ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Βιοχηµικοί δείκτες που επάγονται από το κλάδεµα (αναγέννηση) στην ελιά (Olea europaea L.)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4. Βιοχηµικοί δείκτες που επάγονται από το κλάδεµα (αναγέννηση) στην ελιά (Olea europaea L.)"

Transcript

1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Βιοχηµικοί δείκτες που επάγονται από το κλάδεµα (αναγέννηση) στην ελιά (Olea europaea L.) 108

2 4. Βιοχηµικοί δείκτες που επάγονται από το κλάδεµα (αναγέννηση) στην ελιά (Olea europaea L) 4.1. Περίληψη Η ελιά (Olea europaea L. cv Χονδρολιά Χαλκιδικής) δοκιµάστηκε ως πρότυπο φυτό για τη µελέτη των αλλαγών φάσης σε ελαιώνες. Μελετήθηκε η επίδραση του κλαδέµατος [σε ύψος 5εκ ως µέσο αναγέννησης (5cm)] και µηκλαδέµατος [φυτά µε κεντρική κορυφή ή ένα βλαστό (SSP)] σε διάφορες βιοχηµικές παραµέτρους. Εκτιµήθηκαν τα επίπεδα υπεροξειδάσης, οι συνολικές πρωτεΐνες, η ειδική δραστηριότητα της υπεροξειδάσης (SA), η θερµική σταθερότητα, ο ρυθµός φωτοσύνθεσης, η συνολική χλωροφύλλη και το συνολικό περιεχόµενο σε φαινολικές ουσίες. Η συνολική δραστηριότητα της υπεροξειδάσης (µονάδες / g.νβ) όπως επίσης και η ειδική δραστηριότητα (µονάδες / µg πρωτεΐνης) ήταν σηµαντικά υψηλότερες στα φύλλα των κλαδεµένων φυτών σε σχέση µε τα SSP. Αντίθετα, υψηλότερες τιµές σε συνολικό περιεχόµενο πρωτεϊνών εντοπίστηκαν στα SSP φυτά. Ακόµη παρατηρήθηκε θετική συσχέτιση µεταξύ του συνολικού περιεχοµένου πρωτεϊνών και του ρυθµού φωτοσύνθεσης. H υπεροξειδάση της ελιάς εµφάνισε µια αξιοσηµείωτη δραστηριότητα σε σχετικά υψηλή θερµοκρασία (40 o C) και σε σταθερό χρόνο επώασης µέχρι είκοσι λεπτά. εν παρατηρήθηκε καµία διαφορά όσον αφορά το συνολικό περιεχόµενο χλωροφύλλης µεταξύ των δύο µεταχειρίσεων. Τα φύλλα των SSP φυτών είχαν περισσότερες φαινολικές ουσίες σε σχέση µε τα κλαδεµένα, ενώ και στις δυο µεταχειρίσεις παρατηρήθηκε αρχικά µια µείωση στις φαινολικές ουσίες µε την έναρξη της περιόδου ανάπτυξης η οποία ακολουθήθηκε από ελαφρά αύξηση που έφτανε στο µέγιστο στο τέλος της περιόδου ανάπτυξης. Επιπλέον, παρατηρήθηκε αρνητική συσχέτιση µεταξύ της συνολικής δραστηριότητας υπεροξειδάσης και του συνολικού περιεχοµένου σε φαινολικές ουσίες. Η δράση της υπεροξειδάσης όπως επίσης και η συνολική συγκέντρωση φαινολών µπορεί να χρησιµοποιηθούν ως δείκτες για την αναγνώριση των δυο φάσεων της νεανικότητας. 109

3 4.1. Abstract Olive (Olea europaea L. cv Chondrolia Chalkidiki) has been used as a plant model to study the phase changes phenomena. The effect of pruning [at 5cm height as a mean of rejuvenation, (5cm)] and non-pruning [plants with central leader or single stem, (SSP)] on different biochemical parameters was studied. 5cm pruning was considered as early phase of juvenility. Peroxidase, total proteins, peroxidase specific activity (SA), thermal stability, photosynthetic rate, total chlorophyll, and total phenolics content were estimated. Total peroxidase activity (units/g.fw) as well as specific activity (units/µg protien) was significantly higher in the leaves of 5cm rather than in SSP plants. Conversely, higher values of total protein content were exhibited in SSP leaves. Positive correlation between the total protein content and photosynthetic rates was also observed. Olive tree showed a remarkable activation of peroxidase at relatively high temperature (40 o C) and for a constant time of incubation up to 20 minutes. No differences in terms of total chlorophyll content between the two treatments were noticed. Reverse relationship between total chlorophyll and total phenolic contents was observed. Leaves of SSP exhibited significantly higher content of phenols than those of 5cm plants. Both treatments started with low phenolic content and then, increased through the growing season registering the maximum contents on October. Negative relationship between total peroxidase activity and total phenolics content was also observed. Peroxidase activity as well as total phenolic content may use as a convenient markers to identify the two phases of juvenility. 110

4 4.2. Εισαγωγή Η ελιά (Olea europaea L.) θεωρείται η πιο σηµαντική καλλιέργεια στις µεσογειακές χώρες, γιαυτό έχει επιλεχθεί ως πρότυπο σύστηµα για τη µελέτη των αλλαγών φάσης νεανικότητας-ωριµότητας στα δένδρα σε βιοχηµικό επίπεδο. Η µετάβαση από τη φάση νεανικότητας στην αναπαραγωγική συνήθως συµβαίνει βαθµιαία (Lawson & Poethig, 1995) και το φυτό περνά από διαφορετικά στάδια: µια αρχική φάση νεανικότητας που ακολουθείται από µια πιο προχωρηµένη και τελικά ακολουθεί η φάση ωριµότητας (αναπαραγωγική). Η διάρκεια της φάσης νεανικότητας στα δένδρα είναι γνωστό ότι κρατάει από λίγα έως πολλά χρόνια (Hackett, 1985; Poethig, 1990). Στην ελιά, κάτω από φυσιολογικές συνθήκες διαρκεί µέχρι 15 χρόνια (Lavee κ.α., 1996). Προκειµένου να µελετηθούν οι µηχανισµοί που εµπλέκονται σε αυτή τη φάση όπως επίσης και οι αλλαγές που συµβαίνουν, συστήνεται η ανανέωση των δένδρων κατά την οποία οι ιστοί που βρίσκονται στη φάση ωριµότητας µπορούν να επιστρέψουν στη νεανικότητα. Γενικά, η οντογενετική ανάπτυξη των φυτών εκφράζεται ως µια πολύπλοκη εξέλιξη των βιοχηµικών και µορφολογικών χαρακτηριστικών (Salaj & Schornagel, 2001). Μορφολογικές όπως επίσης και φυσιολογικές αλλαγές έχουν περιγραφεί για διάφορα είδη (Hackett & Murray, 1993; Meilan, 1997). Ωστόσο µελέτες σε βιοχηµικό επίπεδο ιδιαίτερα στην ελιά είναι σπάνιες (Tazzari κ.α., 1995). Πολλές µελέτες έχουν κατευθυνθεί προς την αναγνώριση βιοχηµικών δεικτών, οι οποίοι θα µπορούσαν να ανιχνεύουν αλλαγές σε µοριακό επίπεδο πριν την εµφάνιση µορφολογικών αλλαγών (Racchi κ.α., 1996). Μια από τις πιο σηµαντικές αλλαγές είναι η παραγωγή αντιοξειδωτικών ενζύµων όπως η υπεροξειδάση, καταλάση, υπεροξειδική δισµουτάση και άλλων αντιοξειδωτικών ουσιών χαµηλού µοριακού βάρους συµπεριλαµβανοµένων των φαινολικών ενώσεων. Αυτές οι αντιοξειδωτικές ενώσεις πιστεύεται ότι έχουν διάφορες λειτουργίες µέσα στα φυτικά κύτταρα (Hand, 1996). Οι υπεροξειδάσες είναι ευρέως διαδεδοµένες στο φυτικό βασίλειο. Μέχρι σήµερα η κύρια πηγή εµπορικά διαθέσιµης υπεροξειδάσης είναι οι ρίζες του horseradish (Armoracia resticana) (Sakharov κ.α., 2001). Ένας αριθµός µελετών είχαν ως αντικείµενο την έκφραση και δραστηριότητα αυτού του ενζύµου, το οποίο αναγνωρίζεται ως ένα από τα σηµαντικότερα ένζυµα που σχετίζονται µε τον έλεγχο της διαφοροποίησης και ανάπτυξης του φυτού (Hand, 1994; Sakharov κ.α., 2001). 111

5 Είναι γνωστό ότι αυτό το ένζυµο εµπλέκεται στο σχηµατισµό και σκλήρυνση των κυτταρικών τοιχωµάτων συµβάλλοντας στο σχηµατισµό λιγνίνης και συνδέσεων µεταξύ των πρωτεϊνών του κυτταρικού τοιχώµατος, στην οξείδωση των φαινολικών ουσιών, στο µεταβολισµό του H 2 O 2, στον καταβολισµό της αυξίνης, στην προστασία των ιστών από φθορά και µόλυνση από παθογόνους µικροοργανισµούς ή προσβολή από έντοµα, τραυµατισµό (Gasper κ.α., 1982; Farrell κ.α., 1989; Dunford, 1991; Gulen και Eris, 2004). Ωστόσο, η διαθεσιµότητα υπεροξειδασών σε ξυλώδη φυτά µε υψηλότερη θερµοσταθερότητα µπορεί να ενισχύσουν τον εγκλιµατισµό τους. Η αντιοξειδωτική ικανότητα των φαινολικών ενώσεων, ως φυσικά αντιοξειδωτικά, έχει µελετηθεί για πολλά φυτά. Τα φυτά συνθέτουν φαινολικές ενώσεις ως ένα µηχανισµό άµυνας εναντίον µικροοργανισµών και ισχυρής UV ακτινοβολίας (Karabourniotis κ.α., 1992; Skaltsa κ.α., 1994; Robards και Antolovich, 1997). Πολλές από τις φαινολικές ενώσεις, όπως η συµπυκνωµένη τανίνη, ανιχνεύθηκαν σε ιστούς σταδίου ωριµότητας αλλά όχι νεανικότητας (Fernandez- Lorenzo κ.α., 1999). Στην ελιά, οι πολυφαινόλες εντοπίζονται στα κυτταρικά τοιχώµατα των τριχών στα φύλλα (Karabourniotis και Fasseas, 1996). Αρχικά συντίθενται στο κυτόπλασµα και κατόπιν µεταφέρονται στο κυτταρικό τοίχωµα κατά τη διάρκεια του µικρού διαστήµατος όπου συµβαίνει η τελική ανάπτυξη των τριχών (Karabourniotis κ.α., 1998). Γενικά, η κατανόηση της βάσης των διαφορετικών φάσεων σε διάφορα επίπεδα συµπεριλαµβανοµένου του βιοχηµικού θα µπορούσε να θεωρηθεί χρήσιµη για την ανάπτυξη στρατηγικών έρευνας που θα σκοπεύουν στον περιορισµό ή αποφυγή της περιόδου νεανικότητας. Ο κύριος σκοπός αυτής της µελέτης ήταν η ανίχνευση των αλλαγών σε µοριακό επίπεδο που επάγονται από αυστηρό κλάδεµα (αναγέννηση) στην ελιά (Olea europaea L.). 112

6 4.3. Υλικά και Μέθοδοι Φυτικό υλικό Μοσχεύµατα µήκους εκ µε τέσσερα φύλλα στο άκρο τους αποκόπηκαν από παραφυάδες θάµνων ελιάς (Olea europaea L. var. Χονδρολιά Χαλκιδικής), οι οποίοι αναπτύσσονταν στο Αγρόκτηµα του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης. Τα µοσχεύµατα εµβαπτίστηκαν σε διάλυµα µυκητοκτόνου (Benlate 3%) για 10 λεπτά. Αφού στέγνωσαν, η βάση τους ανανεώθηκε και κατόπιν έγινε εµβάπτιση για 5 δευτερόλεπτα σε διάλυµα 50:50 (νερό και αιθυλικής αλκοόλης) που περιείχε 3- Ίνδολυλο-Βουτυρικό οξύ (IBA) (4000 ppm). Στη συνέχεια τα µοσχεύµατα φυτεύτηκαν σε κασσάκια ριζοβόλησης ( cm) όπου υπήρχε τύρφη και περλίτης ως υπόστρωµα (1:1 v). ιατηρήθηκαν σε υδρονέφωση για µια περίοδο έξι εβδοµάδων. Το έρριζα µοσχεύµατα φυτεύτηκαν σε µαύρες πλαστικές σακούλες (2 λίτρων) και µεταφέρθηκαν για εγκλιµατισµό στο θερµοκήπιο καθ όλη τη διάρκεια της περιόδου ανάπτυξης. Στο τέλος της περιόδου ανάπτυξης, τα φυτά µεταφυτεύθηκαν σε µεγάλες γλάστρες χωρητικότητας 9 λίτρων. Όταν έφτασαν σε ύψος ενός µέτρου εφαρµόστηκαν δυο µεταχειρίσεις: α) κλάδευµα [σε ύψος 5εκ από τη βάση ως µέσο αναγέννησης] και β) µη-κλάδευµα [φυτά µε κεντρικό βλαστό ή µε ένα βλαστό (SSP)]. Οι µεταχειρίσεις αυτές θεωρήθηκαν ως πρώιµη και µετέπειτα φάση στο στάδιο της νεανικότητας. Κατά τη διάρκεια του χειµώνα που τα φυτά διατηρούνταν στις συνθήκες θερµοκηπίου ( C), τα κλαδιά αναπτυσσόταν ελεύθερα χωρίς κλάδεµα. Στη συνέχεια, µεταφέρθηκαν και κατανεµήθηκαν στον αγρό σε ένα πλήρως τυχαιοποιηµένο σχέδιο τετραγώνου (20 φυτά / µεταχείριση τεσσάρων επαναλήψεων) ειγµατοληψία Για όλες τις µετρήσεις χρησιµοποιήθηκαν δείγµατα πλήρως αναπτυγµένων φύλλων τα οποία πάρθηκαν από το µέσο νεαρών βλαστών (5-6 µηνών) Μετρήσεις φωτοσύνθεσης έκα φύλλα από κάθε µεταχείριση χρησιµοποιούνταν για τη µέτρηση του ρυθµού φωτοσύνθεσης (Pn) κατά τη διάρκεια της εποχής ανάπτυξης χρησιµοποιώντας µια 113

7 φορητή συσκευή IRGA (Li-Cor 6400). Οι µετρήσεις διεξάγονταν µηνιαία. Τα αποτελέσµατα εκφραζόταν ως µmol CO 2 m -2 s Περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη και φαινολικές ουσίες στα φύλλα Η συνολική χλωροφύλλη και η συνολική περιεκτικότητα σε φαινολικές ουσίες µετρούνταν µηνιαίως κατά τη διάρκεια της περιόδου ανάπτυξης (Ιούλιο-Οκτώβρη). 0.5 γρ. φρέσκου ιστού από 12 φύλλα (3 φύλλα ανά πειραµατικό τεµάχιο * τέσσερις επαναλήψεις) κόπηκε σε µικρά κοµµάτια µε τη βοήθεια ενός ψαλιδιού. Η εκχύλιση της χλωροφύλλης έγινε χρησιµοποιώντας 80% παγωµένη ακετόνη για 48 h. Προκειµένου να επιταχυνθεί η εκχύλιση χλωροφύλλης, οι σωλήνες τοποθετήθηκαν σε λουτρό υπερήχων για 15 λεπτά, αφέθηκαν για 10 ώρες και κατόπιν το υπερκείµενο (διάλυµα ακετόνης-χλωροφύλλης) µεταφέρθηκε σε ογκοµετρική φιάλη των 50 ml. Οι ιστοί ξεπλύθηκαν (5 φορές) µε 10 ml 80% ακετόνη/νερό έως ότου να µην µπορεί να εκχειλιστεί άλλη χρωστική. Το εκχύλισµα συµπληρώθηκε µε ακετόνη µέχρι τελικού όγκου 50 ml. Το συνολικό περιεχόµενο χλωροφύλλης καθορίστηκε µε φασµατοφωτοµετρία στα 645 και 663 nm σύµφωνα µε τον Arnon (1949). Τα αποτελέσµατα εκφράστηκαν ως µg χλωρ. / g. ΝΒ σύµφωνα µε την εξίσωση C (µg χλωρ. / g. ΜΒ) = 20,2 A 645nm + 8,02 A 663nm Η συνολική περιεκτικότητα σε φαινολικές ουσίες εκτιµήθηκε µε χρωµατοµετρία χρησιµοποιώντας το αντιδραστήριο Folin-Ciocalteu σύµφωνα µε τη µέθοδο που περιγράφεται από τους Ketsa και Atantee (1998). Από κάθε δείγµα, χρησιµοποιήθηκαν 0.25 ml του τελικού διαλύµατος (διάλυµα ακετόνηςχλωροφύλλης) στα οποία προστέθηκαν 0.25 ml αιθανόλης 95% και ακολούθησε ανάδευση. Σε αυτό το µείγµα προστέθηκε µια ποσότητα 2.50 ml του αντιδραστηρίου Folin-Ciocalteu (αραιωµένο 10 φορές σε απεσταγµένο νερό) και αναδεύτηκε ξανά. Μετά από 1-8 λεπτά, προστέθηκαν 2 ml Na 2 CO 3 και ακολούθησε πάλι ανάδευση. Τελικά, τα δείγµατα επωάστηκαν για 5 λεπτά σε υδατόλουτρο στους 50 o C και έπειτα αφέθηκαν να κρυώσουν για 10 λεπτά. Ακολούθησε φυγοκέντρηση των δειγµάτων στους 5 o C, σε g για 10 λεπτά. Η απορρόφηση καταγράφηκε αµέσως στα 760 nm. Τα αποτελέσµατα εκφράστηκαν ως mg ισοδυνάµου γαλλικού οξέος ανά g. ΝΒ. 114

8 Περιεκτικότητα πρωτεϊνών και µετρήσεις ενζύµων -Πρωτόκολλο εκχύλισης: Η εκχύλιση συνολικής πρωτεΐνης έγινε µε τροποποίηση της µεθόδου που περιγράφεται από τον Edriva A, (προσωπική επικοινωνία) ώστε να είναι κατάλληλη για τα φύλλα ελιάς. Τα φύλλα συλλέχθηκαν, ζυγίστηκαν (1.0 g) και αµέσως οµογενοποιήθηκαν µε ιγδίο πορσελάνης σε 4 ml διαλύµατος εκχύλισης (0.2 M φωσφορικό κάλιο, 2 mm EDTA, 0.5 M σακχαρόζη, 25 mm ασκορβικό νάτριο, 1 M χλωριούχο νάτριο, ph 7,8) παρουσία µείγµατος Dowex 1 8 ( mesh) και PVP. Το µείγµα προετοιµάστηκε 24 h πριν τη χρήση. 0.2 g σκόνης Dowex και 0.3 g PVP τοποθετήθηκαν σε γυάλινο δοχείο Becher και ξεπλύθηκαν τρεις φορές µε νερό βρύσης (το µείγµα κατακάθισε ως ίζηµα και το νερό αποµακρύνθηκε), κατόπιν το ίζηµα διαλυτοποιήθηκε σε 5 ml διαλύµατος εκχύλισης και παρέµεινε όλο το βράδυ στους 5 o C. Την επόµενη µέρα το διάλυµα αποµακρύνθηκε και το υγρό µείγµα µεταφέρθηκε στο φυτικό υλικό στο ιγδίο. Έπειτα, προστέθηκαν 6 mg/ml πολυαιθυλενογλυκόλης (PEG 3000). Το εκχύλισµα φυγοκεντρήθηκε στους 2 o C για 30 λεπτά στις g. Το καθαρό υπερκείµενο µεταφέρθηκε σε δοκιµαστικούς σωλήνες και το υπόλειµµα επαναιωρήθηκε σε 1 ml διαλύµατος εκχύλισης, και στη συνέχεια φυγοκεντρήθηκε και συλλέχθηκε το υπερκείµενο. Τελικά, ο συνολικός όγκος του υπερκειµένου συµπληρώθηκε µε διάλυµα εκχύλισης έως τα 4.5 ml. Αυτό το µη επεξεργασµένο εκχύλισµα χρησιµοποιήθηκε για τον καθορισµό της συνολικής πρωτεΐνης και της δραστηριότητας υπεροξειδάσης. -Συνολική περιεκτικότητα πρωτεΐνης: Η συνολική περιεκτικότητα πρωτεΐνης εκτιµήθηκε µε φασµατοφωτοµετρία στα 595 nm σύµφωνα µε τη µέθοδο του Bradford (1976), όπως τροποποιήθηκε από τον Peterson (1983). Τα αποτελέσµατα εκφράστηκαν ως mg πρωτεΐνης ανά γρ. νωπού βάρους. Η πρότυπη καµπύλη έγινε χρησιµοποιώντας ορό αλβουµίνης βοδιού (BSA). - οκιµή υπεροξειδάσης: Η δραστηριότητα υπεροξειδάσης εκτιµήθηκε µε φασµατοφωτοµετρία σύµφωνα µε τη µέθοδο των Ngo και Lenhoff (1980) χρησιµοποιώντας 100 mm διαλύµατος φωσφορικού νατρίου (ph=6.5), που περιείχε 2 mm 3-Methyl-2-Benzothiolinonhydrazon Hydrochloride Hydrate (MBTH), 1 mm 3- διµέθυλοάµινο βενζοϊκό οξύ (DMAB) και 0.3 mm H 2 O 2. Η αντίδραση άρχισε προσθέτοντας 30 µl ακατέργαστου εκχυλίσµατος. Η απορρόφηση µετρήθηκε στα 595 nm. Τα αποτελέσµατα εκφράστηκαν ως µονάδες ενζύµου (U). Η εξειδικευµένη 115

9 δραστηριότητα εκφράστηκε ως µονάδες ανά µg πρωτεΐνης. Μια µονάδα ενζύµου ορίστηκε ως 1 αλλαγή οπτικής πυκνότητας ανά λεπτό. -Θερµική σταθερότητα της υπεροξειδάσης: Η εκτίµηση της θερµικής σταθερότητας της υπεροξειδάσης στην ελιά έλαβε χώρα ακολουθώντας τη µέθοδο των (Gazaryan και Lagrimini, 1996). 20 µl ακατέργαστου εκχυλίσµατος προστέθηκαν σε 980 µl διαλύµατος εκχύλισης και το µείγµα επωάστηκε στους 40 o C. Σε διαφορετικούς χρόνους (0-60 λεπτά.), η δραστηριότητα της υπεροξειδάσης µετρήθηκε όπως αναφέρθηκε παραπάνω. Σε ένα άλλο πείραµα, τα διαλύµατα του ενζύµου (20 µl ακατέργαστο εκχύλισµα και 980 µl διάλυµα εκχύλισης) επωάστηκαν για 10 λεπτά σε διαφορετικές θερµοκρασίες (20-90 o C) και έπειτα µετρήθηκε η δραστηριότητά του. Η ίδια διαδικασία επαναλήφθηκε µε επώαση για 10 και 20 λεπτά σε διαφορετικές θερµοκρασίες επώασης Ανάλυση δεδοµένων Χρησιµοποιήθηκε το στατιστικό πακέτο SPSS (SPSS for windows, standard version, release 8) για τον προσδιορισµό των στατιστικώς σηµαντικών διαφορών µεταξύ των µεταχειρίσεων (ανάλυση παραλλακτικότητας και t-test). 116

10 4.4. Αποτελέσµατα Τα φύλλα των SSP φυτών εµφάνισαν σηµαντικά υψηλότερες τιµές ρυθµού φωτοσύνθεσης σε σχέση µε τα κλαδεµένα φυτά κατά τη διάρκεια της περιόδου ανάπτυξης (Σχ. 1). Και οι δυο µεταχειρίσεις έδειξαν µια βαθµιαία µείωση της συνολικής χλωροφύλλης κατά τη διάρκεια της περιόδου ανάπτυξης (Σχ. 2). Ωστόσο, υψηλότερη περιεκτικότητα χλωροφύλλης, αν και όχι στατιστικώς σηµαντική, φάνηκε στα φύλλα των SSP φυτών σε σχέση µε τα κλαδεµένα. Τα φύλλα των SSP φυτών εµφάνισαν επίσης σηµαντικά υψηλότερη περιεκτικότητα φαινολικών ουσιών απ ότι αυτά που κλαδεύτηκαν στα 5εκ. Και οι δυο µεταχειρίσεις ξεκίνησαν µε χαµηλή περιεκτικότητα φαινολικών ουσιών η οποία αυξήθηκε κατά την περίοδο ανάπτυξης και έφτασε το µέγιστο τον Οκτώβρη (Σχ. 3). Παρόµοια αποτελέσµατα προέκυψαν όταν χρησιµοποιήθηκε αιθανόλη 95% ως µέσο εκχύλισης (Σχ. 3). Ακόµη παρατηρήθηκε αντίστροφη συσχέτιση µεταξύ των ολικών φαινολικών ουσιών και της ολικής χλωροφύλλης (Σχ. 4). Η συνολική δραστηριότητα της υπεροξειδάσης αυξήθηκε σηµαντικά στα φύλλα των κλαδεµένων φυτών κατά µονάδες / g. ΝΒ σε σύγκριση µε αυτή των SSP φυτών (Πίνακας 1). Επιπλέον, η ειδική δραστηριότητα υπεροξειδάσης των φύλλων των κλαδεµένων φυτών αυξήθηκε (2.36 µονάδες / µg πρωτεΐνης) σε σχέση µε τα φύλλα των SSP (1.43 µονάδες / µg πρωτεΐνης). Ωστόσο, η συνολική πρωτεΐνη των φύλλων των SSP φυτών ( µg πρωτεΐνης / g. ΝΒ) ήταν υψηλότερη σε σχέση µε τα κλαδεµένα ( µg πρωτεΐνης / g. ΝΒ). Σε σχετικά υψηλή θερµοκρασία 40 o C και για σταθερό χρόνο επώασης παρουσιάστηκε αξιοσηµείωτη δραστηριότητα της υπεροξειδάσης της ελιάς µε είκοσι λεπτά επώασης (Σχ. 5). Ακόµη, διατηρήθηκε υψηλή δράση της για διάφορους χρόνους επώασης µε µέγιστη δραστηριότητα στους 50 o C (Σχ. 6). Επιπλέον παρατηρήθηκε αρνητική συσχέτιση µεταξύ των συνολικών φαινολικών ουσιών και της δραστηριότητας της υπεροξειδάσης στα φύλλα των κλαδεµένων και SSP φυτών (Πίνακας 1, Σχ. 7). 117

11 4.4. (Πίνακας 1). ράση υπεροξειδάσης, συνολική περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και φαινολικές ουσίες στα φύλλα των µη-κλαδεµένων (SSP) και κλαδεµένων στα 5εκ (5cm) ελαιοδέντρων. (n=9; ± SE, τυπικό σφάλµα; στατιστικώς σηµαντικές διαφορές σε P<0,05). Παράµετροι 5εκ SSP Συνολική δραστηριότητα υπεροξειδάσης (µονάδες / g. ΜΒ) 8.457± ±0.02 a Συνολική περιεκτικότητα πρωτεΐνης (µg πρωτεΐνης / g. ΜΒ) ± ±2.62 a Εξειδικευµένη δραστηριότητα υπεροξειδάσης (µονάδες / g. ΜΒ) 2.36± ±0.04 a Συνολική περιεκτικότητα φαινολικών ουσιών mg γαλλικού οξέος / g. ΜΒ 2.28± ±0.02 a 5cm SSP Photosynthetic rate (µmol CO2 m -2 s -1 ) July August September October 4.5. (Σχ. 1). Εποχικές αλλαγές του ρυθµού φωτοσύνθεσης (µmol CO 2 m -2 s -1 ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ). 118

12 5cm SSP mg.chl. / g.fw July August September October 4.5. (Σχ. 2). Εποχικές αλλαγές της συνολικής περιεκτικότητας χλωροφύλλης (mg. χλωρ. / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ). 4 Acetone 5cm Acetone SSP Ethanol 5cm Ethanol SSP mg. Gallic acid / g.fw July August September October 4.5. (Σχ. 3). Εποχικές αλλαγές της συνολικής περιεκτικότητας σε φαινολικές ουσίες (mg ισοδύναµα Γαλλικού οξέος / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ). 119

13 mg. Gallic acid/g.fw 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0,0 Phenol 5cm Phenol SSP Chl. 5cm Chl. SSP July August September October mg Chl./g.FW 4.5. (Σχ. 4). Συσχέτιση µεταξύ ολικής χλωροφύλλης (mg χλωρ. / g. ΜΒ) και ολικών φαινολικών ουσιών (mg ισοδύναµα Γαλλικού οξέος / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ) Units / g.fw Time course (minutes) 4.5. (Σχ. 5). ραστηριότητα της αναγωγάσης (µονάδες / g. ΜΒ) σε σχέση µε το χρόνο επώασης σε σταθερή θερµοκρασία 40 o C. 120

14 5 min 10 min 20 min Units / g.fw Temperature 4.5. (Σχ. 6). Υπολειµµατική δραστηριότητα υπεροξειδάσης (µονάδες / g. ΜΒ) σε σχέση µε τους διαφορετικούς χρόνους επώασης (5, 10 και 20 λεπτά). Total phenolic Total peroxidase 9,0 9,0 8,0 8,0 mg. Gallic acid / g.fw 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 units / g.fw 1,0 1,0 0,0 5cm SSP 0, (Σχ. 7). Η συσχέτιση µεταξύ της συνολικής περιεκτικότητας σε φαινολικές ουσίες (mg. Γαλλικού οξέος / g. ΜΒ) και της συνολικής δραστηριότητας υπεροξειδάσης (µονάδες / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ). 121

15 4.5. Συζήτηση Οι υψηλότερες τιµές ρυθµού φωτοσύνθεσης που εµφάνισαν τα SSP φυτά σε σχέση µε τα κλαδεµένα στα 5εκ θα µπορούσε να αποδοθεί είτε σε αυξηµένη στοµατική αγωγιµότητα και / ή σε µη-στοµατικούς παράγοντες (Cornic & Massacci, 1996). Η στοµατική αγωγιµότητα έχει ήδη αναπτυχθεί στο κεφάλαιο 4. Ωστόσο, αυτό το κεφάλαιο σχετίζεται µε τους µη-στοµατικούς περιορισµούς. Η αυξηµένη συγκέντρωση συνολικών πρωτεϊνών στα φύλλα των SSP φυτών θα µπορούσε να δικαιολογήσει το σηµαντικά υψηλότερο ρυθµό φωτοσύνθεσης που αυτά εµφανίζουν σε σύγκριση µε τα κλαδεµένα φυτά. Η καρβοξυλάση της Rubisco αντιπροσωπεύει το 60% των συνολικών πρωτεϊνών στα C 3 φυτά (Ku κ.α., 1979),στα οποία συγκαταλέγεται και η ελιά. Εποµένως, η υψηλότερη περιεκτικότητα και δραστηριότητα της Rubisco θα µπορούσε να οδηγήσει σε πιο αποτελεσµατική φωτοσύνθεση (Beer κ.α., 1991). Επιπλέον, η υψηλότερη περιεκτικότητα χλωροφύλλης που παρατηρήθηκε στα φύλλα των SSP φυτών µπορεί να στηρίζεται σε ένα πιο αποτελεσµατικό σύστηµα φωτοσύνθεσης (Nielson & Sand-Jensen, 1989; Nielson, 1993; Kofidis κ.α., 2003). Η σταδιακή µείωση στη συνολική περιεκτικότητα χλωροφύλλης κατά την περίοδο ανάπτυξης και στις δυο µεταχειρίσεις φαίνεται να σχετίζεται στενά µε τη µεγαλύτερη συσσώρευση φαινολικών ουσιών αυτή την περίοδο, η οποία τελικά καταλαµβάνει υψηλότερη αναλογία των κυττάρων του φύλλου (Patakas κ.α., 2003). Πράγµατι, οι φαινολικές ουσίες θεωρήθηκε ότι είναι τα τελικά προϊόντα στη διαδροµή µεταβολισµού του φυτού, που είναι υπεύθυνα για τη µη-καταστροφική απώλεια της πλεονάζουσας ενέργειας στους φωτοσυνθετικούς ιστούς, που εκτίθενται σε υψηλή ένταση φωτός αλλά δεν µπορούν να συνεχίσουν τη φωτοσύνθεση για άλλες αιτίες (Christodoulakis, 1989). Αυτή η αύξηση του συνολικού περιεχοµένου φαινολικών ουσιών στα φύλλα που συνοδεύεται από µεγάλη µείωση στην περιεκτικότητα χλωροφύλλης κατά την περίοδο αύξησης και ιδιαίτερα τον Οκτώβρη θα µπορούσε να αποδοθεί στη χαµηλή θερµοκρασία, τη µικρή φωτοπερίοδο και τη µικρή ένταση φωτός. Όσον αφορά τη δραστηριότητα της υπεροξειδάσης, τα αποτελέσµατα έδειξαν υψηλότερη δραστηριότητα (µονάδες / g. ΜΒ) όπως επίσης και υψηλότερη ειδική δράση της υπεροξειδάσης (µονάδες / µg πρωτεΐνης) στα φύλλα κλαδεµένων φυτών (πρώιµη φάση νεανικότητας, φυτά 5εκ) απ ότι στα SSP φυτά. Αυτή η παρατήρηση 122

16 συµφωνεί µε τους Gasper κ.α., (1982) και Chaitanya κ.α., (2002), που βρήκαν ότι το αυστηρό κλάδεµα, που θεωρείται ως καταπόνηση, (5εκ-κλάδεµα) ενισχύει τη δραστηριότητα της υπεροξειδάσης ως αντιοξειδωτικός µηχανισµός περιορίζοντας τη δέσµευση του CO 2 κατά τη φωτοσύνθεση (Lawlor, 1995). Αυξηµένη δραστηριότητα υπεροξειδάσης βρέθηκε σε σπορόφυτα Sequoia sempervirens από την Verschoore-Martouzet (1985). Ωστόσο, αντίθετα αποτελέσµατα σηµειώθηκαν από τον Barnal και τους συνεργάτες του (1993) που ασχολήθηκαν µε άλλο είδος (Capsicum annuum). Αυτό το θέµα της δραστηριότητας της υπεροξειδάσης της ελιάς σε σπορόφυτα και κλαδεµένα-ανανεωµένα φυτά χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Η εµφανιζόµενη υψηλή δραστηριότητα της υπεροξειδάσης της ελιάς σε σχετικά υψηλή θερµοκρασία (40οC) και σε σταθερό χρόνο µέχρι είκοσι λεπτά µπορεί να οφείλεται στις δοµικές αλλαγές των µορίων του ενζύµου, οι οποίες εξαρτώνται από τη θερµοκρασία. Παρόλο αυτά, βασιζόµενοι στη εµπλοκή της υπεροξειδάσης στη βιοσύνθεση της λιγνίνης [η υπεροξειδάση είναι γνωστό ότι εµπλέκεται στον σχηµατισµό και τη σκλήρυνση των κυτταρικών τοιχωµάτων συµβάλλοντας στο σχηµατισµό λιγνίνης και συνδέσµων µεταξύ των πρωτεϊνών του κυτταρικού τοιχώµατος (Farrell κ.α., 1989; Dunford, 1991)]. Για το λόγο αυτό, η ύπαρξη υπεροξειδάσης στην ελιά εξηγεί την επιβίωσή της (εγκλιµατισµός) σε ξηρά κλίµατα και θα µπορούσε να χρησιµοποιηθεί ως δείκτης για την επιλογή γενοτύπου που θα επιβίωνε σ αυτές τις συνθήκες. Παρόµοια αποτελέσµατα καταγράφηκαν στην δαµασκηνιά από τον Sakharove και τους συνεργάτες του (2001). Πράγµατι, υπάρχουν διάφοροι µηχανισµοί που έχουν σχέση µε την προσαρµογή των φυτών σε υψηλές θερµοκρασίες, λόγω της επαγωγής της πρωτεϊνοσύνθεσης ή άλλων σχετικών πρωτεϊνικών λειτουργιών (Teeri, 1980), που προκαλούν αλλαγές στο µεταβολισµό του φυτού όπως η διάσπαση των λιπών ή η διατάραξη της συνέχειας των µεµβρανών (Levitt, 1980). Τα φυτά που δεν προσαρµόζονται δεν µπορούν να διεξάγουν δοµικές ή λειτουργικές αλλαγές στις πρωτεΐνες (Gulen και Eris, 2004). Η σταθερότητα της κυτταρικής µεµβράνης έχει χρησιµοποιηθεί ευρέως για τη διαφοροποίηση ευπαθών ποικιλιών από αυτές που αντέχουν σε συνθήκες καταπόνησης. 123

17 Η χαµηλότερη δραστηριότητα της υπεροξειδάσης που παρατηρήθηκε στο τέλος της περιόδου ανάπτυξης µπορεί να ερµηνευτεί από την υψηλότερη περιεκτικότητα φαινολικών ουσιών που εντοπίζεται και στις δυο µεταχειρίσεις. Αυτή η παρατήρηση υποστηρίζεται επίσης από τον Gaspar και τους συνεργάτες του (1991) και τον Dunford (1991), που υποστήριξε ότι, η υπεροξειδάση καταλύει την οξείδωση υποστρωµάτων, που είναι δότες ηλεκτρονίων, από το υπεροξείδιο του υδρογόνου και οδηγεί στη συσσώρευση αυτών των ενώσεων. Επιπλέον, και οι δυο µεταχειρίσεις παρουσίασαν κάτω από τις πειραµατικές µας συνθήκες πολύ χαµηλές δραστηριότητες καταλάσης και υπεροξειδικής δισµουτάσης Συµπεράσµατα Τα αποτελέσµατα έδειξαν ότι το κλάδεµα των φυτών στα 5 εκ. χαρακτηρίζεται από υψηλότερη δραστηριότητα υπεροξειδάσης και χαµηλότερη περιεκτικότητα σε φαινολικές ουσίες. Το αντίθετο παρατηρείται στα SSP φυτά. Επιπλέον, η υπεροξειδάση στην ελιά φαίνεται ότι έχει µια αξιοσηµείωτη δραστηριότητα σε σχετικά υψηλές θερµοκρασίες, η οποία καθιστά αυτό το δένδρο ικανό να προσαρµόζεται (εγκλιµατίζεται) σε πολύ θερµά κλίµατα. Περαιτέρω µελέτη απαιτείται για τις πρωτεΐνες που σχετίζονται µε κάθε φάση καθώς δεν υπάρχουν πολλές εργασίες σχετικά µε το θέµα αυτό. Περισσότερες πληροφορίες απαιτούνται επίσης όσον αφορά τη δραστηριότητα συγκεκριµένων ενζύµων σε σχέση µε τη νεανικότητα και την ανανέωση της κόµης. 124

18 4.7. Βιβλιογραφία Arnon DI, Copper enzyme in isolated chloroplasts. Polyphenoloxidase in Beta vulgaris. Plant Physiology, 24: 1-5. Barnal MA, Pedreno MA, Calderon AA, Munoz R, Ros Barcelo A, Merino de Caceres F, The subcellular localization of isoperoxidases in Capsicum annuum leaves and their different expression in vegetative and flowered plants. Annals of Botany, 72: Beer S, Sand-Jensen K, Madsen TV, Nielson SL, The carboxylase activity of Rubisco and the photosynthetic performance in aquatic plants. Oecologia, 87: Bradford MN, A rapid and sensitive method for the quantitation of microgram quantities of protein utilizing the principle of protein-dye binding, Anal of Biochemistry, 72: Chaitanya D, Sunder D, Masilamani A, Ramachandra Reddy, Variation in heat stress-induced antioxidant enzyme activities among three mulberry cultivars. Plant Growth Regulators, 36: Christodoulakis NS, An anatomical study of seasonal dimorphism in the leaves of Phomis fructicosa. Annals of Botany, 63, Cornic G, Massacci A, Leaf photosynthesis under drought stress. In: Advances in photosynthesis: Photosynthesis and the Environment. Baker NR, (ed.), Kluwer Acadimec Publishers, Dordrecht, vol. 5, pp Dunford HB, Horseradish peroxidase: structure and kinetic properties. In: Peroxidase in Chemistry and Biology. Everse J, Everse KE, Grisham MB, (eds.), CRC Press, Boca Raton, Fl, pp Farrell RL, Murtagh KE, Tien M, Mozuch MD, Kirk TK, Physical and Enzymatic properties of lignin-peroxidase isoenzymes from Phanerochaete chrysosporium, Enzyme Microbiology and Technology, 11: Fernandez-Lorenzo JL, Riguiro A, Ballester A, Polyphenols as potential markers to differentiate juvenile and mature chestnut shoot cultures. Tree Physiology, 19:

19 Garcia JL, Sarmiento R, Troncoso A, Some biochemical differences between juvenile and young olive plant material. Acta Horticulturae, 586: Gaspar T, Penel C, Thorpe T, Greppin, H, Peroxidases A survey of their biochemical and physiological roles in higher plants. Centre de Botanique, Universite de Geneve, Geneve. Gaspar T, Penel C, Hagege D, Greppin H, Peroxidase in plant growth, differentiation, and development processes. In: Biochemical, Molecular and Physiological Aspects of Plant Peroxidases. Lobarzweski J, Greppin H, Penel C, Gaspar T, (eds), University press, Geneve, pp Gazaryan IG, Lagrimini LM, Purification and unusual kinetic properties of a tobacco anionic peroxidase, Phytochemistry, 41: Gulen H, Eris A, Effect of heat stress on peroxidase activity and total protein content in strawberry plants. Plant Science. In press. Hackett WP, Juvenility, maturation, and rejuvenation in woody plants. Horticultural Review, 7: Hackett WP, Murray JR, Maturation and rejuvenation in woody species. In: Micropropagation in woody plants. Ahuja MR, (ed.) Kluwer Academic Publishers, Dordrecht, Netherlands, pp Hand P, Biology of adventitious root formation. Davis TD, Haissing BE, (eds.) Plenum Press, N.Y., pp Hand P, Protein markers of juvenility and rejuvenation. In: Molecular and morphological markers in woody plant species. Thompson D, Welander M, (eds.) AIR3-CT pp Karabourniotis G, Papadopoulos K, Papamarkou M, Manetas Y, Ultraviolet-B radiation absorbing capacity of leaf hairs. Plant Physiology, 86, Karabourniotis G, Kofidis G, Fasseas C, Liakoura V, Drossopoulos I, Polyphenol deposition in leaf hair of Olea europaea (Oleaceae) and Quercus ilex (Fagaceae). American Journal of Botany, 85: Karabourniotis G, Fasseas C, The dense indumentums with its polyphenol content may replace the protective role of the epidermis in some young xeromorphic leaves. Canadian Journal of Botany, 74:

20 Ketsa S, Atantee S, Phenolics, lignin, peroxidase activity and increased firmness of damaged pericarp of mangosteen fruit after impact. Postharvest Biology and Technology. 14: Kofidis G, Bosabalidis AM, Moustakas M, Contemporary seasonal and altitudinal variations of leaf structural features in oregano (Origanum vulgare L.). Annals of Botany, 92: Ku MSB, Schmitt MR, Edward GE, Quantitative determination of RuBP carboxylase oxygenase protein in leaves of several C 3 and C 4 plants. Journal of Experimental Botany, 30: Lavee S, Avidan N, Haskal A, Ordovich A, Juvenility period reduction in olive seedlings. A tool for enhancement of breeding. Olivae, 60: Lawlor DH, The effects of water deficit on photosynthesis. In: Environment and Plant Metabolism-Flexibility and Acclimation. Smirnoff N, (ed.), BIOS Scientific Publishers, Oxford, pp Lawson EJR, Poethig RS, Shoot developments in plants: time for a change. Trends in Genetics, Vol 11: Levitt J, Responses of plants to environmental stress. Academic press, New York, pp Meilan R, Floral induction in woody angiosperms. New Forests, 14: Meloni DA, Oliva MA, Martinez CA, Cambraia J, Photosynthesis and activity of superoxide dismutase, peroxidase and glutathione reductase in cotton under salt stress. Environmental and Experimental Botany, 49: Ngo T, Lenhoff HM, FEBS Letter, 116: Nielson SL, A comparison of aerial and submerged photosynthesis in some Danish amphibious plants. Aquatic Botany, 45: Nielson SL, Sand-Jensen K, Regulation of photosynthetic rates of submerged rooted macrophytes. Oecologia, 81: Patakas A, Kofidis G, Bosabalidis AM, The relationship between CO 2 transfer mesophyll resistance and photosynthetic efficiency in grapevine cultivars. Scientia Horticulturae, 97:

21 Peterson GL, A simplification of the protein assay method of Lowry et al., which is more generally applicable. Analytical Biochemistry, 53: Poethig RS Phase changes and the regulation of shoot morphogenesis in plants. Science 250, Racchi ML, Chiusi AP, Giannini R, Catalase isoenzymes as biochemical markers of different developmental stages in cypress (Cupressus sempervirens L.). Canadian Journal of forest Research, 26: Robards K, Antolovich M, Analysis, R. Sakharov IY, Vesga MK, Galaev IY, Sakharova IV, Pletjushkina OY, Peroxidase from leaves of royal palm tree Roystonea regia: purification and some properties. Plant Science, 161: Salaj J, Schornagel MJ, Picturing phase changes in Acacia mangium Wild. In: Identification and control of phase change in rejuvenation. Sean Mac An tsaoir ed. COST 822, WG3, pp Skaltsa H, Verycokidou E, Harvala C, Karabourniotis G, Manetas Y, UV-B protective potential and flavonoid content of leaf hairs of Quercus ilex. Phytochemistry, 37: Tazzari L, Bartolini G, M sallem M, Pestelli P, Phase change in Olea europaea L.: leaf proteins in juvenile and adult shoots. Ninth Consultation of the Inter-regional Cooperative Research Network on Olives, Hammamet (Tunisia). Published by: Coordination Center. C.I.D.A., Cordoba (Spain), pp. 65. Teeri JA, Adaptation of kinetic properties of enzymes to temperatures variability. In: Adaptation of plants to water and high temperature stress. Turner NC, Kramer PJ, (eds.), Wiley-Interscience, New York, pp Verschoore-Martouzet B, Etude de la variation topophysique an cours du clonage de Sequoia sempervirens (Eudlicher). These 3eme Cycle. Univ. Paris VI.. 128

22 4.8. Πίνακας και σχήµατα 4.4. (Πίνακας 1). ράση υπεροξειδάσης, συνολική περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες και φαινολικές ουσίες στα φύλλα των µη-κλαδεµένων (SSP) και κλαδεµένων στα 5εκ (5cm) ελαιοδέντρων. (n=9; ± SE, τυπικό σφάλµα; στατιστικώς σηµαντικές διαφορές σε P<0,05) (Σχ. 1). Εποχικές αλλαγές του ρυθµού φωτοσύνθεσης (µmol CO 2 m -2 s -1 ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ) (Σχ. 2). Εποχικές αλλαγές της συνολικής περιεκτικότητας χλωροφύλλης (mg. χλωρ. / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ) (Σχ. 3). Εποχικές αλλαγές της συνολικής περιεκτικότητας σε φαινολικές ουσίες (mg ισοδύναµα Γαλλικού οξέος / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ) (Σχ. 4). Συσχέτιση µεταξύ των περιεχοµένων συνολικής χλωροφύλλης (mg χλωρ. / g. ΜΒ) και συνολικών φαινολικών ουσιών (mg ισοδύναµα Γαλλικού οξέος / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ) (Σχ. 5). ραστηριότητα της αναγωγάσης (µονάδες / g. ΜΒ) σε σχέση µε το χρόνο επώασης σε σταθερή θερµοκρασία 40 o C (Σχ. 6). Υπολειµµατική δραστηριότητα υπεροξειδάσης (µονάδες / g. ΜΒ) σε σχέση µε τους διαφορετικούς χρόνους επώασης (5, 10 και 20 λεπτά) (Σχ. 7). Η συσχέτιση µεταξύ της συνολικής περιεκτικότητας σε φαινολικές ουσίες (mg. Γαλλικού οξέος / g. ΜΒ) και της συνολικής δραστηριότητας υπεροξειδάσης (µονάδες / g. ΜΒ) στα φύλλα ελαιοδέντρων µε ένα βλαστό (SSP) και κλαδεµένων (5εκ). 129

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΦΑΙΝΟΛΩΝ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟ ΤΗΓΑΝΙΣΜΑ Χριστοφόρου Ανδρέας Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια

ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD. Θεωρητικό υπόβαθρο. Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2. Οξείδωση Ενέργεια. Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια ΑΣΚΗΣΗ 6 η BOD-COD Θεωρητικό υπόβαθρο Αποσύνθεση υπό αερόβιες συνθήκες Ο 2 Οργανικά απόβλητα και µικροργανισµοί Οξείδωση Ενέργεια Τελικά προϊόντα Η 2 Ο, CO 2, SO 4, NO 3, ενέργεια οξείδωση Νέα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Εργαστήριο Ενότητα 5: Χρώση Gram Δοκιμή Καταλάσης και Οξειδάσης, 1.5ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Ευστάθιος Ζ. Πανάγου Πασχαλίτσα Τρυφινοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές

Εργαλεία & Υλικά Διαλύματα Χρωστικές Ενότητα Ροή γενετικής πληροφορίας Φύλλο εργασίας 2 Απομόνωση νουκλεϊκών οξέων από φυτικά κύτταρα Βιολογία Γ Γυμνασίου Ονοματεπώνυμο Τμήμα Ημερομηνία. Τα νουκλεϊκά οξέα, όπως και οι πρωτεΐνες, είναι μακρομοριακές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΛΙΠΩΝ, ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ, ΣΑΚΧΑΡΩΝ ΚΑΙ ΑΜΥΛΟΥ ΣΕ ΤΡΟΦΙΜΑ (άσκηση 10 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος:

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης.

Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης. Σημειώσεις για την εργαστηριακή άσκηση ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΑΛΑΚΤΟΣ του Εργαστηρίου Ανάλυσης και Τεχνολογίας Τροφίμων Καθηγητής Ιωάννης Ρούσσης Προσδιορισμοί Ειδικό βάρος Οξύτητα Στερεό υπόλειμμα Λακτόζη Έλεγχος παστερίωσης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ

Εργασία Βιολογίας 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Εργασία Βιολογίας Καθηγητής: Πιτσιλαδής Β. Μαθητής: Μ. Νεκτάριος Τάξη: Β'2 Υλικό: Κεφάλαιο 3 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ Την ενέργεια και τα υλικά που οι οργανισμοί εξασφαλίζουν από το περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΟΞΥΓΟΝΟΥ ΣΕ ΝΕΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Με το πείραμα αυτό μπορούμε να προσδιορίσουμε δύο βασικές παραμέτρους που χαρακτηρίζουν ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση

Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης. στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Ο ρόλος της οξειδάσης της ξανθίνης στην οξειδοαναγωγική κατάσταση κατά την άσκηση Αριστείδης Σ. Βεσκούκης, PhD Βιοχημικός - Βιοτεχνολόγος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Βιοχημείας & Βιοτεχνολογίας Εργαστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της Επίδρασης Υπερυψηλής Πίεσης και Παλλόμενων Ηλεκτρικών Πεδίων στη Δραστικότητα Ενδογενών Ενζύμων Ελιάς. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο

Μελέτη της Επίδρασης Υπερυψηλής Πίεσης και Παλλόμενων Ηλεκτρικών Πεδίων στη Δραστικότητα Ενδογενών Ενζύμων Ελιάς. Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μελέτη της Επίδρασης Υπερυψηλής Πίεσης και Παλλόμενων Ηλεκτρικών Πεδίων στη Δραστικότητα Ενδογενών Ενζύμων Ελιάς Β. Ανδρέου 1, Ζ. Αλεξανδράκης 1, Γ.Κατσαρός 1, Δ.Οικονόμου 2, Π.Ταούκης 1 1 Εργαστήριο Χημείας

Διαβάστε περισσότερα

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2

6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12 O 6 + 6 O2 78 ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΦΥΤΙΚΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ (μακροφύκη φυτοπλαγκτόν) ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΙΣ ΠAΡΑΓΩΓΟΙ ( μετατρέπουν ανόργανα συστατικά σε οργανικές ενώσεις ) φωτοσύνθεση 6 CO 2 + 6H 2 O C 6 Η 12

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα

Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Επίδραση της επεξεργασίας με Υπερυψηλή πίεση και Παλλόμενα Ηλεκτρικά πεδία στην Αύξηση της Απόδοσης Ελαιολάδου και στην Οξειδωτική του Σταθερότητα Β. Ανδρέου, Ζ. Αλεξανδράκης, Γ. Δημόπουλος, Γ.Κατσαρός,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία»

Φυσιολογία των μικροοργανισμών. Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» Φυσιολογία των μικροοργανισμών Κεφάλαιο 3 από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Γενική Μικροβιολογία» BIOΛOΓIA TΩN MIKPOOPΓANIΣMΩN ΠANEΠIΣTHMIAKEΣ EKΔOΣEIΣ KPHTHΣ 1. Μικροβιακή αύξηση (ή ανάπτυξη): αυξάνεται ο

Διαβάστε περισσότερα

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς

Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς Αντοχήστονπαγετόκαι Φυσιολογικέςανωµαλίεςστην καλλιέργειατηςροδιάς ρ. Παυλίνα ρογούδη, Αναπληρώτρια Ερευνήτρια ιεύθυνση Αγροτικής Έρευνας Ελληνικός Γεωργικός Οργανισµός ΗΜΗΤΡΑ, Νάουσα Νάουσα, Ιστοσελίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437

ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 1 ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 215. ΕΝΖΥΜΙΚΗ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΧΛΩΡΟΠΡΟΠΑΝΟΛΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΒΑΚΤΗΡΙΟ PSEUDOMONAS PUTIDA DSM437 Κ. Κόντη, Δ. Μαμμά, Δ. Κέκος Σχολή Χημικών

Διαβάστε περισσότερα

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α

Φ ΣΙ Σ Ο Ι Λ Ο Ο Λ Γ Ο Ι Γ Α Δηµοκρίτειο Πανεπιστήµιο Θράκης Τµήµα Αγροτικής Ανάπτυξης Οξείδωση της γλυκόζης ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΦΥΤΩΝ «Καταβολισµός ή ανοµοίωση» C 6 H 12 O+6O 2 +6H 2 O 12H 2 O+6CO 2 +686 Kcal/mol Πηγές ενέργειας κατά την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΓΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ. Ν.Β. Παρανυχιανάκης

ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΓΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ. Ν.Β. Παρανυχιανάκης ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΓΡΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ Ν.Β. Παρανυχιανάκης Εργ. Γεωργικής Μηχανικής, Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πολυτεχνείο Κρήτης, 73100 Χανιά Περιβαλλοντική Διαχείριση σε Αγροτοβιομηχανικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ ΦΑΙΝΟΛΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Sideritis scardica και Origanum vulgare ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΩΝ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ ΦΑΙΝΟΛΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Sideritis scardica και Origanum vulgare ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΩΝ ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΕΚΧΥΛΙΣΗΣ ΦΑΙΝΟΛΙΚΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ Sideritis scardica και Origanum vulgare ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΜΙΚΡΟΚΥΜΑΤΩΝ Ι. Σαρακατσιάνος Τμήμα Χημικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, 54124

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013

Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ. Εργαστήριο 2 ο. Υλικό Καλλιέργειας. Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 Τ.Ε.Ι. Ηπείρου Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας Τμήμα Φυτικής Παραγωγής ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ IN VITRO Εργαστήριο 2 ο Υλικό Καλλιέργειας Δούμα Δήμητρα Άρτα, 2013 ΥΛΙΚΟ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ o Ο ζυγώτης εμφανίζει ολοδυναμικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματικότητα χρησιμοποίησης νερού δύο λιβαδικών ειδών με διαφορετική φωτοσυνθετική πορεία

Αποτελεσματικότητα χρησιμοποίησης νερού δύο λιβαδικών ειδών με διαφορετική φωτοσυνθετική πορεία Αποτελεσματικότητα χρησιμοποίησης νερού δύο λιβαδικών ειδών με διαφορετική φωτοσυνθετική πορεία M. Καρατάσιου, Ζ. Κούκουρα και Π. Κωστοπούλου Εργαστήριο Δασικών Βοσκοτόπων (236), Τομέας Λιβαδοπονίας και

Διαβάστε περισσότερα

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη

4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη 4002 Σύνθεση του βενζιλίου από βενζοϊνη H VCl 3 + 1 / 2 2 + 1 / 2 H 2 C 14 H 12 2 C 14 H 10 2 (212.3) 173.3 (210.2) Ταξινόµηση Τύποι αντιδράσεων και τάξεις ουσιών οξείδωση αλκοόλη, κετόνη, καταλύτης µεταβατικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ

ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ρ. Ρούσσος Πέτρος 1 ΧΕΛΛΑΦΑΡΜ ΑΕ. Φλέµινγκ 15, Μαρούσι 151 23 (τηλ. 210-6800900) Η ελιά πολλαπλασιάζεται σχετικά εύκολα, σε σύγκριση µε άλλα οπωροφόρα δένδρα και µάλιστα εφαρµόζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας

Ακτινοβολία. Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης. Καθοριστικής σημασίας Ακτινοβολία Η ακτινοβολία ως παράγοντας καταπόνησης Καθοριστικής σημασίας η ποσότητα (ως ροή φωτονίων), όσο και η ποιότητα (ως φασματική κατανομή) της ακτινοβολίας που δέχονται τα φυτά Ακτινοβολία ποσότητα

Διαβάστε περισσότερα

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά

Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά Εµπλουτισµός επιτραπέζιας ελιάς µε φαινολικά συστατικά ρ. Ιωάννης Τσάκνης Κοσµήτορας Σχολής Τεχνολογίας Τροφίµων & ιατροφής 1 ΣΚΟΠΟΣΜΕΛΕΤΗΣ Μελετήθηκε η δυνατότητα προσθήκης συγκεκριμένων πολυφαινολών(ελευρωπαΐνη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ

ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ Διάχυση Η διάχυση είναι το κύριο φαινόμενο με το οποίο γίνεται η παθητική μεταφορά διαμέσου ενός διαχωριστικού φράγματος Γενικά στη διάχυση ένα αέριο ή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΜΗΜΑ:Β 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.1 ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ Είναι γνωστό πως οποιοσδήποτε οργανισμός, για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Η ενέργεια αυτή βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟ- ΚΑΙ ΡΑ ΙΟΑΠΟΘΗΚΕΥΜΕΝΗ ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑ

ΦΩΤΟ- ΚΑΙ ΡΑ ΙΟΑΠΟΘΗΚΕΥΜΕΝΗ ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑ ΦΩΤΟ- ΚΑΙ ΡΑ ΙΟΑΠΟΘΗΚΕΥΜΕΝΗ ΧΗΜΕΙΟΦΩΤΑΥΓΕΙΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΗ ΟΣΙΜΕΤΡΙΑ ρ. Κυριάκος Παπαδόπουλος Χηµικός - Ερευνητής Α Φωταύγεια Χηµειοφωταύγεια

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Ν. ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ ( Ε.Κ.Φ.Ε ) ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Θέμα: ΜΕΤΟΥΣΙΩΣΗ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ (άσκηση 7 του εργαστηριακού οδηγού) Μέσος χρόνος πειράματος: 45 λεπτά Α. ΑΝΑΛΩΣΙΜΑ Εργαλεία

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά

Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Ελεύθερες ρίζες και αντιοξειδωτικά Κατά τη διάρκεια των φυσιολογικών ανθρώπινων διεργασιών παραγωγή ενέργειας, αποτοξίνωση από τοξικές ουσίες και ανοσολογική απόκριση, παράγονται από τον οργανισµό ελεύθερες

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της έντασης κοπής στην αλλομετρική δομή τριών ξυλωδών ειδών

Επίδραση της έντασης κοπής στην αλλομετρική δομή τριών ξυλωδών ειδών Επίδραση της έντασης κοπής στην αλλομετρική δομή τριών ξυλωδών ειδών Ζ.M. Παρίση Εργαστήριο Δασικών Βοσκοτόπων (236), Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ

ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 11 ΜΕΡΟΣ Ι: ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΓΕΝΙΚΑ... 15 1.1. ΠΟΙΟΤΙΚΗ και ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ... 15 1.2. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ των ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ... 16 1.3. ΜΕΤΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Α. ΠΑΤΑΚΑ, ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Α. ΠΑΤΑΚΑ, ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Α. ΠΑΤΑΚΑ, ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΕΠΙΘΕΤΟ: ΠΑΤΑΚΑΣ ΟΝΟΜΑ: ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΠΟΥΔΕΣ: 30-6-1983: Απολυτήριο Λυκείου (17,8/20) 21-10-1988: Πτυχίο Γεωπονίας Α.Π.Θ με βαθμό 8,54 Άριστα. 24-11-1988:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ.

ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΜΕΛΕΤΗ ΟΙΝΟΠΕΔΙΟΥ (TERROIR) ΣΤΗ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ. ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ. ΡΟΥΣΣΟΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Dr ΤΑΒΕΡΝΑΡΑΚΗ ΝΙΚΗ 1. 1 ΑΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Με τον ορισμό terroir αναφέρονταν,

Διαβάστε περισσότερα

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία

Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Ευαισθητοποιημένη χημειοφωταύγεια με νανοδομημένους καταλύτες - Προοπτικές εφαρμογής της μεθόδου στην αναλυτική χημεία Δρ Κυριάκος Παπαδόπουλος Ερευνητής Α Ινστιτούτο Φυσικοχημείας ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA)

Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) Ανάλυση µε έγχυση του δείγµατος σε συνεχή ροή (Flow Injection Analysis, FIA) H ιστορική εξέλιξη των αυτόµατων µεθόδων ανάλυσης Κλασική ανάλυση Ασυνεχής αυτόµατη ανάλυση Ανάλυση συνεχούς ροής? Τα πλεονεκτήµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ

ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ TiO2 ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ ΦΩΤΟΚΑΤΑΛΥΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ ΣΕ ΘΕΡΜΙΚΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟ Ti ΜΕ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΛΑΤΙΝΑΣ Ε. Πουλάκης, Κ. Φιλιππόπουλος Σχολή Χημικών Μηχανικών, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ηρώων Πολυτεχνείου

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2

Μεταβολισμός και Βιοενεργητική. [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 Μεταβολισμός και Βιοενεργητική [Τίτλος εγγράφου] ΣΠΥΡΟΣ Ξ. Β 2 ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 - Μεταβολισμός - Εισαγωγή Πολύ μεγάλο ρόλο στην λειτουργία ενός οργανισμού παίζει η ενέργεια και η κατάλληλη αξιοποίησή της.

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων

Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων Ποιοτικά Χαρακτηριστικά Λυµάτων µπορούν να καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες: Φυσικά Χηµικά Βιολογικά. Πολλές από τις παραµέτρους που ανήκουν στις κατηγορίες αυτές αλληλεξαρτώνται π.χ. η θερµοκρασία που

Διαβάστε περισσότερα

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ AYΞΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑΣ ΦΥΤΩΝ Χ.Κ. ΚΙΤΣΑΚΗ 2008 1 Αντικείμενα της ενότητας Ορισμοί και έννοιες Σκοπός των διεργασιών της ανάπτυξης Πού και πώς πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

LIFE OLEICO+ 07INF/IT/0000438. Εναλλακτικές Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων Ελαιουργείων

LIFE OLEICO+ 07INF/IT/0000438. Εναλλακτικές Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων Ελαιουργείων LIFE OLEICO+ 07INF/IT/0000438 LIFE07/INF/IT/00438 Νικ. Καλογεράκης Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΕΘΙΑΓΕ Εναλλακτικές Τεχνολογίες Επεξεργασίας Αποβλήτων Ελαιουργείων Κων. Χαρτζουλάκης

Διαβάστε περισσότερα

«Canalization» και πλαστικότητα

«Canalization» και πλαστικότητα «Canalization» και πλαστικότητα ή πως οι περιβαλλοντικές αλλαγές επηρεάζουν την αύξηση και την ανάπτυξη; 1 of 45 http://www.agrool.gr CANALIZATION-PLASTICITY «Canalization» ονομάζεται, γενικά, η ικανότητα

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα.

Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. 2 Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό διατίθεται με του όρους χρήσης Creative Commons (CC) Αναφορά Δημιουργού Μη Εμπορική Χρήση Όχι Παράγωγα Έργα. Για εκπαιδευτικό υλικό, όπως εικόνες, διαγράμματα,

Διαβάστε περισσότερα

χαρακτηριστικά, ήτοι στα ολικά φαινολικά συστατικά, παράγωγα υδροξυκινναμωμικού οξέος, φλαβονόλες και υψηλή αντιοξειδωτική ικανότητα.

χαρακτηριστικά, ήτοι στα ολικά φαινολικά συστατικά, παράγωγα υδροξυκινναμωμικού οξέος, φλαβονόλες και υψηλή αντιοξειδωτική ικανότητα. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Ο ξηρός δυόσμος (Mentha viridis) είναι ένα δημοφιλές αρωματικό φυτό που χρησιμοποιείται ως συστατικό στη βιομηχανία τροφίμων, ως μέρος αρωματικών υλών στη μαγειρική και καταναλώνεται υπό μορφή

Διαβάστε περισσότερα

Δεδομένα για την in vitro χημειοπροστατευτική δράση και την in vivo απορρόφηση των συστατικών της Κορινθιακής σταφίδας

Δεδομένα για την in vitro χημειοπροστατευτική δράση και την in vivo απορρόφηση των συστατικών της Κορινθιακής σταφίδας Δεδομένα για την in vitro χημειοπροστατευτική δράση και την in vivo απορρόφηση των συστατικών της Κορινθιακής σταφίδας ΑΘΗΝΑ, 2014 Αριστέα Γκιοξάρη Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Ph.D., M.Sc. Χημειοπροστατευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική

Ο αλκοολικός τίτλος % vol είναι % v/v. Η αλκοόλη, % vol, μετράται στους 20 o C. Γίνεται διόρθωση της αλκοόλης όταν η θερμοκρασία είναι διαφορετική ΟΙΝΟΣ ΑΛΚΟΟΛΗ Με απόσταξη 200 ml οίνου συλλέγονται 133-150 ml αποστάγματος. Για την εξουδετέρωση της οξύτητας του οίνου, για να μη ληφθούν στο απόσταγμα πτητικά οξέα (οξικό, ανθρακικό και θειώδες), στα

Διαβάστε περισσότερα

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι

Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Μικροβιολογία Τροφίμων Ι Ενότητα 6: Ενδογενείς Παράγοντες Ενεργότητα Ύδατος (1/2), 2ΔΩ Τμήμα: Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής Του Ανθρώπου Διδάσκοντες: Γεώργιος - Ιωάννης Νύχας Ευστάθιος Πανάγου Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο

Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Σηµειώσεις για τον καθηγητή Γάλα ιατηρήστε το στο ψυγείο Βασικές γνώσεις Ο όρος γάλα, ως βασικό τρόφιµο, χωρίς κανένα προστεθειµένο επίθετο, ισχύει συνήθως για το αγελαδινό γάλα που είναι φρέσκο, πλήρες,

Διαβάστε περισσότερα

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας

Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η κίνηση του νερού εντός των φυτών (Soil-Plant-Atmosphere Continuum) Δημήτρης Κύρκας Η Σεκόγια (Sequoia) «Redwood» είναι το ψηλότερο δέντρο στο κόσμο και βρίσκεται στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ 130 μέτρα ύψος

Διαβάστε περισσότερα

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD)

BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) BIOXHMIKA ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟ ΟΞΥΓΟΝΟ (ΒΟD) O προσδιορισμός της βιοχημικής απαίτησης οξυγόνου είναι η πιο συνηθισμένη μέθοδος που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της επίδρασης των λυμάτων ή βιομηχανικών αποβλήτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΛΙΠΑΝΣΗ ΚΑΛΛΕΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ ΣΕ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΡΙΣΤΟΣ ΤΣΑΝΤΗΛΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΕΔΑΦΩΝ Web: http://www.ismc.gr/ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ

Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ Τοπικά παραδοσιακά τρόφιμα : Oίνος OΡΘΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΟΙΝΩΝ ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΤΣΕΡΙΔΗΣ Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Επιστήμης Τροφίμων και Διατροφής του Ανθρώπου Τοπικά Παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ

ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ !Unexpected End of Formula l ΥΔΡΟΛΥΣΗ ΑΜΥΛΟΥ ΑΠΟ ΒΑΚΤΗΡΙΑΚΗ ΑΜΥΛΑΣΗ ΚΑΙ ΥΓΡΟ ΑΠΟΡΡΥΠΑΝΤΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Γκέκας Γιώργος Δημητριάδου Άννα Τζελέπη Λαμπρινή ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Πειράµατα Επιδείξεως Πείραμα

Διαβάστε περισσότερα

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1

f = c p + 2 (1) f = 3 1 + 2 = 4 (2) x A + x B + x C = 1 (3) x A + x B + x Γ = 1 3-1 ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΦΑΣΕΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΛΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΑΜΟΙΒΑΙΑ ΙΑΛΥΤΟΤΗΤΑ Θέµα ασκήσεως Προσδιορισµός καµπύλης διαλυτότητας σε διάγραµµα φάσεων συστήµατος τριών υγρών συστατικών που το ένα ζεύγος παρουσιάζει περιορισµένη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ;

ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ; ΤΑ ΥΓΡΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΕΛΑΙΟΤΡΙΒΕΙΩΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΒΛΗΤΑ; ΙΟΡ ΑΝΗΣ ΧΑΤΖΗΠΑΥΛΙ ΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΓΕΝΙΚΗΣ & ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ Οι ελαιοτριβείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 8 (ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ) ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ Με τον όρο αυτό ονοµάζουµε την τεχνική ποιοτικής και ποσοτικής ανάλυσης ουσιών µε βάση το µήκος κύµατος και το ποσοστό απορρόφησης της ακτινοβολίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: Χημεία Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Παρασκευή, 24 Μαΐου, 2013 7:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ

ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΔΙΑΛΥΣΗΣ ΣΤΕΡΕΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΣΤΟ ΝΕΡΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Σε αυτή την εργαστηριακή άσκηση θα ορίσουμε την ταχύτητα διάλυσης μιας στερεής ουσίας στο νερό και θα

Διαβάστε περισσότερα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα

Σκληρότητα νερού. Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Σκληρότητα νερού Μόνιμη και παροδική σκληρότητα Τι περιέχει το νερό της βροχής; Ποιο είναι συνήθως το ph του βρόχινου νερού; Γιατί; Τι περιέχει το νερό του εδάφους; Na +, K +, Ca 2+, Mg 2+, Cl, SO 4 2,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΜΕΤΑΛΛΕΙΩΝ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΕΤΑΛΛΟΥΡΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΩΝ ΒΩΞΙΤΗ, ΜΠΕΝΤΟΝΙΤΗ ΚΑΙ ΠΕΡΛΙΤΗ Αύγουστος 1999 Μεθοδολογία Οι δοκιμές

Διαβάστε περισσότερα

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων

Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων Προσδιορισμός φυσικοχημικών παραμέτρων υγρών αποβλήτων και υδάτων (DO - BOD - COD - TOC) Χ. Βασιλάτος Οργανική ύλη Αποξυγόνωση επιφανειακών και υπογείων υδάτων Οι οργανικές ύλες αποτελούν πολύ σοβαρό ρύπο,

Διαβάστε περισσότερα

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους.

Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ Ομογενή μίγματα χημικών ουσιών τα οποία έχουν την ίδια χημική σύσταση και τις ίδιες ιδιότητες (χημικές και φυσικές) σε οποιοδήποτε σημείο τους. Διαλύτης: η ουσία που βρίσκεται σε μεγαλύτερη αναλογία

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών

Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ελληνικά Αρωματικά Φυτά Αξιοποίηση των ελληνικών φυτών Δρ. Ελένη Μαλούπα τακτική ερευνήτρια ΕΛ.Γ.Ο.- ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) Δράμα, 10 και 11

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΚΌ ΛΊΠΑΣΜΑ ΒΑΚΤΗΡΙΟΣΤΑΤΙΚΌ

ΟΡΓΑΝΙΚΌ ΛΊΠΑΣΜΑ ΒΑΚΤΗΡΙΟΣΤΑΤΙΚΌ ΟΡΓΑΝΙΚΌ ΛΊΠΑΣΜΑ ΒΑΚΤΗΡΙΟΣΤΑΤΙΚΌ ΕΥΡΕΤΉΡΙΟ 1. ΝΈΑ ΕΜΦΆΝΙΣΗ FUNGINATOR Pg. 2 2. ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ 2.1 ΣΕ ΦΥΤΑ... 2.2 ΣΕ ΧΏΡΟΥΣ ΕΡΓΑΣΊΑΣ, ΠΙΝΑΚΕΣ, ΣΚΕΥΗ, ΚΛΠ.. Pg. 3 Pg. 5 3. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2

ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 31-7-14 ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - 2 Στο σχήμα 1 του άρθρου που δημοσιεύσαμε την προηγούμενη φορά φαίνεται η καθοριστικός ρόλος των μικροοργανισμών για την ύπαρξη της ζωής, αφού χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012.

ΧΗΜΕΙΑ. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012. Πανελλήνιος Μαθητικός Διαγωνισμός για την επιλογή στην 10 η Ευρωπαϊκή Ολυμπιάδα Επιστημών - EUSO 2012 Σάββατο 21 Ιανουαρίου 2012 ΧΗΜΕΙΑ Σχολείο: 1) Ονομ/επώνυμα μαθητών: 2)... 3) Το Παγκόσµιο Πείραµα για

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες»

Ινστιτούτο ασικών Ερευνών. πολύτιµες ιδιότητες» ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ινστιτούτο ασικών Ερευνών (Βασιλικά, Λουτρά Θέρµης) ρ. Ιωάννης Σπανός Τακτικός Ερευνητής «Κρανιά: Μία νέα καλλιέργεια µε πολύτιµες ιδιότητες» Λαµία, 16Μαϊου 2012 Τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά

Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ. Κωνσταντίνα Τζιά Εργαστήριο Χημείας και Τεχνολογίας Τροφίμων Σχολή Χημικών Μηχανικών ΕΜΠ Κωνσταντίνα Τζιά ΠΕΡΙΛΗΨΗ Συντήρηση φρούτων ή λαχανικών με χρήση εδώδιμων μεμβρανών σε συνδυασμό με ψύξη ή/και συσκευασία ΜΑΡ Προϊόντα:

Διαβάστε περισσότερα

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος

Μεζούρες (λευκό καπάκι) Μαρκαδόρος 1. Κυτταρική αναπνοή στο μύκητα Saccharomyces cerevisiae. 2. Παράγοντες που επηρεάζουν το ρυθμό της ανάπτυξης και της κυτταρικής αναπνοής του μύκητα. 3. Μικροσκοπική παρατήρηση του μύκητα και της αναπαραγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας,

Στην συγκεκριμένη εργαστηριακή δραστηριότητα θα μετρήσουμε 4 παραμέτρους για την ποιότητα του νερού που προέρχεται από το δίκτυο του σχολείου μας, Σχολείο: Ημερομηνία Δειγματοληψίας.. Φύλλο Εργασίας Έλεγχος της Ποιότητας του Πόσιμου Νερού του Σχολείου μας Γενικές πληροφορίες Τα φυσικά νερά περιέχουν διάφορες ουσίες οι οποίες είναι διαλυμένες και

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια:

Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ. Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ. Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ον/νυμο: Τμήμα: Ημ/νια: ΤΑΞΗ B' ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΧΗΜΕΙΑ Εργαστηριακή άσκηση: Ο Ξ Ε Ι Δ Ω Σ Η Α Ι Θ Α Ν Ο Λ Η Σ Θωμάς Kρεμιώτης 1 από 6 ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΟΡΓΑΝΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΕΣ ΟΥΣΙΕΣ α/α ΟΡΓΑΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ

ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΧΗΜΙΚΗ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΝΙΤΡΙΚΩΝ ΙΟΝΤΩΝ ΑΠΟ Y ΑΤΙΚΑ ΙΑΛΥΜΑΤΑ Χ. Πολατίδης, Γ. Κυριάκου Τµήµα Χηµικών Μηχανικών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο, 54124 Θεσσαλονίκη ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην εργασία αυτή µελετήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO)

Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Ανάλυση της επίδοσης μαθητών βιολογίας με θέμα ερώτηση πειραματικής μελέτης για την ολυμπιάδα φυσικών επιστημών Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUSO) Φάνης Κωνσταντίνος Φυλακτίδης Μάριος Ινστ. Νευρολογίας & Γενετικής

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΡΧΗ 1 ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 23/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΧΗΜΕΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ (6) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α1 έως Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας το γράµµα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΩΝ ΠΕΙΡΑΜΑ A: ΦΥΣΙΚΑ ΝΑΝΟ-ΥΛΙΚΑ Όνομα του σπουδαστή: Ημερομηνία:.. ΣΤΟΧΟΣ: - Πληροφόρηση για την ύπαρξη των φυσικών νάνο-υλικών - Ελαφρά αλληλεπίδραση με κολλοειδή -

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο μελέτης του ph, ηλεκτρολυτικών δεικτών και εξουδετέρωσης.

Εργαστήριο μελέτης του ph, ηλεκτρολυτικών δεικτών και εξουδετέρωσης. Εργαστήριο μελέτης του ph, ηλεκτρολυτικών δεικτών και εξουδετέρωσης. Ονοματεπώνυμο:.............................................. Ερωτήματα πριν την εκτέλεση των πειραμάτων: 1. Ποιο είναι το εύρος της

Διαβάστε περισσότερα

Α. Πατάκας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Σχολή Διαχείρισης Φυσικών Πόρων και Επιχειρήσεων, Εργ. Φυτικής Παραγωγής, Γ. Σεφέρη 2, 30100 Αγρίνιο

Α. Πατάκας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Σχολή Διαχείρισης Φυσικών Πόρων και Επιχειρήσεων, Εργ. Φυτικής Παραγωγής, Γ. Σεφέρη 2, 30100 Αγρίνιο ΑΡΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΧΡΗΣΗΣ ΝΕΡΟΥ ΣΕ ΑΜΠΕΛΩΝΑ Α. Πατάκας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Σχολή Διαχείρισης Φυσικών Πόρων και Επιχειρήσεων, Εργ. Φυτικής Παραγωγής, Γ. Σεφέρη 2, 3000 Αγρίνιο Περίληψη Στη Μεσογειακή ζώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ΤΕΣΤ 30 ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΧΗΜΕΙΑΣ ο αριθμός Avogadro, N A, L = 6,022 10 23 mol -1 η σταθερά Faraday, F = 96 487 C mol -1 σταθερά αερίων R = 8,314 510 (70) J K -1 mol -1 = 0,082 L atm mol -1 K -1 μοριακός

Διαβάστε περισσότερα

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός

6. Τα αλογόνα. Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός 6. Τα αλογόνα Επιμέλεια παρουσίασης Παναγιώτης Αθανασόπουλος Δρ - Χημικός Σκοπός του μαθήματος: Να εντοπίζουμε τη θέση των αλογόνων στον περιοδικό πίνακα Να αναφέρουμε τις κυριότερες ιδιότητες των αλογόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΜΟΝΑ ΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΣΚΛΗΡΥΜΕΝΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ Η σκληρότητα του νερού οφείλεται στην παρουσία διαλυµένων αλάτων ασβεστίου και µαγνησίου. Τα άλατα αυτά διαλύονται στο νερό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΗΠΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΘΡΕΠΤΙΚΩΝ ΔΙΑΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΥΔΡΟΠΟΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΧΡΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Δημήτρης

Διαβάστε περισσότερα

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11

T E S T R E P O R T ΕΥΑ ΑΛΕΞΑΝ ΡΕΙΑΣ. Εθν. Αντίστασης 42, Αλεξάνδρεια. Νερά. Waters. Από πελάτη κατά δήλωσή του. As stated by client 24/11/11 Εργαστήριο Περιβάλλοντος, Σίνδος Σελ.(page) 1/10 ΕΚΘΕΣΗ ΟΚΙΜΩΝ T E S T R E P O R T Πελάτης Client ιεύθυνση πελάτη Client s address Περιγραφή δειγµάτων Samples description ειγµατοληψία Sampling Ηµεροµηνία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ημερομηνία και Ώρα εξέτασης: Πέμπτη, 12 ΙΟΥΝΙΟΥ 2008 07:30 10:30

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ

ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΡΩΤΙΔΩΝ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΑΚΧΑΡΟΥ ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΑΘΗΝΑ 2010 1 ΣΚΟΠΟΣ Η ανάλυση και μελέτη της μοριακής δομής των καρωτίδων αρτηριών με υπέρυθρη φασματοσκοπία. Η εξαγωγή συμπερασμάτων

Διαβάστε περισσότερα

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο)

(αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΣΤΑ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (αποστειρωση, παστεριωση, ψησιμο) Η θερμικη επεξεργασία έχει επιζημια επίδρση στα θρεπτικα συστατικά. Στοχος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οξειδωτική καταπόνηση

Οξειδωτική καταπόνηση Οξειδωτική καταπόνηση Δημιουργία ενεργών μορφών οξυγόνου Ο ρόλος του μοριακού οξυγόνου ως τελικού αποδέκτη των ηλεκτρονίων στην αλυσίδα μεταφοράς ηλεκτρονίων της αναπνευστικής λειτουργίας των αερόβιων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ

ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΧΗΜΙΚΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ, ΠΑΤΡΑ, 4-6 ΙΟΥΝΙΟΥ, 5. ΝΕΟ ΥΒΡΙΔΙΚΟ ΒΙΟΫΛΙΚΟ ΒΙΟΠΟΛΥΜΕΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΩΝ ΜΕ ΝΑΝΟΣΩΜΑΤΙΔΙΑ ΑΡΓΥΡΟΥ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ Σπαθής Ά.,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης

Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Παράρτημα F2/13 του Πιστοποιητικού Αρ. 263-4 ΕΠΙΣΗΜΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ της ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ του Εργαστηρίου Δοκιμών & της LINK LAB ΕΠΕ για τη διενέργεια διακριβώσεων Μέγεθος / Απορρόφηση

Διαβάστε περισσότερα

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο

Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας. ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Μαρία Τσοπανοµίχαλου PhD. Μοριακής Βιολογίας ΝΕΕΣ Κοργιαλένειο Μπενάκειο Καταφεύγουµε στις µοριακές τεχνικές Συλλέγουµε το δείγµα για µοριακές τεχνικές ιάσπαση ιστικών δοµών ιαχωρισµός των κυττάρων ιάσπαση

Διαβάστε περισσότερα

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc

Φυτοπροστασία της Ελιάς. ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Φυτοπροστασία της Ελιάς ΗΛΙΑΣ Κ. ΡΟΥΜΠΟΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ MSc Η ασθένεια του κυκλοκόνιου Γνωστή και ως μαύρισμα ή μουτζούρωμα ευρύτατα διαδεδομένη ασθένεια Συμπτώματα: Καφέ - Σταχτί κηλίδες στα φύλλα Φυλλόπτωση

Διαβάστε περισσότερα

DETERMINATION OF THERMAL PERFORMANCE OF GLAZED LIQUID HEATING SOLAR COLLECTORS

DETERMINATION OF THERMAL PERFORMANCE OF GLAZED LIQUID HEATING SOLAR COLLECTORS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΗΜΟΚΡΙΤΟΣ / DEMOKRITOS NATIONAL CENTER FOR SCIENTIFIC RESEARCH ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΟΚΙΜΩΝ ΗΛΙΑΚΩΝ & ΑΛΛΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ LABORATORY OF TESTIN SOLAR & OTHER ENERY

Διαβάστε περισσότερα

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά

Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά 13 Τρόφιμα που προορίζονται για ειδική διατροφή όπως ορίζονται στην οδηγία 2009/39/ΕΚ 13.1 Τροφές για βρέφη και μικρά παιδιά ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΜΕΡΟΣ, ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Τα υποδεικνυόμενα ανώτατα

Διαβάστε περισσότερα