Περιεχόμενα. Εισαγωγή 9

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιεχόμενα. Εισαγωγή 9"

Transcript

1

2 Περιεχόμενα Εισαγωγή 9 1 Ύλη 15 2 Γυμναστική για τον εγκέφαλο 31 3 Το σύμπλεγμα Progenium XY 41 4 Ομοιοπαθητική 51 5 Το φαινόμενο πλασέμπο 95 6 Η ανοησία της ημέρας Δρ Τζίλιαν ΜακΚιθ, PhD Το χάπι που «λύνει περίπλοκα κοινωνικά προβλήματα» Ο καθηγητής Πάτρικ Χόλφορντ Ο γιατρός θα σας κάνει αγωγή τώρα Είναι κακό πράγμα η καθιερωμένη ιατρική; Πώς τα μέσα ενημέρωσης προωθούν τη δημόσια παρανόηση της επιστήμης Γιατί έξυπνοι άνθρωποι πιστεύουν ανόητα πράγματα Κακή στατιστική Ιστορίες πανικού Ο μύθος των μέσων ενημέρωσης για το MMR 389 Και κάτι ακόμα 443 Περαιτέρω μελέτη και ευχαριστίες 453 Σημειώσεις 457 Ευρετήριο 477

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θέλω να σας πω πόσο άσχημη έχει γίνει η κατάσταση. Τα παιδιά διδάσκονται, συστηματικά από τους δασκάλους τους, σε χιλιάδες βρετανικά δημόσια σχολεία ότι αν κουνήσουν το κεφάλι τους περιστροφικά και πάνω-κάτω θα αυξηθεί η κυκλοφορία του αίματος στον μετωπιαίο λοβό με αποτέλεσμα να βελτιωθεί η συγκέντρωσή τους ότι αν τρίψουν το ένα δάχτυλο με το άλλο με έναν ειδικό επιστημονικοφανή τρόπο θα βελτιωθεί η «ροή ενέργειας» μέσα από το σώμα τους και ότι αν κρατήσουν το νερό στο στόμα τους πάνω στη γλώσσα τους, θα ενυδατωθεί απευθείας ο εγκέφαλός τους μέσω του ουρανίσκου όλα αυτά, στο πλαίσιο ενός ειδικού προγράμματος α- σκήσεων που λέγεται «Γυμναστική για τον εγκέφαλο». Θα α- φιερώσουμε λίγο χρόνο σε αυτές τις απόψεις και, το σημαντικότερο, στους μπούφους του εκπαιδευτικού μας συστήματος που τις υιοθετούν. Όμως, το βιβλίο αυτό δεν είναι μια συλλογή ασήμαντων παραλογισμών. Ακολουθεί μια φυσιολογική κλιμάκωση, από τις ανοησίες των τσαρλατάνων, στην ευπιστία των μέσων ε- νημέρωσης, και από εκεί στα τεχνάσματα της βιομηχανίας συμπληρωμάτων διατροφής με κύκλο εργασιών 30 δισεκατομμύρια στερλίνες, στα δεινά της φαρμακευτικής βιομηχανίας των 300 δισεκατομμυρίων στερλινών, στην τραγωδία των ε- πιστημονικών ρεπορτάζ και τέλος σε περιπτώσεις όπου άνθρωποι κατέληξαν στη φυλακή, εξευτελίστηκαν, ή πέθαναν εξαιτίας μόνο και μόνο της κακής κατανόησης της στατιστικής και των τεκμηρίων που διαποτίζει όλη την κοινωνία μας.

4 10 Κακή επιστήμη Την εποχή της διάσημης διάλεξης του Τ.Π. Σνόου (C.P.Snow) για τις «δύο κουλτούρες» των θετικών και των ανθρωπιστικών επιστημών πριν από μισό αιώνα, οι απόφοιτοι των ανθρωπιστικών επιστημών απλώς μας αγνοούσαν. Σήμερα, οι θετικοί επιστήμονες και οι γιατροί υστερούν σε αριθμούς και σε δύναμη απέναντι σε αμέτρητες στρατιές από άτομα που αισθάνονται ότι έχουν το δικαίωμα να αποφαίνονται για ζητήματα τεκμηρίων αξιοθαύμαστη φιλοδοξία χωρίς να κάνουν τον κόπο να κατανοήσουν στοιχειωδώς τα σχετικά θέματα. Στο σχολείο διδαχτήκατε για χημικές ουσίες σε δοκιμαστικούς σωλήνες, εξισώσεις που περιγράφουν την κίνηση, και ί- σως μερικά πράγματα για τη φωτοσύνθεση για την οποία θα πούμε περισσότερα αργότερα αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν διδαχτήκατε τίποτε για τον θάνατο, τον κίνδυνο, τη στατιστική, και την επιστήμη που εξετάζει τι μας σκοτώνει και τι μας γιατρεύει. Το κενό στην κουλτούρα μας είναι ολοφάνερο: η τεκμηριωμένη ιατρική, η απόλυτη εφαρμοσμένη επιστήμη, περιέχει μερικές από τις εξυπνότερες ιδέες των δύο τελευταίων αιώνων, έχει σώσει εκατομμύρια ζωές, κι όμως δεν έχει αξιωθεί ούτε με ένα έκθεμα στο Μουσείο Επιστημών του Λονδίνου. Αυτό δεν οφείλεται σε έλλειψη ενδιαφέροντος. Έχουμε ψύχωση με τα θέματα υγείας τα μισά επιστημονικά θέματα των μέσων ενημέρωσης είναι ιατρικά και βομβαρδιζόμαστε συνεχώς με επιστημονικοφανείς ισχυρισμούς και άρθρα. Αλλά, όπως θα δείτε, παίρνουμε τις πληροφορίες μας ακριβώς από εκείνους τους ανθρώπους που έχουν επανειλημμένα αποδειχτεί ανίκανοι να διαβάσουν, να ερμηνεύσουν και να δώσουν αξιόπιστες μαρτυρίες για τα επιστημονικά τεκμήρια. Πριν προχωρήσουμε, ας χαρτογραφήσουμε το έδαφος. Στην αρχή, θα εξετάσουμε τι σημαίνει να κάνεις ένα πείραμα, να βλέπεις τα αποτελέσματα με τα μάτια σου και να κρίνεις αν ταιριάζουν σε μια δεδομένη θεωρία ή αν είναι πιο πειστική μια εναλλακτική λύση. Ίσως να βρείτε παιδαριώδη και κάπως δασκαλίστικα αυτά τα πρώτα βήματα τα παραδείγματα είναι

5 Εισαγωγή 11 αφοπλιστικά παράλογα αλλά έχουν όλα παρουσιαστεί και προωθηθεί με ευπιστία και μεγάλο κύρος από τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης. Θα εξετάσουμε τη γοητεία που ασκούν τα επιστημονικοφανή άρθρα για το σώμα μας, και τη σύγχυση που μπορούν να προκαλέσουν. Έπειτα, θα προχωρήσουμε στο θέμα της ομοιοπαθητικής, όχι επειδή είναι σημαντικό ή επικίνδυνο δεν είναι αλλά επειδή αποτελεί το τέλειο μοντέλο για τη διδασκαλία της τεκμηριωμένης ιατρικής: στο κάτω-κάτω, τα ομοιοπαθητικά χάπια δεν είναι παρά μικρά χάπια με σκέτη ζάχαρη που φαίνεται να φέρνουν αποτελέσματα, κι έτσι ενσαρκώνουν όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε για τις επαρκείς ή «δίκαιες δοκιμές» μιας θεραπευτικής αγωγής, και για το πώς μπορούμε να παραπλανηθούμε ώστε να πιστέψουμε ότι η οποιαδήποτε παρέμβαση μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική απ' όσο είναι στην πραγματικότητα. Θα μάθετε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για να κάνετε σωστά μια καλή δοκιμή, και πώς να επισημαίνετε τις κακές. Κρυμμένο στο παρασκήνιο βρίσκεται το φαινόμενο πλασέμπο, κατά πάσα πιθανότητα η πιο συναρπαστική και παρεξηγημένη πλευρά της ανθρώπινης ίασης, που ξεπερνάει κατά πολύ ένα απλό ζαχαρωμένο χάπι: πηγαίνει κόντρα στα αυτονόητα, είναι κάτι παράξενο, είναι η πραγματική ιστορία της ψυχοσωματικής ίασης, και είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από οποιαδήποτε κατασκευασμένη ανοησία σχετικά με θεραπευτικά κβαντικά ενεργειακά μοτίβα. Θα εξετάσουμε τα τεκμήρια που υπάρχουν για τη δύναμή του, και θα βγάλετε τα συμπεράσματά σας. Στη συνέχεια θα προχωρήσουμε στα μεγαλύτερα θηράματα. Οι διατροφολόγοι είναι εναλλακτικοί θεραπευτές, αλλά κατά περίεργο τρόπο έχουν κατορθώσει να παρουσιάζονται ως λειτουργοί της επιστήμης. Τα λάθη τους είναι πολύ περισσότερο ενδιαφέροντα από τα λάθη των ομοιοπαθητικών, επειδή έχουν έναν κόκκο πραγματικής επιστήμης μέσα τους, αλλά ε- πίσης είναι πιο επικίνδυνα, επειδή ο πραγματικός κίνδυνος

