Κεφάλαιο 2: Αλγόριθμοι απόδοσης Εισαγωγή

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κεφάλαιο 2: Αλγόριθμοι απόδοσης Εισαγωγή"

Transcript

1 Κεφάλαιο 2: Αλγόριθμοι απόδοσης Εισαγωγή Για τους περισσότερους χρήστες, η γραφική με υπολογιστές είναι συνώνυμη με την απόδοση στιγμιοτύπων του κόσμου που μας περιβάλλει με τρόπο τέτοιο που, κατά το δυνατό, να ξεγελάει το ανθρώπινο μάτι και να κάνει το θεατή να πιστεύει ότι βλέπει μια φωτογραφία. Τέτοιες εικόνες, που ονομάζονται φωτορεαλιστικές, είναι πολύ δύσκολο να παραχθούν με τεχνικές όπως η σκίαση Gouraud ή το z-buffering, κι αυτό γιατί αυτές οι τεχνικές δε λαμβάνουν υπόψη τους τα φυσικά φαινόμενα που έχουν σχέση με το φως και τις ιδιότητές του: στο χώρο που ζούμε, τα αντικείμενα που φωτίζονται δημιουργούν σκιές και τα περισσότερα από αυτά ανακλούν μέρος της φωτεινής ακτινοβολίας που πέφτει πάνω τους. Επίσης, κάποια αντικείμενα είναι τελείως ή σχεδόν διαφανή, κάποια επιτρέπουν στο φως να διαχυθεί μέσα του, ενώ κάποια άλλα απορροφούν τη φωτεινή ακτινοβολία και εκπέμπουν τη δική τους στο χώρο. Γίνεται προφανές λοιπόν ότι οποιαδήποτε προσπάθεια δημιουργίας φωτορεαλιστικών γραφικών πρέπει να λαμβάνει υπόψη της πολύ σοβαρά τη φύση και τη συμπεριφορά της φωτεινής ενέργειας. Η πιο διαδεδομένη από αυτές τις τεχνικές είναι το ray tracing (ανίχνευση ακτίνας), τεχνική που αρχικά αναπτύχθηκε για την αφαίρεση κρυμμένων επιφανειών, αλλά επεκτάθηκε και στην κάλυψη της σκίασης, ανάκλασης και διάθλασης. Αυτή η τεχνική

2 δεν αποτελεί την τελευταία λέξη στο φωτορεαλισμό, μια που και αυτή έχει τις αδυναμίες της, αλλά συνδυαζόμενη με άλλες μεθόδους απόδοσης και επεξεργασίας εικόνας μπορεί να δώσει εκπληκτικά αποτελέσματα. Το κυριότερο μειονέκτημα της ανίχνευσης ακτίνας είναι η ταχύτητα απόδοσης: μια πολύπλοκη σκηνή μπορεί να χρειαστεί πολλές ώρες για την απόδοση σε έ- ναν υπερυπολογιστή, ενώ η ίδια διαδικασία μπορεί να απαιτήσει μέρες, ακόμα και σε έναν πολύ δυνατό προσωπικό υπολογιστή. Ο δεύτερος αλγόριθμος υπολογισμού γενικού φωτισμού είναι ο αλγόριθμος ακτινοβολίας (radiosity), στον οποίο σε αντίθεση με την ανίχνευση ακτίνας δεν υπολογίζεται ο φωτισμός μόνο για να αποδοθεί η εικόνα, αλλά αναλυτικά με βάση το πώς διαχέεται το φως μέσα σε μια σκηνή. Έτσι, αρκεί να υπολογίσουμε τη συνεισφορά της φωτεινής ακτινοβολίας μόνο μία φορά, αφού μπορούμε να ξαναχρησιμοποιήσουμε αυτά τα αποτελέσματα για να δούμε τη σκηνή μας από οποιαδήποτε οπτική γωνία, αν δεν αλλάξουν οι φωτεινές πηγές ή η θέση και τα χαρακτηριστικά των αντικειμένων μας. Ανίχνευση ακτίνας Φυσικό μοντέλο Η ανίχνευση ακτίνας στηρίζεται σε μια πολύπλοκη μαθηματικά, αλλά πολύ απλή στην κατανόηση προσέγγιση, την προσομοίωση ακτινών φωτός στον τρισδιάστατο χώρο. Για να γίνει κατανοητή αυτή η προσέγγιση πρέπει να λάβουμε υπόψη μας κάποια στοιχεία οπτικής, καθώς και διάφορους τρόπους αναπαράστασης α- ντικειμένων στο χώρο. Αρχικά, περιγράφουμε μια σκηνή σαν ένα σύνολο από αντικείμενα (objects) και φωτεινές πηγές (light sources). Τα αντικείμενα μπορεί να είναι απλά σχήματα στο χώρο - σφαίρες, πολύγωνα, κά. - ενώ οι φωτεινές πηγές είναι α- πλά σημεία του χώρου που ακτινοβολούν φως προς όλες τις κατευθύνσεις και στην ίδια ένταση. Κατά σύμβαση ορίζουμε τα αντικείμενα να μην εκπέμπουν δικό τους φως και τις φωτεινές πηγές να μην είναι ποτέ απευθείας ορατές, αν και η τελευταία παραδοχή μπορεί να παρακαμφθεί σε πιο πολύπλοκους ανιχνευτές. Η θεώρηση του τρισδιάστατου χώρου γίνεται από ένα σημείο που ονομάζεται παρατηρητής (eye) και διαμέσου ενός ορθογώνιου επιπέδου παρατήρησης (view plane). Η εικόνα στο επίπεδο παρατήρησης είναι αυτή που τελικά θα εμφανιστεί και

3 στην οθόνη του υπολογιστή - επομένως υπάρχει μια άμεση ε- ξάρτηση των σημείων στο επίπεδο παρατήρησης και των σημείων της οθόνης. Η πιο απλή υλοποίηση ενός αλγορίθμου ανίχνευσης ακτίνας για τη δημιουργία μιας εικόνας είναι να ακολουθήσουμε τα φωτεινά σωματίδια (φωτόνια) στη διαδρομή τους από τις φωτεινές πηγές προ τα διάφορα αντικείμενα αυτή η διαδικασία ονομάζεται ευθεία ανίχνευση ακτίνας (forward ray tracing). Η τεχνική όμως αυτή δεν είναι ιδιαίτερα πρακτική. Ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, πως μια ακτίνα ξεκινά από μια φωτεινή πηγή, χτυπά σε μια γυαλιστερή σφαίρα και καταλήγει στον παρατηρητή, δια μέσου του επιπέδου παρατήρησης. Σε αυτήν την περίπτωση, το συγκεκριμένο σημείο της σφαίρας θα γίνει τελικά ορατό. Γενικά, ότι φαίνεται στην τελική εικόνα είναι τα σημεία εκείνα των αντικειμένων που είναι πάνω στη γραμμή που ξεκινά από τον παρατηρητή και περνά από το αντίστοιχο σημείο του επιπέδου παρατήρησης. Αν στην πραγματικότητα ανιχνεύαμε το φως που εκπέμπουν οι φωτεινές πηγές θα διαπιστώναμε πως η ζητούμενη εικόνα θα αργούσε να εμφανιστεί, και αυτό γιατί πάρα πολλές ακτίνες δεν περνούν από το επίπεδο παρατήρησης με συνέπεια να μη συνεισφέρουν καθόλου στην τελική εικόνα. Εικόνα 1: Ένα τυπικό περιβάλλον ανίχνευσης ακτίνας Γι' αυτό λοιπόν ακολουθούμε μια πιο ρεαλιστική πρακτική αντιστρέφοντας τη διαδικασία. Για παράδειγμα, αν επιλέξουμε ένα σημείο του επιπέδου παρατήρησης γνωρίζουμε πως κάθε αντικείμενο που είναι ορατό σε αυτό το σημείο βρίσκεται πάνω στη γραμμή που ενώνει τον παρατηρητή και το σημείο του επιπέδου παρατήρησης. Έτσι δημιουργούμε μια ακτίνα, την ακτίνα παρατήρησης (eye ray), που ξεκινά από τον παρατηρητή, περνά από

4 το επίπεδο παρατήρησης και κατευθύνεται προ τη σκηνή που δημιουργήσαμε. Το πρώτο αντικείμενο με το οποίο θα διασταυρωθεί η ακτίνα θα είναι ορατό κι επομένως θα πρέπει να παρουσιαστεί στο αντίστοιχο σημείο της οθόνης. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται αντεστραμμένη ανίχνευση ακτίνας (reverse ray tracing) γιατί ακριβώς ακολουθούμε τις ακτίνες από τον παρατηρητή πίσω προς τη σκηνή μας. Θεωρούμε λοιπόν πως η οθόνη του υπολογιστή είναι ουσιαστικά ένα ορθογώνιο πλέγμα από εικονοστοιχεία (pixels) και ο σκοπός μας είναι να καθορίσουμε το σωστό χρώμα για κάθε ένα από αυτά. Για να γίνει αυτό, ας υποθέσουμε αρχικά πως το πρώτο αντικείμενο που συναντά η ακτίνα είναι μια λευκή σφαίρα και ας ονομάσουμε Ρ το σημείο που έγινε η διασταύρωση (point of intersection). Θέλουμε λοιπόν να καθορίσουμε το χρώμα του φωτός που φεύγει από το Ρ και πηγαίνει στον παρατηρητή, ακολουθώντας την αντίστροφη διαδρομή από εκείνη της ακτίνας. Αν θυμηθούμε πως τα αντικείμενα δεν εκπέμπουν δικό τους φως, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι το χρώμα που ψάχνουμε εξαρτάται πλήρως από τις φωτεινές α- κτίνες που προσπίπτουν στο σημείο Ρ (incident light) και που ανήκουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: αυτές που ανακλώνται από την επιφάνεια (reflected light) και αυτές που τελικά μεταδίδονται δια μέσου της (transmitted light). Κάθε ένας από αυτούς τους τύπους συμπεριφέρεται διαφορετικά συναντώντας την επιφάνεια, είτε με σημειακή ανάκλαση, είτε με διάχυση. Η σημειακή ανάκλαση μοιάζει με τον τρόπο που μια μπάλα αναπηδά σε μια τελείως λεία επιφάνεια, η γωνία δηλαδή αναπήδησης της μπάλας εξαρτάται μόνο από τη γωνία πρόσπτωσης, ενώ η διάχυση μοιάζει με την αναπήδηση σε μια αρκετά ανώμαλη επιφάνεια: δεν είναι σίγουρο προς ποια κατεύθυνση θα αναπηδάει η μπάλα, ενώ διαδοχικές αναπηδήσεις στο ίδιο σημείο θα έχουν διαφορετικά αποτελέσματα. Το φως λοιπόν μπορεί να συμπεριφερθεί με τέσσερις τρόπους συναντώντας μια επιφάνεια : ανάκλαση και μετάδοση, σημειακή ή με διάχυση. Η φωτεινή ακτινοβολία αυτή μπορεί να προέρχεται είτε από φωτεινές πηγές, είτε από ακτίνες που συνάντησαν κάποιο άλλο αντικείμενο και έφτασαν στο σημείο πρόσπτωσης. Έτσι τελικά έχουμε οκτώ διαφορετικά ενδεχόμενα να λάβουμε υπόψη μας για να αποφασίσουμε για το χρώμα του εικονοστοιχείου. Όμως τις περισσότερες φορές δε χρειάζεται να τα υπολογίσουμε όλα, γεγονός πολύ ελαφρυντικό, αφού έστω και δύο από τους παραπάνω παράγοντες έχουν μεγάλο υπολογιστικό κόστος.

5 Ας εξετάσουμε πρώτα τις ακτίνες που προέρχονται από τις φωτεινές πηγές. Αρχικά πρέπει να ερευνήσουμε από ποιες συγκεκριμένες πηγές προέρχεται το φως που φτάνει στο σημείο Ρ: για να γίνει αυτό λαμβάνουμε υπόψη μας το γεγονός ότι αν η φωτεινή πηγή S, ή πιο σωστά ένας παρατηρητής στο σημείο που βρίσκεται η πηγή S, μπορεί να «δει» και άρα να φωτίσει το σημείο Ρ, τότε και το σημείο Ρ μπορεί να δει την πηγή S. Για να διαπιστώσουμε αν συμβαίνει αυτό στέλνουμε μια νέα ακτίνα την ακτίνα σκιάς (shadow ray) με αρχή το σημείο Ρ και με κατεύθυνση προς την πηγή S. Αν η ακτίνα σκιάς φτάσει στο S χωρίς να συναντήσει ενδιάμεσα άλλο αντικείμενο, τότε φτάνουμε στο συμπέρασμα ότι το Ρ φωτίζεται από την S και επομένως πρέπει να βρούμε ποιο ποσοστό της φωτεινής ακτινοβολία της S φτάνει τελικά στο Ρ. Αντίθετα, αν η ακτίνα σκιάς συναντήσει κάποιο αδιαφανές αντικείμενο, τότε θεωρούμε ότι το Ρ βρίσκεται στη σκιά όσον αφορά την πηγή S και κατά συνέπεια την αγνοούμε. Έστω τώρα ότι διαπιστώνουμε πως το σημείο Ρ φωτίζεται από τη φωτεινή πηγή S το επόμενο βήμα είναι να διαμορφώσουμε ένα, έστω και προσεγγιστικό, μοντέλο σκίασης (shading model). Κάθε σημείο της επιφάνειας των περισσότερων αντικειμένων, άρα και της σφαίρας του παραδείγματός μας, συνοδεύεται από ένα αντίστοιχο μοναδιαίο διάνυσμα (surface normal), που είναι κάθετο στο επίπεδο που εφάπτεται στο Ρ και κατευθύνεται μακριά από την επιφάνεια. Στη σφαίρα, τα μοναδιαία διανύσματα βρίσκονται πάνω στη διεύθυνση που ενώνει το κέντρο της σφαίρας με το συγκεκριμένο σημείο. Ας ονομάσουμε Ν το μονα- Εικόνα 2: Προσπίπτουσα και ανακλώμενες ακτίνες

6 διαίο διάνυσμα στο Ρ και ας δημιουργήσουμε ένα άλλο διάνυσμα L, που επίσης ξεκινά από το Ρ και κατευθύνεται προ την πηγή S, που τη θεωρούμε να έχει φωτεινότητα Ι. Αν η S βρίσκεται μέσα στη σφαίρα, το φως θα μεταδίδεται διαμέσου τη επιφάνειάς της, αλλιώς θα ανακλάται πάνω της. Για να βρούμε τι από τα δύο ισχύει υπολογίζουμε το γινόμενο Ν L: αν είναι θετικό τότε η S είναι έξω από την επιφάνεια, ενώ αν είναι αρνητικό τότε η S είναι μέσα σε αυτήν. Στην περίπτωση που Ν L=0, τότε η S βρίσκεται πάνω στο επίπεδο που εφάπτεται στη σφαίρα και επομένως δε φωτίζει καθόλου το σημείο Ρ. Ας υποθέσουμε για το παράδειγμά μας, ότι Ν L>0 και επομένως το φως ανακλάται από την επιφάνεια. Το φως που ανακλάται με διάχυση (DR) είναι το ίδιο προς όλες τις κατευθύνσεις και για αυτό ισχύει DR = I*(N L), που σημαίνει πως η ένταση του DR δίνεται από την ένταση της φωτεινής πηγής μεγεθυσμένη κατά τον παράγοντα N L (νόμος του Lambert). Το φως που τελικά θα ανακλαστεί σημειακά προς τον παρατηρητή θα δημιουργήσει μια σημειακή φωτεινότητα (highlight) που είναι η ανάκλαση του φωτός που εκπέμπει η πηγή πάνω στην επιφάνεια. Δημιουργούμε τώρα ένα νέο διάνυσμα Ε, που ξεκινά από το Ρ και κατευθύνεται πίσω στον παρατηρητή. Αφού το L δείχνει προς την πηγή S, θα ισχύει R = 2 N d - L, όπου d = N L και η διεύθυνση του R είναι η διεύθυνση του ανακλώμενου φωτός. Μπορούμε τώρα εύκολα να βρούμε την ποσότητα αυτού του φωτός που φτάνει στον παρατηρητή, βρίσκοντας τη σχετική θέση του R και του Ε, που δίνεται από το γινόμενο R Ε. Συχνά υψώνουμε αυτό το γινόμενο σε κάποια δύναμη όσο μεγαλύτερος είναι ο εκθέτης, τόσο εντονότερη είναι η σημειακή φωτεινότητα, δίνοντας έτσι κάποια αίσθηση της τραχύτητας της επιφάνειας. Τελικά, SR = I * [ (Ε R) k ] όπου SR είναι το σημειακά ανακλώμενο φως και το k ελέγχει την τραχύτητα της επιφάνειας. Παρόμοιες υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε και για τη μετάδοση του φωτός διαμέσου των επιφανειών. Η μόνη διαφορά είναι ένας παράγοντας διόρθωσης που πρέπει να υπολογίσουμε εξαιτίας της διάθλασης του φωτός μέσα στο αντικείμενο. Συνοπτικά θα αναφέρουμε πως το μέγεθος της διάθλασης εξαρτάται από τους αντίστοιχους δείκτες διάθλασης των δύο σωμάτων η1, η2 (εκείνου από το οποίο ξεκινά η φωτεινή ακτίνα και αυτού που τελικά διασχίζει), καθώς και από το μή-

7 κος κύματος του φωτός, μέγεθος που εδώ θα αγνοήσουμε. Τελικά για το φως που μεταδίδεται ισχύει Τ = η12 * V + (η12 * C - SQR (1 + η12 * (C 2 1))) * N όπου Ν το μοναδιαίο διάνυσμα στο Ρ, V το μοναδιαίο διάνυσμα στην κατεύθυνση που προσπίπτει το φως, C = -V N και η12 = η1/η2. Είναι δυνατό η υπόρριζη ποσότητα να είναι και αρνητική, οπότε η τετραγωνική ρίζα δεν έχει εδώ νόημα - σε αυτή την περίπτωση έχουμε ολική εσωτερική ανάκλαση (total internal reflection), ενώ γενικά το διάνυσμα Τ που προκύπτει δεν έχει πάντα μέτρο τη μονάδα. Το επόμενο βήμα είναι να ανιχνεύσουμε τις φωτεινές ακτίνες που τυχόν προέρχονται από άλλα αντικείμενα ή φωτεινές πηγές. Ας υποθέσουμε και πάλι πως με την ακτίνα παρατήρησης συναντήσαμε μια λευκή σφαίρα στο σημείο Ρ της επιφάνειάς της. Γνωρίζουμε ήδη πως η ακτίνα που ανακλάται σημειακά προς το Ε έρχεται από τη διεύθυνση R' = 2N * (E N) E, όπου εδώ χρησιμοποιήσαμε το R' για να δείξουμε ότι αυτό το διάνυσμα κατευθύνεται αντίθετα από την κατεύθυνση που έρχεται το φως. Το πρόβλημα λοιπόν τώρα μετατίθεται στο να υπολογίσουμε ακριβώς το φως που προσπίπτει στο Ρ κατά τη διεύθυνσή του R'. Ο τρόπος που φτάνουμε στην απάντηση είναι το "μυστικό" της αντεστραμμένης ανίχνευσης ακτίνας: για να υπολογίσουμε το φως που έρχεται στη διεύθυνση του R' υποθέτουμε πως το R' είναι μια ακτίνα παρατήρησης και εξετάζουμε ποιο αντικείμενο συναντά πρώτο όταν βρούμε το χρώμα του φωτός που ανακλάται από αυτό το αντικείμενο στη διεύθυνση της ακτίνας παρατήρησης (που είναι η R') τότε θα έχουμε βρει και το χρώμα του φωτός που φτάνει στο Ρ στη διεύθυνση του R'. Γίνεται προφανές λοιπόν πως η όλη διαδικασία είναι αναδρομική. Για να βρούμε το χρώμα του ανακλώμενου φωτός βρίσκουμε το πρώτο αντικείμενο που αυτό φωτίζει και κατόπιν το χρώμα του φωτός που ανακλάται από αυτό το αντικείμενο το χρώμα αυτό είναι ένας συνδυασμός του φωτός που φτάνει απευθείας από τις φωτεινές πηγές και εκείνου που το αντικείμενο ανακλά ή μεταδίδει και βρίσκεται με την μέθοδο που περιγράψαμε: αν κατασκευάσουμε την ακτίνα Τ' σε αντιστοιχία με την R' (η Τ' είναι για την Τ ότι και η R' για την R), τη χρησιμοποιούμε σαν ακτίνα παρατήρησης και υπολογίζουμε το τελικό αποτέλεσμα. Έτσι τελικά φτάνουμε σε ένα δένδρο ακτινών (ray tree): η ακτίνα παρατήρησης συναντά ένα αντικείμενο και εκπέμπει ακτίνες σκιάς

8 προς τις φωτεινές πηγές για να καθορίσει τον απευθείας φωτισμό και ακτίνες ανάκλασης και μετάδοσης για να βρει το φως που ανακλάται σημειακά ή μεταδίδεται από αυτό το αντικείμενο. Καθεμιά από αυτές τις δύο ακτίνες συναντά ένα αντικείμενο και η διαδικασία επαναλαμβάνεται. Μια συνηθισμένη τεχνική σε προγράμματα ανίχνευσης ακτίνας είναι να σταματάμε την αναδρομή σε κάποιο προκαθορισμένο βάθος, γεγονός που δεν παράγει ακριβείς εικόνες, αλλά αν τα αντικείμενα δεν είναι ιδιαίτερα γυαλιστερά ή διαφανή το αποτέλεσμα είναι ένα ικανοποιητικό πρώτο βήμα. Εικόνα 3: Αναδρομικός υπολογισμός της φωτεινής ακτινοβολίας Αφού κατασκευάσουμε το δένδρο, αρχίζουμε να υπολογίζουμε τα διαδοχικά χρώματα από τα κλαδιά προ τη ρίζα. Στα αντικείμενα στις θέσεις κλαδιά του δένδρου τα χρώματα οφείλονται εξ ολοκλήρου στις φωτεινές πηγές. Αυτά τα χρώματα λειτουργούν σαν ανακλώμενα ή μεταδιδόμενα χρώματα για τα επόμενα αντικείμενα κι αυτό συνεχίζεται μέχρι να φτάσουμε να υπολογίσουμε το χρώμα του Ε. Εδώ πρέπει να σημειώσουμε πως ουσιαστικά αγνοούμε το φως που ανακλάται ή μεταδίδεται με διάχυση από τα άλλα αντικείμενα. Σε αρκετά προγράμματα ανίχνευσης ακτίνας προστίθεται ένα μικρό ποσό σταθερής ακτινοβολία διάχυτου φωτός (ambient light) για να ισοσκελίσει αυτήν την παραδοχή. Ένα άλλο φαινόμενο που δεν εξετάσαμε είναι το φαινόμενο της ολικής εσωτερικής ανάκλασης. Παρατηρούμε πως ο υπολογισμός του Τ' περιλαμβάνει και τον υπολογισμό μιας

9 τετραγωνικής ρίζα αν η υπόρριζη ποσότητα γίνει αρνητική, το Τ' γίνεται μιγαδικό. Η φυσική σημασία αυτού του αποτελέσματος είναι πως το φως δε μεταδίδεται καθόλου διαμέσου της επιφάνειας, αλλά ανακλάται πλήρως από αυτήν. Για κάθε γωνία μικρότερη από την κρίσιμη γωνία όπου η υπόρριζη ποσότητα γίνεται αρνητική ή μηδέν, το φως μεταδίδεται, ενώ για μεγαλύτερες γωνίες το φως ανακλάται σημειακά από το εσωτερικό της επιφάνειας. Μπορούμε να παρατηρήσουμε αυτό το φαινόμενο αν βουτήξουμε ένα αντικείμενο στο νερό: αν κοιτάξουμε προσεκτικά κάτω από την επιφάνεια του νερού θα δούμε πως το αντικείμενο φαίνεται να εξαφανίζεται. Αυτό συμβαίνει γιατί οι φωτεινές ακτίνες κοντά στην επιφάνεια φτάνουν στο όριο ανάμεσα στον αέρα και το νερό σε πολύ οξεία γωνία και ανακλώνται ξανά μέσα σε αυτό, αντί να μεταδοθούν προ τον αέρα. Αυτή είναι και η αρχή λειτουργίας των οπτικών ινών : είναι διαφανείς ώστε να επιτρέπουν τη διέλευση του φωτός, αλλά είναι σχεδιασμένες με ε- λάχιστο πάχος έτσι ώστε οι φωτεινές ακτίνες που συναντούν τα τοιχώματα του εσωτερικού να ανακλώνται μέσα στο κυρίως σώμα της ίνας αντί να μεταδίδονται προς τα έξω. Εικόνα 4: Ένα δένδρο που δημιουργείται κατά την ανίχνευση ακτίνας Υπολογισμός διασταυρώσεων (intersections) Ένα από τα σημαντικότερα και πιο χρονοβόρα προβλήματα στην ανίχνευση ακτίνας είναι ο υπολογισμός των διασταυρώσεων των διάφορων ακτινών με τα αντικείμενα. Η πιο άμεση αντιμε-

