Χατζή Β.Ι., Τερζούδη Γ.Ι., Μακρόπουλος Β. και Παντελιάς Γ.Ε. Περίληψη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Χατζή Β.Ι., Τερζούδη Γ.Ι., Μακρόπουλος Β. και Παντελιάς Γ.Ε. Περίληψη"

Transcript

1 ΧΗΜΙΚΑ ΕΠΑΓΟΜΕΝΗ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΑΚΤΙΝΟΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΩΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΕ ΧΗΜΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΙΟΝΙΖΟΥΣΑ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΣΤΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Χατζή Β.Ι., Τερζούδη Γ.Ι., Μακρόπουλος Β. και Παντελιάς Γ.Ε. 1. Εργαστήριο Ραδιοβιολογίας & Βιοδοσιμετρίας, Ι-ΡΡΠ, ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος», Αθήνα. 2. Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας, Τομέας Βιομηχανικής και Επαγγελματικής Υγείας, Αθήνα. Περίληψη Τα δεδομένα σχετικά με τη μεταλλαξιγόνο και καρκινογενετική ικανότητα της συνδυασμένης δράσης χημικών και φυσικών (π.χ. ιονίζουσα ακτινοβολία) γονοτοξικών παραγόντων στους χώρους εργασίας δημιουργούν έντονο προβληματισμό. Τα επιβλαβή άμεσα και απώτερα αποτελέσματα των ιονιζουσών ακτινοβολιών στον άνθρωπο είναι εκτενώς μελετημένα, ωστόσο το ενδεχόμενο χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης ως αποτέλεσμα συνδυασμένης έκθεσης σε χημικούς παράγοντες και ιονίζουσες ακτινοβολίες προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Δεδομένης της ευρείας χρήσης των χημικών παραγόντων υδροκινόνη και γλουταραλδεΰδη σε επαγγελματικό περιβάλλον (π.χ. ακτινολογικά εργαστήρια, νοσοκομεία), πραγματοποιήθηκαν in vitro κυτταρογενετικές μελέτες των χημικών αυτών παραγόντων τόσο μεμονωμένα όσο και σε συνδυασμό με ιονίζουσα ακτινοβολία. Τα αποτελέσματα μέσω της εφαρμογής της μεθόδου G2-χρωμοσωματικής ακτινοευαισθησίας (G2-assay) έδειξαν πως μη-γονοτοξικές δόσεις τόσο υδροκινόνης όσο και γλουταραλδεΰδης ενισχύουν τη χρωμοσωματική ακτινοευαισθησία Τ-λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος υγιών δοτών. Ο εμπλεκόμενος μηχανισμός της παρατηρηθείσας αύξησης της χρωμοσωματικής βλάβης μετά από προηγούμενη έκθεση στους χημικούς αυτούς παράγοντες συγκριτικά με τη βλάβη που παρατηρείται μετά από έκθεση σε ακτινοβολία μόνο, διερευνήθηκε περεταίρω. Ειδικότερα χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της πρόωρης χρωμοσωματικής συμπύκνωσης (PCC) τόσο μέσω χημικής επαγωγής με καλυκουλίνη-α, όσο και μέσω κυτταρικής σύντηξης λεμφοκυττάρων με μιτωτικά κύτταρα χάμστερ. Τα αποτελέσματα ανέδειξαν ένα διαφορετικό μηχανισμό δράσης της αύξησης της ακτινοευαισθησίας για κάθε χημικό παράγοντα. Συγκεκριμένα δείχθηκε ότι: (1) η γλουταραλδεΰδη ενισχύει την χρωμοσωματική ακτινοευαισθησία επιδρώντας στην αρχική χρωμοσωματική βλάβη που προκαλείται αμέσως μετά την ακτινοβόληση και (2) η υδροκινόνη επιδρά στη λειτουργικότητα του G2/M σημείου ελέγχου, και την εν μέρει απενεργοποίησή του, επιτρέποντας μεγαλύτερο αριθμό ακτινοβολημένων και αλλοιωμένων κυττάρων να μεταβαίνουν από τη G2-φάση στη μετάφαση. Επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν ότι η αυξημένη χρωμοσωματική ακτινοευαισθησία συσχετίζεται με προδιάθεση στην καρκινογένεση. Ως εκ τούτου, τα αποτελέσματα της παρούσας in vitro μελέτης αναφερόμενα στη χημικά επαγόμενη ακτινοευαισθητοποίηση ανοίγουν νέα ερωτήματα αναφορικά με το καρκινογόνο προφίλ των υπό μελέτη χημικών παραγόντων. 1

2 1. Εισαγωγή Η μεταλλαξιγόνος και καρκινογόνος δράση χημικών παραγόντων και ιονιζουσών ακτινοβολιών σε διάφορους εργασιακούς χώρους εντείνουν την ανάγκη για εφαρμογή μεθόδων ανίχνευσης και πρόγνωσης των επιπτώσεων έκθεσης του ανθρώπου στους παράγοντες αυτούς. Δεδομένου ότι ο κρίσιμος στόχος των γονοτοξικών παραγόντων είναι το γενετικό υλικό σωματικών και γεννητικών κυττάρων, η έκθεση του ανθρώπου σε αυτούς κλιμακώνει τον κίνδυνο καρκινογένεσης [1-4]. Έντονο προβληματισμό δημιουργούν χημικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος οι οποίοι, αν και χρησιμοποιούνται ευρύτατα από τον άνθρωπο, τα δεδομένα αναφορικά με τη βλαπτική τους ικανότητα είναι περιορισμένα, ανεπαρκή ή αντιφατικά, ενώ χρησιμοποιούνται σε εργασιακούς χώρους όπου υπάρχει κίνδυνος έκθεσης σε πληθώρα άλλων επιβλαβών παραγόντων όπως η ιονίζουσα ακτινοβολία. Τα επιβλαβή άμεσα και απώτερα αποτελέσματα της επίδρασης των ιονιζουσών ακτινοβολιών στον άνθρωπο (άμεσα ή στοχαστικά) είναι αρκετά μελετημένα ενώ είναι γνωστό ότι τα μέλη του πληθυσμού παρουσιάζουν διακύμανση στην χρωμοσωματική ευαισθησία τους στην ιονίζουσα ακτινοβολία (ακτινοευαισθησία) [5,6]. Η ακτινοευαισθησία εκφράζεται ως αυξημένη χρωμοσωματική ευθραυστότητα μετά από in vitro ακτινοβόληση στην ιδιαίτερα ευαίσθητη G2-φάση του κυτταρικού κύκλου μέσω της εφαρμογής ελέγχου G2- χρωμοσωματικής ακτινοευαισθησίας (G2-assay) [7-9]. Δεδομένου ότι η αυξημένη ακτινοευαισθησία συνδέεται με την προδιάθεση στην καρκινογένεση [8,10,9], το ενδεχόμενο εμφάνισης χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης ως αποτέλεσμα έκθεσης σε χημικούς παράγοντες και ιονίζουσες ακτινοβολίες προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία και ανοίγει νέα ερωτήματα αναφορικά με την επικινδυνότητα τους. Για το λόγο αυτό, απαιτείται η εφαρμογή μίας μεθοδολογίας για την εκτίμηση της χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης. Μία τέτοια μεθοδολογία, ανίχνευσης της χημικά επαγόμενης G2-χρωμοσωματικής ακτινοευαισθητοποίησης λεμφοκυττάρων από μη-γονοτοξικές δόσεις χημικού παράγοντα καθώς και μελέτη του μηχανισμού δράσης παρουσιάζεται στην παρούσα εργασία. Η προτεινόμενη μεθοδολογίας αναδεικνύεται μέσω της διερεύνησης της χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης των παραγόντων υδροκινόνη και γλουταραλδεΰδη που χρησιμοποιούνται ευρύτατα στο επαγγελματικό περιβάλλον (π.χ. τεχνολογικά εργαστήρια επεξεργασίας φιλμ, ακτινολογικά εργαστήρια, νοσοκομεία) και η καρκινογόνος δράση τους δεν είναι πλήρως αποσαφηνισμένη. Η περιγραφή της μεθοδολογίας, τα αποτελέσματα της χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης ως αποτέλεσμα in vitro έκθεσης λεμφοκυττάρων σε υδροκινόνη και γλουταραλδεΰδη καθώς και οι μηχανισμοί δράσης που κρύβονται πίσω από τη δράση αυτή, έχουν δημοσιευθεί τμηματικά σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά [11-13] και παρατίθενται στις ενότητες που ακολουθούν. 2. Προτεινόμενη μεθοδολογία ελέγχου χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης Η προτεινόμενη μεθοδολογία [14], αποτελεί συνδυασμό ήδη γνωστών και ευρέως διαδεδομένων μεθόδων κυτταρογενετικής ανάλυσης όπως: (α) η κλασική κυτταρογενετική ανάλυση χρωμοσωματικών αλλοιώσεων στη μετάφαση, (β) η μέθοδος της G2-2

3 χρωμοσωματικής ακτινοευαισθησίας (G2-assay) μετά από ακτινοβόληση λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος στη G2-φάση του κυτταρικού κύκλου [9], (γ) η χημικά επαγόμενη μέθοδος της πρόωρης χρωμοσωματικής συμπύκνωσης (PCC, Premature Chromosome Condensation) μέσω καλυκουλίνης-α [15] καθώς και (δ) η μέθοδος PCC μέσω κυτταρικής σύντηξης (cell fusion) λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος με μιτωτικά κύτταρα χάμστερ [16,17]. Η προτεινόμενη μεθοδολογία ανίχνευση της χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης, μέσω της οποίας καθίσταται δυνατή και η διευκρίνιση του εμπλεκόμενου μηχανισμού δράσης, περιγράφεται σε τρία βασικά στάδια. Το πρώτο στάδιο ανάλυσης (Εικόνα 1) περιλαμβάνει την εφαρμογή κλασικής κυτταρογενετικής ανάλυσης χρωμοσωματικών αλλοιώσεων σε λεμφοκύτταρα περιφερικού αίματος υγιών δοτών προκειμένου να προσδιοριστούν τα επίπεδα κυτταροτοξικότητας και γονοτοξικότητας και κυρίως να προσδιοριστούν οι μη-γονοτοξικές δόσεις του υπό μελέτη χημικού παράγοντα σε κυτταρογενετικό επίπεδο. Εικόνα 1. Προσδιορισμός εύρους γονοτοξικής δράσης υπό μελέτη χημικού παράγοντα. Το δεύτερο στάδιο ανάλυσης (Εικόνα 2), το οποίο εφαρμόζεται για την ανίχνευση της χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης, περιλαμβάνει την έκθεση λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος σε μη-γονοτοξικές δόσεις του υπό μελέτη χημικού παράγοντα, έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία (1 Gy) στη G2-φάση του κυτταρικού κύκλου (G2-assay) και μικροσκοπική παρατήρηση των επαγόμενων χρωματιδικού τύπου αλλοιώσεων στη μετάφαση [4]. Οι πιθανοί μηχανισμοί στους οποίους μπορεί να οφείλεται η αυξημένη ακτινοπροκληθείσα χρωμοσωματική βλάβη μετά από έκθεση σε χημικό παράγοντα μπορεί να οφείλεται στην ικανότητα του χημικού παράγοντα να επιδρά με τρόπο ώστε: (1) να ευαισθητοποιεί τη χρωματίνη με αποτέλεσμα την αύξηση των αρχικά επαγόμενων χρωμοσωματικών βλαβών που προκύπτουν αμέσως μετά την έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία, (2) να δυσχεραίνει την επιδιόρθωση των ακτινοπροκλητών βλαβών ή (3) να απενεργοποιεί τα σημεία ελέγχου (checkpoints) του κυτταρικού κύκλου ώστε μεγαλύτερος αριθμός κυττάρων να μεταβαίνει στη μίτωση προτού πραγματοποιηθεί επιδιόρθωση των χρωμοσωματικών αλλοιώσεων [6,18]. Οι τρεις προαναφερθείσες υποθέσεις μπορούν να διερευνηθούν με τις μεθόδους που αναφέρονται στο τρίτο στάδιο ανάλυσης της προτεινόμενης μεθοδολογίας (Εικόνα 3). Για το σκοπό αυτό, πραγματοποιείται εφαρμογή της μεθόδου της Πρόωρης Χρωμοσωματικής Συμπύκνωσης (PCC, Premature Chromosome Condensation) τόσο μέσω χημικής επαγωγής με καλυκουλίνη-α (Εικόνα 4) όσο και μέσω κυτταρικής σύντηξης G0-λεμφοκυττάρων με μιτωτικά κύτταρα χάμστερ μέσω πολυεθυλενικής γλυκόλης (PEG, polyethylene glycol) (Εικόνα 5) [17,16,19,15]. H μέθοδος PCC μέσω 3

4 κυτταρικής σύντηξης G0-λεμφοκυττάρων με μιτωτικά κύτταρα χάμστερ, επιτρέπει αφενός την άμεση ανάλυση της χρωμοσωματικής βλάβης αμέσως μετά την έκθεση σε γονοτοξικούς παράγοντες και αφετέρου την παρακολούθηση της επιδιόρθωσης της βλάβης αυτής [16,20]. Επιπλέον, η μέθοδος PCC μέσω καλυκουλίνης-α, επιτρέπει την ταξινόμηση και ανάλυση των κυττάρων σε άλλες φάσεις του κυτταρικού κύκλου (π.χ. G2 και S) πέραν της μετάφασης [17]. Εικόνα 2. Μεθοδολογία προσδιορισμού χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης μέσω της εφαρμογής της μεθόδου της G2-χρωμοσωματικής ακτινοευαισθησίας (G2-assay). Εικόνα 3. Μέθοδος διερεύνησης του πιθανού μηχανισμού δράσης της χημικά επαγόμενης ακτινοευαισθητοποίησης με εφαρμογή της μεθόδου της Πρόωρης Χρωμοσωματικής Συμπύκνωσης (PCC) μέσω χημικής επαγωγής και κυτταρικής σύντηξης. 4

5 Εικόνα 4. Φάσεις του κυτταρικού κύκλου μετά από εφαρμογή της μεθοδολογίας PCC μέσω καλυκουλίνης-α. (Α.) κλειστοί G0-πυρήνες (Β.) όψιμη G1-φάση, (Γ., Δ.) πρώιμη S-φάση, (Ε., Ζ., Η.) μέση S-φάση (Θ.) όψιμη S- φάση, (Ι.) G2-φάση, (Κ.) Μετάφαση, (Λ.) ανάφαση, (Μ.) G1-φάση [11]. 5

6 Ι. ΙΙ. Εικόνα 5. (Ι) Σχηματική αναπαράσταση της μεθοδολογίας της Πρόωρης Χρωμοσωματικής Συμπύκνωσης (PCC) μέσω κυτταρικής σύντηξης μιτωτικών κυττάρων χάμστερ (CHO) και G0-λεμφοκυττάρων με τη χρήση της ουσίας PEG (polyethyleneglycol). Κατά την κυτταρική σύντηξη παράγοντες που προωθούν τη μίτωση (MPF, Mitosis Promoting Factors) προερχόμενοι από τα μιτωτικά CHO κύτταρα επιδρούν στα G0-λεμφοκύτταρα, συμπυκνώνοντας πρόωρα τα χρωμοσώματα τους και επιτρέποντας την άμεση ανάλυση της βλάβης. (ΙΙ) Επαγωγή πρόωρης χρωμοσωματικής συμπύκνωσης με τη μέθοδο της κυτταρικής σύντηξης G0- λεμφοκυττάρων και μιτωτικών της σειράς CHO. (Α.) Τα φυσιολογικά G0-λεμφοκύτταρα στο περιφερικό αίμα έχουν 46 μονοχρωματιδιακά χρωμοσώματα. (Β.) Μετά από έκθεση των λεμφοκυττάρων περιφερικού αίματος σε γoνοτοξικούς παράγοντες παρατηρούνται εμφανείς χρωμοσωματικές αλλοιώσεις οι οποίες γίνονται ορατές στο οπτικό μικροσκόπιο ως επιπλέον των 46 χρωμοσωματικών θραυσμάτων (Μικροσκόπιο Nicon Eclipse E-400). 3. Αποτελέσματα και συζήτηση Μέσω εφαρμογής ελέγχου της G2-χρωμοσωματικής ακτινοευαισθησίας δείχθηκε για πρώτη φορά πως μη-γονοτοξικές δόσεις χημικών παραγόντων του επαγγελματικού περιβάλλοντος όπως είναι η υδροκινόνη και η γλουταραλδεΰδη (Πίνακας 1) όταν συνδυαστούν με ιονίζουσα ακτινοβολία, αυξάνουν την ακτινοπροκληθείσα χρωμοσωματική 6

7 βλάβη (Εικόνα 6, Εικόνα 7) [11]. Η ενδογενής όσο και η επίκτητη αυξημένη χρωμοσωματική βλάβη (ευθραυστότητα) συσχετίζονται με προδιάθεση στην καρκινογένεση [8,10]. Συνεπώς, χημικοί παράγοντες που έχουν την ικανότητα να ενισχύουν τη χρωμοσωματική βλάβη μετά από συνδυασμένη έκθεση με άλλους γονοτοξικούς παράγοντες (π.χ. ιονίζουσα ακτινοβολία) μπορούν να θεωρηθούν ως δυνητικά καρκινογόνοι. Μέσω της εφαρμογής των μεθόδων PCC δείχθηκε για πρώτη φορά πως η χημική ουσία γλουταραλδεΰδη ασκεί τη δράση της επιδρώντας στη χρωμοσωματική βλάβη που προκαλείται αμέσως μετά την ακτινοβόληση χωρίς να επηρεάζει την κινητική του κυτταρικού κύκλου αλλά ούτε και το ρυθμό επιδιόρθωσης της βλάβης αυτής [12]. Στην περίπτωση της υδροκινόνης, δείχθηκε ότι η χημικά επαγόμενη ενίσχυση της ακτινοπροκληθείσας χρωμοσωματικής βλάβης προέρχεται από την επίδραση της ουσίας στη λειτουργικότητα του G2/M σημείου ελέγχου (G2/M checkpoint), και την εν μέρει απενεργοποίησή του, επιτρέποντας μεγαλύτερο αριθμό κυττάρων να μεταβαίνει από τη G2-φάση στη μετάφαση προτού πραγματοποιηθεί επιδιόρθωση των χρωμοσωματικών αλλοιώσεων [13]. Δεδομένου ότι η αυξημένη χρωμοσωματική βλάβη και η ανεπαρκής λειτουργία των σημείων ελέγχου έχουν συσχετιστεί με γενετικές ασθένειες όπως και με διάφορες μορφές καρκίνου, τα αποτελέσματα αυτά, ενισχύουν τα δεδομένα της διεθνούς βιβλιογραφίας που αφορούν την καρκινογενετική δράση των ουσιών αυτών [21-24]. Πίνακας 1 Φυσικοχημικές ιδιότητες της υδροκινόνης και γλουταραλδεΰδης [25]. Κοινή Ονομασία Υδροκινόνη Γλουταραλδεΰδη CAS Μοριακός-Στερεοχημικός Τύπος C 6 H 4 (OH) 2 C 5 H 8 O 2 Μοριακό Βάρος Φυσική κατάσταση Στερεή, κρυσταλλική Υγρό Χρώμα Λευκό Διάφανο, υποκίτρινο Σημείο Βρασμού 287 C 200,9 C Διαλυτότητα Η 2 Ο, PBS, οργανικοί διαλύτες Η 2 Ο, αλκοόλες, αιθέρες 7

8 (Ι) (ΙΙ) Εικόνα 6 (Ι) Χρωματιδικές αλλοιώσεων ανά κύτταρο μετά από συνδυασμένη έκθεση 5 μμ υδροκινόνης (για 1h και 24h) και 1 Gy ιονίζουσας ακτινοβολίας στη G2-φάση σε λεμφοκύτταρα περιφερικού αίματος έξι υγιών δοτών. Παρατηρείται στατιστικώς σημαντική αύξηση των μέσω τιμών των χρωματιδικού τύπου αλλοιώσεων μετά από έκθεση σε 5 μμ HQ για 24 h και 1 Gy γ-ακτινοβολία ως προς τη μέση τιμή των δειγμάτων που εκτέθηκαν σε ιονίζουσα ακτινοβολία μόνο. [11,13]. (ΙΙ) Χρωματιδικές αλλοιώσεων ανά κύτταρο μετά από συνδυασμένη δράση 10 μμ γλουταραλδεΰδης (για 24h) και 1 Gy γ-ακτινοβολίας στη G2-φάση του κυτταρικού κύκλου σε καλλιέργειες 72 h σε έξι υγιείς δότες. Οι τυπικές αποκλείσεις (SD) των μέσων τιμών από τρία ανεξάρτητα πειράματα υπολογίστηκαν για κάθε πειραματικό σημείο [26]. 8

9 Εικόνα 7 Χρωματιδικές αλλοιώσεις σε μεταφάσεις λεμφοκυττάρων: (Ι) Δείγμα μάρτυρας (control), (ΙΙ) Μετά από έκθεση σε 1 Gy ιονίζουσας ακτινοβολίας στη G2-φάση (G2-assay) (2 χρωματιδικές αλλοιώσεις), (ΙΙΙ) Μετά από έκθεση σε υδροκινόνη (5 μμ, 24 h) και 1 Gy ιονίζουσας ακτινοβολίας στη G2-φάση (6 χρωματιδικές αλλοιώσεις), (ΙV) Μετά από έκθεση σε γλουταραλδεΰδη (10 μμ, 24 h) και 1 Gy ιονίζουσας ακτινοβολίας στη G2-φάση (8 χρωματιδικές αλλοιώσεις). Με την εφαρμογή της προτεινόμενης μεθοδολογίας [11-14], δείχθηκε για πρώτη φορά πως χαμηλές μη-γονοτοξικές δόσεις χημικών παραγόντων (υδροκινόνη και γλουταραλδεΰδη) του επαγγελματικού περιβάλλοντος επάγουν in vitro ευαισθητοποίηση ανθρώπινων λεμφοκυττάρων στις ιονίζουσες ακτινοβολίες και διευκρινίστηκε για κάθε περίπτωση ο μηχανισμός μέσω του οποίου η δράση αυτή ασκείται. Δεδομένου ότι η αυξημένη ακτινοευαισθησία έχει συσχετιστεί με προδιάθεση στην καρκινογένεση [8,10], σε εργασιακό περιβάλλον όπου υπάρχει κίνδυνος συνδυασμένης δράσης ιονίζουσας ακτινοβολίας και χημικών παραγόντων, ο κίνδυνος καρκινογένεσης πιθανά αυξάνεται [24]. Η ενδεχόμενη 9

10 αύξηση της ακτινοπροκληθείσας χρωμοσωματικής βλάβης ως αποτέλεσμα έκθεσης σε χημικούς παράγοντες (και ειδικότερα σε μη-γονοτοξικές δόσεις αυτών) ανοίγει νέα ερωτήματα αναφορικά με την επικινδυνότητα τους και το καρκινογόνο προφίλ τους. Με την εφαρμογή της προτεινόμενης μεθοδολογίας, περεταίρω μελέτες αναφορικά με τη χημικά επαγόμενη ακτινοευαισθητοποίηση παραγόντων του επαγγελματικού περιβάλλοντος αναμένεται να αποσαφηνίζουν το δυνητικά καρκινογόνο προφίλ τους. Βιβλιογραφία 1. Walmsley RM (2005) Genotoxicity screening: The slow march to the future. Expert Opin Drug Metab Toxicol 1 (2): Brambilla G, Martelli A (2007) Genotoxic and carcinogenic risk to humans of drug-nitrite interaction products. Mutat Res 635 (1): Tucker JD, Preston RJ (1996) Chromosome aberrations, micronuclei, aneuploidy, sister chromatid exchanges, and cancer risk assessment. Mutat Res 365 (1-3): Scott D, Spreadborough AR, Jones LA, Roberts SA, Moore CJ (1996) Chromosomal radiosensitivity in G2-phase lymphocytes as an indicator of cancer predisposition. Radiat Res 145 (1): Luch A (2002) Cell cycle control and cell division: Implications for chemically induced carcinogenesis. Chembiochem 3 (6): Scott D, Galloway SM, Marshall RR, Ishidate M, Jr., Brusick D, Ashby J, Myhr BC (1991) International commission for protection against environmental mutagens and carcinogens. Genotoxicity under extreme culture conditions. A report from icpemc task group 9. Mutat Res 257 (2): Distel LV, Neubauer S, Keller U, Sprung CN, Sauer R, Grabenbauer GG (2006) Individual differences in chromosomal aberrations after in vitro irradiation of cells from healthy individuals, cancer and cancer susceptibility syndrome patients. Radiother Oncol 8. Terzoudi GI, Jung T, Hain J, Vrouvas J, Margaritis K, Donta-Bakoyianni C, Makropoulos V, Angelakis P, Pantelias GE (2000) Increased G2 chromosomal radiosensitivity in cancer patients: The role of cdk1/cyclin-b activity level in the mechanisms involved. Int J Radiat Biol 76 (5): Terzoudi GI, Hatzi VI, Barszczewska K, Manola KN, Stavropoulou C, Angelakis P, Pantelias GE (2009) G2-checkpoint abrogation in irradiated lymphocytes: A new cytogenetic approach to assess individual radiosensitivity and predisposition to cancer. Int J Oncol 35 (5): Terzoudi GI, Pantelias GE (2006) Cytogenetic methods for biodosimetry and risk individualisation after exposure to ionising radiation. Radiat Prot Dosimetry 122 (1-4): Hatzi VI (2008) Study of genotoxic effects of selected chemicals found in occupational environment in peripheral blood lymphocyte cultures in vitro. Phd thesis. PhD Thesis, National & Kapodestrian University of Athens, Athens, Hatzi VI, Terzoudi GI, Makropoulos V, Maravelias C, Pantelias GE (2008) Pre-irradiation exposure of peripheral blood lymphocytes to glutaraldehyde induces radiosensitization by increasing the initial yield of radiation-induced chromosomal aberrations. Mutagenesis 23 (2): Hatzi VI, Terzoudi GI, Pantelias GE, Spiliopoulou C, Makropoulos V (2007) The benzene metabolite hydroquinone enhances G2-chromosomal radiosensitivity by inducing a less-efficient G2-m-checkpoint in irradiated lymphocytes. Int J Oncol 31 (1): Hatzi V.I. TGI, Makropoulos V., Pantelias G.E. (2009) A cytogenetic methodology to evaluate in vitro the G2-chromosomal radiosensitization induced by chemicals at non-clastogenic doses. Journal of Genetics 88 (3 ):(In Press) 15. Terzoudi GI, Malik SI, Pantelias GE, Margaritis K, Manola K, Makropoulos W (2003) A new cytogenetic approach for the evaluation of mutagenic potential of chemicals that induce cell cycle arrest in the G2 phase. Mutagenesis 18 (6): Pantelias GE, Maillie HD (1983) A simple method for premature chromosome condensation induction in primary human and rodent cells using polyethylene glycol. Somatic Cell Genet 9 (5):

11 17. Hatzi VI, Terzoudi GI, Paraskevopoulou C, Makropoulos V, Matthopoulos DP, Pantelias GE (2006) The use of premature chromosome condensation to study in interphase cells the influence of environmental factors on human genetic material. ScientificWorldJournal 6: Tucker JD, Ramsey MJ, Lee DA, Minkler JL (1993) Validation of chromosome painting as a biodosimeter in human peripheral lymphocytes following acute exposure to ionizing radiation in vitro. Int J Radiat Biol 64 (1): Pantelias GE (1986) Radiation-induced cytogenetic damage in relation to changes in interphase chromosome conformation. Radiat Res 105 (3): Pantelias GE, Maillie HD (1985) The measurement of immediate and persistent radiation-induced chromosome damage in rodent primary cells using premature chromosome condensation. Health Phys 49 (3): Whysner J, Verna L, English JC, Williams GM (1995) Analysis of studies related to tumorigenicity induced by hydroquinone. Regul Toxicol Pharmacol 21 (1): Lindsey RH, Bender RP, Osheroff N (2005) Stimulation of topoisomerase ii-mediated DNA cleavage by benzene metabolites. Chem Biol Interact : Van Miller JP, Hermansky SJ, Losco PE, Ballantyne B (2002) Chronic toxicity and oncogenicity study with glutaraldehyde dosed in the drinking water of fischer 344 rats. Toxicology 175 (1-3): Makropoulos V, Alexopoulos EC (2006) Case report: Hydroquinone and/or glutaraldehyde induced acute myeloid leukaemia? J Occup Med Toxicol 1: Takigawa T, Endo Y (2006) Effects of glutaraldehyde exposure on human health. J Occup Health 48 (2): Hatzi VI, Terzoudi GI, Makropoulos V, Maravelias C, Pantelias GE (2008) Pre-irradiation exposure of peripheral blood lymphocytes to glutaraldehyde induces radiosensitization by increasing the initial yield of radiation-induced chromosomal aberrations. Mutagenesis 11

Παρακολούθηση και εκτίµηση της έκθεσης σε καρκινογόνες χηµικές ουσίες, και των αντιστοίχων κινδύνων, στον εργασιακό χώρο

Παρακολούθηση και εκτίµηση της έκθεσης σε καρκινογόνες χηµικές ουσίες, και των αντιστοίχων κινδύνων, στον εργασιακό χώρο Παρακολούθηση και εκτίµηση της έκθεσης σε καρκινογόνες χηµικές ουσίες, και των αντιστοίχων κινδύνων, στον εργασιακό χώρο Σ. Κυρτόπουλος, Εργαστήριο Χηµικής Καρκινογένεσης και Γενετικής Τοξικολογίας, Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή

Κριτήρια ταξινόμησης κατά CLP: Κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία Καρκινογένεση, Μεταλλαξιγένεση, Τοξικότητα στην αναπαραγωγή ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΧΗΜΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΓΕΝΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ 11 η Ετήσια Σύσκεψη Επιθεωρητών REACH, CLP 2015 Εθνική Συνάντηση Εργασίας του PROTEAS Αθήνα, 27-2929 Απριλίου 2015 Γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών

Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Μελέτη βιολογικής δράσης σε ουσίες που περιέχονται σε εκχυλίσµατα από ελληνικές ποικιλίες σταφυλιών Αντιµεταλλαξιγόνο δράση ανίχνευση ουσιών που προστατεύουν το DNA από µεταλλαξιγόνα που προκαλούν µεταλλάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΤΣΕΖΟΥ ΑΣΠΑΣΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Βασίλης, PhD Λάρισα, 2012 ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΑΣΤΟΥ Αποτελεί την πιο κοινή μορφή

Διαβάστε περισσότερα

WiFi & Satcom FORUM 2009

WiFi & Satcom FORUM 2009 ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ & ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΙΝΗΤΩΝ ΡΑΔΙΟΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΟΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ ΑΠΟ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ Φίλιππος

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΤΥΠΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΤΥΠΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1 30.12.2006 EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 396/363 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χ ΓΙΑ ΟΥΣΙΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΖΟΝΤΑΙ Ή ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ΣΕ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ 1000 ΤΟΝΩΝ Ή ΑΝΩ 1 Στο ποσοτικό επίπεδο του παρόντος Παραρτήματος, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗΣ 2008 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΟΥ: "Μελέτη της χρηματοοικονομικής αποτύπωσης περιβαλλοντικών πληροφοριών, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, επίδοσης και αποτελεσματικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων"

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΠΤΙΚΗΣ & ΟΠΤΟΜΕΤΡΙΑΣ ****************************************************************************** ΘΕΜΑΤΑ ΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Δρ Ιωάννης Θανόπουλος Οπτικές λαβίδες: Θεωρία και εφαρμογές με έμφαση

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό

igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό igenetics ΜΑΘΗΜΑ 3 Το γενετικό υλικό ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ Στο DNA (RNA ιών) οι πληροφορίες για τα χαρακτηριστικά ενός οργανισμού (γονίδια) ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ Από κύτταρο σε κύτταρο και από

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ. 3.1. Εισαγωγή: Χημικές Ουσίες και Περιβαλλοντική Τοξικολογία

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ. 3.1. Εισαγωγή: Χημικές Ουσίες και Περιβαλλοντική Τοξικολογία ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑ. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΞΙΚΟΤΗΤΑΣ 3.1. Εισαγωγή: Χημικές Ουσίες και Περιβαλλοντική Τοξικολογία Η τοξικότητα των χημικών ουσιών ελέγχεται με την χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

ToxPlus. Spin-off εταιρία του Εργαστηρίου Τοξικολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης. Επιδοτούμενη από το ΕΣΠΑ (2007 2013)

ToxPlus. Spin-off εταιρία του Εργαστηρίου Τοξικολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης. Επιδοτούμενη από το ΕΣΠΑ (2007 2013) KENTΡΟ ΤΟΞΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α.Ε. Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πάρκο Κρήτης Step C, N. Πλαστήρα 100, Βασιλικά Βουτών, Τ.Κ. 700 13 Ηράκλειο, Κρήτη www.toxplus.gr ToxPlus Spin-off εταιρία του Εργαστηρίου Τοξικολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Η κατάταξη γίνεται με εξετάσεις στα παρακάτω μαθήματα: Οι επιτυχόντες κατατάσσονται στα παρακάτω εξάμηνα ανά Κατηγορία πτυχιούχων ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Από το Τμήμα Ιατρικής ανακοινώνεται ότι για το ακαδημαϊκό έτος 2014-2015 στο Τμήμα Ιατρικής κατατάσσονται : Οι πτυχιούχου Πανεπιστημίου, Τ.Ε.Ι. ή ισοτίμων προς αυτά, Α.ΣΠΑΙ.Τ.Ε., της Ελλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις :

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή ιατρικής για το μάθημα του καρκίνου του όρχη βασικές γνώσεις : Οι όρχεις αποτελούν κομμάτι του αναπαραγωγικού συστήματος (παραγωγή σπερματοζωάριων) του άνδρα αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης

Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης Ευρωπαϊκά Σχέδια Δράσης Ζήσης Βρύζας Λέκτορας, Εργαστήριο Γεωργικής Φαρμακολογίας & Οικοτοξικολογίας, Τμήμα Αγροτικής Ανάπτυξης 17 Ιανουαρίου 2013, ΑΘΗΝΑ Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ιστορικό στρατηγικής μείωσης της χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΟ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Το μόριο DNA μιας χρωματίδας μεταφασικού χωμοσώματος ενός φυσιολογικού ευκαρυωτικού κυττάρου περιέχει το 29% των νουκλεoτιδίων του με αζωτούχα βάση την T. a. Ποιο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων

Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων Βάσεις δεδομένων χαρτογράφησης γονιδιωμάτων Vasilis Promponas Bioinformatics Research Laboratory Department of Biological Sciences University of Cyprus http://en.wikipedia.org/wiki/image:cyprus_topo.png

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες

Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες Λίγα λόγια για τις αιματολογικές νεοπλασίες Αιματολογικές νεοπλασίες είναι τα είδη καρκίνου που επηρεάζουν το αίμα, το μυελό των οστών και τους λεμφαδένες. Δεδομένου ότι και τα τρία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ - ΡΑΔΙΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Βασικές γνώσεις I SBN 960-372-069-0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΙΣ Α. ΚΟΣΜΙΔΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ Μ Ε Ρ Ο Σ Ι ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ Κεφάλαιο 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΚΑΡΚΙΝΟ... 3 Το καρκινικό κύτταρο... 3 Κυτταρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ιαχείριση Κινδύνων & Λαθών στις Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ Υπηρεσίες ΥΓΕΙΑΣ - Risk Management- ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ. Θεοδώρου Χημικός Μηχ/κός, MSc, MBA Αθήνα, 13 Μαρτίου 2009 Οι ιατρικές

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΛΥΣΗ ΑΣΚΗΣΗΣ 1 ΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ α) Αφού τα σωµατικά κύτταρα της γάτας έχουν 19 ζεύγη οµολόγων χρωµοσωµάτων, άρα περιέχουν 38 απλοειδή χρωµοσώµατα στην αρχή της Μεσόφασης (G 1 -φάση), πριν

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα

Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα Προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (P.G.D) σε χρωμοσωμικές ανωμαλίες και κληρονομικά νοσήματα MAΡΙΑ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑ Κλινική Εμβρυολόγος Μονάδα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Περιεχόμενα Ορισμός Ιστορική Αναδρομή Γενετική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΟ-ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ: ΔΥΝΗΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ

ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΟ-ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ: ΔΥΝΗΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗΣ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΧΗΜΕΙΟ-ΑΚΤΙΝΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ: ΒΙΟΛΟΓΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ Π. ΤΣΕΚΕΡΗΣ Επίκουρος Καθηγητής Ακτινοθεραπείας Τμήμα Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας, Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο Ιωαννίνων ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τυχαιοποιημένες

Διαβάστε περισσότερα

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική.

Γονίδια. τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική Από. Παρενέργειες. Φαρμακο γονιδιωματική / γενετική. Από τη Φαρμακολογία και τη Γονιδιωματική στη Φαρμακογονιδιωματική" Φυσιολογικά Ανθρώπινα Χαρακτηριστικά Ανταπόκριση στο Περιβάλλον Δέσποινα Σανούδου,, PhD FACMG Επίκουρη Καθηγήτρια Molecular Biology Biomedical

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός»

ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος. Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΗPV και Καρκίνος Δέρµατος Ηλέκτρα Νικολαΐδου Επ. Καθηγήτρια Δερµατολογίας ΕΚΠΑ Νοσ. «Α. Συγγρός» ΓΕΝΗ HPV Α γένος: βλεννογόνοι αιτιολογική συσχέτιση µε καρκίνο τραχήλου µήτρας, πρωκτού, αιδοίου, πέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Θ. Σουρλίγκα Εργαστήριο Βιοχηµείας Ιστονών

ρ. Θ. Σουρλίγκα Εργαστήριο Βιοχηµείας Ιστονών Ιστονικές Ποικιλοµορφίες και Μεταφραστικές Τροποποιήσεις των ιστονών: Βασικοί Παράγοντες για την Στερεοδιαµόρφωση της Χρωµατίνης κατά την Γήρανση και Απόπτωση ρ. Θ. Σουρλίγκα Εργαστήριο Βιοχηµείας Ιστονών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV: ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΙΑ ΙΚΑΣΙΩΝ ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ: ΟΡΓΑΝΙΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙV:

Διαβάστε περισσότερα

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου

Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Τα δεδομένα που αφορούν στον καρκίνο είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του ελέγχου του καρκίνου Πέτρος Καρακίτσος Καθηγητής Κυτταρολογίας Διευθυντής Εργαστηρίου Διαγνωστικής

Διαβάστε περισσότερα

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5

Α2. Το αντικωδικόνιο είναι τριπλέτα νουκλεοτιδίων του α. mrna β. snrna γ. trna δ. rrna Μονάδες 5 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία συμπληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, µια καθηµερινή απειλή για την

Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, µια καθηµερινή απειλή για την Ηλεκτροµαγνητική ακτινοβολία, µια καθηµερινή απειλή για την ανθρώπινη υγεία! Κωνσταντίνος Γ. Βροντάκης, Ειδικός Ιατρός Εργασίας & Περιβάλλοντος Στην εποχή µας, ο αναπτυγµένος τεχνολογικά πολιτισµός έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδράσεις της silibinin και της 5 - azacytidine σε πειραματικό μοντέλο αδενοκαρκινώματος μαστού

Οι επιδράσεις της silibinin και της 5 - azacytidine σε πειραματικό μοντέλο αδενοκαρκινώματος μαστού Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης - Τμήμα Ιατρικής Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κλινική Φαρμακολογία- Θεραπευτική Οι επιδράσεις της silibinin και της 5 - azacytidine σε πειραματικό μοντέλο αδενοκαρκινώματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ. ρ. ημήτρης Εμμ. Βλαστός. Βιολόγος. Επίκουρος Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μεταλλαξιγένεσης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ. ρ. ημήτρης Εμμ. Βλαστός. Βιολόγος. Επίκουρος Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μεταλλαξιγένεσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ & ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ρ. ημήτρης Εμμ. Βλαστός Βιολόγος Επίκουρος Καθηγητής Περιβαλλοντικής Μεταλλαξιγένεσης Τμήμα ιαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων Πανεπιστήμιο Πατρών Αγρίνιο

Διαβάστε περισσότερα

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής?

Τι συµβαίνει σε ένα Εργαστήριο Γενετικής? 12 εργαστήριο ίσως ελέγξει τα αποθηκευµένα δείγµατα (ιδιαίτερα εάν ο αρχικός έλεγχος δεν έδωσε αποτέλεσµα), αλλά µόνο εάν έχετε δώσει τη γραπτή σας συγκατάθεση για κάτι τέτοιο. Με αυτό τον τρόπο οι ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www.

Ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ www. Ιοντίζουσες ακτινοβολίες Τι είναι, σε τι χρησιμεύουν; Σταυρούλα Βογιατζή Τμήμα Αδειών & Ελέγχων Η ακτινοβολία ΔΕΝ «φαίνεται» ΔΕΝ «μυρίζει» ΔΕΝ προκαλεί - με την πρώτη επαφή - άμεσα συμπτώματα (πχ τσούξιμο,

Διαβάστε περισσότερα

6. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ ΛΕΪΖΕΡ (LASER) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ

6. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ ΛΕΪΖΕΡ (LASER) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ 6. ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΜΕ ΑΚΤΙΝΕΣ ΛΕΪΖΕΡ (LASER) ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ Σε πολλά εργαστήρια χρησιμοποιούνται μηχανήματα με ακτίνες λέιζερ και άλλες πηγές φωτισμού-ακτινοβολιών (υπέρυθρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ

ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΧΗΜΙΚΟΣ Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κρήτης ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΙΘΕΤΟ: ΟΝΟΜΑ: ΠΑΤΡΩΝΥΜΟ: ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 29/01/1977

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις:

Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Óõíåéñìüò ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ. Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1 Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1 o ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να επιλέξετε τη φράση που συµπληρώνει ορθά κάθε µία από τις ακόλουθες προτάσεις: 1. Το DNA ενός ανθρώπινου κυττάρου αποτελείται από 6 10 9

Διαβάστε περισσότερα

Νέα πρότυπα & Αειφορία

Νέα πρότυπα & Αειφορία Χαράλαμπος Αγγελούδης Διευθυντής Πιστοποίησης Οκτώβριος 2014 Ο ουσιαστικός ρόλος των προτύπων στην Αειφόρο ανάπτυξη Το όραμα του ISO για τα προϊόντα του είναι να «αναγνωρίζονται και να γίνονται σεβαστά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου

Δ. Ιακωβίδης. Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Δ. Ιακωβίδης Πνευμονολόγος Aν. Διευθυντής Μονάδα επεμβατικής Πνευμονολογίας Γ.Π.Ν. «Γ. Παπανικολάου Νέα διαγνωστικά μέσα για τη λανθάνουσα φυματίωση Η στοχευμένη δοκιμασία δερματικής φυματινοαντίδρασης

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού

Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Περιβαλλοντική αξιολόγηση κύκλου ζωής μιας φιάλης κρασιού Κων/νος νος Αμπελιώτης Επικ. Καθηγητής, Τμ. Οικιακής Οικονομίας Οικολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Περιεχόμενα Η έννοια του κύκλου ζωής Ο ρόλος

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΕΦ. 6 ο ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Μεταλλάξεις είναι οι αλλαγές στην αλληλουχία των νουκλεοτιδίων που συμβαίνουν στο γενετικό υλικό ενός οργανισμού τόσο σε γονιδιακό επίπεδο (γονιδιακές μεταλλάξεις)

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών με τίτλο Τεχνολογίες Περιβάλλοντος στην Περιβαλλοντική Νομοθεσία

Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών με τίτλο Τεχνολογίες Περιβάλλοντος στην Περιβαλλοντική Νομοθεσία Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών με τίτλο Τεχνολογίες Περιβάλλοντος στην Περιβαλλοντική Νομοθεσία ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΝΕΑ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Το Πρόγραμμα Μεταπτυχιακό Σπουδών (ΠΜΣ) εγκρίθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ Χ ΑΝΑΤΟΜΙΚΟ ΘΕΜΑ ΕΝΙΣΧΥΤΙΚΕΣ ΠΙΝΑΚΙΔΕΣ ΦΙΛΜ ΧΗΜΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Η ακτινοβολία χ που εξέρχεται από το σώμα, αλληλεπιδρά με το φθορίζον στρώμα της ΕΠ, μετατρέπεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP

Μαθησιακοί στόχοι Μάθημα 1: Το Σύστημα HACCP Μαθησιακοί στόχοι Εκμάθηση των βασικών αρχών της μικροβιολογικής υγιεινής στη βιομηχανία παρασκευής τροφίμων, φαρμάκων και καλλυντικών. Στοιχεία των αρμοδίων αρχών που εποπτεύουν όλο το εύρος των διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Εμφάνιση δεύτερης κακοήθειας 18 χρόνια μετά από ακτινοθεραπεία καλοήθους αδενώματος υπόφυσης

Εμφάνιση δεύτερης κακοήθειας 18 χρόνια μετά από ακτινοθεραπεία καλοήθους αδενώματος υπόφυσης 236 βημα Kλινικησ Oγκολογιασ Τόμος 6, Τεύχος 4, Οκτώβριος - Δεκέμβριος 2007 ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Εμφάνιση δεύτερης κακοήθειας 18 χρόνια μετά από ακτινοθεραπεία καλοήθους αδενώματος υπόφυσης Ν. Κατωδρύτης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ: ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΤΣΕΛΙΟΥ Κωδικός μαθήματος: ΒΠΟ815 (3Ω/Υ) Εξάμηνο

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

Περιβαλλοντικά Καρκινογόνα Κυρίως τρεις τύποι: Χηµικά (µόλυνση, κάπνισµα, αµίαντος) Φυσικά (ιονίζουσα ακτινοβολία, µή- ιονίζουσα???) Βιολογικά (ιοί π.χ.. HPV) Καρκίνος παχέος εντέρου ΓΕΝΕΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ Αλεξανδρούπολη 03/04/2015 Αρ.Πρωτ. 9218 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ Η Επιτροπή Ερευνών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης λαμβάνοντας υπόψη: α) Τις διατάξεις του Π.Δ. 432/1981,

Διαβάστε περισσότερα

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες

Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Εγκυμοσύνη και Ιοντίζουσες Ακτινοβολίες Υπάρχουν περιπτώσεις που μια μέλλουσα μητέρα χρειάζεται να υποβληθεί σε κάποια ιατρική διαγνωστική εξέταση ή θεραπεία με ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Επίσης, δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα

CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα CD8 T-κυτταρολυτική απάντηση στον καρκίνο του πνεύμονα Μαρία Ζαμανάκου Βιολόγος-Υποψήφια Διδάκτωρ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΙΣΤΟΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Θεωρία ανοσοδιαμόρφωσης του καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ ΘΕΡΜΙΚΗΣ ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ Μαρία Γιαννακούρου ΤΕΙ Αθηνών, Σχολή Τεχνολογίας Τροφίμων και Διατροφής, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων Νικόλαος Γ. Στοφόρος Γεωπονικό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας

Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας Εισαγωγή στην Μεταφορά Θερμότητας ΜΜΚ 312 Μεταφορά Θερμότητας Τμήμα Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής Διάλεξη 1 MMK 312 Μεταφορά Θερμότητας Κεφάλαιο 1 1 Μεταφορά Θερμότητας - Εισαγωγή Η θερμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Τίτλοι σπουδών: Ακαδημαϊκοί κλπ τίτλοι: Ερευνητική και Επαγγελματική εμπειρία: Διδακτική Εμπειρία:

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Τίτλοι σπουδών: Ακαδημαϊκοί κλπ τίτλοι: Ερευνητική και Επαγγελματική εμπειρία: Διδακτική Εμπειρία: ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ονομ/μο: Κυριάκος Αθανασίου. Ιδιότητα: Καθηγητής Βιολογίας και Διδακτικής στο ΤΕΑΠΗ-ΕΚΠΑ Αριθ. τηλ. 210-3688539, οικίας: 210-6930-354, e-mail: kathanas@ecd.uoa.gr Τίτλοι σπουδών: 1971:

Διαβάστε περισσότερα

Harald zur Hausen Βιογραφία

Harald zur Hausen Βιογραφία ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ Τη Δευτέρα 27 Ιανουαρίου 2014 αναγορεύθηκε Επίτιμος Διδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών ο Καθηγητής Harald zur Hausen, κάτοχος του βραβείου Nobel Ιατρικής 2008 για την ανακάλυψη του ρόλου των

Διαβάστε περισσότερα

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη

Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Η «πικρή» γεύση των μήλων σε Ελλάδα και Ευρώπη Ιούνιος 2015 GREENPEACE / FRED DOTT Η παραγωγή μήλων και φρούτων εν γένει στην Ευρώπη είναι ένας από τους τομείς της ευρωπαϊκής γεωργίας με την εντατικότερη

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό

Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης. Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Βιολογία Γ Γενικού Λυκείου Θετικής κατεύθυνσης Κεφάλαιο 1α Το Γενετικό Υλικό Το DNA είναι το γενετικό υλικό Αρχικά οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οι πρωτεΐνες αποτελούσαν το γενετικό υλικό των οργανισμών.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας.

ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ; Αυτά μπορεί να είναι μέτρα συλλογικής προστασίας, οργάνωσης της εργασίας ή χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας. 1 Οι εργασίες που γίνονται κατά τη διαδικασία επεξεργασίας ξύλου και παραγωγής επίπλων, εκθέτουν τους εργαζόμενους σε διάφορες επικίνδυνες ουσίες όπως σκόνη ξύλου (κατά τη διάρκεια της μηχανικής επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Βαρβάρα Τραχανά Επίκουρος Καθηγήτρια Κυτταρικής Βιολογίας

Βαρβάρα Τραχανά Επίκουρος Καθηγήτρια Κυτταρικής Βιολογίας ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΙΙ Βλαστοκύτταρα Βαρβάρα Τραχανά Επίκουρος Καθηγήτρια Κυτταρικής Βιολογίας Βλαστοκύτταρα: Κατανόηση βασικών βιολογικών διαδικασιών I.Ανάπτυξη II.Επιδιόρθωση/Αναγέννηση III.Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 31-10 -2014

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 31-10 -2014 3ος ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ ΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΥΓΕΙΑΣ 15:30-16:00μμ 16:00-17:00μμ 17:00-17:30μμ 17:30-17:50μμ 17:50-18:00μμ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 31-10 -2014 Προεδρείο: Ν. Μοσχονάς Εγγραφές Χαιρετισμοί.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑΣ & ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΜΟΡΙΑΚΗ ΒΑΣΗ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΕΙΩΝ «ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN» Λάμπρου Κωνσταντίνος Χατζής Αλέξανδρος Χατζοβούλου Καλλιόπη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύνδρομο Down: είναι η πιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Συστήµατα Περιβαλλοντικής ιαχείρισης Περιβαλλοντική λήψη αποφάσεων ιαδικασία ανάλυσης και εκτίµησης κινδύνου Μοντέλα λήψης αποφάσεων Η εξέλιξη της διαδικασίας λήψης αποφάσεων Περιβαλλοντική λήψη αποφάσεων

Διαβάστε περισσότερα

DNA, οργάνωση και δομή του γενετικού υλικού

DNA, οργάνωση και δομή του γενετικού υλικού DNA, οργάνωση και δομή του γενετικού υλικού Κιούπη Βασιλική, εκπαιδευτικός κλ.πε04.04 Μια εκπαιδευτική δραστηριότητα βασισμένη σε εκθέματα του ιδρύματος Ευγενίδου Εισαγωγικός τομέας και προκαταρτική φάση

Διαβάστε περισσότερα

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ

HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ HPV : Θα πρέπει να γίνεται έλεγχος ρουτίνας; Νικηφόρος Καπράνος Τµήµα Μοριακής Ιστοπαθολογίας Μαιευτικό και Χειρουργικό κέντρο ΜΗΤΕΡΑ ΟΜΗ ΙΩΝ HPV Κυκλικό δίκλωνο DNA µήκους 8Kb Εικοσαεδρικό πρωτεϊνικό

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2012 Αμφιθέατρο Κτηρίου Επιστημών Πολυτεχνείο Κρήτης 10:00-14:00

Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2012 Αμφιθέατρο Κτηρίου Επιστημών Πολυτεχνείο Κρήτης 10:00-14:00 NETWORKING DAY Συνεργασία στην Έρευνα & Επαγγελματικές Προοπτικές Νέων Επιστημόνων Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2012 Αμφιθέατρο Κτηρίου Επιστημών Πολυτεχνείο Κρήτης 10:00-14:00 Νάνο/Μικροηλεκτρονική και Ενσωματωμένα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 16. Ο κυτταρικός κύκλος

Κεφάλαιο 16. Ο κυτταρικός κύκλος Κεφάλαιο 16 Ο κυτταρικός κύκλος 16.1 Ο κυτταρικός κύκλος των ευκαρυωτών 16.2 Ρυθμιστές της προόδου του κυτταρικού κύκλου 16.3 Τα γεγονότα της φάσης M 16.4 Μείωση και γονιμοποίηση ΠΕΙΡΑΜΑ-ΣΤΑΘΜΟΣ Η ανακάλυψη

Διαβάστε περισσότερα

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος. Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΗPV και ενδοεπιθηλιακές αλλοιώσεις κατωτέρου γεννητικού συστήματος Ε.Κωστοπούλου Λέκτορας Παθολογικής Ανατομικής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας H.M. Παράγοντες κινδύνου καρκινώματος τραχήλου Ηλικία κατά την πρώτη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ 1 ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Ονοματεπώνυμο : Σπανουδάκη Κατερίνα Όνομα Πατρός Μητρός : Εμμανουήλ Ειρήνη Έτος Γέννησης : 1977 Αριθμός Ταυτότητας : Ρ 834308 Τόπος Γέννησης : Ηράκλειο Κρήτης

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΗΠΑΤΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Το ήπαρ To συκώτι (ήπαρ) είναι ένα από τα µεγαλύτερα και σηµαντικότερα όργανα. Βρίσκεται κάτω από τα πλευρά, δεξιά από την κοιλιά. Ζυγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Monday 26 January2015

Monday 26 January2015 Πρόγραμμα Monday 26 January2015 09:30 10:00 Arrival of participants, Registration 10:00 10:30 Welcome and Introduction: Presentation of the Institution and group activities V. Georgoulias, D. Mavroudis

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης

Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ψαλλίδας Ιωάννης, Μαγκούτα Σοφία, Παππάς Απόστολος, Μόσχος Χαράλαµπος, Βαζακίδου Μαρία Ελένη, Χαράλαµπος Ρούσσος, Σταθόπουλος Γέωργιος, Καλοµενίδης Ιωάννης µορφή κακοήθειας που αναπτύσεται από

Διαβάστε περισσότερα