα Minsky M., (1995), Η κοινωνία της νόησης, Αθήνα, Κάτοπτρο Weick, K., (2005), Making sense of the organization, Publisher: Oxford, UK, Blackwell Publishers Weick, K., (2006), στο Eisenberg, E. (2006) Karl Weick and the aesthetics of contingency, Organization Studies, 27(11), 1 15, Sage Publications, Ltd Young, J., (1991), O Εγκέφαλος και οι Φιλόσοφοι: Από τους Νευρώνες στη Συνείδηση, Αθήνα, Κάτοπτρο 18

19 JJA AM ME ESS G G.. M MA AR RC CH H (( )) 19

20 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγή James G. March Η ζωή του Βιβλία και θέσεις του Carnegie School Λήψη αποφάσεων Μοντέλο περιορισμένου ορθολογισμού Ορθολογικό μοντέλο Αναρχικό μοντέλο - Garbage Can Model Η προσφορά της θεωρίας του March στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Βιβλιογραφία Βιβλία Άρθρα Ιστοσελίδες

21 1. Εισαγωγή Η ραγδαία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, της πληροφορικής και των επικοινωνιών που ζούμε στις μέρες μας, καθώς και η σαρωτική διείσδυσή τους στην επιχειρηματική και προσωπική μας ζωή δημιουργούν μια πραγματική επανάσταση σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας. Αυτές οι τεχνολογίες αλλάζουν δραματικά πολλές πλευρές της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, καθώς επίσης και τον τρόπο εργασίας και επικοινωνίας, την οργάνωση και στρατηγική των επιχειρήσεων, το ρόλο και τα προσόντα που απαιτούνται από τα στελέχη, κ.λπ. Στην ανερχόμενη Κοινωνία της Πληροφορίας, η ταχύτητα, η ποιότητα και η διαχείριση των δεδομένων και των πληροφοριών θεωρούνται κλειδιά για την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης και την ανάπτυξη της οικονομίας. Οι επιχειρήσεις καλούνται σήμερα να λειτουργήσουν σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο επιχειρηματικό περιβάλλον, στο οποίο η δυνατότητα λήψης αποφάσεων με αποτελεσματικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη την εσωτερική πληροφόρηση της επιχείρησης αλλά και τις εξωτερικές τάσεις και απαιτήσεις της αγοράς, αποκτά ιδιαίτερα μεγάλη σημασία. Ανάμεσα στους θεωρητικούς που ασχολήθηκαν με τις οργανωσιακές θεωρίες λήψης αποφάσεων είναι και ο James March, με τον οποίο θα ασχοληθούμε στην παρούσα εργασία. Θα ασχοληθούμε με τη ζωή και το βιβλιογραφικό του έργο, όπου είναι καταγεγραμμένες και οι ιδέες του. Στη συνέχεια, θα αναφερθούμε περιληπτικά στις θεωρίες λήψης αποφάσεων, για να μπορέσουμε να εντάξουμε και τη θεωρία του, γνωστή ως «Θεωρία του Δοχείου Απορριμμάτων» ή «Θεωρία Καλάθου των Αχρήστων», η οποία έχει άμεση εφαρμογή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. 21

22 2. James G. March Η ζωή του Ο James G. March γεννήθηκε το 1928 στο Cleveland του Ohio και είναι γνωστός για την έρευνά του σε οργανισμούς όσον αφορά στην οργανωσιακή λήψη αποφάσεων. Έχει κάνει αξιόλογες θεωρητικές σκέψεις συνδυάζοντας θεωρίες από το χώρο της Ψυχολογίας και των άλλων κοινωνικών επιστημών. Ως βασικό μέλος του Carnegie Institute of Technology (παλαιότερα γνωστού ως Carnegie School), συνεργάστηκε αρκετά με τον γνωστικό ψυχολόγο Herbert Simon στην Οργανωσιακή Θεωρία. Ο March είναι επίσης γνωστός και για τη δημιουργική εργασία του όσον αφορά στη συμπεριφοριστική προοπτική της θεωρίας των εταιρειών (theory of the firm) σε συνεργασία με τον Richard Cyert (1963). Το 1972 συνεργάστηκε με τους Olsen και Cohen όσον αφορά στη συστημική προοπτική της Οργανωσιακής Λήψης Αποφάσεων που έχει μείνει γνωστή ως Garbage Can Model. Τις βασικές του σπουδές τις έκανε στο Πανεπιστήμιο του Wisconsin και έλαβε το Ph.D. στο Πανεπιστήμιο του Yale. Ο ακαδημαϊκός χώρος μέσα στον οποίο κινείται είναι πολύ μεγάλος, αλλά εστιάζει κυρίως στην κατανόηση του τρόπου λήψης αποφάσεων τόσο των ατόμων, όσο και των ομάδων, των οργανισμών, των εταιρειών και των κοινωνιών. Διερευνά τους παράγοντες εκείνους οι οποίοι επηρεάζουν τη λήψη αποφάσεων, όπως είναι η διαχείριση κινδύνων, η διφορούμενη έννοια της ηγεσίας, η πολιτική και το αμοιβαίο ενδιαφέρον με τους χρηματοεπενδυτές, οι προκλήσεις που προέρχονται από την ανταλλαγή απόψεων, οι προκλήσεις της μάθησης εντός ή εκτός οργανισμών (της τυπικής και της άτυπης μάθησης) και τέλος οι προκλήσεις της ισορροπημένης διερεύνησης και της αξιοποίησης μέσα στους οργανισμούς. Όντας ένας πολύ καλός εκπαιδευτικός, η έρευνά του αντανακλά σε διαφορετικές προοπτικές της ηγεσίας στους χώρους των Πανεπιστημίων και σε παιδαγωγικές προοπτικές. Έχει τιμηθεί με αμέτρητες διδακτικές διακρίσεις. Έχει δημιουργήσει ένα αξιόλογο έργο, το οποίο αποτελείται από βιβλία, άρθρα, διαδραστικά σεμινάρια, ταινίες και ποιήματα. Από το 1953 έχει υπηρετήσει στο Carnegie Institute of Technology, στο Πανεπιστήμιο της California, του Irvine και από το 1970 στο Πανεπιστήμιο του Stanford. Έχει ανακηρυχθεί επίτιμος διδάκτορας πολλών Πανεπιστημίων τόσο της 22

23 Ευρώπης (Copenhagen Business School, Swedish School of Economics, Uppsala University, Helsinki School of Economics, Dublin City University, Göteborg University, Stockholm School of Economics κ.λπ.) όσο και των Η.Π.Α. (University of Wisconsin-Milwaukee). 23

