Καρκίνος, περιβάλλον, ακτινοβολίες και πυρηνική ιατρική

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Καρκίνος, περιβάλλον, ακτινοβολίες και πυρηνική ιατρική"

Transcript

1 Καρκίνος, περιβάλλον, ακτινοβολίες και πυρηνική ιατρική Αρίστιππος Κ. Μηνάς MD, PhD, Ομότιμος Καθηγητής Α. Π.Θ., Αγγελάκη 17 Τ.Κ , Θεσσαλονίκη. Hell J Nucl Med 2010; 13(2): Περίληψη Παρά την αλματώδη πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας, ο καρκίνος ταυτίζεται ακόμη με την προκατάληψη της καταδίκης σε θάνατο των πασχόντων. Όμως για το ποιος και σε τι φταίει, δεν πρέπει να λησμονούμε τη συνεχή παρέμβαση φυσικού, τεχνητού και κοινωνικού περιβάλλοντος. Του χώρου δηλαδή μέσα στον οποίο ο άνθρωπος ζει και προσφέρει ή δέχεται από αυτόν ενέργεια. Το φυσικό περιβάλλον αποτελεί, εκτός των διαφόρων άλλων ακτινοβολιών βλαπτικών ή μη, τον χώρο «δράσεως» ηλίου, οι ακτίνες οποίου έχουν επιθυμητά ή ανεπιθύμητα αποτελέσματα. Έτσι η ηλιακή ακτινοβολία συμβάλλει ιδιαίτερα στη ανάπτυξη καρκίνου δέρματος, δηλαδή των ποικίλων μελανωμάτων. Στο κοινωνικό- οι κοινωνιολογικό περιβάλλον αναπτύσσονται παράμετροι, οποίες επιδρούν καθοριστικά στη ζωή ενός ατόμου. Και αυτές είναι το κάπνισμα, το οινόπνευμα, η διατροφή, η φυσική άσκηση, η παχυσαρκία και το εργασιακό περιβάλλον, παράγοντες οι οποίοι ενοχοποιούνται και για την ανάπτυξη καρκίνου. Στις προσπάθειες αντιμετώπισης καρκίνου, προστέθηκε τα τελευταία χρόνια η Πυρηνική Ιατρική, της οποίας η προϊστορία «ξεκίνησε» το Οι διαγνωστικές και θεραπευτικές παρεμβάσεις της Πυρηνικής Ιατρικής αφορούν σε όλες σχεδόν τις ειδικότητες ή υπο-ειδικότητες της Ιατρικής Επιστήμης. Εισαγωγή Σήμερα ο καρκίνος, ταυτίζεται ακόμη, παρά την αλματώδη πρόοδο της επιστήμης και της τεχνολογίας, με τη σκιά της προκατάληψης για καταδίκη σε θάνατο. Όμως για το ποιος και σε τι φταίει πρέπει να μην αγνοούνται οι ποικίλες αιτιοπαθογενετικές επιδράσεις φυσικού, τεχνητού ή και κοινωνικού περιβάλλοντος, ο χώρος δηλαδή μέσα στον οποίο ο άνθρωπος αναπτύσσεται και από τον οποίο εξαρτάται, αφού προσφέρει ή δέχεται ενέργεια ή υλικά στοιχεία και τα προϊόντα ς. Στις πολλαπλές προσπάθειες αντιμετώπισης καρκίνου προστέθηκε μετά τον Αύγουστο 1945 ένας νέος κλάδος της Ιατρικής με το όνομα Ατομική Ιατρ ική, που με τα χρόνια απέκτησε «παιδιά» ένα από τα οπ οία ονομάστηκε Πυρηνική Ιατρική. Η νέα επιστήμη έδωσε μεγάλη έμφαση στην ιατρική πράξη και έτσι δημιουργήθηκαν νέα μηχανήματα και νέες μέθ οδοι διάγνωσης και θεραπείας καρκίνου και των μεταστάσεών. Το φυσικό περιβάλλον Η πρωτογενής κοσμική ακτινοβολία, που προέρχεται από τον ήλιο και ς γαλαξίες, αποτελείται κυρίως από πρωτόνια μεγάλης ταχύτητας και από άλλους ατομικούς πυρήνες. Αυτοί οι πυρήνες προσκρούουν στην ατμόσφαιρα της γης σε μόρια αέρα και σχηματίζουν όζον, οξείδια αζώ, άνθρακα 1 και άλλα ραδιονουκλίδια, όπως και κοσμική βροχή από νετρόνια, μεσόνια, πιόνια και πολλά προϊόντα δευτερογενούς ακτινοβολίας. Η υπεριώδης ακτινοβολία ήλιου, ιδίως αυτή των βραχέων κυμάτων, ακόμη και αν επιδράσει μόνον επί μερικές ώρες, μπορεί να προκαλέσει πολλές δερματοπάθειες. Γιατί ο ήλιος, ο ζωογόνος και χιλιοτραγουδισμένος, έχει μαζί με τις επιθυμητές και πάρα πολλές ανεπιθύμητες ενέργειες. Έτσι συμβάλλει ενεργά στη φωτοσύνθεση, την όραση, τη σύνθεση της βιταμίνης D, τη θερμότητα (θερμοκρασία περιβάλλοντος), στην καταστροφή των παθογόνων βακτηρίων, ενώ χρησιμοποιείται ακόμη και για τη φωτοθεραπεία και τη φωτοχημειοθεραπεία. Ταυτόχρονα, επίσης, συμβάλλει στην πρόκληση οφθαλμικού καταρράκτη, στη φωτογήρανση δέρματος και στις φωτοδερματοπάθειες, όπως το ηλιακό έγκαυμα και τη φωτοαλλεργία. Ακόμη, επιπλέον, υποβοηθεί τις ανοσολογικές μεταβολές και τις μεταλλάξεις, οι οποίες οδηγούν στον καρκίνο δέρματος. Αλλά το δέρμα προασπίζεται με πολλαπλά μέσα, όπως είναι η κερατίνη στιβάδα και η μελανίνη, μία σταθερή ελεύθερη ρίζα, η οποία αδρανοποιεί τις ασταθείς ελεύθερες ρίζες και ανάλογα με την πυκνότητά της απορροφά κυρίως την υπεριώδη-b ultraviolet-b (UVB) ακτινοβολία, όπως και την ορατή και την υπέρυθρη ακτινοβολία. Επιπλέον, το δέρμα διαθέτει και άλλα αμυντικά μέσα, που είναι το ιμιδαζολακρυλικό (ουροκανικό) οξύ και τα β-καροτένια, τα οποία αδρανοποιούν τις ελεύθερες ρίζες οξυγόνου, την ορατή και την υπεριώδη-a (UVA) ακτινοβολία, αλλά όχι την UVB ακτινοβολία. Εξάλλου, η φύση προέβλεψε τη σήμανση κάθε κατοίκου οποιασδήποτε ηπείρου σε οποιοδήποτε μήκος ή πλάτος της γης, με τη χροιά δέρματός από το πολύ λευκό (κάτοικοι νέας Ζηλανδίας), μέχρι το έντονα μαύρο (Αφρικανοί). Έτσι διαμορφώθηκαν οι έξι δερματικοί φωτότυποι (Εικ.1), οι οποίοι καθορίζουν, ανάλογα με την ένταση χρώματος, και το ποσοστό της βλαπτικής στο ανθρώπινο δ έρμα UVB ακτινοβολίας, π οσοστό που επισημαίνεται με τη δόση ελαχίσ ερυθήματος (melanoma erythema dose-med) και μετριέται σε mj/cm 2, όπως και με την αλλαγή της χροιάς δέρματος. Στον Πίνακα 1 φαίνεται η αλλαγή των χαρακτηριστικών, αλλαγή η οποία καθορίζει τις δερματοπάθειες και τον δερματικό καρκίνο που μπορούν να αναπτυχθούν. Οι φωτότυποι καθορίζουν, εκτός των άλλων, τη φωτοθεραπεία ή τη φωτοχημειοθεραπεία, την επιδεκτικότητα ενός ατόμου για φωτογήρανση αλλά και την ανάγκη ή όχι φωτοπροστασίας. Πίνακας 1. Δερματικοί φωτότυποι Τύπος MED Χαρακτηριστικά Mj/cm 2 I Έγκαυμα-ποτέ μαύρισμα II Έγκαυμα συνήθως-μαύρισμα ενίοτε III Έγκαυμα ενίοτε- μαύρισμα συνήθως IV Έγκαυμα ποτέ-μαύρισμα πάντοτε V Εντονότερο δομικό χρώμα VI Βαθύ δομικό χρώμα Από τις ποικίλες μορφές των μελανωμάτων, τα οποία ενώ αποτελούν μόνο το 4% όλων των κακοήθων νεοπλασμάτων, ωστόσο οδηγούν στον θάνατο σε ποσοστό περίπου 79%, ενδιαφέρουν δύο μελανώματα. Το επιπολής επεκτεινόμενο μελάνωμα και το οζώδες μελάνωμα. Hellenic Journal of Nuclear Medicine May - August

2 Το επιπολής επεκτεινόμενο μελάνωμα ( superficial spreading melanoma-ssm, Eικ. 2), αποτελεί τη συχνότερη μορφή μελανώματος (περίπου 70%), προσβάλλει εξίσου άνδρες και γυναίκες, συνήθως αρχίζει από έναν απλό δυσπλαστικό σπίλο, εντοπίζεται και σς μαύρους και μπορεί να αναπτυχθεί ακόμα και στα πέλματα σε ποσοστό 2%. αντικαπνιστικά βήματα και στη χώρα μας, με οξεία όμως αντίδραση κυρίως των νέων μας [2, 3]. Η εικόνα 4 της τομογραφίας εγκεφάλου με ποζιτρόνια positron emission tomography (PET), καταδεικνύει τη βλαβερή επίδραση καπνού. Όπως και με τη χρήση οινοπνεύματος, διαταράσσεται η αιμάτωση εγκεφάλου και δημιουργούνται «νεκρές» ζώνες. Η διακοπή καπνίσματος συντελεί στην επανάκαμψη προοδευτικά, των ζωνών αυτών. Εικόνα 3. Οζώδες μελάνωμα Εικόνα 1. Το χρώμα των μαλλιών υποδηλώνει το φωτότυπο των παιδιών Το οζώδες μελάνωμα (Εικ. 3) αναπτύσσεται συνήθως την 5 η έως 6 η δεκαετία της ζωής, είναι το πλέον επιθετικό, προσβάλλει όλες τις φυλές, σς Ιάπωνες αναπτύσσεται 8 φορές περισσότερο από το SSM (αναλογίες περίπου: οζώδες 27%, SSM 3%) και παρατηρείται κληρονομικοοικογενής επιβάρυνση. Εικόνα 2. Επιπολής επεκτεινόμενο μελάνωμα (SSM) Κοινωνικό, κοινωνιολογικό περιβάλλον. Παράγοντες ζωής Το κάπνισμα Στον καπνό περιέχονται περίπου ουσίες, από τις οποίες οι 40 θεωρούνται καρκινογόνες. Γενικά, το κάπνισμα αποτελεί τη βασικότερη αιτία καρκίνου πνεύμονα. Η ιδιαιτερότητα καπνίσματος είναι ότι δε βλάπτει μόνον ς ενεργούς καπνιστές αλλά και αυτούς που βρίσκονται στον χώρο ς (παθητικοί καπνιστές). Η διακοπή ή η ελάττωση καπνίσματος περιορίζει η ελαττώνει μερικά ή και ολοκληρωτικά τον κίνδυνο. Υπολογίζεται ότι 90% περίπου των περιπτώσεων καρκίνου πνεύμονα οφείλονται στο κάπνισμα. Μάρτυρας είναι και η συχνότητα της νόσου στις γυναίκες. Πριν πενήντα χρόνια η σχέση προς ς άνδρες ήταν 1 προς 6. Σήμερα είναι 3 προς 4, λόγω της μεγάλης αύξησης της συνήθειας στις γυναίκες. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το κάπνισμα οδηγεί στην εκδήλωση και άλλων κακοήθων νεοπλασμάτων σε άλλα όργανα ή ιστούς, όπως το λάρυγγα, το φάρυγγα, τον οισοφάγο, την ουροδόχο κύστη, το πάγκρεας, ς νεφρούς, αλλά προκαλεί ακόμη και οξεία λευχαιμία. Χρειάστηκαν 100 και πλέον χρόνια για να προταθούν τα πρώτα, δειλά έστω, Εικόνα 4. Τομογραφία εγκεφάλου με κάμερα PEΤ. Φαίνονται οι αλλοιώσεις στον εγκέφαλο καπνιστού-δεξιά To oινόπνευμα Η κατανάλωση οινοπνεύματος παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην πρόκληση καρκίνου στη στοματική κοιλότητα, το φάρυγγα, το λάρυγγα και τον οισοφάγο. Ακόμη, η υπέρμετρη κατανάλωση οινοπνεύματος συσχετίζεται με τον καρκίνο ήπατος και παχέος εντέρου. Επίσης, το οινόπνευμα αποτελεί τον τρίτο πιο σημαντικό παράγοντα κινδ ύνου, σε όλες τις ηλικίες, υπολειπόμενο μόνον από την υπέρταση και το κάπνισμα. Όσοι άνδρες πίνουν δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 20 γραμμάρια οινοπνεύματος ημερησίως, ενώ στις γυναίκες το όριο είναι το μισό εκείνου των ανδρών. Όπως με το κάπνισμα, έτσι και με το οινόπνευμα, οι εγκεφαλικές βλάβες μοιάζουν μεταξύ ς στον μηχανισμό πρόκλησής των (Eικ. 5). Μ ε το οινόπνευμα τα εγκεφαλικά κύτταρα «πνίγονται» στη ντοπαμίνη, εξού και η συναισθηματική ευφορία. H διατροφή, η φυσική άσκηση και η παχυσαρκία Η διατροφή αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα, τη δεύτερη κύρια αιτία καρκινογένεσης (30%-40% των περιπτώσεων) [4]. Το πρόβλημα είναι όμως πολύ σύνθετο. Οι διατροφικές συνήθειες ανά περιοχή αλλά και σε ατομικό επίπεδο, οι τρόποι παρασκευής και συντήρησης, η περιεκτικότητα σε χημικές ενώσεις και πολλές άλλες παράμετροι, καθιστούν το πρόβλημα Hellenic Journal of Nuclear Medicine May - August

3 δυσεπίλυτο. Οι επιδημιολόγοι συνέβαλαν στην αναγνώριση της σχέσης ορισμένων μορφών καρκίνου με συγκεκριμένους διατροφικούς παράγοντες, όπως η αλκοόλη με καρκίνο στόματος, φάρυγγα, οισοφάγου, ο καρκίνος στομάχου με συντηρημένες σε αλάτι τροφές, παχέος εντέρου με το κόκκινο κρέας κυρίως τα «κρεατοσκευάσματα», μαστού και και προστάτη με ψημένο κρέας και λιπαρά. Η χορτοφαγία προκαλεί σε μικρότερο ποσοστό καρκίνο γαστρεντερικού, αλλά παραδόξως αύξηση καρκίνου παχέος εντέρου [5]. Το πρόβλημα δυσχεραίνεται από τον πλούτο των χημικών ενώσεων που περιέχονται στα τρόφιμα, όπως, κυρίως, τα γεωργικά φάρμακα [6, 7]. Εικόνα 5. Τομογραφία με ποζιτρόνια (PET) οινοπό εγκεφάλου Η φυσική άσκηση και από αυτήν η τήρηση ενός υγιούς προτύπου σωματικού βάρους, αναλόγου προς το σωματότυπο οποιουδήποτε, μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων παθήσεων, όπως οι καρδιαγγειακές, ο διαβήτης, αλλά και ο καρκίνος. Η καθημερινή φυσική άσκηση και η διατήρηση δείκτη σωματικού βάρους (Δ.Σ.Β.-ΒΜΙ) μεταξύ 20-30, θεωρείται απαραίτητη. Επομένως η υγιεινή διατροφή, η άσκηση και ο έλεγχος βάρους (κάτω 30 ιδιαίτερα σς υπέρβαρους ή παχύσαρκους), μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, αλλά και άλλων χρόνιων παθήσεων. Η διατήρηση ισορροπίας μεταξύ πρόσληψης θερμίδων και κατανάλωσης ενέργειας αποτελεί το βασικό παράγοντα στη διασφάλιση ενός υγιούς ΒΜΙ [2]. Το εργασιακό περιβάλλον Η σημασία έκθεσης σε καρκινογόνους παράγοντες στον εργασιακό χώρο έχει υποτιμηθεί, παρά το γεγονός ότι με το επαγγελματικό περιβάλλον σχετίζεται ποσοστό περίπου 5%-8% των καρκίνων. Περισσότερες από 200 ουσίες χαρακτηρίζονται ως πιθανές καρκινογόνες για τον άνθρωπο. Το πρόβλημα αποτελεί κεντρικό θέμα δημόσιας υγείας και έχει συνδεθεί κυρίως με κακοήθη νεοπλάσματα των πνευμόνων, της ουροδόχου κύστεως, λάρυγγα, ρινοφάρυγγα, ήπατος, της ρινικής κοιλότητας, καθώς και με λευχαιμία. Οι ενοχοποιούμενοι παράγοντες είναι εκτός φυσικά παθητικού καπνίσματος, το κρυσταλλικό πυρίτιο (σκόνη χαλαζία), τα αέρια πετρελαίου κίνησης, το βενζόλιο (συστατικό το πετρελαίου), ο αμίαντος, η φορμαλδεΰδη, οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, το χρώμιο, το κάδμιο και το νικέλιο. Το βενζόλιο χρησιμοποιείται στη βιομηχανία ελαστικών, χρωμάτων και παιδικών παιχνιδιών. Κλινικές παρατηρήσεις διαπίστωσαν ότι προκαλεί οξεία λευχαιμία αλλά και λέμφωμα [8, 9]. Η ακτινοβολία, η διαγνωστική ακτινολογία. Άλλοι καθοριστικοί παράγοντες Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία ( UVR) αποτελεί μέρος φάσματος της ηλιακής ακτινοβολίας. Η έκθεση στον ήλιο συνιστά βασικό έως κύριο περιβαλλοντικό παράγοντα για εμφάνιση ποικίλων δερματικών αντιδράσεων και κυρίως μελανώματος, όπως έχει ήδη αναφερθεί. Ένας σοβαρός καρκινογόνος παράγοντας περιβάλλοντος είναι και η ιοντίζουσα και μη ιοντίζουσα ακτινοβολία. Η δράση της ιοντίζουσας ακτινοβολίας είναι γνωστή από τις αρχές περασμένου αιώνα. Οι τραγικές συνέπειες της Χιροσίμα, Ναγκασάκι και πρόσφατα Τσερνομπίλ, προκαλούν σήμερα το ενδιαφέρον για τον κίνδυνο των εργοστασίων πυρηνικής ενέργειας [3]. Ιοντίζουσα ακτινοβολία είναι όμως και η έκθεση στο ραδόνιο, ένα άοσμο, άχρωμο, ραδιενεργό αέριο που βγαίνει από τα έγκατα της γης και θεωρείται η δεύτερη μετά το κάπνισμα αιτία καρκίνου πνεύμονα. Το αέριο εισπνέεται στο σπίτι, σς δημόσιους χώρους (σχολεία κ.λπ.), σε περιοχές κυρίως που το υπέδαφος ευνοεί τη δημιουργία. Επομένως σε όλες τις κατοικίες, στα νηπιαγωγεία, τα σχολεία, όπως και σε άλλες ενδεχομένως περιοχές, στις οποίες οι ρωγμές στο υπέδαφος αλλά και τα υλικά των κτισμάτων μπορεί να βοηθούν την έξοδο αερίου, θα πρέπει να προηγείται της δόμησης λεπτομερειακή μελέτη ως πραγματεία, η οποία θα αντιμετωπίζει όλα τα ενδεχόμενα από τη χρήση των κατασκευών αυτών. Μετά τη δεκαετία 1960, προστέθηκε και η διαγνωστική ακτινοβολία με ένα πολύτιμο εργαλείο της, την αξονική τομογραφία. Η αλόγιστη, έως καταχρηστική, χρήση της συντελεί στην απορρόφηση από ς ιστούς δόσεω ν συχνά μεγαλύτερων των επιτρεπόμενων ορίων και έτσι αυξάνονται οι πιθανότητες καρκινογένεσης [10]. Στη μη ιοντίζουσα ακτινοβολία χαμηλής συχνότητας (γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης ρεύματος, υποσταθμοί υψηλής τάσης, ηλεκτρικές συσκευές), ή υψηλής συχνότητας (ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί, κινητή τηλεφωνία, ραντάρ) οφείλεται ο διπλασιασμός κινδύνου οξείας λευχαιμίας στα παιδιά [11]. Η «σύγχυση» που υπάρχει αποδίδεται, κατά τον Freedman [3], σε ενέργειες διαφόρων Εταιριών αλλά και σς δημοσιογράφους και σε επιστήμονες, που δεν ακολουθούν όλοι τις ίδιες απόψεις. Για την επίδραση της μελατονίνης πιθανολογείται επιστημονικά η διαταραχή της παραγωγής της, η οποία φυσιολογικά εκκρίνεται κατά τη νύχτα από τις επιφύσεις των οστών και από άλλες θέσεις ρυθμίζει ς βιολογικούς κύκλους ύπνου, προκαλεί ορμονικές διαταραχές σχετικά με τη γενετήσια ωριμότητα κατά την ήβη και αποτελεί ισχυρό αντιοξειδωτικό, που φυσιολογικά περιορίζει τον κίνδυνο από την καρκινογόνο δράση των ελεύθερων ριζών. Τα μικροκύματα και οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί αποτελούν σταθερή και αναγκαία πηγή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας και δεν θα αφορούσαν τη δημόσια υγεία, εάν ακολουθούνταν, στα όρια έστω, οι προδιαγραφές λειργίας ς. Παράδειγμα για την πόλη μας οι κεραίες στον Χορτιάτη. Μετρήσεις από καθηγητή Πολυτεχνείου Α.Π.Θ. έδειξαν ότι σε ορισμένα σημεία της περιοχής η ακτινοβολία είναι σε Hellenic Journal of Nuclear Medicine May - August

4 επίπεδα πολύ υψηλότερα από τα επιτρεπόμενα. Και ενώ από χρόνια πολλά αποφασίστηκε από την Πολιτεία η ρύθμιση το υ προβλήματος, με ειδικά σωστά μέτρα, οι κεραίες είναι ακόμη εκεί! [3]. Τα κινητά τηλέφωνα προκαλούν σε πολλούς νουνεχείς την απορία για το ότι απουσιάζει παγκοσμίως κάθε σχετικός έλεγχος της δημόσιας υγείας. Και μάλιστα όταν σκεφτούμε ότι σήμερα χρησιμοποιούνται πάνω από 2 δισεκατομμύρια κινητά στον κόσμο και ότι ο κίνδυνος εκδήλωσης νεοπλάσματος εγκεφάλου αναφέρεται μετά 10 χρόνια χρήσης, κίνδυνος που πενταπλασιάζεται στη μικρή ηλικία [12]. Αντίθετα οι Πατρικάκος Π. και συν. (2008) εργαστηρίου υγιεινής Πανεπιστημίου Αθηνών, στηριζόμενοι στην υπάρχουσα διάσταση απόψεων, αποδέχονται την ύπαρξη ενδείξεων αλλά συνιστούν την «συνέχιση» της έρευνας [13]. Ήδη πολλέ ς χώρες, όπως η Γαλλία, ο Καναδάς ( Τορόντο), η Ρωσία, το Ισραήλ και άλλες, λαμβάνουν μέτρα περιστολής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το περιβάλλον εισηγήθηκε το Σεπτέμβριο 2008, αυστηρότερα μέτρα για τα όρια ακτινοβολίας από τα κινητά. Την επιστήμη δεν την απασχολεί τόσο το θερμικό αποτέλεσμα της ακτινοβολίας των τηλεφώνων, αλλά το ενδιαφέρον εστιάζεται στο μη θερμικό αποτέλεσμα. Γιατί σύμφωνα με την παρατήρηση των Belyaev και Grigoriev (2007) σε αυτήν την ακτινοβολία οφείλεται κυρίως η προσβολή των αρχέγονων κυττάρων, οι γενετικές αλλαγές των οποίων είναι γνωστό ότι έχουν σχέση με την εκδήλωση κακοήθων νεοπλασμάτων [14]. Η πυρηνική ιατρική Οι βασικοί «όροι» της πυρηνικής ιατρικής είναι ελληνικές λέξεις, όπως «ισότοπο», «ραδιοφάρμακο» και πολλές άλλες. Το πιο εντυπωσιακό στις «εφαρμογές» αυτής της επιστήμης είναι ότι παρεμβαίνει διαγνωστικά ή και θεραπευτικά σε όλες σχεδόν τις ειδικότητες ή υποειδικότητες της Ιατρικής [1]. Οι ασχολούμενοι με την πυρηνική ιατρική, πρέπει να έχουν ιδιαίτερες γνώσεις των βασικών εννοιών της πυρηνικής φυσικής (δοσιμετρία, ακτινοπροστασία, πιθανά σφάλματα μετρήσεων κ.ά.). Στην αιματολ ογία η μέτρηση όγκου πλάσματος ή της μέσης ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων και η θεραπεία της αληθούς πολυκυτταραιμίας, η οποία οφείλεται σε αυτόματη κλωνική εξαλλαγή ενός πολυδύναμου αρχέγονου κυττάρου, που καθώς ωριμάζει παράγει πολλά ερυθρά, αποτελούν μερικές από τις πρώτες ουσιαστικές παρεμβάσεις που σήμερα χρησιμοποιούνται απανιότερα. Η χορήγηση στην πολυκυτταραιμία ραδιενεργού φωσφόρου 32 P σε σχέση με τη χημειοθεραπεία, επιτυγχάνει ύφεση μεγαλύτερης διάρκειας, οι ανεπιθύμητες όμως ενέργειες είναι σημαντικότερες. Ο 32 P χορηγείται με τη χημική μορφή ορθοφωσφορικού νατρίου και παρέχει δραστική ισοδύναμη δόση στον μυελό των οστών 2,2 msv. MBq-1. Μετά την ενδοφλέβια χορήγησή κατακρατείται από το αδενοσινονουκλεϊνικό οξύ των κυττάρων μυελού των οστών ή από την ανταλλάξιμη δεξαμενή φωσφόρου σκελετού. Στη γαστρεντερολογία, για το σπινθηρογράφημα ήπατος σε ηπάτωμα-πρωτοπαθές καρκίνωμα ήπατος και άλλα, τα ραδιοφάρμακα που χρησιμοποιούνται προσλαμβάνονται και παραμένουν στα δικτυοενδοθηλιακά κύτταρα ή και σς διάμεσους χώρους Disse. Εικόνα 6. Άνω δύο εικόνες: ηπάτωμα. Κάτω δύο εικόνες: Μεταστατικό καρκίνωμα (αριστερά σε ύπτια και δεξιά όρθια θέση). Ο κάθετος δείκτης αφορά τη μεσοκλειδική γραμμή μέχρι το δεξιό πλευρικό τόξο. Φαίνεται καθαρά η πτώση ήπατος σε όρθια θέση. Τα κύτταρα Kupffer αποτελούν το 85% περίπου όλου δικτυοενδοθηλιακού συστήματος (Δ.Ε.Σ.) οργανισμού, αλλά συμμετέχουν μόνο κατά 15% κυτταρικού πληθυσμού ήπατος [1]. Από τα διάφορα ραδιοφάρμακα που χρησιμοποιούνται αναφέρονται: α) Το νατριούχο φυτικό τεχνήτιο-99m ( 99m Tc) που είναι υδατικό διάλυμα και σταθεροποιείται με την επίδραση κασσιτέρου. Όταν ενεθεί, σχηματίζει με το ασβέστιο πλάσματος σύμπλοκες ενώσεις, οι οποίες συμπεριφέρονται σαν κολλοειδές και έτσι κατακρατούνται στο Δ.Ε.Σ. ήπατος. β) Το θειούχο κολλοειδές 99m Tc ( 99m Tc-S-C). Τα ραδιοφάρμακα αυτά συνδέονται με τις οψονίνες πλάσματος, φαγοκυτταρώνονται από τα τοπικά μακροφάγα κύτταρα και παραμένουν στο ήπαρ ή σς άλλους ιστούς επί αρκετό χρόνο. Οι σπουδαιότερες διαγνωστικές δυνατότητες ενός σπινθηρογραφήματος είναι το ηπάτωμα με ποσοστό ευαισθησίας 75%-90% και το μεταστατικό καρκίνωμα ήπατος με ευαισθησία διάγνωσής από 74% έως 83% (Eικ. 6 και 7). Εικόνα 7. Τυπικό μεταστατικό καρκίνωμα στο ήπαρ. Hellenic Journal of Nuclear Medicine May - August

5 Oι εφαρμογές της Πυρηνικής Ιατρικής ενδιαφέρουν δέκα και πλέον περιπτώσεις, οι οποίες αφορούν το Γαστρεντερικό Σύστημα. Η χρησιμοποίηση της τομογραφίας με PET θα αυξήσει ουσιαστικά τις περιπτώσεις διάγνωσης και παρέμβασης στη Γαστρεντερολογία. Σήμερα στην Πυρηνική Ιατρική, είναι συχνότερες οι διαγνωστικές εξετάσεις που αφορούν στην αναζήτηση καρκινωματωδών παθήσεων στα οστά, οι καρδιολογικές και οι εξετάσεις των δεικτών καρκίνου. Οι οστεοβλάστες και τα οστικά κύτταρα συμμετέχουν ενεργά στις διεργασίες καθήλωσης των παραπάνω ουσιών. Επομένως το σπινθηρογράφημα των οστών είναι περισσότερο λειργική παρά απλή απεικονιστική εξέταση [1]. Οι κυριότερες κλινικές ενδείξεις σπινθηρογραφήματος των οστών είναι το οστικό άλγος αγνώσ αιτιολογίας, η υποψία κακοήθειας, το καρκίνωμα μαστού κ.ά. Εξαιρετικής σημασίας είναι η ορθή διάγνωση των μεταστάσεων των θυλακιωδών καρκινωμάτων θυρεοειδούς. Η διάγνωση των μεταστατικών βλαβών με την απλή ακτινογραφία είναι αρνητική (Εικ. 8 και 9). Εικόνα 9. Μεταστάσεις στο σκελετό από θυλακώδες καρκίνωμα θυρεοειδή αδένα όπως φαίνονται στο σπινθηρογράφημα με 99m Tc-MDP. εφαρμογές της πυρηνικής ιατρικής οικονομικά αποδοτικές. Στη θεραπεία υπερθυρεοειδισμού και διαφοροποιημένου καρκινώματος αδένα με το 131 I, παρατηρείται μεγάλο ποσοστό ίασης. Εικόνα 8. Μεταστατικές εστίες στο δεξιό πνεύμονα από θυλακιώδες καρκίνωμα θυρεοειδούς (αριστερά). Η ακτινογραφία θώρακος ήταν αρνητική (δεξιά). Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η διαπίστωση μεταστάσεων στο σκελετό από μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδούς, με 99 Tc-MDP (ραδιενεργό τεχνήτιο με μεθυλενο-διφωσφονικό οξύ, Εικ. 10). Η Ει κ. 11 α φορά στο σύνδρομο Tietze, που είναι μία φλεγμονώδης οστεοαρθροπάθεια των πρώτων τεσσάρων έως πέντε οστεοχόνδρινων πλευρικών διαρθρώσεων δεξιά και αριστερά στέρνου. Είναι σπάνια πάθηση κολλαγόνου με ήπια διαδρομή [1]. Μια νέα τεχνική υπάρχει σήμερα για τη σπινθηρογράφηση με αντισώματα έναντι των υποδοχέων της σωματοστατίνης. Τα αντισώματα αυτά είναι επισημασμένα με το ίνδιο-111 ( 111 In) ή το ύττριο-90, και το εμπορικό όνομα ραδιοφαρμάκου είναι π.χ. οκτρεοτίδη- 111 In. Έτσι δόθηκε η δυνατότητα της ανίχνευσης με απλή σπινθηρογράφηση, των μεταστάσεων καρκινοειδούς συνδρόμου (Εικ. 12), πολλών νευροενδοκρινών όγκων, όπως και μη νευροενδοκρινών, με ιδιαίτερα υψηλά ποσοστά επιτυχίας [1]. Οι διαγνωστικές ή και θεραπευτικές εφαρμογές της Πυρηνικής Ιατρικής αφορούν και πολλά άλλα συστήματα και ειδικότητες. Η ευρέως πλέον διαδεδομένη «λειργική απεικόνιση», κυρίως μετά την εφαρμογή της ΡΕΤ, καθιστά τις διαγνωστικές και θεραπευτικές Εικόνα 10. Μεταστάσεις στο σκελετό από μυελοειδές καρκίνωμα θυρεοειδή αδένα. Σπινθηρογράφημα οστών με 99m Tc-MDP. Προηγήθηκε ολική θυρεοειδεκτομή και μερικός χειρουργικός καθαρισμός μεσοθωρακίου Στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιούνται θεραπείες νοσημάτων θυρεοειδούς, μη Hodgkin λεμφωμάτων, θεραπείες με οκρεοτίδη, όγκων που έχουν υποδοχείς σωματοστατίνης, αλλά και θεραπείες φαιοχρωμοκυττωμάτων, νευροβλαστωμάτων και πλήθους άλλων παθήσεων. Ο μέσος χρόνος νοσηλείας των ασθενών κυμαίνεται από μία μέχρι πέντε ημέρες. Επίσης εφαρμόζεται η ειδική ραδιοανοσοθεραπεία (radio immuno therapy-rit), με πλεονέκτημα τη χαμηλότερη μέγιστη δόση και τη συνεχή εφαρμογή ειδικού ραδιοφαρμάκου στον καρκινικό στόχο, με πολύ καλά αποτελέσματα. Hellenic Journal of Nuclear Medicine May - August

6 Investigation into cancer and nutrition (EPIC-Oxford). Amer J Clin Nutr 2009; 89: Hardell L, Eriksson M. A case-control study of non-hodgkin lymphoma and exposure to presticides. Cancer 1999; 85: Rabkin CS, Devesa SS, Zalhm SH, Gail MH. Increasing incidence of non-hodgkin's lymphoma. Sem Hematol 1993; 30: Kijkeleit J, Riise T, Bratveit M, Moen BE. Increased risk of acute myelogenous leukemia and multiple myeloma in a historical cohort of upstream petroleum workers exposed to crude oil. Cancer Causes Control 2008; 19: Nilsson RI, Nordlinder R, Horte LG, Jarvholm B. Leukaemia, lymphoma and multiple myeloma in seamen on tankers. Occup Envir Med 1998; 55: Hall EJ, Brenner DJ. Cancer risks from diagnostic radiology. Brit J Rad 2008; 81: Burch JB, Reif JS, Noonan CW et al. Melatonin metabolite excretion among cellular telephone users. Inter. J Rod Biol 2002; 78: Khurana G. Mobile phone and brain tumors. The e-paper, Εικόνα 11. Σύνδρομο Tietze. 13. Πατρικάκος Π, Σκαλκίδης Η, Τερζίδης Α, Πετρίδου Ε. Επικαιροποιημένα δεδομένα για τις επιδράσεις των κινητών και Η Πυρηνική Ιατρική είναι μια σχετικά καινούργια ασύρματων τηλεφώνων στην ανθρώπινη υγεία και την ποιότητα ιατρική ειδικότητα που εφαρμόζει τις ακτινοβολίες όχι για ζωής. Αρχ Ελλ Ιατρ 2008; 25: την πρόκληση αλλά για τη διάγνωση και τη θεραπεία 14. Belyaev IY, Grigoriev YG, Problems in assessment of risks καρκίνου. Περιμένουμε στο μέλλον να έχει και άλλα from exposures to microwaves of mobile communication. Rad Biol Radioec 2007; 47: χρήσιμα αποτελέσματα. Invited Lecture Cancer, environment, radiation and nuclear medicine Aristippos K. Minas, Professor emeritus, Aristotle University of Thessaloniki Εικόνα 12. Ολόσωμη επέκταση καρκινοειδούς όπως φάνηκε με το οκτρεοτίδιο- 111 In. Βιβλιογραφία 1. Γραμματικός Φ. Κ. Πυρηνική Ιατρική. Εφαρμογές σε 15 ιατρικές ειδικότητες. Εκδ. Ζήτη, Θεσσαλονίκη 4 η εκδ Τρακατέλλης Α. Πολιτικές δράσεις και Προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση καρκίνου Σινάκος Ζ. Περιβαλλοντικοί παράγοντες και καρκίνος. Κλιματική Αλλαγή κ.λπ. Πρακτικά 3 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου, Θεσσαλονίκη, Potter J D. Colorectal cancer: Molecules and populations. Nat Cancer Inst 1999; 91: Key T J, Appleby P N Spencer E A et al. Mortality in British vegeterians: Results from the European prospective. Today, although science and technology have greatly developed, cancer is still under the shadow of prejudice and considered as a death sentence. As for who is to blame for this situation, we should not forget the actual influence of natural, technical and social environment in which we all live and offer or receive various forms of energy. Various kinds of radiation including radiation from the sun are found in our natural environment and radiation from the sun contributes especially to the development of melanoma. In our social environment we tend to develop harmful habits such as smoking and alcohol drinking, to have insufficient physical exercise and increased body weight. All these habits are conciderd potentially carcinogenic. A new branch of medicine, which also tries to diagnose and treat cancer has been created lately. This is the speciality of Nuclear Medicine which has developed since This new specialty, aided by modern equipment has many useful diagnostic and therapeutic applications against cancer as mentioned in this lecture. Hellenic Journal of Nuclear Medicine May - August

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι

Καρκίνος. Note: Σήμερα όμως πάνω από το 50% των διαφόρων καρκινικών τύπων είναι θεραπεύσιμοι Ο πιο απλός ορισμός είναι ότι ο καρκίνος είναι μια ομάδα ασθενειών που χαρακτηρίζεται από ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και διασπορά ανώμαλων κυττάρων. Αν η εξάπλωση δεν ελεγχθεί θα οδηγήσει στο θάνατο. Ποσοστό

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο

Τεχνητές πηγές ακτινοβολιών και η χρήση τους από τον άνθρωπο Ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι οι ακτινοβολίες που μεταφέρουν ενέργεια ικανή να εισχωρήσει στην ύλη, να προκαλέσει ιοντισμό των ατόμων της, να διασπάσει βίαια χημικούς δεσμούς και να προκαλέσει βιολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΔΓ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ+ΚΑΡΚΙΝΟΥ+ΠΝΕΥΜΟΝΑ + ΠΑΠΑΊΏΑΝΝΟΥ+ΑΝΤΩΝΙΟΣ τ.+ειδικευόμενος+πνευμονολογικήςdογκολογικής Κλινικής++ Α.Ν.Θ.++ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ Ειδικευόμενος++Πνευμονολογικής+Κλινικής+Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ.+++Γ.+ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών

Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Ραδιοϊσοτοπική Απεικόνιση Νεοπλασμάτων - Φλεγμονών Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας Αν. Καθηγητής Πυρηνικής

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική

Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Επιβάρυνση από την ακτινοβολία Δοσιμετρία στην Πυρηνική Ιατρική Λίγα λόγια για τις συνέπειες από τις σπινθηρογραφικές διαγνωστικές εξετάσεις Καρδιάς- Νεφρών- Σκελετού- Θυρεοειδούς- Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές

Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές ΟΛΑ ΟΣΑ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΗΛΙΟΣ, Ο καλύτερός μας φίλος ο χειρότερός μας εχθρός. Η υπεριώδης ακτινοβολία (UV), χωρίζεται στις ζώνες UVA, UVB και UVC. Όλες έχουν διαφορετικές αρνητικές

Διαβάστε περισσότερα

Κάπνισμα και Καρκίνος. μισές αλήθειες μισά ψέμματα

Κάπνισμα και Καρκίνος. μισές αλήθειες μισά ψέμματα Κάπνισμα και Καρκίνος μισές αλήθειες μισά ψέμματα Ερώτηση: «Το κάπνισμα δεν αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου στους πνεύμονες αλλά και σε άλλα όργανα;» Απάντηση: «...Μιλώντας,

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω Σκληρόδερµα;

Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Μήπως έχω Σκληρόδερµα; Για να πληροφορηθώ µýëïò ôçò Σπάνιος ναι... Μόνος όχι Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών σπανίων παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα

Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΙΑΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Σημαντικές πληροφορίες για το κάπνισμα Το κάπνισμα του τσιγάρου είναι η πιο διαδεδομένη μορφή κατανάλωσης του καπνού. Πρόκειται για μια συνήθεια που σε αρχικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής

Περιεχόµενα. 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία. 2. Βασικές αρχές Φυσικής. 3. Επιλογή του θεραπευτικού µηχανήµατος και της τεχνικής Περιεχόµενα 1. Θεραπευτικές αρχές στην Oγκολογία 1.1. O ογκολογικός ασθενής... 17 1.2. Ο ρόλος της ακτινοθεραπείας στην αντινεοπλασµατική αγωγή... 21 1.3. ιαγνωστική και θεραπευτική στρατηγική... 23 2.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ MAΘΑΙΝ ΥΜΕ για τις ακτινοβολίες ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Περί ακτινοβολίας Τι είναι η ακτινοβολία; Η ακτινοβολία είναι ενέργεια σε

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Νευροβλάστωμα Σοφία Λουκά 3 ο Έτος Τμήμα Νοσηλευτικής Σχολή Επιστημών Υγείας Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου Ορισμός: Κακοήθες νεόπλασμα το οποίο προέρχεται από αρχέγονα εξωδερμικά κύτταρα (νευροβλάστες)

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία

Ανατομία - Φυσιολογία ΦΥΣΙΟ ΠΝΕΥΜΩΝ Ανατομία - Φυσιολογία Φυσιολογική α/α Ακτινοανατομία Ακτινοανατομία Αγγειογραφία πνευμονικών αρτηριών Β ρ ο γ χ ο γ ρ α φ ί α Πύκνωση Αντικατάσταση του αέρα των κυψελίδων από υλικό, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ Β.Πρασόπουλος /ντής Πυρηνικής Ιατρικής PET/CT.Θ.Κ.Α. Υγεία ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΘΥΡΕΟΕΙ ΟΥΣ -Ραδιοφάρµακο εκλογής I 131 -Εφαρµογή σε καλοήθεις και κακοήθεις

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ; ΟΙπποκράτης ήταν αυτός που έδωσε στην πάθηση του καρκίνου το όνοµα της.παροµοίασε τον όγκο µε την εικόνα του κάβουρα(καρκίνου). Πολύ αργότερα, ο Valsalva, το 1704 υποστήριξε ότι αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία

PROJECT. Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας. Ελαιόλαδο και υγεία ΜΕΛΗ ΟΜΑΔΑΣ: Γιώργος Δερμιτζάκης Δημήτρης Δημητρουλόπουλος Έλενα Ξενάκη Μαργαρίτα Χατζοπούλου PROJECT Ελαιόλαδο το χρυσάφι στο πιάτο μας Ελαιόλαδο και υγεία ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΕΣ: Λαγουτάρη Ελένη Σούσου

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ

ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥ ΑΕΡΑ ΣΕ ΚΤΗΡΙΑ Έλεγχος Ποιότητας Υλικών ΛΕΙΒΑΔΑΡΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΡΑΓΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2007 ΕΙΣΑΓΩΓΗ O σύγχρονος τρόπος ζωής επιβάλλει σε πολλούς ανθρώπους να περνούν τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΗΣΗ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΓΙΑ ΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ 1 Η απεικόνιση βοηθά τους γιατρούς στη διάγνωση και στην

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας

Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σχολή Επιστημών Υγείας Ιατρικό Τμήμα Eργαστήριο Υγιεινής και Επιδημιολογίας ιευθυντής: Αναπληρωτής Καθηγητής Χ. ΧΑΤΖΗΧΡΙΣΤΟ ΟΥΛΟΥ Μάθημα: Ιατρική της Εργασίας Υπεύθυνος Μαθήματος:

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε.

Μια εικόνα, από υπολογιστή, Ανταρκτική. µετρήθηκε. Η τρύπα του όζοντος Η οροφή του ουρανού από κάπου µπάζει!!! Η τρύπα του όζοντος Μια εικόνα, από υπολογιστή, του νοτίου ηµισφαιρίου που αποκαλύπτει την τρύπα του όζοντος πάνω από την Ανταρκτική. Οι περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μέχρι σήµερα γνωρίζατε ότι η κατανάλωση ψωµιού είναι µία απολαυστική και θρεπτική συνήθεια. Από σήµερα η αγαπηµένη σας αυτή καθηµερινή συνήθεια µπορεί να παρέχει στον οργανισµό ακόµη περισσότερα θρεπτικά

Διαβάστε περισσότερα

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος

συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος ΗΠΑΡ συχνος μεταστατικος στοχος πυλαια οδος Μαλλον επιχωρια μεταστασις,οσον αφορα το πεπτικο,παρα γενικευμενη νοσος Χειρουργικη εκτομη ηπατικων μεταστασεων(πλην παχεος-ορθου) Αμφισβητουμενη Μονον στα πλαισια

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης

Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Πρόληψη του καρκίνου του προστάτη και της ουροδόχου κύστης Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan Νοσοκοµείο

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος

Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Εργαστήριο Πυρηνικής Ιατρικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 2014-2015 Σπινθηρογραφική Απεικόνιση Ήπατος Σπληνός - Γαστρεντερικού Συστήματος Παναγιώτης Αν. Γεωργούλιας

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.

Generated by Foxit PDF Creator Foxit Software http://www.foxitsoftware.com For evaluation only. Ισότοπα: Χαρακτηρίζονται τα άτομα του ίδιου χημικού στοιχείου που έχουν διαφορετικό αριθμό νετρονίων στον πυρήνα τους. Χρόνος ημιζωής: Είναι ο χρόνος που χρειάζεται ένα ισότοπο για να αποβάλει την μισή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΑΔΕΝΑ ενημερωτικός οδηγός για τον ασθενή και την οικογένεια Ο θυρεοειδής αδένας: έχει σχήμα πεταλούδας, βρίσκεται στο λαιμό ακριβώς μπροστά από το λάρυγγα και αποτελείται από δύο λoβούς,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ;

ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; ΑΛΛΕΡΓΙΑ: Ο ΑΟΡΑΤΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΑΛΛΕΡΓΙΚΟΣ; Αλλεργία, όπως ορίζει και η λέξη, σημαίνει άλλο έργο. Είναι η μη αναμενόμενη αντίδραση του ανοσιακού συστήματος του οργανισμού εναντίον ακίνδυνων

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής

Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα. Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογία καρκίνου του πνεύμονα Ενότητα 1: Ογκολογία Πνεύμονα Κυριάκος Καρκούλιας, Επίκουρος Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Επιδημιολογικά στοιχεία καρκίνου του πνεύμονα Ο καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ 1 ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΦΡΟΛΙΘΙΑΣΗ Κυριακή Σταματέλου Ειδικός Νεφρολόγος, MBA Τι είναι η νεφρολιθίαση; Η νεφρολιθίαση λέγεται κοινά «πέτρες στα νεφρά» και είναι γνωστή στην ανθρωπότητα από τα αρχαία χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ. Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική Δρίτσα ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ 2. ΤΡΙΤΙΟ,

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου

Παγκόσμια Ημέρα. Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! κατά του. Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου Παγκόσμια Ημέρα κατά του Τα 5 λεπτά που μπορούν να σώσουν τη ζωή σου! Δωρεάν εξέταση για καρκίνο Κεφαλής και Τραχήλου http://www.ifhnos.org/world- cancer- day Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας- Θράκης 27η

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο

Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο 8 ο Γενικό Λύκειο Πατρών Τμήμα Α Ο Καρκίνος του δέρματος από τον ήλιο Από την ομάδα B-BOYS: Άρης Σπυρόπουλος Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος Χρήστος Λιόσης Βασίλης Οικονομόπουλος Επιβλέπων: Αναστασόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

φυσιολογικό δέρμα - 1

φυσιολογικό δέρμα - 1 φυσιολογικό δέρμα -1 Επιδερμίδα (επιθήλιο, εξωδερμική προέλευση) Α Α Α Μ θηλώδες χόριο (επιπολής) ακανθωτή στιβάδα βασική στιβάδα χόριο Μ = Μελανοκύτταρο (νευροεξωδερμική προέλευση, νευρική ακρολοφία)

Διαβάστε περισσότερα

Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό.

Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό. Γιώργος Ασημέλλης, Ph.D. Η λέπτυνση του στρώματος του όζοντος στην Ατμόσφαιρα και οι επιπτώσεις της στον ανθρώπινο οφθαλμό. Πανελλήνια Ένωση Οπτικών Οπτομετρών Athens Plaza Hotel Τρίτη 24 Μαΐου 2010 Ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά»

Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΝΕΥΜΟΝΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ Ειρήνη Θανοπούλου MD, MSc Ειδικευόμενη Παθολογικής Ογκολογίας ΕΑΝΠ «Μεταξά» Ιστολογικοί τύποι καρκίνου του πνεύμονα Πλακώδες (20-30%) Αδενοκαρκίνωμα (30 40%) Εκ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας

ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ στόμα Η Στοματολογία αποτελεί σημαντικό μέρος της Παθολογίας ΣΤΟΜΑΤΟΛΟΓΙΑ Αν και το στόμα αποτελεί μικρό τμήμα του σώματος είναι στόχος πολυάριθμων νόσων, τοπικών και συστηματικών Νοσήματα βλεννογόνου στόματος Νοσήματα χειλέων Νοσήματα σιαλογόνων αδένων Νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

(10%) Υαιοχρωμοκύττωμα Όγκος του μυελού των επινεφριδίων. Μπορεί να εμφανισθεί ως: ποραδικό Οικογενές

(10%) Υαιοχρωμοκύττωμα Όγκος του μυελού των επινεφριδίων. Μπορεί να εμφανισθεί ως: ποραδικό Οικογενές Υαιοχρωμοκύττωμα Όγκος του μυελού των επινεφριδίων Μπορεί να εμφανισθεί ως: ποραδικό Οικογενές ΜΕΝ-2Α και ΜΕΝ-2Β Νόσος von Hippel-Lindau Νευρο-ινωμάτωση Oικογενές χωρίς άλλη συνοδό νόσο (10%) Υαιοχρωμοκύττωμα

Διαβάστε περισσότερα

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος

Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Άν καπνίζεις... Η ιστορία του καπνίσματος Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις χαλαρωτικές ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων ευρωπαίων στην αμερικανική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ

ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι συχνοί και αποτελούν το συχνότερο ενδοκρινολογικό πρόβλημα σε πολλές χώρες. Οι πιθανότητες ότι κάποιος θα ανακαλύψει έναν τουλάχιστον όζο θυρεοειδούς είναι 1 στις 10 ενώ σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα

Το κάπνισμα στην Ελλάδα Το οικονομικό φορτίο του καπνίσματος για το ιατροασφαλιστικό σύστημα σε κρίση στην Ελλάδα Tσαλαπάτη Κωνσταντίνα ΒScEcon, MSc Τομέας Οικονομικών της Υγείας Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Απρίλιος 2013 Το

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα

Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα Πρόληψη στα καρδιαγγειακά νοσήματα www.pegkaspanagiotis.gr Τι εννοούμε με τον όρο πρόληψη καρδιαγγειακής νόσου; Εννοούμε τη συντονισμένη δέσμη ενεργειών, τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΕ ΤΜΗΜΑ. ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ PET ή PET/CT

ΘΕΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΕ ΤΜΗΜΑ. ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ PET ή PET/CT ΘΕΜΑΤΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΕ ΤΜΗΜΑ ΙΑΓΝΩΣΗΣ ΜΕ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΠΟΖΙΤΡΟΝΙΩΝ PET ή PET/CT Λύρα Μ, Γώγος Κ Φιλιππόπουλος Κ, Ιορδάνου Ι, Βλάχος Λ. Α Εργαστήριο Ακτινολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών, Αρεταίειο

Διαβάστε περισσότερα

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική

HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση. Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς. Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική HY 673 - Ιατρική Απεικόνιση Στέλιος Ορφανουδάκης Κώστας Μαριάς Σημειώσεις II: Πυρηνική Ιατρική Σεπτέμβριος 2003-Φεβρουάριος 2004 Πυρηνική Ιατρική Εισαγωγή Η Πυρηνική Ιατρική είναι κλάδος της ιατρικής που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index)

ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index) ΕΙΚΤΗΣ ΥΠΕΡΙΩ ΟΥΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ (UV-Index) Τι είναι η υπεριώδης (ultraviolet-uv) ηλιακή ακτινοβολία Η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία κατά τη διάδοσή της στη γήινη ατµόσφαιρα απορροφάται κυρίως από το στρατοσφαιρικό

Διαβάστε περισσότερα

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΟΡΘΟΥ ΠΡΟΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Section A: ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ A1. Εθνικότητα Ελληνική Άλλη Εθνικότητα Άλλη Εθνικότητα A2. Τωρινό Επάγγελμα A3. Έτη στο τωρινό

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας

Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής στο φάσμα της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση στις ερωτήσεις που ακολουθούν. Μπορείτε να αξιοποιήσετε το παραπάνω σχήμα που αναφέρεται στο φάσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ»

ΜΑΘΗΜΑ: «ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό &Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ & ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Μ.Δ.Ε. «Εφαρμογές της Βιολογίας στην Ιατρική» Διευθυντής: Καθηγητής Σταύρος Χαμόδρακας Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΑΚΧΑΡΩΝ-ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΣΕ ΑΛΜΥΡΟ ΝΕΡΟ ΥΠΟΓΛΥΚΑΙΜΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΟΝ ΣΔ -ΜΕΙΩΣΗ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους:

Oι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες χωρίζονται σε κατηγορίες ανάλογα με την συχνότητα μετάδοσης τους: Οι ηλεκτρομαγνητικές ακτινοβολίες είναι ενεργειακά πεδία που δημιουργούνται από ηλεκτρικά φορτισμένα σωματίδια. Υπάρχουν φυσικές ακτινοβολίες (η ηλιακή και άλλες κοσμικές ακτινοβολίες, το μαγνητικό πεδίο

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΒΛΑΒΕΡΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΥΨΗΛΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος Στοιβάδες δέρματος Επιδερμίδα (τέσσερις στοιβάδες κυττάρων) Χόριο (άφθονα αγγεία και νεύρα) Υποδερμάτιο πέταλο (περιέχει

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013

ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΕΣ & ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΛΑΔΙΟΥ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΚΕΡΑΤΕΑΣ 2013 Στην αρχαία Ελλάδα, όταν ήκμαζαν, η φιλοσοφία, τα μαθηματικά, η γεωμετρία, και γεννιόταν η ιατρική επιστήμη,

Διαβάστε περισσότερα

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr

Διαβάστε περισσότερα στο διαδικτυακό τόπο www.psorinfo.gr Αυτό το φυλλάδιο είναι μέρος του «Προγράμματος Ενημέρωσης για την Ψωρίαση», το οποίο δημιουργήθηκε για να παρέχει πληροφορίες για την πάθηση. Το φυλλάδιο κάνει μία εισαγωγή στην ψωρίαση και στις θεραπείες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ ΜΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΩΝ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΙΦΝΕ ΓΡΙΒΑΣ Κ. ΗΛΙΑΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΟΣ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΙΦΝΕ ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΡΑΔΙΟΧΗΜΕΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΙΣΟΤΟΠΩΝ Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 4. ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ Ιωάννα Δ. Αναστασοπούλου Βασιλική

Διαβάστε περισσότερα

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14)

Εγκαίνια 2 Κινητών Ιατρικών Μονάδων (9 / 1 / 14) Εθνικό Πρόγραμμα Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας που υλοποιείται από την Α Πανεπιστημιακή Ορθοπαιδική Κλινική Ιατρικής Σχολής Αθηνών σε συνεργασία με την Πολυκλινική Ολυμπιακού Χωριού σε απομακρυσμένα νησιά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΙΑΤΡΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ ΙΩΔΙΟ ΡΑΔΙΟΠΕΠΤΙΔΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΝΕΥΡΟΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΟ 131Ι ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ ΘΥΡΕΟΕΙΔΟΥΣ Το ραδιενεργό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΠΛΟΗΓΗΣΗΣ Μέχρι πρόσφατα, παρ όλες τις δυνατότητες που έχουμε στο οπλοστάσιο μας για να απεικονίζουμε όγκους στο ήπαρ και στο πάγκρεας, λόγω της έλλειψης λεπτομερούς απεικονίσεως αλλά και ουσιαστικής

Διαβάστε περισσότερα

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά

Tοξικότητα. Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας. 6/3/2008 Αρτεμις Αγησ. Ντονά Tοξικότητα Αρτεμις Ντονά Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας Αντικείμενα του μαθήματος Να εξοικειωθεί με την έννοια της τοξικότητας, όργανο στόχος Να μπορεί να ξεχωρίσει την οξεία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα

είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα είναι τα αυτοάνοσα νοσήματα Χ.Μ. Μουτσόπουλος Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών ο ανοσολογικό (αμυντικό) σύστημα έχει σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις 1 έως 5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ

H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ H ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ (SPECTROSCOPY-MRS) ΣΕ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟ ΤΟΜΟΓΡΑΦΟ 3Τ ΣΤΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ Γ. Μπουλογιάννη 1, Α. Δρεβελέγκας 1, Ι. Χρυσογονίδης 2 1.Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ.

Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Κ.-Α. Θ. Ραδιενέργεια Ένα τρομακτικό όπλο ή ένα μέσον για την έρευνα και για καλλίτερη ποιότητα ζωής; Για πόσο μεγάλες ενέργειες μιλάμε; Ραδιενέργεια 1896: Ανακάλυψη από τον Henry Becquerel (βραβείο Nobel 1903)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ - Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑΣ-

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ - Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑΣ- ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΡΑΔΙΟΦΑΡΜΑΚΑ - Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΟΣΙΜΕΤΡΙΑΣ- Μαρία Λύρα Γεωργοσοπούλου, Αν. Καθ. Ακτινοφυσικός Μονάδα Ακτινοφυσικής, Α Εργαστήριο Ακτινολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών 1896 Henri Becquerel ανακαλύπτει

Διαβάστε περισσότερα