ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ"

Transcript

1 ΠΜΣ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ : ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Χ. ΠΑΠΑΣΩΤΗΡΙΟΥ «ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΥΨΗΛΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ 6 ος -11 ος αιώνας» ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ Στο έργο παρουσιάζεται με γνώμονα το επιστημονικό κεκτημένο των διεθνών σχέσεων και της στρατηγικής ανάλυσης η υψηλή στρατηγική της βυζαντινής αυτοκρατορίας που αποτέλεσε τη μακροβιότερη αυτοκρατορία στην ιστορία του δυτικού πολιτισμού από τον 6 ο έως και τον 11 ο αιώνα. Αρχικά τίθεται το θεωρητικό πλαίσιο της υψηλής στρατηγικής που περιλαμβάνει αφενός το πλαίσιο ανάλυσης των πολέμων και αφετέρου τις μακροσκοπικές υψηλές στρατηγικές των κρατών τόσο σε ειρηνικές όσο και σε περιόδους πολέμου. Η μακροσκοπική υψηλή στρατηγική δεν αφορά μόνο το στοιχείο της σύγκρουσης στη διεθνή πολιτική αλλά αφορά επίσης και την αύξηση της επιρροής ενός κράτους στη διεθνή πολιτική μέσω της προώθησης θεσμών συνεργασίας και επιδίωξης προώθησης πανανθρώπινων αξιών. Η υψηλή στρατηγική στον πόλεμο αναφέρεται στο σύνολο των μέσων που χρησιμοποιούν οι αντιμαχόμενοι για να προωθήσουν τους αντικειμενικούς σκοπούς που έχουν θέσει και περιλαμβάνει πέντε διαστάσεις την στρατιωτική στρατηγική, την οικονομία, την εσωτερική πολιτική, την διεθνή νομιμοποίηση και την διπλωματία. Η στρατιωτική στρατηγική αναφέρεται στη χρήση της ένοπλης βίας για την προώθηση των πολιτικών σκοπών και περιλαμβάνει τις χερσαίες, ναυτικές και εναέριες δυνάμεις. Ο πόλεμος υπακούει με ελάχιστες εξαιρέσεις στους πολιτικούς αντικειμενικούς σκοπούς οι οποίοι εάν επιτευχθούν ή εκπληρωθούν η χρήση βίας δεν θα έχει νόημα. Η χρήση ένοπλης βίας έχει τρεις βασικούς επιχειρησιακούς στόχους με σκοπό την κάμψη της θέλησης του αντιπάλου. Α) Καταστροφή των ένοπλων δυνάμεων του αντιπάλου που αποτελεί και το σημαντικότερο κομμάτι των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Β) Κατάκτηση και υπεράσπιση εδάφους Γ) Καταστροφή συντελεστών ισχύος του αντιπάλου πλην τον ένοπλων δυνάμεων του. Η τακτική νίκη στη μάχη καλείται να εξυπηρετεί σε κάθε περίπτωση τους αντικειμενικούς πολιτικούς σκοπούς σε αντίθετη περίπτωση οι τακτικές νίκες θα είναι χωρίς αντίκρισμα. Παράλληλα η στρατηγική πρέπει να προσαρμόζεται στις τακτικές δυνατότητες σε αντίθετη περίπτωση αυτό θα οδηγήσει σε ήττες σε τακτικό επίπεδο και κατ επέκταση σε στρατηγική ήττα. Η ναυτική στρατηγική έχει συμπληρωματικό ρόλο προς τις χερσαίες επιχειρήσεις προσδίδοντας στις δυνάμεις της ξηράς κινητικότητα (μεταφορά, ανεφοδιασμός) και αυξημένη συγκέντρωση πυρός μέσω βομβαρδισμών. Με τον έλεγχο μιας θαλασσιάς περιοχής να είναι σαφώς δυσκολότερη από τον έλεγχο μιας χερσαίας περιοχής ο πόλεμος στη θάλασσα χαρακτηρίζεται από μεγάλη κινητικότητα. Η οικονομία του πολέμου αφορά την χρηματοδότηση των ενόπλων δυνάμεων τον εξοπλισμό καθώς και ζητήματα διοικητικής μέριμνας. Για την υψηλή στρατηγική θα

2 πρέπει να λαμβάνεται υπ όψην και η υπονόμευση της οικονομικής υποστήριξης των εχθρικών ενόπλων δυνάμεων. Συνήθως αποδίδουν περισσότερο οι επιχειρήσεις που έχουν να κάνουν με την καταστροφή των οικονομικών μέσων που έχουν άμεση σχέση με την υποστήριξη των εχθρικών ενόπλων δυνάμεων και όχι με την καταστροφή των γενικότερων οικονομικών υποδομών του αντιπάλου αφού ο λαός σε κατάσταση πολέμου είναι διατεθειμένος να υποβληθεί σε τέτοιου είδους θυσίες. Στον τομέα της εσωτερικής πολιτικής η ικανότητα ενός πολιτικού συστήματος να εξασφαλίζει τη λαϊκή υποστήριξη ηθική και υλική για την ενίσχυση των ένοπλων δυνάμεων αποτελεί σημαντικό παράγοντα της υψηλής στρατηγικής Η προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης αποτελεί κρίσιμο παράγοντα που εξαρτάται άμεσα πολιτική οργάνωση του κράτους και τη συνοχή του πολιτικού συστήματος. Σημαντικό παράγοντα αποτελεί και η εσωτερική νομιμοποίηση που συνίσταται στην ανοχή ή την υποστήριξη των πολεμικών προσπαθειών από τον λαό που εξαρτάται από τους πολιτικούς αντικειμενικούς σκοπούς του πολέμου ( η υπεράσπιση των εθνικών συνόρων αποσπά συνήθως καθολική λαϊκή νομιμοποίηση) ενώ ποικίλει ανάλογα και με τη μορφή του πολιτεύματος (πχ. Στο φεουδαρχικό σύστημα ο μονάρχης πρέπει να εξασφαλίσει την υποστήριξη των βαρόνων) Η διεθνής νομιμοποίηση εξαρτάται από το κατά πόσο ο σκοπός και τα μέσα του πολέμου συμβαδίζουν με τις διεθνείς αξίες. Συνίσταται λοιπόν στη στάση των υπολοίπων κρατών απέναντι στους εμπολέμους και στοχεύει στον θετικό επηρεασμό της διεθνούς κοινής γνώμης. Η διπλωματία αφορά την προσπάθεια για άμεση (εμπλοκή) ή έμμεση σύμπραξη στον πόλεμο τρίτων κρατών. Η διπλωματία εδράζεται στο υπολογισμό του εθνικού συμφέροντος και όχι στις κρατούσες διεθνείς αξίες όπως η διεθνής νομιμοποίηση αφού για την σύμπραξη ενός κράτους στον πόλεμο ή την έμμεση υποστήριξη σε έναν εκ των αντιμαχομένων απαιτείται ο ορθολογικός υπολογισμός του εθνικού συμφέροντος. Σε πόλεμο περισσοτέρων κρατών η διπλωματία έχει να κάνει με τον συντονισμό των συμμάχων για την επίτευξη των πολιτικών σκοπών και τη χρήση των μέσων, ενώ αφορά επίσης και τη σύναψη ευνοϊκής συνθήκης ειρήνης για τον τερματισμό του πολέμου. Για την μακροσκοπική υψηλή στρατηγική καθοριστικό ρόλο παίζει το στοιχείο του ανταγωνισμού σε ένα άναρχο διεθνές σύστημα όπου οι δρώντες (κράτη) προσπαθούν πρωτίστως και με κάθε τρόπο να αποφύγουν την πιθανή ήττα στον πόλεμο και τις συνέπειες που το γεγονός αυτό συνεπάγεται για την επιβίωση τους και τα ζωτικά συμφέροντα τους. Στο πλαίσιο αυτό τα κράτη ακολουθούν διαχρονικά τέσσερα πρότυπα στρατηγικών. Α) Στρατιωτική ανάσχεση επέκταση η στρατηγική αυτή συνίσταται στη χρήση της ισχύος του κράτους είτε για να αμυνθεί (ανάσχεση), είτε για να επιβληθεί σε αυτούς που του απειλούν ή ακόμα και να προχωρήσει σε ένα επιθετικό πόλεμο. Β) Συμμαχίες Ένα κράτος συμμαχεί με αλλά είτε για την αντιμετώπιση μιας απειλής είτε λόγω της ύπαρξης άλλων κοινών συμφερόντων. Οι συμμαχίες συγκεντρώνουν πόρους και ισχύ για την προώθηση κοινών σκοπών στα πλαίσιο ενός διεθνούς ανταγωνιστικού περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο των συμμαχιών περιορίζεται η αυτονομία δράσης των συμμετεχόντων κρατών σε ένα βαθμό ενώ είναι ευάλωτες στο σύνδρομο του τζαμπατζή αφού το κάθε κράτος έχει συμφέρον να μεγιστοποιεί τα