24 3. Βιβλία και θέσεις του Ο James G. March (1928) έχει διακριθεί στις πολιτικές επιστήμες από το 1953 και αποτελεί κεντρικό πρόσωπο στην ιστορία της Οργανωσιακής Θεωρίας, συνεισφέροντας σημαντικά στις αρχές της σύγχρονης Οργανωσιακής Θεωρίας και Διοίκησης, μέσω του Πανεπιστημίου του Carnegie Mellon και της συγγραφικής του δουλειάς τόσο στο κλασικό βιβλίο Organizations (March & Simon, 1953), όσο και στο βιβλίο του A Behavioral Theory of the Firm (Cyert & March, 1963), όπου αμφισβητεί τους περιορισμούς και τα εμπόδια της ανθρώπινης λογικής, καθώς επίσης και την επίδραση των αποφάσεων στους οργανισμούς. Στο βιβλίο του A Behavioral Theory of the Firm ο March συστηματοποιεί την κριτική του στην τέλεια λογική που ανέπτυξε στο πρώτο του βιβλίο Organizations και επιτίθεται ενάντια στην κλασική οικονομική θεωρία των εταιρειών. Αρχικά αναφέρεται στο γεγονός ότι οι εταιρείες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως χώροι συγκρούσεων και συνεχούς ανταλλαγής συμμάχων και στη συνέχεια στο γεγονός ότι η λήψη αποφάσεων μέσα στους οργανισμούς δεν είναι αποτέλεσμα τόσο προσεκτικών υπολογισμών όσο κανόνων, μηχανικών ενεργειών και τυποποιημένων λειτουργικών διαδικασιών. Στο συγκεκριμένο βιβλίο προσπαθεί να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο τα άτομα συμπεριφέρονται και τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν αποφάσεις. Όπως και οι κλασικοί οικονομολόγοι, έτσι και ο March θεωρεί ότι η δράση εμπλέκεται σε όλες τις καταστάσεις και υποθέσεις για μελλοντικά αποτελέσματα των δράσεων (March, 1978,1994). Ωστόσο πιστεύει ότι ο νεοκλασικός ορθολογισμός δίνει μικρή προσοχή στους οργανωσιακούς και γνωσιακούς περιορισμούς όσον αφορά στην οικονομική και οργανωσιακή συμπεριφορά και στις αποφάσεις των ατόμων, και αφήνει μικρά περιθώρια ανθρώπινου λάθους, περιορισμένης προσοχής και άλλων αποτελεσμάτων της περιορισμένης ορθολογικότητας και της μεταβολής των προτιμήσεων. Ο March και οι συνεργάτες του πρότειναν να συμπεριλάβουν όλους τους περιορισμούς της ανθρώπινης γνώσης και των ανθρώπινων λογισμών που προφυλάσσουν τους οργανισμούς και τα άτομα από το να συμπεριφέρονται με τρόπους που ταιριάζουν στις νεοκλασικές θεωρίες. Για παράδειγμα, αυτοί που λαμβάνουν αποφάσεις έχουν να αντιμετωπίσουν τη βελτιστοποίηση αρκετών στόχων (Cyert & March, 1963, 1992), στόχων που είναι ασαφείς, ευμετάβλητοι και ως ένα 24

25 βαθμό ενδογενείς (Cohen, March & Olsen, 1972; March, 1978). Επιπλέον, αντί να υπολογίζουμε σ ένα συγκεκριμένο σύνολο εναλλακτικών επιλογών για τη λήψη αποφάσεων, ο March προέβαλε τη διαδικασία γενικευμένης έρευνας, εναλλακτικών και ανάλυσης διαδικασιών απόφασης μέσω φιλόδοξων ιδεών (March & Simon, 1993/1958), μια διαδικασία η οποία ρυθμίζεται από παραλλαγές της οργανωσιακής στασιμότητας (Cyert & March, 1992/1963). Τα άτομα και οι οργανισμοί συχνά βασίζονται σε επαναλαμβανόμενες τυποποιημένες διαδικασίες ή κανόνες που είναι γνωστοί από την εμπειρία τη δική τους ή των άλλων. Αυτός είναι ο βασικός άξονας της μετέπειτα εργασίας του March όσον αφορά στην οργανωσιακή και πολιτική θεωρία (March & Olsen, 1989, 1995). Τα ιδρύματα και οι οργανισμοί θεωρούνται από τη φύση τους ως κοινωνικές δομές και αποτελούν μέρος του ευρύτερου κοινωνικού και ιστορικού πλαισίου. Όσον αφορά στην πολιτική θεωρία επικεντρώνονται στην αναποτελεσματικότητα της ιστορίας και στους τρόπους με τους οποίους οι δράσεις τους συγκρατούν τα κίνητρα για την κοινωνική ταυτότητα. Ο J. March συνεργάστηκε με τον Herbert Simon στην Οργανωσιακή Θεωρία. Παρέμεινε στο Πανεπιστήμιο του Carnegie μέχρι το 1964, οπότε και έγινε Καθηγητής Ψυχολογίας και Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Irvine και πρόεδρος της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της California. Εκεί ξεκίνησε μαζί τον Michael Cohen τη μελέτη του θέματος της ηγεσίας στο πλαίσιο της προεδρίας των Αμερικανικών Κολλεγίων (Cohen & March, 1974). Διαπραγματεύεται τους χαλαρούς δεσμούς που επικρατούν σε θέματα λήψης αποφάσεων και των λύσεών τους και καθοδηγεί τους ηγέτες να ενθαρρύνουν την ασάφεια, περισσότερο από την πρόβλεψη και τον έλεγχο. Το 1972 συνεργάστηκε με τους Olsen και Cohen στη συστημική προοπτική της οργανωσιακής απόφασης, γνωστής ως «Θεωρίας του Δοχείου Απορριμάτων» (Garbage Can Model of Decision Making). Στο βιβλίο του Ambiguity and Choice (March & Olsen, 1976) ασκεί κριτική στη θεωρία λήψης αποφάσεων. Εντείνει την προσοχή του στη βασική αβεβαιότητα και ασάφεια των ανθρώπινων προτιμήσεων κατά τη διαδικασία λήψεων αποφάσεων, συμφωνώντας επανειλημμένα ότι οι ανθρώπινες προθέσεις είναι λιγότερο σημαντικές στην κατανόηση των αποφάσεων απ ό,τι είναι οι τυχαίες μετρήσεις προβλημάτων, επιλύσεων και λήψης αποφάσεων. 25

26 Ένα άλλο θέμα το οποίο απασχολεί τη σκέψη του March σχετικά με τις αποφάσεις και τους οργανισμούς αναφέρεται στα εμπόδια του ορθολογισμού. Στο βιβλίο του Rediscovering Institutions (March & Olsen, 1989) o March διαδραμάτισε έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην επιχειρησιακή σκέψη της Οργανωσιακής Θεωρίας. Αναφέρει ότι μέσα στους οργανισμούς τίποτα δε γίνεται μόνο με υπολογισμούς, αλλά όλοι καθοδηγούνται και από κανόνες. Η ανθρώπινη δράση είναι ο συνδυασμός της αποτελεσματικής συλλογιστικής και της υπακοής σε κανόνες και δομείται ταυτόχρονα από λογικά αποτελέσματα (επιλέγω το α εξαιτίας των αναμενόμενων αποτελεσμάτων) και από τη λογική της καταλληλότητας (επιλέγω το β επειδή πιστεύω ότι είναι κατάλληλο για αντιλαμβανόμενους κανόνες ή/και επειδή ταιριάζει στις απόψεις μου). Ο March επεσήμανε τη σπουδαιότητα τόσο των τυπικών όσο και των άτυπων κανόνων και στο τελευταίο βιβλίο του, The Dynamics of the Rules (2000), μελετάει συστηματικά τις συνθήκες που δομούν την εξέλιξη και τη μεταμόρφωση των γραπτών οργανωσιακών κωδίκων. Σε πρόσφατη εργασία του με τους Martin Schultz & Xueguang Zhou, ο March ανακαλύπτει την ανάπτυξη των κανόνων μέσα από μια ποσοτική μελέτη της αλλαγής των κανόνων σε μια μεγάλη χρονική περίοδο (March, Schultz & Zhou, 2000). Στην τελευταία του μελέτη, όπως διαφαίνεται και μέσα από την πρόσφατη ταινία του για την ηγεσία, εξετάζει τα προβλήματα της επίτευξης μιας ισορροπίας μεταξύ της διερεύνησης και της αξιοποίησης (March, 1991, 1996a). Η αξιοποίηση υπαρχουσών δεξιοτήτων είναι αρκετά σημαντική, αλλά δεν προετοιμάζει τους ανθρώπους για αλλαγές στην τεχνολογία, στις ικανότητες, στις επιθυμίες, τις προτιμήσεις και τις ταυτότητες. Για μια τέτοια προετοιμασία είναι απαραίτητη η διερεύνηση. Η διερεύνηση εμπλέκει την αναζήτηση των πραγμάτων εκείνων που μπορούν να γίνουν γνωστά., κάνοντας πράγματα τα οποία δεν είναι ήδη εγγυημένα από την εμπειρία ή από τυχόν προσδοκίες. Έτσι, ο March υποστηρίζει την «Τεχνολογία της ανοησίας» (Technology of foolishness) (1971) και μας συμβουλεύει να μηχανευόμαστε επιλογές οι οποίες να στοχεύουν στην ισορροπία μεταξύ αξιοποίησης και διερεύνησης (1991, 1996a), αποφεύγοντας τις δυναμικές παγίδες της μάθησης που οδηγούν σε ανισορροπία (Levinthal & March, 1993). Εξετάζει επίσης τις αιτίες της συμπεριφοράς στη 26

27 διαχείριση κινδύνων και ιδιαίτερα στους τρόπους με τους οποίους η διαχείριση κινδύνων είναι περισσότερο ένα περιστασιακό φαινόμενο παρά ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα. Εξετάζει επίσης και τα αποτελέσματα της προσαρμοσμένης φιλοδοξίας, μάθησης και ανταγωνισμού στη διαχείριση κινδύνων (March, 1988ab, 1991, 1996a; March & Shapira, 1987, 1992). Ενώ το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών του March είναι περισσότερο περιγραφικό και όχι κανονιστικό, δηλαδή δίνει έμφαση στον τρόπο με τον οποίο συμβαίνουν διάφορα πράγματα και όχι στον τρόπο με τον οποίο θα πρεπε να συμβούν (March, 1994), η τελευταία του δουλειά ενσωματώνει ιδέες του Don Quitoxe. Παρόλα αυτά, βλέποντας τις ιδέες του στο Technology of foolishness (1971) αντιλαμβανόμαστε ότι όλες τις πράξεις τις κρίνουμε από τις συνέπειές τους. Σε μια ταινία που κυκλοφόρησε και αφορά στην ηγεσία (Passion and Discipline: Don Quitoxe s Lessons for Leadership) ο March τονίζει τη σημασία της εμπιστοσύνης, της αγάπης και της μάθησης: «Εμπιστευόμαστε μόνο όταν είναι εγγυημένη η εμπιστοσύνη, αγαπάμε μόνο όταν λαμβάνουμε αγάπη και μαθαίνουμε μόνο όταν η μάθηση είναι πολύτιμη» (http://www.gsb.stanford.edu/news/passionanddiscipline.html/). 27

28 3.1. Carnegie School Το Carnegie School είναι ένας πανεπιστημιακός χώρος με διαθεματικές σπουδές που συνδυάζει τα οικονομικά και την οργανωσιακή θεωρία (Williamson, 1996b:18). Έγινε γνωστό από την πρωτοποριακή εργασία των H. Simon, J. March και R. Cyert όσον αφορά στα Συμπεριφοριστικά Οικονομικά της δεκαετίας 50 και 60 (Earl, 1988). Οι συμπεριφοριστές που προέρχονται από το Carnegie School ενδιαφέρονται στο να κατανοήσουν πώς στην πραγματικότητα λαμβάνουν αποφάσεις τα άτομα και οι οργανισμοί. Το Carnegie ιδρύθηκε το 1912 από τον Andrew Carnegie. Είναι πρωτοπόρο στον τομέα των ερευνών και συνδυάζει τις μηχανικές τεχνολογικές σπουδές με την επιχειρηματική εκπαίδευση καθώς και με κοινωνικές και διεπιστημονικές προεκτάσεις. Οι Simon, March και Cyert εργάστηκαν στο Carnegie με σκοπό την ανάπτυξη του πανεπιστημίου αυτού στο χώρο των επιχειρήσεων. Η συμπεριφοριστική ομάδα του Carnegie υποστηρίχθηκε από μια μεγαλύτερη ομάδα ακαδημαϊκών, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται και καινοτόμοι οικονομολόγοι, όπως οι Franco Modigliani, John Muth, Charles Holt και Merton Miller. Ο βασικός στόχος της σχολής ήταν όλοι να αλληλεπιδρούν με όλους. Έπρεπε οι έρευνες του καθενός να συζητούνται από ανθρώπους με διαφορετικά ενδιαφέροντα για καλύτερα συνεργατικά αποτελέσματα. Προσανατολίστηκε στην κατανόηση των οικονομικών οργάνων και της διαδικασίας λήψης αποφάσεων με διεπιστημονικό τρόπο, συνδέοντας τα οικονομικά με την Οργανωσιακή θεωρία, τις Γνωστικές επιστήμες, την Κοινωνιολογία και την Ψυχολογία, επικεντρώνοντας σε έννοιες όπως είναι η αβεβαιότητα, η αμφιβολία, οι κανόνες, οι επαναλαμβανόμενες τυποποιημένες διαδικασίες, η μάθηση και η ικανοποίηση. Χρησιμοποίησαν ιδέες από τις Κοινωνικές επιστήμες για να προωθήσουν την κατανόηση των οικονομικών θεωριών και κατ επέκταση να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη των Συμπεριφοριστικών Οικονομικών (Day & Sunder, 1996). Η συμπεριφοριστική έρευνα των Simon, March και Cyert στόχευε στην κατανόηση του τρόπου λήψης αποφάσεων από τα άτομα. Ανακάλυψαν ότι οι νεοκλασικές οικονομικές θεωρίες δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία στους θεσμικούς και 28

29 γνωστικούς περιορισμούς της οικονομικής και οργανωσιακής συμπεριφοράς καθώς και στις αποφάσεις των ατόμων, όπως επίσης δεν επιτρέπουν ανθρώπινα λάθη και τις συνέπειες της περιορισμένης προσοχής και λογικής. Πρότειναν να συμπεριληφθούν όλοι οι περιορισμοί και τα εμπόδια της ανθρώπινης γνώσης και του ανθρώπινου λογισμού τα οποία προφυλάσσουν τους οργανισμούς και τα άτομα από συμπεριφορές που αρμόζουν στις νεοκλασικές οικονομικές θεωρίες. Για παράδειγμα, όσοι λαμβάνουν αποφάσεις έρχονται συχνά σε σύγκρουση από τη στιγμή που πρέπει να βελτιστοποιήσουν αρκετούς και μερικές φορές μη μετρήσιμους στόχους (Cyert & March, 1963). Επιπλέον, αντί να μπορούν όσοι λαμβάνουν αποφάσεις να επιλέξουν ανάμεσα σε τυποποιημένες εναλλακτικές αποφάσεων, το Carnegie πραγματοποίησε μια διαδικασία αναζήτησης εναλλακτικών αποφάσεων και ανάλυσης των διαδικασιών λήψης αποφάσεων μέσα από φιλόδοξα σχέδια (March & Simon, 1958), μια διαδικασία η οποία ρυθμίζεται εν μέρει από επιλογές οργανωσιακής χαλαρότητας (Cyert & March, 1963). Ένα σημαντικό όφελος της σχολής του Carnegie ήταν η καθιέρωση της Οργανωσιακής θεωρίας από τους H.Simon, J.March και H.Guetzkow, η οποία οδήγησε στο βιβλίο Organizations (March & Simon, 1958). Το συγκεκριμένο βιβλίο έδωσε τις βάσεις της Οργανωσιακής θεωρίας μέσα από μελέτες οργανισμών στα πλαίσια των Πολιτικών επιστημών, της Κοινωνιολογίας, των Οικονομικών και της Κοινωνικής Ψυχολογίας. Επεξεργάζεται τις ιδέες της συμπεριφοριστικής λήψης αποφάσεων και διαχειρίζεται τη σημασία των οργανισμών ως κοινωνικών θεσμών (March & Simon, 1958:151 στο Το Ίδρυμα Ford (Ford Foundation) υποστήριξε ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα των Cyert και March όσον αφορά στις συμπεριφοριστικές θεωρίες των οργανισμών που στόχευε στην ανακάλυψη εκείνων των χαρακτηριστικών των επιχειρήσεων που επηρεάζουν τη λήψη σημαντικών αποφάσεων. Ανέμιξαν τις οργανωσιακές θεωρίες με τις υπάρχουσες οικονομικές και άλλες θεωρίες και ανέπτυξαν μια εμπειρική θεωρία. Εστίασαν σε κλασικά οικονομικά προβλήματα (πχ. τιμολόγηση, κατανομή πόρων, επενδύσεις κεφαλαίων) για την αντιμετώπιση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων στους οργανισμούς. 29

30 30

31 3.2. Λήψη αποφάσεων Η λήψη αποφάσεων αποτελεί ένα σχετικά καινούριο επιστημονικά ερευνητικό πεδίο, που άρχισε να μελετάται κυρίως μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ως αντικείμενο κατάφερε να αποσπάσει το ευρύτερο διεπιστημονικό ενδιαφέρον τόσο των κοινωνικών και πολιτικών επιστημών, όσο κι εκείνων που ασχολούνται με τις ποσοτικές μεθόδους, δηλ. των μαθηματικών, της στατιστικής, των οικονομικών επιστημών κ.λπ. Στη συνέχεια, οι επιστήμες της διοίκησης εξέτασαν και ερμήνευσαν περισσότερο την περίπλοκη αυτή διαδικασία, κι έδωσαν τα δικά τους πορίσματα. Η λήψη αποφάσεων αποτελεί μια από τις κρισιμότερες δραστηριότητες στους οργανισμούς. Οι αποφάσεις αυτές μπορεί να αφορούν τη στρατηγική διοίκηση του οργανισμού ή θα μπορούσαν απλώς να αφορούν τις καθημερινές δραστηριότητες των υπαλλήλων. Μπορεί να λαμβάνονται μετά από πολύμηνη συλλογή πληροφοριών και συζήτηση ή να λαμβάνονται στιγμιαία με λίγη ή καθόλου εξέταση, από τα μεμονωμένα άτομα αυτοτελώς ή μετά από συνεννόηση με τα αρμόδια στελέχη του οργανισμού ή από συμμετοχικές ομάδες. Επίσης, οι αποφάσεις μπορεί να διαφοροποιούνται ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Έχει αποδειχθεί ότι οι μισές από τις αποφάσεις που λαμβάνονται στους οργανισμούς αποτυγχάνουν τόσο εξαιτίας κακής χρήσης των τακτικών λήψης αποφάσεων από τους διευθυντές όσο και εξαιτίας επικοινωνιακών προβλημάτων (Nutt, 1992 στο: Miller, 2006:κεφ.8). Ακόμη και σήμερα, η βιβλιογραφία που αναφέρεται στη λήψη αποφάσεων έχει κάποια σταθερά χαρακτηριστικά: (1) ένα σταθερό στόχο, (2) σχεδόν απεριόριστο χρόνο για την αναζήτηση και αξιολόγηση της πληροφορίας, (3) τέλεια πληροφόρηση σχετικά με την πιθανότητα των εναλλακτικών εκβάσεων και (4) ανεξάντλητες γνωστικές δυνάμεις για την κατανόηση, αφομοίωση και απομνημόνευση ενός άπειρου αριθμού μεταβλητών (Baron, 2001). Επιπλέον, υπάρχει ανάγκη για μια ενοποιημένη, διεπιστημονική προσέγγιση που συνδυάζει τις ψυχολογικές και μαθηματικοποιημένες πτυχές της λήψης απόφασης σε μια συνεκτική διαδικασία, χρήσιμη για τους εργαζόμενους σε όλες τις μορφές οργανώσεων. Η λήψη αποφάσεων αποτελείται από τέσσερα διαφορετικά επίπεδα. Το πρώτο και ίσως και το πιο βασικό είναι το ατομικό επίπεδο, που βοηθά το άτομο να 31

