Γεφυρώνοντας τις γενιές: διεπιστημονικότητα και αφηγήσεις ζωής στον 21 ο αιώνα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γεφυρώνοντας τις γενιές: διεπιστημονικότητα και αφηγήσεις ζωής στον 21 ο αιώνα"

Transcript

1

2 Ρ. Βαν Μπούσχοτεν, Τ. Βερβενιώτη, Κ. Μπάδα, Ε. Νάκου, Π. Πανταζής, Π. Χαντζαρούλα (επιμέλεια) ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Γεφυρώνοντας τις γενιές: διεπιστημονικότητα και αφηγήσεις ζωής στον 21 ο αιώνα Προφορική ιστορία και άλλες βιο ιστορίες Βόλος, Μαΐου 2012 ΕΝΩΣΗ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Βόλος 2013

3 Ένωση Προφορικής Ιστορίας, 2013 Εργαστήριο Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Φιλελλήνων & Αργοναυτών Βόλος Τηλ.: Οργανωτική Επιτροπή του Συνεδρίου: Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν (Παν. Θεσσαλίας) Τασούλα Βερβενιώτη (ιστορικός) Μαρία Θανοπούλου (ΕΚΚΕ) Κωνσταντίνα Μπάδα (Παν. Ιωαννίνων) Ειρήνη Νάκου (Παν. Θεσσαλίας) Παύλος Πανταζής (ΑΠΘ) Μαρία Ρεπούση (ΑΠΘ) Ελεονόρα Σκουτέρη Διδασκάλου (ΑΠΘ) Γιώργος Τσιώλης (Παν. Κρήτης) Ποθητή Χαντζαρούλα (Παν. Αιγαίου) Σελιδοποίηση, layout: Χριστίνα Μητσοπούλου Μακέτα εξωφύλλου: Χριστίνα Μητσοπούλου, Θέμης Ντάλλας Φωτογραφία εξωφύλλου: Κωστής Δρυγιανάκης Χορηγοί: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Επιτροπή Ερευνών, Τμήμα Ι.Α.ΚΑ, Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών), Δήμος Βόλου (Διεύθυνση Αρχείων, Μουσείων και Βιβλιοθηκών), ΕΚΚΕ ISBN: Βόλος, 2013

4 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων: ένα εργαστήρι Ρέα Κακάμπουρα 1 Abstract Secondary narrative analysis of biographical interviews: A workshop In this paper, I attempt to develop a theoretical framework concerning the secondary narrative analysis employed in the interpretation of structured interfamilial biographical interviews. The latter focused on childhood experiences of Greek narrators in the 1930's. The issue was investigated in two workshops on Interpretative and Reflective Narrative Analysis of Biographical Interviews that took place in the context of History and Teaching of History / Folklore Studies and Culture Postgraduate Programme of the Department of Primary Education of the University of Athens. The interpretive analysis of the interviews is meant to highlight the obvious and hidden meanings of the narrators' discourses regarding their childhood, thus revealing attitudes and values related either to the past or the present time of their narrations. Στην παρούσα εισήγηση αναπτύσσουμε το θεωρητικό πλαίσιο, τα ερωτήματα και τη μέθοδο ανάλυσης δομημένων βιογραφικών συνεντεύξεων που εστιάζουν στα βιώματα της παιδικής ηλικίας των αφηγητών/ τριών τη δεκαετία του Το θέμα αυτό αποτέλεσε το αντικείμενο έρευνας δυο Εργαστηρίων Ερμηνευτικής και Αναστοχαστικής Αφηγηματικής Ανάλυσης Βιογραφικών Συνεντεύξεων. Τα εργαστήρια (workshops) υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του μαθήματος «Αυτοβιογραφία και Λαογραφία» που δίδαξα κατά τα πανεπιστημιακά έτη και σε δεκαέξι φοιτητές/ τριες (εννέα φοιτητές/ τριες το και επτά το ) της Κατεύθυνσης Ιστορίας και Διδακτικής της Ιστορίας / Λαογραφία και Πολιτισμός (Υποκατεύθυνση: Λαογραφία και Πολιτισμός) του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης (Π.Τ.Δ.Ε.) του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση (secondary narrative analysis) 2 ενδοοικογενειακών βιογραφικών συνεντεύξεων που έχουν 1 Επίκουρη καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε., Ε.Κ.Π.Α. e mail: 2 Το ενδιαφέρον για τη δευτερογενή ανάλυση έχει αυξηθεί τις τελευταίες δεκαετίες στις κοινωνικές επιστήμες. Βλ. ενδεικτικά, Glaser Glaser Dale et al Hakim [505]

5 Ρέα Κακάμπουρα ληφθεί από άλλους ερευνητές μελετά βιογραφικό υλικό που περιλαμβάνεται στο Αρχείο Αφηγήσεων Ζωής του Π.Τ.Δ.Ε. Κάθε φοιτητής/ τρια ανέλαβε την ανάλυση μιας βιογραφικής συνέντευξης. Το Αρχείο Αφηγήσεων Ζωής (Α.Α.Ζ.) περιλαμβάνει 562 μαγνητοφωνημένες και τα τελευταία χρόνια και βιντεοσκοπημένες συνεντεύξεις αφηγήσεων ζωής και τα μεταγραμμένα κείμενά τους. Οι συνεντεύξεις έχουν ληφθεί από προπτυχιακούς φοιτητές του Π.Τ.Δ.Ε. που παρακολουθούσαν τα ειδικά σεμινάρια που πρόσφερα για τις τεχνικές των συνεντεύξεων της βιογραφικής μεθόδου (ελεύθερη, ημικατευθυνόμενη, κατευθυνόμενη). Η παιδαγωγική διδακτική σκοποθεσία των σεμιναρίων σχετίζεται με την κατάρτιση των αυριανών δασκάλων στη βιογραφική προσέγγιση και έρευνα με απώτερο στόχο να την εφαρμόσουν σε θεματικά προγράμματα διαγενεακής και διαπολιτισμικής έρευνας του λαϊκού πολιτισμού με τη μέθοδο project (Κακάμπουρα 2010: ). Για την οργάνωση των συνεντεύξεων σε Αρχείο και την τεκμηρίωσή του ακολουθήθηκε η πρακτική συγκρότησης αρχείων προφορικής ιστορίας 3. Το μαγνητοφωνημένο και βιντεοσκοπημένο υλικό αρχειοθετήθηκε με βάση τη χρονολογία της συνέντευξης, συγκροτώντας το Οπτικοακουστικό Αρχείο των Συνεντεύξεων. Στη συνέχεια η χειρόγραφη μεταγραφή των συνεντεύξεων μεταφέρθηκε σε ηλεκτρονική μορφή έργο εξαιρετικά χρονοβόρο μια και αναφερόμαστε σε χιλιάδες σελίδες χειρόγραφων μεταγραμμένων συνεντεύξεων και δημιουργήθηκε ένα μητρώο με βάση τη χρονολογία καταγραφής της κάθε συνέντευξης. Κάθε αφήγηση ζωής εφοδιάστηκε με τρεις καρτέλες που περιλαμβάνουν τα στοιχεία της συνέντευξης, του συνεντευκτή και του αφηγητή. Το Αρχείο περιλαμβάνει σε ηλεκτρονική μορφή ευρετήριο των στοιχείων των αφηγητών, των συνεντευκτών και των συνεντεύξεων με βάση τη χρονολογία της συνέντευξης, ευρετήριο των μεταγραμμένων συνεντεύξεων και συγκεντρωτικό πίνακα (στο πρόγραμμα Excel) με πλήρη στοιχεία όλων των συνεντεύξεων 4. Εκτός από την ευρετηρίαση του υλικού πολύ σημαντική προϋπόθεση για τη δευτερογενή ανάλυση αποτελεί η πιστή στον προφορικό λόγο και στο κλίμα των συνεντεύξεων μεταγραφή τους. Κατά τη διαδικασία της μεταγραφής οι συνεντευκτές 5 αποτυπώνουν όλα εκείνα Heaton Τσιώλης 2011: Για τις διαφοροποιήσεις μεταξύ πρωτογενούς, δευτερογενούς ανάλυσης και μετα ανάλυσης, βλ. ενδεικτικά, Glass 1976: Βλ. ενδεικτικά, Thompson 2002: Για τη δημοσιοποίηση του υλικού του αρχείου απαιτείται η διαδικασία της ανωνυμοποίησης των προσωπικών δεδομένων των αφηγητών/ τριών, εφόσον δεν υπάρχουν παραχωρητήρια από τους πληροφορητές/ τριες. 5 Σύμφωνα με τον Ives (1995:74 85) η κύρια πηγή πληροφοριακού υλικού, μετά τη συνέντευξη, είναι το ίδιο το ηχητικό ή οπτικοακουστικό ντοκουμέντο και όχι το απομαγνητοφωνημένο κείμενο, που αποτελεί ήδη μια μορφή ερμηνείας της συνέντευξης. [506]