3 οφέλη από τις συμμαχίες και να ελαχιστοποιεί το κόστος που οι συμμαχίες συνεπάγονται. Γ) Εξισορρόπηση: εξουδετέρωση απειλών μέσω ισορροπιών μεταξύ άλλων μονάδων του συστήματος ώστε να μην μπορεί ο αντίπαλος να συγκεντρώσει τις δυνάμεις του εναντίον μας. Οι συμμετέχοντες δεν περιορίζονται από ελευθερία δράσης όπως στις συμμαχίες ενώ δεν επωμίζονται και το κόστος που απορρέει από την συμμετοχή σε συμμαχίες. Οι εξισορροπήσεις θα μπορούσαν να αποβούν ιδιαίτερα επωφελείς εάν τα κράτη προσαρμόζονται γρήγορα και ευέλικτα στους εκάστοτε συσχετισμούς ισχύος. Μειονέκτημα της συγκεκριμένης στρατηγικής αποτελεί ο μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας που εμπεριέχει Δ) Κατευνασμός : Προσπάθεια άμβλυνσης της απειλής μέσω παραχωρήσεων μονομερών ή αμοιβαίων με στόχο είτε τον πρόσκαιρο κατευνασμό μιας δευτερεύουσας απειλής για την συγκέντρωση των προσπαθειών στην κύρια απειλή είτε σε μακροπρόθεσμο πλαίσιο την υπέρβαση της αντιπαλότητας. Το πλεονέκτημα εφόσον η στρατηγική αυτή επιτευχθεί είναι η μείωση του συγκρουσιακού στοιχείου στις εξωτερικές σχέσεις ενός κράτους. Ωστόσο μπορεί εύκολα να εκληφθεί ως ένδειξη αδυναμίας και να ωθήσει τον αντίπαλο να αυξήσει τις απαιτήσεις του. Κατά κανόνα οι παραπάνω στρατηγικές συνδυάζονται και δεν είναι αλληλοαποκλειόμενες. Ο συγγραφέας παρακάτω προχωρεί στην εξέταση κάποιων χαρακτηριστικών συνδυασμών των παραπάνω στρατηγικών όπως ο συνδυασμός της στρατιωτικής ανάσχεσης-επέκτασης με συμμαχία φέροντας σαν χαρακτηριστικό παράδειγμα το ΝΑΤΟ κατά την περίοδο του Ψυχρού πολέμου που όμως οι διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών μελών απείλησαν κατά καιρούς την συνοχή της συμμαχίας όπως ο κίνδυνος κατάρρευσης της νοτιοανατολικής πτέρυγας από την έντονη αντιπαράθεση Ελλάδας-Τουρκίας σε Κύπρο και Αιγαίο αντίστοιχα. Συνδυασμός στρατιωτικής επέκτασης ανάσχεσης με εξισορροπήσεις φέροντας σαν χαρακτηριστικό παράδειγμα την Βρετανική υψηλή στρατηγική του 18 ου αιώνα. Το πρόβλημα εδώ αφορά τον τομέα της εσωτερικής νομιμοποίησης καθώς η πολιτική των εξισορροπήσεων λειτουργεί με γνώμονα τους συσχετισμούς ισχύος και όχι μέσω μιας ιδεολογικής φόρτισης που συνεπάγεται αρκετές φορές η στρατηγική της στρατιωτικής ανάσχεσης-επέκτασης. Ο συνδυασμός της στρατιωτικής ανάσχεσηςεπέκτασης με τον κατευνασμό αποτελεί ουσιαστικά μια στρατηγική «μαστίγιου και καρότου» ωστόσο δυνητικά προβλήματα αποτελούν η αλληλοϋπονόμευση της αξιοπιστίας των δύο στρατηγικών αφενός και αφετέρου η δημιουργία προβλημάτων εσωτερικής νομιμοποίησης που απορρέουν από την ιδεολογική φόρτιση μιας στρατηγικής της ανάσχεσης-επέκτασης. Ο συνδυασμός συμμαχίας και εξισορροπήσεων προϋποθέτει την επιτυχή μείξη των συμμαχικών δεσμεύσεων με την ελευθερία δράσης εξισορροπητικών ελιγμών αφετέρου. Προβληματική καθίσταται όμως η συμμαχική δέσμευση όταν δεν παρέχει δυνατότητα εξισορροπητικών ελιγμών με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αδυναμία της Ελλάδας να προβεί σε εξισορροπητικούς ελιγμούς για την αντιμετώπιση της τουρκικής απειλής (Συρία, Ιράν) ελέω των δεσμεύσεων που απορρέουν από την συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ. Ο συνδυασμός κατευνασμού και εξισορρόπησης είναι δύσκολο να επιτευχθεί από πλευράς διπλωματίας, λόγω του αντιφατικού χαρακτήρα των δύο στρατηγικών, καθώς ένα κράτος δεν μπορεί από τη μια πλευρά να προβαίνει σε υποχωρήσεις και από την άλλη να προσπαθεί να πείσει τρίτες δυνάμεις να κινηθούν εναντίον του αντιπάλου.

4 Τα κριτήρια αξιολόγησης της υψηλής στρατηγικής που παραθέτει ο συγγραφέας είναι: Α) καταλληλότητα Συνίσταται στη δυνατότητα μιας υψηλής στρατηγικής να προσαρμόζεται στις ευκαιρίες ή τις απειλές του διεθνούς περιβάλλοντος καθώς και τις εσωτερικές συνθήκες για την καλύτερη προώθηση των στόχων που έχουν τεθεί. Β) Εσωτερική συνοχή Αναφέρεται στις πτυχές της υψηλής στρατηγικής και κατά πόσο αυτές αλληλοϋποστηρίζονται ή αλληλοϋπονομεύονται. Γ) Αποδοτικότητα Συνίσταται στην προώθηση των πολιτικών σκοπών με το οικονομικότερη χρήση πόρων. Δ) Συσχετισμός ικανοτήτων και στόχων Η σωστή εκτίμηση των μέσων που διατίθενται για τον καθορισμό των πολιτικών σκοπών συχνά η υπερκετιμηση των δυνατοτήτων οδηγεί σε υπερεπέκταση με αποτέλεσμα να ακολουθεί η κρίση χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η στρατηγική που υιοθέτησε ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός τον 6 ο αιώνα. Ε) Αντοχή σε σφάλματα Συνίσταται στην απορρόφηση των κραδασμών που προκαλούν τυχόν λάθη η απρόβλεπτα γεγονότα στην υψηλή στρατηγική ενός κράτους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Βιετνάμ για την αμερικάνικη υψηλή στρατηγική. Μετά την πτώση της δυτικής αυτοκρατορίας το 476 μ.χ. το κέντρο βάρους μετατοπίζεται πλέον στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και η βυζαντινή αυτοκρατορία λαμβάνει έναν τελείως διαφορετικό γεωπολιτικό προσανατολισμό από αυτόν της Ρωμαϊκής. Ο κρατικός μηχανισμός της αυτοκρατορίας λειτουργούσε οργανωμένα με την φορολογία να παρέχει τους πόρους για την άμυνα καθώς και τα σημαντικά δημόσια έργα που συντελέστηκαν. Στις αρχές του 6 ου αιώνα η Βυζαντινή Αυτοκρατορία περιλάμβανε όλες τις περιοχές στη λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου (Βαλκάνια, Μ. Ασία, Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτος) η πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη βρισκόταν στο σταυροδρόμι της Ευρασίας και Μεσογείου- Ευξείνου Πόντου. Από οικονομικής άποψης η Αίγυπτος ήταν από η πλουσιότερη περιοχή της αυτοκρατορίας χωρίς να αντιμετωπίζει ελέω και της γεωγραφικής της θέσης (περιστοιχισμένη από ερήμους) σημαντικές εξωτερικές απειλές πλην κάποιων φυλών στις όχθες του Άνω Νείλου που πληρώνονταν από του Βυζαντινούς για να μην προχωρούν σε επιθετικές ενέργειες. Η περιοχή της Υπερκαυκασίας αποτέλεσε χώρο αυξημένου γεωπολιτικού ενδιαφέροντος για την Βυζαντινή Αυτοκρατορία καθώς η ύπαρξη της Περσίας ως αναθεωρητικής δύναμης στην περιοχή οδήγησε σε ένα ανταγωνισμό για την επέκταση των σφαιρών επιρροής χωρίς ουσιαστικά αποτελέσματα για κανένα από τους δύο. Η παρουσία των νομαδικών φύλων στην ουκρανική στέπα που θα μπορούσαν να απειλήσουν την αυτοκρατορία αποτέλεσε ένα ακόμα πεδίο γεωπολιτικού ενδιαφέροντος για τους βυζαντινούς αφού θα έπρεπε στον διπλωματικό τομέα να παρακολουθούν τα τεκτενόμενα στην περιοχή προλαβαίνοντας ή αποτρέποντας δυσάρεστες εξελίξεις. Στα Βαλκάνια η μορφολογία του εδάφους από τη μια πλευρά καθιστούσε δυσκολότερο τον αυτοκρατορικό έλεγχο των τοπικών πληθυσμών από την άλλη όμως διευκόλυνε την άμυνα έναντι των εξωτερικών απειλών.