32 ενεργήσει προκειμένου να ικανοποιήσει τις ψυχολογικές του ανάγκες. Έπειτα από αυτό, βρίσκονται τα επίπεδα της ομαδικής, της οργανωτικής και της μεταοργανωτικής λήψης αποφάσεων. Σύμφωνα με την πιο βασική της έννοια, η παραγωγή της απόφασης αρχίζει στο ατομικό επίπεδο. Τα άτομα στη συνέχεια ενώνονται, προκειμένου να διαμορφώσουν την ομαδική λήψη αποφάσεων και οι ευρύτερες ομάδες αποτελούν το οργανωτικό επίπεδο. Από τη μεριά τους οι οργανώσεις είναι υποσύνολα μεγαλύτερων συνόλων που ορίζονται ως μεταοργανώσεις. Αυτά τα σύνολα αντιπροσωπεύουν το ευρύτερο πεδίο της λήψης αποφάσεων και περιλαμβάνουν συστήματα, όπως οι πολυεθνικές επιχειρήσεις, οι διεθνείς οργανισμοί κ.λπ. Ειδικότερα, ένα μεγάλο μέρος της ατομικής λήψης απόφασης γίνεται, προκειμένου να επιλύσει προβλήματα προσωπικά, εργασιακά ή κοινωνικά. Η επίλυση του προβλήματος, συνεπάγεται τη χρήση στρατηγικών σχεδίων για την έρευνα των σχετικών εναλλακτικών λύσεων, ειδικά όταν επικρατεί μικρότερος βαθμός πολυπλοκότητας. Η συμπεριφορά επίλυσης του προβλήματος είναι προσαρμοστική. Συμπερασματικά τα άτομα τείνουν να υιοθετήσουν μάλλον απλές στρατηγικές, ακόμη και στην παρουσία σύνθετων προβλημάτων, προκειμένου να λάβουν τις επιθυμητές λύσεις. Η ατομική απόφαση περιορίζεται από τις ατελείς πληροφορίες, τον παράγοντα του χρονικού κόστους, τους συχνά αυστηρούς γνωστικούς περιορισμούς και τις διαφορετικές ψυχολογικές δυνάμεις. Οι ομαδικές αποφάσεις έχουν επιπτώσεις τόσο στην οργανωτική κουλτούρα όσο και στην ίδια την ομάδα. Οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων, δεν είναι απλά επεκτάσεις και επεξεργασίες των διαδικασιών που χαρακτηρίζουν τις ατομικές αποφάσεις, αντίθετα όταν οι άνθρωποι συντάσσονται κατά ομάδες δημιουργείται μια νέα οντότητα, με νέα δυναμική και πολυπλοκότητα (Schul & Mayo, 2003). Σύμφωνα με τους Αlex και Wilson (1967), στην οργανωτική λήψη απόφασης φανερώνονται πολλές από τις ιδιότητες που είναι λειτουργικά παρόμοιες με τις ατομικές αποφάσεις, υπάρχει δηλαδή μια προσαρμοστικότητα, υπό την έννοια ότι οι στρατηγικές αναζήτησης και οι κανόνες της απόφασης τροποποιούνται συνεχώς. Όπως τα άτομα, έτσι και οι οργανώσεις δίνουν προτεραιότητα στους απλούς κανόνες αναζήτησης και έχουν ως επιδίωξή τους να μειωθεί η πίεση, κατά την εξέταση πολυσύνθετων προβλημάτων. Πολλοί ερευνητές της διοίκησης θεωρούν, «ότι η οργανωτική λήψη απόφασης είναι συχνά κακά δομημένη, παρόλο που αποτελεί μια 32

33 σημαντική, εάν όχι τη σημαντικότερη πτυχή της ζωής στην οργάνωση» (Shapira, 1997). Πρόσφατη έρευνα πάνω στη λήψη αποφάσεων στο επίπεδο της οργάνωσης, έχει αποκαλύψει πολυάριθμα χαρακτηριστικά στα αντανακλαστικά του βαθμού πολυπλοκότητας, έμφυτα στις επιλογές που γίνονται από τα άτομα που θεσπίζουν τους οργανωτικούς ρόλους (Henderson & McAdam, 2001). Για παράδειγμα, τα ανώτερα διευθυντικά στελέχη τείνουν συχνά να συγκεντρώσουν τις πληροφορίες, αλλά να μην τις χρησιμοποιήσουν, αναζητούν δηλαδή περισσότερες πληροφορίες και έπειτα τις αγνοούν. Λαμβάνουν τις αποφάσεις πρώτα, και ψάχνουν τις σχετικές πληροφορίες κατόπιν. Στην πραγματικότητα, οι διευθυντές φαίνονται να συγκεντρώνουν πολλές πληροφορίες που έχουν ελάχιστη ή και καμία σχέση με την απόφαση που καλούνται να λάβουν. Έτσι, οι οργανωτικοί ιθύνοντες αποτυγχάνουν συχνά να οδηγήσουν σε αλλαγές και δείχνουν απροθυμία στην εφαρμογή καινοτομιών. Επιπλέον, τα ανώτερα διευθυντικά στελέχη εφαρμόζουν στις διάφορες πορείες δράσης τους, κατά τη λήψη αποφάσεων, κάποια στάδια που περιλαμβάνουν: (1) τον προγραμματισμό, (2) την οργάνωση, (3) τη στελέχωση, (4) την κατεύθυνση και (5) τον έλεγχο (Μarch, 1994). Η διοίκηση διαμορφώνει τους στόχους, μόνο μετά από τη λήψη των αποφάσεων για τους βασικούς σκοπούς της οργάνωσης. Για να ολοκληρωθούν οι στόχοι κατά τη διάρκεια μιας επιλεγμένης χρονικής περιόδου, τα σχέδια διατυπώνονται σύμφωνα με τις αποφάσεις που λαμβάνονται και σύμφωνα με τους διαθέσιμους πόρους. Κατά τη διάρκεια αναζήτησης των στόχων εκτίθενται τα σχέδια, ενώ παράλληλα οργανώνεται ένα τμήμα της εργασίας. Οι υποψήφιοι προσδιορίζονται και επιλέγονται, σύμφωνα με τις απαιτήσεις. Η οργάνωση προχωρά προς την εκπλήρωση των στόχων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο, μέσω των αμέτρητων καθημερινών αποφάσεων που απαιτούνται. Σε όλο αυτό το αρκετά δαιδαλώδες και περίπλοκο σύστημα, καθοριστικό ρόλο παίζει ο ανθρώπινος παράγοντας και λιγότερο οι τυποποιημένες διαδικασίες. Το τελευταίο επίπεδο στη λήψη των αποφάσεων είναι το μεταοργανωτικό, όπου η παραγωγή επεκτείνεται πέρα από τη διευθυντική διαδικασία, στο επίπεδο της οργάνωσης. Το σύνολο των οργανώσεων αποτελεί το σύστημα της μεταοργάνωσης, που περιλαμβάνει την κατανομή των πόρων και την παραγωγή και διανομή των αγαθών και υπηρεσιών. Παρόλο που αρχικά το σύστημα αυτό εστιάζει στα 33

1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο...

1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... 1 ο Διεθνές Συνέδριο... για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... Οι Επιμορφωτικές Ανάγκες των Διοικητικών Υπαλλήλων των Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών: Μια Εμπειρική Διερεύνηση στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο. I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί. H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ ΜΑΘΗΜΑ 3ο Μάνατζµεντ - Ορισµοί H Εξέλιξη του Μάνατζµεντ Οι Λειτουργίες του Μάνατζµεντ I. Μάνατζµεντ - Ορισµοί... η τέχνη να φέρνεις εις πέρας κάθε έργο µε τη στήριξη και την συµµετοχή ατόµων οργανωµένων

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων Διοίκησης & Οργάνωσης Επιχειρήσεων 2 ος Κύκλος Σπουδών - Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού ΔΙΟΙΚ1 Επικοινωνία και Οργανωσιακή Συμπεριφορά ΔΙΟΙΚ2 Μάρκετινγκ ΔΙΟΙΚ3 3 ος Κύκλος Σπουδών - Στρατηγική Επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή

Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Προσεγγίζοντας παιδαγωγικά τη γλώσσα της σύγχρονης τέχνης με τη χρήση πολυμεσικών εφαρμογών: Η περίπτωσης της Mec Art του Νίκου Κεσσανλή Πανάγου Ελένη, Ερευνήτρια του Ινστιτούτου Πολιτιστικής & Εκπ/κής

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των Ικανοτή των

Περιγραφή των Ικανοτή των Περιγραφή των Ικανοτή των * Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση (ανακοίνωση) δεσμεύει μόνο τον συντάκη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ.

2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες 2.2.2 Ιστορική εξέλιξη τον µάνατζµεντ. 2.2 Οργάνωση και ιοίκηση (Μάνατζµεντ -Management) 2.2.1. Βασικές έννοιες Έχει παρατηρηθεί ότι δεν υπάρχει σαφής αντίληψη της σηµασίας του όρου "διοίκηση ή management επιχειρήσεων", ακόµη κι από άτοµα που

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Βασίλειος Κωτούλας vaskotoulas@sch.gr h=p://dipe.kar.sch.gr/grss Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Η Δομή της εισήγησης 1 2 3 Δυο λόγια για Στόχοι των Ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση Σχέδιο Δράσης 2016-2018 Δέσμευση : Ενίσχυση της εξωστρέφειας και της προσιτότητας του Κοινοβουλίου στον πολίτη Στόχος: Ενίσχυση της διαφάνειας των κοινοβουλευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr

Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Γεωργία Ε. Αντωνέλου Επιστημονικό Προσωπικό ΕΕΥΕΜ Μαθηματικός, Msc. antonelou@ecomet.eap.gr Θεμελίωση μιας λύσης ενός προβλήματος από μια πολύπλευρη (multi-faceted) και διαθεματική (multi-disciplinary)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία.

Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Εκπαιδευτική Μονάδα 8.1: Επαγγελματικοί ρόλοι και προφίλ για την παρακολούθηση και την εποπτεία. Η παρακολούθηση ενός project κινητικότητας. Η διαδικασία παρακολούθησης ενός διακρατικού project κινητικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD

Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα. Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Εκπαιδευτική Τεχνολογία - Πολυμέσα Ελένη Περιστέρη, Msc, PhD Τι είναι η «Εκπαιδευτική Τεχνολογία» (1) Εκπαιδευτική Τεχνολογία είναι «η εφαρμογή τεχνολογικών διαδικασιών και εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ. Developing Leadership Skills ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΗΓΕΤΙΚΩΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΩΝ Developing Leadership Skills Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Ανάπτυξη ηγετικών ικανοτήτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα

Η συμβολή στην επιτυχία ενός οργανισμού, παρουσιάζοντας σχετικά δεδομένα με τη χρήση τεχνικών 2Δ ή 3Δ τεχνολογίας. Αρμοδιότητα Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχε Σχεδιαστής Ψηφιακών Κινούμενων Σχεδίων ή Digital Animator Γνωστό και ως Ειδικός Σχεδιασμού 2Δ- 3Δ γραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ

Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός. Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ Εκπαίδευση, κοινωνικός σχεδιασμός Ρέμος Αρμάος MSc PhD, Υπεύθυνος εκπαίδευσης στελεχών ΚΕΘΕΑ armaos@kethea.gr Προτεραιότητες & βασικά μεγέθη εκπαίδευσης 2 Η ΔΒΜ αποτελεί προτεραιότητα σε διεθνές επίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία

Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Τα εφόδια των εργαζομένων για την είσοδο και παραμονή στην εργασία Όταν το άτομο έρχεται αντιμέτωπο για πρώτη φορά με την άμεση πράξη της αναζήτησης και εξεύρεσης εργασίας, πρέπει, ουσιαστικά, να εντοπίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α.

ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. ΕΠΕΤΕΙΑΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ 100 ΕΤΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ Ε.Κ.Π.Α. Αικατερίνη Καραγιάννη Σήμερα βρισκόμαστε εδώ για να γιορτάσουμε την επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση της Οδοντιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟ MANAGEMENT ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ. Ορισμοί Ορισμοί Ηγεσία είναι η διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα για την επίτευξη επιθυμητών στόχων. Σε μια επιχείρηση, η διαδικασία της ηγεσίας υλοποιείται από ένα στέλεχος που κατευθύνει

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης

Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα. Επιχειρηματικότητα. Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Επιχειρήσεις 2.0 & Η Νέα Επιχειρηματικότητα Επιχειρηματικότητα Εισηγητής: Βασίλης Δαγδιλέλης Ποια είναι η «δημόσια εικόνα» της; Οπωσδήποτε δεν είναι πάντοτε μια έννοια «θετικά φορτισμένη» τουλάχιστον στη

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας

Ηγεσία και Διοικηση. Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας Ηγεσία και Διοικηση Αποτελεσματική Ηγεσία στο Χώρο της Εργασίας 1. Η έννοια της αποτελεσματικής ηγεσίας Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε πως η έννοια της ηγεσίας δεν είναι ταυτόσημη με τις έννοιες της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ]

Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[ ] Κεφάλαιο 1 [Δείγμα σημειώσεων για την ύλη[1.2-1.3] 1.2 Η Επιχείρηση 1.2.1 Εισαγωγικές έννοιες Η Σημασία της Επιχείρησης Η Επιχείρηση αποτελεί ένα στοιχείο της κοινωνίας μας, το ίδιο σημαντικό με την οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Στασίνου 36, Γραφ. 102, Στρόβολος 2003 Λευκωσία, Κύπρος Τηλ: 22378101- Φαξ:22379122 cms@cms.org.cy, www.cms.org.cy ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η Κυπριακή Μαθηματική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE

10 DaniEl GolEman PEtEr SEnGE Eισαγωγή Για σκεφτείτε το: ένα άτομο κάτω των δεκαοκτώ ετών κατά πάσα πιθανότητα δεν έχει ζήσει ποτέ χωρίς ίντερνετ. Επιπλέον, σε όλο και πιο πολλά μέρη της υφηλίου, τα περισσότερα παιδιά κάτω των δέκα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες. Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Θεματική Ενότητα 8: Γνωστική επανάσταση/τομείς της ψυχολογίας Θεματική Ενότητα 8: Στόχοι: Η εξοικείωση των φοιτητών με τις επιδράσεις, από άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών ΟιΤΠΕχαρακτηρίζουνόλαταμέσαπουείναιφορείς άυλων μηνυμάτων (χαρακτήρες, εικόνες, ήχοι). Η αξιοποίησή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον!

Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον! Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για το Νέο Σχολείο: Η γνώση είναι ο δρόμος για το μέλλον! 1 ΣΥΝΟΨΗ 150.000 εκπαιδευτικοί όλων των ειδικοτήτων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα συμμετάσχουν μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΙ Ακ. έτος 2013-14 ΗΓΕΣΙΑ ΗΓΕΤΕΣ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑ Ηγέτης: Το άτομο που στο πλαίσιο ενός συνόλου ασκεί την μεγαλύτερη επιρροή στα υπόλοιπα μέλη (δεν ταυτίζεται πάντα με την

Διαβάστε περισσότερα

22/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Επιστήμη Διοίκησης Επιχειρήσεων. Πότε εμφανίστηκε η ανάγκη της διοίκησης;

22/2/2014 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Επιστήμη Διοίκησης Επιχειρήσεων. Πότε εμφανίστηκε η ανάγκη της διοίκησης; ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Πότε εμφανίστηκε η ανάγκη της διοίκησης; Κεφάλαιο 2 ο Η επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων Όταν το άτομο δημιούργησε ομάδες. Για ποιο λόγο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και η σημασία της Διοίκησης του Ανθρώπινου Δυναμικού στην περίπτωση των τουριστικών επιχειρήσεων

5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και η σημασία της Διοίκησης του Ανθρώπινου Δυναμικού στην περίπτωση των τουριστικών επιχειρήσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Πρόγραμμα επικαιροποίησης γνώσεων αποφοίτων ΑΕΙ στην οργάνωση, διοίκηση τουριστικών επιχειρήσεων και στην προώθηση τουριστικών προορισμών 5 η Διδακτική Ενότητα Οι βασικές αρχές και

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί ότι η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στο ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Διοίκηση Επιχειρήσεων. Β Εξάμηνο -Παραδόσεις

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ. Διοίκηση Επιχειρήσεων. Β Εξάμηνο -Παραδόσεις ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Διοίκηση Επιχειρήσεων Β Εξάμηνο -Παραδόσεις 1 Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να κατανοηθεί από τους σπουδαστές η σημασία της Διοικητικής Επιστήμης στην λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

α) Υψηλές πωλήσεις σημαίνουν ανάπτυξη της παραγωγικής λειτουργίας, που είναι προϋπόθεση για να αναπτυχθούν και οι άλλες δύο βασικές λειτουργίες.

α) Υψηλές πωλήσεις σημαίνουν ανάπτυξη της παραγωγικής λειτουργίας, που είναι προϋπόθεση για να αναπτυχθούν και οι άλλες δύο βασικές λειτουργίες. ΟΜΑΔΑ Α ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 16/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2 ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Ηγεσία και Διοικηση. Τα κυριότερα θεωρητικά ρεύματα της διοικητικής επιστήμης

Ηγεσία και Διοικηση. Τα κυριότερα θεωρητικά ρεύματα της διοικητικής επιστήμης Ηγεσία και Διοικηση Τα κυριότερα θεωρητικά ρεύματα της διοικητικής επιστήμης Θεωρία του «επιστημονικού Μάνατζμεντ του F.Taylor Η κυριότερη επιδίωξη της οργάνωσης της εργασίας είναι επινόηση μεθόδων και

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ

Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Ο ΑΞΟΝΑΣ της ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στο ψηφιακό μουσικό ανθολόγιο ΕΥΤΕΡΠΗ ΜΑΙΗ ΚΟΚΚΙΔΟΥ Διαθεματικότητα -Ιδανικό της ολιστικής γνώσης -Διασυνδέσεις με νόημα μεταξύ γνωστικών περιοχών -Μελέτη σύνθετων ερωτημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΦΥΣΙΚΑ Ε & Στ ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΡΑΣΣΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Φυσικές Επιστήμες Θεματικό εύρος το οποίο δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο του σχολικού μαθήματος. Έμφαση στην ποιότητα, στη συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιστημολογία κοινωνικής έρευνας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΣ: Νικόλαος Ναγόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου ΣΤΟΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Η κοινωνική έρευνα επιχειρεί να ανταποκριθεί και να ανιχνεύσει

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ IV. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ IV. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ IV. ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 4.1. Τάσεις τον Περιβάλλοντος Όπως ήδη

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑΣ 19. Οργάνωση του κειμένου 22 Ευχαριστίες 25 ΜΕΡΟΣ Α ΙΔΡΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 27. Η μηχανική μεταφορά στην οργάνωση 29

ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑΣ 19. Οργάνωση του κειμένου 22 Ευχαριστίες 25 ΜΕΡΟΣ Α ΙΔΡΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 27. Η μηχανική μεταφορά στην οργάνωση 29 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΡΙΑΣ 19 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 Οργάνωση του κειμένου 22 Ευχαριστίες 25 ΜΕΡΟΣ Α ΙΔΡΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 27 Κεφάλαιο 1 ΚΛΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 29 Η μηχανική μεταφορά στην οργάνωση 29 Η κλασική

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης

Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Η προώθηση της Διασφάλισης Ποιότητας στο πεδίο της Διά Βίου Μάθησης Παρουσίαση 23.9.2014 Παυλίνα Φιλιπποπούλου Εθνικός Εκπρόσωπος στο δίκτυο EQAVET & Προϊσταμένη Τμήματος Εθνικού Συστήματος Ποιότητας-

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Καθηγητής Π. Φωτήλας Λέκτορας Ι. Γιαννατσής

Καθηγητής Π. Φωτήλας Λέκτορας Ι. Γιαννατσής ΗΓΕΣΙΑ Καθηγητής Π. Φωτήλας Λέκτορας Ι. Γιαννατσής ΗΓΕΤΕΣ ΚΑΙ ΗΓΕΣΙΑ Ηγέτης: Το άτομο που στο πλαίσιο ενός συνόλου ασκεί την μεγαλύτερη επιρροή στα υπόλοιπα μέλη (δεν ταυτίζεται πάντα με την τυπική θέση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu.

Managing Information. Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business. e-mail: kyritsis@ist.edu. Managing Information Lecturer: N. Kyritsis, MBA, Ph.D. Candidate Athens University of Economics and Business e-mail: kyritsis@ist.edu.gr Διαχείριση Γνώσης Knowledge Management Learning Objectives Ποιοί

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ 3 ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ

ΟΙ 3 ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΟΙ 3 ΦΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ 2. ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΜΟΝΟΠΑΤΙΩΝ ΑΛΛΑΓΗΣ Στόχος: να βρει ηεπιχείρηση το συντομότερο μονοπάτι προς το μέλλον & ταυτόχρονα να εξωθήσει τους ανταγωνιστές σε περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοπολιτισμικές. Θεωρίες Μάθησης. & Εκπαιδευτικό Λογισμικό

Κοινωνικοπολιτισμικές. Θεωρίες Μάθησης. & Εκπαιδευτικό Λογισμικό Κοινωνικοπολιτισμικές Θεωρίες Μάθησης & Εκπαιδευτικό Λογισμικό Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις Η σκέψη αναπτύσσεται (προϊόν οικοδόμησης και αναδόμησης γνώσεων) στα πλαίσια συνεργατικών δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ

ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ Διάταξη Θεματικής Ενότητας SDM511 / Θεωρητική Θεμελίωση της Συνεχιζόμενης Εκπαίδευσης και Δια Βίου Μάθησης Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών SDM Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

6. Διαχείριση Έργου. Έκδοση των φοιτητών

6. Διαχείριση Έργου. Έκδοση των φοιτητών 6. Διαχείριση Έργου Έκδοση των φοιτητών Εισαγωγή 1. Η διαδικασία της Διαχείρισης Έργου 2. Διαχείριση κινδύνων Επανεξέταση Ερωτήσεις Αυτοαξιολόγησης Διαχείριση του έργου είναι να βάζεις σαφείς στόχους,

Διαβάστε περισσότερα

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012

Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Από το σχολικό εγχειρίδιο: Αρχές οργάνωσης και διοίκησης επιχειρήσεων και υπηρεσιών, Γ Γενικού Λυκείου, 2012 Εισαγωγή στη Συστημική Προσέγγιση Η συστημική προσέγγιση είναι ο τρόπος σκέψης ή η οπτική γωνία

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Ή/ΚΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ Πλαίσιο πολιτικής ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Διεθνή στοιχεία δείχνουν ότι τα άτομα με αναπηρίες

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. 2 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ (Ι) ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ. ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ; Στο μάθημα «Κοινωνική Θεωρία της Γνώσης (I)» (όπως και στο (ΙΙ) που ακολουθεί) παρουσιάζονται

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα Η /Υ / Εφαρμογές σε συστ ήματα Π ό οι τητας Αριστομένης Μακρής

Προγράμματα Η /Υ / Εφαρμογές σε συστ ήματα Π ό οι τητας Αριστομένης Μακρής Προγράμματα Η/Υ Εφαρμογές σε συστήματα Ποιότητας Οι οκτώ αρχές της ποιότητας Εστίαση στον πελάτη: οι επιχειρήσεις, δδ δεδομένου ότι στηρίζονται και εξαρτώνται απ τους πελάτες, οφείλουν να αναγνωρίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΣΕ Π ΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΙΚΟ Π ΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κ Υ Κ Λ Ο Υ Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Κ Α Ι Υ Π Η Ρ Ε Σ Ι Ω Ν Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 1 Εισαγωγή, ορισμός και ιστορία της Γνωστικής Ψυχολογίας Πέτρος Ρούσσος Μερικά διαδικαστικά http://users.uoa.gr/~roussosp/gr/index.htm http://eclass.uoa.gr/courses/ppp146/

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΤΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Χρήσιμοι Ορισμοί Ενότητα διοίκησης (unity of command): ένα εργαζόμενος πρέπει να έχει έναν και μόνο έναν άμεσο προϊστάμενο. Καταμερισμός της εργασίας (division of labor):

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων

Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Σχεδιαστής Ιστοσελίδων 1. Περιγραφή Ρόλου Τίτλος Προφίλ Σχεδιαστής Ιστοσελίδων Γνωστό και ως Συνοπτική Ένας σχεδιαστής ιστοσελίδων κατασκευάζει και ενημερώνει ιστοσελίδες ως προς τη σχεδίαση και τη διαμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT MANAGEMENT ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΣΩΣΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ, ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΜΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ MANAGEMENT 1.ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αρχές Μάρκετινγκ. Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ. Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αρχές Μάρκετινγκ Ενότητα 3: Στρατηγικός Σχεδιασμός Μάρκετινγκ Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση και τη Διοίκηση

Θέματα Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση και τη Διοίκηση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ Θέματα Επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ 2 ο Κ Ε Φ Α Λ Α Ι Ο Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος

«Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος EIΣΑΓΩΓΗ «Άρχεσθαι μαθών, άρχειν επιστήσει» («Ανάλαβε εξουσία αφού πρώτα μάθεις να εξουσιάζεσαι») Σόλων, ο Αθηναίος Η ηγεσία και η άσκησή της η έννοιά της και το σύνολο των συμπεριφορών που τη συνθέτουν,

Διαβάστε περισσότερα