Θεμελιώδεις έννοιες. Θ.1 Άτομα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Θεμελιώδεις έννοιες. Θ.1 Άτομα"

Transcript

1 Θεμελιώδεις έννοιες Η Χημεία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την ύλη και τις μεταβολές που αυτή υφίσταται. Η Φυσικοχημεία είναι ο κλάδος της χημείας που θεμελιώνει και αναπτύσσει τις βασικές της αρχές χρησιμοποιώντας τις υποκείμενες έννοιες της φυσικής και τη γλώσσα των μαθηματικών. Παρέχει τη βάση για την ανάπτυξη νέων φασματοσκοπικών τεχνικών και για την ερμηνεία τους, για την κατανόηση της δομής των μορίων και των λεπτομερειών των ηλεκτρονιακών τους κατανομών, και για τη σύνδεση των μακροσκοπικών ιδιοτήτων της ύλης με τα άτομα που την αποτελούν. Η φυσικοχημεία ανοίγει επίσης ένα παράθυρο στον κόσμο των χημικών αντιδράσεων και μας επιτρέπει να κατανοήσουμε λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο αυτές λαμβάνουν χώρα. Στην ουσία, στηρίζει το σύνολο της χημείας, παρέχοντας τις αρχές που απαιτούνται για την κατανόηση δομών και μεταβολών καθώς και τη βάση των τεχνικών διερεύνησης. Σε όλη την έκταση του βιβλίου θα αναφερθούμε σε έννοιες ήδη οικείες από την εισαγωγική χημεία. Στην παρούσα ενότητα συνοψίζουμε αυτές τις έννοιες, στις οποίες θα εμβαθύνουμε στα ακόλουθα κεφάλαια. Επειδή η φυσικοχημεία βρίσκεται στο όριο μεταξύ φυσικής και χημείας, χρειάζεται επίσης να συνοψίσουμε κάποιες από τις έννοιες της στοιχειώδους φυσικής στις οποίες θα αναφερθούμε στο κείμενο. Θ.1 Άτομα Θ.2 Μόρια Θ.3 Μακροσκοπική ύλη Θ.4 Ενέργεια Θ.5 Η σχέση μεταξύ των μοριακών και των μακροσκοπικών ιδιοτήτων Θ.6 Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο Θ.7 Μονάδες μέτρησης Ασκήσεις Θ.1 Άτομα Κύρια σημεία (α) Το πυρηνικό μοντέλο αποτελεί τη βάση της συζήτησης για την ατομική δομή: αρνητικά φορτισμένα ηλεκτρόνια καταλαμβάνουν ατομικά τροχιακά, τα οποία είναι διατεταγμένα σε στιβάδες γύρω από έναν θετικά φορτισμένο πυρήνα. (β) Ο περιοδικός πίνακας αναδεικνύει ομοιότητες στις ηλεκτρονιακές διατάξεις των ατόμων, οι οποίες με τη σειρά τους οδηγούν σε ομοιότητες στις φυσικές και χημικές τους ιδιότητες. (γ) Τα μονοατομικά ιόντα είναι ηλεκτρικά φορτισμένα άτομα και χαρακτηρίζονται από τους αριθμούς οξείδωσής τους. Η ύλη αποτελείται από άτομα. Το άτομο ενός στοιχείου χαρακτηρίζεται από τον ατομικό αριθμό, Z, που είναι ο αριθμός των πρωτονίων στον πυρήνα του. Ο νουκλεονικός αριθμός (που συνήθως ονομάζεται και μαζικός αριθμός), A, είναι ο συνολικός αριθμός πρωτονίων και νετρονίων, τα οποία ονομάζονται όλα νουκλεόνια, που βρίσκονται μέσα στον πυρήνα. Άτομα ίδιου ατομικού αριθμού αλλά διαφορετικού μαζικού ονομάζονται ισότοπα του στοιχείου. Σύμφωνα με το πυρηνικό μοντέλο, ένα άτομο ατομικού αριθμού Z αποτελείται από έναν πυρήνα φορτίου +Ze που περιβάλλεται από Z ηλεκτρόνια φορτίου το καθένα e (e είναι το θεμελιώδες φορτίο: βλέπε στο μπροστινό εσώφυλλο για την τιμή του καθώς και την τιμή των άλλων θεμελιωδών σταθερών). Τα ηλεκτρόνια αυτά καταλαμβάνουν ατομικά τροχιακά, τα οποία είναι περιοχές του χώρου όπου είναι πιθανότερο να βρεθούν, με κάθε τροχιακό να μην περιέχει παραπάνω από δύο ηλεκτρόνια. Τα ατομικά τροχιακά διατάσσονται σε στιβάδες γύρω από τον πυρήνα, και κάθε στιβάδα χαρακτηρίζεται από τον κύριο κβαντικό αριθμό, n = 1, 2,.... Μια στιβάδα αποτελείται από n 2 τροχιακά, τα οποία ομαδοποιούνται σε n υποστιβάδες οι

2 2 ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ υποστιβάδες αυτές, και τα τροχιακά που περιέχουν, συμβολίζονται με s, p, d και f. Για όλα τα ουδέτερα άτομα εκτός από το υδρογόνο, οι υποστιβάδες μιας δεδομένης στιβάδας έχουν ελαφρώς διαφορετικές ενέργειες. Η συνεχής πλήρωση των τροχιακών σε διαδοχικές στιβάδες έχει ως αποτέλεσμα περιοδικές ομοιότητες στις ηλεκτρονιακές διατάξεις (στον καθορισμό δηλαδή των κατειλημμένων τροχιακών) των ατόμων όταν αυτά έχουν διαταχθεί κατά αύξοντα ατομικό αριθμό, κάτι που οδηγεί στο σχηματισμό του περιοδικού πίνακα (μια εκδοχή του φαίνεται στο εσωτερικό του οπισθόφυλλου). Οι κατακόρυφες στήλες του περιοδικού πίνακα ονομάζονται ομάδες και (στη σύγχρονη σύμβαση) αριθμούνται από 1 έως 18. Οι διαδοχικές γραμμές του περιοδικού πίνακα ονομάζονται περίοδοι, και ο αριθμός της περιόδου ισούται με τον κύριο κβαντικό αριθμό της στιβάδας σθένους, της εξωτερικής δηλαδή στιβάδας του ατόμου. Ο περιοδικός πίνακας διαιρείται σε s, p, d και f τομείς (blocks), σύμφωνα με την υποστιβάδα που καταλαμβάνεται τελευταία στην ηλεκτρονιακή διάταξη του ατόμου. Τα μέλη του τομέα d (συγκεκριμένα τα μέλη των Ομάδων 3 11 στον τομέα d) είναι επίσης γνωστά ως μεταβατικά μέταλλα αυτά του τομέα f (ο οποίος δεν διαιρείται σε αριθμημένες ομάδες) ονομάζονται μερικές φορές εσωτερικά μεταβατικά μέταλλα. Η επάνω γραμμή του τομέα f(περίοδος 6) αποτελείται από τα λανθανοειδή (που συνήθως ονομάζονται «λανθανίδες») και η κάτω γραμμή (Περίοδος 7) αποτελείται από τα ακτινοειδή (που συνήθως ονομάζονται «ακτινίδες»). Μερικές από τις ομάδες έχουν επίσης γνωστά ονόματα: Η Ομάδα 1 αποτελείται από τα αλκάλια, η Ομάδα 2 (πιο συγκεκριμένα το ασβέστιο, το στρόντιο και το βάριο) από τις αλκαλικές γαίες, η Ομάδα 17 από τα αλογόνα και η Ομάδα 18 από τα ευγενή αέρια. Χονδρικά μιλώντας, τα στοιχεία προς τα αριστερά του περιοδικού πίνακα είναι μέταλλα και εκείνα προς τα δεξιά αμέταλλα οι δύο κατηγορίες συναντώνται σε μια διαγώνια γραμμή στοιχείων από το βόριο ως το πολώνιο, τα οποία αποτελούν τα μεταλλοειδή, με ιδιότητες ενδιάμεσες εκείνων των μετάλλων και των αμετάλλων. Ένα μονοατομικό ιόν είναι ένα ηλεκτρικά φορτισμένο άτομο. Όταν ένα άτομο προσλαμβάνει ένα ή περισσότερα ηλεκτρόνια μετατρέπεται σε αρνητικά φορτισμένο ανιόν όταν χάνει ένα ή περισσότερα ηλεκτρόνια μετατρέπεται σε θετικά φορτισμένο κατιόν. Ο αριθμός φορτίου ενός ιόντος ονομάζεται αριθμός οξείδωσης του στοιχείου σε αυτή την κατάσταση (έτσι, ο αριθμός οξείδωσης του μαγνησίου στο Mg 2+ είναι +2 και εκείνος του οξυγόνου στο O 2 είναι 2). Θα ήταν χρήσιμο να διακρίνουμε τον αριθμό οξείδωσης από την κατάσταση οξείδωσης, με την τελευταία να είναι η φυσική κατάσταση του ατόμου με συγκεκριμένο αριθμό οξείδωσης. Έτσι, ο αριθμός οξείδωσης του μαγνησίου είναι +2 όταν υπάρχει ως Mg 2+, ενώ βρίσκεται στην κατάσταση οξείδωσης Mg 2+. Τα στοιχεία σχηματίζουν ιόντα που είναι χαρακτηριστικά της θέσης τους στον περιοδικό πίνακα: τα μεταλλικά στοιχεία τυπικά σχηματίζουν κατιόντα αποβάλλοντας τα ηλεκτρόνια της εξωτερικής τους στιβάδας ώστε να αποκτήσουν την ηλεκτρονιακή διάταξη του προηγούμενου ευγενούς αερίου. Τα αμέταλλα τυπικά σχηματίζουν ανιόντα προσλαμβάνοντας ηλεκτρόνια αποκτώντας την ηλεκτρονιακή διάταξη του επόμενου ευγενούς αερίου. Θ.2 Μόρια Κύρια σημεία (α) Οι ομοιοπολικές ενώσεις αποτελούνται από διακριτά μόρια στα οποία τα άτομα συνδέονται με ομοιοπολικούς δεσμούς. (β) Οι ιοντικές ενώσεις αποτελούνται από κατιόντα και ανιόντα σε μια κρυσταλλική διάταξη. (γ) Οι δομές κατά Lewis είναι χρήσιμα μοντέλα της διάταξης των δεσμών στα μόρια. (δ) Η θεωρία άπωσης ζεύγους ηλεκτρονίων στιβάδας σθένους (θεωρία VSEPR) χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη της τριδιάστατης δομής των μορίων από τη δομή τους κατά Lewis. (ε) Τα ηλεκτρόνια σε πολικούς ομοιοπολικούς δεσμούς μοιράζονται ανισομερώς μεταξύ των συνδεδεμένων πυρήνων.

3 Θ.2 ΜΟρΙα 3 Ένας χημικός δεσμός είναι η σύνδεση μεταξύ ατόμων. Ενώσεις που περιέχουν ένα μεταλλικό στοιχείο τυπικά, αλλά όχι πάντοτε, σχηματίζουν ιοντικές ενώσεις που αποτελούνται από κατιόντα και ανιόντα σε κρυσταλλική διάταξη. Οι «χημικοί δεσμοί» σε μια ιοντική ένωση οφείλονται στις κουλομπικές αλληλεπιδράσεις (Ενότητα Θ.4) μεταξύ όλων των ιόντων στον κρύσταλλο, και δεν είναι σωστό να αναφερόμαστε σε δεσμούς μεταξύ συγκεκριμένων ζευγών γειτονικών ιόντων. Η μικρότερη μονάδα μιας ιοντικής ένωσης ονομάζεται μονάδα τύπου. Έτσι, το NaNO 3, που αποτελείται από ένα κατιόν Na + και ένα ανιόν NO 3, είναι η μονάδα τύπου του νιτρικού νατρίου. Ενώσεις που δεν περιέχουν μεταλλικό στοιχείο σχηματίζουν τυπικά ομοιοπολικές ενώσεις που αποτελούνται από διακριτά μόρια. Σε αυτή την περίπτωση, οι δεσμοί μεταξύ των ατόμων ενός μορίου είναι ομοιοπολικοί, δηλαδή αποτελούνται από κοινά ζεύγη ηλεκτρονίων. Η διάταξη των δεσμών μεταξύ γειτονικών ατόμων περιγράφεται σχεδιάζοντας τη δομή κατά Lewis, στην οποία οι δεσμοί παρουσιάζονται ως γραμμές και τα μονήρη ζεύγη ηλεκτρονίων, δηλαδή τα ζεύγη ηλεκτρονίων σθένους που δεν χρησιμοποιούνται στο δεσμό, παρουσιάζονται ως τελείες. Η δομή κατά Lewis κατασκευάζεται επιτρέποντας σε κάθε άτομο να μοιράζεται ηλεκτρόνια έως ότου αποκτήσει μια οκτάδα ηλεκτρονίων (για το υδρογόνο, μια δυάδα ηλεκτρονίων). Ένα κοινό ζεύγος ηλεκτρονίων αποτελεί έναν απλό δεσμό, δύο κοινά ζεύγη συνιστούν έναν διπλό δεσμό, και τρία κοινά ζεύγη αποτελούν έναν τριπλό δεσμό. Άτομα των στοιχείων της Περιόδου 3 και μετά μπορούν να δεχθούν περισσότερα από οκτώ ηλεκτρόνια στη στιβάδα σθένους τους και «επεκτείνουν την οκτάδα» τους έως ότου γίνουν υπερπολικά, δηλαδή, σχηματίζουν περισσότερους δεσμούς από όσους θα επέτρεπε ο κανόνας της οκτάδας (π.χ. το S 6 ), ή σχηματίζουν περισσότερους δεσμούς σε μικρό αριθμό ατόμων (παραδείγματος χάριν, η δομή κατά Lewis του SO 4 2 με έναν ή περισσότερους διπλούς δεσμούς). Όταν μπορούμε να γράψουμε περισσότερες της μίας δομές κατά Lewis για μια δεδομένη διάταξη ατόμων, υποθέτουμε ότι είναι δυνατόν να συμβεί συντονισμός, μια μείξη δηλαδή των δομών, και έτσι να κατανεμηθεί χαρακτήρας πολλαπλού δεσμού σε όλη την έκταση του μορίου (παραδείγματος χάριν, οι δύο δομές Kekulé του βενζολίου). Παραδείγματα δομών κατά Lewis παρουσιάζονται στο Σχ. Θ.1. Εκτός από τις απλούστερες των περιπτώσεων, μια δομή κατά Lewis δεν εκφράζει την τριδιάστατη δομή του μορίου. Η απλούστερη προσέγγιση για την πρόβλεψη του σχήματος του μορίου είναι η θεωρία άπωσης ζευγών ηλεκτρονίων στιβάδας σθένους (valence-shell electron pair repulsion theory, VSEPR). Σε αυτή την προσέγγιση, οι περιοχές με την υψηλότερη ηλεκτρονιακή πυκνότητα, όπως αναπαριστώνται από δεσμούς είτε απλούς είτε πολλαπλούς και μονήρη ζεύγη, προσανατολίζονται γύρω από το κεντρικό άτομο με τρόπο ώστε να μεγιστοποιείται η απόστασή τους. Η ταξινόμηση των σχημάτων των μορίων γίνεται με βάση τις θέσεις των συνδεδεμένων ατό- Πρακτική συμβουλή Μερικοί χημικοί χρησιμοποιούν τον όρο «μόριο» για να δηλώσουν την ελάχιστη μονάδα μιας ένωσης με τη σύσταση της μακροσκοπικής ύλης ανεξάρτητα του αν είναι ιοντική ή ομοιοπολική ένωση και έτσι αναφέρονται στο «μόριο του NaCl». Εμείς χρησιμοποιούμε τον όρο «μόριο» για να δηλώσουμε μια διακριτή οντότητα με ομοιοπολικούς δεσμούς (όπως το H 2 O) για μια ιοντική ένωση χρησιμοποιούμε τον όρο «μονάδα τύπου». O C O O H O S O H N S H OH Εκτεταμένη οκτάδα B Μη συμπληρωμένη οκτάδα S Υπερπολικός Σχ. Θ.1 Μια συλλογή από τυπικές δομές Lewis για απλά μόρια και ιόντα. Οι δομές δείχνουν τη διάταξη των δεσμών και των μονήρων ηλεκτρονίων και, εκτός από τις απλές περιπτώσεις, δεν εκφράζουν το σχήμα των μορίων.

4 4 ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Γραμμικό Τριγωνικό Τριγωνικό επίπεδο Τετραεδρικό Σχ. Θ.2 Τα ονόματα των γεωμετρικών σχημάτων που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή συμμετρικών πολυατομικών μορίων και ιόντων. Τετραγωνικό επίπεδο Τριγωνικό διπυραμιδικό Οκταεδρικό (α) (β) Σχ. Θ.3 (α) Η επίδραση στο σχήμα του μορίου S 4 σύμφωνα με το μοντέλο VSEPR. (β) Ως αποτέλεσμα, το μόριο αποκτά κεκαμμένο σχήμα. μων (όχι των μονήρων ζευγών). Έτσι, τέσσερις περιοχές ηλεκτρονιακής πυκνότητας υιοθετούν τετραεδρική διάταξη αν ένα άτομο βρίσκεται σε κάθε μία από αυτές τις θέσεις (όπως στο CH 4 ), τότε το μόριο είναι τετραεδρικό αν υπάρχει ένα άτομο σε μόνο τρεις από αυτές τις θέσεις (όπως στην NH 3 ), τότε το μόριο είναι τριγωνικό πυραμιδικό, κ.ο.κ. Τα ονόματα των διαφόρων σχημάτων φαίνονται στο Σχ. Θ.2. Λεπτομερέστερα, η θεωρία δέχεται ότι τα μονήρη ζεύγη απωθούν τα δεσμικά ζεύγη πιο ισχυρά από ό,τι τα δεσμικά ζεύγη απωθούνται μεταξύ τους. Το σχήμα που υιοθετεί τότε ένα μόριο, αν δεν είναι πλήρως καθορισμένο από τη συμμετρία, είναι τέτοιο ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι απώσεις από τα μονήρη ζεύγη. Έτσι, στο S 4 το μονήρες ζεύγος (γκρι χρώμα στο Σχ. Θ.3) υιοθετεί μια ισημερινή θέση και οι δύο αξονικοί δεσμοί S απομακρύνονται ελαφρώς από αυτό, για να δώσουν ένα κεκαμμένο μόριο. Οι ομοιοπολικοί δεσμοί μπορεί να είναι πολικοί, να αντιστοιχούν δηλαδή σε ανισομερές μοίρασμα του ζεύγους ηλεκτρονίων, με αποτέλεσμα το ένα άτομο να έχει μερικό θετικό φορτίο (που συμβολίζεται με δ +) και το άλλο να έχει μερικό αρνητικό φορτίο (δ ). Η ικανότητα ενός ατόμου να έλκει ηλεκτρόνια προς αυτό όταν μετέχει σε ένα μόριο μετριέται με την ηλεκτραρνητικότητα, χ, του στοιχείου. Δύο ίσα και αντίθετα φορτία +Q και Q που απέχουν μεταξύ τους απόσταση d συνιστούν ένα ηλεκτρικό δίπολο με ηλεκτρική διπολική ροπή μέτρου μ = Qd. Ένα μόριο εμφανίζεται συνολικά ως πολικό ή μη πολικό ανάλογα με τη διάταξη των δεσμών του, διότι σε μόρια υψηλής συμμετρίας μπορεί να μην υπάρχει συνολικό δίπολο. Έτσι, παρόλο που το γραμμικό μόριο CO 2 (του οποίου η δομή είναι OCO) έχει πολικούς δεσμούς CO, οι επιδράσεις τους αλληλοαναιρούνται και το μόριο ως όλον δεν είναι πολικό. Θ.3 Μακροσκοπική ύλη Κύρια σημεία (α) Οι φυσικές καταστάσεις της μακροσκοπικής ύλης είναι η στερεή, η υγρή και η αέρια. (β) Η κατάσταση ενός δείγματος μακροσκοπικής ύλης ορίζεται καθορίζοντας τις ιδιότητές του, όπως η μάζα, ο όγκος, η ποσότητα, η πίεση και η θερμοκρασία. (γ) Ο νόμος των τέλειων αερίων είναι μια σχέση μεταξύ της πίεσης, του όγκου, της ποσότητας και της θερμοκρασίας ενός εξιδανικευμένου αερίου. Η μακροσκοπική ύλη αποτελείται από μεγάλο αριθμό ατόμων, μορίων ή ιόντων. Η φυσική της κατάσταση μπορεί να είναι στερεή, υγρή ή αέρια: Ένα στερεό είναι μια μορφή ύλης που υιοθετεί και διατηρεί ένα σχήμα που είναι ανεξάρτητο από το δοχείο το οποίο καταλαμβάνει.

5 Θ.3 ΜακρΟΣκΟΠΙκΗ υλη 5 Ένα υγρό είναι μια μορφή ύλης που υιοθετεί το σχήμα του μέρους του δοχείου που καταλαμβάνει (μέσα σε βαρυτικό πεδίο, είναι το χαμηλότερο μέρος) και διαχωρίζεται από το μη κατειλημμένο μέρος του δοχείου με μια καθορισμένη επιφάνεια. Ένα αέριο είναι μια μορφή ύλης που γεμίζει αμέσως οποιοδήποτε δοχείο καταλαμβάνει. Ένα υγρό και ένα στερεό είναι παραδείγματα συμπυκνωμένης κατάστασης της ύλης. Ένα υγρό και ένα αέριο είναι παραδείγματα ρευστής μορφής της ύλης: ρέουν αποκρινόμενα στις δυνάμεις (όπως η βαρύτητα) που ασκούνται. Η κατάσταση ενός μακροσκοπικού δείγματος ύλης ορίζεται καθορίζοντας τις τιμές διαφόρων ιδιοτήτων. Μεταξύ αυτών είναι οι εξής: Η μάζα, m, ένα μέτρο της ποσότητας της ύλης (μονάδα μέτρησης: χιλιόγραμμο, kg). Ο όγκος, V, ένα μέτρο της ποσότητας του χώρου που καταλαμβάνει το δείγμα (μονάδα μέτρησης: κυβικό μέτρο, m 3 ). Η ποσότητα ουσίας, n, ένα μέτρο του αριθμού των καθορισμένων οντοτήτων (ατόμων, μορίων ή μονάδων τύπου) (μονάδα μέτρησης: mole, mol). Μια εκτατική ιδιότητα της μακροσκοπικής ύλης είναι μια ιδιότητα που εξαρτάται από την ποσότητα ουσίας που περιέχεται στο δείγμα μια εντατική ιδιότητα είναι μια ιδιότητα που είναι ανεξάρτητη από την ποσότητα ουσίας. Ο όγκος είναι εκτατική ιδιότητα η πυκνότητα μάζας, ρ, το πηλίκο της μάζας του δείγματος διά του όγκου του, ρ = m/v, είναι εντατική. Η ποσότητα ουσίας, n (κοινώς «ο αριθμός των mole»), είναι ένα μέτρο του αριθμού των καθορισμένων οντοτήτων που περιέχονται σε ένα δείγμα. «Ποσότητα ουσίας» είναι η επίσημη ονομασία της ποσότητας συχνά απλουστεύεται στο «χημική ποσότητα» ή πιο απλά «ποσότητα». Η μονάδα μέτρησης 1 mol ορίζεται ως ο αριθμός των ατόμων άνθρακα που περιέχονται σε ακριβώς 12 g άνθρακα-12. Ο αριθμός των οντοτήτων ανά mole ονομάζεται σταθερά του Avogadro, N A ητρέχουσα αποδεκτή τιμή είναι 6, mol 1 (σημειώστε ότι το N A έχει μονάδες, δεν είναι καθαρός αριθμός). Η γραμμομοριακή* μάζα μιας ουσίας, M (μονάδα μέτρησης: αυστηρά, χιλιόγραμμα ανά mole, αλλά συνήθως εκφράζεται σε γραμμάρια ανά mole, g mol 1 ) είναι η μάζα ανά mole ατόμων, μορίων ή μονάδων τύπου της ουσίας. Η ποσότητα ουσίας καθορισμένων οντοτήτων σε ένα δείγμα μπορεί εύκολα να υπολογιστεί από τη μάζα του δείγματος, σημειώνοντας ότι n = m M (Θ.1) Ένα δείγμα ύλης μπορεί να υφίσταται πίεση, p (μονάδα μέτρησης: pascal, Pa 1 Pa = 1 kg m 1 s 2 ), η οποία ορίζεται ως η δύναμη,, που του ασκείται, διά της επιφάνειας, A, στην οποία εφαρμόζεται η δύναμη. Ένα δείγμα αερίου ασκεί πίεση στα τοιχώματα του δοχείου που το περιέχει διότι τα μόρια του αερίου βρίσκονται σε αδιάκοπη, τυχαία κίνηση και όταν συγκρούονται με τα τοιχώματα ασκούν δυνάμεις σε *Σ.τ.Ε.: Με τον όρο γραμμομοριακή αποδίδεται εδώ ό όρος molar ο οποίος, όπως γίνεται φανερό από το κείμενο, δεν αναφέρεται αποκλειστικά σε μόρια. Γενικά, η απόδοση του ίδιου του mole στην ελληνική γλώσσα δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντη. Π.χ., συχνά χρησιμοποιούνται οι όροι γραμμομόριο, γραμμοάτομο ή γραμμοϊόν, ανάλογα με το είδος των οντοτήτων στις οποίες αναφερόμαστε. Στη συνέχεια, θα χρησιμοποιούμε γενικά τον όρο γραμμομοριακός/ή/ό για τον όρο molar, ενώ θα κρατήσουμε την αγγλική λέξη mole ως έχει στη ροή του κειμένου. Ο συμβολισμός της αντίστοιχης μονάδας μέτρησης είναι mol, όπως φαίνεται λίγο πιο πάνω στη σελίδα αυτή. Πρακτική συμβουλή Δώστε προσοχή στη διάκριση μεταξύ της ατομικής ή της μοριακής μάζας (της μάζας ενός ατόμου ή μορίου μετρημένης σε kg) και της γραμμομοριακής μάζας (της μάζας ανά mole ατόμων ή μορίων μετρημένης σε kg mol 1 ). Οι σχετικές μάζες ατόμων και μορίων, M r = m/m u, όπου m η μάζα του ατόμου ή του μορίου και m u η ατομική μονάδα μάζας, ακόμα ονομάζονται συχνά «ατομικό βάρος» και «μοριακό βάρος» παρά το ότι είναι αδιάστατες ποσότητες και όχι βάρη (βαρυτική δύναμη που ασκείται σε ένα αντικείμενο). Ο όρος διατηρείται ακόμα και κατά IUPAC για «ιστορικούς λόγους».

6 6 ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Πρακτική συμβουλή Σημειώστε ότι γράφουμε T = 0, και όχι T = 0 K. Οι γενικές δηλώσεις στην επιστήμη πρέπει να εκφράζονται χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένο σύστημα μονάδων. Επιπλέον, επειδή η T (αντίθετα με τη θ) είναι απόλυτη, το χαμηλότερο σημείο είναι το 0 ανεξάρτητα από την κλίμακα που χρησιμοποιείται για την έκφραση των υψηλότερων θερμοκρασιών (όπως η κλίμακα Kelvin ή η κλίμακα Rankine). Με την ίδια λογική, γράφουμε m = 0 και όχι m = 0 kg, καθώς και l = 0 και όχι l = 0 m. αυτά. Η συχνότητα των κρούσεων είναι συνήθως τόσο μεγάλη που η δύναμη, και επομένως και η πίεση, είναι πρακτικά σταθερή. Παρόλο που το pascal είναι η μονάδα μέτρησης της πίεσης στο SI (Ενότητα Θ.6), συχνά εκφράζουμε την πίεση σε bar (1 bar = 10 5 Pa) ή σε ατμόσφαιρες (1 atm = Pa ακριβώς), τα οποία αντιστοιχούν και τα δύο σε τυπική ατμοσφαιρική πίεση. Θα δούμε ότι, επειδή πολλές φυσικές ιδιότητες εξαρτώνται από την πίεση που ασκείται σε ένα δείγμα, είναι πρέπον να επιλέξουμε μια ορισμένη τιμή της πίεσης για να αναφέρουμε τις τιμές τους. Η πρότυπη πίεση αναφοράς για τις φυσικές ιδιότητες έχει οριστεί ως p 7 = 1 bar ακριβώς. Θα δούμε το ρόλο της πρότυπης πίεσης ξεκινώντας από το Κεφάλαιο 2. Για να καθορίσουμε την κατάσταση ενός δείγματος πλήρως είναι επίσης απαραίτητο να δώσουμε τη θερμοκρασία του, T. Η θερμοκρασία αυστηρά είναι μια ποσότητα που καθορίζει την κατεύθυνση προς την οποία ρέει η ενέργεια υπό μορφή θερμότητας όταν δύο δείγματα έρθουν σε επαφή μέσω θερμικά αγώγιμων τοιχωμάτων: ενέργεια ρέει από το δείγμα με την υψηλότερη θερμοκρασία προς το δείγμα με τη χαμηλότερη θερμοκρασία. Το σύμβολο T χρησιμοποιείται για να δηλώσει τη θερμοδυναμική θερμοκρασία, που είναι μια απόλυτη κλίμακα με χαμηλότερο σημείο το T = 0. Θερμοκρασίες πάνω από T = 0 συνήθως εκφράζονται χρησιμοποιώντας την κλίμακα Kelvin, στην οποία οι διαβαθμίσεις της θερμοκρασίας ονομάζονται kelvin (K). Η κλίμακα Kelvin ορίζεται θέτοντας το τριπλό σημείο του νερού (τη θερμοκρασία στην οποία πάγος, υγρό νερό και υδρατμοί βρίσκονται σε αμοιβαία ισορροπία) ακριβώς στους 273,16 K. Το σημείο πήξης του νερού (το σημείο τήξης του πάγου) σε 1 atm βρίσκεται τότε πειραματικά ότι είναι 0,01 K κάτω από το τριπλό σημείο, έτσι το σημείο πήξης του νερού είναι 273,15 K. Η κλίμακα Kelvin δεν είναι κατάλληλη για καθημερινές μετρήσεις της θερμοκρασίας, έτσι συνήθως χρησιμοποιούμε την κλίμακα κελσίου, η οποία ορίζεται μέσω της κλίμακας Kelvin ως εξής θ/ C = T/K 273,15 Ορισμός της κλίμακας Κελσίου (Θ.2) Πρακτική συμβουλή Παρόλο που ο όρος «ιδανικό αέριο» χρησιμοποιείται σχεδόν παντού αντί του όρου «τέλειο αέριο», υπάρχουν λόγοι για να προτιμούμε τον δεύτερο, όπως θα εξηγήσουμε στο Κεφάλαιο 5. Έτσι, το σημείο πήξης του νερού είναι 0 C και το σημείο βρασμού του (υπό πίεση 1 atm) έχει βρεθεί ότι είναι 100 C (ακριβέστερα 99,974 C). Σημειώστε ότι σε αυτό το βιβλίο το T δηλώνει πάντοτε τη θερμοδυναμική (απόλυτη) θερμοκρασία και ότι οι θερμοκρασίες στην κλίμακα Κελσίου θα συμβολίζονται με θ. Οι ιδιότητες που ορίζουν την κατάσταση ενός συστήματος δεν είναι γενικά ανεξάρτητες η μια από την άλλη. Το πιο σημαντικό παράδειγμα μιας σχέσης μεταξύ τους παρέχεται από το εξιδανικευμένο ρευστό που είναι γνωστό ως τέλειο αέριο (επίσης και ως «ιδανικό αέριο») pv = nrt Εξίσωση τέλειου αερίου (Θ.3) Εδώ, R είναι η σταθερά των αερίων, μια παγκόσμια σταθερά (υπό την έννοια ότι είναι ανεξάρτητη από τη χημική ταυτότητα του αερίου) με τιμή 8,314 J K 1 mol 1. Η εξίσωση Θ.3 είναι κεντρική στην ανάπτυξη της περιγραφής των αερίων στο Κεφάλαιο 1. Θ.4 Ενέργεια Κύρια σημεία (α) Ενέργεια είναι η ικανότητα παραγωγής έργου. (β) Η ολική ενέργεια ενός σωματιδίου είναι το άθροισμα της κινητικής και της δυναμικής του ενέργειας. Η κινητική ενέργεια ενός σωματιδίου είναι η ενέργεια που διαθέτει λόγω της κίνησής του. Η δυναμική ενέργεια ενός σωματιδίου είναι η ενέργεια που διαθέτει λόγω της θέσης του. (γ) Η δυναμική ενέργεια Coulomb δύο φορτίων που απέχουν απόσταση r μεταβάλλεται ως 1/r.

7 Θ.4 ΕΝΕργΕΙα 7 Μεγάλο μέρος της χημείας ασχολείται με τη μεταφορά και τις μετατροπές της ενέργειας, έτσι πρέπει να ορίσουμε αυτή την οικεία ποσότητα με ακρίβεια: ενέργεια είναι η δυνατότητα παραγωγής έργου. Το έργο, με τη σειρά του, ορίζεται ως κίνηση ενάντια σε μια αντιτιθέμενη δύναμη. Η μονάδα μέτρησης της ενέργειας στο SI είναι το joule (J), με 1 J = 1 kg m 2 s 2 (βλέπε Ενότητα Θ.7). Ένα σώμα μπορεί να διαθέτει δύο είδη ενέργειας, κινητική και δυναμική. Η κινητική ενέργεια, E k, ενός σώματος είναι η ενέργεια που διαθέτει ένα σώμα λόγω της κίνησής του. Για ένα σώμα μάζας m που κινείται με ταχύτητα v είναι 1 2 E k = mv 2 Κινητική ενέργεια (Θ.4) Η δυναμική ενέργεια, E p ή συνηθέστερα V, ενός σώματος είναι η ενέργεια που διαθέτει το σώ μα λόγω της θέσης του. Δεν μπορεί να δοθεί κάποια γενική έκφραση για τη δυναμική ενέργεια διότι εξαρτάται από τον τύπο της δύναμης που ασκείται στο σώμα. Για ένα σωματίδιο μάζας m σε ύψος h από την επιφάνεια της Γης και κοντά σε αυτήν, η βαρυτική δυναμική ενέργεια είναι V(h) = V(0) + mgh Βαρυτική δυναμική ενέργεια (Θ.5) όπου g η επιτάχυνση της βαρύτητας (g = 9,81 m s 2 ). Το μηδέν της δυναμικής ενέργειας είναι αυθαίρετο, και σε αυτή την περίπτωση, θέτουμε συνήθως V(0) = 0. Ένα από τα πιο σημαντικά είδη δυναμικής ενέργειας στη χημεία είναι η δυναμική ενέργεια Coulomb, η δυναμική ενέργεια της ηλεκτροστατικής αλληλεπίδρασης μεταξύ δύο σημειακών ηλεκτρικών φορτίων. Για δύο σημειακά φορτία Q 1 και Q 2 σε απόσταση r στο κενό Q V(r) = 1 Q 2 4πε 0 r Δυναμική ενέργεια Coulomb (Θ.6) Κατά σύμβαση (όπως εδώ) θέτουμε τη δυναμική ενέργεια ίση με μηδέν όταν η απόσταση μεταξύ των δύο φορτίων είναι άπειρη. Τότε, δύο ετερώνυμα φορτία έχουν αρνητική δυναμική ενέργεια σε πεπερασμένη απόσταση, ενώ δύο ομώνυμα φορτία έχουν θετική δυναμική ενέργεια. Το φορτίο εκφράζεται σε coulomb (C), συχνά όμως και ως πολλαπλάσιο του θεμελιώδους φορτίου, e. Έτσι, το φορτίο ενός ηλεκτρονίου είναι e και αυτό του πρωτονίου είναι +e το φορτίο ενός ιόντος είναι ze, όπου z ο αριθμός φορτίου (θετικός για κατιόντα, αρνητικός για ανιόντα). Η σταθερά ε 0 είναι η επιτρεπτότητα του κενού, μια θεμελιώδης σταθερά με τιμή 8, C 2 J 1 m 1. Σε ένα μέσο διαφορετικό από το κενό, η δυναμική ενέργεια αλληλεπίδρασης μεταξύ δύο φορτίων ελαττώνεται, και η επιτρεπτότητα του κενού αντικαθίσταται από την επιτρεπτότητα, ε, του μέσου. Η επιτρεπτότητα εκφράζεται συνήθως ως πολλαπλάσιο της επιτρεπτότητας του κενού ε = ε r ε 0 (Θ.7) όπου ε r η αδιάστατη σχετική επιτρεπτότητα (παλαιότερα ονομαζόταν διηλεκτρική σταθερά). Η ολική ενέργεια ενός σωματιδίου είναι το άθροισμα της κινητικής και της δυναμικής του ενέργειας E = E k + E p (Θ.8)

8 8 ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ενέργεια Συνεχές Μεταφορικά T = 0 Περιστροφικά 1 cm 1 Δονητικά cm 1 Ηλεκτρονιακά 10 4 cm 1 Σχ. Θ.4 Οι τυπικές αποστάσεις των ενεργειακών επιπέδων (εκφρασμένες ως κυματαριθμοί) για τέσσερις τύπους συστήματος. Σύντομο σχόλιο Τα μη συνήθη αλλά χρήσιμα προθέματα z (zepto) και a (atto) εξηγούνται στην Ενότητα Θ.7 στη χρήση των μονάδων μέτρησης. T = Σχ. Θ.5 Η κατανομή Boltzmann των πληθυσμών ενός συστήματος με πέντε ενεργειακά επίπεδα καθώς η θερμοκρασία αυξάνεται από το μηδέν έως το άπειρο. Χρησιμοποιούμε συχνά την αρχή διατήρησης της ενέργειας δηλαδή, η ενέργεια ούτε καταστρέφεται ούτε δημιουργείται. Παρόλο που η ενέργεια μπορεί να μεταφερθεί από μια θέση σε μια άλλη και να μετατραπεί από μια μορφή σε μια άλλη, η ολική ενέργεια παραμένει σταθερή. Θ.5 Η σχέση μεταξύ των μοριακών και των μακροσκοπικών ιδιοτήτων Κύρια σημεία (α) Τα ενεργειακά επίπεδα σωματιδίων περιορισμένων στο χώρο είναι κβαντωμένα. (β) Η κατανομή Boltzmann είναι ένας τύπος υπολογισμού των σχετικών πληθυσμών κατα - στάσεων διαφόρων ενεργειών. (γ) Το θεώρημα ισοκατανομής παρέχει έναν τρόπο υπολογισμού της ενέργειας κάποιων συστημάτων. Η ενέργεια ενός μορίου, ατόμου ή υποατομικού σωματιδίου το οποίο είναι περιορισμένο σε μια περιοχή του χώρου είναι κβαντωμένη, ή αλλιώς περιορίζεται σε συγκεκριμένες διακριτές τιμές. Αυτές οι επιτρεπόμενες τιμές ενέργειας ονομάζονται ενεργειακά επίπεδα. Οι τιμές των επιτρεπόμενων ενεργειών εξαρτώνται από τα χαρακτηριστικά του σωματιδίου (π.χ. τη μάζα του) και την έκταση της περιοχής στην οποία είναι περιορισμένο. Η κβάντωση της ενέργειας είναι πολύ σημαντική υπό την έννοια ότι οι αποστάσεις των ενεργειακών επιπέδων είναι μεγάλες για σωματίδια μικρής μάζας περιορισμένα σε μικρές περιοχές του χώρου. Συνεπώς, η κβάντωση έχει μεγάλη σημασία για ηλεκτρόνια στα άτομα και στα μόρια, αλλά συνήθως δεν έχει σημασία για μακροσκοπικά σώματα. Για σωματίδια σε δοχεία μακροσκοπικών διαστάσεων η απόσταση των ενεργειακών επιπέδων είναι τόσο μικρή ώστε για πρακτικούς λόγους η κίνηση των σωματιδίων στο χώρο η μεταφορική τους κίνηση δεν είναι κβαντωμένη και μπορεί πρακτικά να θεωρείται συνεχής. Όπως θα δούμε στο Κεφάλαιο 7, η κβάντωση αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία καθώς εστιάζουμε την προσοχή μας διαδοχικά από την περιστροφική στη δονητική και μετά στην ηλεκτρονιακή κίνηση. Η απόσταση των περιστροφικών ενεργειακών επιπέδων (σε ορισμένα μόρια, περίπου J ή 0,01 zj, που αντιστοιχεί σε περίπου 0,01 kj mol 1 ) είναι μικρότερη από εκείνη των δονητικών ενεργειακών επιπέδων (περίπου 10 kj mol 1 ), η οποία με τη σειρά της είναι μικρότερη εκείνης των ηλεκτρονιακών ενεργειακών επιπέδων (περίπου J ή 1 aj, που αντιστοιχεί σε περίπου 10 3 kj mol 1 ). Στο σχήμα Θ.4 απεικονίζονται αυτές οι τυπικές αποστάσεις μεταξύ ενεργειακών επιπέδων. (α) Η κατανομή Boltzmann Η συνεχής θερμική ανατάραξη που υφίστανται τα μόρια σε ένα δείγμα όταν T > 0 διασφαλίζει ότι κατανέμονται σε όλα τα διαθέσιμα ενεργειακά επίπεδα. Ένα συγκεκριμένο μόριο μπορεί να βρίσκεται σε μια κατάσταση που αντιστοιχεί σε χαμηλότερη ενέργεια σε μια στιγμή, και έπειτα να διεγερθεί σε μια κατάσταση υψηλότερης ενέργειας την επόμενη στιγμή. Παρόλο που δεν μπορούμε να παρακολουθούμε την κατάσταση ενός συγκεκριμένου μορίου, μπορούμε να μιλάμε για τον μέσο αριθμό μορίων σε κάθε κατάσταση. Αν και τα μεμονωμένα μόρια μπορεί να αλλάζουν καταστάσεις εξαιτίας των κρούσεων, ο μέσος αριθμός μορίων σε κάθε κατάσταση είναι σταθερός (εφόσον η θερμοκρασία παραμένει σταθερή). Ο μέσος αριθμός μορίων σε μια κατάσταση ονομάζεται πληθυσμός της κατάστασης. Μόνο η χαμηλότερης ενέργειας κατάσταση είναι κατειλημμένη σε T = 0. Η αύξηση της θερμοκρασίας διεγείρει κάποια μόρια σε καταστάσεις υψηλότερης ενέργειας, και ολοένα και περισσότερες καταστάσεις γίνονται προσιτές καθώς η θερμοκρασία αυξάνεται περαιτέρω (Σχ. Θ.5). Ο τύπος υπολογισμού των σχετικών πληθυσμών των καταστάσεων διαφόρων ενεργειών ονομάζεται κατανομή Boltzmann και εξήχθη από τον αυστριακό επιστήμονα Ludwig Boltzmann στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα. Αν και θα εξαγάγουμε και θα μελετήσουμε λεπτομερέστερα την κατανομή αυτή στο

9 Θ.5 Η ΣΧΕΣΗ ΜΕΤαξυ ΤΩΝ ΜΟρΙακΩΝ και ΤΩΝ ΜακρΟΣκΟΠΙκΩΝ ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ 9 Κεφάλαιο 15, σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι δίνει το λόγο των αριθμών των σωματιδίων σε καταστάσεις με ενέργειες E i και E j ως εξής Περιστροφικά Δονητικά Ηλεκτρονιακά N i N j = e (E i E j )/kt Κατανομή Boltzmann (Θ.9) όπου k η σταθερά του Boltzmann, μια θεμελιώδης σταθερά της οποίας η τιμή είναι k = 1, J K 1. Η σταθερά αυτή εμφανίζεται σε όλη τη φυσικοχημεία, συχνά σε μια κεκαλυμμένη (γραμμομοριακή) μορφή ως η σταθερά των αερίων R = N A k (Θ.10) όπου N A η σταθερά του Avogadro. Θα δούμε στο Κεφάλαιο 15 ότι η κατανομή του Boltzmann παρέχει τον κρίσιμο σύνδεσμο για την έκφραση των μακροσκοπικών ιδιοτήτων της ύλης συναρτήσει της συμπεριφοράς των ατόμων που την αποτελούν. Τα σημαντικά χαρακτηριστικά της κατανομής Boltzmann που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι τα εξής: Όσο υψηλότερη είναι η ενέργεια μιας κατάστασης, τόσο χαμηλότερος είναι ο πληθυσμός της. Όσο υψηλότερη είναι η θερμοκρασία, τόσο πιο πιθανό είναι μια κατάσταση υψηλής ενέργειας να είναι εποικισμένη. Περισσότερα επίπεδα είναι σε σημαντικό βαθμό εποικισμένα αν οι αποστάσεις τους είναι μικρές εν συγκρίσει με το kt (όπως στις περιστροφικές και τις μεταφορικές καταστάσεις), από ό,τι αν οι αποστάσεις τους είναι μεγάλες (όπως στις δονητικές και τις ηλεκτρονιακές καταστάσεις). Στο σχήμα Θ.6 συνοψίζεται η μορφή της κατανομής Boltzmann για μερικά τυπικά σύνολα ενεργειακών επιπέδων. Το ιδιόμορφο σχήμα του πληθυσμού των περιστροφικών επιπέδων πηγάζει από το γεγονός ότι η εξ. Θ.9 ισχύει για μεμονωμένες κα ταστάσεις, και για μοριακή περιστροφή ο αριθμός των περιστροφικών καταστάσεων που αντιστοιχούν σε δεδομένη ενέργεια αυξάνει με την ενέργεια. Χονδρικά, ο αριθμός των περιστροφικών επιπέδων αυξάνει με την ενέργεια. Επομένως, παρόλο που ο πληθυσμός κάθε κατάστασης μειώνεται με την ενέργεια, ο πληθυσμός των επιπέδων διέρχεται από ένα μέγιστο. Ένα από τα απλούστερα παραδείγματα της σχέσης μεταξύ μικροσκοπικών και μακροσκοπικών ιδιοτήτων παρέχεται από την κινητική μοριακή θεωρία, ένα μοντέλο του τέλειου αερίου. Σε αυτό το μοντέλο, υποθέτουμε ότι τα μόρια, θεωρούμενα ως σωματίδια αμελητέων διαστάσεων, βρίσκονται σε αδιάκοπη, τυχαία κίνηση και δεν αλληλεπιδρούν εκτός από όταν συγκρούονται. Διαφορετικές ταχύτητες αντιστοιχούν σε διαφορετικές κινητικές ενέργειες, έτσι ο τύπος του Boltzmann μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την πρόβλεψη του ποσοστού των μορίων που έχουν συγκεκριμένη ταχύτητα σε συγκεκριμένη θερμοκρασία. Η έκφραση που δίνει το κλάσμα των μορίων με συγκεκριμένη ταχύτητα ονομάζεται κατανομή Maxwell, και έχει τα χαρακτηριστικά που συνοψίζονται στο Σχ. Θ.7. Η κατανομή Maxwell την οποία εξάγουμε και μελετάμε πληρέστερα στο Κεφάλαιο 20, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δείξουμε ότι η μέση ταχύτητα, v μέση, των μορίων εξαρτάται από τη θερμοκρασία και τη γραμμομοριακή τους μάζα ως A T D v μέση B E C M 1/2 (Θ.11) Δηλαδή, η μέση ταχύτητα αυξάνεται με την τετραγωνική ρίζα της θερμοκρασίας και μειώνεται με την τετραγωνική ρίζα της γραμμομοριακής μάζας. Έτσι, η μέση ταχύτητα είναι υψηλή για ελαφριά μόρια σε υψηλές θερμοκρασίες. Η κατανομή δίνει Σχ. Θ.6 Η κατανομή Boltzmann των πληθυσμών των περιστροφικών, δονητικών και ηλεκτρονιακών ενεργειακών επιπέδων σε θερμοκρασία δωματίου. Σχετικός αριθμός μορίων Χαμηλή θερμοκρασία ή μεγάλη μοριακή μάζα Ενδιάμεση θερμοκρασία ή μοριακή μάζα Υψηλή θερμοκρασία ή μικρή μοριακή μάζα Ταχύτητα, υ Σχ. Θ.7 Η κατανομή των μοριακών ταχυτήτων με τη θερμοκρασία και τη γραμμομοριακή μάζα. Σημειώστε ότι η πιο πιθανή ταχύτητα (που αντιστοιχεί στην κορυφή της κατανομής) αυξάνεται με τη θερμοκρασία και με τη μείωση της γραμμομοριακής μάζας, και ταυτόχρονα η κατανομή γίνεται πλατύτερη. διαδραστηριότητα (α) Παραστήστε γραφικά διαφορετικές κατανομές διατηρώντας τη γραμμομοριακή μάζα σταθερή στα 100 g mol 1 και μεταβάλλοντας τη θερμοκρασία του δείγματος μεταξύ 200 K και K. (β) Χρησιμοποιήστε τη διαδραστική εφαρμογή από την ιστοσελίδα του βιβλίου για να υπολογίσετε αριθμητικά το κλάσμα των μορίων με ταχύτητες από 100 m s 1 έως 200 m s 1 στους 300 K και στους K. (γ) Με βάση τις παρατηρήσεις σας, δώστε μια μοριακή ερμηνεία της θερμοκρασίας.

10 10 ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ακόμα περισσότερες πληροφορίες από τη μέση τιμή. Παραδείγματος χάριν, η ουρά προς τις μεγάλες ταχύτητες είναι πιο εκτεταμένη σε υψηλές θερμοκρασίες από ό,τι σε χαμηλές, κάτι που υποδεικνύει ότι σε υψηλές θερμοκρασίες περισσότερα μόρια στο δείγμα έχουν ταχύτητες πολύ μεγαλύτερες της μέσης. (α) Μήκος κύματος, λ (β) Ισοκατανομή Η κατανομή Boltzmann μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον υπολογισμό της μέσης ενέργειας που συνδέεται με κάθε τρόπο κίνησης ενός μορίου (όπως θα δούμε λεπτομερώς στα Κεφάλαια 15 και 16). Ωστόσο, για ορισμένους τρόπους κίνησης (που στην πράξη σημαίνει μεταφορά οποιουδήποτε μορίου και περιστροφή όλων εκτός από τα ελαφρύτερα) υπάρχει ένας σύντομος δρόμος, που ονομάζεται θεώρημα ισοκατανομής. Σύμφωνα με το θεώρημα αυτό (που προκύπτει από την κατανομή Boltzmann): Σε ένα δείγμα σε θερμοκρασία T, όλες οι τετραγωνικές συνεισφορές 1 στην ολική ενέργεια έχουν την ίδια μέση τιμή, kt. Με τη φράση «τετραγωνική συνεισφορά» εννοούμε απλά μια συνεισφορά που εξαρτάται από το τετράγωνο της θέσης ή της ταχύτητας (της ορμής). Παραδείγματος χάριν, επειδή η κινητική ενέργεια ενός σώματος μάζας m ελεύθερου να μεταφέρεται στις 1 τρεις διαστάσεις είναι E k = mvx mv2 y + 1 mv2 z, υπάρχουν τρεις τετραγωνικοί όροι Το θεώρημα συνεπάγεται ότι η μέση κινητική ενέργεια για κίνηση παράλληλα στον άξονα x είναι ίδια με τη μέση κινητική ενέργεια για κίνηση παράλληλα στον άξονα y και στον άξονα z. Δηλαδή, σε ένα κανονικό δείγμα (ένα σε θερμική ισορροπία), η ολική ενέργεια είναι εξίσου «κατανεμημένη» σε όλους τους δυνατούς τρόπους κίνησης. Κανένας τρόπος κίνησης δεν είναι πλουσιότερος ενεργειακά εις βάρος των υπολοίπων. 1 Επειδή η μέση συνεισφορά κάθε τρόπου είναι kt, η μέση κινητική ενέργεια ενός μορίου ελεύθερου να κινείται στις τρεις διαστάσεις είναι kt, αφού υπάρχουν τρεις τε τραγωνικές συν εισφορές στην κινητική ενέργεια. Θα χρησιμοποιήσουμε συχνά το θεώρημα ισοκατανομής για να κάνουμε γρήγορες εκτιμήσεις των ιδιοτήτων των μορίων και για να κρίνουμε το αποτέλεσμα του ανταγωνισμού μεταξύ των διαμοριακών αλληλεπιδράσεων που ευνοούν την ευταξία και της θερμικής κίνησης που ευνοεί την αταξία. Θ.6 Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο 2 Θεώρημα ισοκατανομής Διάδοση (β) Σχ. Θ.8 (α) Το μήκος κύματος, λ, ενός κύματος είναι η απόσταση μεταξύ δύο διαδοχικών κορυφών. (β) Το κύμα παριστάνεται διαδιδόμενο προς τα δεξιά με ταχύτητα c. Σε μια δεδομένη θέση, η στιγμιαία απομάκρυνση του κύματος μεταβάλλεται κατά έναν πλήρη κύκλο (οι έξι τελείες που φαίνονται παριστάνουν μισό κύκλο) καθώς το κύμα περνά από το δεδομένο σημείο. Η συχνότητα, ν, είναι το πλήθος των κύκλων ανά δευτερόλεπτο σε δεδομένο σημείο. Το μήκος κύματος και η συχνότητα συνδέονται μέσω της σχέσης λν = c. Κύριο σημείο Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία χαρακτηρίζεται από τη διεύθυνση διάδοσης, το μήκος κύματος, τη συχνότητα, τον κυματαριθμό και την κατάσταση πόλωσής της. Το φως είναι μια μορφή ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας. Στην κλασική φυσική, η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία γίνεται κατανοητή μέσω του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου, μιας ταλαντωτικής ηλεκτρικής και μαγνητικής διαταραχής που διαδίδεται ως αρμονικό κύμα στο κενό. Το κύμα διαδίδεται με σταθερή ταχύτητα που ονομάζεται ταχύτητα του φωτός, c, η οποία είναι περίπου m s 1. Όπως υποδηλώνει το όνομά του, το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο έχει δύο συνιστώσες, ένα ηλεκτρικό πεδίο που δρα σε φορτισμένα σωματίδια (είτε κινούμενα είτε ακίνητα) και ένα μαγνητικό πεδίο που δρα μόνο σε κινούμενα φορτισμένα σωματίδια. Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, όπως κάθε περιοδικό κύμα, χαρακτηρίζεται από το μήκος κύματος, λ, την απόσταση δηλαδή μεταξύ δύο διαδοχικών κορυφών του κύματος, και τη συχνότητα, ν, το πλήθος των φορών σε ένα δεδομένο χρονικό διάστημα που η απομάκρυνσή του σε ένα συγκεκριμένο σημείο επιστρέφει στην αρχική της τιμή, διά του χρονικού αυτού διαστήματος, που συνήθως μετριέται σε δευτερόλεπτα (Σχ. Θ.8). Η συχνότητα μετριέται σε hertz, όπου 1 Hz = 1 s 1. Το μήκος κύματος και η συχνότητα ενός ηλεκτρομαγνητικού κύματος συνδέονται μέσω της σχέσης

11 Θ.7 ΜΟΝαΔΕΣ ΜΕΤρΗΣΗΣ 11 λν = c (Θ.12) Επομένως, όσο μικρότερο είναι το μήκος κύματος, τόσο μεγαλύτερη είναι η συχνότητα. Τα χαρακτηριστικά ενός κύματος αναφέρονται επίσης δίνοντας τον κυματαριθμό, #, της ακτινοβολίας, όπου ν 1 # = = (Θ.13) c λ Ο κυματαριθμός μπορεί να ερμηνευθεί ως το πλήθος των πλήρων μηκών κύματος σε ένα δεδομένο μήκος. Οι κυματαριθμοί συνήθως αναφέρονται σε αντίστροφα εκατοστά (cm 1 ), έτσι ο κυματαριθμός 5 cm 1 συνεπάγεται ότι υπάρχουν 5 πλήρη μήκη κύματος σε 1 cm. Μια τυπική τιμή για κυματαριθμό του ορατού φωτός είναι περίπου cm 1, που αντιστοιχεί σε πλήρη μήκη κύματος σε κάθε εκατοστό. Η ταξινόμηση του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου σύμφωνα με τη συχνότητα και το μήκος κύματός του συνοψίζεται στο Σχ. Θ.9. Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία είναι επίπεδα πολωμένη αν το ηλεκτρικό και το μαγνητικό πεδίο ταλαντώνονται το καθένα σε ένα μόνο επίπεδο (Σχ. Θ.10). Το επίπεδο πόλωσης μπορεί να είναι προσανατολισμένο σε οποιαδήποτε διεύθυνση γύρω από τη διεύθυνση διάδοσης με το ηλεκτρικό και το μαγνητικό πεδίο κάθετα στην τελευταία (και κάθετα μεταξύ τους). Ένας άλλος τρόπος πόλωσης είναι η κυκλική πόλωση, στην οποία το ηλεκτρικό και το μαγνητικό πεδίο περιστρέφονται γύρω από τη διεύθυνση διάδοσης είτε σε ωρολόγια είτε σε ανθωρολόγια φορά αλλά παραμένουν κάθετα στη διεύθυνση διάδοσης και κάθετα μεταξύ τους. Σύμφωνα με την κλασική ηλεκτρομαγνητική θεωρία, η ένταση της ηλεκτρομα - γνητικής ακτινοβολίας είναι ανάλογη του τετραγώνου του πλάτους του κύματος. Παραδείγματος χάριν, οι ανιχνευτές ακτινοβολίας που χρησιμοποιούνται στη φα - σμα τοσκοπία βασίζονται στην αλληλεπίδραση μεταξύ του ηλεκτρικού πεδίου της προ σπίπτουσας ακτινοβολίας και του στοιχείου ανίχνευσης, έτσι οι εντάσεις του φω - τός είναι ανάλογες του τετραγώνου του πλάτους των κυμάτων. Θ.7 Μονάδες μέτρησης Κύρια σημεία (α) Η μέτρηση μιας φυσικής ιδιότητας εκφράζεται ως το γινόμενο μιας αριθμητικής τιμής και μιας μονάδας μέτρησης. (β) Στο Διεθνές Σύστημα μονάδων (SI), οι μονάδες μέτρησης σχηματίζονται από επτά θεμελιώδεις μονάδες, και όλες οι άλλες φυσικές ποσότητες μπορούν να εκφραστούν ως συνδυασμοί αυτών των φυσικών ποσοτήτων και αναφέρονται με βάση τις παράγωγες μονάδες. Η μέτρηση μιας φυσικής ιδιότητας εκφράζεται ως εξής Φυσική ιδιότητα = αριθμητική τιμή μονάδα μέτρησης z Ηλεκτρικό πεδίο Πρακτική συμβουλή Ίσως ακούσετε από κάποιους τη φράση «συχνότητα τόσων κυματαριθμών». Αυτή η φράση είναι διπλά λανθασμένη. Πρώτον, ο κυματαριθμός και η συχνότητα είναι δύο διαφορετικά φυσικά μεγέθη. Δεύτερον, ο κυματαριθμός είναι φυσικό μέγεθος και όχι μονάδα μέτρησης. Οι διαστάσεις του κυματαριθμού είναι 1/μήκος και συνήθως αναφέρεται σε αντίστροφα εκατοστά, cm THz cm nm 420 nm cm THz 1 m Ραδιοκύματα Μικροκύματα Μακρινό υπέρυθρο Κοντινό υπέρυθρο Ορατό Υπεριώδες Υπεριώδες κενού Ακτίνες X 1 dm 1 cm 1 mm 1 μm 1 nm Μηκος κύματος, λ/m y Μαγνητικό πεδίο x Σχ. Θ.10 Η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία αποτελείται από ένα ηλεκτρικό και ένα μαγνητικό πεδίο κάθετα στη διεύθυνση διάδοσης (σε αυτή την περίπτωση η διεύθυνση x), και κάθετα το ένα στο άλλο. Η απεικόνιση αυτή δείχνει ένα επίπεδα πολωμένο κύμα, με το ηλεκτρικό και το μαγνητικό πεδίο να ταλαντώνονται στα επίπεδα xz και xy, αντίστοιχα. Ακτίνες γ Κοσμικές ακτίνες 1 pm Σχ. Θ.9 Οι περιοχές του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος. Τα όρια είναι κατά προσέγγιση.

12 12 ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Παραδείγματος χάριν, ένα μήκος (l) μπορεί να αναφέρεται ως l = 5,1 m, αν βρεθεί 5,1 φορές μεγαλύτερο από την καθορισμένη μονάδα μήκους, δηλαδή το 1 μέτρο (1 m). Χειριζόμαστε τις μονάδες μέτρησης ως αλγεβρικές ποσότητες, οι οποίες πολλαπλασιάζονται και διαιρούνται. Έτσι, το ίδιο μήκος μπορεί να αναφερθεί ως l/m = 5,1. Τα σύμβολα των φυσικών μεγεθών είναι πάντοτε πλάγια (δηλαδή το V είναι το σύμβολο του όγκου, και όχι το V), περιλαμβανομένων και ελληνικών γραμμάτων (έτσι, το σύμβολο της διπολικής ροπής είναι το μ και όχι το μ). Στο Διεθνές Σύστημα μονάδων (SI, από τη γαλλική έκφραση Système Interna tio nal d Unités), οι μονάδες σχηματίζονται από επτά θεμελιώδεις μονάδες που παρατίθενται στον Πίνακα Θ.1. Όλα τα άλλα φυσικά μεγέθη μπορούν να εκφραστούν ως συνδυασμοί των αντίστοιχων θεμελιωδών φυσικών μεγεθών και μετρώνται με τις παράγωγες μονάδες. Έτσι, ο όγκος είναι (μήκος) 3 και μπορεί να αναφέρεται ως πολλαπλάσιο του ενός κυβικού μέτρου (1 m 3 ), και η πυκνότητα, που είναι το πηλίκο μάζα/όγκος μπορεί να αναφέρεται ως πολλαπλάσιο του ενός χιλιογράμμου ανά κυβικό μέτρο (1 kg m 3 ). Πλήθος παράγωγων μονάδων έχουν ειδικές ονομασίες και σύμβολα. Τα ονόματα των μονάδων που προέρχονται από ονόματα επιστημόνων γράφονται με μικρά γράμματα (π.χ. torr, joule, pascal και kelvin), αλλά τα σύμβολά τους με κεφαλαία (π.χ. Torr, J, Pa και K). Τα πιο σπουδαία για τους δικούς μας σκοπούς παρατίθενται στον Πίνακα Θ.2. Σε όλες τις περιπτώσεις (και για θεμελιώδη και για παράγωγα μεγέθη), οι μονάδες μέτρησης μπορούν να τροποποιηθούν μέσω ενός προθέματος που δηλώνει έναν παράγοντα δύναμης του 10. Τα ελληνικά προθέματα γράφονται με όρθιους χαρακτήρες (όπως μm, όχι μm). Μεταξύ των πιο κοινών προθεμάτων είναι αυτά που παρατίθενται στον Πίνακα Θ.3. Παραδείγματα χρήσης αυτών των προθεμάτων είναι τα εξής 1 nm = 10 9 m 1 ps = s 1 μmol = 10 6 mol Το χιλιόγραμμο (kg) εμφανίζει μια ανωμαλία: αν και πρόκειται για θεμελιώδη μονάδα, ερμηνεύεται ως 10 3 g, και τα προθέματα μπαίνουν στο γραμμάριο (όπως στο 1 mg = 10 3 g). Οι δυνάμεις των μονάδων ισχύουν και για το πρόθεμα και για τη μονάδα που τροποποιούν 1 cm 3 = 1 (cm) 3 = 1 (10 2 m) 3 = 10 6 m 3 Σημειώστε ότι η γραφή 1 cm 3 δεν σημαίνει 1 c(m 3 ). Όταν εκτελούμε αριθμητικούς υπολογισμούς, είναι συνήθως ασφαλέστερο να γράφουμε την αριθμητική τιμή ενός μεγέθους ως δύναμη του 10. Υπάρχουν αρκετές μονάδες που χρησιμοποιούνται ευρέως αλλά δεν αποτελούν μέρος του Διεθνούς Συστήματος. Σε αυτές περιλαμβάνεται το λίτρο (L), το οποίο ισούται με 10 3 cm 3 ακριβώς (ή με 1 dm 3 ) και η ατμόσφαιρα (atm), που ισούται με 101,325 kpa ακριβώς. Άλλες μονάδες εξαρτώνται από την τιμή θεμελιωδών σταθερών, και έτσι είναι δυνατόν να μεταβληθούν όταν οι τιμές των θεμελιωδών σταθερών Πίνακας Θ.1 Οι θεμελιώδεις μονάδες του SI Φυσικό μέγεθος Σύμβολο Θεμελιώδης μονάδα Μήκος l μέτρο, m Μάζα m χιλιόγραμμο, kg Χρόνος t δευτερόλεπτο, s Ηλεκτρικό ρεύμα I αμπέρ, A Θερμοδυναμική θερμοκρασία T κέλβιν, K Ποσότητα ουσίας n mole, mol Ένταση φωτός I v καντέλα, cd

13 Θ.7 ΜΟΝαΔΕΣ ΜΕΤρΗΣΗΣ 13 Πίνακας Θ.2 Κάποιες παράγωγες μονάδες Φυσική ποσότητα Παράγωγη μονάδα* Όνομα παράγωγης μονάδας Δύναμη 1 kg m s 2 newton, N Πίεση 1 kg m 1 s 2 pascal, Pa 1 N m 2 Ενέργεια 1 kg m 2 s 2 joule, J 1 N m 1 Pa m 3 Ισχύς 1 kg m 2 s 3 watt, W 1 J s 1 * Ισοδύναμοι ορισμοί βάσει των παράγωγων μονάδων δίνονται ακολουθώντας τον ορισμό με βάση τις θεμελιώδεις μονάδες. Πίνακας Θ.3 Συνήθη προθέματα στο SI Πρόθεμα y z a f p n μ m c d Όνομα yocto zepto atto femto pico nano micro milli centi deci Παράγοντας Πρόθεμα da h k M G T P E Z Y Όνομα deca hecto kilo mega giga tera peta exa zeta yotta Παράγοντας τροποποιούνται λόγω ακριβέστερων μετρήσεων. Έτσι, το μέγεθος της μονάδας ενέργειας ηλεκτρονιοβόλτ (ev), της ενέργειας δηλαδή που αποκτά ένα ηλεκτρόνιο όταν επιταχυνθεί από διαφορά δυναμικού ακριβώς 1 V, εξαρτάται από την τιμή του φορτίου του ηλεκτρονίου, για την οποία ο παράγοντας μετατροπής (το έτος 2008) ήταν 1 ev = 1, J. Στον Πίνακα Θ.4 δίνονται οι παράγοντες μετατροπής για κάποιες χρήσιμες μονάδες μέτρησης. Πίνακας Θ.4 Κάποιες συνήθεις μονάδες μέτρησης Φυσική ποσότητα Όνομα μονάδας Σύμβολο μονάδας Τιμή* Χρόνος λεπτό min 60 s ώρα h 3600 s ημέρα d s έτος a s Μήκος ångström Å m Όγκος λίτρο L, l 1 dm 3 Μάζα τόνος t 10 3 kg Πίεση bar bar 10 5 Pa ατμόσφαιρα atm 101,325 kpa Ενέργεια ηλεκτρονιοβόλτ ev 1, J 96,48531 kj mol 1 * Όλες οι τιμές της τελευταίας στήλης είναι ακριβείς, εκτός από εκείνη που αντιστοιχεί στο 1 ev, η οποία εξαρτάται από τη μετρούμενη τιμή του e, και επίσης εκτός από το έτος, που δεν είναι σταθερό και εξαρτάται από ένα σύνολο αστρονομικών υποθέσεων.

14 14 ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ασκήσεις Θ.1 Άτομα Θ1.1(α) Περιγράψτε συνοπτικά το πυρηνικό μοντέλο του ατόμου. Θ1.1(β) Δώστε τον ορισμό του ατομικού, του νουκλεονικού και του μαζικού αριθμού. Θ1.2(α) Γράψτε την τυπική ηλεκτρονιακή διάταξη της θεμελιώδους κατάστασης ενός ατόμου ενός στοιχείου (α) της Ομάδας 2, (β) της Ομάδας 7, (γ) της Ομάδας 15 του περιοδικού πίνακα. Θ1.2(β) Γράψτε την τυπική ηλεκτρονιακή διάταξη της θεμελιώδους κατάστασης ενός ατόμου ενός στοιχείου (α) της Ομάδας 3, (β) της Ομάδας 5, (γ) της Ομάδας 13 του περιοδικού πίνακα. Θ1.3(α) Βρείτε τους αριθμούς οξείδωσης των στοιχείων στις ενώσεις (α) MgCl 2, (β) eo, (γ) Hg 2 Cl 2. Θ1.3(β) Βρείτε τους αριθμούς οξείδωσης των στοιχείων στις ενώσεις (α) CaH 2, (β) CaC 2, (γ) LiN 3. Θ1.4(α) Πού βρίσκονται τα μέταλλα και πού τα αμέταλλα στον περιοδικό πίνακα; Θ1.4(β) Που βρίσκονται τα μεταβατικά μέταλλα στον περιοδικό πίνακα και πού τα λανθανοειδή και τα ακτινοειδή; Θ.2 Μόρια Θ2.1(α) Συνοψίστε τη σημασία του απλού και του τριπλού δεσμού. Θ2.1(β) Βρείτε ένα μόριο με (α) ένα (β) δύο (γ) τρία μονήρη ζεύγη στο κεντρικό άτομο. Θ2.2(α) Σχεδιάστε τη δομή Lewis (με τελείες) των (α) SO 3 2, (β) Xe 4, (γ) P 4. Θ2.2(β) Σχεδιάστε τη δομή Lewis (με τελείες) των (α) O 3, (β) Cl 3 +, (γ) N 3. Θ2.3(α) Να αναφέρετε συνοπτικά τις κύριες έννοιες της θεωρίας VSEPR για το σχήμα των μορίων. Θ2.3(β) Βρείτε τέσσερις υπερπολικές ενώσεις. Θ2.4(α) Χρησιμοποιήστε τη θεωρία VSEPR για να προβλέψετε τη δομή των (α) PCl 3, (β) PCl 5, (γ) Xe 2, (δ) Xe 4. Θ2.4(β) Χρησιμοποιήστε τη θεωρία VSEPR για να προβλέψετε τη δομή των (α) H 2 O 2, (β) SO 3, (γ) Kr 2, (δ) PCl 4 +. Θ2.5(α) Βρείτε την πολικότητα (αποδίδοντας μερικά φορτία δ + και δ ) των δεσμών (α) C Cl, (β) P H, (γ) N O. Θ2.5(β) Βρείτε την πολικότητα (αποδίδοντας μερικά φορτία δ + και δ ) των δεσμών (α) C H, (β) P S, (γ) N Cl. Θ2.6(α) Ποια από τα ακόλουθα μόρια αναμένετε να είναι πολικά και ποια μη πολικά; (α) CO 2, (β) SO 2, (γ) N 2 O, (δ) S 4. Θ2.6(β) Ποια από τα ακόλουθα μόρια αναμένετε να είναι πολικά και ποια μη πολικά; (α) O 3, (β) Xe 2, (γ) NO 2, (δ) C 6 H 14. Θ2.7(α) Διατάξτε τα μόρια της Άσκησης Θ2.6α κατά αύξουσα διπολική ροπή. Θ2.7(β) Διατάξτε τα μόρια της Άσκησης Θ2.6β κατά αύξουσα διπολική ροπή. Θ.3 Μακροσκοπική ύλη Θ3.1(α) Συγκρίνετε τις ιδιότητες της στερεής, της υγρής και της αέριας κατάστασης της ύλης. Θ3.1(β) Συγκρίνετε τις ιδιότητες της συμπυκνωμένης και της αέριας κατάστασης της ύλης. Θ3.2(α) Χαρακτηρίστε τις ακόλουθες ιδιότητες ως εκτατικές ή εντατικές: (α) μάζα, (β) πυκνότητα μάζας, (γ) θερμοκρασία, (δ) αριθμητική πυκνότητα. Θ3.2(β) Χαρακτηρίστε τις ακόλουθες ιδιότητες ως εκτατικές ή εντατικές: (α) πίεση, (β) ειδική θερμοχωρητικότητα, (γ) βάρος, (δ) γραμμομοριακότητα κατά βάρος. Θ3.3(α) Υπολογίστε (α) την ποσότητα του C 2 H 5 OH (σε mol) και (β) τον αριθμό των μορίων που υπάρχουν σε 25,0 g αιθανόλης. Θ3.3(β) Υπολογίστε (α) την ποσότητα του C 6 H 12 O 6 (σε mol) και (β) τον αριθμό των μορίων που υπάρχουν σε 5,0 g γλυκόζης. Θ3.4(α) Εκφράστε την πίεση 1,45 atm σε (α) pascal, (β) bar. Θ3.4(β) Εκφράστε την πίεση 222 atm σε (α) pascal, (β) bar. Θ3.5(α) Μετατρέψτε τη θερμοκρασία του αίματος, 37,0 C, στην κλίμακα Kelvin. Θ3.5(β) Μετατρέψτε το σημείο βρασμού του οξυγόνου, 90,18 K, στην κλίμακα Κελσίου. Θ3.6(α) Η εξίσωση Θ.2 είναι μια σχέση μεταξύ της κλίμακας Kelvin και της κλίμακας Κελσίου. Εξαγάγετε την αντίστοιχη εξίσωση που συνδέει τις κλίμακες ahrenheit και Κελσίου και χρησιμοποιήστε τη για να εκφράσετε το σημείο βρασμού της αιθανόλης (78,5 C) σε βαθμούς ahrenheit. Θ3.6(β) Η κλίμακα Rankine αποτελεί εκδοχή της κλίμακας θερμοδυναμικής θερμοκρασίας στην οποία κάθε βαθμός ( R) είναι ίδιου μεγέθους με έναν βαθμό ahrenheit. Εξαγάγετε μια έκφραση που συνδέει τις κλίμακες Rankine και Kelvin και εκφράστε το σημείο πήξης του νερού σε βαθμούς Rankine. Θ3.7(α) Η πίεση ενός δείγματος αέριου υδρογόνου βρέθηκε ίση με 110 kpa όταν η θερμοκρασία ήταν 20,0 C. Ποια είναι η αναμενόμενη πίεση του δείγματος όταν η θερμοκρασία είναι 7,0 C; Θ3.7(β) Ένα δείγμα νέου 325 mg καταλαμβάνει 2,00 dm 3 στους 20,0 C. Χρησιμοποιήστε το νόμο των τέλειων αερίων για να υπολογίσετε την πίεση του αερίου. Θ.4 Ενέργεια Θ4.1(α) Δώστε τον ορισμό της ενέργειας και του έργου. Θ4.1(β) Διακρίνετε μεταξύ κινητικής και δυναμικής ενέργειας. Θ4.2(α) Έστω μια περιοχή της ατμόσφαιρας όγκου 25 dm 3 που στους 20 C περιέχει περίπου 1,0 mol μορίων. Θεωρήστε τη μέση γραμμομοριακή μάζα των μορίων ίση με 29 g mol 1 και τη μέση τους ταχύτητα περίπου 400 m s 1. Εκτιμήστε την ενέργεια που είναι αποθηκευμένη ως μοριακή κινητική ενέργεια σε αυτόν τον όγκο αέρα. Θ4.2(β) Υπολογίστε την ελάχιστη ενέργεια που πρέπει να ξοδέψει ένα πουλί μάζας 25 g για να ανυψωθεί κατά 50 m. Θ4.3(α) Η δυναμική ενέργεια ενός φορτίου Q 1 παρουσία ενός άλλου φορτίου Q 2 μπορεί να εκφραστεί συναρτήσει του δυναμικού Coulomb, φ: Q 2 V = Q 1 φ φ= 4πε 0 r Οι μονάδες μέτρησης του δυναμικού είναι J C 1 έτσι, όταν το φ πολλαπλασιαστεί με ένα φορτίο μετρημένο σε C, το αποτέλεσμα που προκύπτει είναι σε J. Ο συνδυασμός joule ανά coulomb εμφανίζεται ευρέως

15 ασκησεισ 15 και ονομάζεται volt (V), με 1 V = 1 J C 1. Υπολογίστε το δυναμικό Coulomb που οφείλεται στους πυρήνες σε ένα σημείο του μορίου LiH σε απόσταση 200 pm από τον πυρήνα Li και 150 pm από τον πυρήνα H. Θ4.3(β) Παραστήστε γραφικά το δυναμικό Coulomb λόγω των πυρήνων σε ένα σημείο πάνω σε μια ευθεία που διέρχεται από το ευθύγραμμο τμήμα που ενώνει τους πυρήνες στο ζεύγος ιόντων Na + Cl (η διαπυρηνική απόσταση είναι 283 pm) καθώς το σημείο πλησιάζει από το άπειρο και καταλήγει στο μέσο του ευθύγραμμου τμήματος. Θ.5 Η σχέση μεταξύ των μοριακών και των μακροσκοπικών ιδιοτήτων Θ5.1(α) Ποια η σημασία της κβάντωσης της ενέργειας; Θ5.1(β) Κάτω από ποιες συνθήκες είναι η επίδραση της κβάντωσης πολύ σημαντική για μικροσκο πικά συστήματα; Θ5.2(α) Η μονάδα μέτρησης 1 ηλεκτρονιοβόλτ (1 ev) ορίζεται ως η ενέργεια που αποκτά ένα ηλεκτρόνιο όταν επιταχύνεται από μια διαφορά δυναμικού 1 V. Υποθέστε ότι δύο καταστάσεις διαφέρουν ενεργειακά κατά 1,0 ev. Ποιος είναι ο λόγος των πληθυσμών τους (α) στους 300 K, (β) στους K; Θ5.2(β) Αν υποθέσουμε ότι δύο καταστάσεις διαφέρουν ενεργειακά κατά 1,0 ev, τι μπορούμε να πούμε για τους πληθυσμούς τους όταν T = 0 και όταν η θερμοκρασία είναι άπειρη; Θ5.3(α) Ποιες είναι οι παραδοχές της κινητικής μοριακής θεωρίας; Θ5.3(β) Ποια τα κύρια χαρακτηριστικά της κατανομής Maxwell των ταχυτήτων; Θ5.4(α) Προτείνετε έναν λόγο για τον οποίο τα περισσότερα μόρια είναι σταθερά για μεγάλες χρονικές περιόδους σε θερμοκρασία δωματίου. Θ5.4(β) Προτείνετε έναν λόγο για τον οποίο οι ταχύτητες των χημικών αντιδράσεων τυπικά αυξάνουν με την αύξηση της θερμοκρασίας. Θ5.5(α) Υπολογίστε το λόγο των μέσων ταχυτήτων των μορίων του N 2 στον αέρα σε 40 C και 0 C. Θ5.5(β) Υπολογίστε το λόγο των μέσων ταχυτήτων των μορίων του CO 2 στον αέρα στους 30 C και 20 C. Θ5.6(α) Χρησιμοποιήστε το θεώρημα ισοκατανομής για να υπολογίσετε τη συνεισφορά της μεταφορικής κίνησης στην ολική ενέργεια 5,0 g αργού στους 25 C. Θ5.6(β) Χρησιμοποιήστε το θεώρημα ισοκατανομής για να υπολογίσετε τη συνεισφορά της μεταφορικής κίνησης στην ολική ενέργεια 10,0 g ηλίου στους 30 C. Θ5.7(α) Χρησιμοποιήστε το θεώρημα ισοκατανομής για να υπολογίσετε τη συνεισφορά στην ολική ενέργεια ενός δείγματος 10,0 g (α) διοξειδίου του άνθρακα, (β) μεθανίου στους 20 C λάβετε υπόψη τη μεταφορά και την περιστροφή αλλά όχι τη δόνηση. Θ5.7(β) Χρησιμοποιήστε το θεώρημα ισοκατανομής για να υπολογίσετε τη συνεισφορά στην ολική εσωτερική ενέργεια 10,0 g μολύβδου στους 20 C, λαμβάνοντας υπόψη τις δονήσεις των ατόμων. Θ.6 Το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο Θ6.1(α) Εκφράστε το μήκος κύματος 230 nm ως συχνότητα. Θ6.1(β) Εκφράστε το μήκος κύματος 720 nm ως συχνότητα. Θ6.2(α) Εκφράστε τη συχνότητα 560 THz ως κυματαριθμό. Θ6.2(β) Εκφράστε τη συχνότητα 160 MHz ως κυματαριθμό. Θ6.3(α) Ένας ραδιοσταθμός εκπέμπει σε συχνότητα 91,7 MHz. (α) Ποιο το μήκος κύματος και (β) ποιος ο κυματαριθμός της ακτινοβολίας; Θ6.3(β) Σε μια φασματοσκοπική τεχνική χρησιμοποιείται ακτινοβολία μικροκυμάτων μήκους κύματος 3,0 cm. (α) Ποιος ο κυματαριθμός και (β) ποια η συχνότητα της ακτινοβολίας; Θ.7 Μονάδες μέτρησης Θ7.1(α) Εκφράστε τον όγκο 1,45 cm 3 σε κυβικά μέτρα. Θ7.1(β) Εκφράστε τον όγκο 1,45 dm 3 σε κυβικά εκατοστά. Θ7.2(α) Εκφράστε την πυκνότητα μάζας 11,2 g cm 3 σε χιλιόγραμμα ανά κυβικό μέτρο. Θ7.2(β) Εκφράστε την πυκνότητα μάζας 1,12 g dm 3 σε χιλιόγραμμα ανά κυβικό μέτρο. Θ7.3(α) Εκφράστε το πηλίκο pascal/joule σε θεμελιώδεις μονάδες. Θ7.3(β) Εκφράστε το πηλίκο (joule) 2 /(newton) 3 σε θεμελιώδεις μονάδες. Θ7.4(α) Η έκφραση kt/hc εμφανίζεται μερικές φορές στη φυσικοχημεία. Υπολογίστε την τιμή της σε αντίστροφα εκατοστά (cm 1 ) στους 298 K. Θ7.4(β) Η έκφραση kt/e εμφανίζεται μερικές φορές στη φυσικοχημεία. Υπολογίστε την τιμή της σε millielectronvolt (mev) στους 298 K. Θ7.5(α) Δεδομένου ότι R = 8,3144 J K 1 mol 1, εκφράστε το R σε κυβικά δεκατόμετρα επί ατμόσφαιρες ανά kelvin και ανά mole. Θ7.5(β) Δεδομένου ότι R = 8,3144 J K 1 mol 1, εκφράστε το R σε pascal επί κυβικά εκατοστά ανά kelvin και ανά μόριο. Θ7.6(α) Μετατρέψτε το 1 dm 3 atm σε joule. Θ7.6(β) Μετατρέψτε το 1 J σε λίτρα επί ατμόσφαιρες. Θ7.7(α) Προσδιορίστε τις μονάδες μέτρησης του e 2 /ε 0 r 2 στο SI. Εκφράστε τις (α) σε θεμελιώδεις μονάδες, (β) σε μονάδες που περιέχουν το newton. Θ7.7(β) Προσδιορίστε τις μονάδες μέτρησης του μ 2 B /μ 0 r3 στο SI, όπου μ B η μαγνητόνη του Bohr (μ B = e$/2m e ) και μ 0 η διαπερατότητα του κενού (βλέπε μπροστινό εσώφυλλο). Εκφράστε τις (α) σε θεμελιώδεις μονάδες, (β) σε μονάδες που περιέχουν το joule.

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2

Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 Ερωτήσεις Ανάπτυξης 1. Δίνεται ότι: 40 20 Ca. Να μεταφέρετε στην κόλλα σας συμπληρωμένο τον παρακάτω πίνακα που αναφέρεται στο άτομο του ασβεστίου: ΣΤΙΒΑΔΕΣ νετρόνια K L M N Ca 2 2. Tι είδους δεσμός αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός

Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός Κεφάλαιο 1 Χημικός δεσμός 1.1 Άτομα, Ηλεκτρόνια, και Τροχιακά Τα άτομα αποτελούνται από + Πρωτόνια φορτισμένα θετικά μάζα = 1.6726 X 10-27 kg Νετρόνια ουδέτερα μάζα = 1.6750 X 10-27 kg Ηλεκτρόνια φορτισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 3o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΗΒΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΣ (ΧΗΜΙΚΟΣ)

ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ. 3o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΗΒΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΖΑΧΑΡΙΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΣ (ΧΗΜΙΚΟΣ) ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Τι είναι η Χημεία Διεθνές σύστημα μονάδων Γνωρίσματα της ύλης Δομικά σωματίδια της ύλης Με τι ασχολείται η χημεία; Χημεία είναι η επιστήμη των ουσιών, της δομής τους, των ιδιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL.

Η πυκνότητα του νερού σε θερμοκρασία 4 C και ατμοσφαιρική πίεση (1 atm) είναι ίση με 1g/mL. Πυκνότητα Πυκνότητα ορίζεται το φυσικό μέγεθος που δίνεται από το πηλίκο της μάζας του σώματος προς τον αντίστοιχο όγκο που καταλαμβάνει σε σταθερές συνθήκες πίεσης (όταν πρόκειται για αέριο). Ο Συμβολισμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΝΟΡΓΑΝΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Οδηγός Συγγραφής Εργαστηριακών Αναφορών Εξώφυλλο Στην πρώτη σελίδα περιέχονται: το όνομα του εργαστηρίου, ο τίτλος της εργαστηριακής άσκησης, το ονοματεπώνυμο του σπουδαστή

Διαβάστε περισσότερα

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου

Οργανική Χημεία. Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου Οργανική Χημεία Κεφάλαια 12 &13: Φασματοσκοπία μαζών και υπερύθρου 1. Γενικά Δυνατότητα προσδιορισμού δομών με σαφήνεια χρησιμοποιώντας τεχνικές φασματοσκοπίας Φασματοσκοπία μαζών Μέγεθος, μοριακός τύπος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ

ΑΤΟΜΙΚΑ ΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΑΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΤΥΠΑ Thomson (σταφιδόψωμο) Rutherford (πλανητικό μοντέλο) Bohr (επιτρεπόμενες τροχιές ενεργειακές στάθμες) Κβαντομηχανική β ή (τροχιακό) ρχ 24/9/2008 1 ΑΤΟΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Bohr 1η Συνθήκη (Μηχανική

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα 1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα Θεωρία 3.1. Ποια είναι τα δομικά σωματίδια της ύλης; Τα άτομα, τα μόρια και τα ιόντα. 3.2. SOS Τι ονομάζεται άτομο

Διαβάστε περισσότερα

1.5 Γνωριμία με το εργαστήριο Μετρήσεις

1.5 Γνωριμία με το εργαστήριο Μετρήσεις 1.5 Γνωριμία με το εργαστήριο Μετρήσεις 1. Το μήκος, ο χρόνος, η μάζα, η θερμοκρασία κτλ. είναι ποσότητες που τις χρησιμοποιούμε για να περιγράφουμε τα φαινόμενα. Οι ποσότητες αυτές ονομάζονται φυσικά

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης

Μοριακή Φασματοσκοπία I. Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης Μοριακή Φασματοσκοπία I Παραδόσεις μαθήματος Θ. Λαζαρίδης 2 Τι μελετά η μοριακή φασματοσκοπία; Η μοριακή φασματοσκοπία μελετά την αλληλεπίδραση των μορίων με την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία Από τη μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια:

ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια Εσωτερική ενέργεια: ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ Μηχανική ενέργεια (όπως ορίζεται στη μελέτη της μηχανικής τέτοιων σωμάτων): Η ενέργεια που οφείλεται σε αλληλεπιδράσεις και κινήσεις ολόκληρου του μακροσκοπικού σώματος, όπως η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού.

ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ. Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών. Να εξηγούν το σχηματισμό του ιοντικού ομοιοπολικού δεσμού. ΧΗΜΙΚΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Στο τέλος αυτής της διδακτικής ενότητας οι μαθητές θα πρέπει να μπορούν: Να δίδουν τον ορισμό του χημικού δεσμού. Να γνωρίζουν τα είδη των δεσμών Να εξηγούν το σχηματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων

Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων Μεταβολή ορισμένων περιοδικών ιδιοτήτων 1. Ερώτηση: Ποια θεωρούνται θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου και γιατί; Θεμελιώδη χαρακτηριστικά του ατόμου είναι: η ατομική ακτίνα, η ενέργεια ιοντισμού και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου

ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: 1 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 14 12-2014 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: Μαρίνος Ιωάννου, Σταυρούλα Γκιτάκου ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.4 να γράψετε στην κόλλα σας το

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό Όλα τα Θέματα της Τράπεζας στη Χημεία που σχετίζονται με το Χημικό Δεσμό Θέμα 1. Να αναφέρετε δυο διαφορές μεταξύ ομοιοπολικών και ιοντικών ενώσεων. Στις ιοντικές ενώσεις οι δομικές μονάδες είναι τα ιόντα,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΔΡΟΓΟΝΟΥ ΑΣΚΗΣΗ 1 Άτομα αερίου υδρογόνου που βρίσκονται στη θεμελιώδη κατάσταση (n = 1), διεγείρονται με κρούση από δέσμη ηλεκτρονίων που έχουν επιταχυνθεί από διαφορά δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

Ιοντικός Δεσμός Πολωσιμότητα ιόντος Κανόνες Fajans

Ιοντικός Δεσμός Πολωσιμότητα ιόντος Κανόνες Fajans Ιοντικός Δεσμός Πολωσιμότητα ιόντος: εκφράζει την παραμόρφωση που υφίσταται το ηλεκτρονιακό νέφος από ένα γειτονικό ιόν αντιθέτου φορτίου. Η ιοντική αυτή παραμόρφωση αυξάνει τον ομοιοπολικό χαρακτήρα του

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα

Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα Τμήμα Φυσικής Πανεπιστημίου Κύπρου Χειμερινό Εξάμηνο 2016/2017 ΦΥΣ102 Φυσική για Χημικούς Διδάσκων: Μάριος Κώστα ΔΙΑΛΕΞΗ 11 Εισαγωγή στην Ηλεκτροδυναμική Ηλεκτρικό φορτίο Ηλεκτρικό πεδίο ΦΥΣ102 1 Στατικός

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων. Περιοδικός πίνακας. Σταυρακαντωνάκης Γιώργος Λύκειο Γαζίου Page 1

Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων. Περιοδικός πίνακας. Σταυρακαντωνάκης Γιώργος Λύκειο Γαζίου Page 1 Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. Για τις ενέργειες ΕL και ΕN των στιβάδων L και N αντίστοιχα, ισχύει ότι ΕL < ΕN ΣΩΣΤΟ, Όσο απομακρυνόμαστε από τον πυρήνα τόσο αυξάνεται η ενεργειακή στάθμη

Διαβάστε περισσότερα

Μοριακή Γεωμετρία Πολικότητα των Μορίων. Εισαγωγική Χημεία

Μοριακή Γεωμετρία Πολικότητα των Μορίων. Εισαγωγική Χημεία Μοριακή Γεωμετρία Πολικότητα των Μορίων Εισαγωγική Χημεία 2013-14 1 Τα σχήματα των μορίων Οι δομές Lewis δίνουν πληροφορίες για την σύνδεση μεταξύ των ατόμων : Μας πληροφορούν για το ποια άτομα συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Ο άργυρος εμφανίζεται στη φύση υπό τη μορφή δύο ισοτόπων τα οποία έχουν ατομικές μάζες 106,905 amu και 108,905 amu. (α) Γράψτε το σύμβολο για καθένα ισότοπο του αργύρου

Διαβάστε περισσότερα

Το άτομο: Άτομα: Ατομική θεωρία του Δημόκριτου: ΧΗΜΕΙΑ: Εισαγωγή στην Χημεία - από το νερό στο άτομο- από το μακρόκοσμο στον μικρόκοσμο 9 9

Το άτομο: Άτομα: Ατομική θεωρία του Δημόκριτου: ΧΗΜΕΙΑ: Εισαγωγή στην Χημεία - από το νερό στο άτομο- από το μακρόκοσμο στον μικρόκοσμο 9 9 ΧΗΜΕΙΑ: Εισαγωγή στην Χημεία - από το νερό στο άτομο- από το μακρόκοσμο στον μικρόκοσμο 9 9 Το άτομο: Άτομα: Τι είναι το άτομο; Το άτομο είναι το μικρότερο σωματίδιο ενός χημικού στοιχείου, που μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 21 ο. Το σχήμα των μορίων. Θεωρία VSEPR. Θεωρία Δεσμού Σθένους- Υβριδισμός

Μάθημα 21 ο. Το σχήμα των μορίων. Θεωρία VSEPR. Θεωρία Δεσμού Σθένους- Υβριδισμός Μάθημα 21 ο Το σχήμα των μορίων Θεωρία VSEPR Θεωρία Δεσμού Σθένους- Υβριδισμός Συμβολισμός A = Κεντρικό άτομο X = Συναρμοτής E = Μονήρες ζεύγος SN: Στερεοχημικός αριθμός Γενική και Ανόργανη Χημεία 2016-17

Διαβάστε περισσότερα

Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ

Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ Θ έ μ α τ α γ ι α Ε π α ν ά λ η ψ η Φ υ σ ι κ ή Κ α τ ε ύ θ υ ν σ η ς Γ Λ υ κ ε ί ο υ Αφού επαναληφθεί το τυπολόγιο, να γίνει επανάληψη στα εξής: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ Ερωτήσεις: (Από σελ. 7 και μετά)

Διαβάστε περισσότερα

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του.

5. Να βρείτε τον ατομικό αριθμό του 2ου μέλους της ομάδας των αλογόνων και να γράψετε την ηλεκτρονιακή δομή του. Ερωτήσεις στο 2o κεφάλαιο από τράπεζα θεμάτων 1. α) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που μπορεί να πάρει κάθε μία από τις στιβάδες: K, L, M, N. β) Ποιος είναι ο μέγιστος αριθμός ηλεκτρονίων που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012 ΘΕΜΑ Α ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΧΗΜΕΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 11-11-2012 Για τις ερωτήσεις Α.1 έως Α.5 να γράψετε το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση δίπλα στον αριθμό της ερώτησης. Α.1 Τα χημικά στοιχεία μιας κύριας ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

Gilbert Newton Lewis, USA, Συμβολή στην ανάπτυξη της θεωρίας του χημικού δεσμού 1

Gilbert Newton Lewis, USA, Συμβολή στην ανάπτυξη της θεωρίας του χημικού δεσμού 1 Χημικοί δεσμοί: Θεωρία Lewis Gilbert Newton Lewis, USA, 1875 1946 Συμβολή στην ανάπτυξη της θεωρίας του χημικού δεσμού 1 Xημικός ς δεσμός Προϋπόθεση για τη δημιουργία χημικού δεσμού: Η διάταξη η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Σωματίδιο (σύμβολο) Θέση Σχετικό φορτίο

Σωματίδιο (σύμβολο) Θέση Σχετικό φορτίο XHMEIA-NOTES Μάζα: είναι το μέτρο της αντίστασης που παρουσιάζει ένα σώμα ως προς την μεταβολή της ταχύτητάς του και εκφράζεται το ποσό της ύλης που περιέχεται σε μια ουσία. Όργανο μέτρησης: Ζυγός Όγκος:

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου

Δρ. Ιωάννης Καλαμαράς, Διδάκτωρ Χημικός. Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου Όλα τα Σωστό-Λάθος της τράπεζας θεμάτων για τη Χημεία Α Λυκείου 1. Το ιόν του νατρίου, 11Νa +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει ένα ηλεκτρόνιο. Λ, όταν αποβάλλει ένα ηλεκτρόνιο 2. Σε 2 mol NH3

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΧΗΜΕΙΑ ΘΕΜΑΤΑ 1. Στην ετικέτα φιάλης νερού Λουτρακίου (atural Mineral Water) αναγράφεται η τιμή ολικής σκληρότητας 89 αμερικανικοί βαθμοί σκληρότητας. Πόσα ml προτύπου διαλύματος EDTA

Διαβάστε περισσότερα

1o Kριτήριο Αξιολόγησης

1o Kριτήριο Αξιολόγησης 1o Kριτήριο Αξιολόγησης 11 ΚΒΑΝΤΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ - ΑΡΧΕΣ ΟΜΗΣΗΣ ΠΟΛΥΗΛΕΚΤΡΟΝΙΑΚΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΖΗΤΗΜΑ 1ο Στις ερωτήσεις 1-4 βάλτε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Κατά τις µεταπτώσεις: L

Διαβάστε περισσότερα

Γεωμετρία Μορίων Θεωρία VSEPR

Γεωμετρία Μορίων Θεωρία VSEPR Γεωμετρία Μορίων Θεωρία VSEPR Γεωμετρία Μορίων Θεωρία VSEPR Γεωμετρία Μορίων Θεωρία VSEPR Μεθοδολογία για την πρόβλεψη της μοριακής γεωμετρία: Γράφουμε τον ηλεκτρονιακό τύπο κατά Lewis. Μετρούμε το συνολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΦΟΡΤΙΩΝ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κατά την ηλέκτριση με τριβή μεταφέρονται από το ένα σώμα στο άλλο i. πρωτόνια. ii. ηλεκτρόνια iii iν. νετρόνια ιόντα. 2. Το σχήμα απεικονίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014

ΟΜΟΣΠΟΝ ΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΕΛΛΑ ΟΣ (Ο.Ε.Φ.Ε.) ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2014 ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΦΥΣΙΚΗ / ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ Α Ηµεροµηνία: Κυριακή 13 Απριλίου 2014 ιάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ 1. ύο µονοχρωµατικές ακτινοβολίες Α και Β µε µήκη κύµατος στο κενό

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΘΕΜΑ 1 Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα µε την ηλεκτροµαγνητική θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί

Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Κεφάλαιο 2 Χημικοί Δεσμοί Σύνοψη Παρουσιάζονται οι χημικοί δεσμοί, ιοντικός, μοριακός, ατομικός, μεταλλικός. Οι ιδιότητες των υλικών τόσο οι φυσικές όσο και οι χημικές εξαρτώνται από το είδος ή τα είδη

Διαβάστε περισσότερα

και να υπολογίσετε την ενωτική ενέργεια του κρυσταλλικού πλέγματος του. ίνονται: Ενθαλπία σχηματισμού SrCl 2

και να υπολογίσετε την ενωτική ενέργεια του κρυσταλλικού πλέγματος του. ίνονται: Ενθαλπία σχηματισμού SrCl 2 Ποιά από τις ενώσεις NaCl και CaCl 2 είναι περισσότερο ιοντική και γιατί; Να σχεδιαστεί ο κύκλος Born-Haber για την ένωση AlF 3 Να σχεδιάσετε τον κύκλο Born-Haber της ένωσης SrCl 2 και να υπολογίσετε την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: Ηλεκτρικό Ρεύμα Μέρος 1 ο Βασίλης Γαργανουράκης Φυσική ήγ Γυμνασίου Εισαγωγή Στο προηγούμενο κεφάλαιο μελετήσαμε τις αλληλεπιδράσεις των στατικών (ακίνητων) ηλεκτρικών φορτίων. Σε αυτό το κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd

Βρέντζου Τίνα Φυσικός Μεταπτυχιακός τίτλος: «Σπουδές στην εκπαίδευση» ΜEd 1 Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η 1. Φ υ σ ι κ ά μ ε γ έ θ η Η Φυσική είναι η θεμελιώδης επιστήμη που εξετάζει τα φυσικά φαινόμενα που συντελούνται στο σύμπαν. Παραδείγματα φυσικών φαινομένων είναι οι κινήσεις των πλανητών,

Διαβάστε περισσότερα

Φ Υ ΣΙΚ Η ΚΑ ΤΕ ΥΘ ΥΝ ΣΗ Σ

Φ Υ ΣΙΚ Η ΚΑ ΤΕ ΥΘ ΥΝ ΣΗ Σ ΔΙΩΝΙΣΜ: Μ Θ Η Μ : www.paideia-agrinio.gr ΤΞΗΣ ΛΥΕΙΟΥ Φ Υ ΣΙ Η ΤΕ ΥΘ ΥΝ ΣΗ Σ Ε Π Ω Ν Τ Μ Ο :..... Ο Ν Ο Μ :...... Σ Μ Η Μ :..... Η Μ Ε Ρ Ο Μ Η Ν Ι : 23 / 0 3 / 2 0 1 4 Ε Π Ι Μ Ε Λ ΕΙ Θ ΕΜ Σ Ω Ν : ΥΡΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ. Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΠΥΡΗΝΙΚΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΑΤΟΜΟΥ Του Αλέκου Χαραλαμπόπουλου ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ένα επαναλαμβανόμενο περιοδικά φαινόμενο, έχει μία συχνότητα επανάληψης μέσα στο χρόνο και μία περίοδο. Επειδή κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ΜΑΓΝΗΤΙΣΜΟΣ Μοντέλο ατόμου m p m n =1,7x10-27 Kg m e =9,1x10-31 Kg Πυρήνας: πρωτόνια (p + ) και νετρόνια (n) Γύρω από τον πυρήνα νέφος ηλεκτρονίων (e -

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 20. Θερμότητα

Κεφάλαιο 20. Θερμότητα Κεφάλαιο 20 Θερμότητα Εισαγωγή Για να περιγράψουμε τα θερμικά φαινόμενα, πρέπει να ορίσουμε με προσοχή τις εξής έννοιες: Θερμοκρασία Θερμότητα Θερμοκρασία Συχνά συνδέουμε την έννοια της θερμοκρασίας με

Διαβάστε περισσότερα

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός.

2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 2.3 Είδη χημικών δεσμών: Ιοντικός ομοιοπολικός δοτικός ομοιοπολικός δεσμός. 11.1. Ποια είδη χημικών δεσμών γνωρίζετε; Υπάρχουν δύο βασικά είδη χημικών δεσμών: ο ιοντικός ή ετεροπολικός δεσμός και ο ομοιοπολικός

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Ηλεκτρονική δομή των ατόμων

2.1 Ηλεκτρονική δομή των ατόμων 2.1 Ηλεκτρονική δομή των ατόμων Θεωρία 7.1. Ποια είναι η εικόνα του ατόμου σύμφωνα με τον Bohr; Μία πολύ απλή εικόνα σχετικά με το άτομο, ξεπερασμένη βέβαια σήμερα, μας έχει δώσει ο Bohr, εμπνευσμένος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο 1. Πόσα ηλεκτρόνια στη θεµελιώδη κατάσταση του στοιχείου 18 Ar έχουν. 2. Ο µέγιστος αριθµός των ηλεκτρονίων που είναι δυνατόν να υπάρχουν

ΘΕΜΑ 1 ο 1. Πόσα ηλεκτρόνια στη θεµελιώδη κατάσταση του στοιχείου 18 Ar έχουν. 2. Ο µέγιστος αριθµός των ηλεκτρονίων που είναι δυνατόν να υπάρχουν ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Ερωτήσεις από πανελλήνιες εξετάσεις από το 2001 ως το 2014 ΘΕΜΑ 1 ο 1. Πόσα ηλεκτρόνια στη θεµελιώδη κατάσταση του στοιχείου 18 Ar έχουν µαγνητικό κβαντικό αριθµό m l = 1 ; α. 6. β. 8. γ.

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 20 ο. Το σχήμα των μορίων

Μάθημα 20 ο. Το σχήμα των μορίων Μάθημα 20 ο Το σχήμα των μορίων Tα μόρια Μπορεί να είναι μη πολικά έστω και άν οι δεσμοί μεταξύ των ατόμων τους είναι πολωμένοι Δεν είναι επίπεδα (έχουν τρισδιάστατη διάταξη στο χώρο) Γενική και Ανόργανη

Διαβάστε περισσότερα

Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις

Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις Τμήμα Ηλεκτρονικών Μηχανικών Υλικά Ηλεκτρονικής & Διατάξεις 2 η σειρά διαφανειών Δημήτριος Λαμπάκης ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ Μεμονωμένα άτομα: Μόνο τα ευγενή αέρια Μόρια: Τα υπόλοιπα άτομα σχηματίζουν μόρια, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ Τμήμα Τεχνολόγων Περιβάλλοντος Κατεύθυνσης Συντήρησης Πολιτισμικής Κληρονομιάς ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ & ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 3 η Ενότητα ΔΕΣΜΟΙ Δημήτριος Λαμπάκης ΜΟΡΙΑΚΗ ΔΟΜΗ Μεμονωμένα άτομα: Μόνο τα ευγενή αέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Χημεία της ζωής 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο H XHΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Χημεία της ζωής 1 2.1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΧΗΜΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Η Βιολογία μπορεί να μελετηθεί μέσα από πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Οι βιοχημικοί, για παράδειγμα, ενδιαφέρονται περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ

ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Π.Φ. ΜΟΙΡΑ 693 946778 ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΑΕΡΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ Περιεχόμενα 1. Κινητική Θεωρία των Αεριών. Πίεση 3. Κινητική Ερμηνεία της Πίεσης 4. Καταστατική εξίσωση των Ιδανικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύμφωνα με την ηλεκτρομαγνητική

Διαβάστε περισσότερα

Γκύζη 14-Αθήνα Τηλ :

Γκύζη 14-Αθήνα Τηλ : Γκύζη 14-Αθήνα Τηλ : 10.64.5.777 ΘΕΜΑ Α ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 10 ΙΟΥΝΙΟΥ 014 ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ)

Διαβάστε περισσότερα

Άτομο: Η μικρότερη μονάδα ενός στοιχείου που διατηρεί τις χημικές του ιδιότητες

Άτομο: Η μικρότερη μονάδα ενός στοιχείου που διατηρεί τις χημικές του ιδιότητες Άτομο: Η μικρότερη μονάδα ενός στοιχείου που διατηρεί τις χημικές του ιδιότητες 1 Πυρήνας: Περιβάλλων: χώρος - πρωτόνια - νετρόνια - ηλεκτρόνια 2 fm (femtometre) = 10 15 m nm (nanometre) = 10-9 m Όνομα

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρομαγνητισμός. Μαγνητικό πεδίο. Νίκος Ν. Αρπατζάνης

Ηλεκτρομαγνητισμός. Μαγνητικό πεδίο. Νίκος Ν. Αρπατζάνης Ηλεκτρομαγνητισμός Μαγνητικό πεδίο Νίκος Ν. Αρπατζάνης Μαγνητικοί πόλοι Κάθε μαγνήτης, ανεξάρτητα από το σχήμα του, έχει δύο πόλους. Τον βόρειο πόλο (Β) και τον νότιο πόλο (Ν). Μεταξύ των πόλων αναπτύσσονται

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΤΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ Προτεινόμενα Θέματα Γ ΓΕΛ Φεβρουάριος Φυσική ΘΕΜΑ Α

Γ ΚΥΚΛΟΣ ΣΥΓΧΡΟΝΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΤΙΚΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΩΝ Προτεινόμενα Θέματα Γ ΓΕΛ Φεβρουάριος Φυσική ΘΕΜΑ Α Φυσική ΘΕΜΑ Α γενικής παιδείας Να γράψετε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις Α-Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. Α. Σύμφωνα με το πρότυπο του Bohr για το άτομο του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΧΗΜΕΙΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ - ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΘΕΜΑ 1ο Για τις παρακάτω ερωτήσεις Α1-Α3 να μεταφέρετε στο φύλλο απαντήσεων τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα μόνο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Διαβάστε περισσότερα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα

2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα 2.2 Κατάταξη των στοιχείων (Περιοδικός Πίνακας) - Χρησιμότητα του Περιοδικού Πίνακα Θεωρία 9.1. Τι είναι ο περιοδικός πίνακας; Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ανακαλύψεις στης Χημείας. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6)

Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας το r με r n, έχουμε: Ακτίνες επιτρεπόμενων τροχιών (2.6) Αντικαθιστώντας n=1, βρίσκουμε την τροχιά με τη μικρότερη ακτίνα n: Αντικαθιστώντας την τελευταία εξίσωση στη 2.6, παίρνουμε: Αν

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις. Η διαδικασία να μπορούμε να ποσοτικοποιήσουμε εκείνο για το οποίο μιλάμε και να το εκφράσουμε με αριθμούς ονομάζεται μέτρηση.

Μετρήσεις. Η διαδικασία να μπορούμε να ποσοτικοποιήσουμε εκείνο για το οποίο μιλάμε και να το εκφράσουμε με αριθμούς ονομάζεται μέτρηση. Μετρήσεις Η διαδικασία να μπορούμε να ποσοτικοποιήσουμε εκείνο για το οποίο μιλάμε και να το εκφράσουμε με αριθμούς ονομάζεται μέτρηση. 1 Οι ποσότητες που μετράμε ονομάζονται Φυσικές Ποσότητες και είναι

Διαβάστε περισσότερα

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα. Παράδειγμα 1.4. Παράδειγμα 1.5. Δομικά σωματίδια της ύλης

1.3 Δομικά σωματίδια της ύλης - Δομή ατόμου - Ατομικός αριθμός - Μαζικός αριθμός - Ισότοπα. Παράδειγμα 1.4. Παράδειγμα 1.5. Δομικά σωματίδια της ύλης Εύχρηστες όμως μονάδες είναι το g/ml (ή g/cm 3 ). Ειδικά στα αέρια, ό- που έχουμε μικρές πυκνότητες, συνήθως χρησιμοποιούμε το g/l. Παράδειγμα 1.4 Το αργίλιο (Al) είναι ένα πολύ εύχρηστο μέταλλο. Ένας

Διαβάστε περισσότερα

διατήρησης της μάζας.

διατήρησης της μάζας. 6. Ατομική φύση της ύλης Ο πρώτος που ισχυρίστηκε ότι η ύλη αποτελείται από δομικά στοιχεία ήταν ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Δημόκριτος. Το πείραμα μετά από 2400 χρόνια ήρθε και επιβεβαίωσε την άποψη αυτή,

Διαβάστε περισσότερα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα

2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 1 Ερωτήσεις θεωρίας με απαντήσεις 2.9 Υποατομικά σωματίδια Ιόντα 9-1. Ποια είναι τα «υποατομικά σωματίδια»: 1. Τα πρωτόνια (ρ). Κάθε πρωτόνιο είναι ένα θετικά φορτισμένο σωματίδιο με μία μονάδα θετικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ Δ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο

Χημεία Α Λυκείου. Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο Χημεία Α Λυκείου Ασκήσεις τράπεζας θεμάτων στο 2 ο Κεφάλαιο 1) Θέμα 2530 (Ερώτημα 2.1. ) Δίνονται: υδρογόνο, 1 H, άζωτο, 7 N α) Να γράψετε την κατανομή των ηλεκτρονίων σε στιβάδες για το άτομο του αζώτου.

Διαβάστε περισσότερα

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι

Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις. Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Οι ιδιότητες των αερίων και καταστατικές εξισώσεις Θεόδωρος Λαζαρίδης Σημειώσεις για τις παραδόσεις του μαθήματος Φυσικοχημεία Ι Τι είναι αέριο; Λέμε ότι μία ουσία βρίσκεται στην αέρια κατάσταση όταν αυθόρμητα

Διαβάστε περισσότερα

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ...

Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Εξετάσεις Φυσικής για τα τμήματα Βιοτεχνολ. / Ε.Τ.Δ.Α Ιούνιος 2014 (α) Ονοματεπώνυμο...Τμήμα...Α.Μ... Σημείωση: Διάφοροι τύποι και φυσικές σταθερές βρίσκονται στην τελευταία σελίδα. Θέμα 1ο (20 μονάδες)

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 25 ΜΑΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Σωστού Λάθους

Ερωτήσεις Σωστού Λάθους Ερωτήσεις Σωστού Λάθους Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές (Σ) ή λανθασμένες (Λ) και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. 1. Το ιόν του νατρίου, 11 Na +, προκύπτει όταν το άτομο του Na προσλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία

Κεφάλαιο 7. Θερμοκρασία Κεφάλαιο 7 Θερμοκρασία Θερμοδυναμική Η θερμοδυναμική περιλαμβάνει περιπτώσεις όπου η θερμοκρασία ή η κατάσταση ενός συστήματος μεταβάλλονται λόγω μεταφοράς ενέργειας. Η θερμοδυναμική ερμηνεύει με επιτυχία

Διαβάστε περισσότερα

Β' τάξη Γενικού Λυκείου. Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων

Β' τάξη Γενικού Λυκείου. Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων Β' τάξη Γενικού Λυκείου Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων Κεφάλαιο 1 Κινητική θεωρία αερίων Χιωτέλης Ιωάννης Γενικό Λύκειο Πελοπίου 1.1 Ποιο από τα παρακάτω διαγράμματα αντιστοιχεί σε ισοβαρή μεταβολή;

Διαβάστε περισσότερα

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ

B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ÅÐÉËÏÃÇ 1 B' ΤΑΞΗ ΓΕΝ.ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΜΑ 1 ο ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό κάθε µιας από τις παρακάτω ερωτήσεις 1-4 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Μηχ. Μηχ. Α. Τσουκνίδας. Σχήμα 1

Δρ. Μηχ. Μηχ. Α. Τσουκνίδας. Σχήμα 1 Σχήμα 1 Σχήμα 2 Παραγόμενη Μονάδες S.I. όνομα σύμβολο Εμβαδό Τετραγωνικό μέτρο m 2 Όγκος Κυβικό μέτρο m 3 Ταχύτητα Μέτρο ανά δευτερόλεπτο m/s Επιτάχυνση Μέτρο ανά δευτ/το στο τετράγωνο m/s 2 Γωνία Ακτίνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΔΙΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΛΗ Οτιδήποτε έχει μάζα και καταλαμβάνει χώρο Μάζα είναι η ποσότητα αδράνειας ενός σώματος, μονάδα kilogram (kg) (σύνδεση( δύναμης & επιτάχυνσης) F=m*γ Καταστάσεις της ύλης Στερεά,

Διαβάστε περισσότερα

Το σύστημα των μη αλληλεπιδραστικών ροών και η σημασία του στην ερμηνεία των ιδιοτήτων των ιδανικών αερίων.

Το σύστημα των μη αλληλεπιδραστικών ροών και η σημασία του στην ερμηνεία των ιδιοτήτων των ιδανικών αερίων. Το σύστημα των μη αλληλεπιδραστικών ροών και η σημασία του στην ερμηνεία των ιδιοτήτων των ιδανικών αερίων. Θεωρώντας τα αέρια σαν ουσίες αποτελούμενες από έναν καταπληκτικά μεγάλο αριθμό μικροσκοπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ

ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 2006 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ 6 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1- να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της ερώτησης και δίπλα το γράµµα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Σύµφωνα µε την

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον

Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Φυσικοί Νόμοι διέπουν Το Περιβάλλον Απαρχές Σύμπαντος Ύλη - Ενέργεια E = mc 2 Θεμελιώδεις καταστάσεις ύλης Στερεά Υγρή Αέριος Χημικές μορφές ύλης Χημικά στοιχεία Χημικές ενώσεις Χημικά στοιχεία 92 στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΕΦΕ 2013 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΕΦΕ 2013 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΟΕΦΕ 2013 ΤΑΞΗ: Γ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις από Α1-Α4 να γράψετε στο τετράδιο σας τον αριθµό της ερώτησης και το γράµµα που αντιστοιχεί στην σωστή

Διαβάστε περισσότερα

Τα Άτομα των στοιχείων Ισότοπα. Εισαγωγική Χημεία

Τα Άτομα των στοιχείων Ισότοπα. Εισαγωγική Χημεία Τα Άτομα των στοιχείων Ισότοπα Lavoisier: Διατήρηση της μάζας (στις χημικές αντιδράσεις η μάζα των αντιδρώντων είναι ίση με την μάζα των προϊόντων Νόμος Σταθερών Αναλογιών Proust 1754-1826 Διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 5 ΧΡΟΝΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Στις ερωτήσεις Α-Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΑΔΩΝ (S.I.)

ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΟΝΑΔΩΝ (S.I.) ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΜΕΓΕΘΗ Προκύπτουν άμεσα. Δεν ορίζονται με τη βοήθεια άλλων μεγεθών Μήκος: έχει μονάδα μέτρησης το ΜΕΤΡΟ (m) Χρόνος: έχει μονάδα μέτρησης το ΔΕΥΤΕΡΟΛΕΠΤΟ (s ή sec) Μάζα: έχει μονάδα μέτρησης το

Διαβάστε περισσότερα

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.

Q=Ne. Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου. Q ολ(πριν) = Q ολ(μετά) Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno. Web page: www.ma8eno.gr e-mail: vrentzou@ma8eno.gr Η αποτελεσματική μάθηση δεν θέλει κόπο αλλά τρόπο, δηλαδή ma8eno.gr Συνοπτική Θεωρία Φυσικής Γ Γυμνασίου Κβάντωση ηλεκτρικού φορτίου ( q ) Q=Ne Ολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ακαδημαϊκό έτος 0-3 Στατιστική Θερμοδυναμική ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Επώνυμο: Όνομα: Προσωπικός Αριθμός: Ημερομηνία: Βαθμολογία θεμάτων 3 4 5 6 7 8 9 0 Γενικός Βαθμός η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ "ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΕΙΑ"

Διαβάστε περισσότερα

1η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Ηλεκτρικά πεδία

1η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ. Ηλεκτρικά πεδία 1η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Ηλεκτρικά πεδία Ηλεκτρισμός και μαγνητισμός Κλάδος της Φυσικής που μελετάει τα ηλεκτρικά και τα μαγνητικά φαινόμενα. (Σχεδόν) όλα τα φαινομενα που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση 1 Η υπέρυθρη ακτινοβολία α συμμετέχει

Διαβάστε περισσότερα

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5

Το πλάτος της ταλάντωσης του σημείου Σ, μετά τη συμβολή των δυο. α. 0 β. Α γ. 2Α δ. Μονάδες 5 ΜΑΘΗΜΑ / ΤΑΞΗ : ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ / Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΕΙΡΑ: Α (ΘΕΡΙΝΑ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04-01-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΟΣ: ΑΡΧΩΝ Μ-ΑΓΙΑΝΝΙΩΤΑΚΗ ΑΝ-ΠΟΥΛΗ Κ ΘΕΜΑ Α Οδηγία: Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς

Διαβάστε περισσότερα

2.1 Ηλεκτρονική δοµή των ατόµων

2.1 Ηλεκτρονική δοµή των ατόµων ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΥΛΗ ΤΟΥ 2ου ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 2.1 Ηλεκτρονική δοµή των ατόµων ΕΡΩΤΗΣΗ 1 : Πως περιέγραψε ο Bohr την δοµή του ατόµου; ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Ο Bohr φαντάστηκε το άτοµο σαν ένα µικροσκοπικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 7: Μοριακή Δομή

Διάλεξη 7: Μοριακή Δομή Μεμονωμένα άτομα: Μόνο τα ευγενή αέρια Μόρια: Τα υπόλοιπα άτομα σχηματίζουν μόρια Γιατί; Διότι η ολική ενέργεια ενός ευσταθούς μορίου είναι μικρότερη από την ολική ενέργεια των μεμονωμένων ατόμων που αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

A4. Η δύναμη επαναφοράς που ασκείται σε ένα σώμα μάζας m που εκτελεί

A4. Η δύναμη επαναφοράς που ασκείται σε ένα σώμα μάζας m που εκτελεί ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 0 ΙΟΥΝΙΟΥ 04 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ (ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΥΟ ΚΥΚΛΩΝ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΕΞΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 7: Μοριακή γεωμετρία. Τόλης Ευάγγελος

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών. Χημεία. Ενότητα 7: Μοριακή γεωμετρία. Τόλης Ευάγγελος Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Χημεία Ενότητα 7: Μοριακή γεωμετρία Τόλης Ευάγγελος e-mail: etolis@uowm.gr Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

H περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων-iοντικός Δεσμός. Εισαγωγική Χημεία

H περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων-iοντικός Δεσμός. Εισαγωγική Χημεία H περιοδικότητα των ιδιοτήτων των ατόμων των στοιχείων-iοντικός Δεσμός Εισαγωγική Χημεία 2013-14 1 Μέγεθος Ιόντων Κατιόντα: Η ακτίνα τους είναι πάντοτε μικρότερη από την αντίστοιχη των ουδέτερων ατόμων.

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

ΘΕΜΑ 1 ο Στις ερωτήσεις 1-4 να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. ΑΡΧΗ ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 5 ΜΑΙΟΥ 6 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΕΞΙ (6) ΘΕΜΑ ο Στις ερωτήσεις -4 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Β ΤΑΞΗΣ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 001 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ 1ο Για τις ερωτήσεις 1-5 να γράψετε στο τετράδιό

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR

Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR Βασικές αρχές της Φασµατοσκοπίας NMR Φώτης Νταής Καθηγητής Πανεπιστηµίου Κρήτης, Τµήµα Χηµείας Φασµατοσκοπία NMR Ο Πυρηνικός µαγνητικός Συντονισµός (NMR) είναι ένα φαινόµενο που συµβαίνει όταν πυρήνες

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ

ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ ΥΛΙΚΑ ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Ι 4 Δεσμοί ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΥΛΙΚΩΝ μεταξύ ατόμων γίνονται με τα ηλεκτρόνια σθένους κατά τέτοιο τρόπο ώστε να ελαττώνεται η συνολική ενέργεια του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΤΗΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ-Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ ΤΗΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ-Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ 6ο ΓΕΛ ΑΙΓΑΛΕΩ ΑΡΧΗ ΤΗΣ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ-Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΡΙΛΗΣ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ(ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΟ) ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΘΕΜΑ A: Στις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Επιµέλεια: Οµάδα Φυσικών της Ώθησης ΘΕΜΑ A ΕΘΝΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 0 Παρασκευή, 0 Μαΐου 0 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΦΥΣΙΚΗ Στις ερωτήσεις Α -Α να γράψετε στο τετράδιό σας τον

Διαβάστε περισσότερα

Α. ΚΑΝΑΠΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ, 2006

Α. ΚΑΝΑΠΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ, 2006 ιαλέξεις στη ΦΥΣΙΚΗ Α. ΚΑΝΑΠΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΤΕΙ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ, 2006 Σηµειώσεις εποπτικό υλικό για το µάθηµα ΦΥΣΙΚΗ. Τα παρακάτω είναι βασισµένα στις διαλέξεις του διδάσκοντα. Το υλικό αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α

ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑ ο ΦΥΣΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α Α Ποιο φαινόμενο ονομάζεται διασκεδασμός του φωτός; Πώς εξαρτάται ο δείκτης διάθλασης ενός οπτικού μέσου από το μήκος κύματος; Β Στις παρακάτω ερωτήσεις πολλαπλής

Διαβάστε περισσότερα

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε

1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1 o ΓΕΛ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΚΟΡΔΕΛΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1- ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ-ΣΩΜΑΤΙΔΙΑ - Τι πρέπει να γνωρίζουμε 1. Βασικά μεγέθη και μονάδες αυτών που θα χρησιμοποιηθούν

Διαβάστε περισσότερα