10 τώπιση είναι να υπολογίσουμε τις τυχόν διασταυρώσεις κάθε α- κτίνας με κάθε αντικείμενο και μετά να βρούμε το αντικείμενο για το οποίο η διασταύρωση έγινε πλησιέστερα στον παρατηρητή. Αυτή η μέθοδος δείχνει κουραστική, αλλά δουλεύει σωστά. Έστω ότι θέλουμε να βρούμε τις διασταυρώσεις μιας ακτίνας που αρχίζει στο σημείο Ρ0 και έχει διεύθυνση Ρ1, με μια σφαίρα κέντρου C και ακτίνας r. P 0 P 1 P + 2P 0 1 Εικόνα 5: Περιπτώσεις διασταυρώσεων ενός αντικειμένου και μιας ακτίνας Όπως γνωρίζουμε κάθε σημείο της ακτίνας ικανοποιεί τη σχέση Ρ = Ρ0 + Ρ1t, για κάποια πραγματική τιμή του t που εδώ ονομάζεται παράμετρο ακτίνας (ray parameter) και κάθε σημείο Q της επιφάνειας της σφαίρας τη σχέση (Q C) * (Q C) - r 2 =0. Αφού ενδιαφερόμαστε μόνο για σημεία στην επιφάνεια της σφαίρας, το t θα παίρνει μόνο θετικές τιμές. Αν η ακτίνα διασταυρώνεται με τη σφαίρα, τότε κάποιο σημείο Q θα βρίσκεται και πάνω στην ακτίνα και πάνω στη σφαίρα, οπότε θα ικανοποιεί τις δύο εξισώσεις : Q = Ρ0 + Ρ1 t και (Q C) * (Q C) - r 2 =0. Για να επιλύσουμε αυτό το σύστημα και να βρούμε τα διάφορα Q αντικαθιστούμε την πρώτη στη δεύτερη και έχουμε: (Ρ0 + Ρ1 t) (Ρ0 + Ρ1 t) - r 2 = 0. Αν τώρα λύσουμε ως προς t θα προκύψει ένα τριώνυμο της μορφής αt 2 + bt + c = 0, όπου α = Ρ1. Ρ1, b = 2Ρ1 C, c = C. C r 2 και G = P0 C. Ο αριθμός των λύσεων του τριωνύμου ε- ξαρτάται από το πρόσημο της διακρίνουσας d = b 2 4ac. Αν είναι d < 0, η ακτίνα δε διασταυρώνεται καθόλου με τη σφαίρα, ενώ αν d = 0 η ακτίνα εφάπτεται σε ένα σημείο της σφαίρας. Αν τώρα η διακρίνουσα είναι θετική, η ακτίνα διαπερνά τη σφαίρα σε δύο σημεία, τα οποία δίνονται από τη σχέση Ρ = Ρ0 + Ρ1*t, για κάποιες συγκεκριμένες τιμές του t. Από τα δύο αυτά σημεία θέλουμε το πλησιέστερο στον παρατηρητή, το οποίο δίνεται από

11 τη μικρότερη από τις δύο τιμές του t, εφόσον αυτή είναι θετική. Αν κάποια από αυτές ή και οι δύο είναι αρνητική, τότε αντιστοιχεί σε σημεία διασταύρωσης πίσω από το σημείο που αρχίζει η ακτίνα. Περιορισμοί της ανίχνευσης ακτίνας Κατά την παρουσίαση του θεωρητικού μοντέλου τη ανίχνευση ακτίνα κάναμε πολλές παραδοχές για να βελτιώσουμε τις χρονικές επιδόσεις του αλγορίθμου μας. Η κυριότερη από αυτές ήταν ότι μπορούμε να λύσουμε το αρχικό μας πρόβλημα ενεργώντας αναδρομικά και χωρίς απώλεια της ακρίβειας. Θα δούμε τώρα πως καθεμιά από αυτές τις παραδοχές έβλαψε σε ελάχιστο βαθμό το τελικό αποτέλεσμα καθώς και τις πιθανές μεθόδους αντιμετώπισης των προβλημάτων που προκύπτουν. Αναδίπλωση (aliasing) Οι εικόνες που δημιουργούνται σε υπολογιστές απαρτίζονται από σειρές και στήλες εικονοστοιχείων και η τεχνική που είδαμε σχεδιάζει τέτοιες εικόνες ανιχνεύοντας μια ακτίνα παρατήρησης για κάθε εικονοστοιχείο, έτσι ώστε να καθορίσει το χρώμα του αυτό όμως δημιουργεί ένα πρόβλημα γιατί δεν ανιχνεύεται κάθε ακτίνα, αλλά ουσιαστικά μόνο ένα δείγμα από αυτές. Αν χρησιμοποιήσουμε υψηλότερη ανάλυση (δηλαδή περισσότερες σειρές και στήλες εικονοστοιχείων για την ίδια επιφάνεια) στο προκαθορισμένο πλέγμα της οθόνη, θα έχουμε σωστότερο αποτέλεσμα αλλά και πάλι θα έχουμε χρησιμοποιήσει μόνο ένα δείγμα. Κατά τη διάρκεια της δειγματοληψίας, φαινόμενα όπως ο θόρυβος, τα σφάλματα και η παραμόρφωση οδηγούν σε φαινόμενα αναδίπλωσης, δηλαδή χρωματισμού του εικονοστοιχείου με άλλο χρώμα από το πραγματικό του και εισαγωγής στο χρωματικό φάσμα συνιστωσών που δε θα έπρεπε να υπάρχουν. Το πιο συνηθισμένο είδος αυτού του φαινομένου είναι η κλιμάκωση (staircase effect), κατά την οποία γραμμές που δεν είναι κάθετες ή οριζόντιες παρουσιάζονται με τη μορφή σκαλιών (jaggies), ενώ στην πραγματικότητα είναι ευθείες. Στις συνηθισμένες αναλύσεις εικόνας το φαινόμενο δεν είναι τραγικό, αλλά σίγουρα δημιουργεί κάποιες ατέλειες στο αποτέλεσμα. Μια αρκετά ικανοποιητική λύση στο πρόβλημα αυτό είναι η υπερδειγματοληψία (supersampling). Εδώ υποδιαιρούμε τα εικονοστοιχεία σε μικρότερα μέρη, στέλνουμε ακτίνες σε καθένα από αυτά και υπολογίζουμε

12 το μέσο όρο από τις ακτίνες που συναντούν το αντικείμενο και από αυτές που αστοχούν. Συνήθως η υποδιαίρεση γίνεται σε ένα πλέγμα 3x3 μέσα σε κάθε εικονοστοιχείο, πράγμα που σημαίνει πως οι ακτίνες παρατήρησης αυξάνονται εννιά φορές και οι συνολικές ακτίνες μπορεί να αυξηθούν μέχρι και 90 φορές (θυμηθείτε το δένδρο ακτινών). Έτσι τελικά ο υπολογιστής χρειάζεται χρόνο 90 φορές μεγαλύτερο για τη σχεδίασης της εικόνας. Κάποια προγράμματα χρησιμοποιούν προσαρμοζόμενες (adaptive) τεχνικές στις οποίες η υπερδειγματοληψία γίνεται μόνο όταν τα εικονοστοιχεία έχουν διαφορά στο χρώμα που υπερβαίνει κάποια τιμή κατωφλίου. Ακόμα υπάρχει η δυνατότητα ελαφριάς μετακίνησης (jittering) τη ακτίνα για να ξεπεραστεί το πρόβλημα της σταθερής θέσης του πλέγματος. Αστοχία για μικρά αντικείμενα Σε περιπτώσεις ανίχνευσης ακτίνας σε μικρές αναλύσεις, οι ακτίνες παρατήρησης μπορεί να μη διασταυρωθούν καθόλου με μικρά σε όγκο αντικείμενα, όπως οι σταγόνες της βροχής ή αντικείμενα μικρού πάχους, όπως σύρματα ή κλωστές. Αυτό θα συμβεί αν ολόκληρο το αντικείμενο βρίσκεται ανάμεσα σε διαδοχικά εικονοστοιχεία και καμιά από τις ακτίνες παρατήρησης των δύο εικονοστοιχείων δε διασταυρωθεί με αυτό. Οι προσαρμοζόμενες τεχνικές δε βοηθούν εδώ γιατί δεν ενεργοποιούνται μέχρι η πρώτη ακτίνα παρατήρησης να διασταυρωθεί με το α- ντικείμενο και να διαπιστωθεί διαφορά στο χρώμα των εικονοστοιχείων. Η μόνη λύση είναι η χρήση υψηλότερη ανάλυση, αλλά και πάλι η πιθανότητα αστοχία είναι υπαρκτή. Τα δύο αυτά προβλήματα οφείλονται στη δομή εικονοστοιχείων που έχουν οι εικόνες που δημιουργούνται σε υπολογιστές. Υ- πάρχουν όμως και πρόσθετα προβλήματα που είναι αποτέλεσμα του μοντέλου φωτισμού που χρησιμοποιούμε και αντιστοιχούν σε καθεμιά από τις απλοποιήσεις που δεχτήκαμε πάνω στην πραγματική συμπεριφορά της φωτεινής ακτινοβολίας. Μονοχρωματική φωτεινή ακτινοβολία Οι ανιχνευτές ακτίνας προσομοιώνουν φαινόμενα όπως η διάθλαση και η διάχυση με δεδομένο ότι το φως αποτελείται από ομοιόχρωμα φωτόνια, ενώ στην πραγματικότητα αυτό αποτελείται από κύματα φωτονίων με διαφορετικό χρώμα. Έτσι στο περιβάλλον η φωτεινή ακτινοβολία δε συμπεριφέρεται ολόκληρη με τον ίδιο τρόπο, αλλά τα φωτόνια διαφορετικού χρώματος

13 διαθλώνται σε διαφορετικό βαθμό. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα όταν το λευκό φως - που είναι μείγμα φωτονίων όλων των χρωμάτων - περνά μέσα από πρισματικά αντικείμενα να διασπάται σε μια δέσμη ακτινών με διαφορετικά χρώματα. Ακόμα όταν το φως συναντά επιφάνειες με πολύ μικρές πτυχές, όπως έναν οπτικός δίσκος, διασπάται πάλι σε μια πολύχρωμη δέσμη ακτινών. Αυτό συμβαίνει γιατί ακτίνες με διαφορετικό μήκος κύματος αλληλοαναιρούνται ή προτίθενται μεταξύ τους. Μια λύση είναι να αποδώσουμε τη σκηνή μας με φωτεινές πηγές διαφορετικού χρώματος κάθε φορά και με ελαφρά διαφορετικό δείκτη διάθλασης στα αντικείμενα και να συνδυάσουμε τα διαδοχικά αποτελέσματα με προγράμματα επεξεργασίας εικόνας. Γενικά όμως η ανίχνευση ακτίνας στηρίζεται στο μονοχρωματικό μοντέλο φωτός και αγνοεί την κυματική φύση της φωτεινής ακτινοβολία. Προβλήματα στη δημιουργία σκιών Οι φωτεινές πηγές στο περιβάλλον δεν είναι ποτέ σημειακές, αλλά είναι τρισδιάστατα αντικείμενα με μέγεθος και μορφή που επηρεάζει σημαντικά τη σκιά που ρίχνουν στα αντικείμενα. Αυτό συμβαίνει γιατί οι φωτεινές ακτίνες από διαφορετικά σημεία της φωτεινής πηγής χτυπούν το αντικείμενο με διαφορετική γωνία και δημιουργούν ημισκιά (soft shadow) σε σημεία όπου μόνο ένα μέρος του φωτός δεν περνάει. Σε προγράμματα ανίχνευσης ακτίνας μπορούμε να μιμηθούμε αυτό το φαινόμενο δημιουργώντας πολλές φωτεινές πηγές τη μία κοντά στην άλλη, ώστε να δημιουργούν τη μορφή του φωτεινού αντικειμένου. Αυτό όμως σημαίνει πολύ περισσότερες ακτίνες σκιάς και άρα πολύ αυξημένο χρόνο υπολογισμού. Σημειακό και διάχυτο φως - Διάθλαση Ας υποθέσουμε πως η σκηνή μας περιέχει ένα καθρέφτη. Αν χρησιμοποιούσαμε ευθεία ανίχνευση ακτίνας, ο υπολογισμό της διαδρομής για καθεμιά από τις ανακλώμενες ακτίνες θα ήταν εύκολος, αφού ξεκινώντας από την πηγή απλά θα υπολογίζαμε τι διαδοχικές γωνίες ανάκλασης. Στην αντεστραμμένη ανίχνευση ακτίνας όμως είναι δύσκολο και χρονοβόρο να υπολογίσουμε αναδρομικά αν υπάρχουν και ποια σημεία του καθρέφτη που να ανακλούν το φως. Τεχνικές που λύνουν αυτό το πρόβλημα υ- πάρχουν μόνο για επίπεδους καθρέφτες και δεν έχουν εφαρμογή σε επιφάνειες κάθε μορφής. Οι συνηθισμένοι ανιχνευτές ακτίνας κάνουν λοιπόν την εξής παραδοχή : τα φωτεινά αντικείμενα

14 μπορούν να φαίνονται στους καθρέφτες, αλλά το φως τους δεν ανακλάται από αυτούς. Έστω τώρα ότι η σκηνή μας είναι ένα δωμάτιο με κόκκινους τοίχους, χαλιά και κουρτίνες και ένα άσπρο έπιπλο. Στην πραγματικότητα το έπιπλο θα φανεί να κοκκινίζει ακόμα και με τη χρήση μόνο λευκού φωτισμού. Αυτό συμβαίνει γιατί μια ποσότητα του φωτός που συναντά τα άλλα αντικείμενα ανακλάται με διάχυση και φωτίζει με κόκκινο φως το άσπρο έπιπλο. Το διάχυτο φως που χρησιμοποιούν οι ανιχνευτές ακτίνας δε μπορεί να α- ναπαράγει αυτό το φαινόμενο και να φωτίσει τα αντικείμενα, παρά μόνο να μαλακώσει (soften) τις σκιές έτσι ώστε αυτές να μην είναι εντελώς σκοτεινές, δίνοντας την ψευδαίσθηση ότι το φως ανακλάται με διάχυση. Τεχνικές όπως το radiosity, που υποδιαιρεί το αντικείμενο σε μικρά κομμάτια (patches) των οποίων υπολογίζει το χρώμα και ακολούθως μεταχειρίζεται σαν μικρές φωτεινές πηγές, βοηθούν στη λύση του προβλήματος και προσφέρουν ανεξαρτησία υπολογισμού του χρώματος από τη θέση παρατήρησης, αλλά ξεφεύγουν από την παραδοσιακή ανίχνευση ακτίνας και έχουν άλλα μειονεκτήματα (απουσία σημειακής ανάκλασης και υπερβολικά μεγάλος χρόνος υπολογισμού). Είδαμε προηγουμένως έναν τρόπο προσομοίωσης της διάσπασης του φωτός στο φάσμα του μέσα από ένα πρισματικό αντικείμενο. Η αντίθετη διαδικασία της σύνθεσης φωτεινών ακτινών σε ένα σημείο περνώντας τες από έναν κυρτό φακό είναι αδύνατη με το υπάρχον μοντέλο. Υπάρχουν τεχνικές που μιμούνται αυτό το φαινόμενο φωτίζοντας ή σκουραίνοντας τις σκιές διαφανών αντικειμένων, αλλά τέτοιες μέθοδοι είναι απλά προσεγγιστικές και μάλλον όχι ακριβείς. Επίσης τυχόν φαινόμενα σημειακής φωτεινότητας δεν υπολογίζονται ακριβώς. Σε τέτοιες περιπτώσεις θα έπρεπε η φωτεινή πηγή να ανακλάται στο σημείο σημειακής φωτεινότητας όπως πάνω σε ένα καθρέφτη ' αυτό μπορεί να γίνει δεχόμενοι στοιχειώδεις επιφανειακές ατέλειες στο συγκεκριμένο σημείο και υπολογίζοντας τέλεια σημειακή ανάκλαση, τέτοιοι όμως υπολογισμοί δεν έχουν μεγάλη πρακτική σημασία. Στην πράξη, μοντέλα όπως του Phong δίνουν αξιόπιστες λύσεις για αυτό το φαινόμενο, χωρίς μεγάλη αύξηση του υπολογιστικού φορτίου.

15 Άλλες επεκτάσεις Η φιλοσοφία που παρουσιάσαμε εδώ δείχνει μόνο ένα μικρό κομμάτι του τι μπορούμε να επιτύχουμε με την ανίχνευση ακτίνας - αν κάποιος χρήστης ενδιαφέρεται για ρεαλιστικότερες εικόνες μπορεί να υλοποιήσει μια ή περισσότερες από τις παρακάτω προτεινόμενες επεκτάσεις : o Υπερδειγματοληψία Όπως είδαμε στο θεωρητικό μοντέλο, η ανίχνευση μιας μόνο ακτίνας για κάθε εικονοστοιχείο έχει σαν αποτέλεσμα το φαινόμενο της αναδίπλωσης. Μια προτεινόμενη στη βιβλιογραφία λύση είναι η ανίχνευση ακτίνων στα άκρα του εικονοστοιχείου και ο τελικός συνδυασμός τους. o Τύποι αντικειμένων Ο χρήστης μπορεί να προσθέσει κι άλλους τύπους αντικειμένων στους ήδη υπάρχοντες, όπως πρισματικές επιφάνειες, θραύσματα (fractals) και επιφάνειες μιας γενέτειρας (surfaces of revolution). o Περιοριστικοί όγκοι (bounding volumes) Ο έλεγχος κάθε ακτίνας για διασταυρώσεις μπορεί να είναι απαγορευτικός για πολύπλοκες σκηνές. Μια λύση είναι ο καθορισμός περιοριστικών όγκων γύρω από πολύπλοκα αντικείμενα αν κάποια ακτίνα δε διασταυρωθεί με αυτόν τον όγκο, δε γίνεται έλεγχος και για το αντίστοιχο αντικείμενο. o Οκταδικά δένδρα (octrees) Ο παραπάνω αλγόριθμος οδήγησε στην εφαρμογή των οκταδικών δένδρων για την υποδιαίρεση σε τμήματα του τρισδιάστατου χώρου. Με αυτά, η πιθανή διασταύρωση μιας ακτίνας με ένα αντικείμενο ελέγχεται μόνο αν και τα δύο (το αντικείμενο και η ακτίνα) βρίσκονται στο ίδιο ογδοημόριο του χώρου. o Απόδοση υφής Η προσομοίωση υφής στα αντικείμενα της σκηνής κάνει σίγουρα πιο ρεαλιστική την απόδοσή της. Ο χρήστης μπορεί να ορίσει με συναρτησιακό τρόπο ξύλινη ή μαρμάρινη υφή, κύματα και σταγονίδια.

16 Ακτινοβολία (radiosity) 1 Μερικά λόγια για το φως Η πιο συνηθισμένη αναπαράσταση της φωτεινής ακτινοβολίας σε μια συνθετική σκηνή περιορίζεται στη χρήση μιας φωτεινής πηγής με κατευθυνόμενη ή περιμετρική διάχυση του φωτός. Από την πηγή αυτή μπορούμε να υπολογίσουμε εύκολα τις σκιές που δημιουργούνται αν υπάρχουν αντικείμενα στην πορεία εκπομπής του φωτός. Στην πραγματικότητα ωστόσο, η συνεισφορά του φωτός δεν περιορίζεται στις συγκεκριμένες πηγές και σκιές: όλα τα αντικείμενα που συμμετέχουν σε μια σκηνή βοηθάνε στην δημιουργία του συνολικού φωτός που γίνεται τελικά ορατό. Εάν έχουμε ένα δωμάτιο και κάποιες πηγές φωτός (π.χ. ένα παράθυρο ή κάποια λάμπα), τότε συμμετέχουν στο φωτισμό του δωματίου και οι τοίχοι και τα αντικείμενα που υπάρχουν μέσω στο δωμάτιο, μέσω της αντανάκλασης που προκαλούν στο φως. Από την αρχική περιγραφή του τρόπου αναπαράστασης του φωτός στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, παρατηρούμε ότι λείπει το στοιχείο της ανάκλασης, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο το φως μίας πηγή αλληλεπιδρά με τα υλικά αντικείμενα που συναντά. Το στοιχείο αυτό ίσως είναι και το σημαντικότερο αν θέλουμε να καταλάβουμε πως οι ίδιοι αντιλαμβανόμαστε το φως. Το φως μπορεί να προσεγγιστεί σαν ένα κύμα που ταξιδεύει στο χώρο με μία συγκεκριμένη συχνότητα. Η διαφοροποίηση στη συχνότητα και την πόλωση αυτού του κύματος, δημιουργεί τις διαφορές στο χρώμα που εμείς αντιλαμβανόμαστε και στο αν τελικά το αντιλαμβανόμαστε, δηλαδή αν το φως είναι ορατό ή όχι. Καθώς το φως ταξιδεύει συναντά διάφορα εμπόδια, στην περίπτωση μας τα έπιπλα του δωματίου ή τους τοίχους και ανακλάται πλαστικά. Κάποιο μέρος της ενεργείας του απορροφάται από τα αντικείμενα, γι αυτό βλέπουμε και τα χρώματά τους, ενώ το υπόλοιπο αντανακλάται. Η αντανάκλαση αυτή συνεισφέρει εξίσου, όπως και η αρχική μας πηγή, στο φωτισμού του χώρου. 1 Το δεύτερο τμήμα του κεφαλαίου στηρίχθηκε σε κείμενο του Αντώνη Μάνδηλα

17 Τα αντικείμενα που προκαλούν την ανάκλαση διαφέρουν κυρίως ως προς τον τύπο του υλικού με το οποίο καλύπτονται. Έτσι υ- πάρχουν αντικείμενα γυαλιστερά, ή το υλικό τους έχει τις ιδιότητες ενός καθρέπτη, τα οποία αντανακλούν κατευθυντικά το φως. Επίσης υπάρχουν και εκείνα που είναι καλυμμένα με τραχεία υλικά, τα οποία τείνουν να αντανακλούν το φως προς όλες τις κατευθύνσεις. Εικόνα 6: Δύο περιπτώσεις α- νάκλασης πάνω σε μια γυαλιστερή (αριστερά) και μια θαμπή επιφάνεια Αλγόριθμοι περιγραφής ακτινοβολίας Υπάρχουν δύο οικογένειες αλγόριθμων υπολογισμού του φωτισμού μιας σκηνής και της αλληλεπίδρασης με τα διάφορα αντικείμενα (illumination algorithms). Στον τοπικό (local) τρόπο υπολογισμού του φωτισμού λαμβάνονται υπ όψιν κατά τον υ- πολογισμό ατομικά τα διάφορα αντικείμενα. Με τους γενικούς τύπους υπολογίζεται το φως που αντανακλάται και απορροφάται από αυτά. Στη συνέχεια βρίσκεται η πηγή του φωτός που δημιουργεί τη σκηνή μας. Για τον υπολογισμό της φωτεινότητας χρησιμοποιούμαι μόνο τις πηγές που δείχνουν κατευθείαν πάνω στο υπολογιζόμενο υλικό. Ωστόσο γίνεται αντιληπτό, ότι για την αναπαράσταση λεπτομερών σκηνών χρειαζόμαστε ένα τρόπο να υπολογίζουμε και τις αλληλεπιδράσεις. Στους καθολικούς (global) τρόπους υπολογισμού, όπως είναι η ανίχνευση ακτίνας και η ακτινοβολίας, λαμβάνεται υπ όψιν πέρα από τις πηγές του φωτός και ο τρόπος αλληλεπίδρασης με τα διάφορα αντικείμενα. Ο αλγόριθμος ακτινοβολίας προτάθηκε πρώτη φορά από το πανεπιστήμιο του Cornell to 1984, σε μία εργασία με τίτλο Modeling the Interaction of Light between Diffuse Surfaces, από

18 τους Goral, Torrance και Greenberg. Η ιδέα της εργασίας ήταν να προσομοιωθεί ο τρόπος με τον οποίο η ενέργεια μεταβιβάζεται από επιφάνεια σε επιφάνεια. Το αποτέλεσμα που απέδιδε ο αλγόριθμος ήταν ανεξάρτητο της γωνία θέασης της σκηνής. Αυτό ήταν πολύ σημαντικό αφού υπήρχε η δυνατότητα υπολογισμού του φωτισμού στην αρχή, μια πολύ χρονοβόρα διαδικασία, και στη συνέχεια να μπορεί κάποιος να πάρει όψεις της σκηνής από πολλές διαφορετικές γωνίες. Αυτό μεταφράζεται στο τι γίνεται σε πολλά παιχνίδια πρώτου προσώπου σήμερα. Τρόπος υπολογισμού Στον αλγόριθμο αυτό ως πηγές φωτισμού δεν χρησιμοποιούνται σημειακές ή κατευθυντικές πηγές, αλλά επιφάνειες που αντανακλούν το φως. Στην πραγματική ζωή αυτό μεταφράζεται σε ένα σκοτεινό δωμάτιο και ένα μία επιφάνεια ημιδιαφανή που πίσω της υπάρχει ένα σύνολο από μικρά φώτα, έτσι ώστε το αποτέλεσμα να είναι μία πηγή φωτός με πεπερασμένη κι όχι σημειακή επιφάνεια. Κάθε επιφάνεια για την επίλυση του αλγόριθμου έχει δύο συσχετιζόμενες τιμές: πόσο έντονα μπορεί να εκπέμπει φως και πόση ενέργεια δέχεται από τις επιφάνειες που περιβάλλεται. Θέλοντας να υπολογίσουμε την αλληλεπίδραση μεταξύ οποιασδήποτε επιφάνειας προς όλες τις υπόλοιπες έχουμε ένα πρόβλημα τάξης n 2. Μπορούμε να υπολογίσουμε την αλληλεπίδραση βάση των γεωμετρικών χαρακτηριστικών των επιφανειών (απόσταση, μορφή κτλ.). Το αποτέλεσμα θα είναι μία τιμή για κάθε επιφάνεια που ονομάζεται form factor ή μπορούμε να το μεταφράσουμε ως «συνεισφορά της επιφάνειας». Υπολογίζουμε την ζητούμενη τιμή για κάθε μία επιφάνεια που εμπλέκεται στη σκηνή μας και τις αποθηκεύουμε σε ένα πίνακα που ονομάζουμε «πίνακα radiosity». Αυτός είναι ένας δισδιάστατος πίνακας μεγέθους nxn, όπου n ο αριθμός των αντικειμένων που συνεισφέρουν. Σε κάθε θέση του πίνακα έχουμε την τιμή της αλληλεπίδρασης του στοιχείου της γραμμής με αυτό της στήλης. Για την επίλυση του παραπάνω πίνακα κάνουμε κυκλικά τον παρακάτω υπολογισμό. Επισκεπτόμαστε κάθε στοιχείο του πίνακα και μεταφέρουμε ορισμένη από την αποθηκευμένη ενέργεια στο δέκτη, ως ένταση ακτινοβολίας, ωστόσο η επιφάνειες αντανακλούν κάποια ποσότητα ενέργεια, οπότε στην τιμή που αφαιρέσαμε προσθέτουμε την τιμή της έντασης που αντανακλάται από

19 την επιφάνεια δέκτη. Αυτές οι ποσότητες είναι ανάλογες του πόσου ποσοστού της προσπίπτουσας ακτινοβολίας μία επιφάνεια την αντανακλά ή την απορροφά. Εάν η επιφάνεια δέκτης είναι μία πλήρως ανακλαστική επιφάνεια, τότε η ενέργεια δε θα αποθηκευτεί ως ενέργεια φωτισμού, αλλά ως εκπεμπόμενη ακτινοβολία, ενώ αν είναι αντίθετης μορφής, π.χ. μία μαύρη επιφάνεια, κανένα ποσό από την προσπίπτουσα ακτινοβολία δε θα επανέλθει στη σκηνή ενώ ένα ποσοστό της θα προστεθεί ως ενέργεια φωτισμού της επιφάνειας. Τα βήματα αυτά επαναλαμβάνονται μέχρι για κάθε μία επιφάνεια η τιμή της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας να είναι πολύ μικρή. Εικόνα 7: Υπολογισμός με τη μέθοδο ανίχνευσης ακτίνας Με τους παραπάνω υπολογισμούς καταλήγουμε σε μια τιμή για την ένταση με την οποία εκπέμπει φως μία επιφάνεια, π.χ. ο τοίχος ενός σπιτιού. Για να προσεγγίσουμε καλύτερα αυτήν την ε- πιφάνεια, τη διαιρούμε σε άλλες μικρότερες, που τις ονομάζουμε «κύτταρα» (patches). Αυτά τα κύτταρα έχουν τις δικές τους τιμές για το ποσοστό της ακτινοβολίας που εκπέμπουν και απορροφούν. Έτσι μπορούμε να τα χειριστούμε ως κανονικές επιφάνειες. Τελικά ο πίνακας που θα πρέπει να υπολογίσουμε θα είναι ίσο με τον αριθμό των κυττάρων στο τετράγωνο. Μια σχετικά απλή σκηνή με 10 3 επιφάνειες θα έχει έναν πίνακα υπολογισμού της τάξης του 10 6 στοιχείων. Εάν κάθε επιφάνεια τη χωρίσουμε σε ένα πλέγμα 8x8 τότε φτάνουμε στον εξωπραγματικό αριθμό των 4.096*10 6 στοιχείων για τον πίνακα μας. Ένα από τα προβλήματα που δημιουργούνται από έναν τόσο μεγάλο πίνακα είναι ο μεγάλος χρόνος υπολογισμού. Θα θέλαμε αν ήταν δυνατόν να ξέρουμε αν έχει γίνει ένα λάθος στη σκηνή προτού χρειαστεί να επιλύσουμε ολόκληρο των πίνακα.

20 Εικόνα 8: Υπολογισμός με τη μέθοδο ακτινοβολίας Προοδευτικός (progressive) υπολογισμός Το 1988 οι Cohen, Chen, Wallace & Greenberg σε μία εργασία με τίτλο A progressive Refinement Approach to Fast Radiosity Image Generation, περιέγραψαν έναν νέο τρόπο υπολογισμού που χρειαζόταν πολύ λιγότερο χρόνο, σε αυτό βοήθησε το γεγονός ότι άλλαξαν τη σειρά με την οποία γίνονταν οι διάφοροι υπολογισμοί. Πρώτη και σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι στον τρόπο υπολογισμού με πίνακα που αναφέραμε προηγούμενα κάθε στοιχείο «μάζευε» ένταση φωτοβολίας από κάθε γειτονικό του που εξέπεμπε ακτινοβολία, εδώ αντίθετα χρησιμοποιείται η ένταση που εκπέμπεται. Η βασική ιδέα πίσω από αυτό τον τρόπο υπολογισμού είναι η εύρεση εκείνης της επιφάνεια που μπορεί να προσφέρει την περισσότερη ενέργεια στη σκηνή. Αφού βρεθεί αυτή η επιφάνεια υπολογίζεται η αλληλεπίδρασή της με τις υπόλοιπες επιφάνειες της σκηνής. Η σκηνή τώρα μπορεί να αποδοθεί έτσι ώστε να γίνει ορατή στο χρήστη. Σε κάθε επανάληψη βρίσκεται η πιο έντονη, ενεργειακά, επιφάνεια και υπολογίζεται όλη η σκηνή. Στη διάρκεια αυτών των επαναλήψεων εάν ο χρήστης παρατηρήσει ότι κάτι είναι λάθος, ή δεν αποδίδεται όπως αυτός επιθυμεί, τότε μπορεί να διακόψει την όλη διαδικασία. Ο χρήστης στη διάρκεια των υπολογισμών θα δει μία πλήρως μαύρη σκηνή να μεταμορφώνεται προοδευτικά σε μία πλήρως φωτισμένη. Για την αποφυγή αυτής της μεγάλης διαφοράς στο οπτικό αποτέλεσμα προστίθεται στους υπολογισμούς μία σταθερή ένταση διάχυτου (ambient) φωτισμού στον πραγματικό

21 κόσμο δεν υπάρχει τέτοιος όρος, αφού το φως αντανακλάται πάντα από επιφάνειες και δεν «υπάρχει» απλά στο χώρο. Ο όρος που προσθέτουμε στους υπολογισμούς είναι η μέση εκπεμπόμενη ακτινοβολία όλης της σκηνής, καθώς όμως γίνονται οι υπολογισμοί αυτός ο όρος τείνει να μηδενιστεί, αφού σε κάθε βήμα η κάθε επιφάνεια μειώνει την προσφερόμενη ενέργειά της στη σκηνή. Τελικά αυτός ο όρος τείνει να μηδενιστεί, έτσι έχουμε το φωτορεαλιστικό αποτέλεσμα. Μειώνοντας το μέγεθος του πίνακα υπολογισμού Στην προηγούμενη παράγραφο αναφέρθηκε ότι για τη βελτιστοποίηση της υπολογιζόμενης φωτεινότητας διαιρούμε την κάθε επιφάνεια σε μικρότερα τμήματα αυτό μάς δημιουργεί το πρόβλημα ότι ο πίνακας υπολογισμού γίνεται πολύ μεγάλος. Υπάρχουν δύο τρόποι διαίρεσης μία επιφάνεια σε μικρότερες, ένας «τυφλός» και ένας έξυπνος. Με τον πρώτο τρόπο απλά διαιρείται μία επιφάνεια σε ένα προκαθορισμένο αριθμό μικρότερων, στο παράδειγμά μας ποιο πριν είπαμε ότι διαιρείται σε μικρότερες 8x8. Αυτός δεν είναι αποδοτικός τρόπος, αφού διαιρούνται όλες οι επιφάνειες ενώ μπορεί να μη χρειάζεται. Ένας πιο έξυπνος τρόπος να κάνουμε την ίδια δουλειά είναι να γίνει μία αρχική, περιορισμένου μεγέθους, διαίρεση των επιφανειών και σε κάθε βήμα του αλγορίθμου να βρίσκουμε αν δύο γειτονικές επιφάνειες έχουν μεγάλες διαφορές στην υπολογιζόμενη ένταση και να τις διαιρούμε σε μικρότερες εκ νέου. Αυτή η διαδικασία σταματάει σε κάποιο όριο διαφοράς των εντάσεων που θέτει ο χρήστης. Αυτός ο τρόπος έχει ως αποτέλεσμα να μειώνεται αρκετά ο πίνακας υπολογισμού, ενώ παράλληλα τα επίπεδα αληθοφάνειας κρατούνται σε υψηλά επίπεδα, αφού στα σημεία έντονης αλλαγής της ακτινοβολίας υπάρχει μεγάλη λεπτομέρεια (π.χ. στα όρια μίας σκιάς σε έναν τοίχο). Τελικά κάθε μία από τις διαιρεμένες επιφάνειες διαιρείται εκ νέου σε σταθερού μεγέθους, αυτή τη φορά, μικρότερες επιφάνειες, που ονομάζονται στοιχεία (elements). Το γεγονός ότι η σκηνή διαιρείται σε επιφάνειες ίσου μεγέθους, επιταχύνει σημαντικά τους υπολογισμούς. Μπορούμε να φανταστούμε τα στοιχεία ως αναπαράσταση, σε μεγαλύτερη ανάλυση, των προγόνων τους που ήταν τύπου patch. Μια σημαντική διαφορά είναι ότι, ενώ για να δημιουργήσουμε τα αρχικά κύτταρα αλλάζουμε το αρχικό σχήμα μας, για να δημιουργήσουμε τα τελικά στοιχεία δεν αλλά-

22 ζουμε τη μορφή των επιφανειών. Επίσης μπορούμε να φανταστούμε ότι χρησιμοποιούμε τα κύτταρα για να εκπέμπουν ακτινοβολία, ενώ τα στοιχεία για να το απορροφούν.

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ

ΠΟΥ ΔΙΑΔΙΔΕΤΑΙ ΤΟ ΦΩΣ 1 ΦΩΣ Στο μικρόκοσμο θεωρούμε ότι το φως έχει δυο μορφές. Άλλοτε το αντιμετωπίζουμε με τη μορφή σωματιδίων που ονομάζουμε φωτόνια. Τα φωτόνια δεν έχουν μάζα αλλά μόνον ενέργεια. Άλλοτε πάλι αντιμετωπίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο φωτισμού Phong

Μοντέλο φωτισμού Phong ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9. Στο προηγούμενο κεφάλαιο παρουσιάσθηκαν οι αλγόριθμοι απαλοιφής των πίσω επιφανειών και ακμών. Απαλοίφοντας λοιπόν τις πίσω επιφάνειες και ακμές ενός τρισδιάστατου αντικειμένου, μπορούμε να

Διαβάστε περισσότερα

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ

Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα. Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Αντώνης Πουλιάσης Φυσικός M.Sc. 12 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ Πουλιάσης Αντώνης Φυσικός M.Sc. 2 Ανάκλαση Είδωλα σε κοίλα και κυρτά σφαιρικά κάτοπτρα Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΝΤΙΝΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (MSC) Καθηγητής Εφαρμογών ΚΑΡΔΙΤΣΑ 2013 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΟΑΠΟΔΟΣΗ: ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός

Φύση του φωτός. Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο. μήκος κύματος φωτός. συχνότητα φωτός Γεωμετρική Οπτική Φύση του φωτός Θεωρούμε ότι το φως έχει διττή φύση: ΚΥΜΑΤΙΚΗ Βασική ιδέα Το φως είναι μια Η/Μ διαταραχή που διαδίδεται στο χώρο Βασική Εξίσωση Φαινόμενα που εξηγεί καλύτερα (κύμα) μήκος

Διαβάστε περισσότερα

Σηµερινό Μάθηµα! Γραφικά. Επιφάνεια µεκάθεταδιανύσµατα. Προσέγγιση εφαπτόµενου επιπέδου. Μοντέλα φωτισµού (Illumination models)

Σηµερινό Μάθηµα! Γραφικά. Επιφάνεια µεκάθεταδιανύσµατα. Προσέγγιση εφαπτόµενου επιπέδου. Μοντέλα φωτισµού (Illumination models) Σηµερινό Μάθηµα! Γραφικά Μοντέλα φωτισµού (Illumination models) Έµµεσος φωτισµός (Ambient Light) Είδη ανακλάσεων Κατευθυνόµενη ανάκλαση (Specularity) ιάχυτη ανάκλαση Κανόνας του Lambert Πολλαπλέςφωτεινέςπηγές

Διαβάστε περισσότερα

Γραφικά Υπολογιστών: Φωτισμός

Γραφικά Υπολογιστών: Φωτισμός 1 ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Γραφικά Υπολογιστών: Φωτισμός (llumination) Πασχάλης Ράπτης http://aetos.it.teithe.gr/~praptis praptis@it.teithe.gr 2 Περιεχόμενα Μοντέλα φωτισμού στα γραφικά υπολογιστών

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα

Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Κεφάλαιο 4 ο Ο Προσωπικός Υπολογιστής Μάθημα 4.10: Οπτικά Αποθηκευτικά Μέσα Όταν ολοκληρώσεις το κεφάλαιο θα μπορείς: Να εξηγείς τις αρχές λειτουργίας των οπτικών αποθηκευτικών μέσων. Να περιγράφεις τον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό

ΟΡΟΣΗΜΟ ΓΛΥΦΑΔΑΣ. 7.1 Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Ηλεκτρομαγνητικά κύματα 7. Τι είναι το ταλαντούμενο ηλεκτρικό δίπολο; Πως παράγεται ένα ηλεκτρομαγνητικό κύμα; 7.2 Ποιες εξισώσεις περιγράφουν την ένταση του ηλεκτρικού

Διαβάστε περισσότερα

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr

I. ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ. math-gr I ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ i e ΜΕΡΟΣ Ι ΟΡΙΣΜΟΣ - ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ Α Ορισμός Ο ορισμός του συνόλου των Μιγαδικών αριθμών (C) βασίζεται στις εξής παραδοχές: Υπάρχει ένας αριθμός i για τον οποίο ισχύει i Το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα

ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ. Ανάκλαση. Κάτοπτρα. Διάθλαση. Ολική ανάκλαση. Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου. Μετατόπιση ακτίνας. Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ Ανάκλαση Κάτοπτρα Διάθλαση Ολική ανάκλαση Φαινόμενη ανύψωση αντικειμένου Μετατόπιση ακτίνας Πρίσματα ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΗ ΟΠΤΙΚΗ - Ανάκλαση Επιστροφή σε «γεωμετρική οπτική» Ανάκλαση φωτός ονομάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ENOTHTA 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ DOPPLER ENOTHT 1: ΚΡΟΥΣΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Κρούση: Κρούση ονομάζουμε το φαινόμενο κατά το οποίο δύο ή περισσότερα σώματα έρχονται σε επαφή για πολύ μικρό χρονικό διάστημα κατά

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές σκίασης/απεικόνισης βασισμένες στις φυσικές αρχές σχηματισμού εικόνας

Τεχνικές σκίασης/απεικόνισης βασισμένες στις φυσικές αρχές σχηματισμού εικόνας Τεχνικές σκίασης/απεικόνισης βασισμένες στις φυσικές αρχές σχηματισμού εικόνας Η αρχιτεκτονική αλυσίδας γραφικών (κάθε πολύγωνο περνάει χωριστά από την αλυσίδα) σε συνδυασμό με τοπικά μοντέλα σκίασης έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ 1. Εισαγωγή. Η ενέργεια, όπως είναι γνωστό από τη φυσική, διαδίδεται με τρεις τρόπους: Α) δι' αγωγής Β) δια μεταφοράς Γ) δι'ακτινοβολίας Ο τελευταίος τρόπος διάδοσης

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 32 Φως: Ανάκλασηκαι ιάθλαση Γεωµετρική θεώρηση του Φωτός Ανάκλαση ηµιουργίαειδώλουαπόκάτοπτρα. είκτης ιάθλασης Νόµος του Snell Ορατό Φάσµα και ιασπορά Εσωτερική ανάκλαση Οπτικές ίνες ιάθλαση σε

Διαβάστε περισσότερα

Γραφικά Υπολογιστών: Ανίχνευση Ακτίνας (φωτός) (ray tracing)

Γραφικά Υπολογιστών: Ανίχνευση Ακτίνας (φωτός) (ray tracing) 1 ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Πληροφορικής Γραφικά Υπολογιστών: Ανίχνευση Ακτίνας (φωτός) (ray tracing) Πασχάλης Ράπτης http://aetos.it.teithe.gr/~praptis praptis@it.teithe.gr 2 Περιεχόμενα Θα εξετάσουμε την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Ο15. Κοίλα κάτοπτρα. 2. Θεωρία. 2.1 Γεωμετρική Οπτική

Ο15. Κοίλα κάτοπτρα. 2. Θεωρία. 2.1 Γεωμετρική Οπτική Ο15 Κοίλα κάτοπτρα 1. Σκοπός Σκοπός της άσκησης είναι η εύρεση της εστιακής απόστασης κοίλου κατόπτρου σχετικά μεγάλου ανοίγματος και την μέτρηση του σφάλματος της σφαιρικής εκτροπής... Θεωρία.1 Γεωμετρική

Διαβάστε περισσότερα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα

6.10 Ηλεκτροµαγνητικά Κύµατα Πρόταση Μελέτης Λύσε απο τον Α τόµο των Γ. Μαθιουδάκη & Γ.Παναγιωτακόπουλου τις ακόλουθες ασκήσεις : 11.1-11.36, 11.46-11.50, 11.52-11.59, 11.61, 11.63, 11.64, 1.66-11.69, 11.71, 11.72, 11.75-11.79, 11.81

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ ΑΝΑΚΛΑΣΗ ΔΙΑΘΛΑΣΗ Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής 1. To βάθος µιας πισίνας φαίνεται από παρατηρητή εκτός της πισίνας µικρότερο από το πραγµατικό, λόγω του φαινοµένου της: α. ανάκλασης β. διάθλασης γ. διάχυσης

Διαβάστε περισσότερα

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών

Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών O11 Απορρόφηση φωτός: Προσδιορισμός του συντελεστή απορρόφησης διαφανών υλικών 1. Σκοπός Η εργαστηριακή αυτή άσκηση αποσκοπεί α) στη μελέτη του φαινομένου της εξασθένησης φωτός καθώς διέρχεται μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΩΣ. Ο φωτισμός μπορεί να υπογραμμίσει σημαντικές λεπτομέρειες ή να τις κρύψει

ΤΟ ΦΩΣ. Ο φωτισμός μπορεί να υπογραμμίσει σημαντικές λεπτομέρειες ή να τις κρύψει ΤΟ ΦΩΣ Ο φωτισμός μπορεί να υπογραμμίσει σημαντικές λεπτομέρειες ή να τις κρύψει Μπορεί να κολακέψει ένα αντικείμενο, τονίζοντας κάποια θετικά χαρακτηριστικά ή να υποβαθμίσει τα λιγότερο ελκυστικά Η τηλεόραση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑΪΟΥ 204 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2015 Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος

Ένωση Ελλήνων Φυσικών ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2015 Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος Γ Λυκείου 7 Μαρτίου 2015 ΟΔΗΓΙΕΣ: 1. Η επεξεργασία των θεμάτων θα γίνει γραπτώς σε χαρτί Α4 ή σε τετράδιο που θα σας δοθεί (το οποίο θα παραδώσετε στο τέλος της εξέτασης). Εκεί θα σχεδιάσετε και όσα γραφήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρική Οπτική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 34

Γεωμετρική Οπτική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 34 Γεωμετρική Οπτική ΚΕΦΑΛΑΙΟ 34 Γεωμετρική Οπτική Γνωρίζουμε τα βασικά Δηλαδή, πως το φως διαδίδεται και αλληλεπιδρά με σώματα διαστάσεων πολύ μεγαλύτερων από το μήκος κύματος. Ανάκλαση: Προσπίπτουσα ακτίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ 05 2 0 ΘΕΡΙΝΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝ. ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις -4 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση..

Διαβάστε περισσότερα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα

7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα 7α Γεωμετρική οπτική - οπτικά όργανα Εισαγωγή ορισμοί Φύση του φωτός Πηγές φωτός Δείκτης διάθλασης Ανάκλαση Δημιουργία ειδώλων από κάτοπτρα Μαρία Κατσικίνη katsiki@auth.gr users.auth.gr/katsiki Ηφύσητουφωτός

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΠΙΣΘΙΑΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ. Βασίλης Δριμούρας

ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΠΙΣΘΙΑΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ. Βασίλης Δριμούρας ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΛΕΤΗ ΕΝΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΟΠΙΣΘΙΑΣ ΠΡΟΒΟΛΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΑΙΘΟΥΣΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΩΝ. Βασίλης Δριμούρας Βήμα 1 ο -Υπολογισμός διάστασης οθόνης, γωνίας και απόστασης θέασης. Κάντε ένα

Διαβάστε περισσότερα

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής

Όλα τα θέματα των εξετάσεων έως και το 2014 σε συμβολή, στάσιμα, ηλεκτρομαγνητικά κύματα, ανάκλαση - διάθλαση Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ. Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής Η/Μ ΚΥΜΑΤΑ 1. Τα ηλεκτροµαγνητικά κύµατα: Ερωτήσεις Πολλαπλής επιλογής α. είναι διαµήκη. β. υπακούουν στην αρχή της επαλληλίας. γ. διαδίδονται σε όλα τα µέσα µε την ίδια ταχύτητα. δ. Δημιουργούνται από

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1 ο ΘΕΜΑ Α. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ 1. Μια ακτίνα φωτός προσπίπτει στην επίπεδη διαχωριστική επιφάνεια δύο µέσων. Όταν η διαθλώµενη ακτίνα κινείται παράλληλα προς τη διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Φυσικής Γενικής Παιδείας Γ Λυκείου 2 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Ζήτηµα 1ο Στις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Διάθλαση φωτός και ολική ανάκλαση: Εύρεση του δείκτη διάθλασης και της γωνίας ολικής ανάκλασης

Διάθλαση φωτός και ολική ανάκλαση: Εύρεση του δείκτη διάθλασης και της γωνίας ολικής ανάκλασης 3 Διάθλαση φωτός και ολική ανάκλαση: Εύρεση του δείκτη διάθλασης και της γωνίας ολικής ανάκλασης Μέθοδος Σε σώμα διαφανές ημικυλινδρικού σχήματος είναι εύκολο να επιβεβαιωθεί ο νόμος του Sell και να εφαρμοστεί

Διαβάστε περισσότερα

Τα είδη της κρούσης, ανάλογα µε την διεύθυνση κίνησης των σωµάτων πριν συγκρουστούν. (α ) Κεντρική (ϐ ) Εκκεντρη (γ ) Πλάγια

Τα είδη της κρούσης, ανάλογα µε την διεύθυνση κίνησης των σωµάτων πριν συγκρουστούν. (α ) Κεντρική (ϐ ) Εκκεντρη (γ ) Πλάγια 8 Κρούσεις Στην µηχανική µε τον όρο κρούση εννοούµε τη σύγκρουση δύο σωµάτων που κινούνται το ένα σχετικά µε το άλλο.το ϕαινόµενο της κρούσης έχει δύο χαρακτηριστικά : ˆ Εχει πολύ µικρή χρονική διάρκεια.

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας

Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Επεξεργασία Χαρτογραφικής Εικόνας Διδάσκων: Αναγνωστόπουλος Χρήστος Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνα Χρωματικά μοντέλα: Munsell, HSB/HSV, CIE-LAB Κώδικες μετρήσεων αντικειμένων σε εικόνες Η βασική

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικά Θέματα Υπολογιστικής Όρασης και Γραφικής 2012-2013 ΦΩΤΙΣΜΟΣ/ΣΚΙΑΣΕΙΣ. Ευάγγελος Θεοδωρίδης

Ειδικά Θέματα Υπολογιστικής Όρασης και Γραφικής 2012-2013 ΦΩΤΙΣΜΟΣ/ΣΚΙΑΣΕΙΣ. Ευάγγελος Θεοδωρίδης Ειδικά Θέματα Υπολογιστικής Όρασης και Γραφικής 2012-2013 ΦΩΤΙΣΜΟΣ/ΣΚΙΑΣΕΙΣ Ευάγγελος Θεοδωρίδης Normal Vectors Η ένταση του φωτισμού μίας επιφάνειας εξαρτάται από την κατεύθυνση της σε σχέση με το φώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30

ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΗΜ/ΝΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗ 11/3/2012 ΧΡΟΝΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 10:30-13:30 Στις ημιτελείς προτάσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση,

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υπολογιστές και Δεδομένα Κεφάλαιο 3ο Αναπαράσταση Αριθμών www.di.uoa.gr/~organosi 1 Δεκαδικό και Δυαδικό Δεκαδικό σύστημα 2 3 Δεκαδικό και Δυαδικό Δυαδικό Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία

Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Εισαγωγή σε οπτική και μικροσκοπία Eukaryotic cells Microscope Cancer Μικροσκόπια Microscopes Ποια είδη υπάρχουν (και γιατί) Πώς λειτουργούν (βασικές αρχές) Πώς και ποια μικροσκόπια μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Περίθλαση από µία σχισµή.

Περίθλαση από µία σχισµή. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 71 7. Άσκηση 7 Περίθλαση από µία σχισµή. 7.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε την συµπεριφορά των µικροκυµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου

Φυσική των οφθαλμών και της όρασης. Κική Θεοδώρου Φυσική των οφθαλμών και της όρασης Κική Θεοδώρου Περιεχόμενα Στοιχεία Γεωμετρικής Οπτικής Ανατομία του Οφθαλμού Αμφιβληστροειδής Ο ανιχνευτής φωτός του οφθαλμού Το κατώφλι της όρασης Φαινόμενα περίθλασης

Διαβάστε περισσότερα

7.1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΦΑΚΩΝ

7.1 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΦΑΚΩΝ 7.1 ΑΣΚΗΣΗ 7 ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΣΤΙΑΚΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ ΦΑΚΩΝ ΘΕΩΡΙΑ Όταν φωτεινή παράλληλη δέσμη διαδιδόμενη από οπτικό μέσο α με δείκτη διάθλασης n 1 προσπίπτει σε άλλο οπτικό μέσο β με δείκτη διάθλασης n 2 και

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 6 Μηχανισμοί επεξεργασίας οπτικού σήματος Οι άλλες αισθήσεις Πέτρος Ρούσσος Η αντιληπτική πλάνη του πλέγματος Hermann 1 Πλάγια αναστολή Η πλάγια αναστολή (lateral inhibition)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-2 Υ: ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΙ ΕΛΕΓΧΟΙ ΥΠEΡΥΘΡΗ ΘΕΡΜΟΓΡΑΦΙΑ Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Τομέας Υλικών, Διεργασιών και

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΑ ΚΥΜΑΤΑ Συζευγμένα ηλεκτρικά και μαγνητικά πεδία τα οποία κινούνται με την ταχύτητα του φωτός και παρουσιάζουν τυπική κυματική συμπεριφορά Αν τα φορτία ταλαντώνονται περιοδικά οι διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν;

TFT TV. Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; TFT TV Τι είναι οι TFT και πως λειτουργούν; Η ετυμολογία του όρου TFT (Thin Film Transistor ή τρανζίστορ λεπτού φιλμ) μας παραπέμπει στο δομικό στοιχείο ελέγχου της οθόνης, που είναι το τρανζίστορ. Οι

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1

Εικόνα. Τεχνολογία Πολυμέσων και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 05-1 Εικόνα Εισαγωγή Ψηφιακή αναπαράσταση Κωδικοποίηση των χρωμάτων Συσκευές εισόδου και εξόδου Βάθος χρώματος και ανάλυση Συμβολική αναπαράσταση Μετάδοση εικόνας Σύνθεση εικόνας Ανάλυση εικόνας Τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT

ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ PROJECT Βασιλίσιν Μιχάλης, Δέφτο Χριστίνα, Ιλινιούκ Ίον, Κάσα Μαρία, Κουζμίδου Ελένη, Λαμπαδάς Αλέξης, Μάνε Χρισόστομος, Μάρκο Χριστίνα, Μπάμπη Χριστίνα, Σακατελιάν Λίλιτ, Σαχμπαζίδου

Διαβάστε περισσότερα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα

Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ 1 Επαναληπτικό διαγώνισµα στα Κύµατα Θέµα 1 0 Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1ο Α. Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα. Φωτοτεχνία. Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Φωτοτεχνία Ενότητα 1: Εισαγωγή στη Φωτομετρία Γεώργιος Χ. Ιωαννίδης Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών ΤΕ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης

1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης 1 Αριθμητική κινητής υποδιαστολής και σφάλματα στρογγύλευσης Στη συγκεκριμένη ενότητα εξετάζουμε θέματα σχετικά με την αριθμητική πεπερασμένης ακρίβειας που χρησιμοποιούν οι σημερινοί υπολογιστές και τα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΟ είναι η προσπίπτουσα ακτίνα. Ο είναι η διαθλωµένη ακτίνα. ΟΚ είναι η κάθετη στο σηµείο πρόσπτωσης. α : είναι η γωνία πρόσπτωσης δ : είναι η γωνία

ΑΟ είναι η προσπίπτουσα ακτίνα. Ο είναι η διαθλωµένη ακτίνα. ΟΚ είναι η κάθετη στο σηµείο πρόσπτωσης. α : είναι η γωνία πρόσπτωσης δ : είναι η γωνία 1 2 Ανάκλασης Νόµος Ανάκλασης Ακτίνα πρόσπτωσης Κάθετη Ακτίνα ανάκλασης Νόµος Ανάκλασης: η γωνία πρόσπτωσης (α) ισούται µε τη γωνία ανάκλασης (β) α = β α β Επίπεδο κάτοπτρο ε α β α: Γωνίαπρόσπτωσης β:γωνίαανάκλασης

Διαβάστε περισσότερα

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s

7 σειρά ασκήσεων. Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s η 7 σειρά ασκήσεων Για την επίλυση των προβλημάτων να θεωρηθούν γνωστά: σταθερά του Planck 6,63 10-34 J s, ταχύτητα του φωτός στον αέρα 3 10 8 m/s 1. Εξηγήστε γιατί, όταν φως διαπερνά μία διαχωριστική

Διαβάστε περισσότερα

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή:

Α1. Πράσινο και κίτρινο φως προσπίπτουν ταυτόχρονα και µε την ίδια γωνία πρόσπτωσης σε γυάλινο πρίσµα. Ποιά από τις ακόλουθες προτάσεις είναι σωστή: 54 Χρόνια ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΑΒΒΑΪΔΗ-ΜΑΝΩΛΑΡΑΚΗ ΠΑΓΚΡΑΤΙ : Φιλολάου & Εκφαντίδου 26 : Τηλ.: 2107601470 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ : ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 2014 ΘΕΜΑ Α Α1. Πράσινο και κίτρινο φως

Διαβάστε περισσότερα

Γραφικά με Η/Υ / Εισαγωγή

Γραφικά με Η/Υ / Εισαγωγή Γραφικά με Η/Υ Εισαγωγή Πληροφορίες μαθήματος (1/4) Υπεύθυνος μαθήματος: Μανιτσάρης Αθανάσιος, Καθηγητής ιδάσκοντες: Μανιτσάρης Αθανάσιος: email: manits@uom.gr Μαυρίδης Ιωάννης: email: mavridis@uom.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PCA (Principle Component Analysis)

Η ΜΕΘΟΔΟΣ PCA (Principle Component Analysis) Η ΜΕΘΟΔΟΣ PCA (Principle Component Analysis) Η μέθοδος PCA (Ανάλυση Κύριων Συνιστωσών), αποτελεί μία γραμμική μέθοδο συμπίεσης Δεδομένων η οποία συνίσταται από τον επαναπροσδιορισμό των συντεταγμένων ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ

ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ ΖΗΚΟΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΛΟΥΜΠΙΩΤΗΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΡΙΓΚΑΣ ΝΙΚΟΣ Φυσικά φαινόμενα και τεχνολογία Το λευκό φως Το ουράνιο τόξο Το πολικό σέλας Το χρώμα του ουρανού Το ηλιοβασίλεμα Οι επιγραφές ΝΕΟΝ Το χρώμα στους υπολογιστές

Διαβάστε περισσότερα

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων

Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Φωτισμός χώρου Μιλτιάδη Μ. Κάπου Μηχ. Ηλεκτρολόγου, Καθηγητή, Εργολ. Δημοσίων Εργων Γενικά Μια καλή μελέτη ηλεκτρικής εγκατάστασης φωτισμού, πρέπει να βασίζεται στις πραγματικές ανάγκες φωτισμού του χώρου.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ)

ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ (ΘΕΩΡΙΑ) ΦΩΤΟΡΕΑΛΙΣΜΟΣ & ΚΙΝΗΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΝΤΙΝΤΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (MSC) Καθηγητής Εφαρμογών ΚΑΡΔΙΤΣΑ 2010 ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΟΑΠΟΔΟΣΗ: ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΟΛΩΝ ΕΚΕΙΝΩΝ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΩΣΤΕ ΝΑ ΕΧΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV

2. Οι ενεργειακές στάθµες του πυρήνα ενός στοιχείου είναι της τάξης α)µερικών ev γ)µερικών MeV ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΓΕΝΙΚΗΣ ΘΕΜΑ 1 ο 1. Αν ένα οπτικό µέσο Α µε δείκτη διάθλασης n Α είναι οπτικά πυκνότερο από ένα άλλο οπτικό µέσο Β µε δείκτη διάθλασης n Β και τα µήκη κύµατος του φωτός στα δυο µέσα είναι λ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα & Αλγόριθµοι Φωτισµού

Μοντέλα & Αλγόριθµοι Φωτισµού Μοντέλα & Αλγόριθµοι Φωτισµού Μοντέλο φωτισµού: συγκεκριµένη και απλοποιηµένη παράσταση φυσικών νόµων που διέπουν τον φωτισµό. Τοπικό: λαµβάνει υπ όψη µόνο άµεση πρόσπτωση φωτός (π.χ. Phog). Γενικό: λαµβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Τοπογραφικό... 9 Σκάλα... 33 Φωτορεαλισμός... 57 Αντικείμενα... 91 Ανοίγματα... 95 Γραμμές... 99 Επεξεργασία... 103 Περιβάλλον...

Περιεχόμενα. Τοπογραφικό... 9 Σκάλα... 33 Φωτορεαλισμός... 57 Αντικείμενα... 91 Ανοίγματα... 95 Γραμμές... 99 Επεξεργασία... 103 Περιβάλλον... Περιεχόμενα Τοπογραφικό... 9 Σκάλα... 33 Φωτορεαλισμός... 57 Αντικείμενα... 91 Ανοίγματα... 95 Γραμμές... 99 Επεξεργασία... 103 Περιβάλλον... 111 Πρόλογος Στο κείμενο αυτό παρουσιάζονται οι νέες δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Σύντομη παρουσίαση των Γραφικών με Η/Υ

Σύντομη παρουσίαση των Γραφικών με Η/Υ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και συνολικότερα τα προϊόντα της πληροφορικής έχουν μεταμορφώσει (με τρόπο ο οποίος γίνεται άμεσα ή έμμεσα αντιληπτός) τη ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων στον

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση Γωνίας Brewster Νόμοι του Fresnel

Μέτρηση Γωνίας Brewster Νόμοι του Fresnel Μέτρηση Γωνίας Bewse Νόμοι του Fesnel [] ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στο πείραμα, δέσμη φωτός από διοδικό lase ανακλάται στην επίπεδη επιφάνεια ενός ακρυλικού ημι-κυκλικού φακού, πολώνεται γραμμικά και ανιχνεύεται από ένα

Διαβάστε περισσότερα

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων

Η Φύση του Φωτός. Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η Φύση του Φωτός Τα Β Θεματα της τράπεζας θεμάτων Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ Θέμα Β _70 Β. Μονοχρωματική ακτίνα πράσινου φωτός διαδίδεται αρχικά στον αέρα. Στη πορεία της δέσμης έχουμε τοποθετήσει στη σειρά τρία

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας

Εισαγωγή Στοιχεία Θεωρίας Εισαγωγή Σκοπός της άσκησης αυτής είναι η εισαγωγή στην τεχνογνωσία των οπτικών ινών και η μελέτη τους κατά τη διάδοση μιας δέσμης laser. Συγκεκριμένα μελετάται η εξασθένιση που υφίσταται το σήμα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Νόμος του Coulomb Έστω δύο ακίνητα σημειακά φορτία, τα οποία βρίσκονται σε απόσταση μεταξύ τους. Τα φορτία αυτά αλληλεπιδρούν μέσω δύναμης F, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ

ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΦΩΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΥ ΙΩΑΝΝΑ ΚΑΡΝΕΣΗ ΛΕYΤΕΡΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΑΚΗΣ ΤΑΣΟΣ ΠΑΠΑΘΕΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ-ΦΩΣ ΝΙΚΟΣ ΠΟΡΤΟΚΑΛΟΓΛΟΥ ΠΟΥ ΗΣΟΥΝΑ ΦΩΣ ΜΟΥ ΠΥΛΗΤΟΥΗΧΟΥ ΤΟΦΩΣΤΟΥΗΛΙΟΥ SOUNDTRACK ΑΠΌ ΜΑΛΛΙΑ ΚΟΥΒΑΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ. Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 26 Απριλίου 2015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 015 ΤΑΞΗ: ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΜΑΘΗΜΑ: ΘΕΜΑ A Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΚΗ Ηµεροµηνία: Κυριακή 6 Απριλίου 015 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1

Διαβάστε περισσότερα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα

Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα Αντικείμενα, συμπεριφορές, γεγονότα O προγραμματισμός αποτελεί ένα τρόπο επίλυσης προβλημάτων κατά τον οποίο συνθέτουμε μια ακολουθία εντολών με σκοπό την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Ας ξεκινήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο ΤΥΧΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΥΧΑΙΟΤΗΤΑΣ 3.1 Τυχαίοι αριθμοί Στην προσομοίωση διακριτών γεγονότων γίνεται χρήση ακολουθίας τυχαίων αριθμών στις περιπτώσεις που απαιτείται η δημιουργία στοχαστικών

Διαβάστε περισσότερα

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό.

ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. ρ. Χ. Βοζίκης Εργαστήριο Φυσικής ΙΙ 91 9. Άσκηση 9 ιάθλαση. Ολική ανάκλαση. ιάδοση µέσα σε κυµατοδηγό. 9.1 Σκοπός της εργαστηριακής άσκησης Σκοπός της άσκησης είναι η γνωριµία των σπουδαστών µε τα φαινόµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1. Θέµα 1 ο ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Επαναληπτικό στη Φυσική 1 Θέµα 1 ο 1. Το διάγραµµα του διπλανού σχήµατος παριστάνει τη χρονική µεταβολή της αποµάκρυνσης ενός σώµατος που εκτελεί απλή αρµονική ταλάντωση. Ποια από

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα

Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης. Προτεινόμενα Θέματα Φυσική Γ Λυκείου Κατεύθυνσης Προτεινόμενα Θέματα Θέμα ο Ένα σώμα εκτελεί απλή αρμονική ταλάντωση πλάτους Α. Η φάση της ταλάντωσης μεταβάλλεται με το χρόνο όπως δείχνει το παρακάτω σχήμα : φ(rad) 2π π 6

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα συντεταγμένων

Συστήματα συντεταγμένων Κεφάλαιο. Για να δημιουργήσουμε τρισδιάστατα αντικείμενα, που μπορούν να παρασταθούν στην οθόνη του υπολογιστή ως ένα σύνολο από γραμμές, επίπεδες πολυγωνικές επιφάνειες ή ακόμη και από ένα συνδυασμό από

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation

Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7. Ασκήσεις στο IP Fragmentation Συνοπτική Μεθοδολογία Ασκήσεων Κεφαλαίου 7 Οι σημειώσεις που ακολουθούν περιγράφουν τις ασκήσεις που θα συναντήσετε στο κεφάλαιο 7. Η πιο συνηθισμένη και βασική άσκηση αναφέρεται στο IP Fragmentation,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις)

ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ. 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) 6 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 6.1 ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ (Επαναλήψεις-Συμπληρώσεις) Η εξίσωση αx βy γ Στο Γυμνάσιο διαπιστώσαμε με την βοήθεια παραδειγμάτων ότι η εξίσωση αx βy γ, με α 0 ή β 0, που λέγεται γραμμική εξίσωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ 80 ΝΙΚΑΙΑ ΝΕΑΠΟΛΗ ΤΗΛΕΦΩΝΟ 0965897 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΡΟΥΤΣΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΜΠΟΥΡΝΟΥΤΣΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ Η έννοια του μιγαδικού

Διαβάστε περισσότερα

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ

5 Σχετικιστική μάζα. Στο Σ Πριν Μετά. Στο Σ Α Τόγκας - ΑΜ333: Ειδική Θεωρία Σχετικότητας Σχετικιστική μάζα 5 Σχετικιστική μάζα Όπως έχουμε διαπιστώσει στην ειδική θεωρία της Σχετικότητας οι μετρήσεις των χωρικών και χρονικών αποστάσεων εξαρτώνται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας. Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης:

Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας. Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης: Οδηγίες για το SKETCHPAD Μωυσιάδης Πολυχρόνης - Δόρτσιος Κώστας Με την εκτέλεση του Sketchpad παίρνουμε το παρακάτω παράθυρο σχεδίασης: παρόμοιο με του Cabri με αρκετές όμως διαφορές στην αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Οι δύο θεμελιώδεις παράμετροι προσδιορισμού της ταχύτητας του φωτός στο κενό: Διηλεκτρική σταθερά ε0 Μαγνητική διαπερατότητα μ0

Οι δύο θεμελιώδεις παράμετροι προσδιορισμού της ταχύτητας του φωτός στο κενό: Διηλεκτρική σταθερά ε0 Μαγνητική διαπερατότητα μ0 Οι δύο θεμελιώδεις παράμετροι προσδιορισμού της ταχύτητας του φωτός στο κενό: Διηλεκτρική σταθερά ε0 Μαγνητική διαπερατότητα μ0 1 c 0 0 Όταν το φως αλληλεπιδρά με την ύλη, το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο του

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2015 Β ΦΑΣΗ ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Β ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Ηµεροµηνία: Κυριακή 3 Μαΐου 015 ιάρκεια Εξέτασης: ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ A Στις ηµιτελείς προτάσεις Α1 Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ. Ευάγγελος Παπαπέτρου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧ. Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Ασύρματη Διάδοση ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Ασύρματη διάδοση Εισαγωγή Κεραίες διάγραμμα ακτινοβολίας, κέρδος, κατευθυντικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ

ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΑΚΤΙΝΩΝ Χ ΚΑΙ ΥΛΗΣ Όταν οι ακτίνες Χ περνούν μέσα από την ύλη (πχ το σώμα του ασθενή) μπορεί να συμβεί οποιοδήποτε από τα 4 φαινόμενα που αναλύονται στις επόμενες σελίδες. Πρέπει να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό καθεµιάς από τις παρακάτω ερωτήσεις - 4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή

Διαβάστε περισσότερα

r r r r r r r r r r r

r r r r r r r r r r r ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 0 ΜΑÏΟΥ 011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc.

Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων. Copyright 2009 Pearson Education, Inc. Κεφάλαιο 15 Κίνηση Κυµάτων Περιεχόµενα Κεφαλαίου 15 Χαρακτηριστικά των Κυµάτων Είδη κυµάτων: Διαµήκη και Εγκάρσια Μεταφορά ενέργειας µε κύµατα Μαθηµατική Περιγραφή της Διάδοσης κυµάτων Η Εξίσωση του Κύµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ»

ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 217 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΔΙΑΘΛΑΣΗΣ ΣΕ «ΕΙΚΟΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ» Λουκία Μαρνέλη Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Διεύθυνση: Μονής Κύκκου 1, 15669 Παπάγου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΜΑΤΑ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΜΑΤΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΜΑΤΑ Θέμα1: Α. Η ταχύτητα διάδοσης ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος: α. εξαρτάται από τη συχνότητα ταλάντωσης της πηγής β. εξαρτάται

Διαβάστε περισσότερα

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα!

Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΣΗΜΕΛΛΗΣ Μαθήματα Οπτικής 3. Πόλωση Το Φως Είναι Εγκάρσιο Κύμα! Αυτό που βλέπουμε με τα μάτια μας ή ανιχνεύουμε με αισθητήρες είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν φως με συγκεκριμένο χρώμα -είδος,

Διαβάστε περισσότερα

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5)

δ) µειώνεται το µήκος κύµατός της (Μονάδες 5) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΠ. ΕΤΟΥΣ 011-01 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ/Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 η (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/1/11 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µίας από τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9

2015 ii. iii. 8 ii. iii. 9 ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Θέµα Α Στις ερωτήσεις Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και, δίπλα, το γράµµα που αντιστοιχεί στη φράση η οποία συµπληρώνει σωστά την ηµιτελή πρόταση.

Διαβάστε περισσότερα

Μην ξεχνάµε την διαπεραστική µατιά του Λυγκέα.

Μην ξεχνάµε την διαπεραστική µατιά του Λυγκέα. Η φύση του φωτός Το ρήµα οράω ορώ ( βλέπω ) είναι ενεργητικής φωνής. Η όραση θεωρείτο ενεργητική λειτουργία. Το µάτι δηλαδή εκπέµπει φωτεινές ακτίνες( ρίχνει µια µατιά ) οι οποίες σαρώνουν τα αντικείµενα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΡΘΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΟΙ ΙΔΕΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ. Το άρθρο αυτό έχει ως σκοπό την παράθεση των αποτελεσμάτων πάνω σε μια έρευνα με τίτλο, οι ιδέες των παιδιών σχετικά με το

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου

ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΕΙ Καβάλας, Τμήμα Δασοπονίας και Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος Μάθημα Μετεωρολογίας-Κλιματολογίας Υπεύθυνη : Δρ Μάρθα Λαζαρίδου Αθανασιάδου ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Με τον όρο ακτινοβολία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΕΞΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΕΡΙΘΛΑΣΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΣΩΜΑΤΙΔΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΚΥΜΑΤΙΚΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου Η συμβολή και η περίθλαση του φωτός, όταν περνά λεπτή σχισμή ή μικρή

Διαβάστε περισσότερα