6 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων τα χαρακτηριστικά της αποδιδόμενης διάδρασης (γλωσσικά, παραγλωσσικά, συναισθήματα και αντιδράσεις των αφηγητών/ τριών), τα οποία είναι σημαντικά για την ανασυγκρότηση του νοήματος που προέκυψε απ αυτήν. Τηρείται η διαδοχική αλληλουχία των λεχθέντων και αποδίδεται το ιδιαίτερο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα (αν υπάρχει) και των δύο ομιλητών. Σε αφηγήσεις με έντονο τοπικό ιδίωμα παρατίθεται Γλωσσάριo. Κάθε συνέντευξη πλαισιώνεται από φωτογραφικό υλικό από διάφορες φάσεις της ζωής του αφηγητή. Ως προϋπόθεση για τη δευτερογενή ανάλυση των συνεντεύξεων κρίθηκε χρήσιμη η στατιστική ανάλυση των κοινωνικών χαρακτηριστικών των αφηγητών και των ερευνητικών τεχνικών των συνεντεύξεων που παράγουν διαφορετικά είδη αφήγησης. Οι αφηγήσεις ταξινομήθηκαν με βάση το έτος γέννησης του αφηγητή/ τριας και τη χρονολογία γάμου, που σηματοδοτεί το χρόνο έναρξης της δικής του/ της οικογένειας, τον τόπο γέννησης και τον τόπο ή τους τόπους εγκατάστασης. Η στατιστική ανάλυση συνέχισε με βάση κοινωνικοποιητικούς παράγοντες, όπως είναι το μορφωτικό επίπεδο, το θρήσκευμα, το επάγγελμα (σε τρεις γενιές: γονείς αφηγητών/ τριών αφηγητές/ τριες παιδιά αφηγητών/ τριών), ενώ οι τεχνικές των συνεντεύξεων, όπως επίσης και η συγγενική ή μη σχέση ανάμεσα στο συνεντευκτή και τον/ την αφηγητή/ τρια αποτέλεσαν δύο ακόμα κριτήρια ταξινόμησής τους (Κακάμπουρα : ). Η θεωρητική εκκίνηση των εργαστηρίων έγκειται στον κατασκευαστικό και έμφυλο χαρακτήρα της ατομικής και συλλογικής μνήμης και λαμβάνει υπόψη της τη σημασία των κοινωνικών παραγόντων της μόρφωσης, της ηλικίας, του τόπου γέννησης και ανατροφής, του οικογενειακού και κοινωνικού περιβάλλοντος του αφηγητή και της επίσημης Ιστορίας στη διαμόρφωση της μορφής και του περιεχομένου του αφηγηματικού λόγου. Υιοθετούμε την άποψη του Μ. Halbwachs (1950:33), ότι «τα άτομα είναι αυτά που θυμούνται, αλλά τα άτομα ως μέλη κάποιας κοινωνικής ομάδας». 6 Η κατανόηση των ατομικών βιωμάτων των αφηγητών της παιδικής τους ηλικίας τη δεκαετία του 1930 γίνεται σε διάλογο με τη συλλογική μνήμη και εμπειρία, έτσι όπως αυτή αναδύεται μέσα από το λόγο των αφηγητών/ τριών και αναλύεται σε μια σειρά μελετών της προφορικής ιστορίας, της κοινωνιολογίας (ειδικότερα των κλάδων της αγροτικής και αστικής κοινωνιολογίας και της κοινωνιολογίας της οικογένειας) της λαογραφίας και της κοινωνικής ψυχολογίας. 7 Για το λόγο αυτό το ιδανικό πρόσωπο για την μεταγραφή του προφορικού λόγου σε γραπτό κείμενο είναι ο ίδιος ο συνεντευκτής. 6 Βλ και Παραδέλλης 1999: Η προτεινόμενη ενδεικτική βιβλιογραφία των εργαστηρίων είναι: Αγάθωνος Γεωργοπούλου Αλεξάκης Αντμάν Αριές Αυδίκος Αυδίκος Βοναζούντα : Βρόντης 1956: Γκουγκουλή και Κούρια Γκουγκουλή και [507]

7 Ρέα Κακάμπουρα Η ερμηνευτική ανάλυση των συνεντεύξεων στοχεύει στην ανάδειξη των πολλαπλών φανερών και λανθανόντων νοηματοδοτήσεων της παιδικής ηλικίας κατά τη δεκαετία του 1930 μέσα από την παροντική οπτική της διαμεσολαβημένης, από το χρόνο και την εμπειρία του, αφήγησης ηλικιωμένων ανθρώπων. Βασικό ερώτημα ήταν σε ποιο βαθμό και με ποιο τρόπο ανακαλείται στη μνήμη η καθημερινή ζωή των παιδικών χρόνων και οι ενδοοικογενειακές σχέσεις αναφορικά με το φύλο, την κοινωνική και οικονομική κατάσταση της οικογένειας, τη σειρά γέννησης των παιδιών, αλλά και τον τόπο που μεγάλωσαν (αγροτικό, αστικό επαρχίας, αθηναϊκό αστικό χώρο). Οι αναλύσεις επιχειρούν να φωτίσουν τις σχέσεις ανάμεσα στις πολλαπλές παιδικές ηλικίες λαϊκών στρωμάτων από τον αγροτικό και αστικό χώρο και την εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας και οικογένειας του πρώιμου 20 ου αιώνα. Η επιλογή των συνεντεύξεων που αναλύθηκαν στα εργαστήρια ακολούθησε τα εξής κριτήρια: 1) η χρονολογία γέννησης των αφηγητών ήταν από τα μέσα της δεκαετίας του 1920 έως τις αρχές της δεκαετίας του 1930, 2) το φύλο των αφηγητών (11 γυναίκες, 5 άντρες), 3) η τεχνική της συνέντευξης. Ειδικότερα επιλέχτηκαν βιογραφικές συνεντεύξεις που είχαν ληφθεί με την τεχνική της κατευθυνόμενης συνέντευξης ως προς τα βιώματα της παιδικής και εφηβικής ηλικίας και τις ενδοοικογενειακές σχέσεις στα πλαίσια της πατρικής οικογένειας και με ελεύθερη συνέντευξη όσον αφορά τον υπόλοιπο βίο των αφηγητών/ τριών. Οι συνεντευκτές της πρωτογενούς έρευνας είχαν ακολουθήσει εν πολλοίς τις θεματικές και τις ερωτήσεις του Οδηγού βιογραφικής συνέντευξης με έμφαση στην παιδική ηλικία (Κακάμπουρα 2011: ). Στη σύνταξη του Οδηγού είχα αντλήσει πολλά στοιχεία από το λαογραφικό ερωτηματολόγιο που αναφέρεται στην ανατροφή των παιδιών στο πρώτο Καρακατσάνη (επ) Γριτσόπουλος 1956: Δημητρίου 1995: Guilbot Benoit κ.α Δαμιανάκος Δραγώνα Fabieti 1986: Ζιώγου Καραστεργίου Hall et al. 2003: Handman 1993: Θανάτσης Κακάμπουρα, Κακάμπουρα 2011α: Καραπατάκης Κατάκη Καυτατζόγλου 1988: Κεραμιδά : Κολιού Κυριαζής 1926: Κυριακίδου Νέστορος 1989: Κυριακίδου Νέστορος 1993 α : Κυριακίδου Νέστορος 1993β: Κυριακίδου Νέστορος 1993γ: Κυριακίδου Νέστορος 1993δ: Κωνσταντίνου 1953: Λαζαρίδης 1975:28 42 και Ληξουργιώτης Λουκάτος : Μαμέλης 1976: Mauger 1984: Mauriras Bousquet 1993: Μερακλής 1992: Μερακλής 1993 α : Μερακλής 1993β: Μερακλής Μηλίγκου Μαρκαντώνη 1991: Μισέλ Μουσούρου Μπάδα Τσομώκου 1993α. Μπάδα Τσομώκου 1993β: Μπακαλάκη και Ελεγμίτου Μπουρντιέ Νιτσιάκος Οικονομίδης 1962: Πανταζής Παπαγεωργίου Παπαϊωάννου 1916: Παπαμιχαήλ : Παπαταξιάρχης και Παραδέλλης (επ), Παραδέλλης 1999: Πετρόπουλος 1952: Πολίτης 1918: Πολίτης 1931: Ρηγάτος Rushton 1992: Σεφερλής : Σολομών Συλλογικό έργο με θέμα «Το παιδικό παιχνίδι» Τσιώλης Τσιώλης 2011: Χατζηβασιλείου [508]

