Περιεχόμενα. Εισαγωγή 9

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Περιεχόμενα. Εισαγωγή 9"

Transcript

1

2 Περιεχόμενα Εισαγωγή 9 1 Ύλη 15 2 Γυμναστική για τον εγκέφαλο 31 3 Το σύμπλεγμα Progenium XY 41 4 Ομοιοπαθητική 51 5 Το φαινόμενο πλασέμπο 95 6 Η ανοησία της ημέρας Δρ Τζίλιαν ΜακΚιθ, PhD Το χάπι που «λύνει περίπλοκα κοινωνικά προβλήματα» Ο καθηγητής Πάτρικ Χόλφορντ Ο γιατρός θα σας κάνει αγωγή τώρα Είναι κακό πράγμα η καθιερωμένη ιατρική; Πώς τα μέσα ενημέρωσης προωθούν τη δημόσια παρανόηση της επιστήμης Γιατί έξυπνοι άνθρωποι πιστεύουν ανόητα πράγματα Κακή στατιστική Ιστορίες πανικού Ο μύθος των μέσων ενημέρωσης για το MMR 389 Και κάτι ακόμα 443 Περαιτέρω μελέτη και ευχαριστίες 453 Σημειώσεις 457 Ευρετήριο 477

3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Θέλω να σας πω πόσο άσχημη έχει γίνει η κατάσταση. Τα παιδιά διδάσκονται, συστηματικά από τους δασκάλους τους, σε χιλιάδες βρετανικά δημόσια σχολεία ότι αν κουνήσουν το κεφάλι τους περιστροφικά και πάνω-κάτω θα αυξηθεί η κυκλοφορία του αίματος στον μετωπιαίο λοβό με αποτέλεσμα να βελτιωθεί η συγκέντρωσή τους ότι αν τρίψουν το ένα δάχτυλο με το άλλο με έναν ειδικό επιστημονικοφανή τρόπο θα βελτιωθεί η «ροή ενέργειας» μέσα από το σώμα τους και ότι αν κρατήσουν το νερό στο στόμα τους πάνω στη γλώσσα τους, θα ενυδατωθεί απευθείας ο εγκέφαλός τους μέσω του ουρανίσκου όλα αυτά, στο πλαίσιο ενός ειδικού προγράμματος α- σκήσεων που λέγεται «Γυμναστική για τον εγκέφαλο». Θα α- φιερώσουμε λίγο χρόνο σε αυτές τις απόψεις και, το σημαντικότερο, στους μπούφους του εκπαιδευτικού μας συστήματος που τις υιοθετούν. Όμως, το βιβλίο αυτό δεν είναι μια συλλογή ασήμαντων παραλογισμών. Ακολουθεί μια φυσιολογική κλιμάκωση, από τις ανοησίες των τσαρλατάνων, στην ευπιστία των μέσων ε- νημέρωσης, και από εκεί στα τεχνάσματα της βιομηχανίας συμπληρωμάτων διατροφής με κύκλο εργασιών 30 δισεκατομμύρια στερλίνες, στα δεινά της φαρμακευτικής βιομηχανίας των 300 δισεκατομμυρίων στερλινών, στην τραγωδία των ε- πιστημονικών ρεπορτάζ και τέλος σε περιπτώσεις όπου άνθρωποι κατέληξαν στη φυλακή, εξευτελίστηκαν, ή πέθαναν εξαιτίας μόνο και μόνο της κακής κατανόησης της στατιστικής και των τεκμηρίων που διαποτίζει όλη την κοινωνία μας.

4 10 Κακή επιστήμη Την εποχή της διάσημης διάλεξης του Τ.Π. Σνόου (C.P.Snow) για τις «δύο κουλτούρες» των θετικών και των ανθρωπιστικών επιστημών πριν από μισό αιώνα, οι απόφοιτοι των ανθρωπιστικών επιστημών απλώς μας αγνοούσαν. Σήμερα, οι θετικοί επιστήμονες και οι γιατροί υστερούν σε αριθμούς και σε δύναμη απέναντι σε αμέτρητες στρατιές από άτομα που αισθάνονται ότι έχουν το δικαίωμα να αποφαίνονται για ζητήματα τεκμηρίων αξιοθαύμαστη φιλοδοξία χωρίς να κάνουν τον κόπο να κατανοήσουν στοιχειωδώς τα σχετικά θέματα. Στο σχολείο διδαχτήκατε για χημικές ουσίες σε δοκιμαστικούς σωλήνες, εξισώσεις που περιγράφουν την κίνηση, και ί- σως μερικά πράγματα για τη φωτοσύνθεση για την οποία θα πούμε περισσότερα αργότερα αλλά κατά πάσα πιθανότητα δεν διδαχτήκατε τίποτε για τον θάνατο, τον κίνδυνο, τη στατιστική, και την επιστήμη που εξετάζει τι μας σκοτώνει και τι μας γιατρεύει. Το κενό στην κουλτούρα μας είναι ολοφάνερο: η τεκμηριωμένη ιατρική, η απόλυτη εφαρμοσμένη επιστήμη, περιέχει μερικές από τις εξυπνότερες ιδέες των δύο τελευταίων αιώνων, έχει σώσει εκατομμύρια ζωές, κι όμως δεν έχει αξιωθεί ούτε με ένα έκθεμα στο Μουσείο Επιστημών του Λονδίνου. Αυτό δεν οφείλεται σε έλλειψη ενδιαφέροντος. Έχουμε ψύχωση με τα θέματα υγείας τα μισά επιστημονικά θέματα των μέσων ενημέρωσης είναι ιατρικά και βομβαρδιζόμαστε συνεχώς με επιστημονικοφανείς ισχυρισμούς και άρθρα. Αλλά, όπως θα δείτε, παίρνουμε τις πληροφορίες μας ακριβώς από εκείνους τους ανθρώπους που έχουν επανειλημμένα αποδειχτεί ανίκανοι να διαβάσουν, να ερμηνεύσουν και να δώσουν αξιόπιστες μαρτυρίες για τα επιστημονικά τεκμήρια. Πριν προχωρήσουμε, ας χαρτογραφήσουμε το έδαφος. Στην αρχή, θα εξετάσουμε τι σημαίνει να κάνεις ένα πείραμα, να βλέπεις τα αποτελέσματα με τα μάτια σου και να κρίνεις αν ταιριάζουν σε μια δεδομένη θεωρία ή αν είναι πιο πειστική μια εναλλακτική λύση. Ίσως να βρείτε παιδαριώδη και κάπως δασκαλίστικα αυτά τα πρώτα βήματα τα παραδείγματα είναι

5 Εισαγωγή 11 αφοπλιστικά παράλογα αλλά έχουν όλα παρουσιαστεί και προωθηθεί με ευπιστία και μεγάλο κύρος από τα καθιερωμένα μέσα ενημέρωσης. Θα εξετάσουμε τη γοητεία που ασκούν τα επιστημονικοφανή άρθρα για το σώμα μας, και τη σύγχυση που μπορούν να προκαλέσουν. Έπειτα, θα προχωρήσουμε στο θέμα της ομοιοπαθητικής, όχι επειδή είναι σημαντικό ή επικίνδυνο δεν είναι αλλά επειδή αποτελεί το τέλειο μοντέλο για τη διδασκαλία της τεκμηριωμένης ιατρικής: στο κάτω-κάτω, τα ομοιοπαθητικά χάπια δεν είναι παρά μικρά χάπια με σκέτη ζάχαρη που φαίνεται να φέρνουν αποτελέσματα, κι έτσι ενσαρκώνουν όλα όσα χρειάζεται να ξέρετε για τις επαρκείς ή «δίκαιες δοκιμές» μιας θεραπευτικής αγωγής, και για το πώς μπορούμε να παραπλανηθούμε ώστε να πιστέψουμε ότι η οποιαδήποτε παρέμβαση μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική απ' όσο είναι στην πραγματικότητα. Θα μάθετε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για να κάνετε σωστά μια καλή δοκιμή, και πώς να επισημαίνετε τις κακές. Κρυμμένο στο παρασκήνιο βρίσκεται το φαινόμενο πλασέμπο, κατά πάσα πιθανότητα η πιο συναρπαστική και παρεξηγημένη πλευρά της ανθρώπινης ίασης, που ξεπερνάει κατά πολύ ένα απλό ζαχαρωμένο χάπι: πηγαίνει κόντρα στα αυτονόητα, είναι κάτι παράξενο, είναι η πραγματική ιστορία της ψυχοσωματικής ίασης, και είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από οποιαδήποτε κατασκευασμένη ανοησία σχετικά με θεραπευτικά κβαντικά ενεργειακά μοτίβα. Θα εξετάσουμε τα τεκμήρια που υπάρχουν για τη δύναμή του, και θα βγάλετε τα συμπεράσματά σας. Στη συνέχεια θα προχωρήσουμε στα μεγαλύτερα θηράματα. Οι διατροφολόγοι είναι εναλλακτικοί θεραπευτές, αλλά κατά περίεργο τρόπο έχουν κατορθώσει να παρουσιάζονται ως λειτουργοί της επιστήμης. Τα λάθη τους είναι πολύ περισσότερο ενδιαφέροντα από τα λάθη των ομοιοπαθητικών, επειδή έχουν έναν κόκκο πραγματικής επιστήμης μέσα τους, αλλά ε- πίσης είναι πιο επικίνδυνα, επειδή ο πραγματικός κίνδυνος