6 12 Κακή επιστήμη από τους κομπογιαννίτες δεν είναι ότι οι πελάτες τους μπορεί να πεθάνουν έχει συμβεί κι αυτό, αλλά μου φαίνεται χονδροειδές να περιοριστούμε εκεί αλλά ότι συστηματικά υπονομεύουν την κατανόηση του κοινού για τον ίδιο τον χαρακτήρα των τεκμηρίων. Θα δούμε τις ρητορικές ταχυδακτυλουργίες και τα ερασιτεχνικά λάθη που σας έχουν κατ επανάληψη παραπλανήσει σε θέματα τροφίμων και διατροφής, και πώς αυτή η νέα βιομηχανία λειτουργεί ως περισπασμός από τους πραγματικούς παράγοντες κινδύνου για την υγεία, που συνδέονται με τον τρόπο ζωής, καθώς και τον πιο ανεπαίσθητο αλλά εξίσου ανησυχητικό αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας και το σώμα μας, κυρίως σε σχέση με την ευρέως διαδεδομένη κίνηση για ιατρικοποίηση των κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων, για θεώρησή τους σε ένα αναγωγιστικό, βιοϊατρικό πλαίσιο, και για το πλασάρισμα εμπορευματοποιήσιμων λύσεων, ιδίως με τη μορφή χαπιών και διαιτών της μόδας. Θα παρουσιάσω στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι μια εμπροσθοφυλακή εκπληκτικής σφαλερότητας κάνει την είσοδό της στα βρετανικά πανεπιστήμια, παράλληλα με τη γνήσια πανεπιστημιακή έρευνα στη διατροφή. Σε αυτήν επίσης την ενότητα θα βρείτε την αγαπημένη γιατρό της χώρας, τη Τζίλιαν ΜακΚιθ, PhD. Έπειτα, θα εφαρμόσουμε τα ίδια εργαλεία στη συμβατική ιατρική και θα αποκαλύψουμε τα τεχνάσματα που χρησιμοποιεί η φαρμακευτική βιομηχανία για να παραπλανεί γιατρούς και ασθενείς. Στη συνέχεια, θα εξετάσουμε πώς τα μέσα ενημέρωσης προάγουν τη δημόσια παρανόηση της επιστήμης, το μονομανές πάθος τους για άσκοπα μη-θέματα και τις βασικές παρανοήσεις τους σε θέματα στατιστικής και τεκμηρίων, κι έτσι θα αναδείξουμε τη βαθύτερη ουσία τού γιατί ασκούμε επιστήμη: για να εμποδίσουμε τον εαυτό μας να παραπλανηθεί από τις εξατομικευμένες εμπειρίες και προκαταλήψεις μας. Τέλος, στο κομμάτι του βιβλίου που θεωρώ πιο σημαντικό απ όλα, θα

7 Εισαγωγή 13 δείτε πώς άνθρωποι με μεγάλη εξουσία, που θα έπρεπε να προσέχουν περισσότερο, εξακολουθούν να διαπράττουν στοιχειώδη λάθη με σοβαρές συνέπειες επίσης, θα δούμε πώς η κυνική διαστρέβλωση των τεκμηρίων από τα μέσα ενημέρωσης σε δυο συγκεκριμένες περιπτώσεις ανησυχίας για τη δημόσια υγεία, έφτασε σε επικίνδυνες και πραγματικά τραγελαφικές ακρότητες. Αυτό που ζητάω από σας, καθώς θα προχωράμε, είναι να προσέξετε πόσο απίστευτα διαδεδομένα είναι αυτά τα πράγματα αλλά και να σκεφτείτε τι θα μπορούσατε να κάνετε. Με τη λογική δεν μπορείτε να πείσετε κάποιον να εγκαταλείψει θέσεις στις οποίες δεν κατέληξε με τη λογική. Αλλά στο τέλος αυτού του βιβλίου θα έχετε τα εργαλεία για να κερδίσετε ή τουλάχιστον να κατανοήσετε οποιαδήποτε αντιπαράθεση απόψεων διαλέξετε να ξεκινήσετε, για οτιδήποτε κι αν πρόκειται: για τις θαυματουργές θεραπείες, το εμβόλιο MMR, τα δεινά των μεγάλων φαρμακευτικών βιομηχανιών, το ενδεχόμενο οποιοδήποτε λαχανικό να προλαβαίνει τον καρκίνο, την υπερεκλαΐκευση των επιστημονικών ρεπορτάζ, την αμφίβολη κινδυνολογία για θέματα υγείας, την αξία των ανεκδοτικών τεκμηρίων, τη σχέση μεταξύ ψυχής και σώματος, την επιστήμη του παραλογισμού, την ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής, και πολλά άλλα. Θα έχετε δει τα τεκμήρια που υπάρχουν για ορισμένες πολύ διαδεδομένες απάτες, αλλά στη διαδρομή θα έχετε επίσης αποκομίσει οτιδήποτε χρήσιμο πρέπει να ξέρετε για την έρευνα, τα επίπεδα τεκμηρίων, τη μεροληψία, τη στατιστική (χαλαρώστε), την ιστορία της επιστήμης, τα αντιεπιστημονικά κινήματα και τον κομπογιαννιτισμό, ενώ παράλληλα θα έχετε συναντήσει μερικές από τις εκπληκτικές ιστορίες που μπορούν να μας διηγηθούν οι φυσικές επιστήμες για τον κόσμο. Κάτι τέτοιο δεν θα είναι καθόλου δύσκολο, διότι πρόκειται για το μόνο επιστημονικό μάθημα για το οποίο μπορώ να εγγυηθώ ότι αυτός που θα κάνει τα ανόητα λάθη δεν θα είστε

8 14 Κακή επιστήμη εσείς. Και αν στο τέλος του βιβλίου εξακολουθείτε να διαφωνείτε μαζί μου, θα σας πω το εξής: και πάλι λάθος θα κάνετε, αλλά αυτή τη φορά με πολύ περισσότερη άνεση και στιλ απ' ό,τι τώρα. Μπεν Γκόλντεϊκρ Ιούλιος 2008

9 1 Ύλη Περνάω πολύ χρόνο συζητώντας με ανθρώπους που διαφωνούν μαζί μου θα μπορούσα μάλιστα να πω ότι πρόκειται για την αγαπημένη μου ψυχαγωγική ενασχόληση και επανειλημμένα συναντώ άτομα που ανυπομονούν να εκφράσουν τις α- πόψεις τους σχετικά με την επιστήμη, παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν έχουν κάνει έστω και ένα πείραμα. Ποτέ δεν έχουν θέσει οι ίδιοι σε δοκιμασία μια ιδέα, χρησιμοποιώντας τα χέρια τους, ούτε έχουν δει τα αποτελέσματά της με τα μάτια τους και ποτέ δεν έχουν σκεφτεί προσεκτικά τι σημαίνουν τα αποτελέσματα αυτά για την ιδέα την οποία ελέγχουν, χρησιμοποιώντας τον εγκέφαλό τους. Για τους ανθρώπους αυτούς, η «επιστήμη» δεν είναι μια μέθοδος, αλλά η μονολιθική, μυστηριώδης και πέρα από κάθε αμφισβήτηση γνώση. Η αποκάλυψη της αναλήθειας ή αλλιώς, ανασκευή των πρώτων και πιο εξωφρενικών ψευδοεπιστημονικών ισχυρισμών είναι ο καλύτερος τρόπος για να μάθουμε τις θεμελιώδεις αρχές της επιστήμης, εν μέρει επειδή η επιστήμη σε μεγάλο βαθμό αφορά την ανασκευή θεωριών, αλλά επίσης επειδή η έλλειψη επιστημονικών γνώσεων που χαρακτηρίζει τους ε- μπνευστές των θαυματουργών θεραπειών, καθώς και όσους τις προωθούν και γράφουν γι αυτές, μας προκαλεί να ελέγξουμε μερικές πολύ απλές ιδέες. Οι γνώσεις των ανθρώπων αυτών για την επιστήμη είναι υποτυπώδεις, έτσι, όχι μόνο διαπράττουν βασικά σφάλματα συλλογιστικής αλλά στηρίζονται σε έννοιες όπως ο μαγνητισμός, το οξυγόνο, το νερό, η «ενέρ-

10 16 Κακή επιστήμη γεια» και οι τοξίνες: έννοιες από τη φυσική του γυμνασίου που περιορίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στη σφαίρα της «χημείας της κουζίνας». Το αποτοξινωτικό και το θέατρο της γλίτσας Επειδή φαντάζομαι πως θα θέλατε το πρώτο σας πείραμα να είναι κάτι αναντίρρητα ρυπαρό, θα ξεκινήσουμε με το αποτοξινωτικό. Το Aqua Detox είναι ένα από τα πολλά αποτοξινωτικά ποδόλουτρα που κυκλοφορούν. Έχει διαφημιστεί άκριτα σε μερικά (καθόλου κολακευτικά για τους συντάκτες τους) άρθρα στην Telegraph, τη Mirror, τη Sunday Times, το περιοδικό GQ, καθώς και σε διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές. Ιδού μια πρώτη γεύση από τη Mirror. Στείλαμε την Άλεξ για μια καινούργια θεραπεία με ένα προϊόν που λέγεται Aqua Detox, το οποίο αποδεσμεύει τις τοξίνες του σώματός σας μπροστά στα μάτια σας. Η Άλεξ λέει: «Βάζω τα πόδια μου σε μια λεκάνη με νερό, ενώ η θεραπεύτρια, η Μίρκα, ρίχνει σταγόνες με άλατα σε μια συσκευή ιονισμού, η οποία θα ρυθμίσει το βιοενεργειακό πεδίο του νερού και θα ενθαρρύνει το σώμα μου να αποβάλει τις τοξίνες. Καθώς οι τοξίνες αποδεσμεύονται από το σώμα μου, το νερό αλλάζει χρώμα. Ύστερα από μισή ώρα, το νερό έχει γίνει κόκκινο η Μίρκα παρακινεί τη φωτογράφο μας, την Κάρεν, να δοκιμάσει. Η δική της λεκάνη γεμίζει καφέ φυσαλίδες. Σύμφωνα με τη διάγνωση της Μίρκα, το συκώτι και οι λεμφαδένες της Κάρεν είναι επιβαρυμένα πρέπει να πίνει λιγότερο αλκοόλ και περισσότερο νερό. Ω, πόσο αγνή αισθάνομαι!»

11 Ύλη 17 Η υπόθεση που διατυπώνουν αυτές οι εταιρείες είναι πολύ σαφής: το σώμα σας είναι γεμάτο από «τοξίνες», ό,τι κι αν είναι αυτό τα πόδια σας είναι γεμάτα με ειδικούς «πόρους» (τους οποίους, αν δεν το ξέρατε, τους ανακάλυψαν αρχαίοι Κινέζοι επιστήμονες) βάζετε τα πόδια σας στη λεκάνη με το νερό, οι τοξίνες βγαίνουν από το σώμα σας και το νερό γίνεται καφέ. Το νερό γίνεται καφέ εξαιτίας των τοξινών; Ή μήπως πρόκειται απλώς για θέατρο; Ένας τρόπος για να το ελέγξετε είναι να κάνετε εσείς οι ίδιοι μια θεραπεία με Aqua Detox σε κάποιο σπα, ινστιτούτο καλλονής, κέντρο αισθητικής ή ένα από τα χιλιάδες μέρη που μπορείτε να βρείτε στο Διαδίκτυο, και όταν ο θεραπευτής βγει από το δωμάτιο, να βγάλετε τα πόδια σας από το λουτρό. Αν το νερό γίνει καφέ χωρίς να είναι τα πόδια σας μέσα, αυτό σημαίνει ότι δεν ήταν τα πόδια σας ή οι τοξίνες σας που προκάλεσαν τον χρωματισμό. Αυτό λέγεται ελεγχόμενο πείραμα (controlled experiment): τα πάντα είναι ίδια στις δυο περιπτώσεις, με μόνη διαφορά την παρουσία ή την απουσία των ποδιών σας. Αυτή η πειραματική μέθοδος έχει μειονεκτήματα (και εδώ υπάρχει ένα σημαντικό δίδαγμα, ότι συχνά πρέπει να σταθμίζουμε τα οφέλη και την πρακτικότητα των διαφόρων μορφών έρευνας, κάτι που θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία στα ε- πόμενα κεφάλαια). Από πρακτική σκοπιά, το πείραμα με το βγάλσιμο των ποδιών από το λουτρό σάς αναγκάζει να καταφύγετε σε ένα τέχνασμα, κάτι που ίσως σας κάνει να μην αισθάνεστε άνετα. Είναι όμως και ακριβό: Mια συνεδρία με Aqua Detox στοιχίζει περισσότερο από τα συστατικά που χρειάζονται για να φτιάξετε τη δική σας αποτοξινωτική συσκευή, ένα τέλειο μοντέλο της πραγματικής.

12 18 Κακή επιστήμη Θα χρειαστείτε τα εξής: Έναν φορτιστή μπαταρίας αυτοκινήτου Δυο μεγάλα καρφιά Μαγειρικό αλάτι Χλιαρό νερό Μια κούκλα Μπάρμπι Πλήρες εργαστήριο αναλυτικής χημείας (προαιρετικά) Το πείραμα περιλαμβάνει ηλεκτρισμό και νερό. Σε έναν κόσμο όπου υπάρχουν κυνηγοί ανεμοστροβίλων και ηφαιστειολόγοι, πρέπει να αποδεχτούμε ότι ο καθένας καθορίζει το δικό του επίπεδο ανοχής του κινδύνου. Αν εκτελέσετε αυτό το πείραμα στο σπίτι, δεν αποκλείεται να πάθετε ένα οδυνηρό ηλεκτροσόκ ή να κάψετε τα ηλεκτρικά του σπιτιού σας. Δεν είναι ασφαλές πείραμα, αλλά από μια άποψη σχετίζεται με την κατανόηση του εμβολίου για την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα ή MMR (measles, mumps and rubella), της ομοιοπαθητικής, της μεταμοντέρνας κριτικής της επιστήμης και των δεινών που προκαλούν οι μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες. Μην το κάνετε. Όταν βάλετε σε λειτουργία το μηχάνημα Barbie Detox, θα δείτε ότι το νερό γίνεται καφέ εξαιτίας μιας απλούστατης διεργασίας η οποία ονομάζεται ηλεκτρόλυση: Στην ουσία, τα σιδερένια ηλεκτρόδια σκουριάζουν και η καφέ σκουριά διαλύεται στο νερό. Συμβαίνει όμως και κάτι ακόμα εκεί μέσα, κάτι

13 Ύλη 19 που ίσως να θυμάστε από τη χημεία του σχολείου. Στο νερό έχουμε ρίξει αλάτι. Ο σωστός επιστημονικός όρος για το μαγειρικό αλάτι είναι «χλωριούχο νάτριο»: σε διάλυμα, αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν ιόντα χλωρίου που πλέουν εκεί μέσα, τα ο- ποία έχουν αρνητικό φορτίο (καθώς και ιόντα νατρίου με θετικό φορτίο). Το κόκκινο φις στον φορτιστή της μπαταρίας σας είναι ένα «θετικό ηλεκτρόδιο» και εδώ έχουμε αρνητικώς φορτισμένα ηλεκτρόνια που αποσπώνται από τα αρνητικώς φορτισμένα ιόντα χλωρίου, κάτι που οδηγεί στην παραγωγή ελεύθερου αερίου χλωρίου. Επομένως, το λουτρό Barbie Detox εκλύει χλώριο, όπως άλλωστε χλώριο εκλύει το ποδόλουτρο Aqua Detox και εκείνοι που χρησιμοποιούν το προϊόν αυτό έχουν συνυφάνει κομψά στην ιστορία τους το χαρακτηριστικό άρωμα του χλωρίου: Είναι τα χημικά, μας εξηγούν είναι το χλώριο που βγαίνει από το σώμα μας, από όλες αυτές τις πλαστικές συσκευασίες των τροφίμων μας, από όλα αυτά τα χρόνια που κολυμπάμε σε πισίνες με νερό γεμάτο χημικά. «Ήταν ενδιαφέρον να βλέπω το χρώμα του νερού να αλλάζει και να μυρίζω το χλώριο που έφευγε από το σώμα μου», λέει ένας πελάτης για το παρόμοιο προϊόν Emerald Detox. Σε έναν άλλο ιστότοπο διαβάζουμε: «Την πρώτη φορά που δοκίμασε το Q2 [ενεργειακό σπα], ο συνεταίρος της είπε ότι τα μάτια του έτσουζαν από όλο αυτό το χλώριο που έβγαινε από μέσα της, απομεινάρι της παιδικής και της εφηβικής της ηλικίας». Φανταστείτε όλο αυτό το αέριο χλώριο, το χημικό που έχει συσσωρευτεί μέσα στο σώμα σας όλα αυτά τα χρόνια! Ανατριχιαστική σκέψη. Υπάρχει όμως κάτι άλλο που πρέπει να ελέγξουμε. Υπάρχουν άραγε τοξίνες μέσα στο νερό; Εδώ συναντάμε ένα καινούργιο πρόβλημα. Τι εννοούν λέγοντας «τοξίνη»; Έχω θέσει αυτή την ερώτηση πολλές φορές σε κατασκευαστές πολλών αποτοξινωτικών προϊόντων, αλλά εκείνοι απαντούν με υπεκφυγές. Αρχίζουν να κουνάνε τα χέρια, μιλάνε για τον αγχωτικό σύγχρονο τρόπο ζωής, μιλάνε για τη ρύπανση, μιλάνε για τις

14 20 Κακή επιστήμη σκουπιδοτροφές, αλλά αρνούνται να μου πουν το όνομα έστω και μίας χημικής ουσίας που να μπορεί να μετρηθεί. «Ποιες τοξίνες απεκκρίνονται από το σώμα με τη θεραπεία σας;» τους ρωτώ. «Πείτε μου τι υπάρχει μέσα στο νερό, να το αναζητήσω στο εργαστήριο». Ποτέ δεν πήρα κάποια απάντηση. Ύστερα από πολλούς δισταγμούς και υπεκφυγές τους, διάλεξα δυο χημικές ουσίες λίγο-πολύ τυχαία: την κρεατινίνη και την ουρία. Πρόκειται για κοινά προϊόντα διάσπασης από τον μεταβολισμό του σώματός μας, τα οποία αποβάλλουν τα νεφρά μας μέσω των ούρων. Με τη βοήθεια ενός φίλου, υποβλήθηκα σε μια κανονική θεραπεία με Aqua Detox, πήρα ένα δείγμα από το καφέ υγρό και χρησιμοποίησα το δυσανάλογα υπερσύγχρονο αναλυτικό εργαστήριο του νοσοκομείου St Mary's Hospital στο Λονδίνο για να ανιχνεύσω αυτές τις δύο χημικές «τοξίνες». Δεν υπάρχουν τοξίνες στο νερό. Μονάχα μπόλικος καφέ, σκουριασμένος σίδηρος. Τώρα, με ευρήματα σαν κι αυτά, οι επιστήμονες θα μπορούσαν να κάνουν ένα βήμα πίσω και να αναθεωρήσουν τις ιδέες τους σχετικά με το τι συμβαίνει με αυτά τα ποδόλουτρα. Δεν θα περιμέναμε βέβαια να κάνουν κάτι τέτοιο οι κατασκευαστές τους, αλλά το τι λένε σε απάντηση σε παρόμοια ευρήματα έχει μεγάλη σημασία, τουλάχιστον κατά τη γνώμη μου, ε- πειδή υπάρχει ένα μοτίβο που θα το δούμε να επαναλαμβάνεται διαρκώς στον κόσμο της ψευδοεπιστήμης: Αντί να απαντούν στις επικρίσεις ή να ενσωματώνουν τα νέα ευρήματα σε ένα νέο μοντέλο, επιδιώκουν να μετατοπίσουν τη συζήτηση και να αναδιπλωθούν, και αυτό είναι καίριο, σε θέσεις που δεν επιδέχονται έλεγχο. Τώρα, ορισμένοι από αυτούς αρνούνται ότι στο ποδόλουτρο εκλύονται τοξίνες (πράγμα που θα με σταματούσε από να τις μετράω): λένε ότι με κάποιον περίεργο τρόπο, το σώμα σας ειδοποιείται πότε είναι η ώρα να αρχίσει να αποδεσμεύει τοξίνες με φυσιολογικό τρόπο (όποιος κι αν είναι αυτός και όποιες κι αν είναι οι τοξίνες) αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό. Ορισμένοι

15 Ύλη 21 από αυτούς παραδέχονται τώρα ότι το νερό γίνεται λιγάκι καφέ και χωρίς να βάλετε τα πόδια σας μέσα «αλλά όχι τόσο πολύ». Πολλοί από αυτούς διηγούνται μακροσκελείς ιστορίες για το «βιοενεργειακό πεδίο» το οποίο, όπως λένε, δεν μπορεί να μετρηθεί παρά μόνο με βάση το πόσο καλά αισθάνεστε. Και όλοι τους δεν παύουν να τονίζουν πόσο αγχωτική είναι η σύγχρονη ζωή. Αυτό μπορεί κάλλιστα να είναι αλήθεια. Αλλά δεν έχει καμιά σχέση με το ποδόλουτρό τους, το οποίο είναι σκέτο θέατρο: και, όπως θα δούμε, το θέατρο είναι το κοινό θέμα όλων των αποτοξινωτικών προϊόντων. Ας συνεχίσουμε με την καφετιά γλίτσα. Κεριά για τ αυτιά Θα σκεφτόταν κανείς ότι τα Κεριά των Χόπι για τα αυτιά είναι πολύ εύκολος στόχος. Κι όμως, η αποτελεσματικότητά τους έχει διαφημιστεί πρόθυμα από την Independent, τον Observer και το BBC, για να αναφέρουμε λίγα μόνο ευυπόληπτα μέσα ενημέρωσης. Καθώς τα έντυπα αυτά είναι αναγνωρισμένα μέσα έγκυρης επιστημονικής πληροφόρησης, θα αφήσω το BBC να εξηγήσει πώς αυτοί οι κούφιοι κέρινοι σωλήνες αποτοξινώνουν το σώμα μας: Τα κεριά αυτά λειτουργούν εξαερώνοντας τα συστατικά τους μόλις ανάψουν, προκαλώντας ένα ρεύμα αέρα εκ μεταφοράς προς τον πρώτο θάλαμο του αυτιού. Το κερί δημιουργεί μια ελαφρά αναρρόφηση με αποτέλεσμα οι ατμοί να κάνουν ένα απαλό μασάζ στο τύμπανο και τον ακουστικό πόρο. Μόλις το κερί τοποθετηθεί στο αυτί, το κλείνει στεγανά, κάτι που επιτρέπει στην κυψελίδα του και σε άλλες ακαθαρσίες να βγουν από αυτό. Η απόδειξη προκύπτει όταν ανοίγουμε ένα τέτοιο κερί και α- νακαλύπτουμε ότι είναι γεμάτο με μια οικεία κηρώδη πορτοκαλιά ουσία, η οποία βέβαια είναι κυψελίδα από τα αυτιά μας.

16 22 Κακή επιστήμη Αν θέλετε να το δοκιμάσετε αυτό μόνοι σας, θα χρειαστείτε: ένα αυτί, ένα μανταλάκι, λίγο Blu Tack, ένα σκονισμένο πάτωμα, ένα ψαλίδι και δυο κεριά για αυτιά. Συνιστώ τη μάρκα OTOSAN επειδή μ αρέσει το σλόγκαν τους («Το αυτί είναι ο προθάλαμος για την ψυχή»). Αν ανάψετε ένα από αυτά τα κεριά και το κρατήσετε πάνω από τη σκόνη, δεν θα διαπιστώσετε καμιά ένδειξη αναρρόφησης. Μην σπεύσετε όμως να δημοσιεύσετε το εύρημά σας σε κάποιο ακαδημαϊκό περιοδικό όπου τα άρθρα αξιολογούνται από ομοτίμους, επειδή σας έχουν προλάβει άλλοι: Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσίευσε το ιατρικό περιοδικό Laryngoscope, όπου χρησιμοποιήθηκε ακριβός τυμπανομετρικός εξοπλισμός, τα κεριά για τ αυτιά δεν ασκούν καμιά αναρρόφηση κάτι που διαπιστώσατε κι εσείς. Ο ισχυρισμός ότι οι γιατροί απορρίπτουν ανεξέταστα τις εναλλακτικές θεραπείες δεν αληθεύει. Αποκλείεται όμως η κυψελίδα και οι τοξίνες να ελκύονται στο κερί από κάποια άλλη, πιο απόκρυφη διαδρομή, όπως συχνά ισχυρίζονται κάποιοι; Για να το διαπιστώσετε, πρέπει να εκτελέσετε ένα ελεγχόμενο πείραμα, δηλαδή, να συγκρίνετε τα αποτελέσματα δύο διαφορετικών καταστάσεων, η μία από τις οποίες είναι η πειραματική κατάσταση, ενώ η άλλη είναι η «κατάσταση ελέγχου». Η μόνη διαφορά που έχουν μεταξύ τους είναι αυτό που σας ενδιαφέρει να ελέγξετε. Γι αυτό σας είπα να πάρετε δύο κεριά. Βάλτε το ένα κερί μέσα στο αυτί κάποιου ακολουθώντας τις οδηγίες του κατασκευαστή, και αφήστε το εκεί μέχρι να καεί *. Βάλτε το άλλο κερί στο μανταλάκι και στερεώστε το όρθιο χρησιμοποιώντας το Blu Tack: αυτό είναι το «σκέλος ελέγχου» του πειράματός σας. Το αντικείμενο του ελέγχου είναι απλό: πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τις διαφορές ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις, έτσι ώστε η μόνη πραγματική διαφορά * Να είστε προσεκτικοί. Σε ένα άρθρο αναφέρεται ότι έγινε έρευνα σε 122 ΩΡΛ και διαπιστώθηκα 21 περιστατικά σοβαρών τραυματισμών από καυτό κερί που έπεσε μέσα στο τύμπανο του αυτιού κατά τη διάρκεια θεραπείας ωτοκέρωσης.

17 Ύλη 23 μεταξύ τους να είναι ο παράγοντας τον οποίο μελετάμε και μόνο αυτός, που στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να είναι: «Αυτή η πορτοκαλιά γλίτσα παράγεται από το αυτί μου;» Πάρτε πάλι τα δύο κεριά και ανοίξτε τα στα δύο με το ψαλίδι. Στο κερί που βάλατε στο αυτί θα βρείτε μια κηρώδη πορτοκαλιά ουσία. Στο κερί που βάλατε στο μανταλάκι θα βρείτε μια κηρώδη πορτοκαλιά ουσία. Μία είναι η διεθνώς αναγνωρισμένη μέθοδος για να ταυτοποιήσετε ότι μια ουσία είναι κυψελίδα των αυτιών: πάρτε λίγη με το ακροδάχτυλό σας και α- κουμπήστε τη με τη γλώσσα σας. Αν το πείραμά σας είχε τα ίδια αποτελέσματα με το δικό μου, και στις δυο περιπτώσεις η γεύση θα είναι ίδια, οπότε πρόκειται για κερί που ανάβουμε και όχι για κυψελίδα. Τελικά, τα κεριά για τα αυτιά απομακρύνουν ή όχι την κυψελίδα από τα αυτιά μας; Δεν μπορούμε να ξέρουμε, αλλά σύμφωνα με μια δημοσιευμένη μελέτη, μετά από παρακολούθηση ασθενών που υποβλήθηκαν σε ένα πλήρες πρόγραμμα ωτοκέρωσης, όπως λέγεται αυτή η θεραπεία, δεν διαπιστώθηκε μείωση της ποσότητας της κυψελίδας. Πέρα απ όσα χρήσιμα μάθατε εδώ για την πειραματική μέθοδο, υπάρχει και κάτι άλλο πολύ σημαντικό που αξίζει να συγκρατήσετε: είναι δαπανηρό, επίπονο και χρονοβόρο να δοκιμάζουμε κάθε ονειροφαντασία που σκαρφίζονται οι θεραπευτές που πουλάνε απίθανες θαυματουργές θεραπείες. Μπορεί όμως να γίνει, και γίνεται. Αποτοξινωτικά αυτοκόλλητα και η «απώθηση των ενοχλητικών» Τελευταίο στο τρίπτυχο των αποτοξινωτικών που βγάζουν καφετιά γλίτσα έρχεται το αποτοξινωτικό αυτοκόλλητο για τα πόδια. Αυτά θα τα βρείτε στα περισσότερα καταστήματα υ- γιεινής ζωής και διατροφής. Μοιάζουν με φακελάκια για το τσάι, με ένα λεπτό αυτοκόλλητο έλασμα στην πίσω πλευρά τους που το κολλάτε στο πόδι σας πριν πέσετε για ύπνο. Όταν ξυπνάτε την επόμενη μέρα, παρατηρείτε ότι μέσα στο σακου-

18 24 Κακή επιστήμη λάκι και κάτω από το πόδι σας υπάρχει μια κολλώδης καφετιά γλίτσα που μυρίζει περίεργα. Η γλίτσα αυτή, όπως ίσως θα έ- χετε μαντέψει, λέγεται ότι είναι «τοξίνες». Μόνο που δεν είναι. Τώρα πια ίσως να μπορείτε να σκεφτείτε ένα γρήγορο πείραμα για να το αποδείξετε. Στην υποσημείωση, αναφέρω τι μπορείτε να κάνετε *. Το πείραμα είναι ένας τρόπος για να προσδιορίσετε αν ένα παρατηρήσιμο γεγονός στην περίπτωσή μας, η γλίτσα συνδέεται με μια συγκεκριμένη διεργασία. Μπορείτε όμως να ανασκευάσετε τους ισχυρισμούς και σε πιο θεωρητικό επίπεδο. Αν εξετάσετε τον κατάλογο με τα συστατικά αυτών των προϊόντων θα δείτε ότι έχει καταρτιστεί με μεγάλη προσοχή. Το πρώτο πράγμα στον κατάλογο είναι το «πυροξυλικό οξύ» ή ξύλοξος όπως λέγεται. Πρόκειται για μια καφέ σκόνη η οποία είναι εξαιρετικά «υγροσκοπική», μια λέξη που απλούστατα σημαίνει ότι προσελκύει και απορροφά νερό, σαν εκείνα τα μικρά σακουλάκια με σίλικα τζελ που βρίσκει κανείς στις συσκευασίες του ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Αν υπάρχει υγρασία στο χώρο, το πυροξυλικό οξύ θα την απορροφήσει και θα δώσει έναν καφέ πολτό που όταν ακουμπάει στο δέρμα μας τον αισθανόμαστε ζεστό. Ποιο είναι το άλλο βασικό συστατικό που αναγγέλλεται βαρύγδουπα ως «υδρολυμένος υδατάνθρακας»; Οι υδατάνθρακες είναι μακριές αλυσίδες από μόρια σακχάρου ενωμένα το ένα με το άλλο. Το άμυλο, για παράδειγμα, είναι υδατάνθρακας ο οποίος, υπό την επίδραση των ενζύμων της πέψης, διασπάται σταδιακά σε επιμέρους μόρια σακχάρου που μπορεί να απορροφήσει το σώμα μας. Η διαδικασία της διάσπασης ενός μορίου υδατάνθρακα στα επιμέρους σάκχαρά του ονομάζεται «υδρόλυση». Επομένως, «υδρολυμένος υδατάνθρακας», όπως ίσως να έχετε ήδη καταλάβει, παρ όλο που ακούγεται * Αν πάρετε ένα από αυτά τα σακουλάκια, του ρίξετε λίγο νερό, μετά ακουμπήσετε πάνω του ένα ωραίο ζεστό φλιτζάνι με τσάι, και περιμένετε για δέκα λεπτά, θα δείτε να σχηματίζεται μια καφετιά γλίτσα. Η πορσελάνη δεν έχει τοξίνες.

19 Ύλη 25 τόσο επιστημονικοφανές, βασικά σημαίνει «ζάχαρη». Και προφανώς η ζάχαρη γίνεται κολλώδης με την υγρασία. Υπάρχει τίποτε άλλο σ αυτά τα αυτοκόλλητα φακελάκια; Ναι. Υπάρχει μια νέα επινόηση, που θα έπρεπε να την ονομάσουμε «διάταξη απώθησης των ενοχλητικών», ένα ακόμα θέμα που θα το δείτε να επαναλαμβάνεται στις πιο προχωρημένες μορφές ανοησίας που θα εξετάσουμε στις επόμενες σελίδες. Υπάρχουν πάρα πολλές διαφορετικές μάρκες, αρκετές από τις οποίες προσφέρουν εξαιρετικά και μακροσκελέστατα φυλλάδιο γεμάτα επιστήμη για να αποδείξουν ότι τα προϊόντα τους είναι αποτελεσματικά: έχουν διαγράμματα και γραφικές παραστάσεις και παρουσιάζονται με επιστημονικοφανή τρόπο, αλλά τα βασικά στοιχεία λείπουν. Ισχυρίζονται ότι έχουν γίνει πειράματα τα οποία αποδεικνύουν ότι τα αποτοξινωτικά αυτοκόλλητα κάνουν κάτι αλλά δεν αναφέρεται τίποτα για τα στοιχεία που συνθέτουν αυτά τα πειράματα, ούτε για τις μεθόδους τους. Απλώς, μας προσφέρουν εντυπωσιακές γραφικές παραστάσεις με «αποτελέσματα». Αν επικεντρωθούμε στις μεθόδους, χάνουμε την ουσία αυτών των δήθεν «πειραμάτων»: δεν αφορούν τις μεθόδους, α- φορούν το θετικό αποτέλεσμα, τη γραφική παράσταση, την επίφαση της επιστήμης. Αποτελούν επιφανειακώς αληθοφανή τοτέμ, που στόχο έχουν να τρομάζουν και να απωθούν τους δημοσιογράφους που θέλουν να υποβάλουν ερωτήματα δημιουργούν μια «διάταξη απώθησης των ενοχλητικών», ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που θα το συναντήσουμε σε πιο περίπλοκες μορφές σε πολλά από τα πιο προηγμένα πεδία της κακής επιστήμης. Θα δείτε ότι στο τέλος θα σας αρέσει πολύ να εντοπίζετε τις λεπτομέρειες.

20

Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση

Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση Ουσίες και Χημικές Οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση Γενικά Οδηγίες για τον εκπαιδευτικό Η Χημεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη της σύστασης των ουσιών καθώς και με τις μεταβολές τους κατά

Διαβάστε περισσότερα

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε»

«Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» της Άννας Κουππάνου Στις σελίδες που ακολουθούν υπάρχουν δραστηριότητες σχετικά με το βιβλίο: «Η απίστευτη αποκάλυψη του Σεμπάστιαν Μοντεφιόρε» Οι δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο

Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο Εισαγωγή στην επιστήμη και την επιστημονική μέθοδο I. Τι είναι η επιστήμη; A. Ο στόχος της επιστήμης είναι να διερευνήσει και να κατανοήσει τον φυσικό κόσμο, για να εξηγήσει τα γεγονότα στο φυσικό κόσμο,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου

Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Κλάδος Λυκόπουλων Περιφέρεια Αθηνών ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Ένας μήνας γεμάτος εκδηλώσεις Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου Τα Παραμυθένια μεσημέρια Σαββάτου περιμένουν για 9η χρονιά μικρούς και μεγάλους να ανακαλύψουν,

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Β - Γ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Β - Γ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Β - Γ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ

19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ 19ο Μάθημα ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Μια σπουδαία ικανότητα του νερού, η διαλυτική Ξέρουμε ότι το νερό κάνει έναν κύκλο στη φύση. Εξατμίζεται, γίνεται σύννεφο και πέφτει στη γη ως βροχή. Ένα μεγάλο μέρος από το βρόχινο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο;

Πώς θα κάνω το παιδί μου να αγαπήσει το σχολείο; Ημερομηνία 28/09/2015 Μέσο Συντάκτης Link clickatlife.gr Χριστίνα Χρυσανθοπούλου http://www.clickatlife.gr/euzoia/story/63076/pos-tha-kano-to-paidi-mou-naagapisei-to-sxoleio ΕΥΖΩΙΑ Πώς θα κάνω το παιδί

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης

Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Εκτίμηση Αξιολόγηση της Μάθησης Ορισμοί Ο διδάσκων δεν αρκεί να κάνει μάθημα, αλλά και να διασφαλίζει ότι πετυχαίνει το επιθυμητό αποτέλεσμα της μάθησης Η εκτίμηση της μάθησης αναφέρεται στην ανατροφοδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Αγαπητέ μαθητή/ αγαπητή μαθήτρια, Διεξάγουμε μια έρευνα και θα θέλαμε να μάθουμε την άποψή σου για τo περιβάλλον μάθησης που επικρατεί στην τάξη σου. Σε παρακαλούμε

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη Θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

34ο Μάθημα ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ - ΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΩΤΕΣ

34ο Μάθημα ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ - ΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΩΤΕΣ 34ο Μάθημα ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ - ΑΓΩΓΟΙ ΚΑΙ ΜΟΝΩΤΕΣ Αρνητικά ηλεκτρικά φορτία μπορεί να κινούνται εύκολα και γρήγορα μέσα στους αγωγούς Τι συμβαίνει στα σώματα όταν ηλεκτρίζονται; Οι επιστήμονες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 1 ΠΡΟΣΔΟΚΙΑ: Σεβασμός Κοινωνική δεξιότητα: Ακούω τον ομιλητή στο μάθημα Στόχοι μαθήματος: Ο μαθητής να: 1. Ονομάζει τα βασικά βήματα της κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 11. ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μια διαφορά που δεν μπορούμε να τη δούμε. Ουσίες και μείγματα

Μάθημα 11. ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μια διαφορά που δεν μπορούμε να τη δούμε. Ουσίες και μείγματα Μάθημα 11 ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μια διαφορά που δεν μπορούμε να τη δούμε Είμαστε εξοικειωμένοι με πολλές χημικές ουσίες, όπως οξυγόνο, άζωτο, θειάφι, νερό, σίδηρο, αλάτι, χαλκό, γαλαζόπετρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη!

«Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! «Tα 14 Πράγματα που Κάνουν οι Καταπληκτικοί Γονείς», από την ψυχολόγο-συγγραφέα Dr. Λίζα Βάρβογλη! Οι καταπληκτικοί γονείς κάνουν καταπληκτικά πράγματα! Και δεν εννοώ περίπλοκα, δύσκολα, ή κάτι τέτοιο,

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα.

Συνήθως ο διαλύτης βρίσκεται στη μεγαλύτερη αναλογία στο διάλυμα. Οξέα Διάλυμα ονομάζεται κάθε ομογενές μείγμα. Το διάλυμα έχει την ίδια σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες σε όλη του τη μάζα. Τα συστατικά του διαλύματος δεν μπορούν να διακριθούν ούτε με γυμνό μάτι, ούτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια.

ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ. Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. ΦΥΣΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ Οι φυσικές καταστάσεις της ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. Οι μεταξύ τους μεταβολές εξαρτώνται από τη θερμοκρασία και την πίεση και είναι οι παρακάτω: ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΞΗΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου

Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου Λήστευαν το δημόσιο χρήμα - Το B' Μέρος με τους αποκαλυπτικούς διαλόγους Άκη - Σμπώκου - από τον Φουάτ σε τρεις εταιρίες χρήματα... μπλου μπρουμέλ, άλλη μια P.A κάπως έτσι και άλλη μία που μου είχες πει

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα;

Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Ηλεκτρικά Κυκλώματα (Μ.Χ. ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Η προσθήκη λαμπτήρων επηρεάζει την ένταση του ρεύματος σε ένα ηλεκτρικό κύκλωμα; Στη διερεύνηση που κάναμε με τα παιδιά, όπως φαίνεται και από τον τίτλο ασχοληθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

Ο δάσκαλος που με εμπνέει

Ο δάσκαλος που με εμπνέει Είναι πολύ σημαντικό για μένα η δασκάλα που μου κάνει μάθημα να με εμπνέει, γιατί έτσι θα ενδιαφέρομαι περισσότερο για τα μαθήματά μου και θα προσπαθώ να γίνομαι κάθε φορά καλύτερη. Θα προτιμούσα η δασκάλα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885)

ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) ΤΕΤΑΡΤΟ 4 ο δίωρο: ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Γιώτη Ιφιγένεια (Α.Μ. 6222) Λίβα Παρασκευή (Α.Μ. 5885) Ανάλυση σε επιμέρους στόχους: 1. Εκτιμούν τη μορφή γραφημάτων με βάση τα δεδομένα τους. 2. Κατανοούν ότι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΑΞΗ : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ ΜΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΩΡΑΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ : 1. Να παρασκευάζουν μείγματα μεαπλά καθημερινά υλικά 2. Να διαπιστώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού

Ερωτηματολόγιο Προγράμματος Ασφαλώς Κυκλοφορώ (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς Κυκλοφορώ" (αρχικό ερωτηματολόγιο) Για μαθητές Δ - Ε - ΣΤ Δημοτικού Tάξη & Τμήμα:... Σχολείο:... Ημερομηνία:.../.../200... Όνομα:... Ερωτηματολόγιο Προγράμματος "Ασφαλώς

Διαβάστε περισσότερα

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος

κι η τιμωρία των κατηγορουμένων. Βέβαια, αν δεν έχεις πάρει καθόλου βάρος, αυτό θα σημαίνει ότι ο κατηγορούμενος 14 Φτάνοντας λοιπόν ο Νικήτας σε μια από τις γειτονικές χώρες, εντυπωσιάστηκε από τον πλούτο και την ομορφιά της. Πολλά ποτάμια τη διέσχιζαν και πυκνά δάση κάλυπταν τα βουνά της, ενώ τα χωράφια ήταν εύφορα