8 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων τεύχος του βιβλίου του Γεωργίου Μέγα Ζητήματα Ελληνικής Λαογραφίας (1939: ), προσαρμοσμένα στις ανάγκες μιας βιογραφικής αφηγηματικής συνέντευξης, καθώς επίσης και από τον Οδηγό του P. Thompson στο βιβλίο του The Voice of the Past (1978: ) που αφορούν τον προσδιορισμό της κοινωνικής θέσης της πατρικής οικογένειας προσαρμοσμένες στις κοινωνικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας. Οι θεματικές ενότητες του Οδηγού και κατ επέκταση και των εργαστηρίων ήταν: 1) οι ενδοοικογενειακές σχέσεις των παιδιών μεταξύ τους (αδέρφια, ξαδέρφια) και με τους ενήλικες συγγενείς (γονείς φυσικοί/ θετοί, παππούδες/ γιαγιάδες, θείοι/θείες), η ανατροφή των παιδιών με έμφαση στις κατά φύλο προσδιορισμένες αξίες, αντιλήψεις και συμπεριφορές, οι τρόποι πειθάρχησης των παιδιών και οι τιμωρίες, 2) τα προσωπικά βιώματα συμμετοχής των παιδιών στις γιορτές της οικογένειας (ονομαστική γιορτή πατέρα) και της κοινότητας (πανηγύρια) και στις εθιμικές επιτελέσεις του κύκλου της ζωής (βάφτιση γάμος κηδεία) και του εορτολογίου (Χριστούγεννα, Απόκριες, Πάσχα, κ.ά.), εμπειρίες του ελεύθερου χρόνου κυρίως στον αστικό χώρο (εκδρομές, διακοπές, πολιτιστικές εκδηλώσεις), 3) η σχολική εμπειρία και τα αίτια της ολικής ή μερικής έλλειψής της, ο τύπος του σχολείου, η σχέση με το δάσκαλο και τους συμμαθητές, η γλώσσα και οι παιδαγωγικές μέθοδοι των δασκάλων, οι θετικές και οι αρνητικές μνήμες από δασκάλους, οι προτιμήσεις μαθημάτων, η αυτοαξιολόγηση των αφηγητών/ τριών της σχολικής τους επίδοσης, ενδεχόμενες αταξίες τους ως μαθητών/ τριών και οι τιμωρίες, οι αντιλήψεις γονέων και δασκάλων ως προς τη διαπαιδαγώγηση των μαθητών, η ενθάρρυνση ή μη των γονέων για παρακολούθηση του σχολείου και τη μελέτη των παιδιών τους, τα διαλείμματα (τα παιχνίδια, οι φιλίες και οι συγκρούσεις), η σύγκριση του σχολείου της παιδικής ηλικίας των αφηγητών με το σημερινό σχολείο. Στο Οδηγό υπάρχουν σχετικές ερωτήσεις κατά βαθμίδα εκπαίδευσης, πρωτοβάθμια/ δευτεροβάθμια/ τριτοβάθμια, που ακολουθούνται ή όχι ανάλογα με την εκπαιδευτική εμπειρία του/ της κάθε αφηγητή/ τριας, 4) η μνήμη του παιχνιδιού και της παιδικής σχόλης, αγαπημένα παιχνίδια και αθύρματα, κατά φύλο και μεικτά παιχνίδια, παιχνίδια με τα αδέλφια, οι φιλίες, οι σχέσεις και η διάρκειά τους, η στάση των γονιών απέναντι στο παιχνίδι, χόμπι, αγαπημένα ζώα, αθλήματα, πολιτιστικές δραστηριότητες. Ωστόσο η ενότητα αυτή ήταν στην ερευνητική πράξη σε άμεση διαπλοκή με την επόμενη που σχετιζόταν με 5) την παιδική και εφηβική εργασία, εφόσον οι περισσότεροι αφηγητές/ τριες από τον αγροτικό χώρο και την εργατική /μικροαστική τάξη του αστικού χώρου είχαν συγκεκριμένες υποχρεώσεις στα πλαίσια της οικογενειακής παραγωγής και εργασίας εν πολλοίς ήδη από την ηλικία των 7 8 χρόνων. 6) Η επόμενη θεματική ενότητα περιλαμβάνει ερωτήσεις που αναδεικνύουν τις κοινωνικές σχέσεις της [509]

9 Ρέα Κακάμπουρα πατρικής οικογένειας στα πλαίσια της γειτονιάς και της κοινότητας, τις έμφυλες στρατηγικές διαχείρισης του νοικοκυριού, τον ταξικό προσδιορισμό της οικογένειας με βάση την εργασία των γονιών, τον τύπο του σπιτιού, την κοινωνική θέση της οικογένειας, σχέσεις ή όχι με άλλες ομάδες (πρόσφυγες, εθνοπολιτισμικές ομάδες), εκδηλώσεις κοινωνικής κινητικότητας. Η συνέντευξη συνεχιζόταν ελεύθερα όσον αφορά το γάμο του αφηγητή και τη δημιουργία της δικής του οικογένειας και έκλεινε με ερωτήσεις αποτίμησης των καλύτερων και χειρότερων στιγμών της ζωής, των πιο αγαπημένων προσώπων, των προσδοκιών για το μέλλον και των θετικών και αρνητικών συναισθημάτων που ένιωσε ο αφηγητής κατά τη διαδικασία της αφήγησης της ζωής του. Στην εβδομαδιαία οριζόντια ανάλυση των συνεντεύξεων κατά θεματική ενότητα αναδείχτηκαν κοινές εμπειρίες, που σχετίζονταν με παραδοσιακές εν πολλοίς νοοτροπίες και πρακτικές ανατροφής των κοριτσιών και των αγοριών κατά το Μεσοπόλεμο, αλλά και απρόσμενες ιστορίες που ενεργοποίησαν ζωηρές συζητήσεις σχετικά με αντιλήψεις και πρακτικές που δεν έχουν μελετηθεί συστηματικά από την οπτική των δρώντων υποκειμένων. Η ερμηνευτική κατανόηση των σχέσεων της ατομικής με τη συλλογική μνήμη στις αφηγήσεις ζωής εστιάζει στην ανάλυση του δίπολου παράδοση νεοτερικότητα από την οπτική του υποκειμένου. Η ατομική εμπειρία του αφηγητή γίνεται κατανοητή μέσα στο κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται και αναφέρεται. Η Κυριακίδου Νέστορος (1993β:231) αναρωτιόταν αν είναι δυνατόν μέσα στη σύγχρονη κοινωνία να υπάρχει ακόμα στη ζωή του ατόμου μια «παραδοσιακή» πλευρά, που μεταδίδεται με την πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία. H απάντησή της ήταν θετική: «Πιστεύω ότι όλοι ζούμε μέρος της ζωής μας με τον «παραδοσιακό» τρόπο που χαρακτηρίζει ό,τι αποκαλούμε «προφορική ιστορία». Αυτή, όμως, είναι μια διαφορετική προφορική ιστορία από ό,τι συνήθως υποδηλώνει ο όρος. Δεν ξετυλίγεται, όπως συνήθιζε, στο επίπεδο της κοινότητας μπορεί να εντοπιστεί μόνο στο επίπεδο της οικογένειας και του ατόμου». Με άλλα λόγια το «κατά παράδοσιν» σύμφωνα με τον Κυριακίδη ( : 20) γνώρισμα των λαογραφικών φαινομένων εντοπίζεται πλέον θραυσματικό στο άτομο περισσότερο και λιγότερο στην ομάδα. Οι παγκόσμιες οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές της μεταπολεμικής περιόδου έχουν μεταβάλει τα ήθη, τις νοοτροπίες και τις πολιτισμικές αξίες που η μια γενιά μεταδίδει στην άλλη 8. Ωστόσο, είναι ευρύτερα αποδεκτό από τους κοινωνικούς ερευνητές ότι, νοοτροπίες, αξίες και συμπεριφορές του παρελθόντος, «οι γενετικές αρχές των 8 Για τους μετασχηματισμούς και μεταλλαγές των παραδοσιακών πολιτισμικών στοιχείων στη σύγχρονη εποχή, βλ. και Βαρβούνης [510]

10 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων διακριτών και διακριτικών πρακτικών, π.χ. το φαγητό του εργάτη και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο αυτός το τρώει», τα habitus (Bourdieu 2000:22), μεταβάλλονται με αργό ρυθμό, είναι «ιστορικά φαινόμενα μακράς διάρκειας», όπως επισημαίνει και η Κυριακίδου (1993δ:45). Η συζήτηση για τα βιώματα της παιδικής ηλικίας τη δεκαετία του 1930 κινήθηκε λοιπόν και με βάση το δίπολο παράδοση νεοτερικότητα, στο οποίο εντάσσονται σχηματικά διχοτομίες που αφορούν σε κοινωνικές και οικονομικές μεταβολές της ελληνικής οικογένειας κυρίως κατά τη μεταπολεμική εποχή, όπως: κοινωνική αδράνεια vs κοινωνική κινητικότητα, οικογενειοκρατία vs ατομικισμός, κοινωνικές δεσμεύσεις vs προσωπική ελευθερία, κληροδοτημένο και νέο επίτευγμα, οικονομία αυτοσυντήρησης vs οικονομία αγοράς, κάθετη κοινωνική διαστρωμάτωση με βάση συγγενειακές, ηλικιακές, θρησκευτικές κ.λπ. σχέσεις vs οριζόντια κοινωνική διαστρωμάτωση με οικονομικά κριτήρια (ταξικό σύστημα), παραγωγή οργανωμένη σε οικιακή βάση vs παραγωγή στηριγμένη στο «ελεύθερο άτομο», στοιχειώδης καταμερισμός εργασίας με βάση το φύλο και την ηλικία vs προηγμένος καταμερισμός εργασίας (Νιτσιάκος 1991: ). Οι αφηγητές δίνουν νόημα, άλλοτε άμεσα άλλοτε έμμεσα, σ αυτές τις διχοτομίες μέσα από τον αναπαραστατικό μηχανισμό της αφήγησης των προσωπικών τους βιωμάτων και των κρίσεων των ατομικών και συλλογικών, ιστορικών εμπειριών, τόσο μέσα από τις οπτικές που υιοθετούσαν στο παρελθοντικό χρόνο της δράσης και καθορίζονταν από «συμπαγείς» πολιτισμικές αξίες και κοινωνικές πρακτικές όσο και μέσα από την οπτική του παροντικού χρόνου της αφήγησης, που συνιστά την αξιολόγηση της ζωής και της εποχής τους σε σύγκριση με τη σύγχρονη εποχή της μετανεοτερικότητας (Κακάμπουρα 2011:200). Ένα στοιχείο που ανέδειξε η ερμηνευτική ανάλυση των συνεντεύξεων ήταν η πολυπλοκότητα της νοηματοδότησης των εμπειριών της παιδικής ηλικίας από τους/ τις αφηγητές/ τριες. Για παράδειγμα αυτό που συχνά ανακαλείται στη μνήμη εν πρώτοις είναι η έλλειψη του χρόνου του παιχνιδιού εξαιτίας των πολλαπλών υποχρεώσεων των παιδιών 9. Μια αφηγήτρια από αγροτική οικογένεια στο Τρίστενο Φωκίδας στην αρχική ερώτηση «Τι παιχνίδια έπαιζες;» απαντά κατηγορηματικά: «Δεν παίζαμε. Εκτός όταν ήμασταν μωρά στην κούνια 10», θέση που αναιρεί στη συνέχεια εντοπίζοντας την παιγνιώδη δραστηριότητα στα πλαίσια του σχολικού χρόνου ή του χρόνου της σχόλης στον ευρύτερο χώρο της κοινότητας και πάντως μετά το πέρας των υποχρεώσεών της στις αγροτικές δουλειές της οικογένειας: 9 Βλ. και Παπαθανασίου Αφήγηση Ζωής, αρ. 435, αφηγήτρια: Κ. Α., συνεντεύκτρια: Άννα Σπηλιοπούλου, ημερομηνία συνέντευξης 22/12/2003, Αρχείο Αφηγήσεων Ζωής, Παιδαγωγικό Τμήμα Δ.Ε., Ε.Κ.Π.Α. [511]

11 Ρέα Κακάμπουρα «Ε, στο σχολείο παίζαμε μαζί. Το απόγευμα παίζαμε μετά τις δουλειές που έπρεπε να κάνουμε, όταν νύχτωνε...ε, τα καλοκαιράκια που ήμασταν, είχαμε πιο ελευθερία, μαζευόμασταν σε κανένα δέντρο από κάτω, κοντά στο σπίτι μας δίπλα, ή στον κήπο του σπιτιού μας, του κάθε χωριατόσπιτου...». Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίληψη της έννοιας του παιχνιδιού στην ίδια αφηγήτρια η οποία, στη συνέχεια της αφήγησής της, εντάσσει στο παιχνίδι τη διασκέδαση που προέκυπτε από την έμφυλη ενασχόληση με τα εργόχειρα που έφτιαχναν τα κορίτσια για την προίκα τους, συγκεντρωμένα σε παρέες συγγενικές και της γειτονιάς: «Θυμάμαι όμως από πολύ μικρή, δε λέω βέβαια όταν ήμουνα έξι ή επτά, αλλά πιο μεγάλη, δώδεκα δεκατριών δεκαπέντε, που είχαμε εργόχειρο, και κέντημα και βελονάκι. Αυτό θεωρείτο και διασκέδαση, γιατί πηγαίναμε ή σε μια εξαδέλφη μας ή σε μια γειτόνισσα, υπήρχαν κορίτσια της ηλικίας μας και κεντούσαμε, πλέκαμε, δανειζόμασταν σχέδια και πολλές φορές αργαλειό, δεν μας μάθαιναν...εγώ τουλάχιστον δεν μπόρεσα, δεν έμαθα. Βέβαια έβλεπα την μητέρα μου, γιατί έλεγε ότι ο αργαλειός δεν είναι πια τώρα γι εμάς. Καλύτερο είναι ένα σχέδιο σ ένα καρέ, σ ένα σεμέν. Θα πάμε στην Αθήνα και στην Αθήνα πού θα βάζουμε τις κουρελούδες ή αυτά τα υφαντά; Κακώς βέβαια γιατί μετά έγιναν πολύ της μόδας. Αυτά ήταν τα παιχνίδια μας. Δηλαδή περισσότερο σαν απασχόληση και αυτό, τότε θέλαμε την προίκα μας, γι αυτό και κεντούσαμε και πλέκαμε.». Η αφηγήτρια παντρεύτηκε δεκαοκτώ χρόνων και μετακινήθηκε στην Αθήνα στα πλαίσια της μεταπολεμικής αγροτοαστικής μετανάστευσης όπου και δημιούργησε τη δική της οικογένεια. Στην αφήγησή της εμπλέκεται ο χρόνος των παιδικών και εφηβικών βιωμάτων της και η παροντική πρόσληψή του και η αξιολογική σύγκριση παρελθόντος / παρόντος υπό την οπτική της εμπειρίας της ηλικίας. Όπως επισημαίνει ο Μ. Μερακλής (1993α:252), «τελικά η σύγκριση και η σύγκρουσηανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν μεταβάλλεται σ ένα από τα πιο σταθερά «μοτίβα» των διηγήσεων αυτών, κάποτε μάλιστα αποτελεί και τον άξονά τους». Για την κατανόηση της σημασίας των πολιτισμικών αξιών, αντιλήψεων και πρακτικών των αφηγητών, σημαντική και εν πολλοίς παραμελημένη από τις κοινωνικές επιστήμες είναι και η ανάλυση των συναισθημάτων των αφηγητών και των άρρητων όψεων της ζωής τους. Οι συνεντεύξεις που αναλύθηκαν έχουν ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που αποτέλεσε κριτήριο της αναστοχαστικής ανάλυσής τους. Είναι ενδοοικογενειακές συνεντεύξεις, στην πλειοψηφία τους (13) αφηγήσεις ζωής γιαγιάδων και παππούδων στις εγγονές τους, μια συνέντευξη πατέρα στην κόρη του, μιας θείας στην ανιψιά της και μια μόνο ήταν μη συγγενική συνέντευξη μιας γειτόνισσας. Η αναστοχαστική ανάλυση των ενδοοικογενειακών συνεντεύξεων δέχεται ότι αποτελούν «διπλή [512]

12 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων αυτοβιογραφία», όπως λέει ο Franc (1979: 69 94), ένα διάλογο δύο γενεών ανθρώπων που συνδέονται με συγγενικούς και έντονους συναισθηματικούς δεσμούς, γεγονός που επιδρά στο ύφος και το περιεχόμενο της αφήγησης. Λαμβάνοντας υπόψη το ερευνητικό πλαίσιο της συνέντευξης που έχει καταγραφεί από τους αρχικούς ερευνητές στις Εκθέσεις της Ερευνητικής Διαδικασίας, η δευτερογενής ανάλυση των συνεντεύξεων στοχεύει στη διερεύνηση του ατομικού και οικογενειακού γοήτρου των αφηγητών/ τριών, της ρεαλιστικής και εξιδανικευτικής μνήμης και στην ανίχνευση των σιωπών που σχετίζονται με τις κρίσιμες, τραυματικές στιγμές της ζωής τους. Στις εκθέσεις αυτές ο συνεντευκτής/ ερευνητής περιγράφει το χώρο της συνέντευξης, την προετοιμασία, τη διαδικασία και το κλίμα της, τις συναισθηματικές διακυμάνσεις, τα προβλήματα της μεταγραφής της. Ειδικότερα, στις ενδοοικογενειακές βιογραφικές συνεντεύξεις που εστιάζουν στα βιώματα της παιδικής ηλικίας των αφηγητών, επιχειρείται μια πρώτη αναστοχαστική ανάλυσή της από το/ τη συνεντευκτή/ τρια με βάση τη θεωρητική θέση ότι κάθε συνέντευξη αποτελεί προϊόν της διαδραστικής και επικοινωνιακής σχέσης που αναπτύχθηκε με τον/την αφηγητή/ τρια κατά τη διάρκεια της έρευνας. Οι εκθέσεις αυτές σε συνδυασμό με το πραγματολογικό υλικό της αφήγησης αποτέλεσαν σημαντικό στοιχείο μιας ανάλυσης των διυποκειμενικών νοημάτων που αναδύονται μέσα από το διάλογο δύο γενεών κατά τη διαδικασία της συνέντευξης, που όπως επισημαίνουν οι συνεντευκτές, εγγόνια ή παιδιά των αφηγητών, τούς έκανε να καταλάβουν καλύτερα την οικογενειακή τους ιστορία, αλλά και πώς αυτή επηρέασε τη δική τους ταυτότητα. Όπως υποστηρίζει και ο Paul Thompson στην εισαγωγή της τρίτης έκδοσης (2009: vii) του συλλογικού τόμου που επιμελήθηκε μαζί με τον Daniel Bertaux, Between Generations: Family Models, Myths and Memories, η οικογένεια παραμένει σήμερα το βασικό κανάλι της μεταβίβασης πολλών βασικών όψεων του πολιτισμού και της ταυτότητας και αυτή η μεταβίβαση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που αποτελεί περισσότερο μια ανταλλαγή ανάμεσα στις γενιές παρά μια ευθεία μεταβίβαση. Η διάσταση αυτή αναδείχθηκε στις αναστοχαστικές προσεγγίσεις των συνεντευκτών/ τριών, που ενώ θεωρούσαν όλοι και όλες ότι οι αφηγήσεις των συγγενών τους ήταν ειλικρινείς (Κακάμπουρα 2011α: ), εντούτοις εντόπιζαν στοιχεία εξωραϊστικής μνήμης, ανάδειξης του ατομικού και οικογενειακού γοήτρου συνυφασμένου με τις πολιτισμικές αξίες που εκείνοι/ ες είχαν ανατραφεί, το συμβουλευτικό κάποιες φορές ύφος τους, ενώ συνειδητοποιούσαν, για πρώτη φορά ίσως, τις κρίσιμες σιωπές και τη σημασία τους. [513]