6 12 Κακή επιστήμη από τους κομπογιαννίτες δεν είναι ότι οι πελάτες τους μπορεί να πεθάνουν έχει συμβεί κι αυτό, αλλά μου φαίνεται χονδροειδές να περιοριστούμε εκεί αλλά ότι συστηματικά υπονομεύουν την κατανόηση του κοινού για τον ίδιο τον χαρακτήρα των τεκμηρίων. Θα δούμε τις ρητορικές ταχυδακτυλουργίες και τα ερασιτεχνικά λάθη που σας έχουν κατ επανάληψη παραπλανήσει σε θέματα τροφίμων και διατροφής, και πώς αυτή η νέα βιομηχανία λειτουργεί ως περισπασμός από τους πραγματικούς παράγοντες κινδύνου για την υγεία, που συνδέονται με τον τρόπο ζωής, καθώς και τον πιο ανεπαίσθητο αλλά εξίσου ανησυχητικό αντίκτυπο στον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τον εαυτό μας και το σώμα μας, κυρίως σε σχέση με την ευρέως διαδεδομένη κίνηση για ιατρικοποίηση των κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων, για θεώρησή τους σε ένα αναγωγιστικό, βιοϊατρικό πλαίσιο, και για το πλασάρισμα εμπορευματοποιήσιμων λύσεων, ιδίως με τη μορφή χαπιών και διαιτών της μόδας. Θα παρουσιάσω στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι μια εμπροσθοφυλακή εκπληκτικής σφαλερότητας κάνει την είσοδό της στα βρετανικά πανεπιστήμια, παράλληλα με τη γνήσια πανεπιστημιακή έρευνα στη διατροφή. Σε αυτήν επίσης την ενότητα θα βρείτε την αγαπημένη γιατρό της χώρας, τη Τζίλιαν ΜακΚιθ, PhD. Έπειτα, θα εφαρμόσουμε τα ίδια εργαλεία στη συμβατική ιατρική και θα αποκαλύψουμε τα τεχνάσματα που χρησιμοποιεί η φαρμακευτική βιομηχανία για να παραπλανεί γιατρούς και ασθενείς. Στη συνέχεια, θα εξετάσουμε πώς τα μέσα ενημέρωσης προάγουν τη δημόσια παρανόηση της επιστήμης, το μονομανές πάθος τους για άσκοπα μη-θέματα και τις βασικές παρανοήσεις τους σε θέματα στατιστικής και τεκμηρίων, κι έτσι θα αναδείξουμε τη βαθύτερη ουσία τού γιατί ασκούμε επιστήμη: για να εμποδίσουμε τον εαυτό μας να παραπλανηθεί από τις εξατομικευμένες εμπειρίες και προκαταλήψεις μας. Τέλος, στο κομμάτι του βιβλίου που θεωρώ πιο σημαντικό απ όλα, θα

7 Εισαγωγή 13 δείτε πώς άνθρωποι με μεγάλη εξουσία, που θα έπρεπε να προσέχουν περισσότερο, εξακολουθούν να διαπράττουν στοιχειώδη λάθη με σοβαρές συνέπειες επίσης, θα δούμε πώς η κυνική διαστρέβλωση των τεκμηρίων από τα μέσα ενημέρωσης σε δυο συγκεκριμένες περιπτώσεις ανησυχίας για τη δημόσια υγεία, έφτασε σε επικίνδυνες και πραγματικά τραγελαφικές ακρότητες. Αυτό που ζητάω από σας, καθώς θα προχωράμε, είναι να προσέξετε πόσο απίστευτα διαδεδομένα είναι αυτά τα πράγματα αλλά και να σκεφτείτε τι θα μπορούσατε να κάνετε. Με τη λογική δεν μπορείτε να πείσετε κάποιον να εγκαταλείψει θέσεις στις οποίες δεν κατέληξε με τη λογική. Αλλά στο τέλος αυτού του βιβλίου θα έχετε τα εργαλεία για να κερδίσετε ή τουλάχιστον να κατανοήσετε οποιαδήποτε αντιπαράθεση απόψεων διαλέξετε να ξεκινήσετε, για οτιδήποτε κι αν πρόκειται: για τις θαυματουργές θεραπείες, το εμβόλιο MMR, τα δεινά των μεγάλων φαρμακευτικών βιομηχανιών, το ενδεχόμενο οποιοδήποτε λαχανικό να προλαβαίνει τον καρκίνο, την υπερεκλαΐκευση των επιστημονικών ρεπορτάζ, την αμφίβολη κινδυνολογία για θέματα υγείας, την αξία των ανεκδοτικών τεκμηρίων, τη σχέση μεταξύ ψυχής και σώματος, την επιστήμη του παραλογισμού, την ιατρικοποίηση της καθημερινής ζωής, και πολλά άλλα. Θα έχετε δει τα τεκμήρια που υπάρχουν για ορισμένες πολύ διαδεδομένες απάτες, αλλά στη διαδρομή θα έχετε επίσης αποκομίσει οτιδήποτε χρήσιμο πρέπει να ξέρετε για την έρευνα, τα επίπεδα τεκμηρίων, τη μεροληψία, τη στατιστική (χαλαρώστε), την ιστορία της επιστήμης, τα αντιεπιστημονικά κινήματα και τον κομπογιαννιτισμό, ενώ παράλληλα θα έχετε συναντήσει μερικές από τις εκπληκτικές ιστορίες που μπορούν να μας διηγηθούν οι φυσικές επιστήμες για τον κόσμο. Κάτι τέτοιο δεν θα είναι καθόλου δύσκολο, διότι πρόκειται για το μόνο επιστημονικό μάθημα για το οποίο μπορώ να εγγυηθώ ότι αυτός που θα κάνει τα ανόητα λάθη δεν θα είστε

8 14 Κακή επιστήμη εσείς. Και αν στο τέλος του βιβλίου εξακολουθείτε να διαφωνείτε μαζί μου, θα σας πω το εξής: και πάλι λάθος θα κάνετε, αλλά αυτή τη φορά με πολύ περισσότερη άνεση και στιλ απ' ό,τι τώρα. Μπεν Γκόλντεϊκρ Ιούλιος 2008

9 1 Ύλη Περνάω πολύ χρόνο συζητώντας με ανθρώπους που διαφωνούν μαζί μου θα μπορούσα μάλιστα να πω ότι πρόκειται για την αγαπημένη μου ψυχαγωγική ενασχόληση και επανειλημμένα συναντώ άτομα που ανυπομονούν να εκφράσουν τις α- πόψεις τους σχετικά με την επιστήμη, παρά το γεγονός ότι ποτέ δεν έχουν κάνει έστω και ένα πείραμα. Ποτέ δεν έχουν θέσει οι ίδιοι σε δοκιμασία μια ιδέα, χρησιμοποιώντας τα χέρια τους, ούτε έχουν δει τα αποτελέσματά της με τα μάτια τους και ποτέ δεν έχουν σκεφτεί προσεκτικά τι σημαίνουν τα αποτελέσματα αυτά για την ιδέα την οποία ελέγχουν, χρησιμοποιώντας τον εγκέφαλό τους. Για τους ανθρώπους αυτούς, η «επιστήμη» δεν είναι μια μέθοδος, αλλά η μονολιθική, μυστηριώδης και πέρα από κάθε αμφισβήτηση γνώση. Η αποκάλυψη της αναλήθειας ή αλλιώς, ανασκευή των πρώτων και πιο εξωφρενικών ψευδοεπιστημονικών ισχυρισμών είναι ο καλύτερος τρόπος για να μάθουμε τις θεμελιώδεις αρχές της επιστήμης, εν μέρει επειδή η επιστήμη σε μεγάλο βαθμό αφορά την ανασκευή θεωριών, αλλά επίσης επειδή η έλλειψη επιστημονικών γνώσεων που χαρακτηρίζει τους ε- μπνευστές των θαυματουργών θεραπειών, καθώς και όσους τις προωθούν και γράφουν γι αυτές, μας προκαλεί να ελέγξουμε μερικές πολύ απλές ιδέες. Οι γνώσεις των ανθρώπων αυτών για την επιστήμη είναι υποτυπώδεις, έτσι, όχι μόνο διαπράττουν βασικά σφάλματα συλλογιστικής αλλά στηρίζονται σε έννοιες όπως ο μαγνητισμός, το οξυγόνο, το νερό, η «ενέρ-

10 16 Κακή επιστήμη γεια» και οι τοξίνες: έννοιες από τη φυσική του γυμνασίου που περιορίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό στη σφαίρα της «χημείας της κουζίνας». Το αποτοξινωτικό και το θέατρο της γλίτσας Επειδή φαντάζομαι πως θα θέλατε το πρώτο σας πείραμα να είναι κάτι αναντίρρητα ρυπαρό, θα ξεκινήσουμε με το αποτοξινωτικό. Το Aqua Detox είναι ένα από τα πολλά αποτοξινωτικά ποδόλουτρα που κυκλοφορούν. Έχει διαφημιστεί άκριτα σε μερικά (καθόλου κολακευτικά για τους συντάκτες τους) άρθρα στην Telegraph, τη Mirror, τη Sunday Times, το περιοδικό GQ, καθώς και σε διάφορες τηλεοπτικές εκπομπές. Ιδού μια πρώτη γεύση από τη Mirror. Στείλαμε την Άλεξ για μια καινούργια θεραπεία με ένα προϊόν που λέγεται Aqua Detox, το οποίο αποδεσμεύει τις τοξίνες του σώματός σας μπροστά στα μάτια σας. Η Άλεξ λέει: «Βάζω τα πόδια μου σε μια λεκάνη με νερό, ενώ η θεραπεύτρια, η Μίρκα, ρίχνει σταγόνες με άλατα σε μια συσκευή ιονισμού, η οποία θα ρυθμίσει το βιοενεργειακό πεδίο του νερού και θα ενθαρρύνει το σώμα μου να αποβάλει τις τοξίνες. Καθώς οι τοξίνες αποδεσμεύονται από το σώμα μου, το νερό αλλάζει χρώμα. Ύστερα από μισή ώρα, το νερό έχει γίνει κόκκινο η Μίρκα παρακινεί τη φωτογράφο μας, την Κάρεν, να δοκιμάσει. Η δική της λεκάνη γεμίζει καφέ φυσαλίδες. Σύμφωνα με τη διάγνωση της Μίρκα, το συκώτι και οι λεμφαδένες της Κάρεν είναι επιβαρυμένα πρέπει να πίνει λιγότερο αλκοόλ και περισσότερο νερό. Ω, πόσο αγνή αισθάνομαι!»

11 Ύλη 17 Η υπόθεση που διατυπώνουν αυτές οι εταιρείες είναι πολύ σαφής: το σώμα σας είναι γεμάτο από «τοξίνες», ό,τι κι αν είναι αυτό τα πόδια σας είναι γεμάτα με ειδικούς «πόρους» (τους οποίους, αν δεν το ξέρατε, τους ανακάλυψαν αρχαίοι Κινέζοι επιστήμονες) βάζετε τα πόδια σας στη λεκάνη με το νερό, οι τοξίνες βγαίνουν από το σώμα σας και το νερό γίνεται καφέ. Το νερό γίνεται καφέ εξαιτίας των τοξινών; Ή μήπως πρόκειται απλώς για θέατρο; Ένας τρόπος για να το ελέγξετε είναι να κάνετε εσείς οι ίδιοι μια θεραπεία με Aqua Detox σε κάποιο σπα, ινστιτούτο καλλονής, κέντρο αισθητικής ή ένα από τα χιλιάδες μέρη που μπορείτε να βρείτε στο Διαδίκτυο, και όταν ο θεραπευτής βγει από το δωμάτιο, να βγάλετε τα πόδια σας από το λουτρό. Αν το νερό γίνει καφέ χωρίς να είναι τα πόδια σας μέσα, αυτό σημαίνει ότι δεν ήταν τα πόδια σας ή οι τοξίνες σας που προκάλεσαν τον χρωματισμό. Αυτό λέγεται ελεγχόμενο πείραμα (controlled experiment): τα πάντα είναι ίδια στις δυο περιπτώσεις, με μόνη διαφορά την παρουσία ή την απουσία των ποδιών σας. Αυτή η πειραματική μέθοδος έχει μειονεκτήματα (και εδώ υπάρχει ένα σημαντικό δίδαγμα, ότι συχνά πρέπει να σταθμίζουμε τα οφέλη και την πρακτικότητα των διαφόρων μορφών έρευνας, κάτι που θα αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία στα ε- πόμενα κεφάλαια). Από πρακτική σκοπιά, το πείραμα με το βγάλσιμο των ποδιών από το λουτρό σάς αναγκάζει να καταφύγετε σε ένα τέχνασμα, κάτι που ίσως σας κάνει να μην αισθάνεστε άνετα. Είναι όμως και ακριβό: Mια συνεδρία με Aqua Detox στοιχίζει περισσότερο από τα συστατικά που χρειάζονται για να φτιάξετε τη δική σας αποτοξινωτική συσκευή, ένα τέλειο μοντέλο της πραγματικής.

12 18 Κακή επιστήμη Θα χρειαστείτε τα εξής: Έναν φορτιστή μπαταρίας αυτοκινήτου Δυο μεγάλα καρφιά Μαγειρικό αλάτι Χλιαρό νερό Μια κούκλα Μπάρμπι Πλήρες εργαστήριο αναλυτικής χημείας (προαιρετικά) Το πείραμα περιλαμβάνει ηλεκτρισμό και νερό. Σε έναν κόσμο όπου υπάρχουν κυνηγοί ανεμοστροβίλων και ηφαιστειολόγοι, πρέπει να αποδεχτούμε ότι ο καθένας καθορίζει το δικό του επίπεδο ανοχής του κινδύνου. Αν εκτελέσετε αυτό το πείραμα στο σπίτι, δεν αποκλείεται να πάθετε ένα οδυνηρό ηλεκτροσόκ ή να κάψετε τα ηλεκτρικά του σπιτιού σας. Δεν είναι ασφαλές πείραμα, αλλά από μια άποψη σχετίζεται με την κατανόηση του εμβολίου για την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα ή MMR (measles, mumps and rubella), της ομοιοπαθητικής, της μεταμοντέρνας κριτικής της επιστήμης και των δεινών που προκαλούν οι μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες. Μην το κάνετε. Όταν βάλετε σε λειτουργία το μηχάνημα Barbie Detox, θα δείτε ότι το νερό γίνεται καφέ εξαιτίας μιας απλούστατης διεργασίας η οποία ονομάζεται ηλεκτρόλυση: Στην ουσία, τα σιδερένια ηλεκτρόδια σκουριάζουν και η καφέ σκουριά διαλύεται στο νερό. Συμβαίνει όμως και κάτι ακόμα εκεί μέσα, κάτι

13 Ύλη 19 που ίσως να θυμάστε από τη χημεία του σχολείου. Στο νερό έχουμε ρίξει αλάτι. Ο σωστός επιστημονικός όρος για το μαγειρικό αλάτι είναι «χλωριούχο νάτριο»: σε διάλυμα, αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν ιόντα χλωρίου που πλέουν εκεί μέσα, τα ο- ποία έχουν αρνητικό φορτίο (καθώς και ιόντα νατρίου με θετικό φορτίο). Το κόκκινο φις στον φορτιστή της μπαταρίας σας είναι ένα «θετικό ηλεκτρόδιο» και εδώ έχουμε αρνητικώς φορτισμένα ηλεκτρόνια που αποσπώνται από τα αρνητικώς φορτισμένα ιόντα χλωρίου, κάτι που οδηγεί στην παραγωγή ελεύθερου αερίου χλωρίου. Επομένως, το λουτρό Barbie Detox εκλύει χλώριο, όπως άλλωστε χλώριο εκλύει το ποδόλουτρο Aqua Detox και εκείνοι που χρησιμοποιούν το προϊόν αυτό έχουν συνυφάνει κομψά στην ιστορία τους το χαρακτηριστικό άρωμα του χλωρίου: Είναι τα χημικά, μας εξηγούν είναι το χλώριο που βγαίνει από το σώμα μας, από όλες αυτές τις πλαστικές συσκευασίες των τροφίμων μας, από όλα αυτά τα χρόνια που κολυμπάμε σε πισίνες με νερό γεμάτο χημικά. «Ήταν ενδιαφέρον να βλέπω το χρώμα του νερού να αλλάζει και να μυρίζω το χλώριο που έφευγε από το σώμα μου», λέει ένας πελάτης για το παρόμοιο προϊόν Emerald Detox. Σε έναν άλλο ιστότοπο διαβάζουμε: «Την πρώτη φορά που δοκίμασε το Q2 [ενεργειακό σπα], ο συνεταίρος της είπε ότι τα μάτια του έτσουζαν από όλο αυτό το χλώριο που έβγαινε από μέσα της, απομεινάρι της παιδικής και της εφηβικής της ηλικίας». Φανταστείτε όλο αυτό το αέριο χλώριο, το χημικό που έχει συσσωρευτεί μέσα στο σώμα σας όλα αυτά τα χρόνια! Ανατριχιαστική σκέψη. Υπάρχει όμως κάτι άλλο που πρέπει να ελέγξουμε. Υπάρχουν άραγε τοξίνες μέσα στο νερό; Εδώ συναντάμε ένα καινούργιο πρόβλημα. Τι εννοούν λέγοντας «τοξίνη»; Έχω θέσει αυτή την ερώτηση πολλές φορές σε κατασκευαστές πολλών αποτοξινωτικών προϊόντων, αλλά εκείνοι απαντούν με υπεκφυγές. Αρχίζουν να κουνάνε τα χέρια, μιλάνε για τον αγχωτικό σύγχρονο τρόπο ζωής, μιλάνε για τη ρύπανση, μιλάνε για τις

14 20 Κακή επιστήμη σκουπιδοτροφές, αλλά αρνούνται να μου πουν το όνομα έστω και μίας χημικής ουσίας που να μπορεί να μετρηθεί. «Ποιες τοξίνες απεκκρίνονται από το σώμα με τη θεραπεία σας;» τους ρωτώ. «Πείτε μου τι υπάρχει μέσα στο νερό, να το αναζητήσω στο εργαστήριο». Ποτέ δεν πήρα κάποια απάντηση. Ύστερα από πολλούς δισταγμούς και υπεκφυγές τους, διάλεξα δυο χημικές ουσίες λίγο-πολύ τυχαία: την κρεατινίνη και την ουρία. Πρόκειται για κοινά προϊόντα διάσπασης από τον μεταβολισμό του σώματός μας, τα οποία αποβάλλουν τα νεφρά μας μέσω των ούρων. Με τη βοήθεια ενός φίλου, υποβλήθηκα σε μια κανονική θεραπεία με Aqua Detox, πήρα ένα δείγμα από το καφέ υγρό και χρησιμοποίησα το δυσανάλογα υπερσύγχρονο αναλυτικό εργαστήριο του νοσοκομείου St Mary's Hospital στο Λονδίνο για να ανιχνεύσω αυτές τις δύο χημικές «τοξίνες». Δεν υπάρχουν τοξίνες στο νερό. Μονάχα μπόλικος καφέ, σκουριασμένος σίδηρος. Τώρα, με ευρήματα σαν κι αυτά, οι επιστήμονες θα μπορούσαν να κάνουν ένα βήμα πίσω και να αναθεωρήσουν τις ιδέες τους σχετικά με το τι συμβαίνει με αυτά τα ποδόλουτρα. Δεν θα περιμέναμε βέβαια να κάνουν κάτι τέτοιο οι κατασκευαστές τους, αλλά το τι λένε σε απάντηση σε παρόμοια ευρήματα έχει μεγάλη σημασία, τουλάχιστον κατά τη γνώμη μου, ε- πειδή υπάρχει ένα μοτίβο που θα το δούμε να επαναλαμβάνεται διαρκώς στον κόσμο της ψευδοεπιστήμης: Αντί να απαντούν στις επικρίσεις ή να ενσωματώνουν τα νέα ευρήματα σε ένα νέο μοντέλο, επιδιώκουν να μετατοπίσουν τη συζήτηση και να αναδιπλωθούν, και αυτό είναι καίριο, σε θέσεις που δεν επιδέχονται έλεγχο. Τώρα, ορισμένοι από αυτούς αρνούνται ότι στο ποδόλουτρο εκλύονται τοξίνες (πράγμα που θα με σταματούσε από να τις μετράω): λένε ότι με κάποιον περίεργο τρόπο, το σώμα σας ειδοποιείται πότε είναι η ώρα να αρχίσει να αποδεσμεύει τοξίνες με φυσιολογικό τρόπο (όποιος κι αν είναι αυτός και όποιες κι αν είναι οι τοξίνες) αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό. Ορισμένοι

15 Ύλη 21 από αυτούς παραδέχονται τώρα ότι το νερό γίνεται λιγάκι καφέ και χωρίς να βάλετε τα πόδια σας μέσα «αλλά όχι τόσο πολύ». Πολλοί από αυτούς διηγούνται μακροσκελείς ιστορίες για το «βιοενεργειακό πεδίο» το οποίο, όπως λένε, δεν μπορεί να μετρηθεί παρά μόνο με βάση το πόσο καλά αισθάνεστε. Και όλοι τους δεν παύουν να τονίζουν πόσο αγχωτική είναι η σύγχρονη ζωή. Αυτό μπορεί κάλλιστα να είναι αλήθεια. Αλλά δεν έχει καμιά σχέση με το ποδόλουτρό τους, το οποίο είναι σκέτο θέατρο: και, όπως θα δούμε, το θέατρο είναι το κοινό θέμα όλων των αποτοξινωτικών προϊόντων. Ας συνεχίσουμε με την καφετιά γλίτσα. Κεριά για τ αυτιά Θα σκεφτόταν κανείς ότι τα Κεριά των Χόπι για τα αυτιά είναι πολύ εύκολος στόχος. Κι όμως, η αποτελεσματικότητά τους έχει διαφημιστεί πρόθυμα από την Independent, τον Observer και το BBC, για να αναφέρουμε λίγα μόνο ευυπόληπτα μέσα ενημέρωσης. Καθώς τα έντυπα αυτά είναι αναγνωρισμένα μέσα έγκυρης επιστημονικής πληροφόρησης, θα αφήσω το BBC να εξηγήσει πώς αυτοί οι κούφιοι κέρινοι σωλήνες αποτοξινώνουν το σώμα μας: Τα κεριά αυτά λειτουργούν εξαερώνοντας τα συστατικά τους μόλις ανάψουν, προκαλώντας ένα ρεύμα αέρα εκ μεταφοράς προς τον πρώτο θάλαμο του αυτιού. Το κερί δημιουργεί μια ελαφρά αναρρόφηση με αποτέλεσμα οι ατμοί να κάνουν ένα απαλό μασάζ στο τύμπανο και τον ακουστικό πόρο. Μόλις το κερί τοποθετηθεί στο αυτί, το κλείνει στεγανά, κάτι που επιτρέπει στην κυψελίδα του και σε άλλες ακαθαρσίες να βγουν από αυτό. Η απόδειξη προκύπτει όταν ανοίγουμε ένα τέτοιο κερί και α- νακαλύπτουμε ότι είναι γεμάτο με μια οικεία κηρώδη πορτοκαλιά ουσία, η οποία βέβαια είναι κυψελίδα από τα αυτιά μας.

16 22 Κακή επιστήμη Αν θέλετε να το δοκιμάσετε αυτό μόνοι σας, θα χρειαστείτε: ένα αυτί, ένα μανταλάκι, λίγο Blu Tack, ένα σκονισμένο πάτωμα, ένα ψαλίδι και δυο κεριά για αυτιά. Συνιστώ τη μάρκα OTOSAN επειδή μ αρέσει το σλόγκαν τους («Το αυτί είναι ο προθάλαμος για την ψυχή»). Αν ανάψετε ένα από αυτά τα κεριά και το κρατήσετε πάνω από τη σκόνη, δεν θα διαπιστώσετε καμιά ένδειξη αναρρόφησης. Μην σπεύσετε όμως να δημοσιεύσετε το εύρημά σας σε κάποιο ακαδημαϊκό περιοδικό όπου τα άρθρα αξιολογούνται από ομοτίμους, επειδή σας έχουν προλάβει άλλοι: Σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσίευσε το ιατρικό περιοδικό Laryngoscope, όπου χρησιμοποιήθηκε ακριβός τυμπανομετρικός εξοπλισμός, τα κεριά για τ αυτιά δεν ασκούν καμιά αναρρόφηση κάτι που διαπιστώσατε κι εσείς. Ο ισχυρισμός ότι οι γιατροί απορρίπτουν ανεξέταστα τις εναλλακτικές θεραπείες δεν αληθεύει. Αποκλείεται όμως η κυψελίδα και οι τοξίνες να ελκύονται στο κερί από κάποια άλλη, πιο απόκρυφη διαδρομή, όπως συχνά ισχυρίζονται κάποιοι; Για να το διαπιστώσετε, πρέπει να εκτελέσετε ένα ελεγχόμενο πείραμα, δηλαδή, να συγκρίνετε τα αποτελέσματα δύο διαφορετικών καταστάσεων, η μία από τις οποίες είναι η πειραματική κατάσταση, ενώ η άλλη είναι η «κατάσταση ελέγχου». Η μόνη διαφορά που έχουν μεταξύ τους είναι αυτό που σας ενδιαφέρει να ελέγξετε. Γι αυτό σας είπα να πάρετε δύο κεριά. Βάλτε το ένα κερί μέσα στο αυτί κάποιου ακολουθώντας τις οδηγίες του κατασκευαστή, και αφήστε το εκεί μέχρι να καεί *. Βάλτε το άλλο κερί στο μανταλάκι και στερεώστε το όρθιο χρησιμοποιώντας το Blu Tack: αυτό είναι το «σκέλος ελέγχου» του πειράματός σας. Το αντικείμενο του ελέγχου είναι απλό: πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τις διαφορές ανάμεσα στις δύο περιπτώσεις, έτσι ώστε η μόνη πραγματική διαφορά * Να είστε προσεκτικοί. Σε ένα άρθρο αναφέρεται ότι έγινε έρευνα σε 122 ΩΡΛ και διαπιστώθηκα 21 περιστατικά σοβαρών τραυματισμών από καυτό κερί που έπεσε μέσα στο τύμπανο του αυτιού κατά τη διάρκεια θεραπείας ωτοκέρωσης.

17 Ύλη 23 μεταξύ τους να είναι ο παράγοντας τον οποίο μελετάμε και μόνο αυτός, που στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να είναι: «Αυτή η πορτοκαλιά γλίτσα παράγεται από το αυτί μου;» Πάρτε πάλι τα δύο κεριά και ανοίξτε τα στα δύο με το ψαλίδι. Στο κερί που βάλατε στο αυτί θα βρείτε μια κηρώδη πορτοκαλιά ουσία. Στο κερί που βάλατε στο μανταλάκι θα βρείτε μια κηρώδη πορτοκαλιά ουσία. Μία είναι η διεθνώς αναγνωρισμένη μέθοδος για να ταυτοποιήσετε ότι μια ουσία είναι κυψελίδα των αυτιών: πάρτε λίγη με το ακροδάχτυλό σας και α- κουμπήστε τη με τη γλώσσα σας. Αν το πείραμά σας είχε τα ίδια αποτελέσματα με το δικό μου, και στις δυο περιπτώσεις η γεύση θα είναι ίδια, οπότε πρόκειται για κερί που ανάβουμε και όχι για κυψελίδα. Τελικά, τα κεριά για τα αυτιά απομακρύνουν ή όχι την κυψελίδα από τα αυτιά μας; Δεν μπορούμε να ξέρουμε, αλλά σύμφωνα με μια δημοσιευμένη μελέτη, μετά από παρακολούθηση ασθενών που υποβλήθηκαν σε ένα πλήρες πρόγραμμα ωτοκέρωσης, όπως λέγεται αυτή η θεραπεία, δεν διαπιστώθηκε μείωση της ποσότητας της κυψελίδας. Πέρα απ όσα χρήσιμα μάθατε εδώ για την πειραματική μέθοδο, υπάρχει και κάτι άλλο πολύ σημαντικό που αξίζει να συγκρατήσετε: είναι δαπανηρό, επίπονο και χρονοβόρο να δοκιμάζουμε κάθε ονειροφαντασία που σκαρφίζονται οι θεραπευτές που πουλάνε απίθανες θαυματουργές θεραπείες. Μπορεί όμως να γίνει, και γίνεται. Αποτοξινωτικά αυτοκόλλητα και η «απώθηση των ενοχλητικών» Τελευταίο στο τρίπτυχο των αποτοξινωτικών που βγάζουν καφετιά γλίτσα έρχεται το αποτοξινωτικό αυτοκόλλητο για τα πόδια. Αυτά θα τα βρείτε στα περισσότερα καταστήματα υ- γιεινής ζωής και διατροφής. Μοιάζουν με φακελάκια για το τσάι, με ένα λεπτό αυτοκόλλητο έλασμα στην πίσω πλευρά τους που το κολλάτε στο πόδι σας πριν πέσετε για ύπνο. Όταν ξυπνάτε την επόμενη μέρα, παρατηρείτε ότι μέσα στο σακου-

18 24 Κακή επιστήμη λάκι και κάτω από το πόδι σας υπάρχει μια κολλώδης καφετιά γλίτσα που μυρίζει περίεργα. Η γλίτσα αυτή, όπως ίσως θα έ- χετε μαντέψει, λέγεται ότι είναι «τοξίνες». Μόνο που δεν είναι. Τώρα πια ίσως να μπορείτε να σκεφτείτε ένα γρήγορο πείραμα για να το αποδείξετε. Στην υποσημείωση, αναφέρω τι μπορείτε να κάνετε *. Το πείραμα είναι ένας τρόπος για να προσδιορίσετε αν ένα παρατηρήσιμο γεγονός στην περίπτωσή μας, η γλίτσα συνδέεται με μια συγκεκριμένη διεργασία. Μπορείτε όμως να ανασκευάσετε τους ισχυρισμούς και σε πιο θεωρητικό επίπεδο. Αν εξετάσετε τον κατάλογο με τα συστατικά αυτών των προϊόντων θα δείτε ότι έχει καταρτιστεί με μεγάλη προσοχή. Το πρώτο πράγμα στον κατάλογο είναι το «πυροξυλικό οξύ» ή ξύλοξος όπως λέγεται. Πρόκειται για μια καφέ σκόνη η οποία είναι εξαιρετικά «υγροσκοπική», μια λέξη που απλούστατα σημαίνει ότι προσελκύει και απορροφά νερό, σαν εκείνα τα μικρά σακουλάκια με σίλικα τζελ που βρίσκει κανείς στις συσκευασίες του ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Αν υπάρχει υγρασία στο χώρο, το πυροξυλικό οξύ θα την απορροφήσει και θα δώσει έναν καφέ πολτό που όταν ακουμπάει στο δέρμα μας τον αισθανόμαστε ζεστό. Ποιο είναι το άλλο βασικό συστατικό που αναγγέλλεται βαρύγδουπα ως «υδρολυμένος υδατάνθρακας»; Οι υδατάνθρακες είναι μακριές αλυσίδες από μόρια σακχάρου ενωμένα το ένα με το άλλο. Το άμυλο, για παράδειγμα, είναι υδατάνθρακας ο οποίος, υπό την επίδραση των ενζύμων της πέψης, διασπάται σταδιακά σε επιμέρους μόρια σακχάρου που μπορεί να απορροφήσει το σώμα μας. Η διαδικασία της διάσπασης ενός μορίου υδατάνθρακα στα επιμέρους σάκχαρά του ονομάζεται «υδρόλυση». Επομένως, «υδρολυμένος υδατάνθρακας», όπως ίσως να έχετε ήδη καταλάβει, παρ όλο που ακούγεται * Αν πάρετε ένα από αυτά τα σακουλάκια, του ρίξετε λίγο νερό, μετά ακουμπήσετε πάνω του ένα ωραίο ζεστό φλιτζάνι με τσάι, και περιμένετε για δέκα λεπτά, θα δείτε να σχηματίζεται μια καφετιά γλίτσα. Η πορσελάνη δεν έχει τοξίνες.

19 Ύλη 25 τόσο επιστημονικοφανές, βασικά σημαίνει «ζάχαρη». Και προφανώς η ζάχαρη γίνεται κολλώδης με την υγρασία. Υπάρχει τίποτε άλλο σ αυτά τα αυτοκόλλητα φακελάκια; Ναι. Υπάρχει μια νέα επινόηση, που θα έπρεπε να την ονομάσουμε «διάταξη απώθησης των ενοχλητικών», ένα ακόμα θέμα που θα το δείτε να επαναλαμβάνεται στις πιο προχωρημένες μορφές ανοησίας που θα εξετάσουμε στις επόμενες σελίδες. Υπάρχουν πάρα πολλές διαφορετικές μάρκες, αρκετές από τις οποίες προσφέρουν εξαιρετικά και μακροσκελέστατα φυλλάδιο γεμάτα επιστήμη για να αποδείξουν ότι τα προϊόντα τους είναι αποτελεσματικά: έχουν διαγράμματα και γραφικές παραστάσεις και παρουσιάζονται με επιστημονικοφανή τρόπο, αλλά τα βασικά στοιχεία λείπουν. Ισχυρίζονται ότι έχουν γίνει πειράματα τα οποία αποδεικνύουν ότι τα αποτοξινωτικά αυτοκόλλητα κάνουν κάτι αλλά δεν αναφέρεται τίποτα για τα στοιχεία που συνθέτουν αυτά τα πειράματα, ούτε για τις μεθόδους τους. Απλώς, μας προσφέρουν εντυπωσιακές γραφικές παραστάσεις με «αποτελέσματα». Αν επικεντρωθούμε στις μεθόδους, χάνουμε την ουσία αυτών των δήθεν «πειραμάτων»: δεν αφορούν τις μεθόδους, α- φορούν το θετικό αποτέλεσμα, τη γραφική παράσταση, την επίφαση της επιστήμης. Αποτελούν επιφανειακώς αληθοφανή τοτέμ, που στόχο έχουν να τρομάζουν και να απωθούν τους δημοσιογράφους που θέλουν να υποβάλουν ερωτήματα δημιουργούν μια «διάταξη απώθησης των ενοχλητικών», ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που θα το συναντήσουμε σε πιο περίπλοκες μορφές σε πολλά από τα πιο προηγμένα πεδία της κακής επιστήμης. Θα δείτε ότι στο τέλος θα σας αρέσει πολύ να εντοπίζετε τις λεπτομέρειες.

20

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό

ΜΕΙΓΜΑΤΑ. Κάθε πρωί αναμιγνύετε γάλα με κουέκερ ή κορν φλέικς για να φτιάξετε ένα θρεπτικό μείγμα για πρωινό ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΑΞΗ : Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΩΡΑ ΜΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΩΡΑΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΝ : 1. Να παρασκευάζουν μείγματα μεαπλά καθημερινά υλικά 2. Να διαπιστώνουν

Διαβάστε περισσότερα

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία

2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία 1 2.6. Ηλεκτρολυτική διάσπαση του νερού χημικές ενώσεις και χημικά στοιχεία Ερωτήσεις Θεωρίας 6-1-1. Τι είναι η Η ηλεκτρόλυση είναι μία χημική μέθοδος διασπάσεως του νερού στα συστατικά του. 6-1-2. Σε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε.

ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ. Ένας «χάρτης» από λέξεις. αρθρώσεις. σκελετό. είναι γερό όταν. φροντίζουμε. για τη διατροφή μας. προσέχουμε. 103-112_22ENOTHTA5 4/3/2013 12:35 µµ Page 103 ENOTHTA 5 ENOTHTA 5 ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΧΟΥΜΕ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΑΣ (Άτομο - Άνθρωπος) Ένας «χάρτης» από λέξεις μυς αρθρώσεις σκελετό άλλα όργανα: μάτια, έχει έχει έχει

Διαβάστε περισσότερα

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας:

Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: 12 Κεφάλαιο 1ο 1.2 ΟΞΕΑ ΚΑΤΑ ARRHENIUS Που οφείλεται ο όξινος χαρακτήρας; Στην περσινή χρονιά έμαθες ότι η Χημεία έχει τη δική της γλώσσα! Στη γλώσσα της Χημείας: Τα γράμματα είναι τα σύμβολα των χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman.

Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Σύντομη περιγραφή του πειράματος Ηλεκτρόλυση νερού ή ηλεκτρόλυση αραιού διαλύματος θειικού οξέος με ηλεκτρόδια λευκοχρύσου και με χρήση της συσκευής Hoffman. Διδακτικοί στόχοι του πειράματος Στο τέλος

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της Επιπεδίας

Το παραμύθι της Επιπεδίας Το παραμύθι της Επιπεδίας Ιστορία του J.Weeks, βασισμένη σε ιδέες του μυθιστορήματος Flatland: a romance in many dimensions, του E.A.Abbott, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1884, και στο οποίο βασίστηκε το κινηματογραφικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεόραση και διαφήμιση

Τηλεόραση και διαφήμιση Τηλεόραση και διαφήμιση Δείτε τι έγραψαν μερικά παιδιά για τις διαφημίσεις:... Σε κάθε σπίτι σήμερα έχει μπει η τηλεόραση και, όπως γνωρίζουμε, κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από τις διάφορες διαφημίσεις που

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ

3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd Email : stvrentzou@gmail.com 3.2 ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ 1 Λέξεις κλειδιά: Ηλεκτρολυτικά διαλύματα, ηλεκτρόλυση,

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.com Ο Ρόλος του Εκπαιδευτικού Στηρίζει τους μαθητές στην αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό

Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Παγκόσμιο πείραμα για το Διεθνές Έτος Χημείας Δραστηριότητα 2: Το αλμυρό νερό Το μεγαλύτερο ποσοστό του νερού στον πλανήτη, για την ακρίβεια το 95% είναι αλμυρό νερό, δηλ. περιέχει άλατα. Σε αυτή τη δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια

Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια Κανόνες Ασφάλειας και Υγείας στα Εργαστήρια Εργαστήριο Μηχανικής και Υλικών Σχολή Μηχανικής και Εφαρμοσμένων Επιστημών Πανεπιστήμιο Frederick Τμήμα: Έχω διαβάσει και αντιλαμβάνομαι τους κανόνες ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου!

Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Ποιες είναι οι εξετάσεις που δεν πρέπει να αμελείς; Σου φτιάξαμε την ατζέντα με τα ιατρικά ραντεβού σου! Η πρόληψη σώζει ζωές. Δηλαδή η συνέπειά σου απέναντί στον εαυτό σου. Και πως μεταφράζεται αυτό;

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι.

Τι χρειάζεσαι: Ένα πλαστικό μπουκάλι (ή ένα στενόμακρο ποτήρι), ένα μολύβι, ένα κομμάτι μονόκλωνο καλώδιο ή σύρμα, νερό, οινόπνευμα, λάδι, αλάτι. ΑΝΩΣΗ Πείραμα 1: Το αυγό που κολυμπάει. Τι χρειάζεσαι: ένα βρασμένο αυγό, ένα πλατύ ποτήρι ή ένα πλαστικό μπουκάλι, ένα μαχαίρι, νερό, αλάτι, ένα κουταλάκι. Τι θα κάνεις: Αν δεν είναι εύκολο να έχεις ένα

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρι 2: Εν αρχή ην ο λόγος των κοινοτήτων

Εργαστήρι 2: Εν αρχή ην ο λόγος των κοινοτήτων Εργαστήρι 2: Εν αρχή ην ο λόγος των κοινοτήτων Στο εργαστήρι αυτό οι μαθητές καλούνται να παρουσιάσουν ένα θεατρικό διάλογο και να προβληματιστούν για τα κριτήρια επιλογής των αντιπροσώπων τους στα μαθητικά

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle

Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle Πώς να χρησιμοποιήσετε το Moodle Οδηγός για Φοιτητές/τριες (ΔΕΟ10) του Αριστείδη Χατζή ahatzis@phs.uoa.gr ΣΕΠ ΑΘΗΝΑ-2, Portal Officer ΔΕΟ10 Αυτός ο οδηγός απευθύνεται στις φοιτήτριες και τους φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH

Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Α. ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ PH Γενικά: Το παρακάτω σχέδιο μαθήματος προσεγγίζει την έννοια του ρη, τη σημασία που αυτό έχει για την καθημερινή μας ζωή, ενώ επίσης γίνεται και παρουσίαση μιας εργαστηριακής άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ

H «φάτνη» του... Νότου. Μαιευτήριο Ρέα. Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή του. Aqua Pilates, η νέα τάση LIFESTYLE ΥΓΕΙΑ GOSSIP ΣΠΙΤΙ OPIS_EXOF_Layout 1 12/3/10 3:43 PM Page 1 w w w. a t t i c a p r e s s. g r ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2010 / ΤΕΥΧΟΣ 007 Μ Η Ν Ι Α Ι Ο Π Ε Ρ Ι Ο Δ Ι Κ Ο Π Ο Ι Κ Ι Λ Η Σ ΥΛ Η Σ Ο Πέτρος Δούκας μιλάει για την παραμπομπή

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:...

Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Φυτά της Αλυκής και προσαρμογές στην Ξηρασία Όνομα Ομάδας:... Μέλη της ομάδας :...... Σχολείο:... Τάξη:... Ημερομηνία επίσκεψης:... Καταγραφή Περιβαλλοντικών συνθηκών Καλή σας μέρα. Ονομάζομαι Άγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς

Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς Οι σημειώσεις του Ντόμινο & οι σημειώσεις για τους γονείς Καλώς ήρθατε στο littlebridge.com HomeBook 1. Εναρμονισμένο με τα 12 κεφάλαια του online υλικού, αυτό το βιβλίο συμπληρώνει με τον καλύτερο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1

Διοίκηση Λειτουργιών. τετράδιο 1 Λορέντζος Χαζάπης Γιάννης Ζάραγκας Διοίκηση Λειτουργιών τα τετράδια μιας Οδύσσειας τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών Αθήνα 2012 τετράδιο 1 Εισαγωγή στη διοίκηση των λειτουργιών ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή στην Καμπάνια. 01 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΜΠΑΝΙΑ 1.1 Πώς λειτουργεί η καμπάνια; 1.2 Με αυτή την καμπάνια, θέλουμε να...

Περιεχόμενα. Εισαγωγή στην Καμπάνια. 01 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΜΠΑΝΙΑ 1.1 Πώς λειτουργεί η καμπάνια; 1.2 Με αυτή την καμπάνια, θέλουμε να... Οδηγός Καμπάνιας Περιεχόμενα 01 Εισαγωγή στην Καμπάνια 01 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΚΑΜΠΑΝΙΑ 1.1 Πώς λειτουργεί η καμπάνια; 1.2 Με αυτή την καμπάνια, θέλουμε να... 02 - BRAND 03 - ΤΟ ΠΡΟΪΟΝ 04 - Η ΚΑΜΠΑΝΙΑ 4.1 -

Διαβάστε περισσότερα

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV;

Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Άλλο κονδυλώματα κι άλλο HPV; Στην ουσία πρόκειται για το ίδιο πράγμα. Κονδυλώματα είναι η αρχαία ονομασία και HPV είναι η σύγχρονη ιατρική ορολογία και σημαίνει Human Pappiloma Virus ή στα ελληνικά Ιός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Ταξινόμηση της ύλης

1.5 Ταξινόμηση της ύλης 1.5 Ταξινόμηση της ύλης Θεωρία 5.1. Πως ταξινομείται η ύλη; Η ύλη ταξινομείται σε καθαρές ή καθορισμένες ουσίες και μίγματα. Τα μίγματα ταξινομούνται σε ομογενή και ετερογενή. Οι καθορισμένες ουσίες ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Αθλήματα σπορ Ενότητα: Αθλητισμός (3 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 6 ώρες (3 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: 1. Για τον διδάσκοντα: 1 υπολογιστής με

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές πως η υγιεινή του αναπνευστικού μπορεί να οδηγήσει στη μετάδοση μικροοργανισμών και ασθενειών.

Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές πως η υγιεινή του αναπνευστικού μπορεί να οδηγήσει στη μετάδοση μικροοργανισμών και ασθενειών. Τάξεις Δ, Ε, ΣΤ Μάθημα Αγωγή Υγείας και Φυσικές Επιστήμες (π.χ. Μελέτη Περιβάλλοντος, Φυσική, Γεωγραφία, κ.α. ) Εκτιμώμενος χρόνος διδασκαλίας 50 λεπτά Αυτή η ενότητα έχει στόχο να διδάξει τους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014)

Σε γαλάζιο φόντο ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ (2013 2014) Σε μαύρο φόντο ΘΕΜΑΤΑ ΕΚΤΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ (2013-2014) > Φυσική Γ Γυμνασίου >> Αρχική σελίδα ΗΛΕΚΤΡΙΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΚΑΙΙ ΦΟΡΤΙΙΟ ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς χχωρρί ίςς ααππααννττήήσσεει ιςς (σελ. 1) ΕΕρρωττήήσσεει ιςς ΑΑσσκκήήσσεει ιςς μμεε ααππααννττήήσσεει

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education

Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education Εκπαιδευτικό υλικό στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Chain Reaction: Α sustainable approach to inquiry based Science Education «Πράσινη» Θέρμανση Μετάφραση-επιμέλεια: Κάλλια Κατσαμποξάκη-Hodgetts

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων

ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων ΔιΑσκεΔΑσή & κατεβασμα Αρχειων στο ΔιΑΔικτυο Δεν ειναι ο,τι λαμπει χρυσοσ Η Αθηνά περνάει από της Ζέτας και του Αλέξη μετά από το μάθημα της στο Πανεπιστήμιο και πριν να συναντήσει τους φίλους της. Η Ζέτα

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια"

Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και Ασφάλεια Φύλλο Εργασίας 10 Το Ηλεκτρικό βραχυ-κύκλωμα Κίνδυνοι και "Ασφάλεια" α. Παρατηρώ, Πληροφορούμαι, Ενδιαφέρομαι Στις εικόνες φαίνονται πολλές ηλεκτρικές πηγές που τροφοδοτούν με ηλεκτρικό ρεύμα διάφορα κυκλώματα

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια

Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Αυτοεξέταση Μαστών : Οδηγίες κατά στάδια Η αυτοεξέταση μαστών είναι η πρώτη ασπίδα που έχει η γυναίκα κατά του καρκίνου του μαστού. Η Αμερικάνικη Ογκολογική Εταιρία συστήνει στις γυναίκες να κάνουν κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ 1. Σηκωνόμαστε όρθιοι και καρφιτσώνουμε μια κόλλα χαρτί στην πλάτη του κάθε παιδιού. Ας γράψουμε πάνω στην πλάτη του καθενός ανώνυμα κάτι που μας αρέσει πραγματικά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ

ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΣΕΦΕΡΛΗΣ συγγραφέας του βιβλίου ΚΑΡΚΙΝΟΣ: ΔΑΣΚΑΛΟΣ & ΦΙΛΟΣ 15 Views December 18, 2014 Συνέντευξη στην Ιουλία Ιωάννου «Η γνώση είναι προσωπική εμπειρία, όλα τα άλλα είναι απλώς πληροφορίες». Το

Διαβάστε περισσότερα

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 6. Τα αλογόνα Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλογόνων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τις κυριότερες ιδιότητες των αλογόνων

Διαβάστε περισσότερα

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ

24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ 24ο Μάθημα ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΗ ΠΙΕΣΗ Ο αέρας, όπως και κάθε αέριο, ασκεί δυνάμεις, ασκεί πιέσεις Μέχρι τώρα διαπιστώσαμε ότι πιέσεις μπορεί να ασκηθούν στην επιφάνεια στερεών και υγρών σώματων. Τι συμβαίνει στην

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Τρίτη διδακτική πρόταση Μικρές Αγγελίες Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ;

ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΤΟ ΒΡΑΔΥ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ; Η νυχτερινή ενούρηση συμβαίνει όταν ένα άτομο πρέπει να ξυπνάει τη νύχτα για να ουρήσει. Αν αυτό συμβεί περισσότερο από δύο φορές τη νύχτα, μπορεί να είναι πρόβλημα. Η νυκτερινή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΠΛΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΠΛΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ 244 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΜΕ ΑΠΛΑ ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΕΙΣ Αγάθη Καραμπούλα Βιολόγος, καθηγήτρια 2ου Γυμνασίου Σύρου. Γιώργος Μακρυωνίτης Χημικός, υπεύθυνος Ε.Κ.Φ.Ε. νομού

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ)

Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ) Βύθιση / Πλεύση (ΑΡ. ΝΙΚΟΛΑΟΥ) Τίτλος Διερεύνησης : Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν τη βύθιση ή την πλεύση σε ένα υγρό; Αφού γνωριστήκαμε με την Έλενα και είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε για το πως διερευνούμε

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ημερολόγια Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 1 διδακτική ώρα παιδιά ή ενήλικες

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012

«ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 «ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ;» Α1 Γυμνασίου Προσοτσάνης 2011-2012 1 ΠΩΣ ΦΑΝΤΑΖΟΜΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΧΩΡΙΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ; Γράφει ο Ηλίας Δερμετζής «Τη ζωή μου χωρίς αριθμούς δεν μπορώ να τη φανταστώ,

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα.

Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. 1. Πριν από λίγες μέρες πήγα για κούρεμα. Καιρό είχες να ρθεις, Κλουζ, μου είπε ο κύριος Κολχάαζε, ανοιγοκλείνοντας το ψαλίδι του επικίνδυνα κοντά στο αριστερό μου αυτί. Εγώ τα αγαπώ τ αυτιά μου. Γι αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι στα γυμναστήρια

Στόχοι στα γυμναστήρια Στόχοι στα γυμναστήρια Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΕΓΒΕ Οκτώβριος 2004 ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΣ Ιδιοκτήτης: Τι θέλουν οι πελάτες μου; Γυμναστής: Τι θέλουν οι ασκούμενοί μου; Πελάτης: Τιθέλωαπότογυμναστήριοως

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα:

Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Ημερομηνία:. Όνομα και Επώνυμο: Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας: Δημοτικό Σχολείο: Τάξη/Τμήμα: Στο σχολείο, στο μάθημα των φυσικών, οι μαθητές παρατηρούν, ενδιαφέρονται, ερευνούν και, με πειράματα, ανακαλύπτουν.

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ 2011-2015 ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 500.000 νέα κρούσµατα καρκίνου του τραχήλου διαγιγνώσκονται ετησίως. 250.000

Διαβάστε περισσότερα

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:...

Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:... Ε Όνομα και Επώνυμο:.. Όνομα Πατέρα: Όνομα Μητέρας:.. Δημοτικό Σχολείο:.. Τάξη/Τμήμα:.. Εξεταστικό Κέντρο:.... Παρατήρησε τα διάφορα φαινόμενα αλλαγής της φυσικής κατάστασης του νερού που σημειώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ

ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ ΤΟ ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΟ ΜΑΣ ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑ Με τους μαθητές τις μαθήτριες και τη δασκάλα της P2ELa 2013-2014 Η ΑΝΑΧΩΡΗΣΗ- ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Μια μέρα ξεκινήσαμε από τις Βρυξέλλες

Διαβάστε περισσότερα

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου

αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου αντονυμ ίες ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΈΣ Α Ό Ρ Ι Σ Τ Ε Σ Κανίναζ Se* μ* αχαη&ω. Κανένας ε^ ρου r $fr m - Ποιος είσαι; - Ποιοι είστε; - Ο Πέτρος. - Ο Αλέξανδρος και ο Τάσος. - Ποιον θέλεις; - Ποιους θέλετε; A - Τον Αλέξανδρο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων

ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Επαγωγική στατιστική (Στατιστική Συμπερασματολογία) Εκτιμητική Έλεγχος Στατιστικών Υποθέσεων α) Σημειοεκτιμητική β) Εκτιμήσεις Διαστήματος ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Παράδειγμα

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί.

Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. 1 Η χρήση ναρκωτικών έχει τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, ωστόσο ο εθισμός στα ναρκωτικά είναι πάθηση που μπορεί να θεραπευτεί. Η θεραπεία απεξάρτησης μπορεί να προσφέρει τα μέγιστα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗ

ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗ ο ΕΚΦΕ (Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ) Δ Δ/ΝΣΗΣ Δ. Ε. ΑΘΗΝΑΣ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗΣ ΒΑΣΙΚΗ ΣΥΣΚΕΥΗ ΣΤΗΝ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟΜΕΤΡΗΤΗ Τι είναι ο χρονομετρητής ; Ο χρονομετρητής : αξιοποιείται στους

Διαβάστε περισσότερα

Εξάτμιση (στέγνωμα ρούχων)

Εξάτμιση (στέγνωμα ρούχων) Εξάτμιση (στέγνωμα ρούχων) (Τ. ΧΑΤΖΗΓΕΩΡΓΙΟΥ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟ ΠΟΣΟ ΓΡΗΓΟΡΑ ΣΤΕΓΝΩΝΕΙ ΕΝΑ ΥΦΑΣΜΑ Εισαγωγή: Το Πανηγύρι της Επιστήμης αποτελεί ένα γεγονός ευρέως διαδεδομένο σε άλλες χώρες.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04.

ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΠΑΡΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΟΞΕΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΑΛΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Ελένη Γ. Παλούμπα, κλ. ΠΕ04. ΣΤΟΧΟΙ Στο τέλος της διερευνητικής συνεργατικής αυτής άσκησης, θα μπορείτε να αναφέρετε οξέα και βάσεις που σχετίζονται με τη ζωή προβλέπετε τι θα συμβεί κατά την επίδραση των οξέων της καθημερινής ζωής

Διαβάστε περισσότερα