Από ένα κύτταρο προέρχονται δύο πανομοιότυπα κύτταρα.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Από ένα κύτταρο προέρχονται δύο πανομοιότυπα κύτταρα."

Transcript

1 Kεφάλαιο 11 Αναπαραγωγή και Ανάπτυξη των Ζωικών Οργανισμών

2 Αγενής αναπαραγωγή μονοκύτταρων οργανισμών (βακτήρια, πρώτιστα). Από ένα κύτταρο προέρχονται δύο πανομοιότυπα κύτταρα. Αγενής αναπαραγωγή με απλή διαίρεση χωρίς καθορισμένο επίπεδο διαχωρισμού στο αμοιβαδοειδές Difflugia Y9DNWcqxI4 Εγκάρσια διαίρεση στο Paramecium caudatum, ένα μεγάλου μεγέθους βλεφαριδοφόρο: διαρκεί 6-8 ώρες

3 Eubacteria reproduce through a relatively simple process known as binary fission, meaning "division in half." Most DNA can be contained on a single chromosome, which can reach great lengths if stretched out, and the bacteria

4 Κατά μήκος διαίρεση στην Euglena Το μαστιγοφόρο Euglena, έχει μήκος 30-50μm και ζει σε στάσιμα νερά πλούσια σε οργανικά υλικά. πυρηνική διαίρεση

5 Σχιζογονία στο σπορόζωο Eimeria stiedae,, που ζει στα επιθηλιακά κύτταρα των χοληδόχων πόρων του κουνελιού.

6 Σχιζογονία στο σπορόζωο Eimeria stiedae,, που ζει στα επιθηλιακά κύτταρα των χοληδόχων πόρων του κουνελιού. Η όλη διαδικασία διαρκεί περίπου ημέρες αύξηση πυρήνας πολλαπλασιασμός σχιζοζωίδια ώριμο σπορόζωου πυρήνων σπορόζωο σχιζοζωίδιο ζ πυρήνας κυττάρου- ξενιστή επιθηλιακό κύτταρο και ο πυρήνας του Σχηματισμός σχιζοζωιδίων Ανάπτυξη σχιζοζωιδίου σε ώριμο σπορόζωο

7 Αγενής αναπαραγωγή με εξωτερικά εκβλαστήματα στο βλεφαριδοφόρο πρωτόζωο Ephelota μικροπυρήνες εκβλαστήματα α α εξωτερικά εκβλαστήματα μακροπυρήνας συσταλτό κενοτόπιο ποδίσκος προσκόλλησης Πολλαπλή εξωτερική εκβλάστηση της Ephelota dendrosoma. Χαρακτηριστικό της είναι η ύπαρξη δύο ειδών πυρήνων: ενός ογκώδη πολυπλοειδή μακροπυρήνα (70-80 n) και ενός ή περισσότερων πολύ μικρότερων διπλοειδών μικροπυρήνων.

8 Αγενής αναπαραγωγή μονοκύτταρων οργανισμών. Εσωτερική εκβλάστηση της Tokophrya επωαστική κοιλότητα συσταλτό κενοτόπιο εσωτερικό εκβλάστημα μικροπυρήνας μακροπυρήνας ποδίσκος υποστήριγμα

9 Αγενής αναπαραγωγή σπόγγων: Εσωτερικά εκβλαστήματα Gemmules (Internal Buds) In this form of asexual reproduction, a parent releases a specialized mass of cells that can develop into offspring

10 Αγενής αναπαραγωγή πολυκύτταρων οργανισμών. Αγενής διαίρεση της θαλάσσιας ανεμώνης Anthopleura elegantissima Με αρχιτομία (μετά τη διχοτόμηση του ζώου, το κάθε μισό αναγεννά τα μέρη που του λείπουν) διαιρούνται τα υδρόζωα, τα ανθόζωα και οι πλατυέλμυνθες

11 Αγενής αναπαραγωγή πολυκύτταρων οργανισμών με αρχιτομία: : μετά τη διχοτόμηση του ζώου το κάθε μισό αναγεννά τα μέρη που λείπουν Εγκάρσια διαίρεση της πλανάριας Κατά μήκος διαίρεση της ύδρας ature=endscreen

12

13 Αγενής αναπαραγωγή πολυκύτταρων οργανισμών με παρατομία: : ο αναδιπλασιασμός του οργανισμού προηγείται του τεμαχισμού του στόμιο δημιουργία στομίου στόμιο δημιουργία στομίου Πολύχαιτος δακτυλιοσκώληκaς

14 Αγενής αναπαραγωγή πολυκύτταρων οργανισμών με παρατομία: : ο αναδιπλασιασμός του οργανισμού προηγείται του τεμαχισμού του Πλατυέλμυνθας Microstomum lineae

15 Αγενής αναπαραγωγή πολυκύτταρων οργανισμών με εκβλαστήματα εκβλάστημα εκβλάστημα

16 Αγενής αναπαραγωγή: Πλεονεκτήματα - Μειονεκτήματα 1. Προστατεύει μια γενετική φόρμουλα καλά προσαρμοσμένη, όσο οι συνθήκες του οικοσυστήματος είναι σταθερές. 2. Γρήγορα διαδικασία 3. Υποχρεωτικά ο αριθμός των ατόμων του πληθυσμού αυξάνεται 4. Μετά το θάνατο του αρχικού οργανισμού, η γενετική του σύσταση βρίσκεται πανομοιότυπη στους απογόνους του. 5. Δεν υπάρχει ποικιλομορφία Μεταβολή των συνθηκών οδηγεί σε εξαφάνιση όλου του κλώνου 6. Ποικιλομορφία μόνο με μεταλλάξεις σπάνιες.

17 Εγγενής ή φυλετική αναπαραγωγή Καθένας από τους δύο γονείς συνεισφέρει ένα γενετικό κύτταρο, το γαμέτη. Οι δύο γαμέτες ενώνονται μεταξύ τους και δημιουργούν το ζυγωτό κύτταρο, το οποίο περιέχει ένα συνδυασμό των γενετικών χαρακτηριστικών των δύο γονέων γονιμοποιημένο ωάριο (n) (n) σπερματοζωάριο ωάριο (2n) Το πλεονέκτημα της εγγενούς αναπαραγωγής είναι η μεγάλη γενετική ποικιλομορφία των απογόνων

18 Κύκλος ζωής των ατόμων που πολλαπλασιάζονται με εγγενή αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Απλοειδής πολυκύτταρος οργανισμός Διπλοφασικός κύκλος Μίτωση n Μίτωση γαμέτες γαμέτες Μείωση Γονιμοποίηση Μείωση Γονιμοποίηση 2n ζυγωτό ζυγωτό Διπλοειδής πολυκύτταρος οργανισμός Μίτωση Απλοειδής φάση Διπλοειδής φάση

19 Διαφοροποίηση των γαμετών ανάλογα με το φύλο Στους απλούς μονοκύτταρους οργανισμούς αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες είναι όμοιοι μορφολογικά και φυσιολογικά.. Όλα τα κύτταρα δηλαδή είναι εν δυνάμει γαμέτες. Οι γαμέτες διαφέρουν φρ ως προς το μέγεθος: μγ οι αρσενικοί είναι μικρογαμέτες ενώ οι θηλυκοί μεγαλογαμέτες. Οι θηλυκοί μεγαλογαμέτες (ωάρια) παραμένουν ακίνητοι και είναι πλούσιοι σε θρεπτικά υλικά που θα χρησιμοποιηθούν στην αύξηση του εμβρύου, ενώ οι αρσενικοί μικρογαμέτες (σπερματοζωάρια) κινούνται προσπαθώντας να φτάσουν το ωάριο.

20 Εγγενής αναπαραγωγή μονοκύτταρων οργανισμών Διπλοειδής Απλοειδής Σύντηξη ζυγωτό Εγγενής Αναπαραγωγή (Ισογαμία) Αγενής Αναπαραγωγή Μίτωση Μείωση Το απλοειδές μονοκύτταρο φύκος Chlamydοmonas: σε δυσοίωνες συνθήκες αναπαράγεται με εγγενή τρόπο,, ενώ όταν οι συνθήκες ξαναγίνουν ευνοϊκές αναπαράγεται αγενώς με συνεχείς μιτώσεις. Κύτταρα Chlamydomonas

21 Αγενής αναπαραγωγή απλοειδούς οργανισμού που παράγει ανόμοιους γαμέτες ομάδα μικρογαμετών μακρογαμέτες μεσοκυττάρια ουσία μικρογαμέτες ομάδα μικρογαμετών bozq ltqim&nr=1&feature=endscreen Μια θηλυκή αποικία, Eudorina elegans που τα κύτταρά της μεταμορφώθηκαν σε μακρογαμέτες, γονιμοποιείται από τους μικρογαμέτες που προήλθαν από τη διαίρεση των κυττάρων μιας αρσενικής αποικίας. Αποικία του μαστιγοφόρου πρώτιστου Eudorina elegans

22 Η εγγενής αναπαραγωγή των βλεφαριδοφόρων είναι πολύ χαρακτηριστική δευτερομερίτηςερο ερί 1. ΣΥΖΕΥΞΗ πρωτομερίτης Οι γαμέτες του Stylocephalus l longicollis σχηματίζονται μετά τη σύζευξη των δύο μονοκύτταρων παράσιτων. Στη συνέχεια αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες συγχωνεύονται σχηματίζοντας το ζυγωτό. 2. ΕΓΚΥΣΤΩΣΗ γενετικά κύτταρα γαμετοκύστη γαμέτης πυρήνας του γαμέτη πυρήνας του γαμέτη θηλυκό γαμετικό κύτταρο θηλυκοί γαμέτες αρσενικό γαμετικό κύτταρο αρσενικοί γαμέτες γαμέτης πυρήνας γονιμοποίησης 3. ΜΑΡΓΑΡΙΤΩΣΗ ΓΑΜΕΤΩΝ κυτταροπλασματικό υπόλειμμα θηλυκοί γαμέτες αρσενικοί γαμέτες 5. ΣΥΓΧΩΝΕΥΣΗ ΑΡΣΕΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΘΗΛΥΚΟΥ ΓΑΜΕΤΗ 4. ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΡΗΞΗ

23 Σύζευξη και αναπαραγωγή του Paramecium caudatum άτομα συμβατά για σύζευξη 1. Δύο κύτταρα από συμβατά στελέχη ευθυγραμμίζονται και μερικώς συντήκονται μακροπυρήνας 2. Μείωση των μικροπυρήνων παράγει 4 απλοειδείς μικροπυρήνες σε κάθε κύτταρο ΜΕΙΩΣΗ 3. Οι 3 μικροπυρήνες σε κάθε κύτταρο εκφυλίζονται. Ο εναπομένον μικροπυρήνας σε κάθε κύτταρο διπλασιάζεται με μίτωση 4. Ο ένας από τους δύο πυρήνες, ο κινητικός, μεταναστεύει στο αντίθετο κύτταρο διπλοειδής μικροπυρήνας διπλοειδής μικροπυρήνας απλοειδής μικροπυρήνας ΣΥΝΤΗΞΗ ΜΙΚΡΟΠΥΡΗΝΩΝ 9. Με δυο διαδοχικές κυτοκινήσεις κατανέμονται ένας μικροπυρήνας και ένας μακροπυρήνας στα 4 θυγατρικά κύτταρα 8. Οι αρχικοί μακροπυρήνες εκφυλίζονται. Οι 4 μικροπυρήνες μετατρέπονται σε μακροπυρήνες. 7. Τρεις διαδοχικές μιτώσεις χωρίς κυτταροκίνηση παράγουν 8 μικροπυρήνες 5. Τα κύτταρα αποχωρίζονται 6. Οι μικροπυρήνες συντήκονται δημιουργώντας ένα διπλοειδή μικροπυρήνα ΣΥΖΕΥΞΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

24 Conjugation in Paramecium Μετά τη συγχώνευση των 2 μικροπυρήνων (τα κυτταροπλάσματα δεν συγχωνεύονται) τα Paramecium χωρίζονται αφού παρέμειναν ενωμένα για 12 ώρες p// / y

25 Εγγενής αναπαραγωγή με συμμετοχή μόνο ενός γονέα: 1. Αυτογαμία Όταν το Paramecium δεν βρίσκει σύντροφο για ζευγάρωμα

26 Εγγενής αναπαραγωγή με συμμετοχή μόνο ενός γονέα: 1. Αυτογαμία: στους πολυκύτταρους ονομάζεται αυτογονιμοποίηση σκωληκοκεφαλή Η ταινία (Taenia serrata), ένα παράσιτο του εντερικού τοιχώματος, αποτελείται από πολλά μεταμερή, τις προγλωτίδες, καθεμιά από τις οποίες ο περιέχει αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα, τα οποία έχουν κοινή έξοδο, στο γενετικό πόρο. προγλωττίδες μήτρα όρχεις μήτρα ωοθήκη λεκιθικός αδένας γενετικός πόρος

27 Παρθενογένεση: στις μέλισσες είναι μέρος του μηχανισμού που καθορίζει το φύλο Τ ζ ά θ ύ έ ό Τα σπερματοζωάρια αποθηκεύονται σε ένα μικρό θύλακα, χωριστά από το γενετικό σύστημα της βασίλισσας, χάρη σε μια βαλβίδα.

28 Όταν η βασίλισσα γεννάει αυγά μπορεί είτε να ανοίξει τη βαλβίδα επιτρέποντας τα σπερματοζωάρια να συναντήσουν τα ωάρια και να τα γονιμοποιήσουν, είτε να κρατήσει τη βαλβίδα κλειστή εμποδίζοντας τη γονιμοποίηση των ωαρίων.

29

30 Parthenogenesis: an unfertilized egg develops Honey bees: drones are males and are produced parthenogeneticly and female workers and queens form from fertilized eggs. Queen Worker (female) Drone (male)

31 2. Μια ειδική μορφή παρθενογένεσης: διπλασιασμός των χρωμοσωμάτων πριν τη μείωση, γεγονός που οδηγεί σε διπλοειδή ωάρια Σαύρα που δρα ως Σαύρα που δρα ως Cnemidophorus uniparens Και οι δυο σαύρες της εικόνας είναι θηλυκές, αλλά εναλλάσσουν τον αρσενικό τρόπο σεξουαλικής συμπεριφοράς, παρότι δεν παράγεται ούτε μεταφέρεται σπέρμα. Ανάλογα με το επίπεδο των ορμονών, δρουν ως θηλυκά ή ως αρσενικά, χωρίς όμως να υπάρχει παραγωγή ή μεταφορά σπέρματος. Η σύζευξη ενεργοποιεί μόνο την απελευθέρωση του διπλοειδούς ωαρίου. Επίπ πεδα ορμονώ ών Ως θηλυκή Όταν τα επίπεδα οιστρογόνων είναι υψηλά, η σαύρα δρα ως θηλυκή οιστρογόνα ΩΟΡΡΗΞΙΑ Ως θηλυκή προγεστερόνη χρόνος Όταν τα επίπεδα προγεστερόνης είναι υψηλά, η σαύρα δρα ως αρσενική ΩΟΡΡΗΞΙΑ

32 Ovar ry size Estradiol Ovulation Progesterone Ovulation Hormone level Time Behavior Female Male-like Female Male-like

33 Τεχνητή γονιμοποίηση: Jacques Loeb (1899) Ώριμα ωάρια αχινών 1-2 min στους 18 ο C σε θαλασσινό νερό εμπλουτισμένο με λιπαρά οξέα, τα ξέπλυνε και τα τοποθέτησε για sec σε υπέρτονο διάλυμα NaCl

34 Εναλλαγή διαφορετικών τρόπων αναπαραγωγής κατά τη διάρκεια του βιολογικού κύκλου Ο κύκλος ζωής του υδρόζωου Obelia Οι Obelia σχηματίζουν αποικίες, οι οποίες αποτελούνται από την υδρόριζα που είναι προσκολλημένη πάνω στο υπόστρωμα και από την οποία ξεκινούν ακτινωτά οι υδρόκαυλοι που φέρουν στο άκρο τους πολύποδες. Υπάρχουν δύο είδη πολυπόδων: α/οι τροφικοί πολύποδες και τροφικός β/οι αναπαραγωγικοί πολύποδες. πολύποδας στόμα πλοκάμια υδροθήκη στοματικός κώνος γονάδα ακτινωτό κανάλι εκβλάστημα μέδουσας γαστροδερμίδα επιδερμίδα αναπαραγωγικός πολύποδας γαστραγγειακή κοιλότητα Υδροειδής αποικία υδρόκαυλος ριζοειδής στόλωνας ή υδρόριζα Νεαρή υδροειδής αποικία

35 Μεταγένεση: εναλλαγή εγγενούς και αγενούς αναπαραγωγής Σχηματική αναπαράσταση του βιολογικού κύκλου του σκυφόζωου Aurelia aurita Ώριμη αρσενική μέδουσα Ώριμη αρσενική μέδουσα αυγά ZrDfBMRbNOI στρόβιλος Ο στρόβιλος με τη διαδικασία του στροβιλισμού (πολλαπλές ς εγκάρσιες συσφίξεις) παράγει ανώριμες μικροσκοπικές μέδουσες (εφύρες) Νεαρή μέδουσα (εφύρα) σπέρμα Νεαρός σκυφοπολύποδας (σκυφίστομα) ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ πλάνουλα Διπλοειδής Απλοειδής

36 Ετερογονία: : η εναλλαγή εγγενούς αναπαραγωγής και παρθενογένεσης oo-6inda8 Την άνοιξη και τις αρχές του καλοκαιριού, όταν η τροφή είναι άφθονη, οι θηλυκές αφίδες αναπαράγονται παρθενογενετικά παράγοντας όμοια διπλοειδή άτομα

37 Ετερογονία: : η εναλλαγή εγγενούς αναπαραγωγής και παρθενογένεσης Την άνοιξη και τις αρχές του καλοκαιριού, όταν η τροφή είναι άφθονη, οι θηλυκές αφίδες αναπαράγονται παρθενογενετικά παράγοντας όμοια διπλοειδή άτομα Το φθινόπωρο τα θηλυκά ζευγαρώνουν με τα αρσενικά και αναπαράγονται εγγενώς

38 Dactylosphaera vitifolii φυλλοξήρα του αμπελιού άνοιξη καλοκαίρι φθινόπωρο

39 Ερμαφροδιτισμός: Συγχρόνως ερμαφρόδιτα Δύο γαιοσκώληκες Lumbricus terrestris την ώρα της σύζευξης

40

41 Ερμαφροδιτισμός: συγχρόνως ερμαφρόδιτα Most barnacles are hermaphroditic. The ovaries are located in the base or stalk, and may extend into the mantle, while the testes are towards the back of the head, often extending into the thorax.

42 Ερμαφροδιτισμός: συγχρόνως ερμαφρόδιτα

43 Δύο σαλιγκάρια Helix aspersa την ώρα της σύζευξης, η οποία μπορεί να διαρκέσει από μερικά λεπτά έως ώρες Μετά δύο εβδομάδες παράγονται 80 σφαιρικά αυγά

44 Ερμαφροδιτισμός: Protandry Protandry: Όταν ένας οργανισμός γεννιέται αρσενικός και στη συνέχεια αλλάζει φύλο σε θηλυκό. Πχ: Tο clownfish (genus Amphiprion) συνβιώνει με τις θαλάσσιες ανεμώνες. Μια ανεμώνη περιέχει ένα χαρέμι που αποτελείται λί από ένα μεγάλο θηλυκό, ένα μικρότερο παραγωγικό αρσενικό, και ακόμη μικρότερα μη παραγωγικά γ αρσενικά.. Εάν το θηλυκό απομακρυνθεί, το παραγωγικό αρσενικό θα αλλάξει φύλο και το μεγαλύτερο από τα μη παραγωγικά αρσενικά θα ωριμάσει και θα μετατραπεί σε παραγωγικό αρσενικό. Αυτή η αλλαγή φαίνεται να οφείλεται στην πίεση λόγω ψαρέματος (καθώς οι ψαράδες προτιμούν τα μεγαλύτερα μγ ψάρια). )

45 Ερμαφροδιτισμός: Protogyny Protogyny: Όταν ένας οργανισμός γεννιέται θηλυκός και στη συνέχεια αλλάζει φύλο σε αρσενικός. Πχ: Τα ψάρια της οικογένειας Labridae ζουν σε κοραλλιογενείς ύφαλους και είναι πρωτόγυνα. Έχουν μια χαρακτηριστική στρατηγική στον κύκλο ζωής τους που ονομάζεται διανδρεία diandry (δύο αρσενικά). Σε αυτά τα είδη υπάρχουν δύο μορφές αρσενικών, αρχικής φάσης και τελικής φάσης. αρσενικό θηλυκό Τα αρσενικά αρχικής φάσης δεν μοιάζουν με αρσενικά μιμούνται τα θηλυκά και δημιουργούν ομάδες με άλλα θηλυκά. Τα αρσενικά τελικής φάσης έχουν ένα διακριτό πιο έντονο χρωματισμό. Τα άτομα γεννιούνται αρσενικά ή θηλυκά, αλλά εάν γεννηθούν αρσενικά δεν γεννιούνται ως τελικής φάσης αρσενικά. Τα θηλυκά και τα αρσενικά αρχικής φάσης μπορούν να μετατραπούν σε αρσενικά τελικής φάσης. Συνήθως, το κυρίαρχο θηλυκό ή ένα από τα αρσενικά αρχικής φάσης μπορούν να πάρουν τη θέση ενός αρσενικού τελικής φάσης που πεθαίνει ή εγκαταλείπει την ομάδα.

46 Ερμαφρόδιτος: ο γιός του Ερμή και της Αφροδίτης

47 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με πολύ μεγαλύτερα θηλυκά Αρσενικό νάνος, προσκολλημένο στο θηλυκό Edriolychnus

48 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με πολύ μεγαλύτερα θηλυκά Οι αρσενικές αράχνες αυτού του είδους μπορεί να είναι 10 έως 100 φορές μικρότερες από τις θηλυκές

49 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με πολύ μεγαλύτερα θηλυκά Οι θηλυκές αράχνες αυτού του είδους είναι τεράστιες σε σχέση με τις αρσενικές

50 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με πολύ μεγαλύτερα θηλυκά Η μικροσκοπική αυτή αρσενική αράχνη κάθεται στην κοιλιά της θηλυκής περιμένοντας να την γονιμοποιήσει

51 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με πολύ μεγαλύτερα θηλυκά Οι θηλυκές θαλάσσιες χελώνες είναι 3 φορές μεγαλύτερες από τις αρσενικές

52 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με μεγαλύτερα θηλυκά

53

54 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με πολύ μεγαλύτερα αρσενικά Το αρσενικό Lamprologus callipterus είναι 60 φορές μεγαλύτερο από το θηλυκό. Τα αρσενικά μαζεύουν και προστατεύουν άδεια κελύφη, όπου γεννούν τα θηλυκά.

55 Φυλετικός διμορφισμός: Είδη με πολύ μεγαλύτερα αρσενικά Οι αρσενικοί θαλάσσιοι ελέφαντες είναι 3 φορές μεγαλύτεροι από τους θηλυκούς

56 Choose Me!

57 θηλυκό Choose Me! αρσενικό αρσενικό θηλυκό

58 Choose Me! Αρσενικό Betta splendens Όσο πιο έντονος χρωματισμός τόσο πιο εύκολος στόχος τω θηρευτών γίνεσαι!!!!

59 θηλυκή Choose Me! αρσενική

60 Σε πολλά είδη πουλιών, το αρσενικό (μπλε) έχει πολύ πιο έντονα χρώματα από το θηλυκό, ώστε τα τελευταία να καμουφλάρονται πιο εύκολα για να προστατεύσουν τα μικρά τους. Choose Me!

61 Choose Me! αρσενικό Μια ακραία περίπτωση είναι και τα Μια ακραία περίπτωση είναι και τα εξωτικά φτερά και χρώματα των αρσενικών παγωνιών

62 Αρσενική πέρδικα με πλούσιο και λαμπερό φτέρωμα, με σκοπό να προσελκύσει το θηλυκό

63 Στα πουλιά του παραδείσου αν και αρσενικό και θηλυκό έχουν ίδιο μέγεθος (34cm) το αρσενικό είναι πολύ πιο εντυπωσιακό.

64 King of Saxony πουλί του παραδείσου: το αρσενικό είναι πολύ πιο εντυπωσιακό

65 αρσενικό Choose Me!