13 Ρέα Κακάμπουρα Βιβλιογραφία Αγάθωνος Γεωργοπούλου, Ελένη (επ) Οικογένεια, παιδική προστασία, κοινωνική πολιτική. Αθήνα: Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού. Αλεξάκης, Ελευθέριος Π Τα γένη και η οικογένεια στην παραδοσιακή κοινωνία της Μάνης. διδακτορική διατριβή, Αθήνα: Εκδόσεις Ιδιωτική. Αντμάν, Μαρί Ελιζαμπέτ Βία και πονηριά. Άντρες και γυναίκες σ ένα ελληνικό χωριό. Αθήνα: Καστανιώτης. Αριές, Φιλίπ Αιώνες παιδικής ηλικίας. Αθήνα: Γλάρος. Αυδίκος, Ευάγγελος Το παιδί στην παραδοσιακή και τη σύγχρονη κοινωνία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Αυδίκος, Ευάγγελος Παιδική ηλικία και διαβατήριες τελετές. Αθήνα: Πεδίο. Βαρβούνης, Μανόλης Γ Εξελίξεις και μετασχηματισμοί στον ελληνικό παραδοσιακό πολιτισμό. Αθήνα: Fragmenta. Bertaux, Daniel & Paul Thompson (eds) Between Generations. Family Models, Myths & Memories. New Brunswick (U.S.A.) and London (U.K.): Transaction Publishers. Βοναζούντα, Μαρία Ζητήματα σχετικά με το παιδί εκ Σαλαμίνος, Λαογραφία ΚΑ, Bourdieu, Pierre Πρακτικοί λόγοι για τη θεωρία της δράσης. Αθήνα: Πλέθρον. Βρόντης, Αναστάσιος Το παιδί στη Σάμο, Λαογραφία ΙΣΤ, Γκουγκουλή Κλειώ και Αφροδίτη Κούρια (επ) Παιδί και παιχνίδι στη νεοελληνική κοινωνία (19 ος και 20 ος αιώνας). Αθήνα: Ίδρυμα Ερευνών για το παιδί, εκδ. Καστανιώτη. Γκουγκουλή Κλειώ και Δήμητρα Καρακατσάνη (επ) Το ελληνικό παιχνίδι. Διαδρομές στην ιστορία του. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο. Γριτσόπουλος, Τάσος Βαπτιστικά Ονόματα, εκ Πελοποννήσου των χρόνων της Τουρκοκρατίας, Λαογραφία ΙΣΤ, Dale, Angela., Arber, Sara. & Procter, Michael Doing Secondary Analysis. Λονδίνο: Unwin Hyman. Δαμιανάκος, Στάθης Από τον χωρικό στον αγρότη: η ελληνική κοινωνία απέναντι στην παγκοσμιοποίηση. Αθήνα, Εξάντας / ΕΚΚΕ. Δημητρίου, Σωτήρης (επ) Τιμή και ντροπή. Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις, Αφιέρωμα, Διαβάζω 351, Δραγώνα, Θάλεια Γέννηση. Η γυναίκα μπροστά σε μια καινούρια ζωή, Αθήνα Γιάννινα: Δωδώνη. [514]

14 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων Fabieti, Ugo Η οικοδόμηση της νεότητας: μια ανθρωπολογική προσέγγιση. Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου: Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας (Αθήνα, 1 5 Οκτωβρίου 1984), τ. Α, Αθήνα: Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, Frank, G Finding the Common Denominator: A Phenomenological Critique of Life History Method, Ethnos 7, Glaser, Barney G Secondary Analysis: A Strategy for the Use of Knowledge from Research Elsewhere, Social Problems 10/1, Glaser, Barney G Retreating Research Materials: The Use of Secondary Analysis by the Independent Researcher, The American Behavioral Scientist 6/10, Glass, Gene V Primary, Secondary and Meta Analysis of Research, Educational Researcher 5/11, 3 8. Guilbot Benoit, Οdile, Αλιπράντη Μαράτου, Λάουρα, Παπλιάκου, Βασιλική, Σορώκος, Ε, Τσανίρα, Εβελύν, Χατζηγιάννη, Ανδρομάχη, Διαδικασίες κοινωνικού μετασχηματισμού στον Πειραιά: Μετακινήσεις, Οικογένεια, Εργασία. Αθήνα: ΕΚΚΕ. Hakim, Catherine Secondary Analysis in Social Research: A Guide to Data Sources and Methods with Examples. Λονδίνο: Sage. Hall, Stuart. David Held, & Antony McGrew Η νεωτερικότητα σήμερα. Οικονομία, κοινωνία, πολιτική, πολιτισμός. μετάφραση: Θανάσης Τσακίρης, Βίκτωρας Τσακίρης, Αθήνα: Σαββάλας. Halbwachs, Maurice La mémoire collective. Παρίσι: PUF. Handman, Marie Elisabeth Ο παραδοσιακός τρόπος υιοθεσίας. Στο Ε. Παπαταξιάρχης, Θ. Παραδέλης (επ), Ανθρωπολογία και παρελθόν, Συμβολές στην κοινωνική ιστορία της Νεότερης Ελλάδας. Αθήνα: Αλεξάνδρεια, Heaton, Janet Reworking Qualitative Data. Λονδίνο: Sage. Ives, Edward D The Tape Recorded Interview. A Manual for Fieldworkers In Folklore and Oral History. Knoxville: University of Tennessee Press. Ζιώγου Καραστεργίου, Σιδηρούλα Η μέση εκπαίδευση κοριτσιών στην Ελλάδα: Αθήνα: Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς. Θανάτσης, Γιώργος Αρραβώνες και γάμοι μικρής ηλικίας. Λαογραφική εξέταση. διδακτορική διατριβή, Αθήνα. Κακάμπουρα, Ρέα Διδακτική του λαϊκού πολιτισμού στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Πρακτικά του 1 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Επιστημών Εκπαίδευσης, τόμος Β, οργάνωση Π.Τ.Δ.Ε., Ε.Κ.Π.Α., Αθήνα: Σμυρνιωτάκης, [515]

15 Ρέα Κακάμπουρα Κακάμπουρα, Ρέα Αφηγήσεις ζωής. Η βιογραφική προσέγγιση στη σύγχρονη λαογραφική έρευνα. Αθήνα: Διάδραση. Κακάμπουρα, Ρέα. 2011α. Γραπτή αυτοβιογραφία και προφορικές αφηγήσεις ζωής: Το πρόβλημα της αλήθειας. Στο Ιστορίας μέριμνα. Τιμητικός τόμος στον καθηγητή Γεώργιο Ν. Λεοντσίνη, τόμος Α1, Αθήνα: Ε.Κ.Π.Α., Καραπατάκης, Κώστας Η μάνα και το παιδί στα παλιότερα χρόνια. Αθήνα. Κατάκη, Χάρις Οι τρεις ταυτότητες της ελληνικής οικογένειας. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Καυταντζόγλου, Ρωξάνη Η ιστορία της οικογένειας στην Ελλάδα. Μερικά προβλήματα μεθόδου, Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών 69: Κεραμιδά, Ολυμπία Έθιμα για το παιδί από τη Στρώμνιτσα, Λαογραφία Ι, Κολιού, Νίτσα Ενθύμιον εκπαιδεύσεως θηλέων. Βόλος. Κυριαζής, Νεοκλής Η Γάμος εγκυμοσύνη, Κυπριακά Χρονικά 4, Κυριακίδης, Στίλπων Ελληνική Λαογραφία, Α, Μνημεία του λόγου. Αθήνα [ ]: Ακαδημία Αθηνών, ΚΛ απ. 3, 8. Κυριακίδου Νέστορος, Άλκη Η οργάνωση του χώρου στον παραδοσιακό πολιτισμό. Στο Λαογραφικά Μελετήματα Ι. Εταιρεία Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου, Κυριακίδου Νέστορος, Άλκη. 1993α. Προφορική ιστορία και λαογραφία. Στο Λαογραφικά Μελετήματα ΙΙ. Αθήνα: εκδ. Πορεία, Κυριακίδου Νέστορος, Άλκη.1993β. Ιστορία, προφορική ιστορία, ανθρωπολογία και λαογραφία. Στο Λαογραφικά Μελετήματα ΙΙ. Αθήνα: εκδ. Πορεία, Κυριακίδου Νέστορος, Άλκη.1993γ. Ο χρόνος της προφορικής ιστορίας. Στο Λαογραφικά Μελετήματα ΙΙ. Αθήνα: εκδ. Πορεία, Κυριακίδου Νέστορος, Άλκη. 1993δ. Παράδοση και παραδοσιακός πολιτισμός: μια απαραίτητη ιστορική διάκριση. Στο Λαογραφικά μελετήματα ΙΙ., Αθήνα: Πορεία, Κωνσταντίνου, Χαρίλαος Χ Ταχταρίσματα, Λαογραφία ΙΕ, Λαζαρίδης, Κώστας Π Παραδοσιακά παιχνίδια του χωριού μου (Κουκουλίου Ζαγορίου), Ηπειρωτική Εστία 24, και Ληξουργιώτης, Γιάννης Δ Κοινωνικές και νομικές αντιλήψεις για το παιδί τον πρώτο αιώνα του νεοελληνικού κράτους. Αθήνα Γιάννινα: Δωδώνη. [516]

16 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων Λουκάτος, Δημήτριος Σ Ο σύζυγος εις τα κατά την γέννησιν έθιμα και λαογραφικαί ενδείξεις περί αρρενολοχείας, Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου Ακαδημίας Αθηνών ( ), Μαμέλης, Γεώργιος Το παιδί στη Θρακική λαογραφία. Πρακτικά Β Συμποσίου Λαογραφίας του Βορειοελλαδικού Χώρου. Θεσσαλονίκη: Ι.Μ.Χ.Α., Mauger, Gerard Η κατηγορία της νεότητας: προσπάθειες δόμησης κοινωνιο λογικών αντικειμένων. Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου: Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, τ. Α, Αθήνα: Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, Mauriras Bousquet, Martine Συμβολή της ηθολογίας στην κατανόηση των σχέσεων μεταξύ παιχνιδιού και παιχνιδιών, Εθνογραφικά 9, Μέγας, Γεώργιος Α Ζητήματα Ελληνικής Λαογραφίας, τεύχος πρώτο, Αθήνα: Επετηρίς Λαογραφικού Αρχείου. Μερακλής, Μιχαήλ Γ. 1993α. Αυτοβιογραφίες Ηπειρωτών χωρικών Στο Έντεχνος Λαϊκός Λόγος, Αθήνα: Καρδαμίτσα, , [πρώτη δημοσίευση: Δ Συμπόσιο Λαογραφίας Βορειοελλαδικού Χώρου (Ιωάννινα, Οκτωβρίου 1979), Θεσσαλονίκη 1983, ]. Μερακλής, Μιχαήλ Γ Pueri Ludentes, Η μεταφορική λειτουργία του παραδοσιακού παιχνιδιού. Στο Αντιπελάργηση. Τιμητικός τόμος για τον Νικόλαο Α. Δημητρίου, Αθήνα: Πνευματικό Ίδρυμα Σάμου «Νικόλαος Δημητρίου», Μερακλής, Μιχαήλ Γ. 1993β. Μεσσήνιοι χωρικοί αυτοβιογραφούμενοι. Στο Έντεχνος Λαϊκός Λόγος, Αθήνα: Καρδαμίτσα, Μερακλής, Μιχαήλ Γ Ελληνική Λαογραφία. Κοινωνική συγκρότηση. Ήθη και έθιμα. Λαϊκή τέχνη, Αθήνα: Καρδαμίτσα. Μηλίγκου Μαρκαντώνη, Μαρία Η θέση της γυναίκας ως συζύγου και κόρης στην ελληνική παραδοσιακή οικογένεια μέχρι το 1940 (αποκλίσεις και παρεκτροπές από τα νόμιμα). Στο Μαρκαντώνης Ι. Σ., και Ρήγα Α. Β. (επ), Οικογένεια, μητρότητα, Αναδοχή, Αθήνα: εκδ. Δέσποινα Δ. Μαυρομάτη, Μισέλ, Αντρέ Κοινωνιολογία της οικογένειας και του γάμου. Αθήνα: Gutenberg. Μουσούρου, Λουκία Μ Οικογένεια και παιδί στην Αθήνα. Αθήνα: Βιβλιοπωλείον της «Εστίας». Μπάδα Τσομώκου, Κωνσταντίνα. 1993α. Ενδυματολογικοί κώδικες της παιδικής νεανικής ηλικίας. Το κοινωνικό ιστορικό τους ισοδύναμο, Ιωάννινα: Επιστημονική Επετηρίδα Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (Ιωάννινα, παράρτημα, αρ. 48). [517]

17 Ρέα Κακάμπουρα Μπάδα Τσομώκου, Κωνσταντίνα. 1993β. Το παιχνίδι στην παραδοσιακή ελληνική κοινωνία. Μια πρόταση μελέτης, Εθνογραφικά 9, Μπακαλάκη, Αλεξάνδρα και Ελένη Ελεγμίτου Η εκπαίδευση «εις τα του οίκου» και τα γυναικεία καθήκοντα. Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του Αθήνα: Ιστορικό Αρχείο της Ελληνικής Νεολαίας, Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς. Μπουρντιέ, Πιερ Η ανδρική κυριαρχία. Αθήνα: Δελφίνι. Νιτσιάκος, Βασίλης Γ Παραδοσιακές κοινωνικές δομές. Αθήνα: Οδυσσέας. Οικονομίδης Δημήτριος Β Όνομα και ονοματοθεσία εις τας δοξασίας και συνηθείας του ελληνικού λαού, Λαογραφία Κ, Πανταζής, Παύλος Από τα υποκείμενα στο υποκείμενο. Η βιογραφική προσέγγιση στην ψυχοκοινωνική έρευνα. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα. Παπαγεωργίου, Γιώργος Η μαθητεία στα επαγγέλματα (!6 ος 20 ος αι.). Αθήνα: Ιστορικό Αρχικό Ελληνικής Νεολαίας. Παπαθανασίου, Μαρία Μεγαλώνοντας στον ορεινό χώρο. Παιδιά και παιδική ηλικία στο Κροκύλειο Δωρίδας τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Αθήνα: Ιστορικό Αρχείο Ελληνικής Νεολαίας. Παπαϊωάννου, Γεώργιος και Αναστάσιος Η ευκή και η κατάρα των γονέων, Λαογραφία Ε :Δ, Παπαμιχαήλ, Επαμεινώνδας Γ Αρκαδικαί προλήψεις και δοξασίαι, Λαογραφία Γ, Παπαταξιάρχης, Ευθύμιος και Θεόδωρος Παραδέλλης (επ) Ταυτότητες και φύλο στη σύγχρονη Ελλάδα. Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις Αθήνα: Καστανιώτης Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Παραδέλλης, Θεόδωρος Ανθρωπολογία της μνήμης. Στο Ρ. Μπενβενίστε και Θ. Παραδέλλης (επ), Διαδρομές και τόποι της μνήμης: Ιστορικές και ανθρωπολογικές προσεγγίσεις. Αθήνα: εκδ. Αλεξάνδρεια / Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Πετρόπουλος, Δημήτριος Η ακληρία εις τα έθιμα του ελληνικού λαού, Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου Ακαδημίας Αθηνών 7, Πολίτης, Νικόλαος Γ Ωκυτόκια, Λαογραφία ΣΤ, Πολίτης, Νικόλαος Γ Τα κατά την γέννησιν, Λαογραφικά Σύμμεικτα Γ, Ρηγάτος, Γεράσιμος Το άρρωστο και κακοποιημένο παιδί στη λογοτεχνία ( ). Αθήνα Γιάννινα: Δωδώνη. Rushton, Lucy Η μητρότητα και ο συμβολισμός του σώματος. Στο Ε. Παπαταξιάρχης, Θ Παραδέλλης (επ), Ταυτότητες και φύλο [518]

18 Δευτερογενής αφηγηματική ανάλυση βιογραφικών συνεντεύξεων στη σύγχρονη Ελλάδα, Αθήνα: Καστανιώτης Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σεφερλής, Παναγιώτης Δ Παιδικά βαυκαλήματα, Λαογραφία Γ, Σολομών, Ιωσήφ Εξουσία και τάξη στο νεοελληνικό σχολείο: Μια τυπολογία των σχολικών χώρων και πρακτικών Αθήνα: Αλεξάνδρεια. Συλλογικό έργο με θέμα «Το παιδικό παιχνίδι» Εθνογραφικά, τόμος 9, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα. Thompson, Paul The Voice of The Past. Oral History, Oxford: Oxford University Press. [ελληνική έκδοση: Φωνές από παρελθόν. Προφορική ιστορία, μετάφραση: Ρ. Β. Μπούσχοτεν Ν. Ποταμιάνος, επιμέλεια: Κ. Μπάδα Ρ. Β. Μπούσχοτεν, Πλέθρον, Αθήνα 2002]. Τσιώλης, Γιώργος Ιστορίες ζωής και βιογραφικές αφηγήσεις. Η βιογραφική προσέγγιση στην κοινωνιολογική ποιοτική έρευνα. πρόλογος: Prof. Dr Dr Peter Alheit, Αθήνα: Κριτική. Τσιώλης, Γιώργος Δευτερογενής ανάλυση ποιοτικών δεδομένων: μια ερευνητική στρατηγική συμβατή με την ποιοτική προσέγγιση;. Στο Γ. Τσιώλης, Ν. Σερντεδάκις, Γ. Κάλλας (επ), Ερευνητικές υποδομές και δεδομένα στην εμπειρική κοινωνική έρευνα. Ζητήματα καταγραφής, τεκμηρίωσης και ανάλυσης κοινωνικών δεδομένων. Αθήνα: νήσος, Χατζηβασιλείου, Βαγγέλης Το σύστημα ποινών στην ελληνική εκπαίδευση του 19 ου αιώνα, Βασίλης Γ. Χατζηβασιλείου. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. [519]

«Δευτερογενής, ερμηνευτική και αναστοχαστική ανάλυση κατευθυνόμενων συνεντεύξεων αφηγήσεων ζωής με έμφαση στη μνήμη της παιδικής ηλικίας»

«Δευτερογενής, ερμηνευτική και αναστοχαστική ανάλυση κατευθυνόμενων συνεντεύξεων αφηγήσεων ζωής με έμφαση στη μνήμη της παιδικής ηλικίας» ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ, ΠΑΝ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ-ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ «Δευτερογενής, ερμηνευτική και αναστοχαστική ανάλυση κατευθυνόμενων συνεντεύξεων αφηγήσεων ζωής με έμφαση στη μνήμη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου

Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου Ενδεικτική Βιβλιογραφία Για τις θεματικές σεμιναρίων στο ΠΜΣ Ανδρομάχη Οικονόμου 1. Τοπική Ιστορία-Φυσικό και Ανθρωπογενές Περιβάλλον Arjun Appadurai, 2014, Νεωτερικότητα χωρίς σύνορα. Πολιτισμικές διαστάσεις

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ»

«ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ» ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ «ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ» ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2016-2017 Η βιβλιογραφία που ακολουθεί είναι ενδεικτική. Οι φοιτητές μπορούν να επιλέξουν και άλλα βιβλία από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΑ ΜΕΛΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΑ ΜΕΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑΣ Μυτιλήνη, 28 Σεπτεμβρίου 2010 Στην υπ αρ. 2/22.09.2010 Γενική Συνέλευση Ειδικής Σύνθεσης του Τμήματος Κοινωνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE)

ΩΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE) ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ-ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ (BIOGRAPHICAL INTERPRETATIVE) ΕΛΛΗ ΙΩΑΝΝΙΔΗ ΚΑΠΟΛΟΥ ΔΡ. ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΡΙΑ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Η ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT)

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ (QUALITATIVE APPROACHES TO RESEARCH) 2 Ποιοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Qualitative Research Approaches) Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια

Διαβάστε περισσότερα

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1.

2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. 2000-2006 ( 2) 4, 4.1, 4.1.1, 4.1.1. : - :. : : ( /,, ) :...., -, -.,,... 1.,, 2,,,....,,,...,, 2008 1. 2. - : On Demand 1. 9 2. 9 2.1 9 2.2 11 2.3 14 3. 16 3.1 16 3.1.1 16 3.1.1. 16 3.1.1. 25 3.1.2 26

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Επιμέλεια Εκθέσεων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Επιμέλεια Εκθέσεων Τάσεις της επιμέλειας ΙΙΙ: Δίνοντας φωνή σε εκθέματα και κοινωνικά υποκείμεν Διδάσκουσα: Επίκουρη Καθηγήτρια Εσθήρ Σ. Σολομών Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Επαγγελματικές Προοπτικές. Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση. Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Επαγγελματικές Προοπτικές Επιστημόνων Κοινωνικής Πολιτικής στην Εκπαίδευση Καθηγητής Ιορδάνης Ψημμένος, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο Καθηγητής Βασίλειος Χατζόπουλος, Πρόεδρος

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων:

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Ε= Κατ επιλογήν υποχρεωτικό Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Εκθέσεις και προφορική ιστορία. Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές. Τα μουσεία:

Εκθέσεις και προφορική ιστορία. Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές. Τα μουσεία: Εκθέσεις και προφορική ιστορία Μουσεία, αντικείμενα και ανθρώπινες φωνές Τα μουσεία: ακολουθούν το ρεύμα για μια ιστορία «από τα κάτω» εμπλέκονται ολοένα και περισσότερο στην αναπαράσταση «δύσκολων» θεμάτων

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ

Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ Μεθοδολογία Εκπαιδευτικής Ερευνας στη ΜΕ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΣΑΚΟΝΙΔΗΣ, ΔΠΘ ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΤΖΕΚΑΚΗ, ΑΠΘ Α ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ 201 6-2017 2 ο παραδοτέο Περιεχόμενο 1. Εισαγωγή: το θέμα και η σημασία του, η σημασία διερεύνησης του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 3 η Θεματική ενότητα: Ανάλυση μεθοδολογίας ερευνητικής εργασίας Σχεδιασμός έρευνας: Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση μεθοδολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004

Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2. Ιωάννινα 2004 Αθανάσιος E. Γκότοβος 1 Μαθητές και πολιτισµική ετερότητα: Εµπειρίες, αντιλήψεις και στάσεις των µαθητών απέναντι στο διαφορετικό 2 Ιωάννινα 2004 1 Για τις επιστηµονικές θέσεις και απόψεις που διατυπώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΤΟΠΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ ΠΟΛΗ, ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Μ Ε Τ Σ Ο Β Ι Ο Π Ο Λ Υ Τ Ε Χ Ν Ε Ι Ο Τ Μ Η Μ Α Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ω Ν Μ Η Χ Α Ν Ι Κ Ω Ν Τ Ο Μ Ε Α Σ Π Ο Λ Ε Ο Δ Ο Μ Ι Α Σ Κ Α Ι Χ Ω Ρ Ο Τ Α Ξ Ι Α Σ ΟΔΟΣ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 42 ΤΚ: 106 82 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ

ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ Λαογραφία Ορίζεται η επιστήμη που ασχολείται με όλες τις εκφάνσεις του λαϊκού πολιτισμού. Εξετάζει, καταγράφει και ταξινομεί όλα όσα ένας λαός κατά παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Π.Μ.Σ.«Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία Λαογραφία» Μ. Παπαχριστοφόρου προσφερόμενο μάθημα εαρινού εξαμήνου

Π.Μ.Σ.«Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία Λαογραφία» Μ. Παπαχριστοφόρου προσφερόμενο μάθημα εαρινού εξαμήνου «Η επιτόπια έρευνα και η συγκρότηση των λαογραφικών-εθνογραφικών αρχείων» Τρίτη 12.00-15.00, σπουδαστήριο λαογραφίας Περίληψη Το μάθημα διατρέχει την ιστορία της επιτόπιας έρευνας για την ελληνική λαογραφία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α AΘHNA 2012

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α AΘHNA 2012 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ISBN 978-960-404-237-1 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΑ 5/9 ΤΡΙΤΗ 6/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 7/9 ΠΕΜΠΤΗ 8/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9/9

ΔΕΥΤΕΡΑ 5/9 ΤΡΙΤΗ 6/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 7/9 ΠΕΜΠΤΗ 8/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9/9 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΔΕΥΤΕΡΑ 5/9 ΤΡΙΤΗ 6/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 7/9 ΠΕΜΠΤΗ 8/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9/9 ΦΩΚΙΔΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2014-2015 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΩΡΑ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ΟΥΣΑ ΤΡΟΠΟΣ Σ ΑΙΘΟΥΣΑ ΤΡΙΤΗ 1-9-2015 08:15-11:00 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1 η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ-)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2012-2013. Διοργάνωση: Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β. Καλοκύρη Παρασκευή 14 - Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Κωδικός μαθήματος: ΒΠΟ815 (3Ω/Υ) Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη Παρασκευή 14 Οκτωβρίου 2011 15.00-15.30 Εγγραφές 15.30-16.00 Χαιρετισμοί από τον Πρύτανη του Α.Π.Θ. Καθηγητή κο Γιάννη Μυλόπουλο από τον Κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής Καθηγητή κο Μιλτιάδη Παπανικολάου

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 4: Το ζήτημα των αξιών κατά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Ιστορία της Ιστοριογραφίας

Ιστορία της Ιστοριογραφίας Ιστορία της Ιστοριογραφίας Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 2) Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Πολυμέρης Βόγλης Παραδοσιακή ιστοριογραφία Εδραιώνεται τον 19 ο αιώνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23. ΠΡΑΚΤΙΚΑ διε ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΤΟΜΟΣ Α ΤΟΜΟΣ Α Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ -23 ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ISBN 978-960-404-237-1 Ο Νικόλαος Γ. Πολίτης και το

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση

Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση Πως ιαλεκτικοί Θησαυροί ζωντανεύουν στο Ελληνικό Σχολείο: η χρήση του Ψηφιακού Μουσείου Ελληνικής Προφορικής Ιστορίας στην Ελληνική Εκπαίδευση Πατσιάς, Α., Α. Σφακιανάκη, Γ. Κλειδής, Στ. Τσιγδινός & Μ.

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ. ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΙΠ1011

Τίτλος μαθήματος ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ. ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΙΠ1011 Τίτλος μαθήματος ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΙΠ1011 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS: 3,5 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ: 6 ο ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην εκπαιδευτική αξιοποίηση διαδραστικών συστημάτων διδασκαλίας

Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην εκπαιδευτική αξιοποίηση διαδραστικών συστημάτων διδασκαλίας Ε.Π. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση, ΕΣΠΑ (2007 2013) ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Φάκελος επιμορφωτικού υλικού για την εκπαίδευση επιμορφωτών στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΠΙΝΑΚΩΝ..................................... 13 ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ ΣΧΗΜΑΤΩΝ................................... 14 ΠΡΟΛΟΓΟΣ............................................. 15 ΜΕΡΟΣ Α ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Εκατό χρόνια από τη γλωσσοεκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Αίθουσα Τελετών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ 12-13 Μαΐου 2017 Υπό την αιγίδα του Υπουργείου

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO

Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Μαθαίνοντας μέσα από τη Συλλογική Μνήμη της Πόλης της Κέρκυρας, το σύστημα CLIO Ελένη Χριστοπούλου Δημήτριος Ρίγγας Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Πληροφορικής Συλλογικές Μνήμες μιας Πόλης στο Χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητισμός, κοινωνικές πρακτικές και ταυτότητες φιλάθλων στη σύγχρονη Ελλάδα

Αθλητισμός, κοινωνικές πρακτικές και ταυτότητες φιλάθλων στη σύγχρονη Ελλάδα ΤΜΗΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ Αθλητισμός, κοινωνικές πρακτικές και ταυτότητες φιλάθλων στη σύγχρονη Ελλάδα Π Α Ν Τ Ε Ι Ο Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΣΑΒΒΑΤΟ 28 ΜΑΪΟΥ 2011 Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Σ Υ Ν Ε Δ

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 2: Η μελέτη του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος αυτής της ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε.