5 Η υψηλή στρατηγική που ακολούθησε ο Ιουστινιανός οδήγησε στη στρατηγική υπερεπέκταση του Βυζαντίου με οδυνηρές συνέπειες για την ασφάλεια της αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια και την Κάτω Ιταλία. Καθώς μπορεί να περιέσωσε την Αυτοκρατορία ακόμα και σε περιπτώσεις τριμέτωπων πολέμων δεν ήταν όμως σε θέση να εξασφαλίσει μια μακρά περίοδο ειρήνης και δεν ήταν ανθεκτική σε σφάλματα όπως απέδειξε η συνέχεια με τον Ιουστίνο τον Β. Τα διαθέσιμα μέσα δεν ήταν ικανά να ανταποκριθούν τελικά στους μεγαλόπνοους στόχους. Οι πολιτικές που διαμόρφωσε ο ίδιος επηρέασαν ακόμα βαθιά την μετέπειτα βυζαντινή στρατηγική σκέψη. Παρά τις απειλές από την Περσία καθώς και από βαρβαρικά φύλα στα δυτικά ο Ιουστινιανός ο οποίος διέθετε μικρότερο στράτευμα κατάφερε να ανταπεξέλθει με την κατάλληλη κινητοποίηση πόρων. Η Βυζαντινή αμυντική στρατηγική βασίστηκε σε δύο πυλώνες αφενός τον τακτικό στρατό για άμυνα σε βάθος και αφετέρου τις αμυντικές οχυρώσεις με την πολιτοφυλακή και κατώτερες μονάδες πεζικού να έχουν κυρίαρχο ρόλο επί Ιουστινιανού μάλιστα υλοποιήθηκε πρόγραμμα κατασκευής ή επιδιόρθωσης 600 περίπου οχυρών διάσπαρτών σε όλες τις παραμεθόριες περιοχές κυρίως των Βαλκανίων για την προστασία των τοπικών πληθυσμών. Ο τακτικός στρατός ήταν τοποθετημένος στο εσωτερικό της επικράτειας και λειτουργούσε ως στρατηγική εφεδρεία ικανή να κινηθεί (λόγω της ύπαρξης ευρύτατου οδικού δικτύου αλλά και βυζαντινής ναυτικής ισχύος) σε οποιοδήποτε σημείο της αυτοκρατορίας μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Οι βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία όχι στην αριθμητική υπεροχή αλλά στην ποιοτική στρατηγική και τακτική ανωτερότητα. «Το Στρατηγικόν Του Μαυρίκιου» ένας στρατιωτικός κανονισμός που συντάχθηκε μια γενιά αργότερα περιγράφει τον πυρήνα της στρατηγικής σκέψης του Ιουστινιανού και των στρατηγών του Βελισάριου, Ναρσή και Σίτα «η στρατηγική χρησιμοποιεί χρόνους, τόπους αιφνιδιασμούς και τεχνάσματα για να ξεγελά τον εχθρό ωστέ ιδανικά να επιτυγχάνει τους στόχους της ακόμα και χωρίς μάχη». Παρατηρούμε στο στρατηγικόν του Μαυρίκιου την έμφαση στην αποφυγή του ρίσκου και την εξοικονόμηση προσωπικού. Ο συγγραφέας σημειώνει τρία είδη οδηγιών που χρήζουν ιδιαίτερη μνείας. 1) Πληροφόρηση και παραπλάνηση στοιχεία που έχουν βαθύτατα επηρεάσει την στρατηγική σκέψη της Ανατολής διαχρονικά (Σουν Τσου) 2) Πορείες και στρατόπεδα με έμφαση στην ασφάλεια και την αποφυγή ρίσκου υπογραμμίζει μεταξύ άλλων την αναγκαιότητα ύπαρξης περιπόλων και παρατηρητών που να προηγούνται του στρατεύματος. 3) Παράταξη μάχης Με ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο του ιππικού που αποτελούσε και τον πυρήνα του Βυζαντινού στρατού. Η παράταξη του ιππικού στη μάχη περιλάμβανε την παράταξη πρώτης γραμμής βάθους μερικών ιππέων και την ύπαρξη δεύτερης γραμμής ως εφεδρεία. Το πεζικό είχε έναν περισσότερο επικουρικό ρόλο τόσο σε τακτικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Κύρια αποστολή του ήταν να παρασύρει τον εχθρό σε μάχη σε ευνοϊκό χρόνο και τόπο και η πραγματοποίηση ελιγμών με σκοπό την ψυχολογική κατάρρευση του εχθρικού στρατεύματος ή την διακοπή της γραμμή επικοινωνιών του με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη τακτική του Βελισάριου κατά ενός δεκαπλάσιου σε μέγεθος περσικού στρατεύματος που οδήγησαν στην υποχώρηση του και σε μια βυζαντινή νίκη χωρίς μάχη την οποία αργότερα «αποθέωσε» ο Liddell Hart. O τακτικός στρατός βασιζόταν για την αντιμετώπιση πολλαπλών εχθρών στην υιοθέτηση διαφορετικής στρατηγικής αντιμετώπισης για κάθε αντίπαλο. Όπως για παράδειγμα με τους Πέρσες επεδίωκαν την μάχη του ιππικού σώμα με σώμα, με τα Γερμανικά φύλα ωστόσο επεδίωκαν τις ενέδρες και τις αιφνιδιαστικές επιθέσεις, με τα Νομαδικά φύλα αποσκοπούσαν στη μάχη σώμα με σώμα κατά την προέλαση ενώ κατά την υποχώρηση θα έπρεπε να διατηρούν ισχυρή αμυντική θέση, με τα Σλαβικά

6 φύλα τέλος επεδίωκαν τη μάχη σώμα με σώμα καθώς και ενέδρες και αιφνιδιαστικές επιθέσεις ενώ με τη μέθοδο της εξαγοράς προσπαθούσαν να κατευνάσουν κάποιες σλαβικές κοινότητες ώστε να αντιμετωπίζουν μικρότερες δυνάμεις. Oι Βυζαντινοί διατήρησαν το Ρωμαϊκό πεπρωμένο του οικουμενισμού και το γεγονός αυτό δικαιολογούσε και η έκταση της αυτοκρατορίας τους τουλάχιστον όταν αυτή εκτεινόταν από το Γιβραλταρ έως τον Καύκασο. Κάθε παρέκκλιση όπως η πτώση της Δυτικής Αυτοκρατορίας τον 5 ο αιώνα και η ένταση της Περσικής απειλής τον 6 ο ερμηνευόταν ως θεϊκή τιμωρία για τις αμαρτίες τους και την απομάκρυνση τους από το ορθό δόγμα. Ο όρος Βυζαντινή κοινοπολιτεία αναφέρεται στην ανάδειξη μιας διεθνούς κοινωνίας με κέντρο αναφοράς το Βυζάντιο και εκπροσωπεί την μετεξέλιξη του βυζαντινού οικουμενισμού. Όλοι οι ανεξάρτητοι άρχοντες των δυνάμεων εκτός των βυζαντινών συνόρων ήταν υποτελείς του αυτοκράτορα ενώ στηριζόταν σε ένα καθεστώς διεθνούς νομιμοποίησης σύμφωνα με το οποίο η νομιμοποίηση ενός ανεξάρτητου ηγεμόνα στηριζόταν από την αναγνώριση του τίτλου του από την Κωνσταντινούπολη. Ο εκχριστιανισμός των βαρβαρικών περιοχών με την αποστολή ιεραποστόλων όπως για παράδειγμα στην Αιθιοπία στις αρχές του 6 ο αιώνα βοήθησαν αποφασιστικά και τη Βυζαντινή διπλωματία. Ο Ιουστινιανός χρησιμοποίησε τόσο την ιεραποστολική διπλωματία όσο και τις οικονομικές διαστάσεις της διπλωματίας είτε μέσω τεχνικής και οικονομικής βοήθειας είτε μέσω εμπορικών αποκλεισμών για να εξασφαλίσει συμμαχίες να αποτρέπει εισβολές και να αποδυναμώνει τους εχθρούς. Το διπλωματικό δίκτυο του Βυζαντίου ήταν εξαιρετικά ανεπτυγμένο για τα δεδομένα της εποχής ενώ ιδιαίτερα στο βόρειο μέτωπο που οι απειλές προέρχονταν από πολλές ετεροβαρείς βαρβαρικές δυνάμεις ο Ιουστινιανός προέβη σε εξισορροπητικούς ελιγμούς καθώς και διπλωματικές ακροβασίες για παρακολουθεί τις πολιτικές εξελίξεις και να επεμβαίνει αποτρεπτικά όπου αυτό απαιτούνταν. Ο Ιουστινιανός χρησιμοποίησε και τη στρατηγική του κατευνασμού που ως προς το σκέλος της Περσικής απειλής είχε στόχο την μακροπρόθεσμη βελτίωση των σχέσεων μέσω μονομερών παραχωρήσεων εκ μέρους του Βυζαντίου παρόλα αυτά απέτυχε μακροπρόθεσμα. Από την άλλη πλευρά ο κατευνασμός χρησιμοποιήθηκε συχνά με επιτυχία για να μειώσει μια δευτερεύουσα απειλή όπως για παράδειγμα στα Βαλκάνια και στη δυτική Μεσόγειο όσο το Βυζάντιο διέθετε τις δυνάμεις του για την ανάσχεση μιας σοβαρότερης απειλής (εξαίρεση εδώ αποτελούν οι Άβαροι επί Ιουστίνου του Β). Στη συνέχεια ο συγγραφέας αναφέρεται στον μεγάλο Βυζαντινό-περσικό πόλεμο ( ) που έκανε φανερές της συνέπειες της υπερεπέκτασης με τους Πέρσες να κινούνται εναντίον του Βυζαντίου σε συνδυασμό με τους Αβάρους. Ο αυτοκράτορας Φωκάς ανατρέπεται και τη θέση του αναλαμβάνει ο Ηράκλειτος κύριος σκοπός του οποίου ήταν η διατήρησης του status quo ante bellum. Mε τους υπάρχοντες πόρους να είναι μειωμένοι καθώς και σοβαρά προβλήματα εσωτερικής συνοχής ο Ηράκλειτος επιχειρεί την αναδιοργάνωση του στρατεύματος και προχωρά σε μια κίνηση αντιπερισπασμού επιτιθέμενος στην Υπερκαυκασία, ενώ παράλληλα προχωρά σε εξισορροπητικούς ελιγμούς κατευνασμό και συμμαχίες. Εν τέλει καταφέρνει να καταλάβει την περσική πρωτεύουσα Κτησιφώντα και να επαναφέρει το status quo ante bellum αποκρούοντας παράλληλα και τους Αβάρους. Η μέθοδος που ακολούθησε ο Ηράκλειτος βασιζόταν στις παραδόσεις του 6 ου αιώνα τόσο για την διπλωματία όσο και για τη στρατιωτική στρατηγική. Ο συνδυασμός μιας

7 θρησκευτικό-πατριωτικής κινητοποίησης με τις κρατικές δομές και πρακτικές του 6 ου οδήγησαν τον Ηράκλειτο στην περίφημη νίκη του 628. Η αραβική έκρηξη έμελε να ανατρέψει εκ νέου τους συσχετισμούς ισχύος στην Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο. Κατά τον 7 ο αιώνα το Βυζάντιο είχε συρρικνωθεί εδαφικά ενώ και οι δημοσιονομικοί πόροι του κράτους ήταν περιορισμένοι και υπήρχε κυβερνητική αστάθεια με συχνές στάσεις και αλλαγές αυτοκρατόρων είναι χαρακτηριστικό ότι την περίοδο υπήρξαν 7 αλλαγές αυτοκρατόρων. Η στρατηγική που υιοθετήθηκε απέναντι στην αραβική απειλή ήταν αυτή της έμμεσης παρενόχλησης με σκοπό την διατήρηση των εδαφών στη Μ. Ασία με το στρατό να συγκεντρώνεται σε οχυρά και πόλεις, εγκαταλείποντας την ύπαιθρο στις αραβικές επιδρομές, που αντιμετωπίζονταν με ενέδρες και αιφνιδιαστικές επιθέσεις. Ωστόσο υπήρξαν σημαντικές απώλειες επαρχιών στα Βαλκάνια και τη βόρειο Αφρική. Με την ύπαρξη ενός αραβικού στόλου ισάξιο του βυζαντινού οι προσπάθειες των Βυζαντινών επικεντρώθηκαν στην διατήρηση των γραμμών εφοδιασμού της Κωνσταντινούπολης ενώ η τεχνολογική εξέλιξη του «υγρού πυρός» επέφερε μεγάλες καταστροφές στον αντίπαλο ιδιαίτερα στην κλειστή θάλασσα καθώς στην ανοιχτή θάλασσα ήταν αναποτελεσματικό. Η παράδοση του 6 ου αιώνα σε ότι αφορά την διπλωματία με τις συμμαχίες, τους εξισορροπητικούς ελιγμούς, και τον κατευνασμό συνεχίστηκε. Ο αραβικός επεκτατισμός κορυφώνεται το πρώτο μισό του 8 ου αιώνα Το Βυζάντιο κατέχει σημαίνουσα θέση απέναντι σε μια αναδυόμενη αυτοκρατορία που εκτεινόταν από την Ισπανία έως και την κεντρική Ασία. Το Βυζάντιο λοιπόν απορροφά όλες τις επιθέσεις των Αράβων στην περίπτωση που αυτό έπεφτε τότε τίποτα πλέον δεν θα σταματούσε την περαιτέρω επέκτασης τους. Την περίοδο της εικονομαχίας το Βυζάντιο θέτει τις βάσεις για την ανάκαμψη του τον 10 ο αιώνα. Μετά την αποτυχημένη πολιορκία της Κωνσταντινούπολης ( ) Ο Λέων ο Γ έρχεται σε ευθεία ρήξη με τους εσωτερικούς αντιπάλους του και καταφέρνει να σώσει την Μ. Ασία. Οι ανατολικές επαρχίες υποστήριζαν την απαγόρευση των εικόνων ενώ οι δυτικές αντέδρασαν με αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα την αποξένωση της λατινικής Δύσης. Η διάσπαση των Αράβων το 750 οδήγησε στον πολλαπλασιασμό των απειλών για την Βυζαντινή αυτοκρατορία με την παράλληλη ισχυροποίηση των Βουλγάρων. Η δημιουργία πολλών αραβικών κρατών στην περιοχή της βορείου Αφρικής που ανέπτυξαν ισχυρή ναυτικό οδήγησε στην κατάληψη της Κρήτης και ενός τμήματος της Σικελίας. Την περίοδο το Βυζάντιο ανακάμπτει σταδιακά κυρίως λόγω της στρατιωτικών επιτυχιών κατά των Αράβων στη Μ. Ασία με αποτέλεσμα την αύξηση των φορολογικών εσόδων, της πληθυσμιακής αύξησης, της μεταφοράς πληθυσμών σε προβληματικές περιοχές, καθώς και την αύξηση της κυριαρχίας στην περιοχή των Βαλκανίων και του εξελληνισμού των σλάβικων πληθυσμών. Ο Βυζαντινός στρατός υπερτερούσε ποιοτικά των Αράβων παρά την αριθμητική τους υπεροχή. Στα τέλη του 8 ου αιώνα η αυτοκρατορία του Καρλομάγνου απειλούσε επίσης την ασφάλεια της αυτοκρατορίας όχι όμως με τόσο άμεσο τρόπο. Η κυβερνητική αστάθεια με αποκορύφωμα την περίοδο με συχνές στάσεις και αλλαγές αυτοκρατόρων παρ όλα αυτά η βυζαντινή υψηλή στρατηγική επικεντρώθηκε στην υπεράσπιση της Μ. Ασίας και την διεύρυνση της κυριαρχίας στη Βαλκανική κυρίως μέσω της προσπάθειας εσωτερικής κινητοποίησης πόρων για την στήριξη των πολεμικών

8 προσπαθειών. Χαρακτηριστική είναι η προσπάθεια αναδιοργάνωσης τους στρατεύματος από τον Κωνσταντίνο τον Ε που προέβλεπε αφενός τη δημιουργία επαγγελματικού στρατεύματος (τάγματα) και την υπαγωγή του στον άμεσο έλεγχο της αυτοκρατορικής εξουσίας και αφετέρου την διάσπαση και τον πολλαπλασιασμό των θεμάτων που θα βρίσκονταν κοντά στην Κωνσταντινούπολη για την αποτροπή νέων στάσεων. Σε ότι αφορά την Βαλκανική το Βυζάντιο προσπάθησε δύο φορές αποτυχημένα (επί Κωνσταντίνου του Ε και επί Νικηφόρου του Ά) να εκδιώξει τους Βουλγάρους από την περιοχή Νότια του Δούναβη και έτσι αρκέστηκε στην ομαλοποίηση των σχέσεων με γνώμονα το status quo. Στον τομέα της ναυτικής στρατηγικής ο Λέων ο Γ διέσπασε τη ναυτική διοίκηση σε δύο τμήματα την ναυτική διοίκηση της Κωνσταντινούπολης και στο ναυτικό Θέμα των Κιβυρραιωτών στη περιοχή της Μ. Ασίας. Μετά το 820 η ναυτική ισορροπία αλλάζει σε βάρος του Βυζαντίου. Η εικονομαχία οδήγησε το Βυζάντιο σε μια πολιτιστική εσωστρέφεια που έφερε τη σύγκρουση με τη Δύση. Μετά την απόκρουση των Λομβάρδων από τον Καρλομάγνο και τον Πιπίνο ο Πάπας το 800 με πραξικοπηματικό τρόπο αναγορεύει τον Καρλομάγνο σε αυτοκράτορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας πράγμα που αποτέλεσε πλήγμα για τη Βυζαντινή νομιμοποίηση στη Δύση. Το 812 ο Καρλομάγνος αναγνωρίζεται από την βυζαντινή αυτοκρατορία ως αυτοκράτορας των Φράγκων. Από εκεί και πέρα ο Πάπας προσπάθησε να αποκτήσει το αποκλειστικό δικαίωμα να χρήζει τους αυτοκράτορες του Βυζαντίου. Ισχυροποιώντας τη θέση του από τη ρήξη του 800 και μετά. Στο διπλωματικό τομέα συνεχίστηκε η συμμαχία με τους Χαζάρους ενώ ακολουθήθηκαν κατευναστικές πολιτικές από την αυτοκράτειρα Ειρήνη με το Χαλιφάτο έναντι πληρωμών, τους Φράγκους (812) και τους Βουλγάρους μετά τις αποτυχημένες εκστρατευτικές προσπάθειες των Κωνσταντίνου του Ε και Νικηφόρου του Α. Η υψηλή στρατηγική του Βυζαντίου την περίοδο της εικονομαχίας υπήρξε αποτελεσματική για την προάσπιση των ζωτικών συμφερόντων μιας μεσαίας περιφερειακής δύναμης που αντιμετώπιζε θανάσιμες απειλές ωστόσο δεν κατάφερε να διατηρήσει την πολιτική και πολιτισμική ακτινοβολία που κληρονόμησε από την ύστερη αρχαιότητα. Η προσπάθεια επικεντρώθηκε στην προάσπιση της Μ. Ασίας από τις αραβικές επιθέσεις και κατά δεύτερο λόγο στην διεύρυνση της Βυζαντινής κυριαρχίας στα Βαλκάνια ώστε να είναι ασφαλέστερή η ενδοχώρα της Κωνσταντινούπολης. Αυτό κατέστη δυνατό λόγω της εσωτερικής κινητοποίησης πόρων για την υποστήριξη των πολεμικών προσπαθειών. Κατά την περίοδο της ανόδου της βυζαντινής Ηγεμονίας ( ) το Βυζάντιο γνώρισε μια αξιόλογη πολιτιστική άνθιση και εξωστρέφεια που ξεκίνησε επί Καίσαρα Βάρδα και πατριάρχη Φωτίου και συνεχίστηκε από το 867 με τη δυναστεία των Μακεδόνων. Η ανάκαμψη του Βυζαντίου σηματοδότησε την εκ νέου άνθηση της Βυζαντινής κοινοπολιτείας και τη δημιουργία νέων συμμαχιών, την εκπόνηση μιας φιλόδοξης ισορροπίας δυνάμεων καθώς και την στρατιωτική αντεπίθεση για ανακατάληψη των εδαφών από τους Άραβες. Οι μακροπρόθεσμες τάσεις της Βυζαντινής υψηλής στρατηγικής ερμηνεύονται με το αφαιρετικό σχήμα των τριών ομόκεντρων κύκλων. Με τον εσωτερικό να αποτελεί η επικράτεια της αυτοκρατορίας τον ενδιάμεσο οι συμμαχίες και τον εξωτερικό η ισορροπία δυνάμεων. Το αφαιρετικό

9 σχήμα αυτό ενώ γνώρισε ευρύτατη εφαρμογή απέτυχε στην ανατολική Μεσόγειο με την υψηλή στρατηγική εκεί να βασίζεται αποκλειστικά στη στρατιωτική στρατηγική. Σε επίπεδο διεθνούς συστήματος το Βυζάντιο αποκτά ηγεμονική επιρροή λόγω των υλικών του πόρων της κρατικής του οργάνωσης και της υψηλής του στρατηγικής το σύστημα με την παρακμή του Χαλιφάτου μετατρέπεται σε πολυπολικό. Στον τομέα της στρατιωτικής στρατηγικής με την υιοθέτηση της στρατηγικής της έμμεσης προσέγγισης και των ελιγμών πέτυχε την κατάληψη Αραβικών εδαφών στο κεντρικό και βόρειο μέρος του ανατολικού μετώπου με αποτέλεσμα την εξασφάλιση της Μ. Ασίας. Το Βυζάντιο με τον εκχριστιανισμό των Βουλγάρων, Σέρβων, Κροατών καθώς και άλλων μικρότερων εθνοτήτων της Βαλκανικής και της Υπερκαυκασίας με την έναρξη του εκχριστιανισμού των Ρώσων αφήνει πίσω την περίοδο του απομονωτισμού του κατά την εικονομαχία. Η διαμόρφωση συσχετισμών ισχύος μεταξύ των βαρβαρικών φύλων καθώς και η επέκταση στα ανατολικά με την κατάληψη εδαφών των Αράβων ήταν αποτέλεσμα των συστηματικών και μακροπρόθεσμων προσπαθειών της βυζαντινής υψηλής στρατηγικής. Μέσω της διεθνούς νομιμοποίησης και της ποιότητας του κρατικού μηχανισμού της που μεγιστοποιούσε την κινητοποίηση των πόρων της βυζαντινής κοινωνίας για την εκπλήρωση των σκοπών της υψηλής στρατηγικής της πολιτικής των συμμαχιών και των εξισορροπήσεων απέκτησε διεθνή επιρροή ενώ μετά τους πολέμους του Συμεών εξασφάλισε συνθήκες ασφάλειας στα βόρεια και βαλκανικά της μέτωπα που επέτρεψαν την επικέντρωση των πολεμικών προσπαθειών κατά των Αράβων στα ανατολικά. Η επεκτατική υψηλή στρατηγική της περιόδου ( ) οδήγησε κατά τον συγγραφέα σε έναν ενάρετο κύκλο ανόδου των βυζαντινών συντελεστών ισχύος και της βυζαντινής ασφάλειας σε αντίθεση με την υψηλή στρατηγική του Ιουστινιανού τον 6 ο αιώνα. Η περίοδος της κορύφωσης της βυζαντινής ηγεμονίας ( ) χαρακτηρίζεται από την προσάρτηση της Κρήτης, της Κύπρου, της Παλαιστίνης, τμημάτων της Υπερκαυκασίας καθώς και της καθυπόταξης της Βουλγαρικής αυτοκρατορίας του Τσάρου Σαμουήλ. Η αίγλη του στρατού δημιούργησε μια νέα στρατιωτική αριστοκρατία στη Μ. Ασία που αναδύθηκε ως δεύτερος πόλος πολιτικής ισχύος με σοβαρές συνέπειες για το εσωτερικό της αυτοκρατορίας που οδήγησε σε εμφύλια διαμάχη για το θρόνο. Η εδαφική επέκταση οδήγησε όχι μόνο στην αύξηση της έκτασης της αυτοκρατορίας αλλά και στην διαμόρφωση ενός περιβάλλοντος αυξημένης ασφάλειας και ευημερίας και ιδιαίτερα για τους λαούς της Μικράς Ασίας. Η βασιλεία του Βασιλείου Β Βουλγαροκτόνου αποτέλεσε το αποκορύφωμα της διεθνούς ισχύος της μεσαιωνικής Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, με μοναδικό όμως πλεονέκτημα ότι η υψηλή επεκτατική του στρατηγική κατέληξε να εξαρτάται από τη δική του παρουσία. Κατά συνέπεια μετά το θάνατό του τη δυναμική του επεκτατισμού διαδέχθηκε η στασιμότητα. Ο συγγραφέας εξηγεί την κατάρρευση του 11 ου αιώνα υπό το πρίσμα του επιχειρήματος της ηγεμονικής ιδεολογίας του Κrasner. Συγκεκριμένα η απουσία εξωτερικών απειλών επέτρεψε στους διαδόχους του Βουλγαροκτόνου να αφοσιωθούν σε θέματα εσωτερικής πολιτικής παραμελώντας την άμυνα. Οι εσωτερικές έριδες έλαβαν μεγάλες διαστάσεις γεγονός που θα είχε αποφευχθεί με την ύπαρξη εξωτερικών απειλών που θα επέφεραν συσπείρωση. Όταν τελικά αυτές εμφανίσθηκαν (Ούνοι, Σελτζούκοι, Νορμανδοί) οι εσωτερικές συγκρούσεις είχαν κλιμακωθεί τόσο

10 ώστε να μην μπορούν να παραμεριστούν σύντομα. Η Αυτοκρατορία επέστρεψε στον παραδοσιακό της προσανατολισμό αφού είχε ήδη υποστεί καταστρεπτική συρρίκνωση. Η Βυζαντινή αυτοκρατορία επεδίωξε ως μεγάλη δύναμη να πετύχει την οικουμενική διάδοση του πολιτισμού της και να συγκροτήσει μια διεθνή τάξη με γνώμονα τις δικές της αξίες και να αντιμετωπίσει τις εξωτερικές απειλές για την επιβίωση της. Συμπερασματικά οι Βυζαντινοί κατάφεραν να ανταπεξέλθουν αντιμετωπίζοντας διαχρονικά τουλάχιστον μια δύναμη πιο ισχυρή στρατιωτικά ενώ η επιτυχημένη υψηλή στρατηγική που ακολούθησαν κατέστησε το Βυζάντιο την μακροβιότερη αυτοκρατορία στην ιστορία του δυτικού πολιτισμού. Εκτός της προώθησης της οικουμενικής τους ιδεολογίας μακροπρόθεσμα η βραχυπρόθεσμη πολιτική τους ευελιξία συνέβαλε αποφασιστικά στην επιτυχία της υψηλής τους στρατηγικής. Στον τομέα της στρατιωτικής στρατηγικής ακολούθησαν σε γενικές γραμμές την έμμεση προσέγγιση (Σουν Τσου, Λίντελ Χαρτ) που συνήθως απέφευγε τις μετωπικές συγκρούσεις προβαίνοντας σε ελιγμούς, ενέδρες και αιφνιδιαστικές επιθέσεις. Κατά τον συγγραφέα, η στρατηγική της εκμηδένισης και της άμεσης προσέγγισης που εφαρμόστηκε ως επί το πλείστον από τους πολέμους της Γαλλικής Επανάστασης και του Ναπολέοντα μέχρι και τους δύο παγκοσμίους πολέμους στους οποίους η στρατηγική της εκμηδένισης προϋπέθετε ολοκληρωτικό πόλεμο τερματίστηκε με την ανακάλυψη της ατομικής βόμβας. Η στρατηγική επικεντρώθηκε στην έμμεση εξουθένωση του αντιπάλου δίνοντας έμφαση σε μη στρατιωτικές στρατηγικές έτσι καθίσταται επίκαιρη η ρήση της Άννας Κομνηνής «Εφόσον δεν είμαστε σε θέση να υλοποιήσουμε μετωπική επίθεση αλλάζουμε την τακτική μας και επιδιώκουμε να επικρατήσουμε χωρίς αιματοχυσία. Η νίκη σημαίνει πάντοτε το ίδιο αλλά τα μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται είναι διάφορα.» Τέλος ο συγγραφέας καταλήγει με μια σύντομη σύγκριση της νικηφόρας στρατηγικής των ΗΠΑ κατά τον Ψυχρό Πόλεμο και της Βυζαντινής υψηλής στρατηγικής καθιστώντας σαφή τα διαχρονικά συμπεράσματα που απορρέουν από τη μελέτη της Βυζαντινής Υψηλής Στρατηγικής.

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ

ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΕΦ. 4. ΟΙ ΑΡΑΒΙΚΕΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ α. η αραβική εξάπλωση με την καθοδήγηση των δύο πρώτων χαλιφών οι Άραβες εισέβαλαν και κατέκτησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα τις πλούσιες χώρες της Εγγύς

Διαβάστε περισσότερα

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις

7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ. αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις 7ος αι. 610 641 8 ος αι. ΗΡΑΚΛΕΙΟΣ αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις πώς διαχειρίστηκε ο Ηράκλειος τόσο τους κινδύνους που απειλούσαν τα σύνορα του ανατολικού ρωμαϊκού κράτους όσο και τα σοβαρά προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843)

Ευρύκλεια Κολέζα ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΠΟ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΩΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΟΥ ΒΕΡΝΤΕΝ (565-843) μεγάλες εδαφικές απώλειες ενίσχυση ελληνικότητας νέοι θεσμοί πλαίσιο μέσα στο οποίον το Βυζάντιο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054

ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 ΗΕΠΟΧΗΤΗΣΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΑΚΜΗΣ: ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΕΡΜΑΤΙΣΜΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΩΣ ΤΟ ΣΧΙΣΜΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΕΚΚΛΗΣΙΩΝ 843-1054 867 886 912 913

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός

ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ. Αμαλία Κ. Ηλιάδη, φιλόλογοςιστορικός ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΧΑΜΕΝΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ 1 ΒΥΖΑΝΤΙΟ Η ΜΑΚΡΟΒΙΟΤΕΡΗ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑΣ 2 ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ Συνομωσίες, ίντριγκες και μηχανορραφίες. Θρησκευτικός φανατισμός Δεισιδαιμονία.

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 2. Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610-641). ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις (τρεις

Διαβάστε περισσότερα

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας

Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Ορισµένες διαστάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας Τα κυριότερα χαρακτηριστικά της εξωτερικής πολιτικής της Γαλλίας είναι η συνέχεια στόχων και στρατηγικών επιλογών στη βάση των πολιτικών αντιλήψεων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 6 Ιουστινιανός Α (β μέρος: 548-565) Διάδοχοι Ιουστινιανού: Ιουστίνος Β (565-578) Τιβέριος (578-582) Μαυρίκιος (582-602) - Φωκάς (602-610) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΠ11 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Βυζάντιο και Χριστιανισμός: η δυναμική της θρησκείας στον καθορισμό της φυσιογνωμίας της αυτοκρατορίας και των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟΡΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Απαραίτητη προϋπόθεση για την κατανόηση του μαθήματος είναι η διδασκαλία της ύλης χωρίς χάσματα και ασυνέχειες. Η αποσπασματικότητα δεν επιτρέπει στους μαθητές

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

Διαλεκτική Πολέμου και Θρησκείας

Διαλεκτική Πολέμου και Θρησκείας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ - ΠΜΣ ΔΙΕΘΝΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Διαλεκτική Πολέμου και Θρησκείας Ο Ιερός Πόλεμος στο Βυζάντιο και το Ισλάμ Μπρόζου Ζωή (ΑΜ: Μ02011) 26/12/2013 Επιβλέπων Καθηγητής: Λίτσας Σπυρίδων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Κ. ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ «Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» ΚΕΦ. 10 ΚΛΑΟΥΖΕΒΙΤΣ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Κ. ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ «Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» ΚΕΦ. 10 ΚΛΑΟΥΖΕΒΙΤΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: Κ. ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ «Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ» ΚΕΦ. 10 ΚΛΑΟΥΖΕΒΙΤΣ ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΡΑΜΠΑΤΖΟΓΛΟΥ Ο Καρλ Φον Κλαούζεβιτς (1780-1831) ήταν αξιωματικός του Πρωσικού Στρατού κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 13 ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 13 Ο Ενδέκατος Αιώνας (β μισό) - Το τέλος της Μακεδονικής Δυναστείας: Θεοδώρα Πορφυρογέννητος (1055-1056) - Μιχαήλ Ϛ Στρατιωτικός (1056-1057) Δυναστεία Δουκών και Κομνηνών (1057-1185):

Διαβάστε περισσότερα

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα;

Α] Ερωτήσεις. 1. Πώς και πότε εκχριστιανίστηκαν οι Σλάβοι της Μοραβίας; 2. Για ποιους λόγους οδηγήθηκαν οι δύο Εκκλησίες στο Πρώτο Σχίσμα; Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 2 ο : Η εποχή της ακμής: Από τον τερματισμό της Εικονομαχίας ως το Σχίσμα των δύο Εκκλησιών (843 1054) Ενότητα 2.1. Προοίμιο της ακμής

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία

Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Εισαγωγή στη Βυζαντινή Φιλολογία Ενότητα 6: Ιστορικό Πλαίσιο 8ου-9ου αιώνα: Σκοτεινοί αιώνες-εικονομαχία. Θεοφάνης: Βίος και Έργο. Κιαπίδου Ειρήνη-Σοφία Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Οι φοιτητές θα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου

Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ. Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Η ΓΕΩΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΙΡΑΝ Του Ανδρέα Ανδριανόπουλου Αλλαγές στο Ενεργειακό Τοπίο Πολλά φαίνεται να αλλάζουν με την πρόσφατη συμφωνία για τα πυρηνικά με το Ιράν. Είναι φανερό πως

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 12 Ενδέκατος Αιώνας (α μισό): Βασίλειος Β Βουλγαροκτόνος (976-1025) Κων/νος Η (1025-1028) - Ρωμανός Γ Αργυρός (1028-1034) - Μιχαήλ Δ Παφλαγών (1034-1041) - Μιχαήλ Ε Καλαφάτης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ

ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΓΕΝΙΚΑ ΛΥΚΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ----- ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Ταχ. Δ/νση: ΤΜΗΜΑ Ανδρέα Παπανδρέου Α 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου

3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι. α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου 3. Μιχαήλ Η' και Ανδρόνικος Β' Παλαιολόγοι α. Η εξωτερική πολιτική του Μιχαήλ Η' Παλαιολόγου Στόχοι: Ο Μιχαήλ Η' (1261-1282) έπρεπε: να αντιμετωπίσει την επιθετικότητα των Λατίνων και να αποκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ Ἱστορίης Ἐπίσκεψις Μάθημα: Βυζαντινή Ιστορία ιδάσκουσα: Ειρήνη Χρήστου Ειρήνη Χρήστου Βυζαντινή Ιστορία Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Επισκόπηση της Ελληνικής Ιστορίας, Β. Θ. Θεοδωρακόπουλος, Ph.D. Διόρθωση - Επιμέλεια: Λίλυ Πανούση Εκδόσεις Γιαλός Αθήνα, Δεκέμβριος 2015 ISBN: 978 960 82275 0 7 Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας

Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 1 Του Χρήστου Μηνάγια Παρασκηνιακά παιχνίδια της Άγκυρας 04 Απριλίου 2012 www.geostrategy.gr Στο άρθρο του συντάκτη του παρόντος, µε τίτλο «Εκβιασµοί, απειλές και αυθαιρεσίες από την Άγκυρα στην Ανατολική

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά θέματα προς συζήτηση:

Βασικά θέματα προς συζήτηση: ΕΝΟΤΗΤΑ 8. ΚΟΙΝΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΚΟΙΝΗ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ Βασικά θέματα προς συζήτηση: Η ανάπτυξη της Κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας Η λήψη των αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 2 ο. Το ιστορικό πλαίσιο

Μαθημα 2 ο. Το ιστορικό πλαίσιο Μαθημα 2 ο Το ιστορικό πλαίσιο Πως, μέσα από ποιες δομές, διαδικασίες και συσχετισμούς, τα κράτη και οι άλλοι δρώντες στο παγκόσμιο σύστημα διαχειρίζονται μεγάλα προβλήματα, και επιχειρούν να διασφαλίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη

Διεθνής Οργανισμός είναι ένα σύνολο κρατών, που δημιουργείται με διεθνή συνθήκη, διαθέτει μόνιμα όργανα νομική προσωπικότητα διαφορετική από τα κράτη Διεθνείς Οργανισμοί Περιεχόμενα Σελ.3 Τι είναι διεθνής οργανισμός; Σελ.4 Κατηγορίες διεθνών οργανισμών Σελ.5-6 Σημαντικότεροι Διεθνείς Οργανισμοί Σελ.7 Τι είναι Μη Κυβερνητικός Οργανισμός Σελ.8-11 Μ.Κ.Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΕΛΠ 11: Ελληνική Ιστορία Ακ. Έτος: 2008-9 ΣΧΕΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2ης ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΜΑ: Η βυζαντινή αριστοκρατία κατά τους 9 ο έως 12 ο αιώνα: δομή και χαρακτηριστικά, ανάπτυξη και σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 10 O Δέκατος Αιώνας (α μισό): Λέων Ϛ Σοφός (886-912) - Αλέξανδρος Α (912-913) Κων/νος Ζ Πορφυρογέννητος 913-959 (Ρωμανός Α Λεκαπηνός 920-944) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ Α - Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΜΕΡΟΣ Β - Εξωτερικό περιβάλλον ΜΕΡΟΣ Γ - Όραμα, αποστολή και στρατηγική ΜΕΡΟΣ Α Διαγνωστική ανάλυση SWOT ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ (SWOT) ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΤΕΡΗΜΑΤΑ Ιστορικής,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΕΒΔΟΜΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ 1. Εισαγωγή - Η πιο παραμελημένη περίοδος της ιστορίας της Ελληνικής είναι η μεσαιωνική. Για λόγους καθαρά ιδεολογικούς και πολιτικούς, το

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ & ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Αναδημοσίευση από τις παρουσιάσεις Α) Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ T SWOT ANALYSIS - Μάθημα: Πολεοδομική και Οικιστική Ανάπτυξη και Πολιτική Β) Βαγής Σαμαθρακής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ)

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) Μαθήματα Α εξαμήνου 1. Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων & της Στρατηγικής ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΛΑΤΙΑΣ (ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) ΚΩΝ/ΝΟΣ ΚΟΛΙΟΠΟΥΛΟΣ (ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ) Στο πλαίσιο του μαθήματος «Ιστορία των Διεθνών Σχέσεων και της Στρατηγικής»

Διαβάστε περισσότερα

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας

Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση. Φύλλο Εργασίας Η κρίση της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων Η ιταλική και γερμανική ενοποίηση Φύλλο Εργασίας 1. Αφού συμβουλευτείτε τη σελίδα 44 του βιβλίου σας καθώς και το χάρτη που παρατίθεται, να συμπληρώσετε την πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ

ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ ΤΟ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ Το Χρονολόγιο της Εικονομαχίας αναφέρεται στην θεολογική και πολιτική διαμάχη που ξέσπασε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία τον 8 ο και 9 ο αιώνα, γύρω από τη λατρεία των χριστιανικών

Διαβάστε περισσότερα

Παρέμβαση Α/ΓΕΕΘΑ στο Συμπόσιο «Energy Security and Defense»

Παρέμβαση Α/ΓΕΕΘΑ στο Συμπόσιο «Energy Security and Defense» Παρέμβαση Α/ΓΕΕΘΑ στο Συμπόσιο «Energy Security and Defense» ΘΕΜΑ: Η Θέση των Ενόπλων Δυνάμεων στο Νέο Περιβάλλον Ασφαλείας της Ανατολικής Μεσογείου Προκλήσεις και Απαντήσεις Κύριε Υπουργέ, κύριε πρόεδρε,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟΝ 02 ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ Άρθρο 0201: Ορισµός του Πολεµικού Ναυτικού 1. Ο όρος "Πολεµικό Ναυτικό", όπως χρησιµοποιείται στο κείµενο των ιατάξεων, δηλώνει το σύνολο των Ναυτικών και Αεροναυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924

Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Γ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ (ενδεικτικά παραδείγµατα) Η Ελλάδα από το 1914 ως το 1924 Με βάση τα στοιχεία που παρέχει το κεφάλαιο ΚΒ του σχολικού σας βιβλίου (σσ. 73-119) να συντάξετε έναν χρονολογικό πίνακα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Ιούνιος 2014

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ. Ιούνιος 2014 Ιούνιος 2014 ΜΕΡΟΣ Α - Κύρια ευρήματα από διαγνωστική ανάλυση SWOT ΜΕΡΟΣ Β - Εξωτερικό περιβάλλον ΜΕΡΟΣ Γ - Όραμα, αποστολή και στρατηγική ΜΕΡΟΣ Α Κύρια ευρήματα από διαγνωστική ανάλυση SWOT ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. γ. Πρόνοιες. ε.

ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ. Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης Α με εκείνα της στήλης Β. Δύο στοιχεία της στήλης Β περισσεύουν. γ. Πρόνοιες. ε. ΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ Να αντιστοιχίσετε τα δεδομένα της στήλης με εκείνα της στήλης. Δύο στοιχεία της στήλης περισσεύουν. 1. Γαληνοτάτη Δημοκρατία 2. Ουγενότοι 3. Όθων 4. Ιωάννης ατάτζης 5. Διαφωτισμός α. γία Ρωμαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ.

ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. ΚΛΑΣΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 479 323 π.χ. Α. Η ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΔΗΛΟΥ Ή Α ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ (478 431 π.χ.) ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ 1. Οι ελληνικές πόλεις παραμέρισαν τις διαφορές τους και συμμάχησαν για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ 2.1 Εισαγωγή Η έρευνα διεξήχθη κατά την χρονική περίοδο Φεβρουαρίου έως και Ιουνίου του 2003. Ο συνολικός αριθµός των ευρωπαίων πολιτών που απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΟΥΣ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ HEMEXPO ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΟΥΣ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ HEMEXPO ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΟΥΣ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΜΕΛΩΝ HEMEXPO ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΚΟΙΝΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ Η παρούσα έρευνα πραγματοποιείται στο πλαίσιο μελέτης από την HEMEXPO

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 5 Ο Έκτος Αιώνας και η Δυναστεία του Ιουστινιανού (518-610): Ιουστίνος Α (518-527) - Ιουστινιανός Α (α μέρος: 527-548) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού

Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ιστορία του Αραβοϊσλαμικού Πολιτισμού Ενότητα 3: Ιστορική Ανασκόπηση των Ισλαμικών Αυτοκρατοριών Δημήτριος Σταματόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές:

ΤΑΞΗ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΒΟΥΛΕΥΤΩΝ-Βουλευτές: ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑΣΚΑΙΟΙΠΕΡΙΑΥΤΟΝ ΣΥΓΚΛΗΤΙΚΟΙKAI BOYΛΕΥΤΕΣ (HONESTIORES ΕΝΤΙΜΟΤΑΤΟΙ) - ΣΤΡΑΤΟΣ- ΚΛΗΡΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Αυτοκράτορας: H ανάρρηση στο θρόνο χάρη στο

Διαβάστε περισσότερα

Η εθνική άμυνα σε όλο τον κόσμο καλείται να αντιμετωπίσει ευρεία γκάμα απειλών και προκλήσεων

Η εθνική άμυνα σε όλο τον κόσμο καλείται να αντιμετωπίσει ευρεία γκάμα απειλών και προκλήσεων Δελτίο Τύπου Ημερομηνία: 10 Νοεμβρίου 2015 Υπεύθυνη: Αλεξάνδρα Φιλιππάκη Τηλ: 2106874711 Email: alexandra.filippaki@gr.pwc.com Σελίδες: 5 Η εθνική άμυνα σε όλο τον κόσμο καλείται να αντιμετωπίσει ευρεία

Διαβάστε περισσότερα

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των

σοβαρές αντιδράσεις, ιδιαίτερα στις ευρωπαϊκές επαρχίες, λόγω των ΚΕΦ. 5. Η ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑ (726 843) πρωτεργάτες: Λέων Γ, Κωνσταντίνος Ε (Ίσαυροι) ιδεολογική βάση: ανεικονικές αντιλήψεις κατοίκων Ανατολικών επαρχιών επιχείρημα: η απεικόνιση του θείου δε συμβιβάζεται με

Διαβάστε περισσότερα

Ποδόσφαιρο, τι είναι?

Ποδόσφαιρο, τι είναι? ΟΜΑΔΙΚΗ ΤΑΚΤΙΚΗ Ποδόσφαιρο, τι είναι? επίθεση Κύκλος τεσσάρων φάσεων σκοράρισμα εναλλαγή + - παρεμπόδιση ανάπτυξης άμυνα ανάπτυξη + - εναλλαγή αποσόβηση σκοραρίσματος Στόχος του παιχνιδιού: Νίκη Ομαδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ

ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΤΟΥΡΚΙΑ Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Του Χρήστου Μηνάγια minagias@gmail.com, τηλ. 6948260485 Κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις ΚΑ ΜΟΣ (τηλ. 2310252320, Ερµού 48 Θεσσαλονίκη, Τ.Κ. 54623)

Διαβάστε περισσότερα

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές

Το κράτος εμφανίζεται σαν διαμεσολαβητής των στρατηγικών των επιχειρήσεων και της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό του. Πολιτικές Οικονομική διπλωματία και οικονομική κρίση Στόχοι, στρατηγική, συγκρότηση & οργάνωση της ελληνικής οικονομικής διπλωματίας Επιπτώσεις οικονομικής κρίσης στις εξαγωγές Βασικά προβλήματα Χρήστος Φαρμάκης

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών

Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα. 1. Το Σύνταγμα ως αντικείμενο των πολιτειακών επιστημών Εισαγωγή στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Α εξάμηνο 2015/2016 Ν. Κανελλοπούλου Αναπλ. Καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου Το Συνταγματικό Δίκαιο και το Σύνταγμα Διάγραμμα του μαθήματος της Δευτέρας 2/11/2015

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ

2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΟΠΟΙΗΣΗΣ: Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΕΝΩΜΕΝΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑ 2.1 Προσδιοριστικοί παράγοντες των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

ΕΘΝΙΚΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΛΙΜΕΝΩΝ & ΛΙΜΕΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΗ ΛΙΜΕΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΙΑΣ, ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2005 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, ανταποκρινόμενο στην ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ"*-*

Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ Κ*ΑΤοΡ1Α. Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ*Κ*ΑΤοΡ1Α. Η 3υζαντινή εποχή Γ* - * **-^ Διασυνδέσεις. ΒιΒλιογραφία Τ Τ*-* Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤΚΑΤοΡ1Α Η 3υζαντινή εποχή Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΥΤ ΚΑΤοΡ1Α Κωνσταντινούπολη, Μ' ένα λεωφορείο τριγυρνάμε όλοι μέσα στην πόλη, σελ. 59-63. Βυζαντινή αυτοκρατορία, Εμπορικοί δρόμοι, σελ 34 Μύθοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΒΟΓΛΗΣ ΠΟΛΥΜΕΡΗΣ. Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Βιογραφικό σημείωμα Ο Πολυμέρης Βόγλης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Σπούδασε στο Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και εκπόνησε τη διατριβή του στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014

νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014 νημερωτικό ελτίο Αριθμός Τεύχους: 03 Δεκέμβριος 2014 Σε αυτό το τεύχος: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Η Διαπραγμάτευση ως Τρόπος Ειρηνικής Επίλυσης Συγκρούσεων. Συμφωνία Μυρόφυλλου - Πλάκας (29 Φεβ

Διαβάστε περισσότερα

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175)

3.3. Η ίδρυση της Ρώμης και η οργάνωσή της 3.4 Η συγκρότηση της ρωμαϊκής πολιτείας Res publica (σελ.170-αρχή 175) Λατινική ορολογία για τις Ενότητες της Ρωμαϊκής Ιστορίας Plebes (171) = 1. οι πληβείοι (= αρχικά όσοι δεν ήταν πατρίκιοι, αργότερα όσοι δεν ήταν πατρίκιοι ούτε ιππείς). 2. το πλήθος, ο όχλος. Senatus (171,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ (610 641) ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ εσωτερική αναδιοργάνωση θέματα δημιουργία θεμάτων: αρχικά στρατιωτικές μονάδες μετακινούμενες ανά την επικράτεια οι

Διαβάστε περισσότερα

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014

Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου. Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Οι Δήμοι στο κατώφλι της νέας προγραμματικής περιόδου Ράλλης Γκέκας, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΕΤΑΑ Φεβρουάριος 2014 Περιεχόμενα Παρουσίασης Η Στρατηγική «Ευρώπη 2020» Οι Δήμοι στη νέα προγραμματική περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις

Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610 641). Αποφασιστικοί αγώνες και μεταρρυθμίσεις. Α] Ερωτήσεις Ιστορία του μεσαιωνικού & νεότερου κόσμου Τράπεζα Θεμάτων Κεφάλαιο 1 ο : Από το θάνατο του Ιουστινιανού ως την αποκατάσταση των εικόνων & τη συνθήκη του Βερντέν Ενότητα 1.2. Η βασιλεία του Ηρακλείου (610

Διαβάστε περισσότερα

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ

ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ ΜΝΗΜΟΝΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗΣ κυρίου LÁSZLÓ ANDOR ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΥΓΕΙΑΣ κυρίου ΑΝΔΡΕΑ ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΥ Εκτιμώντας τα ακόλουθα: I. Το Υπουργείο Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

5. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ

5. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ 5. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Συμπλήρωση κενών Να συμπληρώσετε τα κενά του αποσπάσματος, βάζοντας στην κατάλληλη θέση μία από τις ακόλουθες λέξεις /φράσεις (τρεις περισσεύουν): αυτοκράτορας, διπλωματία,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1

ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. AF/CE/LB/el 1 ΤΕΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ AF/CE/LB/el 1 Οι πληρεξούσιοι: ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ, ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 11 Ο Δέκατος Αιώνας (β μισό): Ρωμανός Β (959-963) Νικηφόρος Φωκάς (963-969) - Ιωάννης Τσιμισκής (969-976) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info

«Αθηνά» Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Όπλων www.armscontrol.info http://, Τηλ:2105226884, 6944165341, FAX: 2105226884, 2310904794 Η πραγματική εικόνα του πολέμου στο Λίβανο με απλά λόγια. Θεόδωρος Λιόλιος Διευθυντής του Ε.Κ.Ε.Ο. Σαλαμίνος 10, Θεσσαλονίκη 54625, email:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΕΠΙ ΧΕΙΡ Η ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ 2011-2012 ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΜΚΕ) ΜΑΤΙ ΚΟ ΤΗ ΤΑ Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράµµατος «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση»

Διαβάστε περισσότερα

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική»

3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» 3 O ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Η συμβολή της Κύπρου στη νέα Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Στρατηγική» ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟ HILTON PARK 28 ΜΑΡΤΙΟΥ 2014 ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ κ. ΔΗΜΗΤΡΗ ΣΥΛΛΟΥΡΗ 1 Αγαπητέ κύριε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 15 Ο Δωδέκατος Αιώνας (β μέρος): Δυναστεία Αγγέλων: Ισαάκιος Β Άγγελος (1185-1195) - Αλέξιος Γ Άγγελος (1195-1203) - Ισαάκιος Β και Αλέξιος Δ Άγγελοι (1203-1204) - Αλέξιος Ε Μούρτζουφλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. E-learning. Οδηγός Σπουδών ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ & ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης, σας καλωσορίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος

ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, φιλόλογος ΟΙ ΣΤΑΥΡΟΦΟΡΙΕΣ Η ιδέα των σταυροφοριών (σύμφωνα με επικρατέστερη άποψη) ήταν ξένη τότε στο Βυζάντιο. Η ιδέα των σταυροφοριών γεννιέται στη Δυτική Ευρώπη τον 11 ο αι., Οι αιτίες α. Η αναβίωση της αρχαίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794)

Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Η Γαλλική επανάσταση (1789-1794) Το πλαίσιο 18 ος αιώνας, Γαλλία: Παλαιό Καθεστώς, δηλ. 3 θεσμοθετημένες τάξεις: Κλήρος (0,5%) Ευγενείς (1,5%) Υπόλοιποι, δηλ. αστοί, αγρότες εργάτες (98%) Κριτήρια ένταξης:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη

Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη Η Βυζαντινή Κωνσταντινούπολη ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΑΓΚΑΛΟΣ Ε ΤΑΞΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σελίδα 1 Κωνσταντινούπολη Η ξακουστή και δοξασµένη πολιτεία, µε τη λαµπρή, χιλιόχρονη ιστορία, που για δέκα αιώνες δέσποζε πρωτεύουσα της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Κυρίως μέρος

Πρόλογος. Κυρίως μέρος ΘΕΜΑ : Έχετε μελετήσει ως τώρα τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια του Εγχειριδίου Μελέτης και του Συνοδευτικού Βιβλίου του Henig. Στη δεύτερη γραπτή Εργασία απαντήστε στα εξής ερωτήματα: Εκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο

Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Η εκπαίδευση στο Βυζάντιο Τα Πανεπιστίμια του Βυζαντίου Οι Βυζαντινοί έδιναν μεγάλη σημασία στην εκπαίδευση, παρ' όλο που στην αυτοκρατορία υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι. Γενικά στο Βυζάντιο η παιδεία δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΝΔΟ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης

Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α. Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Αριστείδης Ν. Χατζής Αναπληρωτής Καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου & Θεωρίας Θεσμών Θεωρία Δικαίου και Θεσμών 3α Δίκαιο και Ηθική στη Δίκη της Νυρεμβέργης Τμήμα Μ.Ι.Θ.Ε. 17/3/2014 ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΝΥΡΕΜΒΕΡΓΗΣ 20

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ

ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ο κεντρικός λόγος της παιδείας σε μια δημοκρατική κοινωνία είναι αναμφισβήτητος. Και δεν μιλώ για την παιδεία που παρέχει το «υπουργείο Παιδείας». Η παιδεία

Διαβάστε περισσότερα

για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο

για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο 1 6 Μαΐου 2011 www.geostrategy.gr Οι Τούρκοι αµφισβητούν τα δικαιώµατά µας για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο Του Χρήστου Μηνάγια Από 3 έως 5 Μαΐου 2011 οι τουρκικές ένοπλες δυνάµεις πραγµατοποίησαν τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518)

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ. Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Διάλεξη 4 Ο Πέμπτος Αιώνας (β' μισό) 457-518: Λέων Α' (457-474) Ζήνων (474-491) - Αναστάσιος (491-518) Νικόλαος Γ. Χαραλαμπόπουλος Τμήμα Φιλολογίας Σκοποί ενότητας Βασικός σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ.

ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΑΡΧΑΪΚΗ ΕΠΟΧΗ 800 479 π.χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Ποιες ήταν οι αιτίες της διάσπασης του φυλετικού κράτους; Η αύξηση του πληθυσμού και η έλλειψη καλλιεργήσιμης γης. Η καταπίεση που ασκούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020 1 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020 Μαρία Κασωτάκη Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κρήτης ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;».

Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». Χαιρετισμός του Προέδρου του ΕΤΕΚ, Στέλιου Αχνιώτη στην ημερίδα «ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ και Προσδοκίες - ΠΩΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΙ;». 25 Ιουνίου 2014 Venue Centre, Columbia Plaza, Λεμεσός Έντιμε Υπουργέ Ενέργειας, Εμπορίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ;

Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Ενημερωτικό δελτίο 1 ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ Η ΕΕ ΕΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ; Από την έναρξη της παγκόσμιας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με χαμηλά επίπεδα επενδύσεων. Απαιτούνται

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Αθήνα, 20-21 Νοεμβρίου 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Oι πολυάριθμοι φορείς της κοινωνικής οικονομίας και επιχειρηματικότητας που συμμετείχαν και συνεργάστηκαν στο Φόρουμ Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας, 20-21 Νοεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α

[ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΜΑΡΙΝΟΣ - ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ] ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟ ΤΕΣΤ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ & ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΟΜΑΔΑ Α Στις παρακάτω προτάσεις, από Α.1. μέχρι και Α.5, να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της καθεμιάς και δίπλα του την

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ

Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Κώστας Σημίτης Ομιλία στην εκδήλωση για την αίτηση ένταξης της Ελλάδας στο Ευρώ Ζάππειο Μέγαρο, Αθήνα, 9 Μαρτίου 2000 Σήμερα είναι μια ιστορική στιγμή για την χώρα. Η αίτηση ένταξης στην ΟΝΕ σηματοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα