Κείμενα τουρκικής λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κείμενα τουρκικής λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση"

Transcript

1 Mαρία Δημάση Επίκουρη Καθηγήτρια Διδακτικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Κείμενα τουρκικής λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση The place of Turkish literature in the literature textbooks of the Greek educational system The present paper entitled The place of Turkish literature in the literature textbooks of the Greek educational system explores both the presence and the educational exploitation of Turkish literature, both prose and poetry, in the textbooks of Literature in Primary and Secondary education in Greece. Critical evaluations are formulated concerning the choice of these particular literary figures and their specific literary works from the total of their work, as well as their quantitative presence within the total amount of literary texts of foreign literature in the stated books. Reference is made to three poems of Nazim Hikmet-two of them are included in the Anthologies of 3 rd -4 th and 5 th -6 th grades of Primary School and the third one in the Anthology of the 2 nd grade of Junior High School as well as a narration of the author Aziz Nesin that can be found in the textbook of Modern European Literature-a textbook used for the same titled course offered optionally in the 2 nd grade of Senior High School. Their thematic content, family, friendship, democracy, supports the targeting of the course of literature, especially towards satisfying intercultural objectives. However, we believe that the selection of these works was not based on the most current "translational" production of Turkish writers works in Greek language which is very important and covers many contemporary creators, many literary genres and a lot of issues in order that the texts selected to be appropriate for the age of students to whom they are addressed as well as representative of the biography and works of their authors. For example, Nazim Hikmet has written very important poems some of which have direct references to Greece and would be a very good choice for the textbooks of Junior and Senior High school. The only reference of his biographical elements offered to the readers is these of the poet of tender and implicitly ideologically framed lullabies. In conclusion we note that the pedagogical principle of the new curriculum for the teaching of literature connects literature with the community of its every time readers. The multiculturalism of Greek schools requires the enrichment of the context of literature courses with literature works from the students countries of origin. So the teaching of foreign literature emerges as a very important issue moreover having as basic reference the linguistic and cultural identity of students in a class. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται τα έργα της τουρκικής λογοτεχνίας, τα οποία συμπεριλαμβάνονται στα σχολικά εγχειρίδια για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια και στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση στην Ελλάδα. Ως πηγές χρησιμοποιούνται τα σχετικά εγχειρίδια τα οποία διδάσκονται από το 1

2 σχολικό έτος καθώς και το ανάλογο πλαίσιο αναφοράς: Προγράμματα Σπουδών και βιβλία-οδηγίες προς τους/τις εκπαιδευτικούς. Εισαγωγικά σημειώνουμε ότι η θέση της ξένης λογοτεχνίας στο μάθημα της λογοτεχνίας στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα φαίνεται να θεωρείται σημαντική 2. Έχουν εκφραστεί και εκφράζονται αρκετοί προβληματισμοί σχετικά με τα κριτήρια επιλογής των κειμένων προς διδασκαλία, κυρίως με σημείο αναφοράς την ποιότητα της μετάφρασης (ενδεικτικά: Βαγενάς: 1989, Πάτσιου, 1994: Krieger: 1996 Κεχαγιόγλου: 1998,1 Ναούμ: 1999, α, β Ιωαννάτου: 2000 Δημάση- Χαρατσίδης: 2011) 3. Ο επιστημονικός διάλογος εξελίσσεται και με αφορμή την έκδοση και τη διδασκαλία του βιβλίου «Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία» στη Β Λυκείου, όπως θα δούμε στη συνέχεια. Τα κείμενα τα οποία αφορούν την εργασία είναι τα εξής: Ναζίμ Χικμέτ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Γ -Δ τάξεις Ας δώσουμε τον κόσμο στα παιδιά Ποίημα Ναζίμ Χικμέτ Ναζίμ Χικμέτ Αζίζ Νεσίν Ε - ΣΤ τάξεις Νανούρισμα ΓΥΜΝΑΣΙΟ Β τάξη Νανούρισμα στο γιό μου ΛΥΚΕΙΟ Β τάξη Το σημειωματάριο Ποίημα Ποίημα Διήγημα Α. Κείμενα τουρκικής λογοτεχνίας στα εγχειρίδια του Δημοτικού Σχολείου Πριν παρουσιάσουμε τα κείμενα της τουρκικής λογοτεχνίας τα οποία περιλαμβάνονται στα περιεχόμενα δύο ανθολογίων, θα αναφερθούμε πολύ συνοπτικά στο πλαίσιο που ορίζει τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στη συγκεκριμένη εκπαιδευτική βαθμίδα με σκοπό τη διερεύνηση των προϋποθέσεων για τη διδασκαλία της ξένης λογοτεχνίας. Η διδασκαλία της λογοτεχνίας στο Δημοτικό με τα αναμορφωμένα προγράμματα (ΔΕΠΠΣ) δεν αυτονομείται από τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος ως προς το ωρολόγιο πρόγραμμα αλλά φαίνεται να αποκτά υπόσταση, αφού σε επίπεδο διδακτικής ορίζονται το περιεχόμενο και οι σκοποί της ως γνωστικό 1 Το Ανθολόγιο Ε _ΣΤ Δημοτικού «Με λογισμό και μ όνειρο» είναι το μόνο το οποίο εκδόθηκε το 1999 και αποτελεί το εγχειρίδιο λογοτεχνικών κειμένων μέχρι σήμερα. 2 Το πρώτο ανθολόγιο ευρωπαϊκής λογοτεχνίας για την ελληνική εκπαίδευσης εκδόθηκε το Σχετικά βλ. Βαγενάς, Σε άλλες εργασίες μας έχουμε αναφερθεί σε ζητήματα μετάφρασης λογοτεχνικών έργων (Δημάση- Χαρατσίδης 2011) και της διδασκαλίας τους, καθώς και σε θέματα διδασκαλίας κειμένων λογοτεχνίας από τον παρευξείνιο χώρο (Δημάση, 2007), γι αυτό στην εργασία αυτή θα εστιάσουμε στα κείμενα της τουρκικής λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. 2

3 αντικείμενο και κατατίθενται προτάσεις οργάνωσης του αντίστοιχου «μαθήματος» 4. Η μερική αποσύνδεση της διδασκαλίας των λογοτεχνικών κειμένων από τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος δηλώθηκε ρητά στο ΑΠΣ του 2003 (ΦΕΚ 303/Β, : 3775) 5. Στο κείμενο των ΔΕΠΠΣ για τα μαθήματα στο Δημοτικό Σχολείο αναφέρονται: - με τη λογοτεχνία η γλώσσα γίνεται όχημα και αποτέλεσμα τέχνης και αισθητικής καλλιέργειας. - τα λογοτεχνικά κείμενα παρέχουν διάφορες οπτικές και ερμηνείες του κόσμου, εμπλουτίζουν την αντίληψη των μαθητών για τον κόσμο, διευρύνουν τον ορίζοντα των εμπειριών τους, ευνοούν την κατανόηση της διαφορετικότητας και την ανάπτυξη της ανεκτικότητας (ό.π.: 3745). Σε επίπεδο σκοποθεσίας-στοχοθεσίας επιδιώκονται τα εξής (δεξιότητες, στάσεις, αξίες): -αισθητική απόλαυση -αισθητική & καλλιτεχνική καλλιέργεια/διαπαιδαγώγηση -καλλιέργεια λογοτεχνικής ευαισθησίας -γνωριμία με τη λογοτεχνική και πολιτιστική κληρονομιά του τόπου -γνωριμία και αποδοχή άλλων πολιτισμών -ευαισθητοποίηση σε πανανθρώπινα θέματα -καλλιέργεια φιλαναγνωσίας 6 (ό.π.: 3747). Αν και έχουν διατυπωθεί εξειδικευμένοι στόχοι, ενδεικτικές δραστηριότητες και μεθοδολογία για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας δεν συμπεριλαμβάνεται ως ρητή δήλωση στο ωρολόγιο πρόγραμμα 7. Διαφορετική είναι η διαχείριση σκοποθεσίας και θέσης στο ωρολόγιο πρόγραμμα της λογοτεχνίας ως γνωστικού αντικειμένου στα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τη διδασκαλία της στο Δημοτικό Σχολείο και το Γυμνάσιο τα οποία και εφαρμόζονται πιλοτικά σε πολλά σχολεία της χώρας (ΠΙ-Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, 2011). Συγκεκριμένα ως Βασικός σκοπός της διδασκαλίας της λογοτεχνίας αναφέρεται «η κριτική αγωγή στο σύγχρονο πολιτισμό» (ό.π.: 21). Στους στόχους σημειώνεται η επιδίωξη της αναγνώρισης από τον/τη μαθητή/τρια ότι η λογοτεχνία είναι ένας κατεξοχήν διαπολιτισμικός τόπος όπου ο διάλογος ανάμεσα στους πολιτισμούς γίνεται πράξη μέσα από τη μετάφραση, τη διασκευή και την αέναη επανερμηνεία και όπου η ετερότητα όχι μόνον αναγνωρίζεται αλλά ενσωματώνεται ως αναγκαίος όρος της ζωτικότητας και της δυναμικής της (ό.π.: 22) και αναφέρεται άμεσα η διδασκαλία έργων ξένης λογοτεχνίας από μετάφραση. Η αποκαθήλωση των ανθολογίων από τη θέση του μοναδικού εγχειριδίου για τη διδασκαλία λογοτεχνικών κειμένων (όπ.: 24) και η διεύρυνση του σχολικού 4 Για τους προβληματισμούς σχετικά με τη θέση της (ελληνικής) λογοτεχνίας στην ελληνική εκπαίδευση και ειδικότερα στη γλωσσική διδασκαλία βλ.: Χατζησαββίδης, Χαραλαμπόπουλος, 1998: , Πασαχαλίδης, 2002: 21-35, Αποστολίδου, 2002: ). 5 Σύμφωνα με τη φιλοσοφία του Προγράμματος, κρίνεται σκόπιμη η μερική αποσύνδεση της διδασκαλίας των λογοτεχνικών κειμένων από τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος, γιατί η λογοτεχνία παίζει ένα σημαντικό ρόλο στη γλωσσική και γενικότερα στην αισθητική καλλιέργεια του ατόμου, στην ευαισθητοποίησή του απέναντι στα προβλήματα της ζωής, αλλά τα λογοτεχνικά κείμενα δεν αποτελούν τα μοναδικά (ή όχι πάντα τα καταλληλότερα) πρότυπα γλωσσικής έκφρασης. 6 Συγκεκριμένα, αναφορικά με την ξένη λογοτεχνία: δειγματική γνωριμία με κείμενα βαλκανικής, μεσογειακής και παγκόσμιας λογοτεχνίας (ΦΕΚ 303/Β, : 3747). 7 Για τη διδακτική χρήση του Ανθολογίου προβλέπεται ένα 2ωρο ανά 10 διδακτικές ώρες γλωσσικής διδασκαλία, ποσόστωση η οποία συνήθως δεν τηρείται λόγω του πιεσμένου Αναλυτικού και ωρολογίου προγράμματος των σχολείων. 3

4 «λογοτεχνικού κανόνα» ουσιαστικά οροθετεί τον διαπολιτισμικό χαρακτήρα της λογοτεχνικής διδασκαλίας αφού το πλαίσιο της συγχρονίας της ορίζεται και από τη σύνθεση του μαθητικού δυναμικού, κατά περίπτωση, η οποία και θα πρέπει να αποτελεί κριτήριο επιλογής των διδασκόμενων κειμένων. Στη συνέχεια ορίζεται και η ανάγνωση λογοτεχνικών έργων στο ωρολόγιο πρόγραμμα σε μια διακριτή ώρα την εβδομάδα, όπως εφαρμόζεται με την εισαγωγή μίας διδακτικής ώρας φιλαναγνωσίας στην Α και Β τάξη των 800 Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων (ό.π.: 114). Διατυπώνεται πρόταση για την επέκταση της ώρας σε όλες τις τάξεις και σε όλα τα σχολεία (ό.π.: 115). Α.1. Ας δώσουμε τον κόσμο στα παιδιά 8. Ναζίμ Χικμέτ. Ανθολόγιο Γ -Δ Δημοτικού (σ.164). Το πρώτο κείμενο τουρκικής λογοτεχνίας ανήκει στη θεματική ενότητα «Να φτιάξω έναν κόσμο που τίποτα δε θα του λείπει». Η ιδεολογική κατεύθυνση της ενότητας οροθετείται στη συνέχεια με στίχους του Ουόλτ Ουίτμαν, οι οποίοι έχουν θέση προοργανωτικού υλικού. Ο διαπολιτισμός ορίζεται σε πρώτο ρηματικό πρόσωπο καταγράφοντας ουσιαστικά το πλαίσιο των προσδοκιών της διδακτικής προσέγγισης των κειμένων που απαρτίζουν την ενότητα σε επίπεδο, μάλλον, καλλιέργειας της διαπολιτισμικής ταυτότητας και ετοιμότητας των παιδιών (Κατσίκη-Γκίβαλου, Παπαδάτος, Πάτσιου, Πολίτης, Πυαρινός, 2006: 151). Πρόκειται για το ποίημα «Ας δώσουμε τον κόσμο στα παιδιά» του Ναζίμ Χικμέτ 9, το οποίο παρατίθεται σε μία σελίδα με τη συνοδεία δραστηριοτήτων, ενός πολύ αφαιρετικού βιογραφικού σημειώματος για τον ποιητή και μιας πρότασης για παράλληλη ανάγνωση λογοτεχνικού κειμένου. Δεν υπάρχει προοργανωτικό σημείωμα και δεν αναφέρεται ο μεταφραστής του έργου 10. Η εικονογραφική υποστήριξη περιορίζεται σε μία υβριδική επιφυλλίδα η οποία αισθητοποιεί τους πρώτους στίχους του ποιήματος σε μία ακριβή απόδοση. Ο εικονογράφος εικονοποιεί μέρος του ποιήματος, αισθητοποιώντας ουσιαστικά την προσωπική του πρόσληψη, την οποία επικοινωνεί στους μαθητές-αναγνώστες σε μία αντιστικτική προς το κείμενο δράση (Γρόσδος, 2008: 47). Η παιδαγωγική αξία της εικόνας έγκειται στην απεικονιστικήαναλυτική της ταυτότητα, την οποία για να αναδείξει ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να διαθέτει ανάλογες γνώσεις, διαφορετικά η εικονογραφική στήριξη του ποιήματος αποτελεί μία γραμμικά αδιάφορη διακόσμηση (ό.π.: 67). Ως υποστηρικτικό υλικό παρατίθεται ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα του Χικμέτ στο οποίο αναφέρεται ότι ο ποιητής ήταν ένας από τους σημαντικότερους ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα και ότι στο έργο του κυριαρχούν ιδέες για την ισότητα των ανθρώπων. Ως αντιπροσωπευτικά έργα του (μερικά ποιητικά κείμενά του) σημειώνονται Η πολιτεία που έχασε τη μιλιά της και τα Γράμματα από τη φυλακή. Οι προτεινόμενες δραστηριότητες είναι: 1. Τι άλλο θα μπορούσαν να κάνουν τα παιδιά, αν έπαιρναν τον κόσμο στα χέρια τους; 8 Το ποίημα γράφτηκε 21 Μαΐου 1962 στη Μόσχα και ανήκει στα λεγόμενα ανώνυμα ποιήματα (Fuat, 2003: 140. Σχετικά με το ποίημα και γενικότερα για τον Χικμέτ: 9 Το ποίημα με έμμεσο τρόπο προβάλλει τη δυναμική της παιδικής ηλικίας, η οποία μπορεί να «σώσει» εκείνους που υποφέρουν, διδάσκοντας σε όλο τον κόσμο τη φιλία, την αγάπη και την ειρήνη (Κατσίκη- Γκίβαλου, Παπαδάτος, Πάτσιου, Πολίτης, Πυλαρινός, Bιβλίο Δασκάλου: 46). 10 Τα στοιχεία αυτά παρατίθενται στο Βιβλιογραφικό Σημείωμα στο τέλος του βιβλίου: Από το έργο Η στρατιά των πεινασμένων προχωρεί, μετάφραση Τάσος Ιορδάνογλου, εκδόσεις Πρόδρομος Κυρκόπουλος, Θεσσαλονίκη 1987 (Κατσίκη-Γκίβαλου, Παπαδάτος, Πάτσιου, Πολίτης, Πυλαρινός, 2006: 183). 4

5 2. Στο ποίημα ο κόσμος μοιάζει με «πολύχρωμο μπαλόνι» και «ψίχα ολόζεστου ψωμιού»: Πώς καταλαβαίνετε αυτές τις φράσεις; 3. Ποια από τις εικόνες του ποιήματος θα ήθελες να ζωγραφίσεις; 4. «Ας δώσουμε τον κόσμο στα παιδιά»: της Αφρικής της Ασίας της Ινδίας. Φανταζόμαστε τι θα ήθελαν αυτά τα παιδιά και ξαναγράφουμε το ποίημα. Μπορούμε να αλλάξουμε όποιες λέξεις και φράσεις θέλουμε ή να προσθέσουμε δικές μας. Ακολουθούν το ιδεολογικό πλαίσιο της διδακτικής σκοποθεσίας, όπως καταγράφεται στο βιβλίο οδηγιών για τον εκπαιδευτικό 11. Διαβάζοντας και τις αντίστοιχες υποδείξεις στο ίδιο εγχειρίδιο 12 διαπιστώνουμε ότι η διδακτική πρόταση εγκεντρίζεται στις απόψεις των παιδιών, αναδεικνύοντας το πλαίσιο διδακτικών αρχών των αναγνωστικών θεωριών με βάση τη νοηματική κατανόηση και κάποια εκφραστικά μέσα σε μία προσπάθεια ενασχόλησης με τη λογοτεχνικότητα του κειμένου. Στις δύο πρώτες δραστηριότητες δεν προσδιορίζεται ο προσδοκώμενος τρόπος έκφρασης των μαθητών. Με δεδομένη την ελλιπή γνώση της βιογραφίας του Τούρκου ποιητή, οι συγκεκριμένες φράσεις προσλαμβάνονται με βάση τον κύκλο των εμπειριών των αναγνωστών. Ο πληθυντικός αριθμός των ρημάτων έμμεσα δηλώνει την πρόταση για συνεργασία στην τάξη. Στις δύο επόμενες ακολουθούνται οι αρχές της διαθεματικότητας η οποία και ρητά δηλώνεται στο ΔΕΠΠΣ και στο βιβλίο οδηγιών του εκπαιδευτικού ως κύρια διδακτική στοχοθεσία στο επίπεδο των μεθοδολογικών επιλογών (Κατσίκη-Γκίβαλου, Παπαδάτος, Πάτσιου, Πολίτης, Πυαρινός, Βιβλίο Δασκάλου: 46) 13. Στην 4 η δραστηριότητα οι συντάκτες του ανθολογίου επιλέγουν συγκεκριμένα να ζητήσουν από τα παιδιά την (ανα) δημιουργία του ποιήματος με την τεχνική της μίμησης, όπως διαφαίνεται στις οδηγίες. Αξίζει να σημειωθεί ότι παρά την ύπαρξη αντίστοιχης βιβλιογραφίας η όλη προσπάθεια φαίνεται να κινείται σε πλαίσια μάλλον εμπειρικά με αποτέλεσμα να μην ορίζονται με σαφήνεια οι γλωσσικοί στόχοι της. Η αξιακή κατεύθυνση της διδακτικής αξιοποίησης και συγκεκριμένα με σημείο αναφοράς την καλλιέργεια κριτικής οικολογικής σκέψης, για την οποία το συγκεκριμένο ποίημα αποτέλεσε ένα από τα δύο κείμενα εφαρμογής σε δημοσιευμένη εργασία τουρκικού περιοδικού (Arikan, 2011: 43-51) δεν έχει απασχολήσει τους συντάκτες του Ανθολογίου. Η διδακτική πρόταση των συντακτών του εγχειριδίου ολοκληρώνεται με την πρόταση για διάβασμα του έργου της Ζωρζ Σαρή «Το γαϊτανάκι», εκδόσεις Πατάκη. Α.2. Νανούρισμα 14. Ναζίμ Χικμέτ. Ανθολόγιο Ε - Στ Δημοτικού (σ. 88). 11 Το σύνολο των κειμένων που συγκεντρώνονται εδώ προσεγγίζει τις διαφορετικές όψεις που την συγκροτούν οργάνωση της συλλογικής ζωής σε πολιτικό, ηθικό, εθνικό και υπερεθνικό επίπεδο, και περιγράφουν τις σχέσεις των ατόμων με άλλα άτομα ή ομάδες ατόμων επίσης, θεσμούς, συμπεριφορές και διαφορετικές πολιτισμικές πραγματικότητες (Κατσίκη-Γκίβαλου, Παπαδάτος, Πάτσιου, Πολίτης, Πυλαρινός,, Bιβλίο Δασκάλου: 45). 12 -Κατά την υλοποίηση της 2ης δραστηριότητας ο δάσκαλος χρειάζεται να έχει υπόψη του ότι κάθε «ερμηνεία» των φράσεων από τους μαθητές είναι αποδεκτή και ότι δεν αποδίδεται ένα μόνο νόημα. -Επίσης, είναι δυνατόν το συγκεκριμένο ποίημα να συσχετιστεί και με το ποίημα του Γ. Μ. Μαρίνου «Το τραγούδι του κλόουν» (συσχέτιση κλόουν-παιδιών). -Για την 4η δραστηριότητα είναι πιθανό οι μαθητές να χρειαστούν τη βοήθεια ή την καθοδήγηση του δασκάλου, ιδιαίτερα στη διαδικασία της μεταγραφής του ποιήματος. Οι μαθητές «μιμούνται» δημιουργικά το ποίημα, δεν το «αντιγράφουν» (ό.π.: 46). 13 Για τη διαθεματικότητα και τα εγχειρίδια λογοτεχνίας βλ.: Παρασκευαΐδης, Σ. (2010), Σημειολογική προσέγγιση των εγχειριδίων λογοτεχνίας του Δημοτικού Σχολείου: προϋποθέσεις διαθεματικής προσέγγισης. Διπλωματική εργασία. Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού, ΔΠΘ. 14 Ποίημα από το βιβλίο Ποιήματα (Πρόλογος και απόδοση Γιάννη Ρίτσου, Αθήνα 1981, Κέδρος). Κατσίκη-Γκίβαλου, Καλογήρου, Παπαδάτος, Πρωτονοταρίου, Πυλαρινός,, 2001: 287, όπου 5

6 Το ποίημα, του Ναζίμ Χικμέτ και αυτό, έχει ενταχτεί στη θεματική: Η οικογένειά μας, Η οποία εισάγεται με έναν πίνακα του Γιώργου Σικελιώτη: Άνδρας, γυναίκα και παιδί 15, ορίζοντας το σημαινόμενο της λέξης οικογένεια (Κατσίκη- Γκίβαλου, Καλογήρου, Παπαδάτος, Πρωτονοταρίου, Πυλαρινός, 2001: 77). Το κείμενο και το συνοδευτικό του υλικό καταλαμβάνουν ένα δισέλιδο στο εγχειρίδιο για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού σχολείου. Το θέμα που διαπραγματεύεται είναι η γονεϊκή αγάπη. Αποτελείται από τρεις πεντάστιχες στροφές με λιτή γλώσσα, οι οποίες παρατίθενται στην αριστερή σελίδα σε μία παρουσίαση απολύτως απλή. Το όνομα του ποιητή υπάρχει στο επάνω δεξιό μέρος και μάλιστα υπογραμμισμένο (πρόκειται για επιλογή των συντακτών σε σχέση με την παράθεση του ονόματος του δημιουργού). Στο κάτω μέρος του ποιήματος ο μαθητής διαβάζει το όνομα του μεταφραστή: Γ. Ρίτσος. Ως εικονογραφική υποστήριξη δεν επιλέχτηκαν εικόνες από την πλούσια εικονοποιητική γλώσσα του κειμένου αλλά ως συναίρεση της τρυφερότητας των περιεχομένων ένα κόκκινο άνθος στο κάτω μέρος της σελίδας. Στη δεξιά σελίδα υπάρχουν ερωτήσειςδραστηριότητες και το βιογραφικό του ποιητή το οποίο συνοδεύει χαρακτηριστικό πορτρέτο του. Σημειώνουμε τα κοινά σημεία με το βιογραφικό της προηγούμενης ενότητας. Και πάλι αναφέρονται στην αρχή γενικές αξιολογικές κρίσεις για την θέση του Χικμέτ στην τουρκική λογοτεχνία του 20ού αιώνα και στο τέλος τα ίδια δύο ποιητικά έργα. Η διαφορά εντοπίζεται σε αναφορές στην κομματική ταυτότητα του ποιητή και στη διεύρυνση του αναφερόμενου ιδεολογικού πλαισίου: Αγωνίστηκε για τη διάδοση των ιδεών του κομμουνισμού. Η ποίησή του εμπνέεται από τους κοινωνικούς αγώνες των ανθρώπων και διακρίνεται για την απλότητα, την ευαισθησία και την ποικιλία των θεμάτων της. Η δεύτερη σελίδα ολοκληρώνεται με ένα μικρό σκίτσο ενός κοιμισμένου παιδιού στο οποίο δεσπόζει η εικόνα ενός τετραδίου και ενός ξυπνητηριού. Οι ερωτήσεις-δραστηριότητες είναι: 1. Σε ποιον, κατά τη γνώμη σας, απευθύνεται το νανούρισμα; Ποια συναισθήματα κυριαρχούν σ αυτό; Η ερώτηση με επίκεντρο τον αναγνώστη αποσκοπεί στη νοηματική προσέγγιση του ποιήματος 2. Ποιες εικόνες χρησιμοποιεί ο ποιητής; Να αποδώσετε με ένα σχέδιο ή σκίτσο αυτή που σας αρέσει περισσότερο. Με στόχο και πάλι την προσέγγιση του κειμένου η δραστηριότητα εντάσσεται στις διαθεματικές προσεγγίσεις. 3. Να συγκρίνετε το νανούρισμα αυτό με δημοτικά νανούρισμα τα της σελίδας 229. Η προτεινόμενη συνοδευτική ανάγνωση υποστηρίζει τον διαπολιτισμικό διάλογο και επιτρέπει τη συγκριτική διερεύνηση του λογοτεχνικούγλωσσικού υλικού των ποιημάτων. 4. Συνθέστε κι εσείς ένα νανούρισμα για ένα μικρό αδερφάκι, έναν αγαπημένο φίλο, ένα λατρεμένο πρόσωπο, ηχογραφήστε το και ακούστε το μαζί του. Και η συγκεκριμένη παρατίθεται και συμπληρωματικό υλικό σε επίπεδο βιβλιογραφίας για τη διαθεματική αξιοποίηση της θεματικής: νανουρίσματα. 15 Γιώργος Σικελιώτης ( ). Ζωγράφος που εμπνεύστηκε από τη λαϊκή τέχνη, τη βυζαντινή αγιογραφία και τον κόσμο του Καραγκιόζη. 6

7 δραστηριότητα είναι διαθεματική εμπλέκοντας εικαστικά, μουσική, δημιουργική έκφραση. Η επιλογή του Νανουρίσματος από το έργο του ποιητή θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός project με στόχο είτε τη γνωριμία των μαθητών με τον Τούρκο ποιητή είτε με τα νανουρίσματα ως είδος λαϊκής ποίησης και με προέλευση τον ελληνικό λαϊκό πολιτισμό αλλά και την κουλτούρα άλλων λαών (επιλογές σε συνάρτηση με τη σύνθεση του μαθητικού δυναμικού του σχολείου ή της τάξης). Β. Κείμενα τουρκικής λογοτεχνίας στα εγχειρίδια του Γυμνασίου Στο κείμενο του ΑΠΣ και του ΔΕΠΠΣ για τη διδασκαλία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο οι αναφορές που αφορούν τη διδασκαλία κειμένων ξένης λογοτεχνίας είναι οι ακόλουθες: Στο ΔΕΠΠΣ, ως σκοπός του μαθήματος της λογοτεχνίας αναφέρεται η ενδυνάμωση της μορφωτικής επάρκειας, της επικοινωνιακής ικανότητας και της συναισθηματικής ανάπτυξης των μαθητών μέσα από την ανάγνωση, κατανόηση και ερμηνεία αξιόλογων έργων σημαντικών ελλήνων και ξένων λογοτεχνών. Τα λογοτεχνικά κείμενα είναι φορείς εθνικών, οικουμενικών και διαπολιτισμικών αξιών. Η επαφή με αντιπροσωπευτικά έργα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, εθνικής και παγκόσμιας. Τα λογοτεχνικά κείμενα Ελλήνων και ξένων συγγραφέων ορίζονται ως σημεία αναφοράς του δια-πολιτισμικού διαλόγου (ΦΕΚ. Τ. Β, 303/ : 3795). Η ειδολογική αναφορά των λογοτεχνικών κειμένων κατακλείεται με τη ρητή δήλωση: τόσο από τη νεοελληνική όσο και από την ξένη λογοτεχνία, για τα κείμενα της οποίας ταξινομούνται στις αντίστοιχες περιόδους για συγκριτική ανάγνωση (ό.π.). Στους ειδικούς σκοπούς του ΑΠΣ δεν υπάρχει αναφορά στη θέση της ξένης λογοτεχνίας στο αντίστοιχο μάθημα του Γυμνασίου. Υπάρχουν όμως αρκετές αναφορές στις θεματικές ενότητες για τον άνθρωπο και τη φύση, το ταξίδι, την Ελλάδα κλπ., στους στόχους και στις ενδεικτικές δραστηριότητες για τις τάξεις Α και Β με σκοπό την ανάδειξη της διαπολιτισμικής διάστασης της λογοτεχνίας (ό.π.: 3797 κ.ε.). Στις θεματικές ενότητες Η νεότερη λογοτεχνία και Ξένη λογοτεχνία για τη Γ τάξη οι αναφορές είναι συγκεκριμένες και αφορούν και τη σύγχρονη κοινωνικοπολιτισμική κατάσταση των πολυπολιτισμικών τάξεων του ελληνικού Γυμνασίου. Ενδεικτικά: Αναζήτηση κειμένων από τον τόπο προέλευσης αλλοδαπών μαθητών, τα οποία δίνουν τη δυνατότητα να συζητηθούν κοινά φαινόμενα της πολιτικής και κοινωνικής ζωής στο πλαίσιο μιας διαπολιτισμικής προσέγγισης της λογοτεχνίας (ό.π.: 3804). Η διαχείριση της σκοποθεσίας της λογοτεχνίας ως γνωστικού αντικειμένου στα Νέα Προγράμματα Σπουδών για τη διδασκαλία της στο Γυμνάσιο είναι κοινή με αυτή του Δημοτικού Σχολείου. Άλλωστε αρκετές φορές αναφέρεται η συνέχεια της φιλοσοφίας και των αρχών του Προγράμματος για το εννιάχρονο σχολείο (ΠΙ- Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, 2011). Η διδασκαλία κειμένων από μετάφραση σημειώνεται σε όλες τις προτεινόμενες θεματικές ενότητες με ιδιαίτερη έμφαση στις εξής: Σχολική ζωή, Η Ελλάδα στην (ξένη) ποίηση, Ετερότητα στη λογοτεχνία, Στάσεις ζωής σε ποιητικά κείμενα, Χιούμορ και σάτιρα (ό.π.: 80-97). 7

8 Β. 1. Νανούρισμα στο γιο μου 16. Ναζίμ Χικμέτ. Β Γυμνασίου (σ ). Το ποίημα και η προτεινόμενη διδακτική προσέγγιση καταλαμβάνουν ένα τρισέλιδο στο βιβλίο. Εντάσονται στην ενότητα Οικογενειακές σχέσεις, η οποία εισάγεται με τον ίδιο πίνακα όπως παρουσιάστηκε στο προηγούμενο Ανθολόγιο Ε - Στ Δημοτικού (σ. 42). Το κείμενο το οποίο συνοδεύει τον πίνακα και αποτελεί ουσιαστικά τον προοργανωτή της θεματικής ορίζει την έννοια της οικογένειας σε ένα αξιακό πλαίσιο. Όσον αφορά το συγκεκριμένο ποίημα διαπραγματεύεται την αγάπη των γονιών προς το παιδί σε όλες τις φάσεις της ζωής του. Δεν υπάρχει προοργανωτικό κείμενο. Προηγείται με πλάγια γράμματα η υπόμνηση ότι πρόκειται για τον ποιητήπατέρα ο οποίος παραστέκεται στο άρρωστο παιδί του και υπαγορεύει στη μητέρα το παρακάτω νανούρισμα (Γαραντούδης, Χατζηδημητρίου, Μέντη, 2007: 56). Το έργο παρουσιάζεται σε δύο σελίδες. Στο τέλος της δεύτερης σελίδας παρατίθεται πίνακας ζωγραφικής του Κυριάκου Κατζουράκη με τίτλο Τρία πορτρέτα. που ουσιαστικά πλαισιώνει το ποίημα με τα «δρώντα» πρόσωπα. Στο τέλος αναφέρεται ο ποιητής, το έργο «Το ερωτευμένο σύννεφο» και η μεταφράστρια Έρα Σαββαΐδου. Ως θεματικά κέντρα της διδακτικής ενότητας στο βιβλίο για τον εκπαιδευτικό αναφέρονται η μορφή, το περιεχόμενο και ο ρόλος του νανουρίσματος αφενός και οι συμβολισμοί του ποιήματος, οι ηθικές αξίες και τα όνειρα του πατέρα για τον γιο αφετέρου (Γαραντούδης, Χατζηδημητρίου, Μέντη, Βιβλίο Εκπαιδευτικού: 39). Η ερμηνευτική προσέγγιση αποτελεί τη μεθοδολογική πρόταση των συντακτών (ό.π.). Οι δραστηριότητες που προτείνονται είναι τέσσερις, από τις οποίες οι τρεις πρώτες 1. Τι ασυνήθιστο έχει αυτό το νανούρισμα του πατέρα σε σχέση με άλλα νανουρίσματα που έχετε ακούσει ή έχετε διαβάσει; 2. Σε ποιο περιβάλλον τοποθετεί ο πατέρας το γιο του στις τρεις πρώτες στροφές του νανουρίσματος: Πώς διαφοροποιείται το περιβάλλον από αυτό στη συνέχεια; 3. Ποιες προσδοκίες έχει για το γιο του ο πατέρας και πώς τον καθοδηγεί για να πραγματοποιήσει τα όνειρά του;» στοχεύουν στη νοηματική προσέγγιση του ποιήματος. Είναι προφανές ότι οι δραστηριότητες δεν κινούνται στη βάση των θεματικών κέντρων που προαναφέρθηκαν. Η τελευταία αφορά τα εκφραστικά μέσα: 4. Βρείτε τις παρομοιώσεις και τους συμβολισμούς του ποιήματος και εξηγήστε τη σημασία τους. Στη συνέχεια, προτείνεται μία διαθεματική εργασία σε συνεργασία με το μάθημα της Οικιακής Οικονομίας: Σε συνεργασία με την καθηγήτρια Οικιακής Οικονομίας, εξετάστε πώς αντιμετώπιζε παλιότερα ο πατέρας το θέμα της διατροφής των παιδιών και πώς προσδιορίζεται σήμερα ο ρόλος του στη σύγχρονη οικογένεια. Η διδακτική προσέγγιση ολοκληρώνεται με το βιογραφικό του Χικμέτ. Σε δύο σειρές αρχικά τονίζεται η πολιτική δράση και το ιδεολογικό υπόβαθρο του έργου και η συνολική αξιολογική κρίση γι αυτό. Στη συνέχεια υπογραμμίζεται ότι τα έργα του μετέφρασε ο Γ. Ρίτσος, ότι αγαπήθηκαν από το ελληνικό κοινό και το αιτιολογικό πλαίσιο: για το αγωνιστικό και φιλειρηνικό τους πνεύμα. Στα γνωστότερα ποιητικά του έργα περιλαμβάνονται τα Γράμματα από τη φυλακή, όπως και στις προηγούμενες 16 Το Νανούρισμα στο γιο μου είναι μέρος του έργου Το ερωτευμένο σύννεφο σε μετάφραση της Έρας Σαββαΐδου, από τις εκδόσεις Ύψιλον, 1983, σ (Γαραντούδης, Χατζηδημητρίου, Μέντη, Βιβλίο Εκπαιδευτικού: 41). 8

9 περιπτώσεις και τα: Γιατί αυτοκτόνησε ο Μπενερτζή;, Το έπος του σεΐχη Μπεντρεντίν και Το Έπος του πολέμου και της ανεξαρτησίας. Στο βιβλίο με τις οδηγίες για τον εκπαιδευτικό προτείνεται μία ενδεικτική ερμηνευτική προσέγγιση (Γαραντούδης, Χατζηδημητρίου, Μέντη, Βιβλίο Εκπαιδευτικού: 39) και προτείνεται η ανάγνωση παράλληλων κειμένων: τα δημοτικά «Να μου το πάρεις ύπνε μου» και «Κοιμήσου αστρί» από τα Κ.Ν.Λ. της Γ Γυμνασίου και το Νανούρισμα Ι του ίδιου ποιητή, Ποιήματα, μετάφραση Γ. Ρίτσου, Κέδρος 1963, σ. 686 (σ. 40), το οποίο είναι το νανούρισμα του Ανθολογίου για τις τάξεις Γ και Δ του Δημοτικού Σχολείου που έχει ήδη σχολιασθεί στο κείμενο. Ακολουθεί μία ομάδα ευρύτερων δραστηριοτήτων οι οποίες αφορούν τη συγκριτική ως προς το νοηματικό περιεχόμενο συνανάγνωση άλλων νανουρισμάτων, δημοτικών και του ίδιου, και την ακρόαση μελοποιημένων δικών του και δημοτικών καθώς και μία η οποία στοχεύει στη γνωριμία των μαθητών/τριών με τον ποιητή μέσα από την ανάγνωση-ακρόαση του έργου Γράμματα στην αγαπημένη (ό.π.). Οι δραστηριότητες που συνοδεύουν το κείμενο αυτό συνολικά μένουν μόνο στη νοηματική και αισθητική προσέγγιση και δεν υποστηρίζουν την ικανοποίηση στόχων διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο πλαίσιο των διαπιστώσεων που διατυπώθηκαν στο προηγούμενο ομόθεμο ποίημα, προσέγγιση που επιχειρείται με τις συνοδευτικές προτάσεις στο βιβλίου του εκπαιδευτικού. Το Νανούρισμα στο γιο μου θα μπορούσε να μελετηθεί ως μέρος του έργου Το ερωτευμένο σύννεφο. Μία τέτοια προσέγγιση θα είχε ως συνεπαγωγή τη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ο Χικμέτ ξαναέγραψε ουσιαστικά λαϊκά παραμύθια εγκεντρίζοντας στη γραφή του τις θέσεις του για τον κοινωνικό ρεαλισμό (βλ. Özüm, 2013: ). Γ. Κείμενα τουρκικής λογοτεχνίας στο εγχειρίδιο Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία τη Β Λυκείου Η σύνταξη του εγχειριδίου και η ένταξη του ομώνυμου μαθήματος επιλογής στη Β Λυκείου από το σχολικό έτος συνιστά μία προσπάθεια ουσιαστικής στήριξης της διδασκαλίας της ξένης λογοτεχνίας, η οποία στα βιβλία Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για τις τρεις τάξεις είχε περιορισμένη παρουσία. Η διαφορετική θεώρηση των στόχων του μαθήματος αποδεικνύεται και από την επιλογή έργων λογοτεχνών από την Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια (3 ποιητικά έργα στο σύνολο των 49 και 11 διηγήματα σε σύνολο 29) μεταξύ των οποίων και το διήγημα του Αζίζ Νεσίν το οποίο παρουσιάζεται στη συνέχεια. Ως στόχος του μαθήματος αναφέρεται η μεθοδική και δημιουργικά ανάγνωση κειμένων από μία ευρύτερη και πολυφωνικότερη λογοτεχνική παράδοση με προσδοκώμενο αποτέλεσμα την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης και την αισθητική καλλιέργεια των αναγνωστών/τριών (ΦΕΚ ΥΠΟΥΡΓΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Αριθ. 8212/Γ2. Πρόγραμμα σπουδών των μαθημάτων των Α, Β, Γ τάξεων του Ενιαίου Λυκείου. Για τα περιεχόμενα του εγχειριδίου και κυρίως για τα κριτήρια επιλογής συγγραφέων και έργων και την προτεινόμενη διδακτική προσέγγιση έχουν δημοσιευτεί εργασίες στις οποίες διατυπώνονται θετικά σχόλια αλλά και προβληματισμοί Βλ. σχετικά στο 9

10 Γ. 1. Το σημειωματάριο. Αζίζ Νεσίν 18. Β Λυκείου. Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία (σ ). Το τέταρτο κείμενο τουρκικής λογοτεχνίας που αφορά την παρούσα εργασία είναι ένα σατιρικό διήγημα του Αζίζ Νεσίν το οποίο έχει τίτλο «Το σημειωματάριο» και διαπραγματεύεται την επικινδυνότητα οποιασδήποτε απόκλισης από τα καθιερωμένα σε έναν αστυνομοκρατούμενο κόσμο, όπως αναφέρεται μεταξύ άλλων στο συνοδευτικό, σχετικά εκτενές, σχόλιο, το οποίο ακολουθεί το ερμηνευτικό παράδειγμα για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας. Οι συντάκτες του εγχειριδίου επιχειρούν μία ερμηνεία του κειμένου στο πλαίσιο του κοινωνικο-πολιτισμικού χωροχρόνου της συγγραφής του διηγήματος. Ο χωροχρόνος ως έννοια και ως στοιχείο της προσέγγισης συναιρείται με τον χρόνο της ανάγνωσης, προσωπικό ή σε επίπεδο τάξης, με τα επιχειρούμενα διακειμενικά σχόλια σε σχέση με άλλα κείμενα του εγχειριδίου με ερμηνευτική συγγένεια (Βαγενάς, Καγιαλής, Πόλκας, Ταραράς, Φράγκογλου, 1999: ). Ακολουθούν ερωτήσεις και το βιογραφικό σημείωμα για τον συγγραφέα Οι ερωτήσεις είναι Το σημειωματάριο αρχικά προξενεί φόβο στον ήρωα στη συνέχεια, όμως, φαίνεται πως λειτουργεί μάλλον σαν φυλαχτό. Πώς εξηγείτε αυτή την αντιστροφή; 2. Πώς θα χαρακτηρίζατε το κοινωνικοπολιτικό καθεστώς στο οποίο συμβαίνουν τα περιστατικά του διηγήματος και γιατί; Ποια είναι η στάση του Νεσίν απέναντι του; 3. Να συγκρίνετε το φόβο της εξουσίας στα διηγήματα του Νεσίν, του Χάσεκ (Β13) και του Τράπεκ (Β16). Και οι τρεις δραστηριότητες αποσκοπούν στη νοηματική προσέγγιση του κειμένου αλλά αυτή τη φορά με ερωτήσεις κλειστού και ανοιχτού Οι μαθητές για πρώτη φορά καλούνται να τοποθετηθούν «απέναντι» από το κείμενο και μέσω των δραστηριοτήτων του να το αξιολογήσουν, διαδικασία δύσκολη αν ληφθεί υπόψη ότι δεν προηγούνται ερωτήσεις-δραστηριότητες που να αφορούν τα στοιχεία δομής και δόμησης κειμένου. Το βιογραφικό του Αζίζ Νεσίν κατακλείει την ενότητα. Τα στοιχεία που αναφέρονται υποστηρίζουν την συγκεκριμένη ερμηνευτική προσέγγιση και πλαισιώνουν τις ερωτήσεις και με το στοιχείο της θετικής συναισθηματικής/συνκινησιακής φόρτισης με την αναφορά στην υποστηρικτική στάση του σχετικά με τα γεγονότα του 1955 (ό.π.: 317). Με άλλα λόγια οι συντάκτες του εγχειριδίου επέλεξαν να επικεντρωθούν στην πολιτική ταυτότητα του συγγραφέα, αν και Τούρκοι μελετητές του έργου του τον κατατάσσουν στους πρωτοπόρους μιας παιδοκεντρικής θεώρησης στη θεματολογία της (παιδικής) λογοτεχνίας η οποία έχει ως κεντρική στοχοθεσία της τον κριτικό εγγραμματισμό των αναγνωστών του έργου του (Geçgel, H., Ak., N., 2007). Σημαντικά στοιχεία εργογραφίας και βιογραφίας του Τούρκου συγγραφέα καθώς και αξιολογικές κρίσεις για το έργο του και προτάσεις για παράλληλα κείμενα παρατίθενται σε υποστηρικτικό υλικό την επιμέλεια του οποίου έχει η Ιωάννα Ναούμ 18 Nesin, A. (2005). Hangi Parti Kazanacak. İstanbul: Nesin Yayınevi. s. 65. Το έργο του συγγραφέα είναι διαθέσιμο σε πολλούς διαδικτυακούς τόπους οι οποίοι αναφέρονται στην ιστοσελίδα της υποσ. 17 στο υποστηρικτικό για τη διδασκαλία του κειμένου υλικό και στο που είναι η ιστοσελίδα του Ιδρύματος Αζίζ Νεσίν. 10

11 και διατίθεται στο μαζί με σημαντικό υλικό συνολικά για την υποστήριξη του μαθήματος. Συμπεράσματα Τα έργα της τουρκικής λογοτεχνίας τα οποία υπάρχουν στα σχολικά εγχειρίδια λογοτεχνίας είναι μόνο τέσσερα. Το θεματικό τους περιεχόμενο, οικογένεια, φιλία, δημοκρατία, υποστηρίζει τη στοχοθεσία του μαθήματος της λογοτεχνίας και μάλιστα προς την κατεύθυνση της ικανοποίησης διαπολιτισμικών στόχων. Θα πρέπει να σημειώσουμε όμως ότι ο Ναζίμ Χικμέτ έχει γράψει πολύ σημαντικά ποιήματα μερικά από τα οποία έχουν άμεσες αναφορές στην Ελλάδα και θα αποτελούσαν πολύ καλή επιλογή για τα εγχειρίδια του Γυμνασίου και του Λυκείου. Τα στοιχεία της βιογραφίας του τα οποία διατίθενται στον/στην αναγνώστη/τρια δεν παραπέμπουν μόνο στον ποιητή των τρυφερών και έμμεσα ιδεολογικά πλαισιωμένων νανουρισμάτων. Πρέπει να αναφέρουμε επίσης την πλούσια λογοτεχνική παραγωγή των Τούρκων συγγραφέων σε έργα λογοτεχνίας (και παιδικής λογοτεχνίας) τα οποία αναφέρονται στις σχέσεις των δύο λαών με κείμενα τα οποία αξιοποιούν τα ιστορικά και κοινωνικοπολιτισμικά κατά περίπτωση συμφραζόμενα και δημιουργούν τις προϋποθέσεις ουσιαστικά «πολυφωνικών» αναγνώσεων. Οι μεταφράσεις έργων της τουρκικής λογοτεχνίας στην ελληνική γλώσσα είναι επίσης πλέον αρκετές και αξιόλογες. Όλα τα παραπάνω θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στη διαχείριση των περιεχομένων του μαθήματος της λογοτεχνίας ώστε οι λογοτεχνίες των βαλκανικών χωρών αλλά και της ανατολική Ευρώπης να αποτελέσουν κύρια «δεξαμενή» για την επιλογή των κειμένων τα οποία θα αναγνώσουν οι μαθητές/τριες στα ελληνικά σχολεία. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι δύο Τούρκοι συγγραφείς που εκπροσωπούν την τουρκική λογοτεχνία στα σχολικά εγχειρίδια λογοτεχνίας στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν αποτελούν επιλογή για τα αντίστοιχα της Τουρκίας. Σημειώνουμε ότι ο Αζίζ Νεσίν δεν έχει επιλεγεί σε κανένα εγχειρίδιο λογοτεχνίας σε καμία τάξη του τουρκικού εκπαιδευτικού συστήματος, ενώ έργα του Χικμέτ υπάρχουν μόνο στα βιβλία του Λυκείου: ΤΑΞΗ Εκδ. Σελίδες Τίτλος Κειμένου Λογοτεχνικό είδος 9. Μ.Ε.Β. 15 Hasret (Νοσταλγία) Ποίημα Fırat 59 Salkım Söğüt (Κλαίουσα Ιτιά) Ποίημα 10. Μ.Ε.Β. 147 Salkım Söğüt (Κλαίουσα Ιτιά) Ποίημα Μ.Ε.Β. 56 Kerem Gibi (Σαν τον Κερέμ) Ποίημα 2000 Senesinin Sanatkarlarına Μ.Ε.Β. 60 Ποίημα (Στους Καλλιτέχνες του 2000) 12. Μ.Ε.Β. 60 İstiklal (Ανεξαρτησία) Ποίημα Μ.Ε.Β. 80 Moskova da Heraklit i Düşünüş (Σκέψη για τον Ηράκλειτο στη Μόσχα) Ποίημα * Εκδ. Μ.Ε.Β: Υπ. Παιδ. ** Εκδ. Fırat: Εμπορίου, εγκεκριμένο από το Υπ. Παιδ. 11

12 Στα 100 προτεινόμενα βιβλία λογοτεχνίας για τους/τις μαθητές/τριες της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης 19 οι δύο συγγραφείς εκπροσωπούνται με ένα βιβλίο ο καθένας: -Nazım Hikmet: Memleketimden İnsan Manzaraları (Εικόνες ανθρώπων από την πατρίδα (τον τόπο) μου). Πρόκειται για ποιήματα που αφορούν την καθημερινότητα των ανθρώπων της Κωνσταντινούπολης. -Aziz Nesin: Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz (Ο Ζήσης και ζει και δε ζει). Το μυθιστόρημα και πάλι ασκεί κριτική σε μία χώρα «καθυστερημένη» σχετικά με το θηρία» της γραφειοκρατίας. Τα σχετικά στοιχεία διατίθενται στην ιστοσελίδα (100 Τούρκοι λογοτέχνες) (υπάρχει πολυμεσική υποστήριξη των έργων) Αξίζει να αναφερθούν και τα έργα ελληνικής λογοτεχνίας τα οποία έχουν επιλεγεί και περιλαμβάνονται στα αντίστοιχα τουρκικά εγχειρίδια: στο βιβλίο του Υπουργείου Παιδείας της 9 ης τάξης: απόσπασμα της Ηλέκτρας του Σοφοκλή, σ. 144 στο βιβλίο του Υπουργείου Παιδείας της 10 ης τάξης: απόσπασμα από την Ιλιάδα του Ομήρου, σ. 39. Υπάρχουν και δύο κείμενα Τούρκων συγγραφέων τα οποία πραγματεύονται θέματα είτε από την ελληνική ιστορία: στο βιβλίο της 10 ης τάξης (ιδιωτική έκδοση εγκεκριμένη από το Υπουργείο Παιδείας) κείμενο για τον Μ. Αλέξανδρο είτε διασκευή έργου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας στο βιβλίο της 12 ης τάξης (ιδιωτική έκδοση εγκεκριμένη από το Υπουργείο Παιδείας) θεατρικό έργο «Η υπεράσπιση του Σωκράτη», σ Στην προαναφερθείσα λίστα των 100 προτεινόμενων προς ανάγνωση λογοτεχνικών έργων υπάρχουν και τα εξής: Eflatun Devlet (Πλάτωνας - Πολιτεία) Eflatun - -Sokrates'in Savunması (Πλάτωνας Απολογία Σωκράτους) Είναι προφανής η απουσία έργων σύγχρονων Ελλήνων λογοτεχνών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΗΓΕΣ Α. ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΑ Κατσίκη-Γκίβαλου Α., Παπαδάτος, Γ., Πάτσιου, Β., Πολίτης, Δ. Πυλαρινός, Θ (2006). Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Γ & Δ Δημοτικού Στο σκολειό του κόσμου. Αθήνα: ΟΕΔΒ. Κατσίκη-Γκίβαλου Α., Καλογήρου, Τζ., Παπαδάτος, Γ., Πρωτονοταρίου, Στ., Πυλαρινός, Θ. (1999). Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Ε & ΣΤ Δημοτικού. Με λογισμό και μ όνειρο. Αθήνα: ΟΕΔΒ. Γαραντούδης, Ε., Χατζηδημητρίου, Σ., Μέντη, Θ. (2007). Κείμενα Νεοελληνική Λογοτεχνίας Β Γυμνασίου. Αθήνα: ΟΕΔΒ. 19 Πρόκειται για έργα 73 Τούρκων και 27 ξένων λογοτεχνών, οι οποίοι εκπροσωπούν την παγκόσμια λογοτεχνία. 12

13 Β. ΒΙΒΛΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Κατσίκη-Γκίβαλου Α., Παπαδάτος, Γ., Πάτσιου, Β., Πολίτης, Δ. Πυλαρινός, Θ (2006). Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Γ & Δ Δημοτικού Στο σκολειό του κόσμου. Βιβλίο Δασκάλου. Μεθοδολογικές Οδηγίες. Γαραντούδης, Ε., Χατζηδημητρίου, Σ., Μέντη, Θ. Κείμενα Νεοελληνική Λογοτεχνίας Β Γυμνασίου. Βιβλίο Εκπαιδευτικού. Αθήνα: ΟΕΔΒ Διαθέσιμο στο: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΕΚ 303/Β, Παράρτημα Τόμος Α : ΔΕΠΠΣ της ελληνικής γλώσσας για το Δημοτικό Σχολείο. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ-ΠΙ. ΦΕΚ 303/Β, Παράρτημα Τόμος Α : ΔΕΠΠΣ Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για το Γυμνάσιο. Αθήνα: ΥΠΕΠΘ-ΠΙ. ΦΕΚ 131/ Υ. Α. 8212/Γ2. Πρόγραμμα σπουδών των μαθημάτων των Α, Β, Γ τάξεων του Ενιαίου Λυκείου. Διαθέσιμο στο: ΠΙ-Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων (2011). Πρόγραμμα Σπουδών για τη διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας και της λογοτεχνίας στο Δημοτικό Σχολείο. Αθήνα. Διαθέσιμο στο ΠΙ-Υπουργείο Παιδείας Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων (2011). Πρόγραμμα Σπουδών για τη διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας και της λογοτεχνίας στο Γυμνάσιο. Αθήνα. Διαθέσιμο στο ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ Αποστολίδου, Β. Η λογοτεχνία στο Δημοτικό Σχολείο. Βελτίωση των σχέσεων του παιδιού με την ανάγνωση και το βιβλίο. Στο Αποστολίδου, Β., Καπλάνη, Β., Χοντολίδου, Ε. (Επιμ.) Διαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο. Αθήνα: Τυπωθήτω, σ Arican, A. (2011). Edebi Metin Çözümlemesi ve Ekoeleştiri. Analysis and Ecocriticism. Mediterranean Journal of Humanities. I/1, s Βαγενάς Ν. (1989). Η μετάφραση ως πρωτότυπο. Ποίηση και μετάφραση. Αθήνα: στιγμή. Βαγενάς, Ν. (1998). Η ξένη λογοτεχνία στη Μέση Εκπαίδευση. Το Βήμα της Κυριακής. 13 Σεπτ. 1998, σ. Β 17. Διαθέσιμο στο: 98.htm Γρόσδος, Στ. (2008). Οπτικός γραμματισμός και πολυτροπικότητα. Ο ρόλος των εικόνων στη γλωσσική διδασκαλία στο βιβλίο γλώσσας της β' δημοτικού. Μεταπτυχιακή διατριβή. Δημάση, Μ. (2007): Η ρωσική λογοτεχνία στα σχολικά εγχειρίδια Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Συγκριτική παρουσίαση των αναφορών στα παλιά και τα καινούρια εγχειρίδια. Πρακτικά του Διεθνούς Συνεδρίου του Πανεπιστημίου Σόφιας με θέμα τη διαπολιτισμική διάσταση στη λογοτεχνική διδασκαλία (σ ). 13

14 Произведения русской литературы в учебниках начальной и средней школы Греции. Сравнительный анализ текстов в старых и новых учебниках Международная конференция «Инновации в исследованиях русского языка, литературы и культуры». 31 октября 3 ноября 2006 г., Пловдив, Болгария. Διαθέσιμο στην ελληνική γλώσσα στο: Δημάση, Μ., Χαρατσίδης, Ε. (2011). Loss or retention of cultural elements when translating literary works: the case of Russian literary in the books used for the teaching of literature in Secondary Education in Greece. Περιοδικό Intercultural Communications, issue 15, σ Αναδημοσιεύτηκε στο 2 ο τεύχος του ηλεκτρονικού επιστημονικού περιοδικού Mare Ponticum. Fuat, Μ. (2003). Çağdaş Türk Şiiri Antolojisi, ( ), C. 1. İstanbul: Adam Yayınları. Ιωαννάτου, Αν. (2000). «Νεότερη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία». Θέματα Παιδείας, τ. 4. Κεχαγιόγλου, Γ. (1998). Ελληνικές μεταφράσεις στον 18 ο αιώνα: Μετα-δοτικές ή προδοτικές Πιστές και άσχημες Άπιστες και όμορφες. Πρακτικά ημερίδας: «Η γλώσσα της Λογοτεχνίας και η γλώσσα της Μετάφρασης». Θεσσαλονίκη: Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας. Krieger M. (1996). Everyday language, literary language, and the problem of translation. Surfaces Vol. V1.101 (v.1.oa-5/8/1996). Κεχαγιόγλου: 1998,1. Ναούμ, Ι. Ο ποιητής και ο θάνατος: Federico Garcia Lorca, Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας (Α 41). Παρουσίαση ηλεκτρονικού φακέλου. Ανακοίνωση στις επιστημονικές συναντήσεις: Η διδασκαλία της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Αθήνα, 8-9 Οκτωβρίου 1999). Διαθέσιμο στο: Ναούμ, Ι. Η διδασκαλία της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας στο Λύκειο: ένα ερευνητικό πρόγραμμα (Θεσσαλονίκη, 14 Δεκεμβρίου 1999). Διαθέσιμο στο: Özüm, A. (2013). Nazım Hikmet in Sevdalı Bulut unda Büyük Anlatılarla Oyun. Nâzım Hikmet s Sevdalı Bulut: The Game with the Grand Narratives. Millî Folklor. Yıl 25, Sayı 97. Παρασκευαΐδης, Σ. (2010), Σημειολογική προσέγγιση των εγχειριδίων λογοτεχνίας του Δημοτικού Σχολείου: προϋποθέσεις διαθεματικής προσέγγισης. Διπλωματική εργασία. Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού, ΔΠΘ. Πάτσιου, Β. (1994). Η Ιστορία των Μεταφράσεων στην Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Διαθέσιμο στο: Πασχαλίδης, Γ. (2002). Γενικές αρχές του Προγράμματος. Στο Αποστολίδου, Β., Καπλάνη, Β., Χοντολίδου, Ε. (Επιμ.) Διαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο. Αθήνα: Τυπωθήτω, σ Χαραλαμπόπουλος, Α., Χατζησαββίδης, Σ. (1997). Διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας: θεωρία και πρακτική εφαρμογή. Θεσσαλονίκη: Κώδικας. Geçgel, H., Ak., N. (2007). Aziz Nesin'in Öykülerinde Çocuk ve Eğitim Teması. Eğitim Fakültesi Dergisi, Dokuz Eylül Üniversitesi. İzmir: Eğitim Fakültesi Yayını, Sayı:

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ NEA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016-17 1. Παρουσίαση του μαθήματος ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ Νεοελληνικής Γλώσσας (ΦΕΚ/303, τ. β /13-03-2003) http://ebooks.edu.gr/info/cps/3deppsaps

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Α. Διπλωματικές εργασίες (Τα υπογραμμισμένα θέματα αφορούν εργασίες που έχουν υποστηριχθεί)

Α. Διπλωματικές εργασίες (Τα υπογραμμισμένα θέματα αφορούν εργασίες που έχουν υποστηριχθεί) Επέβλεψε και πιβλέπει Α. Διπλωματικές εργασίες (Τα υπογραμμισμένα θέματα αφορούν εργασίες που έχουν υποστηριχθεί) 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος:

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1 ος : Η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων με έμφαση στην εφαρμογή, κατά τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας (προγραμματισμός, διδασκαλία, αξιολόγηση), των Αναδομημένων Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Τίτλος μαθήματος ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΥΣΕΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Επιλογής / Ενότητα Τεχνών (ΤΕ) ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΙΡΗΝΗ ΝΑΚΟΥ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΚΤ1121 ΜΟΝΑΔΕΣ ECTS:

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Βενετία Μπαλτά Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Στόχοι της εισήγησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή)

186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) 186 Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνειων Χωρών Θράκης (Κομοτηνή) Σκοπός Το Τμήμα σύμφωνα με το ιδρυτικό του διάταγμα, έχει ως κύρια αποστολή «την καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση, με τη διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 1 Διευκρινίσεις για τα εγχειρίδια «Ο Λόγος Ανάγκη της Ψυχής» Και τα τρία εγχειρίδια και των τριών τάξεων κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΟΠΟΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ

ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΘΡΗΣΚΕΙΑΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 21ΟΥ ΑΙΩΝΑ: ΤΡΟΠΟΙ ΚΑΙ ΤΟΠΟΙ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΥΠΟΕΡΓΟΥ «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΙΕΡΟΔΙΔΑΣΚΑΛΩΝ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ, ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΕΤΕΡΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ» ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ , ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Λ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΑΝΤΑ ΚΑΤΣΙΚΗ - ΓΚΙΒΑΛΟΤ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΟΡΕΙΑ ΑΘΗΝΑ 2001 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η οριοθέτηση της παιδικής λογοτεχνίας σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

Eπιμορφωτικό σεμινάριο

Eπιμορφωτικό σεμινάριο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Επιστ. υπεύθυνη: Ζωή Παπαναούμ Υποδράση: Εξ αποστάσεως επιμόρφωση Eπιμορφωτικό σεμινάριο 31

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές»

«Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» «Οπτικοακουστική Παιδεία:... αδιέξοδα και διαδρομές» (Πρόγραμμα Σπουδών για την Οπτικοακουστική Έκφραση) εισηγητής: Μένης Θεοδωρίδης Αγαπητοί φίλοι, Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους διοργανωτές για την

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Σχολική Χρονιά 2013-2014 «ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013 Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Παρουσίαση-Οργάνωση: Oμάδα Eργασίας για τη Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ. Τι, πώς, γιατί;

ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ. Τι, πώς, γιατί; ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΑΣ ΘΕΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Τι, πώς, γιατί; Κοινωνία Μάθηση Εκπαιδευτική Πολιτική Διδασκαλία Σχολικό Εγχειρίδιο Σκοπός Στόχοι Πρόγραμμα Σπουδών Κοινωνία Μάθηση Εκπαιδευτική Πολιτική Διδασκαλία Σκοπός Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015

Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Παρασκευή 20/3/2015 Η θέση της ξένης λογοτεχνίας στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη ευτεροβάθμια Εκπαίδευση Παρασκευή 20/3/2015 ΕΠΠΣ-ΑΠΣ λογοτεχνίας Το Πρόγραμμα Σπουδών στη λογοτεχνία δομείται για όλη την υποχρεωτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ: ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 1. Νεοελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος }

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Είδη αξιολόγησης: αρχική-διαγνωστική, συντρέχουσαδιαμορφωτική, τελική Μορφές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο Ταυτότητα Τίτλος: Ο τόπος µας, Γιάννη Ρίτσου ηµιουργός: Μπούρα Ευφροσύνη Το σενάριο δοκιµάστηκε στην τάξη. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές: αφορά το µάθηµα της νεοελληνικής λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ /ΝΣΗ ΣΠΟΥ ΩΝ /ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Βαθµός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014-2015 - ΕΑΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΙΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: Δ. ΘΕΟΔΩΡΟΥ, ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ 1. Σύντομη ενημέρωση (βασική

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 7: Η οργάνωση του μαθήματος της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 2.4. Άξονες ανάγνωσης του τρόπου διδακτικής αξιοποίησης των ψηφιακών μέσων (ΤΠΕ) στη γλωσσική εκπαίδευση: το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Τίτλος: Ο Σωκράτης και η εποχή του Συγγραφέας: Καλλιόπη Στυλιανή Κοντιζά Γνωστικό Αντικείμενο: Ανθολόγιο Φιλοσοφικών Κειμένων Τάξη: Γ Γυμνασίου Κείμενο: Κεφάλαιο 3 ο : Σωκράτης και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα

Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Διά Βίου Μάθησης. Μάθησης. Ποίηση και Θέατρο Αρχαία Ελλάδα Α.Π.Θ. Α.Π.Θ. Πρόγραµµα Πρόγραµµα Διά Βίου Μάθησης Μάθησης Ποίηση και Θέατρο στην Ποίηση και Θέατρο στην Αρχαία Ελλάδα Αρχαία Ελλάδα + Στόχος του προγράμματος Το πρόγραμμα επιμόρφωσης Ποίηση και Θέατρο

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ Διδασκαλία της λογοτεχνίας με τη μέθοδο project ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠ/ΚΟΣ: ΗΛΙΑΔΗ ΑΜΑΛΙΑ ΠΕ02, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ-ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ: Απελευθέρωση του μαθητή αναγνώστη από το άγχος

Διαβάστε περισσότερα

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου

Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ. 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ 5ος ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες του Δημοτικού και του Γυμνασίου Oκτώβριος 2015-Μάιος 2016 Αποστολή: Γνωρίζω την αγαπημένη συγγραφέα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Ηφιλοσοφίατων ΕΠΠΣκαιτωνΑΠΣ. Γιώργος Αλβανόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Ειδικής Αγωγής http://amaked-thrak.pde.sch.gr/symdim-kav4/ ΑλβανόπουλοςΓ. Σχ. Σύµβουλος 1 ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η εποχή µας χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου

Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Πληροφορία, σχολείο και μουσείο. Μία εναλλακτική διδακτική προσέγγιση της Λογοτεχνίας στην Α' Λυκείου Παπαγιάννη Μαρία Εκπαιδευτικός 5 ου ΓΕΛ Κέρκυρας Εποχή της πληροφορίας: σταδιακά επιταχυνόμενη αύξηση

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ -ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ -ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ -ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΤΟΧΟΙ Τα µαθήµατα της Νεοελληνικής και Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας σχετίζονται άµεσα και θεµελιωδώς µε τη γνώση, τη σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας.

ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ. Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΔΕΛΤΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Συνδιοργανωτές: Περιφερειακή Διεύθυνση Α/θμιας & Β/θμιας Εκπ/σης Δυτικής Ελλάδας Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ Η παρουσίαση σύγχρονων διδακτικών προσεγγίσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Πώς δουλέψαμε στο γλωσσικό μάθημα; Προγράμματα Σπουδών. Στοχοκεντρικός

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 6: Κριτήρια επιλογής λογοτεχνικών κειμένων για το μάθημα της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 142 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Τα Παιδαγωγικά Τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης, σκοπό έχουν την ανάδειξη επιστημόνων που θα καλύψουν τις εκπαιδευτικές ανάγκες της Πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 2 2 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ι. ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΗΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ

ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ- ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΔΕΠΠΣ ΚΑΙ ΑΠΣ: ΔΥΟ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ PROJECT ΣΟΦΙΑ Κ. ΖΕΡΔΕΛΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Η ΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 4: Το ζήτημα των αξιών κατά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα

Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα [1] Ψηφίδες για τη Νεοελληνική Γλώσσα Παρουσίαση και ενδεικτικά παραδείγματα εκπαιδευτικής αξιοποίησης Συντάκτρια: Μαρία Αλεξίου (εκπαιδευτικός ΠΕ02, ΜΔΕ Θεωρητικής Γλωσσολογίας, συντονίστρια του ψηφιακού

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ 21 / Εισαγωγή στην αρχαία Ελληνική και Πρώιμη Βυζαντινή Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας για Διευθυντές/Διευθύντριες (Δίκτυα Σχολείων ΕΔΕ): Eνσωμάτωση Δεικτών στη Γλωσσική Διδασκαλία Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού

Διαβάστε περισσότερα

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017»

Α. Δράσεις που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης «Πάφος 2017» ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΣΤΟΧΟΣ 3 ος : Η αξιοποίηση του πολιτιστικού πλούτου του συνόλου των κατοίκων της Ευρώπης και η ανάδειξη των κοινών στοιχείων και της πολυμορφίας των ευρωπαϊκών πολιτισμών, μέσα από πολιτιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση

Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Στόχοι και κατευθύνσεις στη διαπολιτισμική εκπαίδευση Ενότητα 2: Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στο πολυπολιτισμικό σχολείο Αναστασία Κεσίδου,

Διαβάστε περισσότερα