66 αρσενικό θηλυκό αρσενικό θηλυκό

67 θηλυκό αρσενικό

68 Choose Me!

69 Φυλετικός διμορφισμός: όργανα εξειδικευμένα στη μάχη εναντίον του αντιπάλου female male male Μόνο τα αρσενικά σκαθάρια εμφανίζουν υπερμεγέθεις δαγκάνες

70 Φυλετικός διμορφισμός: όργανα εξειδικευμένα στη μάχη εναντίον του αντιπάλου

71

72 Οι αρσενικοί μπαμπουΐνοι σε αντίθεση με τους θηλυκούς, φέρουν τεράστιους κυνόδοντες αν και τρέφονται όμοια Ο ί ΐ ά ίδ Οι αρσενικοί μπαμπουΐνοι άλλου είδους σε αντίθεση με τους θηλυκούς, έχουν πιο έντονα χρώματα στο πρόσωπο

73 Φυλετικός διμορφισμός: Considering that colors of chameleons often reflect their mood, one has to wonder why mating elicits such a different color response in males and females.

74 Φυλετική επιλογή Το δεύτερο βιβλίο του Darwin: 1871 On the Descent of Man, and Selection in Relation to Sex Γιατί μια θεωρία για τη φυλετική επιλογή? Ο Darwin χρειαζόταν μια θεωρία για να εξηγήσει τα πολλά παράδοξα χαρακτηριστικά που φαίνεται ότι ελαττώνουν την επιβίωση πχ. Ουρά του παγωνιού Τι είναι η φυλετική επιλογή? Η φυλετική επιλογή διακρίνεται από την φυσική επιλογή με βάση το παρακάτω κριτήριο: Η φυλετική επιλογή στηρίζεται στην επιτυχία σύζευξης

75 Φυλετική επιλογή Σε τι διαφέρει η φυλετική επιλογή από τη φυσική επιλογή? Μόνο η φυσική επιλογή παράγει χαρακτηριστικά συμβατά με την επιβίωση Και οι δύο επιλογές ευνοούν τη μεταβίβαση περισσότερων γονιδίων στην επόμενη γενιά Στη φυλετική επιλογή, η καταλληλότητα μετριέται σε σχέση με τα μέλη του ίδιου φύλου

76 Πολυγαμία (polygyny) και χαρέμια Οι θαλάσσιοι ελέφαντες (Mirounga) συγκεντρώνουν ομάδες 100 και πάνω θηλυκών στην παραλία ώστε το αρσενικό να υπερασπίζεται το χαρέμι του με μεγαλύτερη ευκολία Άγριες μάχες ανάμεσα στα αρσενικά Οι αρσενικοί θαλάσσιοι ελέφαντες είναι 3x μεγαλύτεροι από τις θηλυκές. Ένα αρσενικό κατά μέσο όρο ζευγαρώνει με 348 θηλυκά!

77

78

79 Πολυγαμία και leks Τα αρσενικά κάποιων ειδών μαζεύονται σε συγκεκριμένες περιοχές, που ονομάζονται leks, περιμένοντας τα θηλυκά Lek Combination of male competition Males may fight for position in center of lek and female choice: Females choose a mate often dominant male or male in the center

80 Lek πολυγαμία είναι ένα σύστημα ζευγαρώματος κοινό σε πολυγαμικά είδη των εντόμων και πτηνών, όπου το αρσενικό δεν παρέχει καμία γονική μέριμνα στους απογόνους του. Αυτό το σύστημα ζευγαρώματος (lek) καθοδηγείται μοναδικά από τα θηλυκά και την «επιδίωξη του συντρόφου τους» και όχι από τα αρσενικά. Τα αρσενικά αυτού του είδους δεν κυνηγούν τα θηλυκά. Τα αρσενικά σχηματίζουν συσσωματώματα σε μικρές περιοχές, και εκτελούν περίπλοκες φωνητικές, οπτικές ή χημικές ενδείξεις για να προσελκύσουν τα θηλυκά. Στο χώρο αυτό, που ονομάζεται leks, τα θηλυκά έρχονται για να ζευγαρώσουν, και είναι σε θέση να συγκρίνουν διαπλάσεις των αρσενικών επιλέγοντας το πιο ελκυστικό ως αρσενικό τους ταίρι τους (Alcock, 2001). Έτσι, τα λίγα, πιο ελκυστικά αρσενικά θα κάνουν το μεγαλύτερο μέρος του ζευγαρώματος (περίπου 99%), ενώ τα δευτερεύοντα αρσενικά δεν κάνουν καθόλου ζευγάρωμα (Sherman, 1999). Τα θηλυκά μετά το ζευγάρωμα εγκαταλείπου το lek και επιστρέφουν ξανά.

81

82 Πολυγαμία (polyandry: 1 θηλυκό πολλά αρσενικά) Jacanas Τα περισσότερα είδη jacana παρουσιάζουν harem polyandry και αντιστρέφεται ο ρόλος των φύλων Τα αρσενικά περιορίζονται σε μικρές περιοχές Μόνο τα αρσενικά φροντίζουν τα μικρά τους Τα θηλυκά ζευγαρώνουν με πολλά αρσενικά και μετά αφήνουν τα αυγά τους με τα αρσενικά Η αναπαραγωγική επιτυχία των θηλυκών καθορίζεται από τον αριθμό των αρσενικών με τα οποία ζευγαρώνει καθώς τα αρσενικά φροντίζουν τα αυγά. Sexual dimorphism Τα θηλυκά είναι περίπου διπλάσια από τα αρσενικά (ασυνήθιστο για πουλιά) Τα θηλυκά επιτίθενται βίαια σε άλλα θηλυκά και επίσης σκοτώνουν τα νεογνά τους (infanticide)

83 Πότε ευνοείται η πολυανδρία (polyandry)? Όταν ο αριθμός των αρσενικών είναι περιορισμένος Όταν ο χαμηλός ρυθμός επιβίωσης των απογόνων απαιτεί την πατρική φροντίδα Η συνέπεια? Η φυλετική επιλογή είναι ισχυρότερη στα θηλυκά από ότι στα αρσενικά

84 Πολυγαμία (polyandry): Tamarins 22% One male, one female 61% Multiple males, one female 14% Multiple males and multiple females 3% All males

85 Το Spotted Sandpiper ζει στη Βόρεια Αμερική και έχει ένα πολύανδρο σύστημα ζευγαρώματος, με το κάθε θηλυκό να ζευγαρώνει με πολλά αρσενικά. Σε αντίθεση με την πλειοψηφία των πουλιών, τα θηλυκά Spotted Sandpipers συναγωνίζονται για την πρόσβαση στα αρσενικά. Κάθε θηλυκό κατέχει ένα χώρο για αναπαραγωγή, τον οποίον υπερασπίζεται έντονα από τα άλλα θηλυκά. Εάν ένα θηλυκό προσελκύσει με επιτυχία ένα αρσενικό στο χώρο του, θα γεννήσει περίπου 4 αυγά σε ένα σημείο του εδάφους του χώρου της. Μετά τη γέννηση των αυγών, το θηλυκό δεν τα επωάζει. Εμπιστεύεται αυτή τη δουλειά στο αρσενικό. Το θηλυκό απαλλαγμένο από το βάρος της επώασης των αυγών και της φροντίδας των απογόνων, αναζητάει νέο ή νέα αρσενικά για ζευγάρωμα, γεννάει και αφήνει τα αυγά στον κάθε πατέρα σε ξεχωριστά σημεία της περιοχής της.

86 Στο Red-necked Phalaropes, δεν είναι όλα τα θηλυκά πολύανδρα (8-10%), τα περισσότερα είναι μονογαμικά. Στα πολύανδρα άτομα, το ζευγάρι παραμένει μαζί 11 μέρες έως ότου εκκολαφθεί και το τελευταίο αυγό. Μετά από 7 ημέρες το θηλυκό ψάχνει για άλλο σύντροφο.

87 Kεφάλαιο 11 Στάδια Εγγενούς Αναπαραγωγής: Γαμετογένεση και Γονιμοποίηση

88 Η Γαμετογένεση (σχηματισμός γαμετών) επιτελείται σε εξειδικευμένα εσωτερικά όργανα, τους γενετικούς αδένες ή γονάδες. Οι γονάδες βρίσκονται σε άμεση σύνδεση με ένα σύστημα αγωγών που επιτρέπουν την έξοδο των γαμετών από το σώμα. Γονοχωριστικά είδη: τα αρσενικά διαθέτουν ένα ζεύγος αρσενικών γονάδων, τους όρχεις, και τα θηλυκά ένα ζεύγος θηλυκών γονάδων, τις ωοθήκες. Ερμαφρόδιτα άτομα: το ίδιο άτομο διαθέτει ταυτόχρονα ζεύγη όρχεων Ερμαφρόδιτα άτομα: το ίδιο άτομο διαθέτει ταυτόχρονα ζεύγη όρχεων και ωοθηκών

89 Ανατομία αναπαραγωγικού συστήματος ενός ερμαφρόδιτου πλατυέλμυνθα Η ωρίμανση των αρσενικών γαμετών προηγείται της ωρίμανσης των θηλυκών. Έτσι τα λειτουργικά αρσενικά ανταλλάσσουν τα σπερματοζωάριά τους, τα οποία συσσωρεύουν σε ειδικά όργανα μέχρι την ωρίμανση των ωαρίων. γενετικός πόρος Αρσενικά όργανα: σπερματική κύστη σπερματικός αγωγός πεπτικός σωλήνας Θηλυκά όργανα: μήτρα λεκιθικός αδένας λεκιθικός αγωγός ωαγωγός ωοθήκη απαγωγό αγγείο σπερματοθήκη όρχεις έδρα

90 Ανατομία του αρσενικού αναπαραγωγικού συστήματος στον κηφήνα Η σπερματογένεση εξελίσσεται στους όρχεις (testes). συμπληρωματικός αδένας όρχις σπερματικός αγωγός εκσπερματικός πόρος πέος Οι όρχεις αποτελούνται από πολλά σπερματοφόρα σωληνάρια (seminiferous tubules), των οποίων η διευθέτηση διαφέρει ανάλογα με το είδος. Τα σπερματοφόρα σωληνάρια συγκεντρώνονται σε έναν αγωγό γ εκκένωσης του σπέρματος που καταλήγει σε μια διεσταλμένη δομή, τη σπερματική κύστη (seminal vesicle) σπερματική κύστη

91 συμπληρωματικός αδένας όρχις Vas deferens εκσπερματικός αγωγός πέος σπερματική κύστη

92 Ανατομία του αρσενικού αναπαραγωγικού συστήματος στον άνθρωπο Η σπερματογένεση εξελίσσεται στους όρχεις (testes). t Οι όρχεις αποτελούνται από πολλά σπερματοφόρα σωληνάρια (seminiferous tubules), των οποίων η διευθέτηση διαφέρει ανάλογα με το είδος. Τα σπερματοφόρα σωληνάρια συγκεντρώνονται σε έναν αγωγό εκκένωσης του σπέρματος που καταλήγει σε μια διεσταλμένη δομή, τη σπερματική κύστη (seminal vesicle) σπερματική κύστη (πίσω από την ουροδόχο κύστη) ουρήθρα όσχεο βάλανος πέους ουροδόχος κύστη προστάτης βολβουρηθραίος αδένας σηραγγώδης ιστός πέους σπερματικός πόρος επιδιδυμίδα όρχις

93

94 Ανατομία του όρχεως κύτταρα Sertoli ορχικές φλέβες ορχική αρτηρία σπερματικός πόρος κεφαλή της επιδιδυμίδας σπειροειδή σπερματοφόρα σωληνάρια ουρές σπερματοζωαρίων σπερμακύτταρο σχεδόν ώριμα σπερματοζωάρια σπερματογόνιο σπερματίδια πρόδρομα γεννητικά κύτταρα ουρά της επιδιδυμίδας οσχεακός σάκος κύτταρα Sertoli σπερματοκύτταρο 1 ης τάξης σπερματίδια σπερματοκύτταρο ρ 2 ης τάξης σπερματίδια

95

96 Η λειτουργία του όσχεου είναι να διατηρηθεί η θερμοκρασία των όρχεων ελαφρά χαμηλότερη από εκείνη του υπόλοιπου σώματος. Για τον άνθρωπο, η θερμοκρασία θα πρέπει να είναι στο όσχεο περίπου o C, δηλαδή ένας με δύο βαθμούς Κελσίου κάτω από το αποδεκτό κανονική θερμοκρασία σώματος των 36,6 o C. Υψηλότερες θερμοκρασίες μπορεί να είναι επιζήμιες για τον αριθμό των σπερματοζωαρίων. Η θερμοκρασία ελέγχεται από το όσχεο μετακινώντας τους όρχεις πλησιέστερα προς την κοιλιά όταν η θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι κρύα, και μακρύτερα όταν είναι ζεστή. ΚΡΥΨΟΡΧΙΑ: όταν οι όρχεις βρίσκονται στην κοιλιακή χώρα και η υψηλή θερμοκρασία καταστρέφει τα σπερματοζωάρια που παράγονται.

97 Από τα θηλαστικά ο ελέφαντας είναι το μοναδικό με εσωτερικούς όρχεις

98 Στάδια σπερματογένεσης Σπερματογόνιο Μιτωτικές διαιρέσεις παράγουν μεγάλο αριθμό σπερματογονίων ΕΝΑΡΞΗ ΜΕΙΩΣΗΣ Ι Σπερματοκύτταρο 1 ης τάξης (στην πρόφαση της μείωσης Ι) κύτταρο Sertoli ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΜΕΙΩΣΗΣ Ι Σπερματοκύτταρο 2 ης τάξης (στην πρόφαση της μείωσης ΙΙ) ΜΕΙΩΣΗ ΙΙ Αρχικά σπερματίδια Σπερματίδια σε δύο στάδια διαφοροποίησης Διαφοροποίηση (τα κύτταρα Sertoli προσφέρουν τα θρεπτικά) Σπερματοζωάρια Αγωγός σπερματοφόρου σωληναρίου

99 Στεγανός σύνδεσμος: φραγμός ανάμεσα στο αίμα και του όρχεις Από τη στιγμή που διαφοροποιούνται τα Sertoli σταματούν να πολλαπλασιάζονται. Από τη στιγμή που ξεκινήσει η σπερματογένεση δεν δημιουργούνται άλλα Sertoli. Ώριμη σπερματίδα Κύτταρο Sertoli Κύτταρο Sertoli Σπερματίδα Σπερματοκύτταρο 2 ης τάξης Σπερματοκύτταρο 1 ης τάξης Σπερματογόνια Βασική μεμβράνη Τα κύτταρα Sertoli είναι τα τροφικά κύτταρα των σπερματικών σωληναρίων. Ονομάζονται και mother ή nurse cells. Η μετατόπιση των σπερματογόνιων από τη βάση προς τον αυλό των σπερματικών σωληναρίων λαμβάνει χώρα με διαμορφωτικές αλλαγές στα πλάγια περιθώρια των κυττάρων Sertoli. Λόγω των στεγανών συνδέσμων ελέγχουν την είσοδο έξοδο των θρεπτικών και ορμονών που εισέρχονται στους όρχεις.

100 Τα κύτταρα Sertoli ενεργοποιούνται από την FSH και εκκρίνουν μετά την εφηβεία την inhibin, η οποία ρυθμίζει την έκκριση της FSH Hypothalamus GnRH Anterior pituitary Neg gative fe eedbac ck FSH Sertoli cells Androgen binging protein LH Leydig cells Neg gative fe eedbac ck Inhibin Spermatogenesis Testosterone Testis

101 Τα κύτταρα Leydig, επίσης γνωστή ως διάμεσα κύτταρα του Leydig, βρίσκονται έξω από τα σπερματικά σωληνάρια στους όρχεις. Παράγουν τεστοστερόνη παρουσία της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH). Τα κύτταρα Leydig έχουν πολυεδρικό σχήμα, εμφανίζουν έναν μεγάλο πυρήνα, και πολυάριθμα κυστίδια γεμάτα λιπίδια.

102

103 Στάδια μετασχηματισμού ενός σπερματιδίου σε σπερματοζωάριο πυρήνας μιτοχόνδριο μικροσωληνίσκοι κεντριόλιο μαστίγιο μαστίγιο κατάλοιπο Golgi συσκευή Golgi ακροσωμικό κυστίδιο κεντριόλιο κεντριόλιο Άκρο τμήμα μιτοχόνδρια Ουρά αξόνημα Στο εσωτερικό του μαστιγίου υπάρχει η χαρακτηριστική 9+2 δομή των μικροσωληνίσκων και στη βάση ένα ζεύγος κεντριολίων μιτοχόνδρια κεντριόλιο πυρήνας πλασματική μεμβράνη ακροσωμικό κυστίδιο Μέσο τμήμα Κεφαλή Ψευδοχρωματική ηλεκτρονική μικρογραφία ανθρώπινου σπερματοζωαρίου.

104 Παραγωγή σπέρματος στον άνθρωπο και προώθησή του ορχικές φλέβες ορχική αρτηρία σπερματικός πόρος κεφαλή της επιδιδυμίδας ουρά της επιδιδυμίδας σπειροειδή σπερματοφόρα σωληνάρια οσχεακός σάκος Μετά το τέλος της σπερματογένεσης, τα σπερματοζωάρια ξεκολλούν από τα τοιχώματα των σπερματοφόρων σωληναρίων και φτάνουν στην επιδιδυμίδα. Η επιδιδυμίδα είναι ένας περιελιγμένος σωλήνας που δημιουργείται από τη συνένωση των σπερματοφόρων σωληναρίων που εξέρχονται από τους όρχεις και αν τεντωθεί φτάνει σε μήκος 5-6 μέτρα. Στην επιδιδυμίδα δυμ δα τα σπερματοζωάρια ολοκληρώνουν την ωρίμανσή τους και αποθηκεύονται.

105 Στη συνέχεια, τα σπερματοζωάρια διατρέχοντας το σπερματικό πόρο (vas deferens) φτάνουν στον προστάτη. Ο προστάτης είναι ο σπουδαιότερος αρσενικός αδένας, έχει μέγεθος κάστανου και βρίσκεται κάτω από τη βάση της ουροδόχου κύστης. Παραγωγή σπέρματος στον άνθρωπο και προώθησή του σπερματική κύστη (πίσω από την ουροδόχο κύστη) ουροδόχος κύστη προστάτης βολβουρηθραίος αδένας Εκεί τα σπερματοζωάρια ουρήθρα εμπλουτίζονται με το σηραγγώδης ιστός προστατικό υγρό και πέους όσχεο σχηματίζεται το σπέρμα. σπερματικός πόρος ( εκατομμύρια επιδιδυμίδα σπερματοζωάρια/ml) βάλανος πέους όρχις

106 Το σπέρμα των ανθρώπων περιέχει εκτός από τα σπερματοζωάρια οργανικά και ανόργανα συστατικά. Παρέχει ένα θρεπτικό και προστατευτικό μέσο για τους σπερματοζωάρια κατά το ταξίδι τους μέσα από το γυναικείο αναπαραγωγικό σύστημα. Το κανονικό περιβάλλον του κόλπου είναι εχθρικό για κύτταρα σπέρματος, καθώς είναι πολύ όξινο (από τη φυσική μικροχλωρίδα που παράγει γαλακτικό οξύ) και ιξώδες. Τα συστατικά του σπέρματος έχουν σκοπό να αντισταθμίσουν αυτό το εχθρικό περιβάλλον. Βασικές αμίνες όπως πουτρεσκίνη, σπερμίνη, σπερμιδίνη και κανταβερίνη είναι υπεύθυνες για τη μυρωδιά και τη γεύση του σπέρματος. Αυτές οι αλκαλικές βάσεις εξουδετερώνουν και ρυθμίζουν το όξινο περιβάλλον του κόλπου, και προστατεύουν το DNA στο εσωτερικό του σπέρματος από όξινη μετουσίωση.

107 Gland Testes 2 5% Σύσταση και προέλευση του ανθρώπινου σπέρματος Approximate Description % Approximately 200- to 500-million spermatozoa (also called sperm or spermatozoans), produced in thetestes, are released per ejaculation. seminal vesicle 65 75% prostate 25 30% Αmino acids, citrate, enzymes, flavins, fructose (2 5 mg per ml semen, the main energy source of sperm cells, which rely entirely on sugars from the seminal plasma for energy), phosphorylcholine, prostaglandins (involved in suppressing an immune response by the female against the foreign semen), proteins, vitamin C Αcid phosphatase, citric acid, fibrinolysin, prostate specific antigen, proteolytic enzymes, zinc (the zinc level is about 135±40 micrograms/ml for healthy men. Zinc serves to help to stabilize the DNA-containing chromatin in the sperm cells. A zinc deficiency may result in lowered fertility because of increased sperm fragility. Zinc deficiency can also adversely affect spermatogenesis.) bulbourethral glands < 1% Galactose, mucus (serve to increase the mobility of sperm cells in the vagina and cervix by creating a less viscous channel for the sperm cells to swim through, and preventing their diffusion out of the semen. Contributes to the cohesive jelly-like texture of semen.), preejaculate, sialic acid

108 Εσωτερική δομή του πέους Προώθηση του σπέρματος ουρήθρα προστάτης Στο εσωτερικό του, το πέος έχει τρεις επιμήκεις μάζες κυλινδρικού στυτικού ιστού, οι οποίες συνδέονται μεταξύ τους με ινώδη ιστό. Οι δύο μάζες βρίσκονται στα πλάγια και ονομάζονται σηραγγώδη η σώματα του πέους (corpus cavernosum), και η τρίτη βρίσκεται στο μέσο και ονομάζεται σηραγγώδες σώμα της ουρήθρας. εκσπερματικός αγωγός βολβουρηθραίος αδένας στόμια βολβουρηθραίων αδένων σηραγγώδη σώματα (corpus cavernosum) ουρήθρα βάλανος πόσθη έξω στόμιο ουρήθρας

109 Μετά από σεξουαλική διέγερση, νευρικοί παλμοί που προέρχονται από το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα προκαλούν τη διαστολή των αρτηριών των σηραγγωδών σωμάτων του πέους.

110 Εσωτερική δομή του πέους Τα σηραγγώδη σώματα περιέχουν μεγάλους κενούς χώρους, σήραγγες, οι οποίες κατά τη στύση γεμίζουν με αίμα προκαλώντας τη διόγκωση του πέους. Τομή χαλαρού πέους Τομή πέους σε στύση φλέβες σε διαστολή φλέβες σε συστολή λίγο αίμα στα σηραγγώδη σώματα ουρήθρα σηραγγώδη σώματα γεμάτα αίμα ουρήθρα

111 Seminal vesicle (behind bladder) Urethra Scrotum (Urinary bladder) Prostate gland Bulbourethral l gland Erectile tissue of penis Vas deferens Epididymis Testis Seminal vesicle (Rectum) Vas deferens Ejaculatory duct Prostate gland Bulbourethral gland Vas deferens Epididymis Testis Scrotum (Urinary bladder) (Urinary duct) (Pubic bone) Erectile tissue Urethra Penis Glans Prepuce

112 Αναπαραγωγικό σύστημα της θηλυκής μέλισσας (βασίλισσας) Τα ωάρια αναπτύσσονται στις ωοθήκες και στη συνέχεια περνούν μέσω των ωαγωγών (σάλπιγγες) στον κόλπο. Ένα ζευγάρι συμπληρωματικών αδένων (μόνο ένας φαίνεται) απελευθερώνουν προστατευτικές εκκρίσεις στον κόλπο. Μετά τη σύζευξη, το σπέρμα αποθηκεύεται στη σπερματοθήκη, ένας σάκος που συνδέεται με τον κόλπο με ένα μικρό αγωγό. ωοθήκη ωαγωγός σπερματοθήκη κόλπος συμπληρωτικός αδένας

113 ωαγωγός ωοθήκη μήτρα τράχηλος Το γυναικείο γενετικό σύστημα ηβική σύμφυση ουροδόχος κύστη ουρήθρα κόλπος πρωκτός ωοθήκες ωαγωγός μήτρα ωοθυλάκια ωχρό σωμάτιο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας ενδομήτριο τράχηλος κόλπος

114 Θυλακοειδή κύτταρα: σχηματίζουν ένα κλειστό φάκελο γύρω από κάθε γενετικό κύτταρο που βρίσκεται στη φάση της διαφοροποίησης

115

116 Τομή μιας ωοθήκης όπου απεικονίζονται ωοθυλάκια σε διάφορα στάδια ωριμότητας ΕΝΑΡΞΗ 7. Τα εναπομείναντα θυλακοειδή κύτταρα δημιουργούν το ωχρό σωμάτιο, το οποίο παράγει οιστρογόνα και προγεστερόνη ωοθυλακιορρηξία ωάριο 8. Εάν δεν συμβεί γονιμοποίηση το ωχρό σωμάτιο εκφυλίζεται 1. Ωοκύτταρα 1 ης τάξης είναι παρόντα στην ωοθήκη με τη γέννηση η 2. Μια φορά το μήνα 6-12 ωοκύτταρα 1 ης τάξης αρχίζουν να ωριμάζουν 3. Ένα ωοκύτταρο 1 ης τάξης και τα περιβάλλοντα ρ θυλακοειδή κύτταρα συνιστούν ένα ωοθυλάκιο 6. Κατά την ωοθυλακιορρηξία απελευθερώνεται το ωάριο ωοκύτταρο 2 ης τάξης θυλακοειδή κύτταρα 5. Μετά από μια εβδομάδα μόνο ένα ωοκύτταρο 1 ης τάξης (2n) συνεχίζει να αναπτύσσεται. Μια μειωτική διαίρεση δημιουργεί ένα ωοκύτταρο 2 ης τάξης (n). 4. Το αναπτυσσόμενο ωοκύτταρο τρέφεται από τα θυλακοειδή κύτταρα, τα οποία επίσης παράγουν οιστρογόνα

117 Ώριμο ωοθυλάκιο: vesicular follicle ή Graafian folicle

118

119 Τα στάδια της ωογένεσης ωοθήκη Πρόδρομο γεννητικό κύτταρο Ωογόνιο ωογόνιο στην ωοθήκη 1 η Μειωτική Διαίρεση Ωοκύτταρο 1 ης τάξης ωοκύτταρο 1 ης τάξης ωοθυλάκιο 1 ο Πολικό σωμάτιο 2 η Μειωτική Διαίρεση 2 ο Πολικό σωμάτιο Ωοκύτταρο 2 ης τάξης Ωάριο άνοιγμα ωοθυλακίου ώριμο ωοθυλάκιο vesicular follicle ή Graafian folicle Ώριμο ρμ ωοκύτταρο 1 ης τάξης ωοθυλάκιο αναπτυσσόμενα ωοκύτταρα απελευθέρωση ωοκυττάρου 2 ης τάξης αποικοδόμηση ωχρού σωμάτιου σε 10 μέρες ωχρό σωμάτιο: corpus luteum

120

121 Oogenesis 1 st polar body Primary oocyte arrested in diplotene of prophase I Completion of meiosis I entry into meiosis II Secondary oocyte arrested in metaphase II Activation or Fertilization Completion of meiosis II 1 st polar body 2 nd polar body Mature egg

122 Oogenesis Formation of polar bodies

123 Mammalian Secondary Oocyte 1 st Polar body

124 Prophase I Cell Cycle Regulation During Oogenesis

125 Development of Eggs and Sperm

126 ωαγωγός ωοθήκη μήτρα τράχηλος Το γυναικείο γενετικό σύστημα ηβική σύμφυση ουροδόχος κύστη ουρήθρα κόλπος πρωκτός ωοθήκες Ωαγωγός σάλπιγγα φαλλοπιανός πόρος: oviduct Μήτρα: uterus ωοθυλάκια ωχρό σωμάτιο μυϊκό τοίχωμα της μήτρας ενδομήτριο Τράχηλος: cervix Κόλπος: vagina

127 Σε αντίθεση με το πέος, η αρσενική παραλλαγή της κλειτορίδας, η κλειτορίδα συνήθως δεν περιέχει το άνοιγμα της ουρήθρας και επομένως δεν χρησιμοποιείται για ούρηση. Είναι η κύρια ερωτογενής ζώνη των θηλυκών.

128

129 Ενώ ελάχιστα ζώα ουρούν μέσα από την κλειτορίδα, η κηλιδωτή ύαινα, η οποία έχει ιδιαίτερα ανεπτυγμένη κλειτορίδα, ουρεί, ζευγαρώνει με το σύντροφό της και γεννά μέσω της κλειτορίδας, που είναι υπερανεπτυγμένη.

130 6 Αναπαραγωγικός κύκλος της γυναίκας Επίπεδα γοναδοτροπινών υπόφυσης στο αίμα LH FSH Υψηλά επίπεδα LH και FSH 3 διεγείρουν την αύξηση του Υψηλά επίπεδα LH διεγείρουν ωοθυλακίου την ωοθυλακιορρηξία Ωοθηκικός κύκλος 7 8 Παραγωγική φάση Maturing follicle Corpus luteum Degenerating corpus luteum Ημέ έρες 0 Ωοθυλακική - Παραγωγική φάση 5 10 Ωοθυλακιορρηξία Ωχρική - Εκκριτική φάση

131 Ορμονικός έλεγχος του έμμηνου κύκλου ωοθυλάκιο θυλακοειδή κύτταρα Οιστραδιόλη ΥΠΟΘΑΛΑΜΟΣ GnRH FSH LH Ωχρό σωμάτιο LH αδενοϋπόφυση Προγεστερόνη

132

133 4 Ovarian hormones in blood Estradiol Estradiol level very low Uterine (menstrual) cycle Estradiol secreted by growing follicle in increasing amounts 5 Η κορύφωση προκαλεί αύξηση της LH) Progesterone 9 Progesterone and estradiol secreted by corpus luteum 10 Η προγεστερόνη και οιστραδιόλη προκαλούν επιμήκυνση και διόγκωση των αδένων του ενδομητρίου Endometrium Menstrual flow phase Proliferative phase Secretory phase εμηνόρροια Days 25 28

134 Αναπαραγωγικός κύκλος της γυναίκας Έλεγχος από τον υποθάλαμο Υποθάλαμος Πρόσθια υπόφυση Αναστέλλεται από το συνδυασμό οιστρσδιόλης και προγεστερόνης Διεγείρεται από υψηλά επίπεδα οιστραδιόλης Αναστέλλεται από υψηλά επίπεδα οιστραδιόλης Human chorionic gonadotropin promotes the maintenance of the corpus luteum during the beginning of pregnancy. This allows the corpus luteum to secrete the hormone progesterone during the first trimester. Progesterone enriches the uterus with a thick lining of blood vessels and capillaries so that it can sustain the growing fetus. Due to its highly negative charge, hcg may repel the immune cells of the mother, protecting the fetus during the first trimester. Επίπεδα γοναδοτροπινών υπόφυσης στο αίμα LH Ωοθηκικός κύκλος FSH Υψηλά επίπεδα LH διεγείρουν την ωοθυλακιορρηξία Ωριμάζον ωοθυλάκιο Ώριμο ωοθυλάκιο Ωχρό σωμάτιο Αποικοδόμηση ωχρού σωμάτιου Ωοθυλακική Ωοθυλακιορρηξία Ωχρική φάση φάση Η κορύφωση Επίπεδα ωοθηκικών προκαλεί λί αύξηση ορμονών στο αίμα της LH οιστραδιόλη προγεστερόνη Χαμηλά επίπεδα οιστραδιόλης δόλ Έμμηνος κύκλος ενδομήτριο Έμμηνη ρύση Φάση αύξησης Φάση έκκρισης

135 Ορμονικός έλεγχος του έμμηνου κύκλου ωοθυλάκιο θυλακοειδή κύτταρα Οιστραδιόλη ΥΠΟΘΑΛΑΜΟΣ GnRH FSH LH Ωχρό σωμάτιο LH αδενοϋπόφυση Προγεστερόνη Όταν το θηλυκό πλησιάζει στην εφηβεία, η υπόφυση εκκρίνει τις γοναδοτρόπες ορμόνες FSH (ωοθυλακιοτρόπο) και LH (ωχρινοποιητική), οι οποίες αποτελούν το έναυσμα για την ενεργοποίηση των ωοθηκών

136

137 50 μm 100 μm

138 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗΣ - ΩΟΓΕΝΕΣΗΣ Διαφορά μεγέθους: το ωοκύτταρο είναι σχεδόν πάντα το μεγαλύτερο κύτταρο του θηλυκού ενώ το σπερματοζωάριο το μικρότερο κύτταρο του αρσενικού. Κατά τη σπερματογένεση, από κάθε σπερματογόνιο προκύπτουν 4 λειτουργικά σπερματοζωάρια ενώ από κάθε ωογόνιο προκύπτει μόνο ένα λειτουργικό ωάριο. Το ωάριο, εκτός από το χρωμοσωμικό υλικό του θηλυκού, περιέχει και όλα τα συσταστικά απαραίτητα για την ανάπτυξη του εμβρύου σε αντίθεση με το σπέρμα που παρέχει μόνο το πυρηνικό υλικό στο νέο οργανσιμό. Στα ωοκύτταρα η διαφοροποίηση συντελείται ταυτόχρονα με τη μείωση. Αντιθέτως στα σπερματοκύτταρα, η διαφοροποίηση έπεται της μείωσης. Η σπερματογένεση είναι μια συνεχής διαδικασία σε αντίθεση με την ωογένεση που είναι ασυνεχής. Οι αρσενικοί γαμέτες είναι ικανοί για γονιμοποίηση μόνο αφού ολοκληρώσουν τις Οι αρσενικοί γαμέτες είναι ικανοί για γονιμοποίηση μόνο αφού ολοκληρώσουν τις μειωτικές διαιρέσεις. Αντιθέτως τα ωάρια γονιμοποιούνται πριν ολοκληρώσουν τις μειωτικές τους διαιρέσεις.

139 Βοηθητικά κύτταρα και η μεταφορά ουσιών μέσα στο ωάριο ωοκύτταρο θυλακοειδή κύτταρα διαφανής ζώνη Ανώριμο ωοκύτταρο θηλαστικού περιβαλλόμενο από θυλακοειδή κύτταρα

140 Βοηθητικά κύτταρα και η μεταφορά ουσιών μέσα στο ωάριο Διατροφικά κύτταρα: παράγουν πρωτεΐνες και νουκλεϊκά οξέα, τα οποία μεταφέρονται στο κυτταρόπλασμα του αναπτυσσόμενου ωοκυττάρου, όπου αποθηκεύονται για να χρησιμοποιηθούν μετά τη γονιμοποίηση Ανώριμο ωοκύτταρο εντόμου περιβαλλόμενο από μικρά θυλακοειδή κύτταρα (σωματικά κύτταρα) και γιγάντια διατροφικά κύτταρα (βλαστικά) διατροφικά κύτταρα RNA πυρήνας διατροφικού κυττάρου (254n) RNA, πρωτεΐνες πυρήνας ωοκυττάρου (4n) θυλακοειδή κύτταρα ωοκύτταρο

141 Άλλα κύτταρα βοηθούν το ωάριο να παράγει θρεπτικά, τα οποία αποθηκεύει ως λέκιθο (yolk). Η λέκιθος αποτελείται από πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λιπίδια, και συνήθως παράγεται από κύτταρα πεπτικών αδένων της μητέρας. Πχ. Στις κότες, οι λεκιθικές πρωτεΐνες παράγονται στο συκώτι της μητέρας και στη συνέχεια απελευθερώνονται στο αίμα, το οποίο ο τις μεταφέρει στις ωοθήκες, όπου απορροφώνται από το αναπτυσσόμενο ωοκύτταρο Η συνολική ποσότητα της λεκίθου διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ειδών: τα αυγά των πτηνών (σε αντίθεση με των θηλαστικών)διαθέτουν τεράστια ποσότητα, με αποτέλεσμα το έμβρυο να μπορεί να ανταπεξέλθει στις αά ανάγκες ανάπτυξής του, ακόμη και εκτός μητρικού σώματος.

142 Microlecithal Small eggs with little yolk are called microlecithal. The yolk is evenly distributed, so the cleavage of the egg cell cuts through and divides the egg into cells of fairly similar sizes. In sponges and cnidarians the dividing eggs develop directly into a simple larva, rather like a morula with cilia. In cnidarians, this stage is called the planula, and either develops directly into the adult animals or forms new adult individuals through a process of budding. Microlecithal eggs require minimal yolk mass. Such eggs are found in flatworms, roundworms, annelids, bivalves, echinoderms, and in most marine arthropods. These small eggs can be produced in large numbers. In animals with high egg mortality, microlecithal eggs are the norm, as in bivalves and marine arthropods. However, the latter are more complex anatomically than e.g. flatworms, and the small microlecithal eggs do not allow full development. Instead, the eggs hatch into larvae, which may be markedly different from the adult animal. In placental mammals, where the egg is nourished from the mother throughout the whole fetal period, the egg is reduced in size to essentially a naked egg cell (zygote).

143 Mesolecithal Mesolecithal eggs have comparatively more yolk than the microlecithal eggs. The yolk is concentrated in one part of the egg (the vegetal pole), with the cell nucleus and most of the cytoplasm in the other (the animal pole). The larger yolk content of the mesolecithal eggs allows for a longer fetal The larger yolk content of the mesolecithal eggs allows for a longer fetal development. Comparatively anatomically simple animals will be able to go through the full development and leave the egg in a form reminiscent of the adult animal. This is the situation found in some snails. Animals with smaller size eggs or more advanced anatomy will still have a distinct larval stage, though the larva will be basically similar to the adult animal, as in lampreys and the salamanders.

144 Macrolecithal Eggs with a large yolk are called macrolecithal. The eggs are usually few in number, and the embryo have enough food to go through a full fetal development in most groups. Really macrolecithal eggs are only found in selected representatives from two groups: Cephalopods p and vertebrates. Macrolecithal eggs go through a different type of development than other eggs. Due to the large size of the yolk, the cell division can not split up the yolk mass. The fetus do instead develop as a plate-like structure on top of the yolk mass, and only envelope it at a later stage. A portion of the yolk mass is still present as an external or semi-external external yolk sac at hatching in many groups. This form of fetal development is common in bony fish, even though their eggs can be quite small. Despite their macrolecithal structure, the small size of the eggs do not allow for direct development, and the eggs hatches to a larval stage. In terrestrial animals with macrolecithal eggs, the large volume to surface ratio necessitate structures to aid in transport of oxygen and carbon dioxide, and for storage of waste products so that the embryo do not suffocate or get poisoned from its own waste while inside the egg. In addition to bony fish and cephalopods, macrolecital eggs are found in cartilaginous fish, reptiles, birds and monotreme mammals.

145 Εξωτερική γονιμοποίηση χωρίς να προηγηθεί ζευγάρωμα t.com/watch?v=a6k Z3eYr8wA Ο πολύχαιτος δακτυλιοσκώληκας Eunice viridis κατά την αναπαραγωγική περίοδο Ο πολύχαιτος δακτυλιοσκώληκας Eunice viridis, κατά την αναπαραγωγική περίοδο διαφοροποιεί το οπίσθιο τμήμα του σε όργανο παραγωγής γαμετών και το απελευθερώνει ώστε να κολυμπάει στην επιφάνεια ανεξάρτητο (παλόλο)

146 Εξωτερική γονιμοποίηση μετά από ζευγάρωμα στο βάτραχο Το θηλυκό γεννάει μια μάζα Το θηλυκό γεννάει μια μάζα αυγών ενώ το αρσενικό αφήνει το σπέρμα του στο νερό αυγά

147 Εξωτερική γονιμοποίηση μετά από ζευγάρωμα στον αστακό Το αρσενικό αναποδογυρίζει το θηλυκό και με το πρώτο ζευγάρι ψευδοποδίων αφήνει το σπέρμα στην κοιλιά του θηλυκού. Το σπέρμα κολλά κοντά στο τρίτο ζευγάρι ψευδοποδίων. Στη συνέχεια, το θηλυκό πηγαίνει σε μια εσοχή ανάμεσα αάμεσα στις πέτρες και γεννά περίπου 100 αυγά. Τα αυγά αυτά προσκολλούνται στα ψευδοπόδια και γονιμοποιούνται από το σπέρμα. Το 60% των αυγών εκκολάπτονται μετά από 6-7 μήνες.

148 Εσωτερική γονιμοποίηση μετά από ενεργό ζευγάρωμα

149 Εσωτερική γονιμοποίηση χωρίς ενεργό ζευγάρωμα ch?v=ubdvsoctwbg σταγόνα σπέρματος σπερματοφόρο Γαμήλιος χορός των σκορπιών και μεταφορά του σπερματοφόρου από το αρσενικό στο θηλυκό άτομο. Το αρσενικό έχει ήδη εναποθέσει το σπερματοφόρο πάνω στο χώμα και με διάφορες κινήσεις οδηγεί το θηλυκό πάνω από αυτήν.

150 Εσωτερική γονιμοποίηση χωρίς ενεργό ζευγάρωμα Ένα τεράστιο σπερματοφόρο το οποίο προσπαθεί να ενσωματώσει ο θηλυκός Ένα τεράστιο σπερματοφόρο, το οποίο προσπαθεί να ενσωματώσει ο θηλυκός γρύλλος

151 Γονιμοποίηση εξωτερική ή εσωτερική Στα υδρόβια ζώα είναι εξωτερική Στα χερσαία είναι κυρίως εσωτερική Η ανάπτυξη του εμβρύου μπορεί να είναι εξωτερική στο νερό, εξωτερική στην ξηρά ή εσωτερική. Oviparous - Ωοτόκα: γεννούν αυγά και το έμβρυο αναπτύσσεται έξω από τη μητέρα: έντομα, ερπετά, μονοτρήματα Ovoviparous: τα έμβρυα αναπτύσσονται μέσα σε αυγά που παραμένουν στο σώμα της μητέαρς (καρχαρίες και φίδια) Viviparous - Ζωοτόκα: το έμβρυο αναπτύσσεται μέσα στην μητέρα και τρέφεται από αυτή μέσω του πλακούντα : σχεδόν όλα τα θηλαστικά

152 Μονοτρήματα (ένα μόνο άνοιγμα η κλοάκη): μια κατηγορία θηλαστικών που γεννούν αυγά echidna Είναι η πιο αρχέγονη κατηγορία θηλαστικών. Ζουν μόνο στην Αυστραλία και στη Νέα Γουινέα. Γεννούν αυγά, τα οποία παραμένουν για ένα διάστημα στην μητέρα για να τα προμηθεύσει θρεπτικά. Τρέφουν τα νεογέννητα με γάλα που παράγουν οι γαλακτοφόροι αδένες (με οπές στο δέρμα) που φέρουν τα θηλυκά αλλά και τα αρσενικά άτομα. platypus

153 Κλοάκη (cloaca) : κοινό άνοιγμα για πεπτικό, ουροποιητικό και αναπαραγωγικό σύστημα. Έχουν τα ερπετά, τα πτηνά και τα αμφίβια

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες

Γαμετογένεση. Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο. Θηλαστικά, Αμφίβια, ιχθύες Γαμετογένεση Γαμετογένεση Καθορισμός φύλου (όρχεις ς ή ωοθήκες) G1 Σπερματογένεση Πρόφαση Ι μείωσης Γαμετικά κύτταρα Γονάδα (μιτώσεις) έσμευση Έμβρυο Ολοκλήρωση μείωσης Ι Γονιμοποίηση-ολοκλήρωση η η μείωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος.

Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ. Αρχιτομία. Αγενής αναπαραγωγή. Παρατομία. Εκβλάστηση. Εγγενής αναπαραγωγή Διπλοφασικός κύκλος. Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Αρχιτομία Αγενής αναπαραγωγή Παρατομία Εκβλάστηση Εγγενής αναπαραγωγή Απλοφασικός κύκλος Διπλοφασικός κύκλος Ισογαμία Ανισογαμία Ωογαμία Η ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει ανθρώπινο σπερματοζωάριο. ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΠΑΤΗΡ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΙΣΑΑΚ ΤΜΗΜΑ:... ΑΡ. ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... ΟΝΟΜΑ ΜΑΘΗΤΗ-ΜΑΘΗΤΡΙΑΣ:... 1. Το πιο κάτω σχεδιάγραμμα δείχνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα;

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ. 2. (α) Ποια μέρη του γεννητικού συστήματος του άνδρα δείχνουν οι αριθμοί 1-8 στο σχήμα; ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟ 1. (α) Τι αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί 1-6 στο σχήμα; (β) Εξηγήστε τι είναι τα ωοθυλάκια και ποιος είναι ο ρόλος τους. (γ) Σε ποιο μέρος του γεννητικού συστήματος της γυναίκας αρχίζει η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Δομή και λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος 1. Να ονομάσετε τις αριθμημένες δομές του παρακάτω σχήματος. Βλέπε εικ. 12.1 της σ. 219 του βιβλίου του μαθητή. 2. Να ενώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα

Στα πτηνά το φύλο «καθορίζεται από τη μητέρα». Αυτό γιατί, το αρσενικό άτομο φέρει τα χρωμοσώματα ZZ ενώ το θηλυκό τα ZW. Έτσι εναπόκειται στο που θα 1 Όπως όλοι γνωρίζουμε κάθε ζωντανός οργανισμός αποτελείται από κύτταρα. Μέσα στον πυρήνα των κυττάρων υπάρχουν τα χρωμοσώματα, τα οποία αποτελούν to γενετικό υλικό (DNA). Στα χρωμοσώματα αυτά βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

6.4 Η αναπαραγωγή στον άνθρωπο ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Τα νεογνά των φυτοφάγων θηλαστικών, όπως της γίδας, γεννιούνται με τρίχωμα. Τα μάτια τους είναι ανοιχτά και μπορούν αμέσως να περπατήσουν. Αντίθετα, τα νεογνά των σαρκοφάγων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης

ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ. Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ:ΜΕΙΩΣΗ- ΓΑΜΕΤΟΓΕΝΕΣΗ Μητρογιάννη Ευαγγελία Βαμβούνης Ιωάννης 5/3/2013 Η κυτταρική διαίρεση είναι η διαδικασία κατά την οποία ένα αρχικό κύτταρο διαιρείται σε δύο θυγατρικά. Στους πολυκύτταρους

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά.

Κεφάλαιο 12. Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. Κεφάλαιο 12 Α. ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΚΕΝΟΥ Συμπληρώστε σε κάθε κενό τη λέξη που ταιριάζει σωστά. 1. Τα επιθηλιακά κύτταρα του τοιχώματος του ωοθυλακίου παράγουν 2. Ο ενδομήτριος κύκλος ελέγχεται ορμονικά από 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ

ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΥΡΥΒΙΑΔΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ 2010-11 Κεφάλαιο 1: Η Οργάνωση της ζωής 1. Από ποια μέρη αποτελείται το μικροσκόπιο; 2. Στην εικόνα φαίνεται ένα μικροσκόπιο. Να γράψετε τα μέρη του όπως υποδεικνύονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ-ΑΝΑΠΤΥΞΗ 2o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ - ΓΗ_Α_ΒΙΟ_0_11208 Ι. Ένα από τα τμήματα του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα είναι η εκφορητική οδός του σπέρματος η οποία ξεκινά από την επιδιδυμίδα

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα σηµαντικότερα στάδια της ζωής Εµπλουτισµός πληθυσµών µε νεαρότερα άτοµα Αντικατάσταση των ατόµων που πεθαίνουν µε νέα

Ένα από τα σηµαντικότερα στάδια της ζωής Εµπλουτισµός πληθυσµών µε νεαρότερα άτοµα Αντικατάσταση των ατόµων που πεθαίνουν µε νέα VI.ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Αναπαραγωγή & Ανάπτυξη Η αναπαραγωγή στους ζωικούς οργανισµούς Ένα από τα σηµαντικότερα στάδια της ζωής Εµπλουτισµός πληθυσµών µε νεαρότερα άτοµα Αντικατάσταση των ατόµων

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου

Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Καθορισμός και διαφοροποίηση του φύλου Η διαδικασία που καταλήγει στην εμφάνιση κανονικού φύλου διέρχεται από διάφορες φάσεις. ιακρίνονται η φάση της γονιμοποίησης, η φάση διαφοροποίησης των εμβρυϊκών

Διαβάστε περισσότερα

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ 1. BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΑ 2 ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ...6 Διαφοροποίηση How can the fertilized egg generate so many different cell types? ΔΙΔΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr)

Διαβάστε περισσότερα

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΙΑΛΕΞΗ 1. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Ι ΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Ηράκλειο, Νοέμβριος 2012 1 ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Πως από το γονιμοποιημένο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13. Αναπαραγωγή

Κεφάλαιο 13. Αναπαραγωγή 1 Κεφάλαιο 13 ο Αναπαραγωγή 2 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των οργανισμών, που μελετήσαμε στην αρχή του βιβλίου, είναι η ικανότητα αναπαραγωγής. Ο Pasteur, με το ομώνυμο πείραμά του,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΩΝ ΑΜΝΙΩΤΩΝ ΕΞΩΕΜΒΡΥΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΩΝ ΑΜΝΙΩΤΩΝ ΕΞΩΕΜΒΡΥΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ ΤΟ ΑΥΓΟ ΤΩΝ ΑΜΝΙΩΤΩΝ ΕΞΩΕΜΒΡΥΙΚΕΣ ΜΕΜΒΡΑΝΕΣ 1. Λεκιθικός σάκος 2. Άμνιον 3. Αλλαντοίδα 4. Χόριο 3. Allantois 1. Yolk sac Α. Embryo Β. Shell Γ C. Shell membrane 2. Amnion 4. Chorion Α: Έμβρυο κοτόπουλου

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό

Ερωτήσεις θεωρίας. 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό Ερωτήσεις θεωρίας 1ο Κεφάλαιο Από το κύτταρο στον οργανισμό 1. Ποια είναι τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού; Τα βασικά είδη ιστών του ανθρώπινου οργανισμού είναι ο επιθηλιακός, ο μυικός, ο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση

Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Ενότητα 10: Κυτταρική Διαίρεση Κυτταρική διαίρεση: παραγωγή γενετικά πανομοιότυπων θυγατρικών κυττάρων Κυτταρική διαίρεση Μονοκύτταροι οργανισμοί: η διαίρεση του κυττάρου συνεπάγεται αναπαραγωγή ολόκληρου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ. Επαφή, Αναγνώριση & Πρόσδεσητου σπερματοζωαρίου στο ωάριο ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΛΑΚΩΣΗ

ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ. Επαφή, Αναγνώριση & Πρόσδεσητου σπερματοζωαρίου στο ωάριο ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΛΑΚΩΣΗ ΔΙΑΛΕΞΗ 2. BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΛΑΚΩΣΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Hράκλειο, Νοέμβριος 2013 ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* 1. Επαφή, αναγνώριση & πρόσδεση σπερματοζωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση

Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μετα μετ βολική ενεργο ενεργο ο π ίηση Γονιμοποίηση αναγνώριση και συνένωση ωαρίου-σπερματοζωαρίου φραγμός στην πολυσπερμία μεταβολική ενεργοποίηση του αυγού ανακατατάξεις στα συστατικά του αυγού σχηματισμός του διπλοειδή πυρήνα του ζυγωτού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Λειτουργία απαραίτητη για τη διαιώνιση του είδους. Προϋποθέτει την ύπαρξη δύο φύλων. Το αναπαραγωγικό σύστημα κάθε φύλου έχει ιδιαίτερα ανατομικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIO 101 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΙΑΛΕΞΗ 2. ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ - ΑΥΛΑΚΩΣΗ Ι ΑΣΚΩΝ Μιχάλης Παυλίδης (pavlidis@biology.uoc.gr) Hράκλειο, Νοέμβριος 2012 1 ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* 1. 2. 3. 4. Επαφή, αναγνώριση & πρόσδεση σπερματοζωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα

Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα Αναπαραγωγική φυσιολογία στη γυναίκα H παραγωγή του θηλυκού γαµέτη (ωαρίου) και η επακόλουθη απελευθέρωση του από την ωοθήκη (ωορρηξία ή ωοθυλακιορρηξία) είναι κυκλική. Το κυκλικό αυτό σχέδιο ισχύει ουσιαστικά

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών

Κώστας, 32 χρονών. Άρτεμις, 30 χρονών Να προχωρήσουν η Άρτεμις και ο Κώστας σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή; Ο Κώστας και η Άρτεμις είναι ένα ζευγάρι που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί. Επισκέφθηκαν τον γιατρό τους και ανέφεραν τα πιο κάτω

Διαβάστε περισσότερα

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία

Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Κύηση - Γαλουχία Γονιµοποίηση Για να επέλθει κύηση η συνουσία πρέπει να γίνει από 5 µέρες πριν την ωορρηξία µέχρι την ηµέρα της ωορρηξίας Χρόνος ζωής σπερµατοζωαρίων 5 µέρες Χρόνος ζωής ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ. Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΑΔΙΠΠΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Χρόνος: 2 ώρες Ημερομηνία: 13 Ιουνίου 2012 ΒΑΘΜΟΣ:. Υπογραφή:... Ονοματεπώνυμο:.

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΛΕΜΕΣΟΥ 2007-8 www.cyprusbiology.com 1 ΕΝΟΤΗΤΑ Α. ΠΩΣ ΑΡΧΙΖΕΙ Η ΖΩΗ ιαιώνιση των ειδών 1. Ποια είναι τα µέρη του σπερµατοζωαρίου; 2. Να συµπληρώσετε τις ενδείξεις του πιο κάτω σχήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση.

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν..

Διαβάστε περισσότερα

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Το άνθος Λειτουργίες α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου Άνθος Αναπαραγωγή Το άνθος Λειτουργίες 1. Όργανο εγγενούς παραγωγής των ανώτερων φυτών α. παράγονται οι αρσενικοί και θηλυκοί γαμέτες β. συμβαίνει η γονιμοποίηση γ. πραγματοποιείται η ανάπτυξη του εμβρύου

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής

Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Βιολογία Α' Λυκείου Λύκειο Επισκοπής Κεφάλαιο 12ο Αναπαραγωγή Ανάπτυξη Μαυροματάκης Γιώργος- Βιολόγος σχολική χρονιά 2011-2012 1ο Μάθημα Κεφ. 12 Οι ζωντανοί οργανισμοί, ανεξάρτητα εάν ανήκουν στα Βακτήρια,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ 43 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 5 ΤΑ ΚΑΤΩΤΕΡΑ ΦΥΤΑ ΒΡΥΟΦΥΤΑ - ΠΤΕΡΙΔΟΦΥΤΑ 44 ΤΑ ΦΥΤΑ Τα πρώτα χερσαία φυτά προήλθαν από ένα οργανισμό, που αν υπήρχε σήμερα, θα ταξινομούνταν ως πολυκύτταρο χλωροφύκος. Οι τόσες

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Γεννητικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Γεννητικό Σύστημα Άνδρα 2 Γεννητικό Σύστημα Άνδρα Όρχεις (Γεννητικοί Αδένες) Εκφορητική Οδός Σπέρματος Επιδιδυμίδα Σπερματικός Πόρος Σπερματοδόχος Κύστη Εκσπερματικός

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ :

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ. ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΜΑΘΗΤΗ/ΤΡΙΑΣ : ΑΡΙΘΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ : ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΤΑΥΡΟΥ ΓΡΑΠΤΕΣ ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ (Δειγματικό εξεταστικό δοκίμιο) ΜΑΘΗΜΑ : ΦΥΣΙΚΑ (ΒΙΟΛΟΓΙΑ) ΤΑΞΗ : Α ΔΙΑΡΚΕΙΑ : 1.30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : ΒΑΘΜΟΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΣ :... ΟΛΟΓΡΑΦΩΣ :... ΥΠ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις:

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες προτάσεις: ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Α ΤΑΞΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25/04/2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Να επιλέξετε τη φράση που συμπληρώνει ορθά κάθε μία από τις ακόλουθες

Διαβάστε περισσότερα

Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ

Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ Ανώτατο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Κρήτης ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΕΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Μονογονία

ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ. Μονογονία ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ Ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα των οργανισµών, που µελετήσαµε στην αρχή του βιβλίου, είναι η ικανότητα αναπαραγωγής. Ο Pasteur, µε το οµώνυµο πείραµά του, απέδειξε ότι η αυτόµατη δηµιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο

Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ελληνική ημοκρατία Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Ζωικοί Εχθροί Εργαστήριο Ενότητα 4: Αναπαραγωγή, ανάπτυξη & μεταμόρφωση των εντόμων Δρ Δήμητρα Ζωάκη Μαλισιόβα Καθηγήτρια Εντομολογίας 1 ΑνοιχτάΑκαδημαϊκάΜαθήματαστοΤΕΙΗπείρου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΥΤΕΡΟ ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΜΕΛΙΣΣΩΝ 1. ΒΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ Η µέλισσα είναι έντοµο ολοµετάβολο και για την ολοκλήρωση του βιολογικού της κύκλου διέρχεται από τα στάδια του αυγού, της

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΔΟΚΡΙΝΩΝ ΑΔΕΝΩΝ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑ κλάδος της ιατρικής ο οποίος ασχολείται µε τις ασθένειες του ενδοκρινολογικού συστήµατος. το ενδοκρινολογικό σύστηµα αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις εργαστηρίου

Σημειώσεις εργαστηρίου Σημειώσεις εργαστηρίου Ανατομή του χερσαίου γαστερόποδου Cantareus aspersus Δρ. Κατερίνα Βαρδινογιάννη Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης Πανεπιστήμιο Κρήτης Ηράκλειο 2014 Ανατομή χερσαίου γαστερόποδου Cantareus

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ. Ζαρφτζιάν Μαριλένα Πρότυπο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Μακεδονίας ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΕΜΒΡΥΟΥ ΑΥΛΑΚΩΣΗ Αυλάκωση ονομάζεται η διαίρεση του ζυγωτού Η πρώτη μιτωτική διαίρεση σε 2 κύτταρα γίνεται 30 ώρες μετά τη γονιμοποίηση Ακολουθούν πολλές μιτωτικές διαιρέσεις και 5 7 μέρες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 2003-2015 ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΕΡΔΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΟΣ (MSc) 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Contents ΕΝΟΤΗΤΑ 2: ΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... 3 ΕΝΟΤΗΤΑ 3: ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΕΝΖΥΜΑ... 16 ΕΝΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΝΕΑ (9) ΣΕΛΙΔΕΣ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2011-2012 ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ ΓΡΑΠΤΕΣ ΠΡΟΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2012 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΑΞΗ: Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 1:30 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... ΤΜΗΜΑ:...

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis. Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΖΩΩΝ I ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΜΑΛΑΚΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΣΟΥΠΙΑΣ Sepia officinalis Διδάσκων: Σ. Νταϊλιάνης Βασίλειο: Animalia Υπερσυνομοταξία/Υπερφύλο: Λοφοτροχόζωα Συνομοταξία/Φύλο: Μαλάκια

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Το σχεδιάγραµµα πιο κάτω παριστάνει τον αυτοδιπλασιασµό και το διαµοιρασµό των χρωµατοσωµάτων στα θυγατρικά κύτταρα.

Το σχεδιάγραµµα πιο κάτω παριστάνει τον αυτοδιπλασιασµό και το διαµοιρασµό των χρωµατοσωµάτων στα θυγατρικά κύτταρα. ΜΙΤΩΣΗ Η διαίρεση του κυττάρου δεν είναι µια απλή διαδικασία, όπως για παράδειγµα µια φυσαλίδα που καθώς µεγαλώνει χωρίζεται στα δύο. Η κυτταρική διαίρεση περιλαµβάνει τον ακριβοδίκαιο διαµοιρασµό του

Διαβάστε περισσότερα

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες)

Γενική Μικροβιολογία. (Μύκητες) Γενική Μικροβιολογία (Μύκητες) Χαρακτηριστικά των μυκήτων Ευκαρυωτικοί μικροοργανισμοί Δεν φωτοσυνθέτουν, είναι χημειοοργανότροφοι. Σημαντικοί αποικοδομητές! Μύκητες και τρόφιμα (Αλλοιώσεις τροφίμων) Μύκητες

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ I ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιμος Π. Βανδώρος ΒΑΣΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ - ΤΟ ΚΥΤΤΑΡΟ Οι βασικές δομές που εξετάζουμε στην ανατομία μπορούν ιεραρχικά να ταξινομηθούν ως εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ. Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΖΩΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Το πρώτο σύστημα κατάταξης των ζώων κατά τον Αριστοτέλη Επόμενα συστήματα κατάταξης John Ray (1627-1705): Νέο σύστημα κατάταξης και εισαγωγή έννοιας του είδους Charles Linnaeus

Διαβάστε περισσότερα

7. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥ

7. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥ 7. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥ 7.1 ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ 7.1.1 Γενικά Το γεννητικό σύστημα χρησιμεύει για την αναπαραγωγή και αποτελείται από διαφορετικά όργανα στον άνδρα και διαφορετικά στη γυναίκα. Τα γεννητικά όργανα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΥΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1 ο και 2 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 15:Γ, 39:Γ, 14:Α, 21:Β, 15:Δ, 11:Δ, 28: I Σ, II Λ, III Σ, IV Σ, V Σ, 41:Β, 29:Α, Β, Γ, 29:Β, 30:Α, 19:Β, 20:Β, 15:Α, 37:Β, 28:Α, 11:Δ, 15:Β, 31:Δ, 32:Γ,

Διαβάστε περισσότερα

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα).

Β. ΚΑΜΙΝΕΛΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). ΒΙΟΛΟΓΙΑ Είναι η επιστήμη που μελετά τους ζωντανούς οργανισμούς. (Αποτελούνται από ένα ή περισσότερα κύτταρα). Είδη οργανισμών Υπάρχουν δύο είδη οργανισμών: 1. Οι μονοκύτταροι, που ονομάζονται μικροοργανισμοί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS).

ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΑ ΚΥΤΤΑΡΑ (STEM CELLS). ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ Επικ. Καθηγητής Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο-

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ. Ζωολογία Ι. -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ζωολογία Ι -Ανατοµ ή σε χερσαίο γαστερόποδο- Υπεύθυνος µαθήµατος: Καθ. Μυλωνάς Μωυσής Επιµέλεια σηµειώσεων: Παρµακέλης Άρης ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σ. ΜΗΛΙΓΚΟΣ Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών

ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σ. ΜΗΛΙΓΚΟΣ Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σ. ΜΗΛΙΓΚΟΣ Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών Ανατομική του ανδρικού γεννητικού συστήματος Τα γεννητικά όργανα του άνδρα αποτελούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ KAI ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Νικόλαος Χ. Σύρμος ANAΠΑΡΑΓΩΓΗ Ο άνθρωπος αναπαράγεται με αμφιγονική αναπαραγωγή. Δύο γαμετικά κύτταρα,το ωάριο (θηλυκό)

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

εξελίσσεταιηανθρώπινηανθρώπινη ζωή

εξελίσσεταιηανθρώπινηανθρώπινη ζωή Πώςεξελίσσεται εξελίσσεταιηανθρώπινηανθρώπινη ζωή Ξεκινάµε ως ζυγωτό, δηλαδή, ως µονοκύτταρος οργανισµός µε διάµετρο περίπου ενός χιλιοστού, και ζυγίζουµε περίπου δεκαπέντε εκατοµµυριοστά του γραµµαρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΔΡΙΚΟΥ ΓΕΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Σιμοπούλου Μάρα Λέκτορας Φυσιολογίας ΕΚΠΑ ΟΙ ΟΡΧΕΙΣ ΓΕΝΙΚΑ Η ΣΠΕΡΜΑΤΟΓΕΝΕΣΗ ΟΙ ΟΡΜΟΝΕΣ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ Η ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΩΝ ΟΡΧΕΩΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Πέος (σηραγγώδη

Διαβάστε περισσότερα

BIOΛ 102 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ

BIOΛ 102 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ BIOΛ 102 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΖΩΟΛΟΓΙΑ Γονιμοποίηση Αυλάκωση Γαστριδίωση Νευριδίωση Οργανογένεση ΕΜΒΡΥΟΛΟΓΙΑ Δ. Δοκιανάκη & Μ. Παυλίδης Ηράκλειο, Νοέμβριος 2015 1 ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ* 1. Επαφή, αναγνώριση & πρόσδεση

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικολογικη επισκεψη

Γυναικολογικη επισκεψη Γυναικολογικη επισκεψη ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΤΩ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟ; Η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για τις κοπέλες που έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική τους ζωή,

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009

ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 ΔΙΑΝΕΛΛΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009 2010 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΝΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2009 Τάξη : Γ Γυμνασίου Βαθμός : Μάθημα : Βιολογία Ημερομηνία : 4 / 09/ 2009 Υπογραφή καθηγητή :... Διάρκεια : ΟΝΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παθολογία Αναπαραγωγής Βοοειδών

Παθολογία Αναπαραγωγής Βοοειδών Παθολογία Αναπαραγωγής Βοοειδών 1 Ο οιστρικός κύκλος Πρόοιστρος Οίστρος Μέτοιστρος Δίοιστρος 2 Πρόοιστρος Ημέρα 17 με 20 Εκφύλιση του ωχρού σωματίου του προηγούμενου οιστρικού κύκλου και μείωση της συγκέντρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα.

Η ζητούμενη σειρά έχει ως εξής: αδενίνη < νουκλεοτίδιο < νουκλεόσωμα < γονίδιο < χρωματίδα < χρωμόσωμα < γονιδίωμα. ΚΕΦ. 1 ο ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ 1. Να κατατάξετε σε σειρά αυξανόμενου μεγέθους τις παρακάτω έννοιες που σχετίζονται με το γενετικό υλικό των οργανισμών: νουκλεόσωμα, χρωμόσωμα, αδενίνη, νουκλεοτίδιο, γονίδιο

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια. emed.med.uoa.gr/eclass

Επιμέλεια: Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια. emed.med.uoa.gr/eclass ) Επιμέλεια: Μυρσίνη Κουλούκουσα Αν. Καθηγήτρια emed.med.uoa.gr/eclass Εμβρυολογία Πρώιμη εμβρυική περίοδος- Αναφέρεται στη μελέτη της ανάπτυξης ενός οργανισμού από τη γονιμοποίηση του ωοκυττάρου-στάδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 34 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ 35 ΟΙ ΜΥΚΗΤΕΣ Απαντώνται πάνω σε δέντρα, στο δάσος μετά τη βροχή, μέσα σε τρόφιμα αλλά και στα πόδια των αθλητών. Οι περισσότεροι από αυτούς μοιάζουν με φυτά, αλλά δεν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ. Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ.

Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ. Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Η ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΚΥΗΣΕΩΣ Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Γονιμοποίηση-Εμφύτευση ωαρίου-κύηση Τα σπερματοζωάρια, κινούνται

Διαβάστε περισσότερα

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά»

1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1ο 1. γ 2. γ 3. δ 4. α 5. β ΘΕΜΑ 2ο 1. σελ. 109 «Με τον όρο ζύμωση.. όπως πρωτεΐνες και αντιβιοτικά» 2. σελ. 119-120: «Θεραπευτικά. Τα αντισώματα μπορούν να

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΣΤΟΝ ΑΝΔΡΑ Όταν ένα ζευγάρι προσπαθεί χωρίς αποτέλεσμα να τεκνοποιήσει, επί τουλάχιστον 1 χρόνο τακτικής σεξουαλικής επαφής χωρίς προφυλάξεις, τότε θεωρείται ότι το ζευγάρι αυτό αντιμετωπίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος

Μάθημα Ουρολογίας. Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μάθημα Ουρολογίας Ανωμαλίες σεξουαλικής Διαφοροποίησης Καλοήθεις Παθήσεις Γεννητικού Συστήματος Μανώλης Μαυρομανωλάκης Διευθυντής ΕΣΥ Ουρολογική Κλινική Πα.Γ.Ν.Η Ηράκλειο 2011 Ανωμαλίες Σεξουαλικής Διαφοροποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Μετάζωα: Τα πολυκύτταρα ζώα

Μετάζωα: Τα πολυκύτταρα ζώα Μετάζωα: Τα πολυκύτταρα ζώα Εικόνες: από Ολοκληρωμένες Αρχές Ζωολογίας, Hickman et al. 2002 (εκτός και αν δίνεται άλλη πηγή) Γ. Κουμουνδούρος ΒΙΟΛ-260 Βιοποικιλότητα - Ζώα Από τα πρωτόζωα στα μετάζωα:

Διαβάστε περισσότερα

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια

(αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά ποντίκια νεκρά ποντίκια Το DNA είναι το γενετικό υλικό 1. Πείραμα Griffith (1928) Βακτήριο πνευμονιόκοκκου (Diplococcus pneumoniae) Χωρίς κάλυμμα Με κάλυμμα (αδρές αποικίες) Θέρμανση (λείες αποικίες) ζωντανά ποντίκια ζωντανά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ. Ελένη Ντούνη

ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ. Ελένη Ντούνη ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΖΩΩΝ Ελένη Ντούνη Επ. Καθηγήτρια, Εργαστήριο Γενετικής, Τμ. Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συνεργαζόμενη Ερευνήτρια, Ε.ΚΕ.Β.Ε. Αλέξανδρος Φλέμιγκ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL)

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. FSH:ΜΒ 33000,

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία

Θέματα πριν τις εξετάσεις. Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία Θέματα πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Καλή επιτυχία 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Μετουσίωση είναι το φαινόμενο α. κατά το οποίο συνδέονται δύο αμινοξέα για τον σχηματισμό μιας πρωτεΐνης β. κατά

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες

Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Δασική Γενετική Εισαγωγή: Βασικές έννοιες Χειμερινό εξάμηνο 2014-2015 Γενετική Πειραματική επιστήμη της κληρονομικότητας Προέκυψε από την ανάγκη κατανόησης της κληρονόμησης οικονομικά σημαντικών χαρακτηριστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2006 Μάθηµα: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα, 5 Ιουνίου 2006 7.30 π.µ.

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη

Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ. Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη Γυμνάσιο Κερατέας ΚΑΡΚΙΝΟΣ & ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ Αναστασία Σουλαχάκη Κωνσταντίνα Πρίφτη 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ : Ορολογία και λίγα λόγια για τον καρκίνο Χαρακτηριστικά του καρκίνου Μεταλλάξεις Μεταλλάξεις και καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ 1) ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΣΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΟΣΩΜΑΤΩΝ ΕΥΠΛΟΕΙΔΙΑ: ΚΑΘΕ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ Ν (ΑΠΛΟΕΙΔΕΣ ΓΟΝΙΔΙΩΜΑ) 3Ν ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΑΠΟΒΟΛΕΣ 4Ν τριπλοειδία Α) Γονιμοποίηση ωαρίου

Διαβάστε περισσότερα

Μίτωση - Μείωση. Γαµετογένεση και Αναπαραγωγή. Πέρη Πάσχου, PhD (ppaschou@mbg.duth.gr)

Μίτωση - Μείωση. Γαµετογένεση και Αναπαραγωγή. Πέρη Πάσχου, PhD (ppaschou@mbg.duth.gr) Μίτωση - Μείωση Γαµετογένεση και Αναπαραγωγή Πέρη Πάσχου, PhD (ppaschou@mbg.duth.gr) Σήµερα... Ορολογία Κυτταρικός κύκλος Μίτωση Μείωση Γαµετογένεση Βιολογικοί κύκλοι ΗΓενετική είναι ο κλάδος της Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm)

Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Μικροοργανισμοί: είναι οι οργανισμοί ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ που δεν μπορούμε να Η τους ΜΙΚΡΟΒΙΑ διακρίνουμε με γυμνό μάτι (μέγεθος < 0,1 mm) Πού και πώς ζουν 1. στο φυσικό περιβάλλον (νιτροποιητικά βακτήρια)

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ = 34 ΦΥΛΑ

ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ = 34 ΦΥΛΑ ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ = 34 ΦΥΛΑ Πολυκύτταροι, ευκαρυωτικοί οργανισμοί, με υψηλό βαθμό κυτταρικής εξειδίκευσης. Τα κύτταρα οργανώνονται σε ιστούς και στη συνέχεια σε όργανα. Είναι ετερότροφοι οργανισμοί.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ

ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ ΣΥΝΟΜΟΤΑΞΙΑ: ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΑ Τα Αρθρόποδα αποτελούν τους πολυπληθέστερους οργανισμούς πάνω στη Γη (περίπου το 55-60% όλων των ειδών φυτών και ζώων) Είναι γνωστά περίπου 1.000.000 είδη Το σώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ. Βιολογία Δ. ΜΑΤΘΟΠΟΥΛΟΣ 1

ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ. Βιολογία Δ. ΜΑΤΘΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΖΩΑ ΖΩΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ Βιολογία Δ. ΜΑΤΘΟΠΟΥΛΟΣ 1 ΖΩΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 1.000.000 ΕΙΔΗ ΣΠΟΝΔΥΛΩΤΑ ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ 40.000 1.000.000 800.000 ΕΝΤΟΜΑ 92.000 ΑΡΘΡΟΠΟΔΑ 135.000 ΑΣΠΟΝΔΥΛΑ Βιολογία

Διαβάστε περισσότερα

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

«ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΜΗΤΕΡΑ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΕ ΕΝΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟ ΖΕΥΓΑΡΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ» ΤΖΕΦΕΡΑΚΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ «ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ» ΜΗΤΕΡΑ Η εξέλιξη στην υπερηχογραφική τεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013

Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 Θέματα Πανελλαδικών 2000-2013 ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ Κεφάλαιο 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα

Διαβάστε περισσότερα