Α. Τηλεοπτικές συνήθειες-τρόπος χρήσης των Μ.Μ.Ε. 38 ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ Ένας από τους βασικούς στόχους της παρούσας έρευνας ήταν η εύρεση εκείνων των χαρακτηριστικών των εφήβων τα οποία πιθανόν συνδέονται με τις μελλοντικές επαγγελματικές τους επιλογές. Ως

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 6: Μέθοδος project - Πολιτισμός και σχολείο - Διδασκαλία σε ομάδες Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι

Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΥΛΟΥ & ΙΣΟΤΗΤΑΣ Α.Π.Θ. Ε-mail: isotita-comm@auth.gr Θεσσαλονίκη 23 /3/2015 Επιτροπή Φύλου και Ισότητας στο ΑΠΘ: Σκοποί και στόχοι Η Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 13 Μαρτίου 2014 ΕΡΕΥΝΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: 2012 Η Ελληνική Στατιστική Αρχή ανακοινώνει τα αποτελέσµατα της Έρευνας Εκπαίδευσης Ενηλίκων,

Διαβάστε περισσότερα

Προς τα μέλη και τους φίλους. του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών

Προς τα μέλη και τους φίλους. του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Ηράκλειο, 08/11/2015 Πληροφορίες: Ε. Μαράκη, Μ. Καδιανάκη Τηλ.: 6942558286, 6977714973 e-mail: iakekriti@gmail.com Website: iake.weebly.com 1 η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Προς τα μέλη και τους φίλους του Ινστιτούτου Ανθρωπιστικών

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

24/05/2011 Τρίτη Πρωινή συνεδρία

24/05/2011 Τρίτη Πρωινή συνεδρία 24/05/2011 Τρίτη Πρωινή συνεδρία Έναρξη εργασιών 10:00 - Λήξη εργασιών 12:30 Προεδρείο: Κωνσταντίνος Φωτιάδης, Καθηγητής Π.Τ.Δ.Ε., Σοφία Ηλιάδου -Τάχου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. «20 χρόνια Π.Τ.Δ.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΔΑΣΚΟΜΕΝΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ 2013-14 Επεξηγήσεις συµβόλων/αρχικών γραµµάτων: Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα µαθηµάτων «Φιλοσοφική, κοινωνιολογική και ιστορική προσέγγιση της Εκπαίδευσης» Ε= Κατ επιλογήν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ρέθυμνο, 12 Αυγούστου 2013 Δεύτερη Αναγγελία Η Ελληνική Επιστημονική Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπία επαγγελματικής-προσωπικής ζωής: Αποτελέσματα ποσοτικής έρευνας

Ισορροπία επαγγελματικής-προσωπικής ζωής: Αποτελέσματα ποσοτικής έρευνας Ισορροπία επαγγελματικής-προσωπικής ζωής: Αποτελέσματα ποσοτικής έρευνας Μαρία Ξέστερου Λέκτωρ Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Παναγιώτης Καλογεράκης Ερευνητής Αθανάσιος Κατσής Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης

Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης 1: Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων εορτασμού 50 χρόνων λειτουργίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων εορτασμού 50 χρόνων λειτουργίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΝΕΩΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ ΛΑΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΒΕΝΕΤΙΑΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ 09:00-12:00 ΑΙΘΟΥΣΑ Α Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά ηµέρα ευτέρα, 2/9/2013 ιδακτική της Ιστορίας ΠΑΛΗΚΙ ΗΣ ΑΓΓΕΛΟΣ Ευρωπαϊκή Ιστορία, 19ος αιώνας ΣΥΡΙΑΤΟΥ ΑΘΗΝΑ 18:00-21:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ευρωπαϊκή Ιστορία, 20ος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος (Γ. Ε. Πυργιωτάκης) 15 Εισαγωγή (Γ. Ε. Πυργιωτάκης) 19 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΠΙΚΡΑΤΕΣΤΕΡΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ 1 Γενική εικόνα (Γ. Ε. Πυργιωτάκης) 25 2 Σύντομη ιστορική επισκόπηση (Γ. Ε. Πυργιωτάκης)

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Project: COMPASS 510858-LLP-1-AT-LEONARDO-LMP ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Αυτό το ερωτηµατολόγιο έχει σαν στόχο να εξασφαλίσει σηµαντικές πληροφορίες πάνω στις ειδικές ανάγκες υποστήριξης που έχει η νεολαία η

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας & Συστημάτων Πληροφόρησης από το 1984

Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας & Συστημάτων Πληροφόρησης από το 1984 ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας & Συστημάτων Πληροφόρησης από το 1984 Γιώργος Χριστοδούλου Καθηγητής Εφαρμογών gchrist@libd.teithe.gr Βιβλιοθήκες σήμερα Το παραδοσιακό μοντέλο της

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού''

Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Πρόσκληση απασχόλησης στο έργο ''Πανδέκτης: Ψηφιακός θησαυρός πρωτογενών τεκµηρίων ελληνικής ιστορίας και πολιτισµού'' Οι παρακάτω προσκλήσεις εντάσσονται στο Έργο «ΠΑΝ ΕΚΤΗΣ Νο2- Ψηφιακός Θησαυρός Πρωτογενών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Κωδικός μαθήματος: ΒΠΟ815 (3Ω/Υ) Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.

ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα. Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean. ΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ Γ έτος: 1. Εισαγωγικά στο μάθημα Αρβανίτη Ευγενία, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@aegean.gr 1 Δραστηριότητα Πόσο διεθνοποιημένος είναι ο ρόλος του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε.

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε. Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Το σεμινάριο αυτό Απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης όλων των ειδικοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

«Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου»

«Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου» «Αναμόρφωση Προπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών του τμήματος ΤΕΠΑΕΣ του Πανεπιστημίου Αιγαίου» Η Πρακτική Άσκηση των φοιτητών / τριών στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Β ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ 2 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ 3.5 Κοινωνική διαστρωμάτωση και κοινωνική κινητικότητα. ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Βεμπεριανές απόψεις για την Εκπαίδευση Διδάσκων: Δρ. Βασίλης Ντακούμης 1 Διάγραμμα της παρουσίασης Μάθημα 12ο (σελ. 274 282) 2 Max Weber (1864 1920) Βεμπεριανές απόψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2012-2013 2/9/2013 3/9/2013 4/9/2013 5/9/2013 6/9/2013

ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2012-2013 2/9/2013 3/9/2013 4/9/2013 5/9/2013 6/9/2013 1 ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΥΣ 2012-2013 ΕΚΔΟΣΗ: 1 2/9/2013 3/9/2013 4/9/2013 5/9/2013 6/9/2013 509. Θέματα ιστορίας και φιλοσοφίας των

Διαβάστε περισσότερα

Μνήμη και Προφορική Ιστορία

Μνήμη και Προφορική Ιστορία Μνήμη και Προφορική Ιστορία Ενότητα 1: Εισαγωγή Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΜΝΗΜΗ ΚΑΙ ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

«Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές»

«Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές» «Το μάθημα της Ιστορίας στο Νηπιαγωγείο, Σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και εκπαιδευτικές στρατηγικές» Ανδριώτη Ευθυμία Νηπιαγωγός, ΜΔΕ στην Ιστορική Έρευνα, Διδακτική και Νέες Τεχνολογίες του Ιονίου

Διαβάστε περισσότερα

100 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ

100 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ & ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 100 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑΣ 1909

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ» ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2017

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2017 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ Σ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2017 ΔΕΥΤΕΡΑ 4/9 ΤΡΙΤΗ 5/9 ΤΕΤΑΡΤΗ 6/9 ΠΕΜΠΤΗ 7/9 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 8/9 ΚΛΑΔΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ 11:00-15:30 Προφορικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49

Η Περιβαλλοντική Αγωγή στη Δημοτική Εκπαίδευση και οι τάσεις των δασκάλων... 49 Εισαγωγή... 15 Αλέξανδρος Γεωργόπουλος και Ευγενία Φλογαΐτη Σχηματοποίηση των εννοιών Μια διδακτική στρατηγική στη διάθεση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Εφαρμογή σε διδακτική ενότητα του νερού Γ τάξη

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ

Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ Ενότητα 5 - Πάμε για επανάληψη Α. ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ 1. Συμπληρώστε τα κενά με λέξεις από το πλαίσιο: βιβλιοθήκη, φιλοσοφία, εγκυκλοπαίδεια, παιδίατρος, φωτογραφία, αθλητισμό, Ελλάδα, σχολείο, φίλο, κινηματογράφο,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Αυταρχισμός και δημοκρατία στο σχολείο και στη σχολική τάξη

Αυταρχισμός και δημοκρατία στο σχολείο και στη σχολική τάξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Αυταρχισμός και δημοκρατία στο σχολείο και στη σχολική τάξη Ενότητα 4: Ριζοσπαστική Παιδαγωγική Δημήτρης Θ. Ζάχος Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα