Η ιστορία του φύλου στην Ελλάδα: από τη διαταραχή στην ενσωµάτωση;

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ιστορία του φύλου στην Ελλάδα: από τη διαταραχή στην ενσωµάτωση;"

Transcript

1 Συνέδριο «Το φύλο, τόπος συνάντησης των επιστηµών: Ένας πρώτος ελληνικός απολογισµός» Πανεπιστήµιο Αιγαίου Τµήµα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας ΠΜΣ «Γυναίκες και φύλα: Ανθρωπολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις», Μυτιλήνη 11 και 12 Οκτωβρίου 2003 Η ιστορία του φύλου στην Ελλάδα: από τη διαταραχή στην ενσωµάτωση; Έφη Αβδελά Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Πανεπιστήµιο Κρήτης Στο νέο πρόλογο που περιλαµβάνεται στην αναθεωρηµένη επανέκδοση του διάσηµου βιβλίου της Φύλο και οι πολιτικές της ιστορίας, η Τζόουν Σκοτ αναφέρεται στις έντονες συζητήσεις γύρω από το νόηµα του όρου «φύλο», gender, στο εσωτερικό των Ηνωµένων Εθνών, πριν από την Παγκόσµια Συνδιάσκεψη του Πεκίνου για τις γυναίκες το Υπογραµµίζει συγκεκριµένα την επιµονή των περισσότερων από όσους πήραν µέρος στη συζήτηση να διευκρινίζουν ότι χρησιµοποιούν τον όρο µε το περιεχόµενο που έχει «στη γενικά αποδεκτή χρήση του». Η Σκοτ παραβάλλει τη σηµερινή παραδοχή, ότι υπάρχει πλέον ένα «γενικά αποδεκτό νόηµα» στον όρο «φύλο», µε την εποχή (τις δεκαετίες του 70 και του 80) κατά την οποία δεν ίσχυε κάτι τέτοιο. Για να καταλήξει ότι ο όρος έχει πλέον χάσει την κριτική αιχµή του: ταυτίζεται συνήθως µε τις γυναίκες, ενίοτε αναφέρεται στις διαφορές ανάµεσα στα φύλα, ενώ στην καλύτερη περίπτωση περιγράφει την ανισότητα µεταξύ αντρών και γυναικών. Κατά τη Σκοτ, ο όρος «φύλο» έχει πάψει να παραπέµπει στα ιστορικά µεταβαλλόµενα νοήµατα των λέξεων «άντρας», «γυναίκα», στους τρόπους µε τους οποίους αυτά καθιερώνονται µέσα στο λόγο, στις αντιφάσεις που εµπεριέχουν, τους αποκλεισµούς, τις ποικιλίες της βιωµένης υποκειµενικότητας που διακινούν. Το φύλο έχασε την κριτική αιχµή του γιατί έγινε «φύλα», έγινε κυριολεξία, επαναφυσικοποιήθηκε. Έχασε δηλαδή τη συµβολική, 1

2 πολιτισµική, αντιουσιοκρατική του αναφορά, την εννοιολόγησή του ως κοινωνική και πολιτισµική κατασκευή, την ιστορικότητά του 1. Οι παρατηρήσεις αυτές αποσκοπούν να θέσουν ένα πλαίσιο στη σηµερινή µας συνάντηση και σε όσα εγώ τουλάχιστον θα επιδιώξω να πω παρακάτω. Πόσο µάλλον που ο τίτλος του µεταπτυχιακού προγράµµατος που έγινε αφορµή για να συγκεντρωθούµε εδώ σήµερα («Γυναίκες και φύλα: ανθρωπολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις») προσφέρεται για παρεξηγήσεις και συγχύσεις. Καλούµαστε σήµερα να καταγράψουµε, η καθεµιά και ο καθένας στον τοµέα του, την κατάσταση των πραγµάτων ως προς την εφαρµογή της προβληµατικής του φύλου στις κοινωνικές επιστήµες στην Ελλάδα. Αλλά η συνθήκη στην οποία βρισκόµαστε (το συγκεκριµένο ΠΜΣ µε τον συγκεκριµένο τίτλο, αλλά και το ευρύτερο ΕΠΕΑΕΚ που το καλύπτει και τιτλοφορείται «Φύλο και ισότητα των γυναικών») χαρακτηρίζεται από εννοιολογική αµφισηµία. Η αµφισηµία αυτή, όπως είδαµε, δεν είναι ελληνική ιδιοµορφία αλλά σύµπτωµα των καιρών και οδηγεί µάλιστα µία από τις πρωτεργάτριες τουλάχιστον στην ιστορία της θεωρητικής θεµελίωσής της έννοιας «φύλο» να προτείνει σήµερα την εγκατάλειψη της (η Σκοτ προκρίνει την αντικατάσταση του «φύλου» µε τον πιο περιγραφικό όρο «έµφυλες σχέσεις»). ιαφωνώντας µε την επιλογή αυτή, θεωρώ συγχρόνως ότι πρωταρχική προϋπόθεση για να αποτελεί το «φύλο» αναλυτικό εργαλείο είναι να προσδιορίσουµε την έννοια και το περιεχόµενό της. Μόνο έτσι το σηµερινό εγχείρηµα να αποτιµήσουµε τόσο όσα έγιναν όσο και όσα δεν έγινε δυνατό να γίνουν στα συγκεκριµένα συµφραζόµενα της ελληνικής ακαδηµαϊκής παραγωγής θα µπορέσει να αποκτήσει πραγµατικά συλλογικό χαρακτήρα. Να µου επιτρέψετε να υπενθυµίσω λοιπόν προκαταρκτικά ορισµένα αυτονόητα, που θα διευκολύνουν ωστόσο να σκιαγραφηθεί µεταξύ µας κάποιο κοινό πεδίο αναφοράς: όταν µιλάµε για το «φύλο» δεν αναφερόµαστε σε κάποιες βιολογικές κατηγορίες ατόµων, αλλά σε µια έννοια, σε µια αναλυτική κατηγορία. Το περιεχόµενό της έννοιας αυτής αναφέρεται τόσο στις κοινωνικά και πολιτισµικά συγκροτηµένες, µεταβαλλόµενες, αλλά σταθερά ιεραρχικές σχέσεις µεταξύ αντρών και γυναικών όσο και στους ιστορικά προσδιορισµένους τρόπους µε τους οποίους ό,τι γίνεται κάθε φορά αντιληπτό ως έµφυλη διαφορά συγκροτεί και συµβολίζει σχέσεις εξουσίας. Ως 1 Joan Wallach Scott, Preface to the Revised Edition, στο βιβλίο της Gender and the Politics of History, αναθεωρηµένη έκδοση, Columbia University Press, Νέα Υόρκη 2000, σ. ix-xiii. 2

3 εννοιολογικό εργαλείο το φύλο µας επιτρέπει να αντιληφθούµε την ιεραρχική διάσταση των κοινωνικών σχέσεων σε όλα τα πεδία της ζωής, να διευρύνουµε εποµένως το περιεχόµενο του πολιτικού µε τις πρακτικές και τη δράση της καθηµερινής ζωής. Συγχρόνως µας προσφέρει µία δίοδο για να παρακολουθήσουµε πώς εννοιολογείται πολιτισµικά ο εαυτός, πώς συγκροτείται πάντοτε σε σχέση µε τον άλλο, πώς η έµφυλη ταυτότητα κατασκευάζεται συσχετικά και γι αυτό αλλάζει ανάλογα µε τα συµφραζόµενα αλλά και πώς η δράση των ατόµων προσδιορίζεται και νοηµατοδοτείται από το περιεχόµενο που αποδίδεται κάθε φορά στην έµφυλη διαφορά, περιεχόµενο που η δράση αναπαράγει όσο και µετασχηµατίζει 2. Σε ό,τι αφορά τη σχετική ελληνική ιστοριογραφία, καταρχάς µια παρατήρηση: Οι ιστορικές µελέτες που στην Ελλάδα χρησιµοποίησαν, µε τον έναν ή τον άλλο τρόπο, την έννοια του φύλου άρχισαν να βλέπουν το φως της δηµοσιότητας από τα µέσα της δεκαετίας του 80 και µετά. Σε µια περίοδο δηλαδή κατά την οποία οι διεθνείς επεξεργασίες της φεµινιστικής θεωρίας για την έννοια του φύλου είχαν συναντήσει τους προβληµατισµούς της ιστορίας των γυναικών. Μολονότι οι ελληνικές µελέτες θέτουν κατά κύριο λόγο τις γυναίκες στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός τους, στηρίζονται εξαρχής σε µια συσχετική αντίληψη για το φύλο. Συγχρόνως δίνουν ιδιαίτερο βάρος στις διαφορετικές και µεταβαλλόµενες εννοιολογήσεις του φύλου και στις επιπτώσεις τους στη συγκρότηση ταυτοτήτων και σχέσεων εξουσίας. Από την άποψη αυτή δεν είναι δυνατό να γίνει στην Ελλάδα διαχωρισµός ανάµεσα σε µια ιστορία των γυναικών και σε µια ιστορία του φύλου, σαν να πρόκειται για δύο φάσεις, η µια πολιτική, η άλλη θεωρητική, που αντιστοιχούν υποτίθεται και σε διαφορετικές περιόδους ωριµότητας, όπως παρουσιάζεται συχνά. Εδώ, µε περιορισµένες εξαιρέσεις, οι µελέτες της ιστορίας των γυναικών είναι και µελέτες της ιστορίας του φύλου. Σε όσα ακολουθούν θα παρακάµψω εντελώς τα ζητήµατα που θέτει η θεσµική ένταξη της ιστορίας του φύλου στην ελληνική ιστοριογραφία (ή καλύτερα η απουσία της οποιαδήποτε θεσµικής της υπόστασης). Σηµαντικό και περίπλοκο ζήτηµα, που 2 Για το φύλο ως αναλυτικό εργαλείο και τις σχετικές ιστοριογραφικές επεξεργασίες των τελευταίων δεκαετιών, βλ. Έφη Αβδελά Αγγέλικα Ψαρρά, «Εισαγωγή: Ξαναγράφοντας το παρελθόν. Σύγχρονες διαδροµές της ιστορίας των γυναικών», στο Έφη Αβδελά Αγγέλικα Ψαρρά (επιµ.), Σιωπηρές ιστορίες. Γυναίκες και φύλο στην ιστορική αφήγηση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 1997, σ καθώς και τα άρθρα του ίδιου τόµου. Επίσης, Ευθύµιος Παπαταξιάρχης «Το φύλο στην ανθρωπολογία (και την ιστοριογραφία): ορισµένες γνωστικές και µεθοδολογικές προεκτάσεις», Μνήµων 19 (1997), σ

4 συνδέεται τόσο µε δοµικούς όσο και µε συγκυριακούς παράγοντες, ξεφεύγει από τα όρια της σηµερινής µας συνθήκης, ενώ έχει θιγεί αλλού 3. Το πεδίο αναφοράς των ιστορικών µελετών για το φύλο στην Ελλάδα προσδιορίζεται από τις πολιτικές αφετηρίες τους, την αναζήτηση δηλαδή στο παρελθόν της παρουσίας των γυναικών ως υποκειµένων εµπρόθετης δράσης. Οι περισσότερες µελέτες αναφέρονται στην η αστική κοινωνία από την ίδρυση του ελληνικού κράτους το 1833 ως τον δεύτερο παγκόσµιο πόλεµο. Η έρευνα αναζήτησε για αυτό το χρονικό διάστηµα τεκµήρια ως προς τον τρόπο µε τον οποίο κατασκευάστηκε και µετασχηµατίστηκε το περιεχόµενο της έµφυλης διαφοράς και τις συνέπειες που είχε στην οργάνωση των κοινωνικών σχέσεων. Ιδιαίτερη έµφαση έδωσε στα ίχνη που άφησε η δηµόσια κριτική αυτών των συνεπειών, ατοµική όσο και οργανωµένη, κυρίως στο γυναικείο και φεµινιστικό τύπο. Ουσιαστικά η έρευνα εστίασε στις δραστηριότητες, τους λόγους και τη ζωή των µορφωµένων ή/και επαγγελµατιών γυναικών, δηλαδή σε ένα τµήµα εκείνης της ρευστής και εν πολλοίς άγνωστης κατηγορίας που ονοµάζεται συχνά ελληνικά «µεσαία στρώµατα». Ένα στοιχείο που προκύπτει εξαρχής και αξίζει να υπογραµµιστεί είναι ότι στην Ελλάδα η ιστορία του φύλου διαφοροποιήθηκε από τα ενδιαφέροντα της ανερχόµενης «νέας ελληνικής ιστορίας»: ενδιαφέρθηκε για τις δυναµικές του κοινωνικού µετασχηµατισµού, για τις διαφορετικές κάθε φορά εκδοχές της νεωτερικότητας όπως αποτυπώνονται στο µεταβαλλόµενο περιεχόµενο της έµφυλης διαφοράς, για το πώς το φύλο γίνεται διακύβευµα και αντικείµενο διαπραγµάτευσης µεταξύ λόγων και πρακτικών υποδηλώνοντας έµπρακτα παλαιές και νέες σχέσεις εξουσίας. Θέτοντας στο κέντρο των αναλύσεών τους εκείνες τις οµάδες γυναικών που οι δραστηριότητές τους τις έκαναν φορείς εµπρόθετης δράσης στο κοινωνικό πεδίο, συλλογικά όσο και ατοµικά, οι σχετικές έρευνες της δεκαετίας του 80 έστρεψαν το ενδιαφέρον από τους 3 Βλ. σχετικά Efi Avdela, «Quand classe et genre s opposent: le cas de l historiographie grecque contemporaine», στο Anne-Marie Sohn - Françoise Thélamon (επιµ.), L histoire sans les femmes est-elle possible?, Perrin, Παρίσι 1998, σ , «L histoire des femmes au sein de l historiographie grecque contemporaine», στο Gisela Bock - Anne Cova (επιµ.), Ecrire l histoire des femmes en Europe du Sud, XIXe-XXe siècles / Writing Women s History in Southern Europe, 19th-20th Centuries, Celta Editora, Οέιρας Ας σηµειωθεί επίσης ότι όσα ακολουθούν αντλούν από τη µελέτη «Η ιστορία των γυναικών και του φύλου στη σύγχρονη ελληνική ιστοριογραφία: αποτιµήσεις και προοπτικές», που περιλαµβάνεται στα υπό έκδοση Πρακτικά του Συνεδρίου «Ιστοριογραφία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας ( )», Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών, 29 Οκτωβρίου - 3 Νοεµβρίου 2002, Αθήνα. 4

5 µηχανισµούς και το κράτος τα προνοµιακά πεδία της «νέας ιστορίας» της περιόδου στις κοινωνικές σχέσεις, τα υποκείµενα και τη δηµόσια κατά κύριο λόγο δράση τους. ύο κεντρικά θεµατικά πεδία αναδείχτηκαν από τις σχετικές µελέτες: τα δικαιώµατα, αστικά, κοινωνικά και κυρίως πολιτικά, ή ό,τι µε σύγχρονους όρους θα ονοµάζαµε έµφυλο περιεχόµενο της ιδιότητας του πολίτη, και η εργασία, τόσο από την άποψη των µορφών του κοινωνικού και τεχνικού καταµερισµού κατά φύλο και των συνεπειών τους, όσο και ως βάση για τη συγκρότηση ταυτοτήτων και την οργάνωση της συλλογικής δράσης. Μέσα από αυτά προκύπτουν και οι ουσιαστικότερες επεξεργασίες της ιστορίας του φύλου στην Ελλάδα: αφενός σε ό,τι αφορά το περιεχόµενο της πολιτικής και αφετέρου σε ό,τι αφορά το περιεχόµενο της τάξης. Ας αρχίσουµε από την τάξη. ιαφορετικές ιστορικές περίοδοι γίνονται προνοµιακά πεδία για τη συµβολή στην ιστορική διερεύνηση της ταξικής συγκρότησης. Για την αστική τάξη η καθοριστική περίοδος φαίνεται πως είναι το τελευταίο τρίτο του 19 ου αιώνα: η διεύρυνση των πολιτικών δικαιωµάτων σε όλους τους ενήλικες άντρες συνδέεται µε τη συγκρότηση ενός νέου θετικού προτύπου για τις γυναίκες της τάξης αυτής 4. Από τη δεκαετία του 1860 διαµορφώνεται ένα σύνολο λόγων αναφορικά µε τη θέση των γυναικών στην ελληνική κοινωνία. Οι λόγοι αυτοί επικαλούνται τη βιολογική εξήγηση της έµφυλης διαφοράς και αποδίδουν στις «φυσικές» ιδιότητες των γυναικών, θεωρούµενες ηθοποιητικές και εκπολιτιστικές, το ρόλο της θεµελιακής συνιστώσας της εθνικής διαπαιδαγώγησης 5. Αρκετές µελέτες έδειξαν πώς η εκπαίδευση έγινε προνοµιακό πεδίο αντιπαραθέσεων σχετικά µε την επεξεργασία του νέου αστικού 4 Σε όσα ακολουθούν, η βιβλιογραφική τεκµηρίωση είναι αναγκαστικά ενδεικτική. Βλ. Ελένη Βαρίκα, Η εξέγερση των Κυριών. Η γένεση µιας φεµινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα, , Ίδρυµα Έρευνας και Παιδείας της Εµπορικής Τράπεζας της Ελλάδος, Αθήνα 1987 (β έκδοση: Κατάρτι 1997) Efi Avdela, Between Duties and Rights: Gender and Citizenship in Greece, , στο Faruk Birtek Thalia Dragonas (επιµ.), Citizenship and the Nation State: Greece and Turkey, Frank Cass Publications, Λονδίνο υπό έκδοση. 5 Ελένη Φουρναράκη, Institutrice, Femme et Mère : Idées sur l Education des femmes en Grèce du XIXe siècle ( ), τ. Α -Β, ιδακτορική διατριβή, Université Paris 7, Παρίσι 1992 και της ίδιας, «Περί µορφώσεως χρηστών µητέρων και εκπαιδεύσεως µελλόντων πολιτών : έµφυλοι λόγοι στην ελληνική εκπαίδευση τον 19 ο αιώνα», στο Πρακτικά ιηµερίδας, Το παιδί στη νεοελληνική κοινωνία, 19 ος -20ός αιώνας. Αξίες, αναπαραστάσεις, αποτυπώσεις, ηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης. Σχολή Επιστηµών Αγωγής Επιτροπή Ερευνών ΠΘ Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ), Αθήνα 1999, σ Επίσης Αγγέλικα Ψαρρά, «Μητέρα ή πολίτις; Ελληνικές εκδοχές της γυναικείας χειραφέτησης ( )», Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών ιοτίµα, Το φύλο των δικαιωµάτων. Εξουσία, γυναίκες και ιδιότητα του πολίτη, Εκδόσεις Νεφέλη, Αθήνα 1999 σ και της ίδιας, «Επίµετρο: Η συνετή ουτοπία της Καλλιρρόης Παρρέν». 5

6 περιεχοµένου της θηλυκότητας και τη διαµόρφωση του νέου προτύπου οικογενειακών σχέσεων 6. Η έµφυλη διάσταση της κοινωνικής συγκρότησης της αστικής τάξης αναδείχθηκε µέσα από µελέτες που διερεύνησαν πώς αναβαθµίζεται η σηµασία της οικογένειας, της µητρότητας και της παιδικής ηλικίας, πώς µετασχηµατίζεται η εννοιολόγηση της έµφυλης διαφοράς για τα συγκεκριµένα κοινωνικά στρώµατα, πώς κατασκευάζεται και εδραιώνεται ο διαχωρισµός ανάµεσα σε έναν ιδιωτικό και ένα δηµόσιο χώρο µε σαφή µολονότι µετακινούµενα τα όρια του έµφυλου καταµερισµού δραστηριοτήτων, πώς το φύλο επιδρά στον τρόπο µε τον οποίο συγκροτούνται τα δίκτυα κοινωνικότητας, αλληλεγγύης και πατρωνίας, πώς το περιεχόµενο του έθνους συνδέεται µε πρακτικές της καθηµερινής ζωής και αποκτά έµφυλο περιεχόµενο που ταυτίζεται για τις γυναίκες µε τη µητρότητα, πώς κατασκευάζονται οι κοινές οπτικές και συνειδήσεις, διαµορφώνεται µε έµφυλους όρους η αστική ταυτότητα 7. Συγχρόνως µέσα από τις 6 Σιδηρούλα Ζιώγου-Καραστεργίου, Η Μέση Εκπαίδευση των κοριτσιών στην Ελλάδα ( ), Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς, Αθήνα 1986 και της ίδιας, «Φρονίµους δεσποινίδας και αρίστας µητέρας. Στόχοι παρθεναγωγείων και εκπαιδευτική πολιτική στον 19ο αιώνα», Πρακτικά του ιεθνούς Συµποσίου «Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας», τόµ. Β, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς, Αθήνα 1986, σ Αλεξάνδρα Μπακαλάκη Ελένη Ελεγµίτου, Η εκπαίδευση εις τα του οίκου και τα γυναικεία καθήκοντα. Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως την εκπαιδευτική µεταρρύθµιση του 1929, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς, Αθήνα 1987 Ελένη Φουρναράκη, (επιµ.), Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών. Ελληνικοί προβληµατισµοί ( ). Ένα ανθολόγιο, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς, Αθήνα 1987 Μαρία Κορασίδου, Οι άθλιοι των Αθηνών και οι θεραπευτές τους. Φτώχεια και φιλανθρωπία στην ελληνική πρωτεύουσα τον 19 ο αιώνα, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς, Αθήνα 1995 Αγγέλικα Ψαρρά, «Γυναικεία περιοδικά του 19ου αιώνα», Σκούπα 2 (1979), σ και της ίδιας, «Άµα η όρνιθα αρχίση να λαλή ως πετεινός σφάξε την αµέσως (Η διαµάχη Ροΐδη γραφουσών)», Σκούπα 3 (1979), σ Επίσης: Ελένη Βαρίκα, «Μια δηµοσιογραφία στην υπηρεσία της γυναικείας φυλής Γυναικεία περιοδικά στον 19ο αιώνα», ιαβάζω 198 (1988), σ Κωστούλα Σκλαβενίτη, «Τα γυναικεία έντυπα », ιαβάζω 198 (1988), σ Μαρία Κορασίδου, «Η υλική και ηθική αναµόρφωση των φτωχών γυναικών: Οχυρό κατά της βίας και της αγριότητας των απόκληρων της Αθήνας του 19ου αιώνα», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 6 (1993), σ Βλ. συµπληρωµατικά µε τα παραπάνω: Έρη Σταυροπούλου, «Ελληνίδες νοσοκόµες το 1877 (Μοναχές ή...)», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 6 (1993), σ Ειρήνη Ριζάκη, «Αγγελία σύστασης Λέσχης Κυριών (Αθήνα 1888): Μια απόπειρα διείσδυσης των γυναικών στο δηµόσιο χώρο», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 6 (1993), σ Χαρίκλεια-Γλαύκη Γκότση, «Η πρώτη καλλιτεχνική έκθεσις των κυριών (Αθήνα, 1891)», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 7 (1994), σ ύο πρόσφατες διδακτορικές διατριβές έχουν αναδείξει, για την περίπτωση του Πειραιά η µία και της Κωνσταντινούπολης η άλλη, τη σηµασία του φύλου στη συγκρότηση της αστικής ταυτότητας κατά τον 19 ο αιώνα: Ευθυµία Λ. Κάννερ, «Φιλανθρωπία: Κοινωνική λειτουργία του φαινοµένου στην Ορθόδοξη Κοινότητα της Κωνσταντινούπολης ( )», Τµήµα Ιστορίας Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα 1999 και Γιάννης Γιαννιτσιώτης, «Η διαµόρφωση της αστικής τάξης του Πειραιά, », Τµήµα Ιστορίας Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστήµιο Αθηνών Βλ. επίσης, Haris Exertzoglou, The Cultural Uses of Consumption: Negotiating Class, Gender, and Nation in the Ottoman Urban Centers During the 19 th Century, International Journal of Middle East 6

7 µελέτες αυτές τέθηκε επίσης για το 19ο αιώνα πρώιµα σε σχέση µε την υπόλοιπη ιστοριογραφία το ζήτηµα της συλλογικής διαµαρτυρίας και της διατύπωσης αιτηµάτων. Αναλύθηκαν τα αιτήµατα που διατυπώνουν όσες µορφωµένες αστές γυναίκες ενδιαφέρονται για τα δικαιώµατα του φύλου τους στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα και στις πρώτες του 20ού, τα µέσα που επιστρατεύουν για την ικανοποίησή τους καθώς και τις πολλαπλές µορφές της πολιτικής τους παρέµβασης 8. Εντοπίστηκε έτσι η σηµασία µιας σύνθετης προσέγγισης του πολιτικού, διευρυµένης σε σχέση µε εκείνη που το ταυτίζει αποκλειστικά µε την κεντρική πολιτική σκηνή, τα κόµµατα ή απλώς το δηµόσιο χώρο. Το πρόσφατο έντονο ενδιαφέρον νεότερων ιστορικών για την αστική συγκρότηση στην Ελλάδα ας ελπίσουµε ότι θα εµπλουτίσει αυτή την πρώτη συγκοµιδή και δεν θα την παρακάµψει. Η σχέση φύλου και τάξης σε ό,τι αφορά την εργασία και µάλιστα την εξαρτηµένη και τα στρώµατα που εµπλέκονται σε αυτήν, υπαλληλικά ή εργατικά, µελετήθηκε κυρίως σε σχέση µε το πρώτο µισό του 20ού αιώνα. Οι σχετικές µελέτες τροφοδότησαν έναν προβληµατισµό για τη σχέση ανάµεσα στην εργασία των γυναικών και την κοινωνική, νοµική και οικογενειακή κατωτερότητά τους: υποστηρίχθηκε ότι το φύλο, ως σχέσεις και ως σύµβολο, συνιστά µια σηµαντική διάσταση των ταξικών σχέσεων. Ακόµη περισσότερο, ο ιεραρχικός χαρακτήρας των έµφυλων σχέσεων, που αποτυπώνεται στον καταµερισµό της εργασίας κατά φύλο, εδράζεται στην οικογένεια, το θεµέλιο η ίδια της κοινωνικής και της πολιτικής κατωτερότητας των γυναικών. Η µελέτη του καταµερισµού της εργασίας σε έναν επαγγελµατικό κλάδο (τον διδασκαλικό, τους δηµόσιους υπαλλήλους), το ζήτηµα της προστασίας της βιοµηχανικής εργασίας των γυναικών, οι αντι-φεµινιστικές αντιλήψεις για τη µισθωτή τους εργασία, οι σχέσεις µεταξύ τάξης, φύλου και εθνοτικής ταυτότητας στους εργατικούς αγώνες, οι εννοιολογήσεις του ανδρισµού και της θηλυκότητας στα κείµενα που παράγουν ανώτεροι κρατικοί υπάλληλοι, είναι ορισµένα µόνο από τα µονοπάτια που ακολουθήθηκαν ερευνητικά και επεξεργάστηκαν τις οµοιότητες και τις διαφορές Studies και Έφη Κάννερ, «Λόγοι περί γυναικών στην ελληνορθόδοξη εγγράµµατη κοινότητα της Κωνσταντινούπολης ( )», Τα Ιστορικά 35 (2001), σ Βλ. παραποµπές στις παραπάνω σηµειώσεις

8 της ελληνικής περίπτωσης σε σχέση µε άλλες που έχουν αποτελέσει συχνότερα αντικείµενο ιστορικής διερεύνησης 9. Οι µελέτες για την εργασία των γυναικών επέτρεψαν να διευρυνθεί ο όρος «κοινωνικό ζήτηµα» ώστε να συµπεριλάβει τις έµφυλες σχέσεις και διαφορές δίπλα στις ταξικές σχέσεις και διαφορές στις συγκεκριµένες συνθήκες που πήρε στην Ελλάδα ο κοινωνικός µετασχηµατισµός κατά το πρώτο µισό του 20ού αιώνα. Η σηµασία της συσχέτισης φύλου και τάξης στο πεδίο της εργασίας γίνεται µάλιστα πιο εµφανής σε πρόσφατες διδακτορικές διατριβές, που διερευνούν τη διαπλοκή του τεχνικού και του έµφυλου καταµερισµού εργασίας στο εργοστάσιο, τη σηµασία του φύλου στη συγκρότηση της εργατικής ταυτότητας. Συχνά ωστόσο και είναι ανάγκη να ειπωθεί αυτό η θεωρητική εννοιολόγηση του φύλου είναι σε αυτές άνιση ή και ανεπαρκής 10. Η πολιτική αποτέλεσε, όπως ειπώθηκε ήδη, το δεύτερο (και αλληλένδετο µε το πρώτο) πεδίο της νεότερης ελληνικής ιστορίας που εµπλουτίστηκε από την ιστορία του φύλου. Πέρα από όσα ειπώθηκαν ήδη για το 19 ο αιώνα, οι σχετικές εργασίες εστίασαν στον κεντρικό ρόλο που πήρε κατά την περίοδο του Μεσοπολέµου η διεκδίκηση πολιτικών δικαιωµάτων των γυναικών, ως προϋπόθεσης τόσο για την πολιτική τους ισότητα όσο και για την πραγµατοποίηση των νοµοθετικών µεταρρυθµίσεων που θα εξασφάλιζαν την αστική και την κοινωνική ισότητα σε ένα ευρύ φάσµα ζητηµάτων, όπως η εργασία, η οικογένεια, η µητρότητα εκτός γάµου, η εκπαίδευση και η ρύθµιση 9 Βλ. Έφη Αβδελά: ηµόσιοι υπάλληλοι γένους θηλυκού. Καταµερισµός της εργασίας κατά φύλα στον δηµόσιο τοµέα, , Ίδρυµα Έρευνας και Παιδείας της Εµπορικής Τράπεζας της Ελλάδας, Αθήνα 1990 «Φυσικός προορισµός, κοινωνική εργασία και ο ρόλος του κράτους: µία πρόταση για την εργασία των γυναικών το 1940», Η Ελλάδα του 40, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισµού και Γενικής Παιδείας, Αθήνα 1993, σ «Ο σοσιαλισµός των άλλων : ταξικοί αγώνες, εθνοτικές συγκρούσεις και ταυτότητες φύλου στη µετα-οθωµανική Θεσσαλονίκη», Τα Ιστορικά (1993), σ To the most weak and needy : Women s protective labor legislation in Greece, στο Ulla Wikander Alice Kessler-Harris Jane Lewis (επιµ.), Protecting Women: Labor Legislation in Europe, the United States, and Australia, , University of Illinois Press, Ούρµπανα 1995, σ «Αµφισβητούµενα νοήµατα: προστασία και αντίσταση στις Εκθέσεις των Επιθεωρητών Εργασίας, », Τα Ιστορικά (1998): Βλ. τις διδακτορικές διατριβές του Κώστα Φουντανόπουλου, «Εργασία και εργατικό κίνηµα στη Θεσσαλονίκη ( )», Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα 1998 και της Λήδας Παπαστεφανάκη, «Άνδρες, γυναίκες, παίδες και παιδίσκαι Εργασία και τεχνολογία στην ελληνική κλωστοϋπαφντουργία. Η βιοµηχανία Ρετσίνα στον Πειραιά ( )», Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήµιο Κρήτης, Ρέθυµνο Για µια περιγραφική προσέγγιση που εστιάζει στις γυναίκες, Ζιζή Σαλίµπα, Γυναίκες εργάτριες στην ελληνική βιοµηχανία και στη βιοτεχνία ( ), Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενικής Γραµµατείας Νέας Γενιάς / Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών ΕΙΕ, Αθήνα 2002 και της ίδιας, «Η πολυτέλεια του φτωχού: Η καθαριότητα της νέας εργάτριας στον πατερναλιστικό λόγο του 19 ου αιώνα», στο Πρακτικά του ιεθνούς Συµποσίου, Οι χρόνοι της ιστορίας. Για µια ιστορία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας. Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς, Αθήνα 1998, σ

9 της πορνείας 11. Είναι αλήθεια ότι η ιστορία των πολιτικών δικαιωµάτων από τη σκοπιά του φύλου, και ειδικότερα η ιστορία των διεκδικήσεων για τα πολιτικά δικαιώµατα των γυναικών, η ιστορία της ψήφου, δεν έχει ακόµη πλήρως γραφτεί για την Ελλάδα 12. Ωστόσο η έρευνα που έχει γίνει έχει εντοπίσει τις έντονες αντιδράσεις που προκαλούσε αυτή η προοπτική καθώς και τις αλλεπάλληλες αντιπαραθέσεις σχετικά µε το ζήτηµα αυτό µέσα στο Κοινοβούλιο, στον καθηµερινό και τον επιστηµονικό τύπο της εποχής, αλλά και ανάµεσα σε φορείς µε διαφορετικές αντιλήψεις και πολιτικές για τη γυναικεία χειραφέτηση. Χάρη στις επεξεργασίες αυτές µπορέσαµε να παρακολουθήσουµε πώς διαµορφώνεται και µετασχηµατίζεται η ιδιότητα του πολίτη σε άµεση συσχέτιση µε το φύλο και τις θεωρούµενες φυσικές ιδιότητες αντρών και γυναικών. Οι αντιστάσεις στο να συµπεριληφθούν οι γυναίκες στην ιδιότητα του πολίτη, οι αντιπαραθέσεις κοµµουνιστών, σοσιαλιστριών και φεµινιστριών και εκείνες µεταξύ συνδικαλιστών και συνδικαλιστριών για την ιεράρχηση των γυναικείων αιτηµάτων, η σύγκλιση σε ό,τι αφορά το περιεχόµενο της θηλυκότητας στη µεταπολεµική εποχή των κάθετων πολιτικών αντιπαραθέσεων κ.ά., ανέδειξαν πώς η πολιτική αποκτά διαφορετικό περιεχόµενο για άντρες και για γυναίκες και πώς η ταύτιση των γυναικών µε τη φύση καθόρισε τη θέση τους ως «πολιτών δεύτερης κατηγορίας» Βλ. Έφη Αβδελά Αγγέλικα Ψαρρά, Ο φεµινισµός στην Ελλάδα του Μεσοπολέµου. Μία ανθολογία, Γνώση, Αθήνα Επίσης, Κούλα Ξηραδάκη, Το φεµινιστικό κίνηµα στην Ελλάδα. Πρωτοπόρες Ελληνίδες , Γλάρος, Αθήνα 1988 και Σάσα Μόσχου-Σακορράφου, Ιστορία του ελληνικού φεµινιστικού κινήµατος, Αθήνα Βλ. ήµητρα Σαµίου, «Στάσεις και αντιστάσεις απέναντι στο δικαίωµα ψήφου των γυναικών µέσα από τον Τύπο: », ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 4 (1989), σ και της ίδιας, «Τα πολιτικά δικαιώµατα των Ελληνίδων ( )», Μνήµων 12 (1989), σ Επίσης, τα ιστορικά στοιχεία για τις ελληνίδες κοινοβουλευτικές εκπροσώπους στην πρόσφατη µελέτη της Μάρως Παντελίδου- Μαλούτα, Το φύλο της δηµοκρατίας. Ιδιότητα του πολίτη και έµφυλα υποκείµενα, Σαββάλας, Αθήνα Για µια διερεύνηση των προβληµατισµών για τον αποκλεισµό των γυναικών από την πολιτική κατά την περίοδο µετά την απονοµή πολιτικών δικαιωµάτων στους ενήλικους άνδρες, βλ. Ελένη Φουρναράκη, «Επί τίνι λόγω αποστερείν αυτήν ψήφου; Καθολική ανδρική ψηφοφορία και αποκλεισµός των γυναικών από την πολιτική στην Ελλάδα του 19 ου αιώνα», Μνήµων 24 (2002), σ Βλ. τις µελέτες της Αγγέλικας Ψαρρά: «Φεµινίστριες, σοσιαλίστριες, κοµµουνίστριες: γυναίκες και πολιτική στο Μεσοπόλεµο», στο Γ. Θ. Μαυρογορδάτος Χ. Χατζηιωσήφ (επιµ.), Βενιζελισµός και αστικός εκσυγχρονισµός, Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 1988, σ «Μικρό χρονικό σε τρεις πράξεις: αστικός και σοσιαλιστικός φεµινισµός στη δεκαετία του 20», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 3 (1988), σ «Χρονικό µιας µετάβασης ( )», ιαβάζω 198 (1988), σ και «8 Μαρτίου: Σχόλιο στο χρονικό µιας επετείου», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 7 (1994), σ «Η 8 του Μάρτη, οι κοµµουνίστριες και η πολιτική. Μια µέρα στα ΑΣΚΙ», Αρχειοτάξιο 5 (2003). Εκτός από τις µελέτες που αναφέρονται πιο πάνω (σηµ. 11, 12), βλ. επίσης Maria Kyriakidou, The Feminist Movement in Greece (c ): From Gender to Feminist Consciousness and Politicization, ιδακτορική διατριβή, Department of Byzantine and Modern Greek Studies, King s College London, University of London, Λονδίνο

10 Τέλος, όσες µελέτες στράφηκαν στις πολιτικές περιπέτειες της δεκαετίας του 40 και τις κοινωνικές ανακατατάξεις που τη συνόδευσαν εντόπισαν µεν τη σηµαντική συµµετοχή των γυναικών στη δηµόσια δράση, αλλά επιβεβαίωσαν συγχρόνως µολονότι συχνά χωρίς να φαίνεται ότι το αναγνωρίζουν την επιστροφή στις παραδοσιακές εννοιολογήσεις της έµφυλης διαφοράς, την ταύτιση των γυναικών µε τη µητρότητα και τη φροντίδα του ιδιωτικού, την παραποµπή της θεσµικής ισότητας σε ανταµοιβή για την εκπλήρωση των έµφυλων καθηκόντων τους 14. Τα τελευταία χρόνια νέες θεµατικές κάνουν την εµφάνισή τους σε ιστορικές µελέτες που παίρνουν υπόψη τους τη διάσταση του φύλου: η τάση είναι περισσότερο εµφανής σε διατριβές που µόλις τελείωσαν ή βρίσκονται σε εξέλιξη και αφορούν έρευνες για τη φιλανθρωπία, τη µητρότητα, το σώµα, τη µετανάστευση, τον εθνικισµό, κτλ. Ιδωµένες στο σύνολό τους, οι παραπάνω µελέτες προσφέρουν υλικό και προβληµατισµό χάρη στα οποία µπορούν να τεθούν σύνθετα ερωτήµατα στην ελληνική ιστορία των δύο τελευταίων αιώνων 15. Θα πρέπει ωστόσο να σηµειωθεί ότι νεότερες 14 Βλ. τις εργασίες της Τασούλας Βερβενιώτη: Η γυναίκα της Αντίστασης. Η είσοδος των γυναικών στην πολιτική, Οδυσσέας, Αθήνα 1994 «Η θεσµοθέτηση του δικαιώµατος της ψήφου των γυναικών από το ελληνικό αντιστασιακό κίνηµα ( )», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 6 (1993), σ «Το δίληµµα και το τίµηµα των γυναικών της Αντίστασης», Τα Ιστορικά 31 (1999), σ Left-Wing Women between Politics and Family στο Mark Mazower (επιµ.), After the War was Over. Reconstructing the Family, Nation, and State in Greece, , Princeton University Press, Πρίνστον και Οξφόρδη 2000, σ και «Οι µαχήτριες του ηµοκρατικού Στρατού Ελλάδας», στο Ηλίας Νικολακόπουλος Άλκης Ρήγος Γρηγόρης Ψαλλίδας (επιµ.), Ο Εµφύλιος Πόλεµος. Από τη Βάρκιζα στο Γράµµο (Φεβρουάριος 1945 Αύγουστος 1949), Θεµέλιο, Αθήνα 2002, σ Επίσης, Αλέκα Μπουτζουβή-Μπανιά, «Προσέγγιση στο οδοιπορικό µιας γυναίκας: ιαµάντω Τσιάκα- Γκριτζώνα», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 6 (1993), σ και της ίδιας, «Το ανθρώπινο χρέος έχει φύλο; Η περίπτωση της Ευαγγελίας Σαµαρά», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 8 ( ), σ και Janet Hart, New Voices in the Nation. Women and the Greek Resistance, , Cornell University Press, Ίτακα και Λονδίνο Βλ. ενδεικτικά: για τη φιλανθρωπία τη διδακτορική διατριβή της Έφης Κάννερ, ό.π., καθώς και Πελαγία Μαρκέτου, «Προνοιακές πολιτικές για τα έκθετα βρέφη: το ηµοτικό Βρεφοκοµείο Αθηνών, Αθήνα 19 ος αιώνας», Μεταπτυχιακή διπλωµατική εργασία, Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα 1999 για τη µετανάστευση: Ioanna Laliotou, Migrating Greece: Historical Enactments of Migration in the Culture of the Nation, ιδακτορική διατριβή, Department of History and Civilization, European University Institute, Φλωρεντία 1998 και Λίνα Βεντούρα, «Μετανάστευση γυναικών: Γέννηση και εξέλιξη του επιστηµονικού ενδιαφέροντος», ίνη 6 (1993), σ για τον εθνικισµό: Eleni Varikas, Gender and National Identity in fin de siècle Grèce, Gender & History 3/1 (1992), σ και Demetra Tzanaki, Gender and Nationalism in the Hellenic World, , ιδακτορική διατριβή, Modern History, St. Antony s, University of Oxford, Οξφόρδη 1997 για τη γυναικεία καλλιτεχνική δηµιουργία, Χαρίκλεια-Γλαύκη Γκότση, «Ο λόγος για τη γυναίκα και τη γυναικεία καλλιτεχνική δηµιουργία στην Ελλάδα (τέλη 19 ου -αρχές 20ού αιώνα)», ιδακτορική διατριβή, Τµήµα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη 2002 για τη συγγραφική δραστηριότητα, Ειρήνη Ριζάκη, «Οι ελληνίδες γράφουσες του 19 ου αιώνα και η διείσδυσή τους στο χώρο των γραµµάτων: Έµφυλοι αποκλεισµοί και µετατοπίσεις», ιδακτορική διατριβή, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Αθήνα 2004 και για τις υπηρέτριες, Pothiti Xantzaroula, The Making of Subordination: Domestic Servants in Greece, , ιδακτορική ιατριβή, 10

11 ιστορικοί, ιδίως µε διατριβές στο εξωτερικό, επεξεργάζονται ζητήµατα που έχουν ήδη τεθεί στην έρευνα, χωρίς προηγουµένως µια συστηµατική κριτική αποτίµηση των εργασιών που έχουν γίνει. Αλλά και τα κενά της ιστορίας του φύλου στην Ελλάδα γίνονται επίσης σήµερα εµφανή. Κατ αρχάς η έρευνα τόνισε περισσότερο τις διαδικασίες µετασχηµατισµού των έµφυλων σχέσεων, όπως αποτυπώνονται µέσα από τις δηµόσιες όψεις της ζωής των γυναικών του παρελθόντος, κυρίως εκείνων από τα αστικά στρώµατα. Η έρευνα ασχολήθηκε αποσπασµατικά µε τον ιδιωτικό χώρο και την καθηµερινή ζωή και πάντως ελάχιστα σε ό,τι αφορά τα λαϊκά στρώµατα. εν ξεπέρασε επίσης παρά σπάνια το κατώφλι της πρωτεύουσας, ακόµη λιγότερο της πόλης, κατεξοχήν χώρου των µετασχηµατισµών αυτών. Αγνόησε ως τώρα την κύρια αναπαράσταση της σταθερότητας ή το πολύ του αργόσυρτου µετασχηµατισµού των κοινωνικών δοµών, δηλαδή την αγροτική οικογένεια και τις ιεραρχικές σχέσεις στο εσωτερικό της. Ασχολήθηκε επίσης εξαιρετικά αποσπασµατικά µε παλαιότερες από το 19 ο αιώνα ιστορικές περιόδους 16. Είναι τέλος λιγοστές ακόµη οι φορές που οι άντρες ως ιστορικά έµφυλα υποκείµενα βρέθηκαν στο επίκεντρο των σχετικών µελετών, παρά την πρώιµη συσχετική εννοιολόγηση του φύλου: η συγκρότηση του ανδρισµού ως τέτοιου, µέσα από ειδικούς θεσµούς ή σε σχέση και σε αντιπαράθεση µε τη θηλυκότητα δεν έχει ακόµη µελετηθεί επαρκώς για την Ελλάδα 17. Στο µεθοδολογικό επίπεδο οι έρευνες αυτές ακολούθησαν οι περισσότερες συµβατικές επιλογές: η καινοτοµία και ο πειραµατισµός περιορίζονται συνήθως στη European University Institute, Φλωρεντία Ας σηµειωθεί ότι το φύλο ως αναλυτική κατηγορία δεν έχει ακόµη εφαρµοστεί σε µια ευρεία και πλούσια θεµατική περιοχή που αφορά άµεσα τις σχέσεις των φύλων και που τα τελευταία χρόνια γνωρίζει ανάπτυξη στην Ελλάδα, την ιστορία της οικογένειας. Το φαινόµενο δεν είναι µόνο ελληνικό. 16 Για να µείνουµε εδώ µόνο στη νεώτερη εποχή, βλ. Αγλαΐα-Νέλλη Κάσδαγλη, «Κοινωνική ταυτότητα του φύλου και καθηµερινή πραγµατικότητα: το παράδειγµα της µεταβυζαντινής Νάξου», ίνη, φεµινιστικό περιοδικό 6 (1993), σ Paschalis Kitromilides, The Enslightenment and Womanhood: Cultural Change and the Politics of Exclusion, Journal of Modern Greek Studies I/1 (1983), σ και Εύα Καλπουρτζή, «Μικρή πραγµατεία για τη Μαρία την επιλεγοµένη Γαλαζιανή», στο βιβλίο της Για τη Γαλαζιανή και για τον σκλάβο, Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα Η ιστορία του αθλητισµού έχει αναδειχτεί σε προνοµιακό πεδίο για τη µελέτης διαµόρφωσης προτύπων ανδρισµού. Βλ. Ελένη Φουρναράκη, «Σωµατική αγωγή των δύο φύλων στην Ελλάδα του 19 ου αιώνα», Πρακτικά του Τρίτου ιεθνούς Συµποσίου: Οι χρόνοι της ιστορίας. Για µια ιστορία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς / Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας, Αθήνα 1998, σ και Χριστίνα Κουλούρη, Αθλητισµός και όψεις της αστικής κοινωνικότητας. Γυµναστικά και Αθλητικά σωµατεία , Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας. Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς Κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών, Αθήνα Άλλα: Αντώνης Λιάκος, «Ο Ηρακλής, οι Αµαζόνες και οι τραγανιστές βουκίτσες. Αναπαραστάσεις του φύλου και της εξουσίας στο έργο του Ρήγα», Μνήµων 23 (2001), σ , καθώς και κάποιες από τις αναφορές στη σηµείωση 9. 11

12 χρήση του φύλου ως αναλυτικής κατηγορίας. εν έχουµε στην Ελλάδα σε έκταση την ευρεία συσχέτιση ανάµεσα στις ιστορικές µελέτες που αναφέρονται στο φύλο και τους µεθοδολογικούς πειραµατισµούς στην ιστοριογραφία που χαρακτηρίζουν τη διεθνή σχετική βιβλιογραφία. Οι σχετικές απόπειρες είναι εξαιρετικά µεµονωµένες και χωρίς (ακόµη) συνέχεια ή ανταπόκριση. Οι ελληνικές µελέτες ακολουθούν, µπορεί να πει κανείς, το ρεύµα της εποχής κατά την οποία συντάσσονται: καλύπτουν ένα φάσµα που ξεκινά µε την ιστορία των ιδεών και περνά στην κοινωνική ιστορία, στη µελέτη ταυτοτήτων και ενίοτε στις πολιτισµικές πρακτικές. Τέλος δεν είναι τυχαίο ότι οι έρευνες επικεντρώθηκαν στα µεσαία και στα εργατικά στρώµατα τον κατεξοχήν αστικό πληθυσµό: σε αντίθεση µε άλλους, οι ιστορικοί του φύλου ενδιαφέρονται περισσότερο για τις οµοιότητες παρά για τις διαφορές ανάµεσα στην ελληνική περίπτωση και σε εκείνες χωρών της ύσης. Από την άλλη, αυτό είχε ως συνέπεια να αγνοηθούν για καιρό ερωτήµατα αναφορικά µε τις επιδράσεις της οθωµανικής και της βαλκανικής διάστασης, πού µόλις έχουν αρχίσει να τίθενται, ενώ δεν έχει ακόµη θιγεί το ζήτηµα της θρησκείας στην ιστορική κατασκευή του φύλου. Επιπλέον, αναπαράγοντας τον άρρητο καταµερισµό εργασίας µεταξύ ιστορίας και κοινωνικών επιστηµών, η σχετική ιστοριογραφία δεν µπόρεσε παρά πολύ µεµονωµένα να επωφεληθεί από την άφθονη ανθρωπολογική έρευνα για την ελληνική αγροτική κοινωνία, µεγάλο µέρος της οποίας αφορά άµεσα τις έµφυλες κοινωνικές σχέσεις και τις πολιτισµικές τους συντεταγµένες 18. Συγχρόνως έχει σηµασία να τονιστεί η συστηµατική και επίπονη δουλειά που έχει γίνει µε τις πηγές, οι νέες γνώσεις που έχουν αποκτηθεί, οι ερευνητικοί δρόµοι που άνοιξαν. Η ένταξη της ελληνικής περίπτωσης σε ένα διεθνές πλαίσιο θεµατικών, προβληµατισµών και µεθοδολογικών προσεγγίσεων είναι κοινό χαρακτηριστικό για πολλές από τις σχετικές µελέτες. Η εικόνα αυτή πάντως έχει και τις σκοτεινές της όψεις. Τα πορίσµατα της σχετικής ιστοριογραφίας σπάνια αναφέρονται και ακόµη πιο σπάνια χρησιµοποιούνται σε άλλες ιστορικές µελέτες: οι συνάδελφοι ιστορικοί απλώς δεν τα διαβάζουν. Ακόµη 18 Ενδεικτικά: Νόρα Σκουτέρη- ιδασκάλου, Ανθρωπολογικά για το γυναικείο ζήτηµα, Ο Πολίτης, Αθήνα 1991 Ευθύµιος Παπαταξιάρχης Θεόδωρος Παραδέλλης (επιµ.), Ταυτότητες και φύλο στη σύγχρονη Ελλάδα: Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, Καστανιώτης, Αθήνα Για µια σχετική απόπειρα: Έφη Αβδελά, «ια λόγους τιµής». Βία, συναισθήµατα και αξίες στη µετεµφυλιακή Ελλάδα, Νεφέλη, Αθήνα

13 περισσότερο, φαίνεται ότι ως τώρα η άγνοιά τους δεν θεωρείται επιστηµονική έλλειψη. Ίσως γιατί οι µελέτες στην ιστορία του φύλου εξακολουθούν να µην εντάσσονται εύκολα (για τους λόγους που εντοπίστηκαν πιο πάνω) σε αυτό που όλο και πιο συστηµατικά συγκροτείται πλέον ως νέο κυρίαρχο αφήγηµα για την ελληνική ιστορία ίσως γιατί επιβεβαιώνουν στην καθ ηµάς ιστορία τον διαταρακτικό, αιχµηρό χαρακτήρα της προβληµατικής του φύλου, που φαίνεται από το αρχικό παράδειγµα ότι αλλού έχει αρχίσει να χάνεται ίσως πάλι να συµβαίνει ακριβώς το αντίθετο: να µην µπόρεσε η ιστορία του φύλου να αποτελέσει στην Ελλάδα το σηµείο αιχµής για τη συζήτηση των τρόπων µε τους οποίους αντιλαµβανόµαστε και ασκούµε τη µελέτη και τη γραφή της ιστορίας, όπως έχει γίνει στον αγγλοαµερικανικό ακαδηµαϊκό χώρο. Όπως και να έχει το πράγµα, το τοπίο µοιάζει σήµερα να αλλάζει, τουλάχιστον θεσµικά. Τα νέα δεδοµένα που δηµιουργούνται µε τα προγράµµατα του ΕΠΕΑΚ µεταπτυχιακά και κυρίως προπτυχιακά αφενός επιτρέπουν τη σχετική διάχυση της προβληµατικής του φύλου στις κοινωνικές επιστήµες µέσα από τη διδασκαλία αφετέρου όµως ανοίγουν το δρόµο για συγχύσεις και παρανοήσεις που κάνουν ακόµη πιο επιτακτική την εννοιολογική εγρήγορση και την επιστηµονική ανταλλαγή. Συναντήσεις σαν αυτή που µας έφερε στη Μυτιλήνη προσφέρουν τις προϋποθέσεις και για τα δύο. Από µας εξαρτάται να τις εκπληρώσουµε. 13

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Μιχάλης Ρηγίνος 1. ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αναπληρωτής Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών, Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 αποφοίτησε από το Οικονομικό Τμήμα της ΑΣΟΕΕ και στη συνέχεια σπούδασε Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ. Κωδικός Έργου σε Επιτροπή Ερευνών/ΕΛΚΕ του ΑΠΘ : 90714 ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ 1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ Άνθρωποι του Κάτω Κόσµου: ιδεολογίες και πολιτικές διακρίσεων, αποκλεισµού και διώξεων στη σύγχρονη εποχή. Ιστορικό ανθολόγιο και εκπαιδευτικός οδηγός. People of the Underworld: ideologies

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΛΕΝΗ ΦΟΪΡΝΑΡΑΚΗ ΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΓΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΤΤΧΕΣ ΜΙΑΣ ΜΕΤΑΤΟΠΙΣΗΣ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΙ1Σ ΣΧΕΣΗΣ ΤΩΝ ΦΤΑΩΧ Η σύγχρονη ιστορία των γυναικών ακολούθησε πολλαπλές διαδρομές, από τα τέλη

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες

Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Επαγγελµατικές επιλογές: Αποφασίζουν διαφορετικά µαθητές και µαθήτριες Πηγή: http://www.rc.auth.gr/analekta/articles/4.4.doc Ο παράγοντας φύλο επιδρά στο επάγγελµα που ονειρεύονται αγόρια και κορίτσια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό Σημείωμα της Λίνας Βεντούρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Βιογραφικό Σημείωμα της Λίνας Βεντούρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου Βιογραφικό Σημείωμα της Λίνας Βεντούρα Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου e-mail: ventura@uop.gr venturas@otenet.gr Τηλέφωνο γραφείου: 27410-74353

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ - ΤΕΕ/ΣΕΚ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΡΧΙΚΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 2000-2006 ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Κατηγορία Πράξης 4.1.1.δ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος.

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος. Ομάδα Εργασίας: «Διαμόρφωση νέου πλαισίου για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25

ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ 13 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 15 ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ 17 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 21 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΡΟΖΑΣ ΙΜΒΡΙΩΤΗ 23 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΛΑΜΠΑΔΑΡΙΟΥ 24 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 25 ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ, ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΙΝ

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα ευτέρα 17 εκεµβρίου 2007 ΤΕΙ Λαµίας Η εξ αποστάσεως Εκπαίδευση και η έννοια της Πολυµορφικότητας Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Έρευνα (2007),

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων εορτασμού 50 χρόνων λειτουργίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων εορτασμού 50 χρόνων λειτουργίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΩΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΛΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΕΝΕΤΙΑΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας

«Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας «Το Πορτοκάλι με την Περόνη» υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και δημιουργικές δραστηριότητες Συμπεριλαμβάνεται CD με φωτογραφικό υλικό Το πορτοκάλι με την περόνη: υλικό εργασίας θεατρικές ασκήσεις και

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΙ ΙΣΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ Ανακοίνωση προς τα Μέλη Θέµα: Πρόγραµµα της ελληνικής προεδρίας - Πρώτο εξάµηνο 2003 Επισυνάπτεται το πρόγραµµα δραστηριοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση

ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΓΕΝΟΥΣ ΘΗΛΥΚΟΥ; Ιστορική Εξέλιξη & Κοινωνική Ανάλυση ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ & ΦΥΛΟ Μυστήριο αποτελεί τα τελευταία 20 χρόνια η συνεχής µείωση της συµµετοχής του γυναικείου φύλου στην επιστήµη των

Διαβάστε περισσότερα

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής

Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Μια καινοτομική διδακτική πρόταση για την τριβή, δομημένη σε στοιχεία από την Ιστορία της τριβής Κ. Φραγκάκης, Εκπαιδευτικός ΔΕ Δ. Κολιόπουλος, Καθηγητής ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Συνοπτική περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα

Φύλο, σεξουαλικότητα και σεξουαλικός προσανατολισµός. -Ιδιωτική ζωή, δηµόσιο νόηµα Εισήγηση στo σεµινάριο «Σεξουαλικός Προσανατολισµός:Στάσεις-Επιλογές- Προβληµατισµοί». Θεσσαλονίκη, 9 Μαϊου 2005. Επιτροπή Κοινωνικής Πολιτικής -Κέντρο Συµβουλευτικής και Ψυχολογικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥΨΥ),

Διαβάστε περισσότερα

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων

Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Η λειτουργία της εκπαίδευσης στην κοινωνικοποίηση των ατόμων για το ρόλο των φύλων Μάριος Βρυωνίδης 5ο Εκπαιδευτικό Συνέδριο ΟΕΛΜΕΚ - ΠΟΕΔ ΟΛΤΕΚ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ «Φύλο και Εκπαίδευση : Μια εξίσωση ισότητας» Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΟ 4.2 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ

ΜΕΤΡΟ 4.2 ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ Προγράµµατα Υποστήριξης των Γυναικών στις Προπτυχιακές και Μεταπτυχιακές Σπουδές. Προγράµµατα Σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΕΜΠΟΡΙΚΟ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εισήγηση: κ.γεωργίου Κασιμάτη, Προέδρου Ε.Β.Ε.Π. και Κ.Ε.Ε.Ε. με θέμα : «ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» Το Σχέδιο υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑ: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ 2 Π ε ρ ι ε χ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Πτυχιούχος Τµήµατος Κοινωνικής Θεολογίας, Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΠΟΥ ΕΣ Mεταπτυχιακό ίπλωµα Ειδίκευσης στις Γυναικείες Σπουδές/Σπουδές του Φύλου (Πάντειο Πανεπιστήµιο, Τµήµα Κοινωνιολογίας Τµήµα Θεολογίας Θεολογικής Σχολής Πανεπιστηµίου Αθηνών).

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας

Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας. Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού. - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Διοίκησης Ξενοδοχείων και Τουρισμού - Μάστερ (ΜSc) στη Διεθνή Διοίκηση Τουρισμού και Επιχειρήσεων Φιλοξενίας 1. Εισαγωγή 2. Στόχοι Μεταπτυχιακού Προγράμματος 3. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ

1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟ: Κοινωνικές ταυτότητες Οι κοινωνικές ταυτότητες είναι πολλές, είναι ιεραρχημένες και άνισες. Τις ταυτότητες τις αποκτάει ο άνθρωπος μέσα στην κοινωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ναταλία Σπυροπούλου Κοινωνιολόγος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Γ Βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 5.5, τηλ. 210-7491714, e-mail: nspyropou@ekke.gr Σπουδές Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΟΔΗΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ CENTRE FOR EUROPEAN CONSTITUTIONAL LAW THEMISTOKLES AND DIMITRIS TSATSOS FOUNDATION Victims Protection eu Protecting Victims Rights in the EU: The theory and practice of diversity of treatment during the

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Δημοσιεύσεις (ενδεικτικά)

Δημοσιεύσεις (ενδεικτικά) Σύντομο Βιογραφικό Σημείωμα Γενικά βιογραφικά στοιχεία Ονοματεπώνυμο: Ιωάννης Κουζής Διευθύνσεις και τηλέφωνα Εργασίας: s Πάντειο Πανεπιστήμιο, Συγγρού 136, ΤΚ 176 71 - Καλλιθέα, Γραφείο Δ8 νέου κτιρίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ. ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009

ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ. ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009 ΙΓ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΠΡΟΕ ΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟ ΟΣ Α ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΛΖ ευτέρα 21 εκεµβρίου 2009 ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Γρηγόριος Νιώτης): Το λόγο έχει η Βουλευτής Επικρατείας της Νέας ηµοκρατίας κ. Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ

ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ 2010-2013 ΔΡΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΗΜΟΥΣ Η προώθηση της ένταξης της διάστασης του φύλου στο

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ

Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ Εκπαιδευτικοί και ακτιβίστριες Έρευνα-επιλογή: Μ. ΛΟΟΣ Μετάφραση: Μ. ΣΚΟΜΠΑ Επιµέλεια : Β. ΚΑΝΤΖΑΡΑ http://www.infoplease.com DAVIES, EMILY (Ντέιβις, Έµιλυ) Μ. Βρετανία - Εκπαιδευτικός, εκδότρια, αγωνίστρια

Διαβάστε περισσότερα

Χαρά Στρατουδάκη. Κοινωνιολόγος Ειδικό Επιστηµονικό Προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών

Χαρά Στρατουδάκη. Κοινωνιολόγος Ειδικό Επιστηµονικό Προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Χαρά Στρατουδάκη Κοινωνιολόγος Ειδικό Επιστηµονικό Προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Επικοινωνία Γραφείο 6.6, τηλ. 210-7491.648, e-mail: hstrat@ekke.gr Σπουδές ιδακτορικό ίπλωµα, Πάντειο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε

Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Κείμενα Τράπεζας Θεμάτων ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ:ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΥΠΟΣ Μ.Μ.Ε 18251/18351/20220 [Η (παρα)πληροφόρηση στο Διαδίκτυο] 18234/18275/20215 [Ο εθισμός στην τηλεόραση]

Διαβάστε περισσότερα

Γυναίκες και φύλα: Ανθρωπολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις

Γυναίκες και φύλα: Ανθρωπολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις Ποθητή Χαντζαρούλα Γυναίκες και φύλα: Ανθρωπολογικές και ιστορικές προσεγγίσεις Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις του φύλου Εισαγωγή Η ιστορία των γυναικών/φύλου χαρακτηρίζεται πλέον ως ένα αυτόνοµο ιστοριογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και Ιστορία. Ενότητα 1: Εισαγωγή: μελετώντας την ιστορία των γυναικών και του φύλου στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη (15ος-18ος αι.

Φύλο και Ιστορία. Ενότητα 1: Εισαγωγή: μελετώντας την ιστορία των γυναικών και του φύλου στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη (15ος-18ος αι. Φύλο και Ιστορία Ενότητα 1: Εισαγωγή: μελετώντας την ιστορία των γυναικών και του φύλου στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη (15ος-18ος αι.) Ανδρονίκη Διαλέτη Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα: Ιστορίας, Αρχαιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης

Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Σχολή Ανθρωπιστικών Σπουδών Τέχνη Χώρος Όψεις Ανάπτυξης ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης Πειραιώς 211, Ταύρος Σάββατο, 23 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ

Αρχιτεκτονική με κοινωνικό πρόσωπο - Daveti Home Brokers Sunday, 10 February 2013 11:55. Του Στράτου Ιωακείμ Του Στράτου Ιωακείμ Η Αρχιτεκτονική Χωρίς Σύνορα είναι Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση, μέλος του διεθνούς μη κυβερνητικού, μη κερδοσκοπικού οργανισμού ASF international (Architecture Sans Frontieres International).

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com

Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Νίκος Σουλιώτης Κοινωνιολόγος Ερευνητής Δ βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 229, τηλ. 210-7491653, e-mail nicolassouliotis@hotmail.com Σπουδές Πτυχίο Κοινωνιολογίας, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραµµατείας στο Γυµνάσιο. Συνεργατική Έρευνα στην Τάξη.

Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραµµατείας στο Γυµνάσιο. Συνεργατική Έρευνα στην Τάξη. ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΟΣΕΓΙΑΝ ΟΝΟΜΑ: ΧΑΡΙΚΛΕΙΑ. ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ : ΚΑΡΑΜΠΕΤ ΤΟΠΟΣ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: ΝΑΥΠΛΙΟΝ ΑΡΓΟΛΙ ΑΣ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑ: ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ - ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΣ Ι ΙΟΤΗΤΑ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ω ΕΚΑΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μπακάλης 1. Πρόταση για ΠΜΣ «Δικτυακές Πόλεις και Αναπαραστάσεις» Λόγοι ίδρυσης και λειτουργίας ΠΜΣ «Δικτυακές Πόλεις και Αναπαραστάσεις»

Δρ. Χρήστος Μπακάλης 1. Πρόταση για ΠΜΣ «Δικτυακές Πόλεις και Αναπαραστάσεις» Λόγοι ίδρυσης και λειτουργίας ΠΜΣ «Δικτυακές Πόλεις και Αναπαραστάσεις» Δρ. Χρήστος Μπακάλης 1 Πρόταση για ΠΜΣ «Δικτυακές Πόλεις και Αναπαραστάσεις» Λόγοι ίδρυσης και λειτουργίας ΠΜΣ «Δικτυακές Πόλεις και Αναπαραστάσεις» Η σκοπιμότητα ίδρυσης και λειτουργίας ΠΜΣ που θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015

«DARIAH-ΑΤΤΙΚΗ Ανάπτυξη της ελληνικής ερευνητικής υποδομής για τις ανθρωπιστικές επιστήμες ΔΥΑΣ» Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΘΗΝΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου 2015 Αξιότιμες

Διαβάστε περισσότερα

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020

2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ & ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 2014 2020 Απρίλιος 2013 Στόχος της Εγκυκλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ

ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Δεν έχει καταχωρηθεί κωδικός επαγγέλματος από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ Αντικείμενο του ισχύοντος προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία. 02.02.2015 Εορτασμός της ημέρας μνήμης του Ολοκαυτώματος Χριστίνα Κουλούρη Καθηγήτρια Νεότερης & Σύγχρονης Ιστορίας Πάντειο Πανεπιστήμιο Η ιστορία και η μνήμη του Ολοκαυτώματος. Από τη μαρτυρία στην παιδεία.

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ

VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ VII. ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ : ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΕΚΠ/ΚΩΝ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΙ ΦΥΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1.0 Αριθµός µαθητών στα σχολεία Πρωτοβάθµιας και ευτεροβάθµιας Εκπαίδευσης 2.0 Τριτοβάθµια Εκπαίδευση 83 Ισότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΗΜΟΣ ΕΛΑΣΣΟΝΑΣ 6 ης ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 57- ΕΛΑΣΣΟΝΑ ΤΚ 40200 Τηλ. 2493350224, 2493022610 Fax 2493022310 Ιστοσελίδα:www.elassona.gov.gr Email: dimoselassonas@hol.gr ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα

Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ-ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην Ελλάδα Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών προς πολίτες και φορείς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) EΣΠΕΡΙΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα

και ηµόσιας ιοίκησης του Πανεπιστηµίου Αθηνών 1988-92: Αναπληρωτής Καθηγητής των ιεθνών Σχέσεων στο Τµήµα ΓΙΑΝΝΗΣ Γ. ΒΑΛΗΝΑΚΗΣ ΣΠΟΥ ΕΣ Ιούνιος 1981: ιδάκτωρ των ιεθνών Σχέσεων, Πανεπιστήµιο Pantheon Sorbonne (Παρίσι Ι) µε άριστα 1980-1981: Πανεπιστήµιο Παρίσι Ι, Diplome d Etudes Approfondies (DEA) Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Leonardo da Vinci A EUROPEAN OBSERVATORY OF THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFELONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES & THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΠΑΚΕΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3: ΕΡΕΥΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΑΠΟ ΕΚΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Βιβλιογραφία... 23 Εισαγωγή... 27 ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΑ ΕΝΝΟΙΑ - ΠΗΓΕΣ 1. Έννοια κ.λ.π... 29 Α. Εισαγωγικά... 29 Β. Εξωτερική συμπεριφορά... 30 Γ. Διατάξεις... 31

Διαβάστε περισσότερα

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ICOM ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΜΟΥΣΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Αγ.Ασωμάτων 15 ΑΘΗΝΑ 105 53 Τηλ./Fax: 210 3219414 www.otenet.gr/icom Email icom@otenet.gr ICOM και ΜΟΥΣΕΙΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ Το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων ιδρύθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ποθητή Χαντζαρούλα. «Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις του φύλου»

Ποθητή Χαντζαρούλα. «Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις του φύλου» Ποθητή Χαντζαρούλα «Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις του φύλου» 1 Sue Williams: Είναι μεγάλη ανακούφιση. Αισθάνομαι σχεδόν σαν άνθρωπος. Ακόμα έχω προκατάληψη απέναντι στις γυναίκες. Εννοώ, γιατί να θέλω να

Διαβάστε περισσότερα

Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α. Ανακοινώσεις εισηγήσεις-προτάσεις σε Συμβούλια Επιτροπές

Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α. Ανακοινώσεις εισηγήσεις-προτάσεις σε Συμβούλια Επιτροπές Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α Ε. ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ανακοινώσεις εισηγήσεις-προτάσεις σε Συμβούλια Επιτροπές Εισηγήσεις για θέματα πορείας υλοποίησης και ένταξης έργων στην Επιτροπή Παρακολούθησης του ΠΕΠ Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΩΝ - ΡΑΣΕΩΝ ΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ ΕΤΟΥΣ 2012 ΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2011 1 ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ & ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Αποστολή του ήµου Αρχανών - Αστερουσίων,

Διαβάστε περισσότερα

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014

«Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο. Αθήνα, 05-11-2014 «Υγεία 2014-2020» Απολογισμός έργων ΕΣΠΑ- Σχεδιασμός για τη νέα Προγραμματική Περίοδο Ο Τομέας Υγείας στο ΕΣΠΑ 2007-13 Αρχικός Σχεδιασμός (2007), προϋπολογισμός: 1,22 δις Προϋπολογισμός 2014: 720,276 εκ.

Διαβάστε περισσότερα

50 ΧΡΟΝΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΨΗΦΟΥ

50 ΧΡΟΝΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΨΗΦΟΥ 50 ΧΡΟΝΙΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑΣ ΨΗΦΟΥ της Χριστιάννας Λούπα (15-3-06) «Ορισμένα τινά Ελληνικά θήλεα ζητούν να δοθή ψήφος εις τας γυναίκας. Σχετικώς με το ίδιον τούτο θέμα διαπρεπέστατος επιστήμων είχεν άλλοτε αναπτύξει

Διαβάστε περισσότερα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα

Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Η Έρευνα στα Ελληνικά Πανεπιστήµια και η Ευρωπαϊκή Πραγµατικότητα Ιωάννης Π. Γεροθανάσης Καθηγητής Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Πρώην Πρύτανης Πανεπιστηµίου Ιωαννίνων Μέλος της Α ΙΠ Η ανώτατη εκπαίδευση, η

Διαβάστε περισσότερα