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τρίτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-6 Ώρα για δράση... 7-17 Σημειώσεις... 18 2 Μάθημα Τρίτο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις τις 7 συνήθειες των πετυχημένων ανθρώπων.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ

ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΩΤΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΓΡΑΦΕΙΑ ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2007-2008 ΜΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗ ΒΔΟΜΑΔΑ ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. 2ο ΛΥΚΕΙΟ ΜΟΝΑΧΟΥ - 1 -

ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ. 2ο ΛΥΚΕΙΟ ΜΟΝΑΧΟΥ - 1 - - 1 - 1.Τίτλος της έρευνας...σελ. 3 2.Παρουσίαση του προβλήματος...σελ. 4 3.Παρουσίαση του σκοπού της έρευνας...σελ. 5 4.Κοινωνικές ανάγκες τις οποίες εξυπηρετεί η έρευνα...σελ. 7 5.Διαμόρφωση της υπόθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Α1 (25 μονάδες) Διάρκεια: 25 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Θα ακούσετε δύο (2) φορές την Κατερίνα και τη Δήμητρα να μιλούν για τις παλιές φωτογραφίες της δουλειάς τους. Ακούστε προσεκτικά το διάλογο και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ. Εργασία για το σπίτι. Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Εργασία για το σπίτι Απαντούν μαθητές του Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Απαντά η Μαρίνα Βαμβακίδου Ερώτηση 1. Μπορείς να φανταστείς τη ζωή μας χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. ''

6. '' Καταλαβαίνεις οτι κάτι έχει αξία, όταν το έχεις στερηθεί και το αναζητάς. '' 1. '' Τίποτα δεν είναι δεδομένο. '' 2. '' Η μουσική είναι η τροφή της ψυχής. '' 3. '' Να κάνεις οτι έχει νόημα για σένα, χωρίς όμως να παραβιάζεις την ελευθερία του άλλου. '' 4. '' Την πραγματική μόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων

Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Και τώρα τι κάνω; Σημαντικότερο απ όλα είναι να διαβάσεις και να ευχαριστηθείς την ιστορία και τις πληροφορίες για τον κόσμο των χρωμάτων Να ποια είναι τα υλικά που θα χρειαστείς: γκρι χαρτόνι (100 γραμμαρίων)

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ

ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ ΚΑΙ ΕΝΗΛΙΚΟΥΣ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ

ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ Στόχοι των δραστηριοτήτων. Οι μαθητές θα πρέπει να είναι σε θέση να: αναφέρουν διάφορους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να αυξήσουμε τη θερμοκρασία διαπιστώσουν πειραματικά ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηµατολόγιο PMP , +

Ερωτηµατολόγιο PMP , + Ερωτηµατολόγιο PMP Διαβάστε προσεκτικά κάθε ένα από τα παρακάτω προβλήµατα. Για κάθε πρόβληµα υπάρχουν τέσσερις εναλλακτικές απαντήσεις από τις οποίες µόνο µία είναι η σωστή. Παρακαλώ επιλέξτε τη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής

Άσκηση 4η. Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής Άσκηση 4η Ανίχνευση χημικών της καθημερινής ζωής 2 Θεωρητικό μέρος Αναλυτική Χημεία ονομάζεται ο κλάδος της Χημείας που αναπτύσσει και εφαρμόζει μεθόδους, όργανα και στρατηγικές για να δώσει πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία 1 2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία Ερωτήσεις Θεωρίας 6-1-1. Τι είναι η Η ηλεκτρόλυση είναι μία χημική μέθοδος διασπάσεως του νερού στα συστατικά του. 6-1-2. Σε

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Πατρών Μεταπτυχιακό Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Πανεπιστήμιο Πατρών Μεταπτυχιακό Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Πατρών Μεταπτυχιακό Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Μελέτη με θέμα: Διερεύνηση του βαθμού ανάπτυξης εμπιστοσύνης και ασφάλειας στην καθημερινή χρήση του διαδικτύου Ερωτηματολόγιο 1. Πόσο καιρό

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 10. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ο ρόλος που μπορεί να παίζει το νερό στις χημικές αντιδράσεις

Μάθημα 10. ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ο ρόλος που μπορεί να παίζει το νερό στις χημικές αντιδράσεις Μάθημα 10 ΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΥΔΑΤΙΚΑ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ο ρόλος που μπορεί να παίζει το νερό στις χημικές αντιδράσεις Στο προηγούμενο μάθημα είδαμε τη χημική αντίδραση ανάμεσα σε δύο στερεά που είχε ως αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΛΛΟ ΕΞΟΙΚΕΙΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Βρίσκεσαι μπροστά σε ένα φύλλο εργασίας. Ακολούθησε τις οδηγίες που σου δίνει για να πραγματοποιήσεις μια σειρά από δραστηριότητες. Έτσι θα μάθεις να δουλεύεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ. «Ηεπανάληψημήτηρμαθήσεως»

ΠΩΣ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ. «Ηεπανάληψημήτηρμαθήσεως» ΠΩΣ ΔΙΑΒΑΖΟΥΜΕ «Ηεπανάληψημήτηρμαθήσεως» Γιατί πρέπει να κάνετε επαναλήψεις; Σχήμα 1 Μην περιμένετε να θυμάστε όλη την ύλη που έχετε διαβάσει εκτός αν κάνετε επαναλήψεις. Στην προετοιμασία σας για τις

Διαβάστε περισσότερα

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ''

Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 1 2 Τα λουλούδια που δεν είχαν όνομα ''ΜΥΘΟΣ'' 3 Τα λουλούδια χωρίς όνομα, τα έχει ο καθένας από μας, αλλά δεν το ξέρουμε. Δεν μας μαθαίνουν τίποτα και ψάχνουμε μόνοι μας άσκοπα να βρούμε κάτι, για να

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις;

ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ. ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΣΚΕΤΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΑΡΗΣ (Συναντώνται μπροστά στη σκηνή ο Άρης με τον Χρηστάκη.) Γεια σου Χρηστάκη, τι κάνεις; ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Μια χαρά είμαι. Εσύ; ΑΡΗΣ Κι εγώ πολύ καλά. Πάρα πολύ καλά! ΧΡΗΣΤΑΚΗΣ Σε βλέπω

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.

ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ) !Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων. ΒΛΑΣΤΗΣΗ (ΜΑΤΘΑΙΟΥ)!"Τίτλος διερεύνησης: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα βλαστήσουν τα σπέρματα των οσπρίων.!"σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Στη διερεύνησή μας μετρήθηκε ο χρόνος που χρειάστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!»

Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση όμως είναι!» Ημερομηνία 27/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link www.thinkover.gr Ανδριάνα Βούτου http://www.thinkover.gr/2015/04/27/stefanos-livos/ Στέφανος Λίβος: «Η συγγραφή δεν είναι καθημερινή ανάγκη για μένα. Η έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι

Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Θερμοκρασία Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Φύλλο Εργασίας 5 Από τη Θερμότητα στη Η Θερμική Ισορροπία α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στο βιβλίο των φυσικών του δημοτικού σχολείου της Ε τάξης υπάρχει η παρακάτω αναφορά στη και τη Θερμότητα.

Διαβάστε περισσότερα

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας;

Σχιζοφρένεια. Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Από Τι Προκαλείται η Σχιζοφρένεια; Ποια Είναι Τα Συμπτώματα Της Σχιζοφρένειας; Σχιζοφρένεια Τι Είναι η Σχιζοφρένεια; Η σχιζοφρένεια, μια πνευματική ασθένεια που προκαλεί διαταραχή στον τρόπο που σκέφτεται το άτομο, επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Συνήθως ξεκινά από τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Πανηγύρι Τεχνολογίας

Πανεπιστήμιο Κύπρου. Πανηγύρι Τεχνολογίας Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Προγραμματισμός για το μάθημα ΕΠΑ 238: Σχεδιασμός και τεχνολογία Πανηγύρι Τεχνολογίας Προγραμματισμός εργασίας: Συνάντηση 1 η : Στάδιο 1: Κατάσταση πρόβλημα

Διαβάστε περισσότερα

Ιδιότητες των οξέων. Δραστηριότητα 1 η. Φύλλο εργασίας:

Ιδιότητες των οξέων. Δραστηριότητα 1 η. Φύλλο εργασίας: Φύλλο εργασίας: Ιδιότητες των οξέων Δραστηριότητα 1 η Α. Σε ένα ποτήρι υπάρχει ζωμός από κόκκινο λάχανο (το οποίο έχει χρώμα ιώδες). Αν ρίξουμε σε αυτό λίγο χυμό λεμονιού ή λίγο ξύδι, τι θα παρατηρήσουμε;

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων

Κεφάλαιο 9. Έλεγχοι υποθέσεων Κεφάλαιο 9 Έλεγχοι υποθέσεων 9.1 Εισαγωγή Όταν παίρνουμε ένα ή περισσότερα τυχαία δείγμα από κανονικούς πληθυσμούς έχουμε τη δυνατότητα να υπολογίζουμε στατιστικά, όπως μέσους όρους, δειγματικές διασπορές

Διαβάστε περισσότερα

- Γιατρέ, πριν την εγχείρηση δεν είχατε μούσι... - Δεν είμαι γιατρός. Ο Αγιος Πέτρος είμαι...

- Γιατρέ, πριν την εγχείρηση δεν είχατε μούσι... - Δεν είμαι γιατρός. Ο Αγιος Πέτρος είμαι... - Γιατρέ, πριν την εγχείρηση δεν είχατε μούσι... - Δεν είμαι γιατρός. Ο Αγιος Πέτρος είμαι... - Γιατρέ, βλέπω μπλε και πράσινους κόκκους.. - Οφθαλμίατρο έχετε δει; - Οχι! Μόνο μπλε και πράσινους κόκκους...

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 8 - Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 ΑΣΚΗΣΗ 8. Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4

ΑΣΚΗΣΗ 8 - Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 ΑΣΚΗΣΗ 8. Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 ΑΣΚΗΣΗ 8 Μελέτη της ηλεκτρόλυσης CuSO 4 Συσκευές: Ένα τροφοδοτικό συνεχούς τάσης, ένα αμπερόμετρο, ένα χρονόμετρο και ένα βολτάμετρο. Το βολτάμετρο ή κουλομβόμετρο αποτελείται από ένα γυάλινο δοχείο που

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο εργασίας. Φως και χρώματα

Φύλλο εργασίας. Φως και χρώματα Φως και χρώματα 26 1. Ο Χρήστος μια ηλιόλουστη μέρα συζητά με τον αδελφό του για τα χρώματα. Τότε ο μικρός λέει στον Χρήστο ότι το φως του Ηλίου είναι το πιο βασικό χρώμα, και αυτό συμβαίνει γιατί δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

2.7 Χημική αντίδραση

2.7 Χημική αντίδραση 1 2.7 Χημική αντίδραση Ερωτήσεις θεωρίας με απάντηση 7-1. Τι ονομάζουμε φαινόμενο στη Φυσική και στη Χημεία; Φαινόμενο είναι η μεταβολή 7-2. Τι ονομάζουμε φυσικά φαινόμενα ή φυσικές μεταβολές; Είναι οι

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο

Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Πώς να μελετάμε τη Βίβλο του David Batty Οδηγός Μελέτης Έκδοση 5 Πώς να μελετάμε τη Βίβλο Οδηγός Μελέτης 5η έκδοση του David Batty Σημείωση: Τα εδάφια της Βίβλου όπου αυτά αναφέρονται, είναι από τη νεοελληνική

Διαβάστε περισσότερα

28ο Μάθημα ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

28ο Μάθημα ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 28ο Μάθημα ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Μια διαφορά που δεν μπορούμε να τη δούμε Στα προηγούμενα μαθήματα, αναφέραμε και χρησιμοποιήσαμε πολλές φορές διάφορες χημικές ουσίες, όπως οξυγόνο, θειάφι,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή;

Α. Ίσως έχεις παρατηρήσει ότι το λεμόνι, το ξίδι, τα πορτοκάλια έχουν χαρακτηριστική γεύση. Ποια πιστεύεις ότι είναι αυτή; ΟΞΕΑ ΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ PH ΣΤΟ ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ «Ο ΘΑΥΜΑΣΤΟΣ ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ» 1 Ο ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΞΙΝΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ- ΒΑΣΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ 1.1 ΣΤΟΧΟΙ 1. Να διαπιστώσουν οι μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή

Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Κεφάλαιο 14: Συμβουλές προς έναν νέο προγραμματιστή Φτάσαμε σιγά σιγά στο τέλος του βιβλίου. Αντί για κάποιον επίλογο σκέφτηκα να συλλέξω κάποια πράγματα που θα ήθελα να πω σε κάποιον ο οποίος αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος.

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 2014 Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος. A Γυμνασίου 29 Μαρτίου 2014 Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:... Σχολείο:... Τάξη/Τμήμα:. Εξεταστικό Κέντρο:. Πειραματικό Μέρος Θέμα 1 ο H μέτρηση του μήκους γίνεται, συνήθως, με μετροταινία

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Λαχτάρα για φαγητό Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση

Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση ΦΥΣΙΚΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Φύλλο Εργασίας 4 ο Μετρήσεις Θερμοκρασίας Η Βαθμονόμηση Εξακολουθούμε να μιλάμε για διαδικασίες μέτρησης, συγκεκριμένα της μέτρησης θερμοκρασίας. η μέτρηση είναι μία διαδικασία σύγκρισης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ

Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας. Διαπραγμάτευση και πειθώ 3 Ενότητα εκπαίδευσης και κατάρτισης για τις δεξιότητες ηγεσίας Διαπραγμάτευση και πειθώ Διαπραγμάτευση και πειθώ Γενική περιγραφή της ενότητας: Σε αυτή την ενότητα, θα συμμετέχετε σε μια δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior)

Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Πώς να διαβάζεις στο σπίτι γρήγορα και αποτελεσματικά για μαθητές τάξης Teens 2 & 3 (B & C Senior) Να ξεκινάς πάντα απο το κείμενο μέσα στο οποίο βρίσκεται η ιστορία (coursebook), το λεξιλόγιο και η γραμματική

Διαβάστε περισσότερα

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα.

Μια από τις σημαντικότερες δυσκολίες που συναντά ο φυσικός στη διάρκεια ενός πειράματος, είναι τα σφάλματα. Εισαγωγή Μετρήσεις-Σφάλματα Πολλές φορές θα έχει τύχει να ακούσουμε τη λέξη πείραμα, είτε στο μάθημα είτε σε κάποια είδηση που αφορά τη Φυσική, τη Χημεία ή τη Βιολογία. Είναι όμως γενικώς παραδεκτό ότι

Διαβάστε περισσότερα

Ρίξτε την αρτηριακή πίεση χωρίς φάρμακα

Ρίξτε την αρτηριακή πίεση χωρίς φάρμακα Ρίξτε την αρτηριακή πίεση χωρίς φάρμακα Κοιμάστε αγκαλιά με το πιεσόμετρο και έχετε γεμίσει τον οργανισμό σας με χάπια προκειμένου να κρατήσετε την αρτηριακή σας πίεση σε χαμηλά επίπεδα; Χαλαρώστε! Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ

ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ 2 ΠΩΣ ΕΝΑΣ ΓΙΑΤΡΟΣ ΘΑ ΙΑΓΝΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΥΓΓΕΝΗ ΚΑΡ ΙΟΠΑΘΕΙΑ Κατά κανόνα, η διάγνωση µιας συγγενούς καρδιοπάθειας γίνεται στη βρεφική ηλικία, αν και αρκετές περιπτώσεις µπορούν να διαγνωσθούν σε οποιαδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016

ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΓΥΜΝΑΣΙΟ.. ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2015/2016 ΒΑΘ.:... / 25 ΟΛΟΓΡ.:... ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2016 ΥΠΟΓΡ.:... ΤΑΞΗ: Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: dd/mm/yyyy ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΑ ( ΦΥΣΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ/ΒΙΟΛΟΓΙΑ ) ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος Δάσκαλος ΔΣ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: (ΦΥΣΙΚΗ) -ΧΗΜΕΙΑ ΒΑΘΜΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5/6/2015 Αριθμητικά.. ΤΑΞΗ: Β ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως: ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Πέτρος Γαλάνης, MPH, PhD Εργαστήριο Οργάνωσης και Αξιολόγησης Υπηρεσιών Υγείας Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών Σχέση μεταξύ εμβολίων και αυτισμού Θέση ύπνου των βρεφών και συχνότητα εμφάνισης του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Ουσίες και χημικές οντότητες

Ουσίες και χημικές οντότητες Ουσίες και χημικές οντότητες Μια διδακτική προσέγγιση στην απλή αντικατάσταση (Γ' Γυμνασίου) Γενικά Η Χημεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με τη μελέτη της σύστασης των ουσιών καθώς και με τις μεταβολές

Διαβάστε περισσότερα