ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ. Μειέηε ηεο επηβίσζεο ηνπ παζνγόλνπ βαθηεξίνπ Listeria monocytogenes ζε καξνύιηα. ΓΑΒΡΙΗΛΟΓΛΟΤ ΠΟΛΤΞΔΝΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ. Μειέηε ηεο επηβίσζεο ηνπ παζνγόλνπ βαθηεξίνπ Listeria monocytogenes ζε καξνύιηα. ΓΑΒΡΙΗΛΟΓΛΟΤ ΠΟΛΤΞΔΝΗ"

Transcript

1 ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΑΝΩΣΑΣΟ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΙΔΡΤΜΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ ΥΟΛΗ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΑ ΣΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΣΡΟΦΗ ΣΜΗΜΑ ΣΕΥΝΟΛΟΓΙΑ ΣΡΟΦΙΜΩΝ ΠΣΤΥΙΑΚΗ ΔΡΓΑΙΑ Μειέηε ηεο επηβίσζεο ηνπ παζνγόλνπ βαθηεξίνπ Listeria monocytogenes ζε καξνύιηα. ΓΑΒΡΙΗΛΟΓΛΟΤ ΠΟΛΤΞΔΝΗ ΘΔΑΛΟΝΙΚΗ 2011

2 Μειέηε ηεο επηβίσζεο παζνγόλνπ βαθηεξίνπ Listeria monocytogenes ζε καξνύιηα. ΓΑΒΡΙΗΛΟΓΛΟΤ ΠΟΛΤΞΔΝΗ Τπνβνιή πηπρηαθήο δηαηξηβήο πνπ απνηειεί κέξνο ησλ απαηηήζεσλ γηα ηελ απνλνκή ηνπ πηπρίνπ ηνπ ηκήκαηνο Σερλνινγίαο Σξνθίκσλ ηνπ Α.Σ.Δ.Ι. Θεζζαινλίθεο Δηζεγεηήο: ΛΤΚΟΣΡΑΦΙΣΗ ΔΛΔΝΗ ΠΕΣΡΙΔΗ ΔΗΜΗΣΡΙΟ ΔΜΠΣΔΜΒΡΙΟ

3 ΔΤΥΑΡΙΣΙΔ Θα ήζεια λα εθθξάζσ ηηο ζεξκόηαηεο επραξηζηίεο κνπ ζηελ θαζεγήηξηα ηνπ ηκήκαηνο Σερλνινγίαο Σξνθίκσλ θ. Λπθνηξαθηηε Διέλε θαζώο θαη ζηηο βνεζνύο ηνπ εξγαζηεξίνπ κηθξνβηνινγίαο ηξνθίκσλ θ. Αθξηηίδνπ Αθξνδίηε θαη θ. Σνπιηά Μαξία. 2

4 Πεξηερόκελα 1 ΔΙΑΓΩΓΗ Σα θξέζθα ιαραληθά Μαξνύιη Καιιηεξγνύκελνη ηύπνη: πγθνκηδή Θξεπηηθή αμία Πωο κνιύλνληαη ηα ηξόθηκα θπηηθήο πξνέιεπζεο Μηθξνριωξίδα ηωλ ιαραληθώλ Παζνγόλα βαθηήξηα ζηα ιαραληθά Μηθξννξγαληζκνί ωο δείθηεο πνηόηεηαο ηωλ ηξνθίκωλ Δληεξνβαθηήξηα (Enterobacteriaceae) Κνινβαθηεξίδηα (coliforms) Escherichia coli Οιηθή κεζόθηιε ριωξίδα Listeria monocytogenes Γεληθα Μνξθνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά Σαμηλόκεζε ηεο Listeria πλζήθεο αλάπηπμεο ηεο Listeria Σξόθηκα πνπ ζρεηίδνληαη κε L. monocytogenes Ληζηεξίωζε (Listeriosis) Ννκνζεζία ζρεηηθά κε ηελ L. monocytogenes θαη E. coli ζηα ηξόθηκα ΚΟΠΟ ΣΗ ΔΡΓΑΙΑ ΤΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΔΘΟΓΟΙ Πιαηύθπιιν καξνύιη Πξνεηνηκαζία δεηγκάηωλ καξνπιηνύ γηα θαηακέηξεζε κηθξνβηαθήο ριωξίδαο Παξαζθεπή αξαηώζεωλ Δλνθζαικηζκόο ηωλ ηξπβιίωλ Petri Δπώαζε θαη θαηακέηξεζε απνηθηώλ Γνθηκέο επηβίωζεο ηεο L. monocytogenes ζε δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο ζηα καξνύιηα ηαηηζηηθή αλάιπζε Απνηειέζκαηα θαη ζπδήηεζε Μηθξνβηαθή ριωξίδα ζηα καξνύιηα Μειέηε ηεο επηβίωζεο ηεο Listeria monocytogenes ζε καξνύιηα δηαηεξεκέλα ζε δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο θαη ρξόλνπο ζπληήξεζεο πκπεξάζκαηα Πξνηάζεηο γηα κειινληηθή έξεπλα Βηβιηνγξαθία

5 Πεξίιεςε θνπόο ηεο παξνύζαο πηπρηαθήο εξγαζίαο ήηαλ ε κειέηε ησλ κηθξννξγαληζκώλ πνπ βξίζθνληαη ζην καξνύιη θαη ε κειέηε ηεο επηβίσζεο ηεο Listeria monocytogenes ζε δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο ζπληήξεζεο. Υξεζηκνπνηήζεθαλ ζπλνιηθά 24 δείγκαηα πιαηύθπιινπ καξνπιηνύ ηύπνπ Ρσκάλα. Όια ηα δείγκαηα αγνξάζζεθαλ ηελ εκέξα ηνπ πεηξάκαηνο από ηνπηθό θαηάζηεκα ηεο Θεζζαινλίθεο θαη κεηαθέξζεθαλ ακέζσο ζην εξγαζηήξην Μηθξνβηνινγίαο ηνπ ηκήκαηνο Σερλνινγίαο Σξνθίκσλ ηνπ ΑΣΔΙΘ γηα ηηο κηθξνβηνινγηθέο αλαιύζεηο. Σα πξώηα 15 δείγκαηα ππνβιήζεθαλ ζηηο παξαθάησ αλαιύζεηο: Οιηθή Μεζόθηιε Υισξίδα. (Ο.Μ.Υ.), αξίζκεζε θνινβαθηεξηδίσλ (coliforms), αξίζκεζε E. coli, αξίζκεζε ηεο Listeria. Σα ππόινηπα 9 δείγκαηα ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηελ κειέηε ηεο επηβίσζεο ηνπ βαθηεξίνπ L. monocytogenes ζην καξνύιη. Σα δείγκαηα επσάζηεθαλ ζε ηξεηο δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο 4, 25 θαη 30 0 C. Υξεζηκνπνηήζεθαλ ηξία δείγκαηα γηα θάζε ζεξκνθξαζία επώαζεο ζηε πεηξακαηηθή δηαδηθαζία. Σα καξνύιηα εκβνιηάζηεθαλ κε 150κl θαζαξήο θαιιηέξγεηαο L. monocytogenes. ην πξώην κέξνο ηεο κειέηεο, ηα δείγκαηα καξνπιηνύ πνπ αλαιύζεθαλ όζνλ αθνξά ηελ κηθξνβηαθή ρισξίδα δελ παξνπζίαζαλ ζηαηηζηηθά ζεκαληηθέο δηαθνξέο κεηαμύ ηνπο. Δλώ ζηα δείγκαηα πνπ εμεηάζηεθε ε επηβίσζε ηεο L. monocytogenes ζε θακία πεξίπησζε, δελ παξαηεξήζεθε ε εμάιεηςε ηεο L. monocytogenes ζηηο ζεξκνθξαζίεο ζπληήξεζεο 4, 25 θαη 30 0 C. 4

6 1 ΔΙΑΓΩΓΗ 1.1 Σα θξέζθα ιαραληθά Η δήηεζε γηα θξέζθα ιαραληθά, ζαιάηεο θαη θξνύηα έρεη απμεζεί αξθεηά ηα ηειεπηαία ρξόληα ζε όιν ηνλ θόζκν (Mead et al., 1999). Σα ειάρηζηα επεμεξγαζκέλα θξνύηα θαη ιαραληθά απνηεινύληαη από λσπά, θξεζθνθνκκέλα πξντόληα, ηα νπνία έρνπλ ππνζηεί ειάρηζηε επεμεξγαζία, όπσο απνθινίσζε θαη ηεκαρηζκό γηα λα θαηαζηνύλ έηνηκα γηα ρξήζε. Σα θξεζθνθνκκέλα ιαραληθά ζπλήζσο ζπζθεπάδνληαη ζθξαγηζκέλα ζε ζάθνπο ε δηζθάθηα από κεκβξάλεο πνιπκεξώλ (Γεξαζόπνπινο, 2005). 1.2 Μαξνύιη Σν καξνύιη είλαη κέινο ηεο νηθνγέλεηαο Compositae (Asteraceae). Σν θαιιηεξγνύκελν είδνο (Lactuca Sativa L.) αλήθεη ζην γέλνο Lactuca, θαη νη θαιιηεξγνύκελεο πνηθηιίεο θαη ηα πβξίδηα θαηαηάζζνληαη ζε πέληε ηύπνπο (ηώκνο, 2004) Καιιηεξγνύκελνη ηύπνη: 1. πκπαγήο θεθαισηόο (crisphead ή iceberg) 2. Υαιαξόο θεθαισηόο ή βνπηύξνπ ή εκηθεθαισηόο (butterhead) 3. Ρσκάλα (romaine ή cos) 4. αιάηα (looseleaf ή bunching ή leaf) 5. παξαγγηνύ ή θηλέδηθν καξνύιη (Stem lettuce ή celtuce) ηελ παξνύζα εξγαζία ρξεζηκνπνηήζεθε ν ηύπνο Ρσκάλα. Αλαγλσξίδεηαη εύθνια από ηα καθξηά θαη ζηελά θύιια θαη ηελ όξζηα (θάζεηε) εκθάληζε. Δίλαη πεξηζζόηεξν επαίζζεηνο ζηηο αληίμνεο θαηξηθέο ζπλζήθεο ζε ζρέζε κε ηνπο άιινπο ηύπνπο. Έρεη κηθξή αληνρή ζην ςύρνο. Καιιηεξγείηαη ζηελ ύπαηζξν θαη ζην ζεξκνθήπην. Δίλαη πην δηαδεδνκέλνο ζηηο 5

7 ρώξεο ηεο λόηηαο Δπξώπεο θαη ζηηο ρώξεο ηεο ιεθάλεο ηεο Μεζνγείνπ. Δίλαη ν δεκνθηιέζηεξνο θαιιηεξγνύκελνο ηύπνο ζηελ ρώξα καο (ησκνο. Αλαζηάζηνο, 2003) 1.3 πγθνκηδή Σν θπξηόηεξν θξηηήξην ζπγθνκηδήο είλαη ην κέγεζνο ηνπ θπηνύ. Η πνηθηιία ηύπνπ ξσκάλα κπνξεί λα ζπγθνκίδεηαη θαη πξηλ αθόκα ζρεκαηηζηεί πιήξσο ε θεθαιή. Αλ ην καξνύιη θαηά ηελ ζπγθνκηδή είλαη θαιήο πνηόηεηαο θαη νη ζπλζήθεο ζπληεξήζεηο άξηζηεο (ζεξκνθξαζία θνληά ζηνπο 0 0 C θαη ζρεηηθή πγξαζία >95%), κπνξεί λα ζπληεξεζεί από 1 εώο 3 εβδνκάδεο, αλάινγα κε ηνλ ηύπν. Σν καξνύιη είλαη έλα από ηα ιαραλνθνκηθά πξντόληα κε ηελ πςειόηεξε δηαπλνή (ηώκνο, 2004). ηε δηάξθεηα ηεο πεξηόδνπ δηαηήξεζεο ή θαη ηεο κεηαθνξάο κπνξεί λα εκθαλίδνληαη δηάθνξεο αζζέλεηεο ή αλσκαιίεο. Σν πιένλ ζπλεζηζκέλν κεηαζπιιεθηηθό πξόβιεκα είλαη ε καιαθή βαθηεξηαθή ζήςε, ε νπνία κπνξεί λα πεξηνξηζηεί εάλ ε ζεξκνθξαζία ζπληήξεζεο είλαη θνληά ζηνπο 0 0 C. Η θνθθηλόκαπξε θειίδσζε ησλ θύιισλ (russet spotting) είλαη επίζεο ζπλεζηζκέλε κεηαζπιιεθηηθή αλσκαιία. Κειίδεο ζθνπξηάο εκθαλίδνληαη ζην θαηώηεξν ηκήκα ηνπ θεληξηθνύ λεύξνπ ησλ εμσηεξηθώλ θύιισλ θαη κπνξεί λα επεθηείλνληαη θαη ζην έιαζκα ηνπ θύιινπ. Η αλσκαιία απηή πξνθαιείηαη από ηελ παξνπζία ηνπ αηζπιελίνπ ζην πεξηβάιινλ δηαηήξεζεο ζε ζπγθεληξώζεηο >0,1 ppm ζε ζπλδπαζκό κε πςειή ζεξκνθξαζία (>5 0 C). Σν αηζπιέλην κπνξεί λα παξάγεηαη από ηηο ίδηεο ηηο θεθαιέο ηνπ καξνπιηνύ ή αθόκα θαη από αιιά είδε πνπ βξίζθνληαη ζηνλ ίδην απνζεθεπηηθό ρώξν θαη παξάγνπλ ζεκαληηθέο πνζόηεηεο αηζπιελίνπ (π.ρ κήια, αριάδηα). Η θαζηαλή θειίδσζε ησλ θύιισλ είλαη επίζεο ζπλεζηζκέλε κεηαζπιιεθηηθή αλσκαιία. Καζηαλόρξσκεο θειίδεο εκθαλίδνληαη θνληά ζηε βάζε ησλ θύιισλ ζην θεληξηθό λεύξν θαη ζην έιαζκα. Πξνθαιείηαη από πςειή ζπγθέληξσζε CO 2 ζην πεξηβάιινλ ζπληήξεζεο θαη ηα ζπκπηώκαηα είλαη εληνλόηεξα ζε ρακειέο ζπγθεληξώζεηο O 2 (πεξίπνπ 3%) (ηώκνο, 2004). 6

8 1.3.1 Θξεπηηθή αμία Σν καξνύιη ραξαθηεξίδεηαη από πςειή πεξηεθηηθόηεηα ζε λεξό (94-96%). ε ζύγθξηζε κε ηα άιια ιαραληθά είλαη θαιή πεγή αζβεζηίνπ, ζηδήξνπ θαη βηηακίλεο Α, ελώ έρεη ρακειή πεξηεθηηθόηεηα ζε πξσηεΐλε, αζθνξβηθό νμύ, ζεηακίλε, ξηβνθιαβίλε θαη ληαζίλε. Με βάζε ηελ πεξηεθηηθόηεηα ζε βηηακίλεο θαη αλόξγαλα άιαηα, ην καξνύιη θαηαηάζζεηαη ζηελ 26 ε ζέζε κεηαμύ όισλ ησλ θξνύησλ θαη ιαραληθώλ. Όκσο, ε ζπλεηζθνξά ηνπ ζηε δηαηξνθή είλαη ζπλάξηεζε ηεο πνζόηεηαο πνπ θαηαλαιώλεηαη θαη κε βάζε απηό, ζηηο ΗΠΑ θαηαηάζζεηαη ζηελ 4 ε ζέζε, κεηά από ηελ ληνκάηα, ηα εζπεξηδνεηδή, θαη ηελ παηάηα. Μεηαμύ ησλ ηεζζάξσλ ηύπσλ ππάξρνπλ ζεκαληηθέο δηαθνξέο σο πξνο ηελ πεξηεθηηθόηεηα ζε ζξεπηηθά ζπζηαηηθά όπσο θαίλεηαη ζηνλ πίλαθα 1. Οη ηύπνη ξσκάλα θαη ζαιάηα είλαη πινπζηόηεξνη ζε βηηακίλε C, βηηακίλε A θαη αζβέζηην. 7

9 Πίλαθαο 1.1. Πεξηεθηηθόηεηα ζε ζξεπηηθά ζπζηαηηθά ησλ ηεζζάξσλ ηύπσλ καξνπιηνύ (αλά 100 g). Κεθαισηόο Ηκηθεθαισηόο Ρσκάλα αιάηα Νεξό (%) 95,5 95, Δλέξγεηα (cal) Πξσηεΐλε (%) 0,9 1,2 1,3 1,3 Λίπνο (%) 0,1 0,2 0,3 0,3 Τδαηάλζξαθεο (%) 2,9 2,5 3,5 3,5 Φπηηθέο Ίλεο (%) 0,5 0,5 0,7 0,7 Αλόξγαλα (%) 0,6 1 0,9 0,9 Αζβέζηην (mg) Φώζθνξνο (mg) ,5 ίδεξνο (mg) 0,5 2 1,4 1,4 Νάηξην (mg) Κάιην (mg) Βηηακίλε Α (Γηεζ. Μνλ.) Βηηακίλε C (mg) Θεηακίλε (mg) 0,06 0,06 0,05 0,05 Ρηβνθιαβίλε (mg) 0,06 0,06 0,08 0,08 Νηαζίλε (mg) 0,3 0,3 0,4 0,4 Πεγή: ηώκνο Πσο κνιύλνληαη ηα ηξόθηκα θπηηθήο πξνέιεπζεο Σα ιαραληθά θαιιηεξγνύληαη πιένλ όιν ην ρξόλν, θαη ην ρώκα ζπλήζσο ιηπαίλεηαη κε πεξηηηώκαηα δώσλ (θνπξία). Ρίδεο, θπηά κε θύιισκα βξίζθνληαη ζε ζπλερή επαθή κε ην έδαθνο θαη επηκνιύλνληαη ππεξβνιηθά από ηελ έθζεζε ηνπο ζε αθάζαξηνπο πνηακνύο ή από επηκνιπζκέλα αξδεπηηθά θαλάιηα. Η επαθόινπζε απνηειεζκαηηθόηεηα ηεο πιύζεο κε ρισξησκέλν λεξό είλαη αλαγθαία (Lynch et al., 2009). Σν ρισξησκέλν λεξό ρξεζηκνπνηείηαη ζπλήζσο γηα ηελ θαηαζηξνθή ησλ παζνγόλσλ βαθηεξίσλ ζηα ιαραληθά. Ωζηόζν, έξεπλεο έρνπλ δείμεη όηη ην 8

10 πιύζηκν κε ρισξησκέλν λεξό έρεη πεξηνξηζκέλε βαθηεξηνθηόλν δξάζε (Lin et al., 2000). Η κόιπλζε ησλ ιαραληθώλ κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί ζε όια ηα ζηάδηα ηεο παξαγσγήο, ηόζν πξηλ όζν θαη κεηά ηελ ζπγθνκηδή θαη επεμεξγαζία (De Roever, 1998). νβαξή πεγή κνιύλζεσο ηνπ καξνπιηνύ είλαη ην έδαθνο πνπ θηινμελεί πνιιά κηθξόβηα κεηαμύ ησλ νπνίσλ θαη παζνγόλνπο κηθξννξγαληζκνύο όπσο βάθηιινπο, θισζηξίδηα, δύκεο, κύθεηεο, εληεξνβαθηήξηα θηι, πνπ κπνξεί λα πξνέξρνληαη από πεξηηηώκαηα δώσλ (θνπξηά), ην λεξό, ηα έληνκα (κέιηζζεο, κύγεο, θηι.) ηα ηξσθηηθά (αξνπξαίνη), ηα πηελά, θ.ν.θ. Η κόιπλζε κπνξεί λα γίλεη θαη ζην ζηάδην ηεο ζπγθνκηδήο, θαζώο επίζεο θαη ζην ζηάδην ηεο κεηαθνξάο θαη απνζήθεπζεο ηεο πξώηεο ύιεο ζην εξγνζηάζην. Πεγέο κνιύλζεσο κπνξεί λα είλαη αθόκα θαη νη εξγαδόκελνη θαη ηα κεραλήκαηα. Σα θπηηθά πξντόληα ζην ζηάδην ηεο πξώηεο ύιεο είλαη ζπλήζσο επηκνιπζκέλα ζηελ εμσηεξηθή ηνπο επηθάληα κε ςεπδνκνλάδεο, γαιαθηνβαθηήξηα, ζηξεπηόθνθθνπο, βάθηιινπο, δύκεο θαη κύθεηεο. Σν λεξό άξδεπζεο πξέπεη λα πξνέξρεηαη από δίθηπα ύδξεπζεο όπνπ ην λεξό ρισξηώλεηαη (Μπαιαηζνύξαο, 2006). 1.5 Μηθξνρισξίδα ησλ ιαραληθώλ Σα λσπά ιαραληθά έρνπλ ηελ δηθή ηνπο κηθξνρισξίδα θαη θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο παξαγσγήο ηνπο κπνξεί λα επηκνιπλζνύλ κε άιινπο κηθξννξγαληζκνύο νη νπνίνη κπνξεί λα είλαη παζνγόλνη γηα ηνλ άλζξσπν. Σα επίπεδα ησλ βαθηεξίσλ ζηα θξνύηα θαη ιαραληθά πνηθίινπλ ζεκαληηθά. Η κηθξνβηαθή επηκόιπλζε ησλ επηθαλεηαθώλ ηζηώλ είλαη κεγαιύηεξε ελώ ζπρλά ν εζσηεξηθόο ηζηόο ζεσξείηαη απνζηεηξσκέλνο. Γηα ηνλ ιόγν απηό ηα θπιιώδε ιαραληθά έρνπλ πεξηζζόηεξνπο κηθξννξγαληζκνύο γηαηί έρνπλ κεγαιύηεξε επηθάλεηα (De Roever C, 1998; Liy. et al., 2001). Οη αιινηνγόλνη κηθξννξγαληζκνί κπνξεί λα βξίζθνληαη ζην θπηό ή ζην έδαθνο, ή αθόκα λα εκθαληζηνύλ θαηά ηελ ζπγθνκηδή θαη ηελ κεηαθνξά. Πεξίπνπ ηα δύν ηξίηα ηεο αιινίσζεο ησλ ιαραληθώλ πξνθαιείηαη από κύθεηεο. Οη κύθεηεο πνπ απνκνλώλνληαη ζπλήζσο είλαη νη Penicillium 9

11 sclerotinia, Botrytis, Rhizopus (ICMSF, 1998), θαζώο θαη νη Aurebasidium, Fusarium, Mucor, Phoma (Francis et al., 1999). Η θπιιόπησζε ηνπ καξνπιηνύ, πξνθαιείηαη θπξίσο από βαθηήξηα όπσο, ε Pseudomonas cichorii (Cottyn et al., 2009), ε P. marginalis θαη ε Erwinia carotovora, ή από κύθεηεο όπσο ν Clerotinia spp, θαη ν Botritys cinerea. Σα βαθηήξηα είλαη ππεύζπλα γηα πεξίπνπ ην έλα ηξίην ηεο ζπλνιηθήο αιινίσζεο ησλ ιαραληθώλ (Nguyen the and Carlin, 1994). Η θζνξά απηή κπνξεί λα νθείιεηαη ζε βαθηήξηα πνπ πξνθαινύλ καιαθή ζήςε ή θαη καξαζκό. Η καιαθή ζήςε ζπκβαίλεη ζπλήζσο θαηά ηελ κεηαθνξά θαη απνζήθεπζε. Πξνθαιείηαη από βαθηήξηα πνπ αλήθνπλ ζηα coliforms, Erwinia carotovora, θαη από ζπγθεθξηκέλεο ςεπδνκνλάδεο όπσο ε P. fluorescens (Carlin et al., 1996). Τπάξρνπλ αξθεηέο βηβιηνγξαθηθέο πεγέο πνπ αλαθέξνπλ όηη ηα Gram αξλεηηθά βαθηήξηα, ηδηαηηέξα νη Pseudomonas spp., είλαη ππεύζπλα γηα ηελ αιινίσζε ησλ θξέζθσλ ιαραληθώλ (Magnuson et al., 1990; Beucnat, 2002). ε κηα κειέηε πνπ έγηλε ζε θξέζθα ιαραληθά έδεημε έλα επξύ θάζκα κηθξνβηαθνύ πιεζπζκνύ πνπ πνηθίιιεη από 70 cfu/g (μεθινπδηζκέλε παηάηα) κέρξη θαη 3Υ10 8 cfu/g (αληίδηα, θαξόηα, ζέιηλν, καξνύιη θαη κίγκα ζαιάηαο) κε ηα εληεξνβαθηήξηα θαη ηνπο δπκνκύθεηεο λα βξίζθνληαη ζε εμαηξεηηθά ρακειά επίπεδα ελώ ην βαθηήξην Staphylococcus aureus απνπζίαδε. Μεηά από απνζήθεπζε ησλ θξέζθσλ ιαραληθώλ γηα 6 εκέξεο ζηνπο 4 θαη 20 0 C ε νιηθή κεζόθηιε ρισξίδα ζε ζαιάηεο δηάθνξσλ κηγκάησλ (θξέζθσλ ιαραληθώλ) θπκαίλνληαλ από 3Υ10 6 έσο 3Υ10 8 cfu/g ελώ ν πιεζπζκόο ησλ coliforms θπκαίλνληαλ ζε ιηγόηεξν από <100 cfu/g εώο 1Υ10 6 cfu/g αληίζηνηρα (Masson, 1988). Η καιαθή ζήςε πξνθαιεί αιινηώζεηο ησλ θξεζθνθνκκέλσλ ιαραληθώλ θαη έρεη κειεηεζεί ζε έηνηκεο ζαιάηεο πνπ πεξηείραλ αληίδηα θαη ξαδίθηα. Σα ιαραληθά απηά είραλ ππνζηεί επεμεξγαζία (δηαινγή, πιύζηκν, θνπή, ζπζθεπαζία) δηαηεξεζήθαλ ζε ζεξκνθξαζία 10 0 C θαη πνπιήζεθαλ ζε 8-10 κέξεο. Η αιινίσζε πξνήιζε θπξίσο από θζνξίδνπζεο πεθηηλνιπηηθέο ςεπδνκνλάδεο όπσο P. fluorescens. Η P. fluorescens επηκνιύλεη ηα θύιια ησλ ιαραληθώλ ζηνπο αγξνύο θαη επεηδή είλαη ςπρξόηξνθν βαθηήξην επσάδεηαη θαη αλαπηύζζεηαη ζηα ιαραληθά θαηά ηελ παξακνλή ηνπο ζηα ξάθηα ησλ ςπγείσλ ησλ θαηαζηεκάησλ. Η Erwinia herbicola ήηαλ ην επόκελν ζεκαληηθόηεξν βαθηήξην πνπ απνκνλώζεθε από θπιιώδε ιαραληθά όπσο ην καξνύιη (Nguyen the and Prunier, 1989; Magnuson et al., 1990). 10

12 ε έηνηκεο πξνο θαηαλάισζε ζαιάηεο ιάραλνπ θαη καξνπιηνύ δηαπηζηώζεθε όηη ε Ο.Μ.Υ θπκαηλόηαλ από 3Υ10 4 έσο 1Υ10 6 cfu/g ελώ ν πιεζπζκόο ησλ ςπρξόηξνθσλ θπκαηλόηαλ από 3Υ10 3 έσο 3Υ10 5 cfu/g. Μεηαμύ ησλ ςπρξόηξνθσλ βαθηεξίσλ ε επηθξαηέζηεξε νκάδα ήηαλ νη ςεπδνκνλάδεο. Πνιιά κηθξνβηαθά είδε πνιιαπιαζηάδνληαη ηαρύηαηα ζηα θνκκέλα ιαραληθά. Έηζη βξέζεθε όηη έηνηκα πξνο θαηαλάισζε ιαραληθά κεηά από ηελ παξακνλή ηνπο ζε ξάθηα ππό ςύμε ( C), πεξηείραλ ςεπδνκνλάδεο θαη γαιαθηηθά βαθηήξηα παξαπάλσ από 10 8 cfu/g (Nguyen the and Prunier, 1989). Ωζηόζν ζηνπο 30 0 C ηα γαιαθηηθά βαθηήξηα θπξηαξρνύζαλ γεγνλόο πνπ νδεγεί ζην ζπκπέξαζκα όηη ε πνζνηηθή αλάιπζε ηνπ γαιαθηηθνύ νμένο κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί σο δείθηεο ηεο ππεξβνιηθήο ζεξκνθξαζίαο ζπληήξεζεο (Francis et al., 1999). 1.6 Παζνγόλα βαθηήξηα ζηα ιαραληθά Σα πνιύηηκα γηα ηελ πγεία, θπιιώδε πξάζηλα ιαραληθά είλαη ε ζπρλόηεξε πεγή κόιπλζεο από παζνγόλα βαθηήξηα ηνύο θαη παξάζηηα. Σα ιαραληθά έρνπλ ζπζρεηηζηεί επηδεκηνινγηθά κε αζζέλεηεο ζε πνιιέο ρώξεο, αθνύ είλαη ηθαλά λα πξνθαιέζνπλ ηξνθνινηκώμεηο. (De Roever 1998; Francis et al., 1999). Tα ηειεπηαία ρξόληα ε ζπρλόηεηα αζζελεηώλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ θαηαλάισζε θξέζθσλ θξνύησλ θαη ιαραληθώλ έρεη απμεζεί ιόγνπ ηεο απμεκέλεο δήηεζεο γηα θξέζθα πξντόληα (Mead et al.,1999). Σα βαθηήξηα πνπ πξνθαινύλ αλεζπρία γηα ηελ δεκόζηα πγεία, δηόηη κπνξνύλ λα πξνθαιέζνπλ αζζέλεηα αλήθνπλ ζηα είδε Salmonella spp., Escherichia coli 0157:H7, Clostridium botulinum, Listeria monocytogenes, ηα νπνία απνηεινύλ ηηο πην ζπρλέο θαη ζνβαξέο αηηίεο ηξνθνγελώλ ινηκώμεσλ. Άιια βαθηήξηα πνπ πξνθαινύλ αλεζπρία είλαη ν Bacillus cereus, Campylobacter spp., Clostridium perfringens, Shigella spp., Staphylococcus aureus, Vibrio spp. θαη Yersininia enterocolitica, θαζώο θαη ηνί θαη παξάζηηα όπσο ηα Cryptosporidium parvum θαη Cyclospora cayetanensis. (De Rover, 1998; Beuchat 1998; Tauxe et al., 1997). Οη ρξόλνη επηβίσζεο ησλ coliforms 11

13 (θνινβαθηεξηδίσλ) θαη ησλ παζνγόλσλ βαθηεξίσλ ζηα πεξηζζόηεξα λσπά ιαραληθά εμαξηώληαη από ηελ πγξαζία θαη ηελ ζεξκνθξαζία θαη επεξεάδνπλ ζε ζεκαληηθό βαζκό ην ρξόλν δσήο ησλ πξντόλησλ. Αθόκα θαη ζε πεξίπησζε πνπ δελ ρξεζηκνπνηείηαη θνπξηά (σο ιίπαζκα), ε επηκόιπλζε ησλ ιαραληθώλ από αλζξώπηλνπο παζνγόλνπο παξάγνληεο είλαη ζπλήζεο (Beuchat, 1996). ηεο Ηλσκέλεο πνιηηείεο ηα εηήζηα πνζνζηά ζαικνλέισζεο είλαη πςειά κε θαηαγεγξακκέλεο 1,4 εθαηνκκύξηα πεξηπηώζεηο από ηηο νπνίεο 500 θαηαιήγνπλ ζε ζάλαην (Kunze et al., 2008). Αξθεηά θαη δηαθνξεηηθά είδε πνπ αλήθνπλ ζην γέλνο Salmonella έρνπλ αληρλεπηεί ζε δηάθνξα ιαραληθά (Beuchat, 1996b; Wells and Butterfield, 1997). Δθηεηακέλα μεζπάζκαηα ζαικνλέισζεο έρνπλ απνδνζεί ζε επηκνιπζκέλνπο βιαζηνύο θαζνιηώλ (O Mahony et al., 1990a), ζέιηλνπ, καξνπιηνύ, ιάραλνπ, αληηδηώλ, θαη λεξνθάξδακνπ (Beuchat, 1996), ληνκάηεο, πεπόλη, ρπκό κήινπ θαη ρπκό πνξηνθαιηνύ (Beuchat, 2002). ύκθσλα κε ηνλ Δπξσπατθό Οξγαληζκό Αζθάιεηαο Σξνθίκσλ (EFSA), ε ζαικνλέισζε θαη ε ιηζηεξίσζε θαηέρνπλ ηελ δεύηεξε θαη πέκπηε ζέζε αληίζηνηρα, ζηελ θαηάηαμε ησλ δέθα πην ζπρλά εκθαληδόκελσλ αζζελεηώλ ηξνθηθήο πξνέιεπζεο (EFSA, 2005). Η εληεξνηνμηλνγόλνο E. coli πνπ αλαπηύζζεηαη ζηα σκά ιαραληθά έρεη αλαγλσξηζζεί σο κηα από ηηο αηηίεο δηάξξνηαο ησλ ηαμηδησηώλ (Beuchat, 1996). Σν καξνύιη ήηαλ ε πεγή ζε κηα ηξνθνδειεηεξίαζε πνπ μέζπαζε ζηελ Μνληάλα ην 1995 από ην βαθηήξην E. coli 0157:H7 θαη πξνζέβαιιε πάλσ από 100 αλζξώπνπο (Barnett et al., 1995 ; Beuchat, 1996). H L. monocytogenes είλαη επξέσο δηαδεδνκέλε ζηελ θύζε θαη κπνξεί λα απνκνλσζεί από πεξηηηώκαηα δώσλ, λα επεξεάζεη ηελ βιάζηεζε ησλ θπηώλ θαζώο επηβηώλεη γηα κεγάια ρξνληθά δηαζηήκαηα ζηε θνπξηά (Beuchat et al., 1990; Beuchat, 1996). Σα λσπά ιαραληθά είλαη ελ δπλάκεη θνξείο γηα αλζξώπηλε ιηζηεξίσζε. Σν ζέιηλν, νη ληνκάηεο θαη ην καξνύιη, έρνπλ εκπιαθεί ζε πεξηζηαηηθά κε επηδεκηνινγηθέο ζπλέπεηεο (Ho et al., 1986; Odumeru et al.,1997). ηελ Ακεξηθή ε L. monocytogenes αληρλεύηεθε ζε ιάραλα, αγγνύξηα, παηάηεο καξνύιηα θαη ξεπαλάθηα ηεο αγνξάο (Heisick et al., 1989; De Simon et al., 1992). Ο ξπζκόο όκσο αλάπηπμεο ηεο Listeria ζηα ιαραληθά ζπαλίσο είλαη ππεξβνιηθόο. Ωζηόζν ε ζπρλόηεηα ηεο επηκόιπλζεο πνηθίιιεη 12

14 αλάινγα κε ηνλ ηόπν ζπγθνκηδήο, ηελ ζεξκνθξαζία, ηα ιηπάζκαηα, ηελ πιύζε θ.ν.θ (NACMCF, 1991). 1.7 Μηθξννξγαληζκνί σο δείθηεο πνηόηεηαο ησλ ηξνθίκσλ. Μηθξννξγαληζκνί δείθηεο είλαη νκάδεο κηθξννξγαληζκώλ νη νπνίνη κπνξνύλ εύθνια λα πξνζδηνξηζζνύλ θαη ησλ νπνίσλ ε παξνπζία όηαλ ππεξβαίλεη νξηζκέλα πξνθαζνξηζκέλα όξηα γηα θάζε είδνο ηξνθίκνπ, ζεσξείηαη έλδεημε παξακνλήο ηνπ ηξνθίκνπ ζε ζπλζήθεο ζηηο νπνίεο είλαη πηζαλή ε κόιπλζε ηνπ κε παζνγόλνπο κηθξννξγαληζκνύο. Οη κηθξννξγαληζκνί δείθηεο αληαλαθινύλ ηε κηθξνβηνινγηθή πνηόηεηα ησλ ηξνθίκσλ ζε ζρέζε κε ηελ δηάξθεηα ζπληεξήζεσο ηνπο ή ηελ αζθάιεηα ησλ ηξνθίκσλ από ηνπο παζνγόλνπο κηθξννξγαληζκνύο. Οη κηθξννξγαληζκνί πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη σο δείθηεο ηεο αζθάιεηαο ησλ ηξνθίκσλ είλαη ηα εληεξνβαθηήξηα (Enterobacteriaceae), ηα θνινβαθηεξηνεηδή (coliforms), ηα θνινβαθηεξηνεηδή θνπξάλσλ (Faecal coliforms), ε E. coli, θαη νη εληεξόθνθθνη (Κνηδεθίδνπ, 2000) Δληεξνβαθηήξηα (Enterobacteriaceae) Σα εληεξνβαθηήξηα ρξεζηκνπνηνύληαη ρξόληα ζηελ Δπξώπε ζαλ δείθηεο πνηόηεηαο θαη αζθάιεηαο ηξνθίκσλ. Σα εληεξνβαθηήξηα απνηεινύλ κηα ζρεηηθά νκνηνγελή θπινγελεηηθή νκάδα ησλ γ- πξσηενβαθηεξίσλ θαη έρνπλ ηα αθόινπζα ραξαθηεξηζηηθά: είλαη gram αξλεηηθά βαθηήξηα, κε ζπνξνγόλα, ξαβδόκνξθα, αθίλεηα ή απηνθηλνύκελα κε πεξίηξηρα καζηίγηα, πξναηξεηηθά αλαεξόβηα, αξλεηηθά ζηελ δνθηκή νμεηδάζεο, δπκώλνπλ ηε γιπθόδε πξνο νμύ. Η νηθνγέλεηα Enterobacteriaceae πεξηιακβάλεη ηα γέλε: Citrobacter, Enterobacter, Erwinia, Escherichia, Hafnia, Klebsiella, Proteus, Edwardsiella, Salmonella, Serratia, Shigella θαη Yersinia (Κornacki et al., 2001) Κνινβαθηεξίδηα (coliforms) 13

15 Σα θνινβαθηεξηνεηδή ρξεζηκνπνηνύληαη σο βαθηεξηαθνί δείθηεο θαηά ηε κηθξνβηαθή αλάιπζε ηεο πγεηνλνκηθήο πνηόηεηαο ησλ ηξνθίκσλ θαη ηνπ λεξνύ ή ζαλ δείθηεο εληεξηθήο ξύπαλζεο ηνπ ηξνθίκνπ. Ο όξνο θνινβαθηεξηνεηδή επηλνήζεθε από ηνλ Blachstein ην 1893, γηα λα αλαθεξζεί ζε βάθηινπο νη νπνίνη είραλ θνηλά γλσξίζκαηα κε ηελ E. coli θαη ζρεκάηηδαλ παξόκνηεο απνηθίεο. Σα θνινβαθηεξηνεηδή είλαη νξγαληζκνί αεξόβηνη, gram αξλεηηθνί, ξαβδόκνξθνη, κε ζπνξνγόλνη, πνπ δπκώλνπλ ηελ ιαθηόδε πξνο όμπ θαη αέξην ζε 48 ώξεο ζηνπο C.(Κornacki et al., 2001). Σα coliforms είλαη πιαηηά δηαδεδνκέλα ζην πεξηβάιινλ θαη βξίζθνληαη ζην έδαθνο, ζην λεξό, θαη ζηελ βιάζηεζε ησλ θπηώλ (Jay et al.,1996). ηελ νκάδα απηή ζπκπεξηιακβάλνληαη ηα γέλε Escherichia, Enterobacter, Citrobacter θαη Klebsiella. Σα θνινβαηεξίδηα βξίζθνληαη ζηα πεξηηηώκαηα ησλ ζεξκόαηκσλ δώσλ. Από απηά ε Escherichia coli, έρνληαο γηα βηόηνπν ην θαηώηεξν ηκήκα ηνπ εληέξνπ ησλ ζεξκόαηκσλ δώσλ, ζεσξείηαη βέβαηεο εληεξηθήο πξνέιεπζεο. Έηζη ε παξνπζία ηεο E. coli ζε έλα ηξόθηκν ζεκαίλεη ηε βέβαηε ξύπαλζε ηνπ κε θόπξαλα, άκεζα ή έκκεζα. ρεδόλ ην 100% ησλ ζηειερώλ ηεο E. coli πξνθαινύλ δύκσζε ηεο ιαθηόδεο πξνο νμύ θαη αέξην ζηνπο 44,5 0 C. Γηα απηό ε δνθηκή απηή, ρξεζηκεύεη γηα ηελ γξήγνξε ηαπηνπνίεζε ησλ θνινβαθηεξηνεηδώλ εληεξηθήο πξνέιεπζεο. Σα βαθηήξηα πνπ αλήθνπλ ζην γέλνο Klebsiella είλαη πηζαλήο εληεξηθήο πξνέιεπζεο. Σα γέλε Enterobacter θαη Citrobacter είλαη ζπλήζσο θπηηθήο πξνέιεπζεο (Kornacki et al., 2001) Escherichia coli Μνξθνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά Η E. coli αλήθεη ζηελ νηθνγέλεηα Enterobacteriaceae. Δίλαη έλα Gram αξλεηηθό πξναηξεηηθά αλαεξόβην θαη κε ζπνξνγόλν βαθηήξην. Σα θύηηαξα ηνπ έρνπλ κήθνο πεξίπνπ 2κm, δηάκεηξν 0,5κm θαη όγθν 0,6-0,7 κm 3 θαη ε θίλεζε ηνπο ππνβνεζείηαη από πεξίηξηρα καζηίγηα (Kubitschek, 1990). Δίλαη ζεηηθό ζηελ θαηαιάζε θαη αξλεηηθό ζην ηεζη ηεο νμεηδάζεο (Gu et al., 2009). 14

16 πλζήθεο αλάπηπμεο ηεο E. coli H E. coli είλαη έλα ραξαθηεξηζηηθό κεζόθηιν βαθηήξην πνπ αλαπηύζζεηαη ζε ζεξκνθξαζίεο από C κε άξηζηε ζεξκνθξαζία αλάπηπμεο ηνπο 37 0 C. (Jones et al., 2003 ). H E. coli πνιιαπιαζηάδεηαη θαη ζε ph 4,4 θαη έρεη ειάρηζηε ηηκή ελεξγόηεηαο λεξνύ (aw) 0,95 (Gabriel and Nakana, 2010) Παζνγέλεηα ηεο E. coli Καηά ηελ αλίρλεπζε θαη ηελ θαηακέηξεζε ηεο E. coli, ηα απνκνλσκέλα ζηειέρε πξέπεη λα ζπκθσλνύλ κε ηα βαζηθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ coliforms θαη ησλ coliforms εληεξηθήο πξνέιεπζεο. Παξαδνζηαθά ε δηαθνξνπνίεζε ηνπ γέλνπο Escherichia από ηα άιια θνινβαθηεξίδηα γίλεηαη κε ηηο δνθηκέο IΜVIC. Σν βαθηήξην E. coli απνηειεί ηνλ πην εμεηδηθεπκέλν δείθηε πγεηνλνκηθήο ζεκαζίαο. Η παξνπζία ηνπ βαθηεξίνπ E. coli πξνζδηνξίδεηαη κε κηα ζεηξά βηνρεκηθώλ δνθηκώλ, πνπ είλαη γλσζηή κε ηε ζπλνπηηθή νλνκαζία IMVIC, όπνπ ην Ι αλαθέξεηαη ζηε παξαγσγή ηλδόιεο από ηνλ κεηαβνιηζκό ηεο ηξππηνθαλεο, ην Μ δείρλεη ηε δπλαηόηεηα ηνπ νξγαληζκνύ λα ζρεκαηίδεη νμύ από γιπθόδε νπνύ αληρλεύεηαη από ηελ αληίδξαζε ηνπ εξπζξνύ ηνπ κεζπιελίνπ, ην V αλαθέξεηαη ζηελ παξαγσγή 2,3-βνπηαλεδηόιεο ή αθεηντλεο από ηνλ κεηαβνιηζκό ηεο γιπθόδεο θαη ην C αληηπξνζσπεύεη ηε δπλαηόηεηα ηνπ βαθηεξίνπ λα απνηθνδνκεί ηα θίηξηθα ηόληα σο κόλε πεγή άλζξαθα. (Κomacki et al., 2001). Σν 1885, ν παζνγόλνο κηθξννξγαληζκόο E. coli απνκνλώζεθε αξρηθά από παηδηθά πεξηηηώκαηα θαη πεξηγξάθεθε από ηνλ Γεξκαλό παηδίαηξν Theodor Escherich. Η E. coli είλαη ζρεδόλ κόληκνο θάηνηθνο ηνπ εληέξνπ ησλ ζεξκόαηκσλ δώσλ θαη ηνπ αλζξώπνπ. Παξά ην γεγνλόο όηη είλαη επθαηξηαθά παζνγόλν βαθηήξην κπνξεί λα πξνθαιέζεη δηάθνξεο κνιύλζεηο όπσο Gram αξλεηηθή ζεςαηκία, κνιύλζεηο ηεο νπξνδόρνπ θύζηεο, πλεπκνλία ζε αλνζνθαηεζηαικέλνπο αζζελείο θαζώο θαη κεληγγίηηδα ζηα λενγλά. Η E. coli ζε έλα ηξόθηκν ζεκαίλεη βέβαηε ξύπαλζε ηνπ κε θόπξαλα θαη γηα απηό πήξε 15

17 ηελ νλνκαζία ηνπ κηθξννξγαληζκνύ E. coli [(M.R. Adams and M.O. Moss (2008)], σο δείθηεο θνπξαλώδνπο κνιύλζεσο. Σα ζηειέρε ηεο E. coli πνπ αλαγλσξίζζεθαλ ηαμηλνκήζεθαλ ζηνπο παξαθάησ ηύπνπο: Δληεξνπαζνγόλνο E. coli (EPEC). Δληεξνδηεηζδπηηθή E. coli (EIEC). Δληεξνηνμηλνγόλνο E. coli (ETEC). Δληεξναηκνξξαγηθή E. coli (EHEC). Δληεξνζπζζσκαησκηθή E. coli (EaggEC). Σα ελεξνπαζνγόλα ζηειέρε (EPEC) έρνπλ ζπλδεζεί κε ηελ λεπηαθή δηάξξνηα. Η εληεξνδηεηζδπηηθή E. coli (EIEC), πξνθαιεί ζπκπηώκαηα κηαο βαθηεξηαθήο δπζεληεξίαο όπσο έιθνο θαη αηκαηώδεο δηάξξνηα. Σα εληεξνηνμηλνγόλα ζηειέρε E. coli (ETEC) ζπλδένληαη κε ηελ απνθαινπκέλε δηάξξνηα ησλ ηαμηδησηώλ. Δληεξναηκνξαγηθά ζηειέρε E. coli (EHEC) έρνπλ αλαγλσξηζζεί σο αηηία επηδεκηνινγηθώλ εμάξζεσλ αηκνξξαγηθήο θνιίηηδαο θαη αηκνιπηηθνύ νπξαηκηθνύ ζπλδξόκνπ (Ηaemolytic Uremic Syndrome HUS), εηδηθόηεξα ν νξόηππνο 0157:Η7 (Lim et al.,2007) Σξόθηκα πνπ ζρεηίδνληαη κε E. coli Παζνγέλεηα Έρεη εθηηκεζεί όηη ε E. coli 0157:Η7 είλαη ππεύζπλε γηα πάλσ από θξνύζκαηα δηάξξνηαο (Yilmaz et al., 2006), γηα πεξηπηώζεηο κόιπλζεο από ην βαθηήξην (Yang et al., 2007), λνζειείεο ζε λνζνθνκείν θαη 61 ζαλάηνπο ζηηο Η.Π.Α. εηεζίσο (Jo et al., 2007, Charimba et al., 2010). Σα πεξηζζόηεξα θξνύζκαηα έρνπλ ζπλδεζεί κε θαηαλάισζε ηξνθίκσλ θπηηθήο θαη δσηθήο πξνέιεπζεο, ελώ ε κεηάδνζε ησλ παζνγόλσλ ιακβάλεη ρώξα θπξίσο από ηελ θαηαλάισζε δηαθόξσλ ηξνθίκσλ όπσο ηνπ κε επαξθώο ζεξκηθά επεμεξγαζκέλνπ βνδηλνύ θηκά, ηνπ λσπνύ γάιαθηνο, ησλ ηπξηώλ πξνεξρνκέλσλ από κε παζηεξησκέλν γάια, ησλ δπκνπκέλσλ πξντόλησλ θξέαηνο, ηνπ λεξνύ, ησλ ρπκώλ, θαζώο θαη ησλ αθαηέξγαζησλ ιαραληθώλ (Eribo and Ashenafi, 2003). Σα κεξπθαζηηθά δώα θαη πνην ζπγθεθξηκέλα ε γαζηξνεληεξηθή νδόο ησλ πγηώλ δώσλ είλαη ε θύξηα αλαγλσξηζκέλε πεγή ηνπ νξγαληζκνύ σο κέξνο 16

18 ηεο ελδνγελνύο κηθξνρισξίδαο ηνπ εληέξνπ. Δπνκέλσο ηα ζηειέρε ηεο E. coli κπνξνύλ λα εηζέιζνπλ ζην ηξόθηκν θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο επεμεξγαζίαο ησλ πξντόλησλ εθόζνλ νη ζπλζήθεο πγηεηλήο είλαη αλεπαξθείο. Δπίζεο ηα ζηειέρε ηεο E. coli κπνξνύλ λα επεξεάζνπλ ηνπο αλζξώπνπο έκκεζα κέζσ ησλ πεξηηησκάησλ πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη θαη σο θνπξηά. (Zhu et al., 2009). 1.8 Οιηθή κεζόθηιε ρισξίδα Οιηθή κεζόθηιε ρισξίδα νλνκάδεηαη ν πιεζπζκόο ησλ βαθηεξίσλ πνπ αλαπηύζζνληαη ζην άγαξ θαηακέηξεζεο (Plate Count Αγαξ) ζε αεξόβηεο ζπλζήθεο θαη ζεξκνθξαζία επώαζεο 35 0 C γηα 48±3 ώξεο. Γηα ηελ εθηίκεζε ηεο νιηθήο κεζόθηιεο ρισξίδαο ρξεζηκνπνηείηαη ε κέζνδνο θαηακέηξεζεο ησλ απνηθηώλ ζε ηξπβιία. Πξόθεηηαη γηα ηελ ηερληθή Aerobic Plate Count ή Standard Plate Count. Η παξαπάλσ κέζνδνο βαζίδεηαη ζηε παξαδνρή όηη θάζε κηθξνβηαθό θύηηαξν αλαπηύζζεηαη ζην άγαξ θαη κπνξεί λα ζρεκαηίζεη κηα απνηθία. Η παξαδνρή απηή είλαη κεξηθώο κνλό ζσζηή γηαηί: α) ηα κηθξνβηαθά θύηηαξα ηνπ δείγκαηνο ηνπ ηξνθίκνπ αλήθνπλ ζε δηαθνξεηηθά είδε κε δηαθνξεηηθέο θπζηνινγηθέο απαηηήζεηο θαη έηζη δελ αλαπηύζζνληαη όια θάησ από ηηο ίδηεο ζπλζήθεο, β ) κηα απνηθία δελ πξνέξρεηαη πάληα από έλα κόλν κηθξνβηαθό θύηηαξν. Γπν ή πεξηζζόηεξα κηθξνβηαθά θύηηαξα βξίζθνληαη θνιιεκέλα κεηαμύ ηνπο ζρεκαηίδνληαο κηα απνηθία. Γηα ηνλ παξαπάλσ ιόγν, ηα απνηειέζκαηα ηεο εθηίκεζεο ηνπ δσληαλνύ κηθξνβηαθνύ θνξηίνπ ελόο ηξνθίκνπ, εθθξάδεηαη ζε κνλάδεο πνπ ζρεκαηίδνπλ απνηθίεο, (C.F.U. Colony Forming Units/g ηξνθίκνπ) (Γειεγθάξεο, 1992) 1.9 Listeria monocytogenes Γεληθα Ο κηθξννξγαληζκόο L. monocytogenes, είλαη ε αηηία γηα ηελ αλζξώπηλε θαη δσηθή ιηζηεξίσζε θαη έρεη πξνζειθύζεη κεγάιν ελδηαθέξνλ ηα ηειεπηαία 20 ρξόληα (Schlech, 2000). 17

19 Αλ θαη ν κηθξννξγαληζκόο L. monocytogenes αλαθέξζεθε γηα πξώηε θνξά ην 1891, πεξηγξάθεθε αλαιπηηθά από ηνπο Murray, Webb θαη Swann ην 1926, όηαλ ν Murray αλαθάιπςε απηόλ ηνλ κηθξννξγαληζκό σο αηηία γηα δσηθή αζζέλεηα. Αξρηθά ν κηθξννξγαληζκόο νλνκάζηεθε Bacterium monocytogenes, θαη ζηε ζπλέρεηα πήξε ην όλνκα Listeria monocytogenes πξνο ηηκήλ ηνπ Λόξδνπ Lister. Η νλνκαζία Listeria monocytogenes έγηλε απνδεθηή ην 1940 (Data R. Atin, 2003). Δπίζεο ε L. monocytogenes δηαπηζηώζεθε όηη ήηαλ παζνγόλν θαη γηα ηνλ άλζξσπν θαη πξνμελνύζε ηελ ζνβαξή αζζέλεηα πνπ νλνκάζηεθε ιηζηεξίσζε (listeriosis) (Jay, M.J. 2000). Από ηόηε κέρξη ζήκεξα, απνδείρζεθε πσο είλαη παζνγόλν γηα πεξηζζόηεξα από 50 ζειαζηηθά, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη ησλ αλζξώπσλ, θαζώο επίζεο θαη γηα ηα πηελά, ηα έληνκα, ηα ακθίβηα, ηα ςάξηα θαη ηα νζηξαθόδεξκα (Jay Lossner and Golden, 2005). Η L. monocytogenes είλαη έλα παζνγόλν βαθηήξην πνπ έρεη πξνθαιέζεη κεγάιε αλεζπρία ζηηο βηνκεραλίεο ηξνθίκσλ, δηόηη είλαη επξέσο δηαδεδνκέλε ζην πεξηβάιινλ θαη έρεη ηελ ηθαλόηεηα λα αλαπηύζζεηαη θαη ζε ρακειέο ζεξκνθξαζίεο θαη ζε ζρεηηθά πςειά επίπεδα άιαηνο (Gravessen et al., 2002) Μνξθνινγηθά ραξαθηεξηζηηθά Η L. monocytogenes είλαη έλα gram- ζεηηθό βαθηήξην, κε ζπνξνγόλν, πξναηξεηηθά αλαεξόβην, ξαβδόκνξθν κε δηαζηάζεηο πνπ θπκαίλνληαη από 0,4-0,5 κm δηάκεηξν θαη 0,5-2κm κήθνο πνπ ζπρλά εκθαλίδεη αιπζίδεο θπηηάξσλ. Από πνιιέο απόςεηο είλαη παξόκνην κε ην γέλνο Brochothrix, θαη ηα δπν γέλε είλαη ζεηηθά ζην ηεζη θαηαιάζεο. Η L. monocytogenes εκθαλίδεη θίλεζε κε ηελ βνήζεηα ησλ πεξίηξηρσλ καζηίγησλ. Ο βαζκόο ηεο θηλεηηθόηεηαο ηεο εμαξηάηαη από ηελ ζεξκνθξαζία. Δκθαλίδεη θίλεζε ζηνπο C, ελώ από ηνπο 37 0 C θαη πάλσ κεηώλεηαη ε θηλεηηθόηεηα (Lovett, 1989; Farber θαη Peterkin, 1991; M.R. Adams θαη M.O. Moss, 2008). 18

20 1.9.3 Σαμηλόκεζε ηεο Listeria Σν γέλνο Listeria πεξηιακβάλεη έμη δηαθνξεηηθά είδε, ηα νπνία θαηαηάζζνληαη ζε δπν θαηεγνξίεο. Η κηα θαηεγνξία πεξηιακβάλεη πέληε είδε πνπ ζρεηίδνληαη πην πνιύ κεηαμύ ηνπο, ηελ L. monocytogenes, ηελ L. innocua, ηελ L. ivanovii, ηελ L. welshimeri, θαη ηελ L. seeligeri. Η άιιε θαηεγνξία πεξηιακβάλεη ηελ L. grayi [(Seafood HACCP Alliance (2007)]. Έρνπλ όκσο αλαθεξζεί θαη άιια δπν είδε ακθηβόινπ ηαμηλνκήζεσο ηα νπνία είλαη ε L. murrayi θαη ε L. denitrificaus. (Σδαλεηάθεο Ν., 2004). Σα έμη είδε Listeria ραξαθηεξίδνληαη από ηελ ύπαξμε αληηγόλσλ πνπ δεκηνπξγνύλ 17 νξόηππνπο (serovars). Σα βαζηθά παζνγόλα είδε, L. monocytogenes αληηπξνζσπεύνληαη από 13 νξόηππνπο, θάπνηνη από ηνπο νπνίνπο κνηξάδνληαη από ηελ L. innocua θαη ηε L. seeligeri (Jay, Loessner and Golden, 2005). Από ηνπο νξόηππνπο απηνύο, απηνί πνπ κπνξνύλ λα πξνθαιέζνπλ ηηο πεξηζζόηεξεο ινηκώμεηο ζηνλ άλζξσπν θαη ζηα δώα είλαη νη ηύπνη 1a, 2a θαη 4b. Από ηα έμη είδε ηεο Listeria, ε L. monocytogenes είλαη παζνγόλν ζηέιερνο γηα ηνλ άλζξσπν, όπσο επίζεο θαη ε L. ιvanovii. Η L. innocua, L. welshimeri θαη L. seeligeri είλαη κε παζνγόλα ζηειέρε γηα ηνλ άλζξσπν (Doganay, 2003) πλζήθεο αλάπηπμεο ηεο Listeria Η Listeria αλαπηύζζεηαη θαιά ζηα πεξηζζόηεξα θνηλά ππνζηξώκαηα όπσο ην brain heart infusion broth (BHI), θαη ην tryptic- soy broth κε 0,6% yeast extract (TSBYE). Η L. monocytogenes κπνξεί επίζεο λα αλαπηπρζεί ζε νξηζκέλα ζπλζεηηθά θαη εκηζπλζεηηθά κέζα. Ο ξπζκόο αλάπηπμεο ηεο ζε απηά είλαη πνιύ πην αξγόο από όηη ζηα πινύζηα ζξεπηηθά ππνζηξώκαηα. Η Listeria αλαπηύζζεηαη ζε ζεξκνθξαζία από C, ε βέιηηζηε ζεξκνθξαζία αλάπηπμεο ηεο είλαη C κε άξηζηε απηή ησλ 37 0 C. Δίλαη ςπρξνηξόθν θαη αλαπηύζζεηαη θαη ζε ζεξκνθξαζία ςπγείνπ (4 0 C) (Lovett, 1989; Farder and Peterkin, 1991). H L. monocytogenes ζε ζεξκνθξαζία ςύμεο, δειαδή από 0 0 C σο 4 0 C (ζεξκνθξαζία νηθηαθώλ αιιά θαη βηνκεραληθώλ ςπγείσλ) όρη κόλν δελ 19

21 παξεκπνδίδεηαη αιιά πνιιαπιαζηάδεηαη θαη θαζηζηά ην ηξόθηκν επηθίλδπλν γηα θαηαλάισζε (Pinner et al., 1992; ICMSF, 1996). Η Listeria πνιιαπιαζηάδεηαη ζε εύξνο ph από 5-9 ζηα ηξόθηκα αιιά θαη κέρξη 4,3 ζε δσκνύο εξγαζηεξίνπ. Η άξηζηε ηηκή ph γηα ηελ αλάπηπμή ηεο είλαη ην 7,0 (Wederquist et al., 1994). Αληέρεη ζην αιάηη ζε ζπγθέληξσζε κέρξη θαη 10%. Όζνλ αθνξά ηελ ελεξγόηεηα ηνπ λεξνύ (aw) ε L. monocytogenes κπνξεί λα αλαπηπρζεί ζε ηηκέο aw> 0,92 (Κνπηζνπκάλεο, 2004) Σξόθηκα πνπ ζρεηίδνληαη κε L. monocytogenes Η L. monocytogenes έρεη απνκνλσζεί από δηάθνξα ηξόθηκα δσηθήο θαη θπηηθήο πξνέιεπζεο. Δίλαη επξέσο δηαδεδνκέλε ζηε θύζε, κε πηζαλέο πεγέο κνιύλζεσο ηελ ζάπηα βιάζηεζε, ην έδαθνο, ηα επηθαλεηαθά λεξά, ηα λεξά ησλ πνηακώλ, ηα λεξά ησλ θαλαιηώλ θαη ηα απόβιεηα (Beuchat and Brackett,1990). Γεδνκέλνπ όηη ε L. monocytogenes εκθαλίδεηαη επξέσο ζην ρώκα, κεηαδίδεηαη έηζη ζε πνιιά λσπά ιαραληθά (Mc Lauchlin et al., 2004). ύκθσλα κε ηελ Γηεζλή Βηβιηνγξαθία ε L. monocytoges έρεη απνκνλσζεί από γαιαθηνθνκηθά πξντόληα, θπξίσο καιαθά ηπξηά (Pinner et al., 1992), από λσπό θαη παζηεξησκέλν γάια (Kim et al., 1994), από θξεαηνζθεπάζκαηα (Okutani et al., 2004) όπσο αιιαληηθά, από λσπά θαη καγεηξεκέλα θνηόπνπια, βξαζκέλα ινπθάληθα (Thayer et al., 1995), δπκνύκελα ζαιάκηα θαη ινπθάληθα (Whiting et al., 1994), από λσπά ιαραληθά θαη ζαιαζζηλά (Kim et al., 1994 ) Ληζηεξίσζε (Listeriosis) H L. monocytogenes είλαη παζνγόλνο κηθξννξγαληζκόο θαη πξνθαιεί ηελ ζνβαξή αζζέλεηα πνπ νλνκάδεηαη ιηζηεξίσζε (listeriosis). Η L. monocytogenes είλαη έλαο κηθξννξγαληζκόο ηνπ νπνίνπ ε επηθηλδπλόηεηα, ηηο πξνεγνύκελεο δεθαεηίεο, δελ ιακβαλόηαλ ζνβαξά ππόςε εηδηθά από ηηο βηνκεραλίεο ηξνθίκσλ. Σελ δεθαεηία ηνπ 80 είρε θαηεγνξεζεί σο γελεζηνπξγό αίηην ηξνθηθώλ ινηκώμεσλ ζε όιν ηνλ θόζκν, δηόηη ζε απηήλ ηελ πεξίνδν 20

22 απνθαιύθζεθε ην κέγεζνο ηεο επηθηλδπλόηεηαο ηεο ιηζηεξίσζεο (Farder and Perkin, 1991). Πεξηπηώζεηο ιηζηεξίσζεο έρνπλ αλαθεξζεί ζρεδόλ ζε όια ηα κέξε ηνπ θόζκνπ. ηηο Ηλσκέλεο Πνιηηείεο ηα εηήζηα πνζνζηά ιηζηεξίσζεο είλαη ρακειά. Σν 2003, άηνκα εκθάληζαλ ηε λόζν, από ηα νπνία ηα 500 θαηέιήμαλ. Σν γεγνλόο απηό αλαδεηθλύεη ηελ L. monocytogenes σο κηα ζνβαξή απεηιή γηα ηελ δεκόζηα πγεία (CDC, 2003). Αλ θαη πνιινί άλζξσπνη έξρνληαη ζε επαθή κε ην παζνγόλν, κεξηθνί κόλν παζαίλνπλ ιηζηεξίσζε (Slutsker et al.,1999). ηελ Δπξώπε ε ζπρλόηεηα εκθάληζεο ηεο ιηζηεξίσζεο είλαη 0,3 θξνύζκαηα αλά άηνκα, κε ηα πεξηζζόηεξα λα θαηαγξάθνληαη ζηε Γαλία, ην Βέιγην, ηελ Φηιαλδία, ηε Γεξκαλία θαη ηελ Οιιαλδία (EFSA, 2005). Σν ζπλνιηθό πνζνζηό ζλεζηκόηεηαο από ιηζηεξίσζε θπκαίλεηαη κεηαμύ 20-30% θαη αθνξά θπξίσο αλνζνθαηεζηαικέλνπο αζζελείο (Wareing et al., 2007) πκπηώκαηα αζζέλεηαο θαη κεηάδνζεο ζηνλ άλζξσπν Παζνγέλεηα. Η ιηζηεξίσζε εκθαλίδεηαη ζπλήζσο σο αζζέλεηα πνπ πξνζβάιεη ηνπο επαίζζεηνπο πιεζπζκνύο, όπσο ηηο έγθπεο γπλαίθεο, ηα λενγλά, ηνπο ειηθησκέλνπο θαη ηα άηνκα κε απνδπλακσκέλν αλνζνπνηεηηθό ζύζηεκα (Jay, M.J. 2000). Οη πεξίνδνη επώαζεο γηα ηελ αζζέλεηα πνηθίινπλ από 1 έσο 90 εκέξεο, θάηη ην νπνίν θαζηζηά δύζθνιν ηνλ εληνπηζκό ηνλ έλνρσλ ηξνθίκσλ. Σα ζπκπηώκαηα ηεο αζζέλεηαο κπνξεί λα πνηθίινπλ από κηα ήπηα αζζέλεηα ηύπνπ γξίπεο κέρξη κεληγγίηηδα, εγθεθαιίηηδα θαη ελδνθαξδίηηδα. Η ιηζηέξηα κπνξεί λα πξνθαιέζεη ιίγα ή θαζόινπ ζπκπηώκαηα ζε πγηή άηνκα, αιιά κπνξεί λα είλαη πνιύ επηθίλδπλε ζε έγθπεο γπλαίθεο θαη βξέθε. Η ιηζηέξηα κπνξεί λα κεηαδνζεί ζην αγέλλεην έκβξπν θαη λα νδεγήζεη ζε απνβνιή, ζηελ γέλλεζε λεθξνύ εκβξύνπ θαη ζηνλ πξόσξν ηνθεηό (Mc Lauchlin et al., 2004). Σα ζπκπηώκαηα πνπ εκθαλίδνπλ, νη έγθπεο γπλαίθεο ζπλήζσο είλαη ήπηα θαη κνηάδνπλ κε γξίπε (ππξεηό πνλνθεθάινπο θαη γαζηξεληεξηθά ζπκπηώκαηα). ηνπο ελήιηθεο ε αζζέλεηα ηεο ιηζηέξηαο ραξαθηεξίδεηαη από ζπκπηώκαηα 21

23 ζεςαηκίαο θαη κηλεγγίηηδαο. (M.R. Adams and M.O Moss. 2000; Szado et al., 2003). Λνηκώμεηο από ην παζνγόλν απηό βαθηήξην κπνξεί λα εκθαληζηνύλ ζε άηνκα, ηα νπνία αθνινπζνύλ θάπνηα θαξκαθεπηηθή αγσγή (δηαβήηε, ιεπραηκία, AIDS, θαξθίλν, επαηίηηδα, αξζξίηηδα). Η κνιπζκαηηθή δόζε ηεο ιηζηέξηαο είλαη άγλσζηε αιιά ζεσξείηαη όηη πνηθίιιεη αλάινγα κε ηελ επαηζζεζία ηνπ αλζξώπνπ. (Conner et al., 1989; Rocourt, 1996). Γεληθά ε πεγή θαη ε πνξεία ηεο αζζέλεηαο δελ θαζνξίδεηαη, ελ ηνύηνηο ε ζύλδεζε ηεο κόιπλζεο κε δηάθνξα ηξνθηθά μεζπάζκαηα νδεγεί ζην ζπκπέξαζκα όηη ηα ηξόθηκα κπνξνύλ λα είλαη ζεκαληηθή πεγή κεηάδνζεο ηνπ παζνγόλνπ (Farder, J.M, and Peterkin P.I., 1991) Ννκνζεζία ζρεηηθά κε ηελ L. monocytogenes θαη E. coli ζηα ηξόθηκα. Η Δπξσπατθή Έλσζε ηνλ Ιαλνπάξην ηνπ (2005), εμέδσζε ηελ Οδεγία (Commission Regulation, EC) 2073/2005 ζρεηηθά κε ηα κηθξνβηνινγηθά θξηηήξηα ησλ ηξνθίκσλ. Γηα ηα έηνηκα πξνο θαηαλάισζε ηξόθηκα, ζηα νπνία κπνξεί λα αλαπηπρζεί ε L. monocytogenes, ν λένο Καλνληζκόο απαηηεί ηελ απνπζία ηνπ παζνγόλνπ (ζε 25g) <<πξνηνύ ην ηξόθηκν εγθαηαιείςεη ηνλ άκεζν έιεγρν ηνπ ρεηξηζηή ηεο επηρείξεζεο ηξνθίκσλ, πνπ ην παξήγαγε>>, αιιά επηηξέπεηαη κέρξη 100 cfu/g γηα <<πξντόληα ζηελ αγνξά θαηά ηελ δηαηήξεζε ηνπο ζην ξάθη>>. Ο θαλνληζκόο ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο (ΔΚ) αξηζ. 2073/2005 ηεο 15 Ννεκβξίνπ 2005, γηα ηα έηνηκα πξνο θαηαλάισζε θνκκέλα ιαραληθά, ζηα νπνία κπνξεί λα αλαπηπρζεί ε E. coli δειώλεη όηη, όηαλ έρνπκε n=5 (αξηζκόο κνλάδσλ δεηγκαηνιεςίαο πνπ απνηεινύλ ην δείγκα) θαη c=2 (αξηζκόο κνλάδσλ δεηγκαηνιεςίαο κε ηηκέο πνπ είλαη κεηαμύ 100 cfu/g θαη 1000 cfu/g ) ε πνηόηεηα ηνπ πξντόληνο είλαη: Ιθαλνπνηεηηθή, εάλ όιεο νη ηηκέο πνπ παξαηεξνύληαη είλαη 100 cfu/g. Απνδεθηή, εάλ ν κέγηζηνο αξηζκόο δεηγκαηνιεπηηθώλ κνλάδσλ c/n (2/5) έρεη ηηκέο κεηαμύ 100 cfu/g θαη 1000 cfu/g θαη νη ππόινηπεο ηηκέο πνπ παξαηεξνύληαη είλαη 100 cfu/g. 22

24 Με ηθαλνπνηεηηθή, εάλ κία ή πεξηζζόηεξεο από ηηο ηηκέο πνπ παξαηεξνύληαη είλαη >1000 cfu/g ή αξηζκόο δεηγκαηνιεπηηθώλ κνλάδσλ κεγαιύηεξνο από c/n έρεη ηηκέο κεηαμύ 100 cfu/g θαη 1000 cfu/g. 2 ΚΟΠΟ ΣΗ ΔΡΓΑΙΑ θνπόο ηεο παξνύζαο πηπρηαθήο εξγαζίαο ήηαλ ε κειέηε ζπγθεθξηκέλσλ κηθξννξγαληζκώλ πνπ βξίζθνληαη ζην καξνύιη θαη ε κειέηε ηεο επηβίσζεο ηεο L. monocytogenes ζε δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο ζπληήξεζεο. Υξεζηκνπνηήζεθαλ ζπλνιηθά 24 δείγκαηα πιαηύθπιινπ καξνπιηνύ ηύπνπ Ρσκάλα. Όια ηα δείγκαηα αγνξάζζεθαλ ηελ εκέξα ηνπ πεηξάκαηνο από ηνπηθό θαηάζηεκα ηεο Θεζζαινλίθεο θαη κεηαθέξζεθαλ ακέζσο ζην εξγαζηήξην Μηθξνβηνινγίαο ηνπ ηκήκαηνο Σερλνινγίαο Σξνθίκσλ ηνπ ΑΣΔΙΘ γηα ηηο κηθξνβηνινγηθέο αλαιύζεηο. Σα πξώηα 15 δείγκαηα ππνβιήζεθαλ ζηηο παξαθάησ αλαιύζεηο: 1. Οιηθή Μεζόθηιε Υισξίδα. (Ο.Μ.Υ.). 2. Αξίζκεζε θνινβαθηεξηδίσλ (coliforms) 3. Αξίζκεζε E. coli 4. Αξίζκεζε ηεο Listeria Σα ππόινηπα 9 δείγκαηα ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηελ κειέηε ηεο επηβίσζεο ηνπ βαθηεξίνπ Listeria monocytogenes ζην καξνύιη. Σα δείγκαηα επσάζηεθαλ ζε ηξεηο δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο 4, 25 θαη 30 0 C Η πεηξακαηηθή δηαδηθαζία έγηλε ρξεζηκνπνηώληαο ηξία δείγκαηα γηα θάζε ζεξκνθξαζία επώαζεο. 3 ΤΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΔΘΟΓΟΙ 3.1 Πιαηύθπιιν καξνύιη. 23

25 Μαξνύιη ηύπνπ Ρσκάλα αγνξάζηεθε από ηνπηθό θαηάζηεκα ηελ εκέξα ηνπ πεηξάκαηνο. Πξηλ ηνλ ηεκαρηζκό, αθαηξέζεθε ε πεξηηηή πγξαζία πνπ κπνξεί λα είρε ην καξνύιη, αλαθηλώληαο ην κε απόηνκε θίλεζε. Καηόπηλ αθαηξέζεθαλ ηα εμσηεξηθά θύιια θαη ε θεθαιή Πξνεηνηκαζία δεηγκάησλ καξνπιηνύ γηα θαηακέηξεζε κηθξνβηαθήο ρισξίδαο Παξαζθεπή αξαηώζεσλ. Σα δείγκαηα καξνπιηνύ εμεηάζηεθαλ γηα ηελ παξνπζία Ο.Μ.Υ., coliforms, E. coli θαη Listeria. Mεηαθέξζεθαλ αζεπηηθά 10g δείγκαηνο ζε απνζηεηξσκέλε ζαθνύια stomacher, ζηελ νπνία πξνζηέζεθαλ 90ml αξαησηηθνύ. Αθνινύζεζε νκνγελνπνίεζε ζην stomacher (Seward 400) γηα 30 sec. θνπόο ηεο νκνγελνπνίεζεο είλαη λα θαηαλείκεη ηα κηθξόβηα όζν γίλεηαη πνην νκνηόκνξθα κέζα ζηελ πξώηε αξαίσζε, ώζηε λα ιεθζεί αληηπξνζσπεπηηθή εηθόλα ηεο νιηθήο κηθξνβηαθήο ρισξίδαο ηνπ καξνπιηνύ. Μεηά ηελ παξαζθεπή ηεο αξρηθήο αξαίσζεο παξαζθεπάζζεθαλ νη ππόινηπεο δεθαδηθέο αξαηώζεηο (10-2, n ), κε ηελ κεηαθνξά 1ml από θάζε αξαίσζε ζηνλ επόκελν δνθηκαζηηθό ζσιήλα πνπ πεξηείρε 9πιάζηα πνζόηεηα αξαησηηθνύ. Γηα πνην αθξηβή απνηειέζκαηα θαηά ηε δηάξθεηα ηεο παξαζθεπήο ησλ αξαηώζεσλ ηεξεζήθαλ νη παξαθάησ θαλόλεο: Καηά ηελ κεηαθνξά ηνπ 1ml από ηελ κηα αξαίσζε ζηελ επόκελε, νη ζσιήλεο αλαθηλήζεθαλ επί 30sec. Γηα θάζε αξαίσζε ρξεζηκνπνηήζεθε λέν απνζηεηξσκέλν ζηθώλην. Όιε ε δηεξγαζία εθηειέζηεθε θνληά ζηνλ ιύρλν Δλνθζαικηζκόο ησλ ηξπβιίσλ Petri. Σα ηξπβιία Petri ελνθζαικίζηεθαλ κε δύν ηξόπνπο, κε ηελ ηερληθή ηεο ελζσκάησζεοο θαη ηελ ηερληθή ηεο επηθαλεηαθήο εμάπισζεο. Η ηερληθή ηεο ελζσκάησζεο εθαξκόζηεθε ζηα δείγκαηα πνπ εμεηάζηεθαλ κηθξνβηνινγηθά σο πξνο ηελ νιηθή κεζόθηιε ρισξίδα, ηνλ νιηθό αξηζκό θνινβαθηεξηδίσλ θαη 24

26 ηελ αξίζκεζε ηεο E. coli. Από θάζε δεθαδηθή αξαίσζε ηνπ δείγκαηνο κεηαθέξζεθε θαη ηνπνζεηήζεθε 1ml αησξήκαηνο ζην θέληξν ηνπ απνζηεηξσκέλνπ ηξπβιίνπ. Δλνθζαικίζηεθαλ 2 ηξπβιία από θάζε αξαίσζε. ε θάζε ηξπβιίν πξνζηέζεθαλ πεξίπνπ 15ml ιησκέλνπ ππνζηξώκαηνο ζεξκνθξαζίαο C. Η αλάκημε ηνπ ελνθζαικίζκαηνο κε ην ππόζηξσκα έγηλε κε ήπηεο θπθιηθέο θηλήζεηο. Γηα ηελ αλάπηπμε θαη ηελ θαηακέηξεζε ηνπ βαθηεξίνπ Listeria εθαξκόζηεθε ε ηερληθή ηεο επηθαλεηαθήο εμάπισζεο. Μεηά ηελ νκνγελνπνίεζε ηνπ δείγκαηνο 0,1 ml αησξήκαηνο ηνπνζεηήζεθαλ ζηελ επηθάλεηα ησλ ηξπβιίσλ πνπ πεξηείραλ εθιεθηηθό ππόζηξσκα κε αληηβηνηηθά Palcam Listeria Selective Agar (Merck, Germany) Δπώαζε θαη θαηακέηξεζε απνηθηώλ. Σα ππνζηξώκαηα πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηελ απνκόλσζε θαη ηελ θαηακέηξεζε ησλ βαθηεξίσλ ήηαλ ηα αθόινπζα: P.C. Αγαξ (Plate Count - Αγαξ), V.R.B. Αγαξ (Violet Red Bile -Αγαξ), Palcam Listeria Selective- Αγαξ (Merck, Germany). Μεηά ηνλ ελνθζαικηζκό, θαη ηελ πήμε ησλ ππνζηξσκάησλ, ηα ηξπβιία αλαζηξάθεθαλ θαη επσάζηεθαλ ζηνλ θιίβαλν ζηηο παξαθάησ ζεξκνθξαζίεο: Οιηθή κεζόθηιε ρισξίδα : ηνπο 30 0 C 72 h (P.C.A) Coliforms : ζηνπο 37 0 C γηα 24 h(v.r.b.a) E. coli: ζηνπο 44,5 0 C γηα 24h (V.R.B.A) Listeria: ζηνπο 37 0 C γηα 48h (Palcam Listeria Selective Agar) Η παξαζθεπή ησλ ππνζηξσκάησλ πεξηιάκβαλε ηε δηάιπζε ησλ επηκέξνπο ζπζηαηηθώλ (παξάξηεκα) κε ζέξκαλζε, ηε ξύζκηζε ηνπ pη, ηε δηαλνκή ζε θσληθέο θηάιεο, ηελ απνζηείξσζε ζηνπο C γηα 15 min θαη ηε δηαλνκή κε έγρπζε ζηα ηξπβιία. Μεηά ηελ ζηεξενπνίεζε ηνπ ππνζηξώκαηνο ηα ηξπβιία ηνπνζεηήζεθαλ αλεζηξακκέλα ζηνλ επσαζηηθό θιίβαλν. Μεηά ηελ επώαζε αθνινύζεζε ε θαηακέηξεζε ησλ απνηθηώλ. Δμεηάζηεθαλ ηξία δείγκαηα γηα θάζε ζεξκνθξαζία ζπληήξεζεο. Γηα ηνλ ππνινγηζκό ησλ βαθηεξίσλ, ρξεζηκνπνηήζεθε ν κέζνο όξνο ησλ ηξηώλ επαλαιήςεσλ από θάζε αξαίσζε. Η θαηακέηξεζε ησλ απνηθηώλ έγηλε από ηα 25

27 ηξπβιία ησλ αξαηώζεσλ κε αξηζκό απνηθηώλ κεηαμύ 25 θαη 250. Γηα θάζε πεηξακαηηθή δηαδηθαζία, έγηλαλ 5 πεηξάκαηα κε 3 επαλαιήςεηο. Σα απνηειέζκαηα εθθξάδνληαη σο δεθαδηθνί ινγάξηζκνη αλά γξακκάξην καξνπιηνύ (log cfu/g) Γνθηκέο επηβίσζεο ηεο L. monocytogenes ζε δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο ζηα καξνύιηα. Υξεζηκνπνηήζεθαλ δείγκαηα καξνπιηνύ ηύπνπ Ρσκάλα, γηα λα κειεηεζεί ε επηβίσζε ηνπ παζνγόλνπ βαθηεξίνπ L. monocytogenes ζηηο ζεξκνθξαζίεο 4, 25 θαη 30 0 C θαη δηαθνξεηηθνύο ρξόλνπο ζπληήξεζεο ζηηο παξαπάλσ ζεξκνθξαζίεο. Κόπεθε κε απνζηεηξσκέλν καραίξη θαη ππό αζεπηηθέο ζπλζήθεο θπθιηθό ηεκάρην ηνπ θύιινπ, ίζν κε ην κέγεζνο ελόο ηξπβιίνπ (αθηίλα: 4,5 cm), πξνζέρνληαο λα κελ ζπκπεξηιεθζεί ζην δείγκα ην θεληξηθό λεύξν ηνπ θύιινπ. Σν θάζε δείγκα ηνπνζεηήζεθε ζε απνζηεηξσκέλν ηξπβιίν, κε ηελ επάλσ επηθάλεηα ηνπ θύιινπ λα βξίζθεηαη ζηελ αλνηρηή πιεπξά ηνπ ηξπβιίνπ, ώζηε λα είλαη δπλαηόο ν εκβνιηαζκόο ηνπ κε ην παζνγόλν βαθηήξην. πγθεθξηκέλα ην καξνύιη ελνθζαικίζζεθε κε 150κl αλαησξήκαηνο L. monocytogenes, πνπ κεηαθέξζεθαλ από ηελ ηξίηε αξαίσζε (10-3 ) κηαο 48σξεο θαιιηέξγεηαο ηνπ βαθηεξίνπ θαη ηνπνζεηήζεθαλ νκνηόκνξθα κε ηε κνξθή ζηαγόλσλ ζηελ επηθάλεηα ηνπ καξνπιηνύ. Σα δείγκαηα επσάζηεθαλ ζε ηξεηο δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο 4, 25 θαη 30 0 C Σν ζηέιερνο L. monocytogenes Σν βαθηήξην L. monocytogenes 4b πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε ζηελ παξνύζα εξγαζία έρεη απνκνλσζεί από ζαιάηα ιάραλν-θαξόην ή νπνία πξνθάιεζε ηξνθνινίκσμε ην 1981 ζηελ Ακεξηθή θαη είλαη κηα δσξεά ηνπ 26

28 Αξηζηνηέιεηνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο, ρνιή Γεσπνλίαο, Σκήκα Σερλνινγίαο Σξνθίκσλ Πξνεηνηκαζία ελνθζαικηζκνύ παξαζθεπή αξαηώζεσλ - Πεηξακαηηθή δηαδηθαζία Πξηλ ηελ έλαξμε ηνπ πεηξάκαηνο απνκνλώζεθε ην ζηέιερνο L. monocytogenes από ην ππόζηξσκα Palcam (Merck, Germany) θαη ηνπνζεηήζεθε ζε δνθηκαζηηθνύο ζσιήλεο πνπ πεξηείραλ 7ml εκπινπηηζκέλν ζξεπηηθό δσκό θαη ηνπνζεηήζεθαλ ζε θιίβαλν επώαζεο ζηνπο 37 0 C γηα 24h. Μεηά από 24h νη δνθηκαζηηθνί ζσιήλεο αλαθηλήζεθαλ θαη αθνινύζεζε κηα ζεηξά δεθαδηθώλ αξαηώζεσλ ρξεζηκνπνηώληαο απνζηεηξσκέλν πεπηνλνύρν λεξό. Πνζόηεηα 1ml από ηελ θαιιηέξγεηα κεηαθέξζεθε από θάζε αξαίσζε ζηνλ επόκελν δνθηκαζηηθό ζσιήλα πνπ πεξηείρε 9ml αξαησηηθό. Αθνινύζεζε ν ελνθζαικηζκόο ησλ ηξπβιίσλ κε 150κl από ηελ δεθαδηθή αξαίσζε 10-3 θαζαξήο θαιιηέξγεηαο L. monocytogenes. Μεηξήζεηο ηνπ πιεζπζκνύ ηεο L. monocytogenes ζην εκβνιηαζκέλν καξνύιη έδεημαλ πσο ε ζπγθέληξσζε ησλ κηθξνβηαθώλ θπηηάξσλ ήηαλ ηεο ηάμεο ηνπ cfu/cm 2. Μεηά ηνλ εκβνιηαζκό ηνπο ηα δείγκαηα επσάζζεθαλ ζε ηξεηο δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο ζηνπο 4, 25 θαη 30 0 C. ε ζπγθεθξηκέλα ρξνληθά δηαζηήκαηα επώαζεο ζηηο παξαπάλσ ζεξκνθξαζίεο έγηλε δεηγκαηνιεςία. Δμεηάζζεθαλ ηξία δείγκαηα γηα θάζε ρξόλν θαη θάζε ζεξκνθξαζία.. Μεηά ηελ επώαζε πνπ έγηλε ζε ζπγθεθξηκέλε ζεξκνθξαζία θαη ρξόλν ην θπθιηθό ηεκάρην θύιιν αθαηξέζεθε αζεπηηθά από ην ηξπβιίν θαη κεηαθέξζεθε ζε ζαθνύια Stomacher. Πξνζηέζεθαλ ζηελ ζαθνύια 50ml αξαησηηθό θαη αθνινύζεζε αλάδεπζε ζην stomacher (seward 400) ζε normal speed γηα 30 sec Καηακέηξεζε απνηθηώλ Μεηά ηελ νκνγελνπνηήζε ζε stomacher πνζόηεηα 1ml από ην νκνγελνπνηεκέλν δείγκα αξαηώζεθε δεθαδηθά θαη 0,1ml ηνπ ελνθζαικίζκαηνο 27

29 ηνπνζεηήζεθε ζηελ επηθάλεηα ησλ ηξπβιίσλ ζε εθιεθηηθό ππόζηξσκα κε αληηβηνηηθά Palcam Listeria Selective Agar (Merck Germany). Αθνύ δηαηεξήζεθαλ ηα ηξπβιία ζε επσαζηηθό θιίβαλν ζηνπο 37 0 C γηα 48h, έγηλε θαηακέηξεζε ησλ απνηθηώλ ηεο L. monocytogenes. Γηα ηνλ ππνινγηζκό ησλ βαθηεξίσλ, ρξεζηκνπνηήζεθε ν κέζνο όξνο ησλ ηξηώλ επαλαιήςεσλ από θάζε αξαίσζε. Η επηινγή ηνπ θαηάιιεινπ ηξπβιίνπ πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε γηα ηελ θαηακέηξεζε, έγηλε κε βάζε ηνλ αξηζκό ησλ απνηθηώλ πνπ αλαπηύρζεθαλ ζην ηξπβιίν. Ο αξηζκόο ησλ απνηθηώλ ζηα ηξπβιία πνπ επηιέρζεθαλ ήηαλ κεηαμύ 25 θαη 250. Όια ηα απνηειέζκαηα εθθξάδνληαη ζε δεθαδηθνύο ινγάξηζκνπο log cfu cm ηαηηζηηθή αλάιπζε Γηα ηελ ζηαηηζηηθή αλάιπζε ησλ πεηξακάησλ ρξεζηκνπνηήζεθε ην Minitab Statistical Software, Release 15. Οη ζπγθξίζεηο απηέο έγηλαλ κε ηελ αλάιπζε ηεο δηαθύκαλζεο (ANOVA) ε νπνία ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ ζύγθξηζε δπν ή πεξηζζόηεξσλ κέζσλ όξσλ δεηγκάησλ, ηα νπνία δηαθέξνπλ κεηαμύ ηνπο σο πξνο ηελ κεηαρείξηζε ελόο ή πεξηζζνηέξσλ παξαγόλησλ. Η δηεξεύλεζε ησλ απνηειεζκάησλ βαζίζηεθε ζηα 95% όξηα εκπηζηνζύλεο. Μεγάιεο επηθαιύςεηο δείρλνπλ ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή έιιεηςε. Η απνπζία επηθαιύςεσλ επηδεηθλύεη ζεκαληηθέο ζηαηηζηηθέο δηαθνξέο κεηαμύ ησλ κέζσλ όξσλ (Πεηξίδεο Γ. 2009). 28

30 4 Απνηειέζκαηα θαη ζπδήηεζε 4.1 Μηθξνβηαθή ρισξίδα ζηα καξνύιηα Σα απνηειέζκαηα ηεο κειέηεο δηαθνξεηηθώλ βαθηεξηαθώλ πιεζπζκώλ ζε δείγκαηα καξνπιηνύ παξνπζηάδνληαη ζηνλ ρήκα 1 MICROBIAL POPULATION 95% CI for the Mean 21/5/ /5/2008 7/10/2008 8/10/ /10/ /5/ /5/2008 7/10/2008 8/10/ /10/ COLIFORMS OMX LISTERIA E.COLI /5/ /5/2008 7/10/2008 8/10/ /10/2008 DATE 21/5/ /5/2008 7/10/2008 8/10/ /10/2008 ρήκα 1: Μέζνη όξνη θαη 95% όξηα εκπηζηνζύλεο ηεο Ο.Μ.Υ, ησλ coliforms, ηεο E. coli θαη ηεο Listeria spp ζε 15 δείγκαηα καξνπιηνύ. 21/05/2008: α δείγκα. 22/05/2008: β δείγκα. 07/10/2008: γ δείγκα. 08/10/2008: δ δείγκα. 15/10/2008: ε δείγκα. Απνηειέζκαηα γηα Οιηθή Μεζόθηιε Υισξίδα (ΟΜΥ) Κάζε ζεκείν πνπ θαίλεηαη ζην ρήκα 1 είλαη ν κέζνο όξνο ηξηώλ ηηκώλ. Μέγηζηε αλάπηπμε ηεο Ο.Μ.Υ εκθαλίζηεθε ζην δείγκα δ. ελώ ε 29

31 κηθξόηεξε αλάπηπμε εκθαλίζηεθε ζηα δείγκαηα α, β, γ θαη ε πνπ δελ παξνπζίαζαλ θακία ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά κεηαμύ ηνπο. Σν δείγκα α εκθάληζε ηε κηθξόηεξε κέηξεζε όζνλ αθνξά ηελ ΟΜΥ ζε ζύγθξηζε κε ηα ππόινηπα δείγκαηα. Η ΟΜΥ ηνπ δείγκαηνο δ ήηαλ απμεκέλε πεξίπνπ θαηά 2 ινγαξίζκνπο ζε ζύγθξηζε κε ηελ ΟΜΥ ηνπ δείγκαηνο α. Η αύμεζε απηή κπνξεί λα νθείιεηαη ζε δηάθνξνπο ιόγνπο όπσο επηπιένλ επηκόιπλζε από ρώκα/θνπξηά από κηα πηζαλή βξνρόπησζε (κηαο θαη ε δεηγκαηνιεςία έγηλε αξρέο Οθηώβξε) από πεξηηηώκαηα πηελώλ, από επηκνιπζκέλν λεξό άξδεπζεο ή κπνξεί λα νθείιεηαη θαη ζε επηκόιπλζε θαηά ηε δηάξθεηα παξακνλήο ηνπ δείγκαηνο ζην ζεκείν πώιεζεο.. Δπίζεο νξηζκέλνη εξεπλεηέο αλαθέξνπλ, όηη ην κηθξνβηαθό θνξηίν κπνξεί λα δηαθέξεη αλάινγα κε ηελ επνρή θαη ηηο ζπλζήθεο θαιιηέξγεηαο. Απνηειέζκαηα γηα coliforms Όπσο θαίλεηαη ζην ρήκα 1 ηα coliforms παξνπζίαζαλ κία βαζκηαία βξαδεία απμεηηθή κεηαβνιή κε ηε κέγηζηε αλάπηπμε ηνπο λα παξνπζηάδεηαη ζην δείγκα ε, όπνπ ν πιεζπζκόο ηνπο ήηαλ πεξίπνπ 5 log cfu/g. Ο ρξόλνο επηβίσζεο ησλ coliforms ζπλήζσο εμαξηάηαη ζηα λσπά ιαραληθά, από ηελ πγξαζία θαη ηελ ζεξκνθξαζία. Οπόηε ην κηθξνβηαθό θνξηίν κπνξεί λα δηαθέξεη αλάινγα κε ηελ επνρή. Όζνλ αθνξά ηελ αύμεζε ηνπ πιεζπζκνύ ηνπ δείγκαηνο ε απηή κπνξεί λα νθείιεηαη ηόζν ζηνλ ηξόπν ιίπαλζεο ηνπ ρσξαθηνύ όζν θαη ζε όινπο ηνπο ιόγνπο πνπ αλαθέξζεθαλ παξαπάλσ. Απνηειέζκαηα γηα E. coli Δίλαη έλαο από ηνπο ζεκαληηθόηεξνπο δείθηεο πγηεηλήο θαηάζηαζεο ησλ ηξνθίκσλ. Η παξνπζία ηεο ππνδειώλεη βέβαηε εληεξηθή ξύπαλζε. Από ην ρήκα 1 παξαηεξνύκε όηη ν πιεζπζκόο ηεο E. coli δελ παξνπζίαζε ζηαηηζηηθά ζεκαληηθέο δηαθνξέο κεηαμύ ησλ δεηγκάησλ, ιόγνπ ηεο κεγάιεο επηθάιπςεο ησλ 95% νξίσλ εκπηζηνζύλεο ησλ κέζσλ όξσλ. Οη κέζνη όξνη ηνπ πιεζπζκνύ ηεο E. coli ζε όια ηα δείγκαηα ήηαλ ηεο ηάμεο 3 4 log cfu/g δειαδή κεησκέλνη θαηά 1 δεθαδηθό ινγάξηζκν από ηνλ πιεζπζκό ησλ coliforms. Απηό ζεκαίλεη όηη ην 10% ησλ coliforms απνηειείηαη από Ε. coli. Ο 30

32 ππόινηπνο πιεζπζκόο ησλ coliforms κπνξεί λα είλαη έλα γέλνο ή ζπλδπαζκόο ησλ, Enterobacter, Citrobacter θαη Klebsiella πνπ απαξηίδνπλ ηα ππόινηπα coliforms. Απνηειέζκαηα γηα Listeria Όπσο θαίλεηαη ζην ρήκα 1 ην ζύλνιν ησλ δεηγκάησλ απνηειείηαη από δύν νκάδεο όπνπ ηα δείγκαηα γ θαη δ παξνπζίαζαλ κέγηζηνπο πιεζπζκνύο αλάπηπμεο θαη ηζόηηκνπο κεηαμύ ηνπο, ελώ κηθξόηεξνπο πιεζπζκνύο παξνπζίαζαλ ηα δείγκαηα α, β θαη ε θαη ηζόηηκνπο κεηαμύ ηνπο. Όζνλ αθνξά ηηο εκεξνκελίεο αγνξάο θαη αλάιπζεο ησλ δεηγκάησλ καξνπιηνύ εθηόο από ην δείγκα ε, επνρηαθή δηαθνξά παξνπζίαζαλ ηα δείγκαηα α, β, (άλνημε) ζηνλ πιεζπζκό ηεο Listeria ζε ζύγθξηζε κε ηα δείγκαηα γ θαη δ (θζηλόπσξν). 31

33 L.monocytogenes 4C L.monocytogenes 25C L.monocytogenes 30C 4.2 Μειέηε ηεο επηβίσζεο ηεο Listeria monocytogenes ζε καξνύιηα δηαηεξεκέλα ζε δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο θαη ρξόλνπο ζπληήξεζεο Time Time ,5 3,0 1, Time ρήκα 2: Πιεζπζκηαθέο κεηαβνιέο ηεο L. monocytogenes, ζε καξνύιηα, δηαηεξεκέλα ζε δηαθνξεηηθέο ζεξκνθξαζίεο (30 0 C, 25 0 C, 4 0 C) θαη ρξόλνπο ζπληήξεζεο. Όπσο θαίλεηαη ζην ρήκα 2 ηα καξνύιηα πνπ δηαηεξήζεθαλ ζηνπο 25 0 C δηαθέξνπλ ζηαηηζηηθά νξηαθά κεηαμύ ηεο κέηξεζεο ζηηο 0 ώξεο ησλ δεηγκάησλ πνπ αλαιύζεθαλ ζηηο κε απηά πνπ αλαιύζεθαλ κεηά από 6 ώξεο. ηαηηζηηθά κηθξόηεξεο ηηκέο ηεο L. monocytogenes παξνπζίαζαλ ηα δείγκαηα πνπ αλαιύζεθαλ ζηηο 0 ώξεο. Γεληθά, ππάξρεη ζηαηηζηηθή επίδξαζε ηνπ ρξόλνπ παξακνλήο ηνπ ιαραληθνύ ζηνπο 25 0 C όζνλ αθνξά ηνλ πιεζπζκό ηεο L. monocytogenes. πγθεθξηκέλα εθηόο από ηα πξώηα δείγκαηα πνπ αλαιύζεθαλ ζηηο 0 ώξεο (ζεξκνθξαζία πεξηβάιινληνο), ν πιεζπζκόο ηεο L. monocytogenes ήηαλ κεγαιύηεξνο ζηνπο ρξόλνπο παξακνλήο ησλ 6, 24, 30 θαη 46 σξώλ ζπληήξεζεο. ε απηνύο ηνπο ρξόλνπο ζπληήξεζεο δελ παξαηεξήζεθε θάπνηα ζηαηηζηηθά ζεκαληηθή δηαθνξά. ηηο 72 ώξεο ν 32

34 πιεζπζκόο ηεο L. monocytogenes κεηώλεηαη θαη πιεζηάδεη ηα επίπεδα ηνπ πιεζπζκνύ ησλ 0 σξώλ αλάιπζεο. πγθξίλνληαο ηελ θακπύιε ηνπ πιεζπζκνύ ηεο L. monocytogenes ζηνπο 30 0 C κε ηελ αληίζηνηρε ησλ 25 0 C δηαπηζηώλνπκε όηη δελ ππάξρνπλ ζεκαληηθέο δηαθνξέο κεηαμύ ηνλ δύν πεηξακάησλ. Η θακπύιε ησλ πιεζπζκώλ ηεο L. monocytogenes ζηελ ζεξκνθξαζία ησλ 4 0 C ήηαλ ηειείσο δηαθνξεηηθή, ζπγθξηλόκελε κε ηηο δύν πξνεγνύκελεο θακπύιεο. Μνινλόηη δελ ππάξρνπλ ζηαηηζηηθά ζεκαληηθέο δηαθνξέο ησλ πιεζπζκώλ κεηαμύ ησλ σξώλ 0, 24, 48, 72, 96 θαη 120, εληνύηνηο παξαηεξείηαη κηα ζρεηηθή κείσζε ηνπ πιεζπζκνύ κέρξη ηηο 72 ώξεο, γηα λα ζεκεησζεί ειαθξά αύμεζε ζηηο 96 ώξεο ζπληήξεζεο ζηνπο 4 0 C, ρσξίο όκσο λα ππεξβαίλεη ηα επίπεδα ηνπ πιεζπζκνύ ζηηο 0 ώξεο ζπληήξεζεο. Η Listeria έρεη σο άξηζηε ζεξκνθξαζία αλάπηπμεο ηνπο 37 0 C αιιά επεηδή είλαη θαη ςπρξνηξόθν βαθηήξην επηβηώλεη θαη ζε ζεξκνθξαζίεο ρακειόηεξεο, γηα απηό ηνλ ιόγν κπνξεί λα επηβηώζεη θαη λα αλαπηπρζεί θαη ζε ζεξκνθξαζίεο ςπγείνπ. 5 πκπεξάζκαηα Σν κηθξνβηαθό θνξηίν ησλ δεηγκάησλ καξνπιηνύ πνπ αλαιύζεθαλ έδεημε έλα εύξνο ηηκώλ ηεο ηάμεο ηνπ: Ο.Μ.Υ: cfu/g, coliforms: cfu/g, Ε. coli: cfu/g θαη Listeria spp.: cfu/g. Παξόκνηα απνηειέζκαηα ζπλαληνύκε θαη ζε άιιεο κειέηεο πνπ έδεημαλ όηη, ζε έηνηκεο πξνο θαηαλάισζε ζαιάηεο ιάραλνπ θαη καξνπιηνύ δηαπηζηώζεθε όηη ε Ο.Μ.Υ θπκαίλνληαλ από cfu/g ελώ ν πιεζπζκόο ησλ ςπρξόηξνθσλ θπκαίλνληαλ από cfu/g (Nguyen the and Carlin, 1994). Από ηα απνηειέζκαηά καο θαίλεηαη όηη ε δηαθίλεζε θαη ζπληήξεζε ηνπ καξνπιηνύ πνπ είλαη επηκνιπζκέλν κε L. monocytogenes εθηόο ςπγείνπ κπνξεί λα έρεη σο απνηέιεζκα ηελ αλάπηπμε ηνπ παζνγόλνπ. ύκθσλα κε ηνπο Κνseki and Isobe (2005) ζε καξνύιη δηαηεξεκέλν ζηνπο 5 0 C ελνθζαικηζκέλν κε 3,4 log cfu/g L. monocytogenes, ν πιεζπζκόο ηεο παξέκεηλε ζηα ίδηα επίπεδα κέρξη θαη 50h κεηά ηνλ ελνθζαικηζκό θαη θαηόπηλ απμήζεθε θαηά 1.5 log cfu/g κεηαμύ 50 κε 100h όπνπ θαη 33

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15

Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Σπληήξεζε ηξνθίκσλ ρσξίο ρεκηθά πξόζζεηα PROJECT B ΛΥΚΕΙΟΥ 2 014-15 Εηζαγσγή Οη ηερληθέο ζπληήξεζεο ηξνθίκσλ έρνπλ ζθνπό : α) λα παξεκπνδίζνπλ αλεπηζύκεηεο κεηαβνιέο ζηα ραξαθηεξηζηηθά (γεύζε - ρξώκα -

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000.

ΔΕΟ 13. Ποσοτικές Μέθοδοι. θαη λα ππνινγίζεηε ην θόζηνο γηα 10000 παξαγόκελα πξντόληα. Να ζρεδηαζηεί γηα εύξνο πξντόλησλ έσο 30000. ΔΕΟ 13 Ποσοτικές Μέθοδοι Σσνάρηηζη Κόζηοσς C(), μέζο κόζηος C()/. Παράδειγμα 1 Μηα εηαηξεία δαπαλά γηα θάζε πξντόλ Α πνπ παξάγεη 0.0 λ.κ. Τα πάγηα έμνδα ηεο εηαηξείαο είλαη 800 λ.κ. Ζεηείηαη 1) Να πεξηγξάςεηε

Διαβάστε περισσότερα

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12

Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 2011-12 Απνηειέζκαηα Εξσηεκαηνινγίνπ 2o ηεηξάκελν 11-12 Project 6: Ταμίδη κε ηε Μεραλή ηνπ Φξόλνπ Υπεύζπλνη Καζεγεηέο: Ε. Μπηιαλάθε Φ. Αλησλάηνο Δρώηηζη 3: Πνηα από ηα παξαθάησ ΜΜΕ ηεξαξρείηε από πιεπξάο ζεκαζίαο;

Διαβάστε περισσότερα

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ H ΜΑΓΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Φξεζηκόηεηα καζεκαηηθώλ Αξρή θαηακέηξεζεο Όζα έδσζαλ νη Έιιελεο... Τξίγσλνη αξηζκνί Τεηξάγσλνη αξηζκνί Δπηκήθεηο αξηζκνί Πξώηνη αξηζκνί Αξηζκνί κε μερσξηζηέο ηδηόηεηεο Γίδπκνη πξώηνη

Διαβάστε περισσότερα

ΙNCOFRUIT - (HELLAS).

ΙNCOFRUIT - (HELLAS). Πξνο ΟΛΑ ΤΑ ΜΔΛΗ Κε Σπλάδειθε Θέκα: Ιζπαλία & Γεξκαλία 5 ε ΔΒΓΟΜΑΓΑ 2011 (31 Ιαλ έσο 30 Φεβξ.2011) Παξαζέηνπκε θαησηέξσ: Αλαζθόπεζε ηεο 4 εο εβδνκάδνο 2011 κε ηηο ηηκέο ησλ εζπεξηδνεηδώλ πνπ δηακνξθώζεθαλ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο.

ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ. Ζ καγηά παίδεη ζεκαληηθό ξόιν ζηε δηαδηθαζία ηεο πέςεο ζηα θαηνηθίδηα θαη ζηα δώα αλαπαξαγσγήο. ΜΑΓΘΑ ΖΤΘΟΠΟΘΘΑ Ζ καγηά δπζνπνηίαο παξάγεηαη από ηελ θαιιηέξγεηα ηνπ Saccharomyces Cerevisiae θαη έρεη πςειή ζξεπηηθή αμία γηα ηελ δηαηξνθή ησλ δώσλ. Φαξαθηεξίδεηαη από: Υςειή πεξηεθηηθόηεηα ζε πξσηεΐλεο

Διαβάστε περισσότερα

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ.

Μονοψϊνιο. Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Μονοψϊνιο Ολιγοψώνιο Αγνξά κε ιίγνπο αγνξαζηέο. Δύναμη μονοψωνίος Η ηθαλόηεηα πνπ έρεη ν αγνξαζηήο λα επεξεάζεη ηελ ηηκή ηνπ αγαζνύ. Οπιακή αξία Δπηπξόζζεηα νθέιε από ηελ ρξήζε/θαηαλάισζε κηαο επηπξόζζεηε

Διαβάστε περισσότερα

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots)

Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) Σημεία Ασύπματηρ Ππόσβασηρ (Hot-Spots) 1.1 Σςνοπτική Πεπιγπαυή Hot Spots Σα ζεκεία αζύξκαηεο πξόζβαζεο πνπ επηιέρζεθαλ αλαθέξνληαη ζηνλ επόκελν πίλαθα θαη παξνπζηάδνληαη αλαιπηηθά ζηηο επόκελεο παξαγξάθνπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά:

ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ. Η Μηκή ζθέθηεθε έλαλ ηξόπν, γηα λα ζπγθξίλεη κεξηθά δηαθνξεηηθά αληειηαθά πξντόληα. Απηή θαη ν Νηίλνο ζπλέιεμαλ ηα αθόινπζα πιηθά: ΑΝΤΗΛΙΑΚΑ Η Μηκή θαη ν Νηίλνο αλαξσηήζεθαλ πνην αληειηαθό πξντόλ παξέρεη ηελ θαιύηεξε πξνζηαζία ζην δέξκα ηνπο. Τα αληειηαθά πξντόληα έρνπλ έλα δείθηε αληειηαθήο πξνζηαζίαο (SPF), ν νπνίνο δείρλεη πόζν

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2

ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ. Σρήκα 1. Σρήκα 2 ΛΙΜΝΗ ΤΣΑΝΤ Τν Σρήκα 1 δείρλεη ηελ αιιαγή ηεο ζηάζκεο ηεο Λίκλεο Τζαλη, ζηε Σαράξα ηεο Βόξεηαο Αθξηθήο. Η Λίκλε Τζαλη εμαθαλίζηεθε ηειείσο γύξσ ζην 20.000 π.χ., θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ηειεπηαίαο επνρήο ησλ

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηξνθή ζηελ εγθπκνζύλε θαη ζην ζειαζκό. Α.Καλέιινπ

Γηαηξνθή ζηελ εγθπκνζύλε θαη ζην ζειαζκό. Α.Καλέιινπ Γηαηξνθή ζηελ εγθπκνζύλε θαη ζην ζειαζκό Α.Καλέιινπ Γηαηξνθή κπνξεί λα επεξεάζεη ηελ έθβαζε ηεο εγθπκνζύλεο Πξηλ ηε ζύιιεςε: ζπκπιεξσκαηηθή πξόζιεςε θηιηθνύ νμένο ζειάδνπζαο Γ3 2 σκαηηθό βάξνο Γνληκόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΣΚΥΤΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2015 ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Τεηάπηη 28 Ιανουαπίου 2015 ΛΔΥΚΩΣΙΑ Τάξη: Α Γυμναζίου ΠΡΟΒΛΗΜΑ Σε έλα ηνπξλνπά βόιετ δήισζαλ ζπκκεηνρή νκάδεο Γπκλαζίσλ ηεο Κύπξνπ.

Διαβάστε περισσότερα

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε.

Δπηιέγνληαο ην «Πξνεπηινγή» θάζε θνξά πνπ ζα ζπλδέεζηε ζηελ εθαξκνγή ζα βξίζθεζηε ζηε λέα ρξήζε. ΑΝΟΙΓΜΑ ΝΔΑ ΥΡΗΗ 1. Γεκηνπξγείηε ηε λέα ρξήζε από ηελ επηινγή «Παξάκεηξνη/Παξάκεηξνη Δηαηξίαο/Γηαρείξηζε Δηαηξηώλ». Πιεθηξνινγείηε ηνλ θσδηθό ηεο εηαηξίαο ζαο θαη παηάηε Enter. Σηελ έλδεημε «Υξήζεηο» παηάηε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ

ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ 1 ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΤ ΜΑΡΙΑ ΣΖΑΜΟΤΡΑΝΗ ΕΛΕΝΗ ΟΤΣΖΙΟΤ ΑΤΓΕΡΙΝΗ ΧΑΙΔΕΜΕΝΑΚΗ ΝΑΣΑΛΙΑ ΝΟΗΠΚΝΠ 2 Τν πεηξέιαην, πνπ κεξηθέο θνξέο ζηελ θαζεκεξηλή γιώζζα απνθαιείηαη θαη μαύπορ σπςσόρ ή τσάι τος Ρέξαρ, είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ

ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ ΠΡΩΣΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑΥΔΙΡΗΗ ΣΩΝ ΣΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ Δ ΔΝΗΛΙΚΔ Σν ζύγρξνλν πξόηππν αληηκεηώπηζεο ηεο ηεξεδόλαο ελειίθσλ δελ εζηηάδεηαη κόλν ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ηεξεδνληθώλ βιαβώλ πνπ έρνπλ εθδεισζεί, αιιά έρεη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP

ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ΑΛΛΑΓΗ ΟΝΟΜΑΣΟ ΚΑΙ ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΙΑ, ΚΟΙΝΟΥΡΗΣΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ ΚΑΙ ΕΚΣΤΠΩΣΕ ΣΑ WINDOWS XP ηότοι εργαζηηρίοσ ην πιαίζην ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ εξγαζηεξίνπ ζα παξνπζηαζηνύλ βαζηθέο ιεηηνπξγίεο ησλ Windows XP πνπ ζρεηίδνληαη

Διαβάστε περισσότερα

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016

Βάσεις Δεδομέμωμ. Εξγαζηήξην V. Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 Βάσεις Δεδομέμωμ Εξγαζηήξην V Τκήκα Πιεξνθνξηθήο ΑΠΘ 2015-2016 2 Σκοπός του 5 ου εργαστηρίου Σθνπόο απηνύ ηνπ εξγαζηεξίνπ είλαη: ε κειέηε ζύλζεησλ εξσηεκάησλ ζύλδεζεο ζε δύν ή πεξηζζόηεξεο ζρέζεηο ε κειέηε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) =

ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΑ ΣΗ ΧΗΜΔΙΑ Ι ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 2009. 1. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(x,y) = ΘΔΜΑΣΑ Α επηέκβξηνο 9. Να ππνινγηζηνύλ νη κεξηθέο παξάγσγνη πξώηεο ηάμεο ηεο ζπλάξηεζεο f(,y) = y.. Να ππνινγηζηνύλ ηα νινθιεξώκαηα: a) ln b) a) 3cos b) e sin 4. Να ππνινγηζηεί ην νινθιήξσκα: S ( y) 3

Διαβάστε περισσότερα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα

Γιπθόδε + Ομπγόλν Δηνμείδην ηνπ άλζξαθα + Νεξό + Ελέξγεηα 4. ΑΝΑΠΝΟΗ Η δηάζπαζε ηεο γιπθόδεο γίλεηαη κέζα ζηα θύηηαξα, νλνκάδεηαη θπηηαξηθή αλαπλνή θαη εμαζθαιίδεη ηελ ελέξγεηα πνπ είλαη απαξαίηεηε ζην θύηηαξν. Η δηάζπαζε γίλεηαη κε ηελ παξνπζία νμπγόλνπ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα!

Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Cpyright 2013 Λόγος & Επικοινωνία // All rights Reserved Παιχνίδι γλωζζικής καηανόηζης με ζχήμαηα! Αυηό ηο παιχνίδι έχει ζηόχους: 1. ηελ εθγύκλαζε ηεο αθνπζηηθήο κλήκεο ησλ παηδηώλ 2. ηελ εμάζθεζε ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84

Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα. Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Κώδικες 28, 78 και 84 Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα Οη Διαηιμήζεις για Αιολικά Πάρκα εθαξκόδνληαη γηα ηελ απνξξνθνύκελε ελέξγεηα από Αηνιηθά Πάξθα πνπ είλαη ζπλδεδεκέλα ζην

Διαβάστε περισσότερα

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2

Α. Εηζαγσγή ηεο έλλνηαο ηεο ηξηγσλνκεηξηθήο εμίζσζεο κε αξρηθό παξάδεηγκα ηελ εκx = 2 ΣΡΙΓΩΝΟΜΔΣΡΙΚΔ EΞΙΩΔΙ Πνηα παξαδείγκαηα εμηζώζεσλ ή θαη πξνβιεκάησλ πηζηεύεηαη όηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ επίιπζε ηνπο θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο δηδαθηηθήο δηαδηθαζίαο κέζα ζηελ ηάμε; 1 ε ΓΙΓΑΚΣΙΚΗ ΩΡΑ Α.

Διαβάστε περισσότερα

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ

T A E K W O N D O. Δ. ΠπθαξΨο. ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ T A E K W O N D O Δ. ΠπθαξΨο ΔπΫθνπξνο ΘαζεγεηΪο ΑζιεηηθΪο ΦπζηθνζεξαπεΫαο ΡΔΦΑΑ - ΑΞΘ ΦΠΗΘΝΘΔΟΑΞΔΗΑ Ο Ρ Ι Μ Ο Φπζη(θ)νζεξαπεΫα εϋλαη ε επηζηϊκε, ε νπνϋα κόλν κε θπζηθψ κωζα θαη κεζόδνπο πξνζπαζεϋ λα ζεξαπεύζεη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ.

ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΛΘΤΑΗΚΘΔΗΡ Τ. ΑΓΩΜΘΡΘΙΞΘ ΤΩΠΞΘ ΡΘΡ ΛΘΙΠΕΡ ΗΚΘΙΘΕΡ ΟΑIΤΜΘΔΘ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ 11V11 ΗΚΘΙΘΑ 6-10 ΤΠΞΜΩΜ ΛΕΘΞΜΕΙΗΛΑΑ ΞΣ ΟΑΘΤΜΘΔΘΞΣ ΡΕ ΛΕΓΑΚΞ ΓΗΟΕΔΞ ΓΘΑ ΟΑΘΙΕΡ ΗΚΘΙΘΑΡ 6-10 ΕΩΜ Η ΔΘΑΔΠΞΛΗ ΑΟΞ Η ΛΘΑ ΕΡΘΑ ΡΗΜ ΑΚΚΗ ΕΘΜΑΘ ΛΕΓΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη

iii. iv. γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ: f (1) 2 θαη ΔΠΑΝΑΛΗΠΣΙΚΑ ΘΔΜΑΣΑ ΣΟ ΓΙΑΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΙΜΟ Μάρτιος 0 ΘΔΜΑ Να ππνινγίζεηε ηα όξηα: i ii lim 0 0 lim iii iv lim e 0 lim e 0 ΘΔΜΑ Γίλεηαη ε άξηηα ζπλάξηεζε '( ) ( ) γηα θάζε 0 * : R R γηα ηελ νπνία ηζρύνπλ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ

ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΑΠΑΝΤΗΣΔΙΣ ΓΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ II ΔΠΑΛ ΘΔΜΑ Α Α1. α. Σ β. Σ γ. Λ δ. Λ ε. Λ ζη. Σ Α2. Γ Α3. 1. γ 2. ε 3. δ 4. α Β1. ΘΔΜΑ Β Οη ηειηθνί ππνινγηζηέο παίξλνπλ απνθάζεηο δξνκνιόγεζεο κόλν γηα ηα δηθά ηνπο απηνδύλακα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ

ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ ΠΑΡΑΡΣΗΜΑ Δ. ΔΤΡΔΗ ΣΟΤ ΜΔΣΑΥΗΜΑΣΙΜΟΤ FOURIER ΓΙΑΦΟΡΩΝ ΗΜΑΣΩΝ Εδώ ζα ππνινγίζνπκε ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier κεξηθώλ αθόκα ζεκάησλ, πξνζπαζώληαο λα μεθηλήζνπκε από ην κεηαζρεκαηηζκό Fourier γλσζηώλ ζεκάησλ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Α Γυμνασίου έλαξμεο 09.30 ιήμεο 09.45 Σην παξαθάησ ζρήκα θαίλεηαη ηκήκα ελόο πνιενδνκηθνύ ζρεδίνπ κηαο πόιεο. Οη ζθηαζκέλεο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΑΛΔΗΑ ΚΑΗ ΔΠΗΜΖΚΤΝΖ ΣΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΤΝΣΖΡΖΖ ΤΓΚΛΗΝΟΤ ΜΔ ΣΖΝ ΔΦΑΡΜΟΓΖ «ΝΔΑ» ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΠΑΡΑΓΩΓΖ. Έξγν ΑγξνΔΣΑΚ, ΚΤΠΔ 7732/Β47

ΑΦΑΛΔΗΑ ΚΑΗ ΔΠΗΜΖΚΤΝΖ ΣΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΤΝΣΖΡΖΖ ΤΓΚΛΗΝΟΤ ΜΔ ΣΖΝ ΔΦΑΡΜΟΓΖ «ΝΔΑ» ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΠΑΡΑΓΩΓΖ. Έξγν ΑγξνΔΣΑΚ, ΚΤΠΔ 7732/Β47 Γξ. Εήζεο Σδήθαο Κηελίαηξνο, DVM, PhD ΑΦΑΛΔΗΑ ΚΑΗ ΔΠΗΜΖΚΤΝΖ ΣΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΤΝΣΖΡΖΖ ΤΓΚΛΗΝΟΤ ΜΔ ΣΖΝ ΔΦΑΡΜΟΓΖ «ΝΔΑ» ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΠΑΡΑΓΩΓΖ Έξγν ΑγξνΔΣΑΚ, ΚΤΠΔ 7732/Β47 Υπεύθσνος παρακολούθησης: Δρ. Γεώργιος Σαμούρης

Διαβάστε περισσότερα

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H )

Α Ο Κ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η ( S E A R C H ) Ξ G O O G L E S C H O L A R Α Ο Ξ Ε Κ Ε Θ Λ Θ Α Λ Η Τ Α Μ Η Α Μ Α Ζ Η Η Ρ Η Ρ Οξαγκαηνπνηώληαο αλαδήηεζε ζην GoogleScholar (http://scholar.google.com/) ν ρξήζηεο κπνξεί λα εληνπίζεη πιηθό αθαδεκαϊθνύ θαη

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Δ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ. ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΗΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 2 ε : ΤΛΗΚΑ ΩΜΑΣΑ ΔΡΓΑΛΔΗΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Ογθνκεηξηθό δνρείν Καηαζθεπάδνπκε έλα νγθνκεηξηθό δνρείν από πιαζηηθό κπνπθάιη λεξνύ

Διαβάστε περισσότερα

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ

Η/Υ A ΤΑΞΕΩΣ ΑΕ 2010-2011. Συστήματα Αρίθμησης. Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ Συστήματα Αρίθμησης Υποπλοίαρχος Ν. Πετράκος ΠΝ 1 Ειζαγωγή Τν bit είλαη ε πην βαζηθή κνλάδα κέηξεζεο. Είλαη κία θαηάζηαζε on ή off ζε έλα ςεθηαθό θύθισκα. Άιιεο θνξέο είλαη κία θαηάζηαζε high ή low voltage

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1

ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ. Δρώτηση 1 ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ Πνιινί άλζξσπνη πηζηεύνπλ όηη ν άλεκνο ζα έπξεπε λα αληηθαηαζηήζεη ην πεηξέιαην θαη ην θάξβνπλν σο πεγή ελέξγεηαο γηα ηελ παξαγσγή ειεθηξηζκνύ. Οη θαηαζθεπέο πνπ θαίλνληαη ζηελ εηθόλα είλαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH

ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KARNAUGH ΑΠΛΟΠΟΙΗΗ ΛΟΓΙΚΩΝ ΤΝΑΡΣΗΕΩΝ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕ KRNUGH Γηα λα θάλνπκε απινπνίεζε κηαο ινγηθήο ζπλάξηεζεο κε πίλαθα (ή ράξηε) Karnaugh αθνινπζνύκε ηα παξαθάησ βήκαηα:. Η ινγηθή ζπλάξηεζε ζα πξέπεη λα είλαη ζε πιήξε

Διαβάστε περισσότερα

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ

Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική ΑΔ Άζκηζη ζτέζης κόζηοσς-τρόνοσ (Cost Time trade off) Καηαζκεσαζηική Δίζηε μησανικόρ διοίκηζηρ μεγάληρ καηαζκεςαζηικήρ εηαιπείαρ και καλείζηε να ςλοποιήζεηε ηο έπγο πος πεπιγπάθεηαι από ηον Πίνακα 1. Κωδ.

Διαβάστε περισσότερα

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα.

Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Σάμε Σ Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ. ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ. Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα. Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 11 ε : ΦΧ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Φαθόο κε ζσιήλα Γηαθξάγκαηα Δξγαιεία Καηαζθεπέο 2 Η θαηαζθεπή πεξηγξάθεηαη ζηελ αληίζηνηρε ελόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες.

Η απνξξόθεζε ηνπ νξαηνύ θσηόο γίλεηαη κέζσ ρξσζηηθώλ νπζηώλ πνπ νλνκάδνληαη τλωροθύλλες. ΦΩΣΟΤΝΘΔΗ Δλαιιαθηηθή δηεξγαζία παξαγσγήο ελέξγεηαο Υξεζηκνπνηείηαη από ηνπο νλνκαδόκελνπο θσηνζπλζεηηθνύο νξγαληζκνύο Οπζηαζηηθά ε αληίζηξνθε δηεξγαζία ηεο αλαπλνήο πλίζηαηαη ζηελ δέζκεπζε ειηαθήο ελέξγεηαο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ

ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΓΗΑΓΩΛΗΠΚΑ ΠΡΝ ΚΑΘΖΚΑ ΔΞΗΙΝΓΖΠ ΑΟΣΔΠ ΝΗΘΝΛΝΚΗΘΖΠ ΘΔΩΟΗΑΠ ΝΚΑΓΑ Α ΔΡΩΣΖΔΗ ΩΣΟΤ- ΙΑΘΟΤ 1. Γηα έλα αγαζό όηαλ ε ζηαζεξά γ είλαη ίζε κε ην κεδέλ ηόηε ε θακπύιε πξνζθνξάο δηέξρεηαη από ηελ αξρή ηωλ αμόλωλ.

Διαβάστε περισσότερα

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger

Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger Τάπηα με ππάζo, bacon και θέηα by Madame Ginger 1 θύιιν ζθνιηάηαο 2 πξάζα 150 γξ. bacon 150 γξ. θέηα ΓΧΓΧΝΗ 100 γξ. γξαβηέξα ΓΧΓΧΝΗ 1 θ.ζ. ειαηόιαδν Κόβνπκε ηα πξάζα ζε ιεπηέο ξνδέιεο. Κόβνπκε ην bacon

Διαβάστε περισσότερα

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις

Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Λεκηική έκθραζη, κριηική, οικειόηηηα και ηύπος δεζμού ζηις ζηενές διαπροζωπικές ζτέζεις Μαξία-Ησάλλα Αξγπξνπνύινπ Βαζίιεο Παπιόπνπινο Τνκέαο Ψπρνινγίαο, Παλεπηζηήκην Αζελώλ Αλαθνίλσζε ζην 5 ν Παλειιήλην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ

ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ ΑΞΙΟΘΕΑΣΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ β. ΣΟ ΠΝΕΤΜΑΣΙΚΟ ΜΑ ΚΕΝΣΡΟ γ. Η ΠΑΝΟΡΑΜΙΚΗ ΘΕΗ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ α. Η ΕΚΚΛΗΙΑ ΣΟΤ ΥΩΡΙΟΤ ΜΑ. Η Εθθιεζία ηνπ ρσξηνύ καο, ε Αγία Άλλα, είλαη θηηζκέλε πξηλ πνιιά

Διαβάστε περισσότερα

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ

Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ Βιομησανικόρ ζσεδιαζμόρ πποϊόνηων από ανακςκλωμένερ ζςζκεςαζίερ ΤΕΙ Δσηικής Μακεδονίας Τμήμα Βιομητανικού Στεδιαζμού Εργαζηήριο C 3 www.c3.teiwm.gr C 3 LAB www.c3.teiwm.gr 1 Εηζαγσγή Πεπιεσόμενα ύκβνια

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP

ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ. Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία. Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP ΜΑΘΗΜΑΣΑ ΦΩΣΟΓΡΑΦΙΑ Ειζαγωγή ζηη Φωηογραθία Χριζηάκης Σαζεΐδης EFIAP 1 ΜΑΘΗΜΑ 6 ο Προγράμμαηα θωηογραθικών μηχανών Επιλογέας προγραμμάηων Μαο δίλεη ηε δπλαηόηεηα λα ειέγμνπκε ην άλνηγκα δηαθξάγκαηνο θαη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ Σχολικό έτος: 2011-2012 Καθηγήτριες: Κεφαλληνού Λουκία- Καλλία Αθηνά ΙΙ. ΟΙ ΑΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΠΟ ΣΟΤ ΠΡΟΙΣΟΡΙΚΟΤ ΥΡΟΝΟΤ ΕΩ ΚΑΙ ΣΟ Μ. ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ 1. ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο:

Σύνθεζη ηαλανηώζεων. Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Σύνθεζη ηαλανηώζεων Α. Σύλζεζε δύν α.α.η ηεο ίδιας ζστνόηηηας Έζησ έλα ζώκα πνπ εθηειεί ηαπηόρξνλα δύν αξκνληθέο ηαιαληώζεηο ηεο ίδηαο ζπρλόηεηαο πνπ πεξηγξάθνληαη από ηηο παξαθάησ εμηζώζεηο: Η απνκάθξπλζε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014

ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 ΠΑΡΔΜΒΑΔΙ ΔΤΑΙΘΗΣΟΠΟΙΗΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΓΙΑ ΣΟΝ HIV/AIDS ΣΗΝ ΑΚΣΟΓΡΑΜΜΗ ΣΩΝ ΠΔΡΙΦΔΡΔΙΑΚΩΝ ΔΝΟΣΗΣΩΝ ΣΗ ΚΔΝΣΡΙΚΗ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΑΤΓΟΤΣΟ 2014 Σν ΚΔ.ΔΛ.Π.ΝΟ., Γξαθείν Θεζζαινλίθεο θαη ε Γηεύζπλζε Γεκόζηαο Τγείαο ηεο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ

ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Δξγαζηεξηαθό Κέληξν Φπζηθώλ Δπηζηεκώλ Αγίωλ Αλαξγύξωλ 2/4/08 Τπεύζπλνο Δξγ. Κέληξνπ: Καιιίληθνο Υαξαθόπνπινο Δπηκέιεηα Παξνπζίαζε : Λακπξηλή ηαθάθα ΔΡΓΑΣΖΡΗΑΚΔ ΑΚΖΔΗ ΒΗΟΛΟΓΗΑ Γ ΛΤΚΔΗΟΤ (ΚΑΣΔΤΘΤΝΖ) Α. Δπίδξαζε

Διαβάστε περισσότερα

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n

επαξθήο ζηαηηζηηθή ζπλάξηεζε, β) Έζησ η.δ. είλαη αλεμάξηεην ηνπ. Άξα πξόθεηηαη γηα 1 n . ΜΑΚΡΑ ΣΟΑ 7 & ΕΘΝ. ΑΝΣΙΣΑΕΩ (ΠΕΙΡΑΙΑ),. ΔΕΛΗΓΙΩΡΓΗ 06 Α (ΠΕΙΡΑΙΑ), 3. ΠΤΡΓΟ ΑΘΗΝΩΝ, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ (ΑΘΗΝΑ). ΣΗΛ 040970,,, www.vtal.gr Επιλεγμένες Ασκήσεις. α) Έζησ η.δ. Ep. Να δεηρζεί όηη ε T,..., ~, 0

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ

ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΟΛΤΜΕΡΙΜΟ - ΠΕΣΡΟΥΗΜΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΣΑ Ο πολσμεριζμός Πολσμεριζμός είναι η τημική ανηίδραζη καηά ηην οποία πολλά μόρια ίδιων ή διαθορεηικών οργανικών ενώζεων, ποσ ονομάζονηαι μονομερή, ενώνονηαι και ζτημαηίζοσν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ

ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ ΘΔΚΑ ΡΖΠ ΑΛΑΓΛΩΟΗΠΖΠ 1.Απηόο πνπ ζα αλαγλσξηζηεί απνπζηάδεη γηα πνιύ θαηξό. 2.Δπηζηξέθεη κε πιαζηή ηαπηόηεηα ή κεηακνξθσκέλνο. 3.Απνκνλώλνληαη ηα δύν πξόζσπα 4.Άξζε κεηακόξθσζεο 5.Απνθάιπςε 6.Ακθηβνιίεο-απνδεηθηηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ

ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ ΔΛΔΓΥΟ ΔΜΒΟΛΙΑΣΙΚΗ ΚΑΛΤΦΗ Δ ΠΑΙΓΙΑ ΠΡΟΥΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΥΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΟΤ ΝΟΜΟΤ ΚΔΡΚΤΡΑ 24 ο ΠΑΝΔΛΛΗΝΙΟ ΤΝΔΓΡΙΟ ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΔΣΑΙΡΔΙΑ ΚΟΙΝΧΝΙΚΗ ΠΑΙΓΙΑΣΡΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΧΓΗ ΣΗ ΤΓΔΙΑ ΠΙΝΟΤΛΑ ΔΤΡΤΓΙΚΗ ΒΑΡΚΑΡΗ ΠΟΛΤΚΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΤΔΡΗΓΟΝΙΚΩΝ ΒΛΑΒΩΝ ΚΑΤΑ ΤΑ ICDAS II ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΔ ΒΑΣΗ ΤΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΞΔΤΑΣΗ Κιηληθή ηαμηλόκεζε ηνπ βαζκνύ ηεξεδνληθήο βιάβεο ηωλ νπώλ θαη ζρηζκώλ καζεηηθώλ επηθαλεηώλ θαηά ICDAS 1 νο Βαζκόο

Διαβάστε περισσότερα

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ )

Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Γηαηάμεηο Αλίρλεπζεο Γηαξξνώλ (λεξνύ θαπζίκωλ ρεκηθώλ ) Τν πξόβιεκα - Γηαξξνή λεξνύ Αθόκε θαη κηα κηθξή δηαξξνή λεξνύ κπνξεί λα πξνθαιέζεη θαηαζηξνθή αλ δελ αληρλεπζεί εγθαίξσο Δηαξξνή κπνξεί λα πξνέιζεη

Διαβάστε περισσότερα

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή

Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ. Καξθηά 3 θηιά πεξίπνπ κε κήθνο ηξηπιάζην από ην πάρνο ηνπ μύινπ θπξί κεγάιν θαη ππνκνλή Δξγαιεία Καηαζθεπέο 1 Δ.Κ.Φ.Δ. ΥΑΝΙΩΝ ΠΡΩΣΟΒΑΘΜΙΑ ΔΚΠΑΙΓΔΤΗ ΔΝΟΣΗΣΑ 10 ε : ΜΗΥΑΝΙΚΗ ΜΔΡΟ Β ΠΙΔΗ ΔΡΓΑΛΔΙΑ ΚΑΣΑΚΔΤΔ Καηαζθεπή 1: Καξέθια θαθίξε Όξγαλα Τιηθά Κόληξα πιαθέ ζαιάζζεο κε δηαζηάζεηο 40Υ40 εθ.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ ΜΑΘΗΜΑ : ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1382/153 1. Καη όηαλ έγηλε ε ππνρώξεζε αξγά ην απόγεπκα, επεηδή θνβήζεθαλ νη νιηγαξρηθνί κήπσο νη δεκνθξαηηθνί, αθνύ θάλνπλ επίζεζε, θαηαιάβνπλ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΔΝΙΚΗΣ ΠΑΙΓΔΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΔΝΙΚΗΣ ΠΑΙΓΔΙΑΣ 1 ΘΔΜΑ Α ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΔΝΙΚΗΣ ΠΑΙΓΔΙΑΣ Να γπάτεηε ζηο ηεηπάδιό ζαρ ηον απιθμό καθεμιάρ από ηιρ παπακάηυ ημιηελείρ πποηάζειρ Α1 υρ Α5 και δίπλα ηο γπάμμα πος ανηιζηοισεί ζηη λέξη ή ηη θπάζη, πος ζςμπληπώνει

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση

Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Καρκίνος του μαστού: Παράγοντες Κινδύνου και Οικογενής Προδιάθεση Ioanna Tzoulaki MSc PhD Lecturer in Epidemiology University of Ioannina School of Medicine & Imperial College School of Medicine Καρκίνος

Διαβάστε περισσότερα

Οξγαλνινγία Κηλεηή θάζε αέξην (άδσην ή ήιην)

Οξγαλνινγία Κηλεηή θάζε αέξην (άδσην ή ήιην) ΑΕΡΙΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ Οξγαλνινγία Κηλεηή θάζε αέξην (άδσην ή ήιην) 150-200 ν C 400 o C Δθαξκνγέο Πην εθιεθηηθή κέζνδνο γηα αλίρλεπζε πξνζκίμεσλ θαηά ηελ παξαγσγή Πνζνηηθόο πξνζδηνξηζκόο νπζηώλ πνπ ζηεξνύληαη

Διαβάστε περισσότερα

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ

ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ύζηεκα Ωξνκέηξεζεο Πξνζσπηθνύ (Έθδνζε 2) ΤΠΗΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΩΝ ΤΣΗΜΑΣΩΝ Πεξηερόκελα Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά Καηαγξαθή Ώξαο πγρξνληζκόο πζηήκαηνο Παξνπζίαζε πζηήκαηνο Πηζαλά ελάξηα Υξήζεο 2 Σερληθά Υαξαθηεξηζηηθά

Διαβάστε περισσότερα

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία

Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία ΧΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ Α.Ε Οινθιεξωκέλεο ιύζεηο γηα ηελ γαιαθηνβηνκεραλία Πνηνί είκαζηε Η ΜΙΝΔΡΑΛ ΥΗΜΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΣΑ Α.Δ. μεθίλεζε ηελ πνξεία ηεο ην 1976. Από ηελ αξρή ζπλεξγαζηήθακε κε πξωηνπόξνπο εηαηξείεο ζηνλ

Διαβάστε περισσότερα

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα.

Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ ζηεξεή, ζηελ πγξή θαη ζηελ αέξηα. Καηαζηάζεηο ηεο ύιεο 1 ΔΚΦΔ ΥΑΝΗΧΝ ΠΡΧΣΟΒΑΘΜΗΑ ΔΚΠΑΗΓΔΤΖ ΟΗ ΦΤΗΚΔ ΔΠΗΣΖΜΔ ΣΖΝ ΠΡΟΥΟΛΗΚΖ ΑΓΧΓΖ ΔΝΟΣΖΣΑ 1: ΔΗΑΓΧΓΖ ΚΔΦΑΛΑΗΟ 4: ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ ΚΑΣΑΣΑΔΗ ΣΖ ΤΛΖ Ζ ύιε εκθαλίδεηαη ζε ηξεηο θαηαζηάζεηο: ζηελ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΣΚΗΣΗ 4 ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΑ ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ 1. ρεδίαζε πλδπαζηηθνύ Κπθιώκαηνο Έλα ζπλδπαζηηθό θύθισκα (Κ) έρεη ηξεηο εηζόδνπο A, B θαη C θαη κία έμνδν Y Y=A B+AC Να θαηαζθεπάζεηε ην ράξηε Karnaugh. B 0

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΗΡΙΑΚΕ ΑΚΗΕΙ ΠΟΟΣΙΚΗ ΥΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΤΗ

ΕΡΓΑΣΗΡΙΑΚΕ ΑΚΗΕΙ ΠΟΟΣΙΚΗ ΥΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΤΗ ΕΡΓΑΣΗΡΙΑΚΕ ΑΚΗΕΙ ΠΟΟΣΙΚΗ ΥΗΜΙΚΗ ΑΝΑΛΤΗ 1. Τηηινκεηξηθή κέζνδνο αλάιπζεο, Βαζηθέο Αξρέο Τηηινκεηξίαο, Μεζνδνινγία, Αλαιπηηθά Σθεύε θαη Όξγαλα. 2. Αιθαιηκεηξία (Πξνζδηνξηζκόο νιηθήο νμύηεηαο μηδηνύ) 3.

Διαβάστε περισσότερα

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis

Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training. Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Αζθήζεηο 5 νπ θεθαιαίνπ Crash course Step by step training Dipl.Biol.cand.med. Stylianos Kalaitzis Stylianos Kalaitzis Μνλνϋβξηδηζκνο 1 Γπν γνλείο, εηεξόδπγνη γηα ηνλ αιθηζκό θάλνπλ παηδηά. Πνία ε πηζαλόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_3207/391 1. Τελ άιιε κέξα νη Τξηάθνληα, πνιύ ηαπεηλσκέλνη θαη ληώζνληαο εγθαηαιειεηκκέλνη, ζπγθεληξώζεθαλ ζην ρώξν ησλ ζπλεδξηάζεσλ παξάιιεια, νη «ηξεηο ρηιηάδεο», ζε όια ηα ζεκεία όπνπ είραλ ηνπνζεηεζεί,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11.

ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο. Ζκεξίδα 20/11/2010. Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο. Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 20.11. Ζκεξίδα 2/11/21 ΚΔΝΑΚ θαη ιέβεηεο Σσηήξεο Καηζηκίραο Γξ. Μεραλνιόγνο Μεραληθόο Γεληθόο Γξακκαηέαο β ΔΝ.Δ.ΔΠΙ.Θ.Δ. Αζήλα 2.11.21 Πεγέο ελέξγεηαο Σπλ. Πξσηνγελήο Δλέξγεηα = Σ Καηαλ. Δλέξγεηα θαπζίκνπ x Σπλη.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ

ΣΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΣΩΝ Α ΛΤΚΕΙΟΤ Α/Α : 0_1379/50 1. Όηαλ ινηπόλ ήξζαλ [νη πξέζβεηο ζηελ Αζήλα], αθνύ ζπλέιαβαλ νη Αζελαίνη θαη ηνπο πξέζβεηο σο ππνθηλεηέο ζηάζεο θαη όζνπο έπεηζαλ [νη πξέζβεηο], ηνπο ζπγθέληξσζαλ γηα αζθάιεηα ζηελ Αίγηλα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c.

ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) v t. αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mickelson-Morley είλαη c =c. ΥΔΣΙΚΟΣΗΣΑ Μεηαζρεκαηηζκνί Γαιηιαίνπ. (Κιαζηθή ζεώξεζε) y y z z t t Σν νπνίν νδεγεί ζην όηη = - π.(άηνπν), αθνύ ζύκθσλα κε ηα πεηξάκαηα Mikelson-Morley είλαη =. Δπίζεο y = y, z = z, t = t Σν νπνίν ( t

Διαβάστε περισσότερα

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ

Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ. 14 Σεπηεκβξίνπ Η Ύςσζε ηνπ Τηκίνπ Σηαπξνύ 14 Σεπηεκβξίνπ Ση γηνξηάδνπκε ηελ εκέξα ηεο ύςσζεο ηνπ Σηκίνπ ηαπξνύ (1/6) Τν έηνο 326 ε Αγία Ειέλε πήγε ζηελ Ιεξνπζαιήκ γηα λα πξνζθπλήζεη ηνπο Αγίνπο Τόπνπο θαη λα επραξηζηήζεη

Διαβάστε περισσότερα

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk)

Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Σεκηλάξην Τνκέα Λνγηζκηθνύ Γίθησα ποσ παρέτοληαη από τρήζηες: Κίλεηρα, ηετλοιογίες θαη αλοητηά δεηήκαηα Λεσηέρες Μακάηας (lmamatas@ee.ucl.ac.uk) Περίιευε παροσζίαζες Τη είλαη ηα «Γίθηπα πνπ παξέρνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ.

ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΞΟΝΠΔΓΓΗΕΥ ΡΝ ΞΑΗΓΗ ΓΗΑ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΝΗ ΓΗΔΟΓΑΠΗΔΠ ΡΝ ΞΔΛΘΝΠ. ΓΑΘΡΙΑ Π. 1,2, ΓΑΘΡΙΑΠ Θ. 1, ΚΖΡΠΗΝ- ΓΑΘΡΙΑ Γ. 1,3,4, ΘΑΡΠΗΑΟΓΑΛΖΠ Ι. 1,5, Α ΛΑΠΡΑΠΗΝ Α. 1,4,6, ΛΗΘΝΙΑΝΠ ΠΘΔΛΡΔΟΖΠ 6. 1. Δ Ρ Α Η Ο Δ Η Α Φ Ο

Διαβάστε περισσότερα

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης

Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης Ανίτνεσζη Kσκλοθορούνηων Kαρκινικών Kσηηάρων (KKK) με ηην ηετνική ηης multiplex PCR ΜΘΥΑΛΗ ΚΟΤΣΘΛΘΕΡΗ, MD, Ph.D Καθηγηηής Πειραμαηικης Φσζιολογίας, Θαηρική τολή, Παν/μίοσ Αθηνών Η αλίρλεπζε ηεο ύπαξμεο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ..

ΚΤΠΡΙΑΚΗ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΕΣΑΙΡΕΙΑ ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ΥΟΛΕΙΟ.. ΜΑΘΗΜΑΣΙΚΗ ΚΤΣΑΛΟΓΡΟΜΙΑ 2007 ΓΙΑ ΣΟ ΓΤΜΝΑΙΟ Παπασκευή 26 Ιανουαπίου 2007 Σάξη: Γ Γυμνασίου ιήμεο 11.00 Κάπνηνο άξρηζε λα δηαβάδεη έλα βηβιίν ηελ 1 ε Δεθεκβξίνπ. Κάζε κέξα δηάβαδε ηνλ ίδην αξηζκό ζειίδσλ

Διαβάστε περισσότερα

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ

Φνξνινγηθέο ειαθξύλζεηο Γηεπθνιύλζεηο θνξνινγηθέο γηα ηελ αγνξά ζνκπώλ pellet) θαη μύινπ ΚΑΣΑΛΟΓΟ 2011 Η VENETA STHUE βαζηδόκελε ζηε καθξνρξόληα εκπεηξία ζηελ θαηαζθεπή ζνκπώλ ζηελ πεξηνρή Σηξόιν ηεο Ιηαιίαο, δεκηνύξγεζε κεραλήκαηα πνπ είλαη εηο ζέζηλ λα εθκεηαιιεπηνύλ ζην κέγηζην ηε ζεξκόηεηα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΝΕΣΑΙΡΙΜΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΣΗΣΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ Γςναικείορ Αγποηικόρ ςνεηαιπιζμόρ παπαδοζιακών πποϊόνηων Αγ. Ανηώνιορ

ΤΝΕΣΑΙΡΙΜΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΣΗΣΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ Γςναικείορ Αγποηικόρ ςνεηαιπιζμόρ παπαδοζιακών πποϊόνηων Αγ. Ανηώνιορ ΤΝΕΣΑΙΡΙΜΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΣΗΣΑ ΘΕΑΛΟΝΙΚΗ Γςναικείορ Αγποηικόρ ςνεηαιπιζμόρ παπαδοζιακών πποϊόνηων Αγ. Ανηώνιορ Η πινύζηα βνξεηνειιαδίηηθε παξάδνζε βξίζθεη ηελ απόιπηε έθθξαζή ηεο ζηα μερσξηζηά πξντόληα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ

ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ. Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ ΥΟΛΗ ΓΔΩΣΔΥΝΙΚΩΝ ΔΠΙΣΗΜΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑΥΔΙΡΙΗ ΠΔΡΙΒΑΛΟΝΣΟ Πτυχιακή διατριβή ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΔΝΗ ΑΠΟΡΡΤΠΑΝΗ ΚΑΤΑΔΡΙΩΝ ΠΛΟΙΩΝ Αργσρώ Ιωάννοσ Λεμεσός 2012 ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΚΤΠΡΟΤ

Διαβάστε περισσότερα

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε

γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα ηνλ Άξε Κσλζηαληηλίδε γηα «ην θνηλό θαη ην θύξην» (Γ.νισκόο) γηα λα ρηίδω πάληα κε ηνλ ίδηνλε ηξόπν, κε ηηο ίδηεο θαηαζθεπαζηηθέο θαη πιαζηηθέο πξννπηηθέο, κε ηελ ίδηαλε πάληνηε πίζηε θαη αγάπε.. Α.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013

ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 27 ΜΑΪΟΥ 2013 ΔΝΓΔΙΚΤΙΚΔΣ ΛΥΣΔΙΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΔΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΔΙΟΥ ΓΔΥΤΔΡΑ 7 ΜΑΪΟΥ 13 ΘΔΜΑ Α : (Α1) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 33-335 (Α) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα 6 (Α3) Σρνιηθό βηβιίν ζειίδα (Α) α) Λάζνο β) Σωζηό γ) Σωζηό

Διαβάστε περισσότερα

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2

TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΠΡΟΑΡΜΟΓΗ: ΒΑΛΚΑΝΙΩΣΗ ΔΗΜ. ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 TOOLBOOK ΜΑΘΗΜΑ 2 TOOLBOOK (μάθημα 2) Δεκηνπξγία βηβιίνπ θαη ζειίδσλ ΕΚΠΑΙΔΕΤΣΙΚΟ ΠΕ19 1 Δημιουργία σελίδων και βιβλίων Έλα θαηλνύξην βηβιίν πεξηέρεη κία άδεηα ζειίδα κε έλα άδεην background. Δελ κπνξνύκε λα μερσξίζνπκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟ ΑΓΓΕΙΟΠΕΡΜΩΝ. Μάξζα Λαδαξίδνπ Αζαλαζηάδνπ Καζεγήηξηα. Εξγαζηήξην Μνξθνινγίαο θαη Φπζηνινγίαο Φπηώλ

ΑΝΘΟ ΑΓΓΕΙΟΠΕΡΜΩΝ. Μάξζα Λαδαξίδνπ Αζαλαζηάδνπ Καζεγήηξηα. Εξγαζηήξην Μνξθνινγίαο θαη Φπζηνινγίαο Φπηώλ ΑΝΘΟ ΑΓΓΕΙΟΠΕΡΜΩΝ Μάξζα Λαδαξίδνπ Αζαλαζηάδνπ Καζεγήηξηα Εξγαζηήξην Μνξθνινγίαο θαη Φπζηνινγίαο Φπηώλ Σκήκα Δαζνπνλίαο ΔΦΠ, παξ/κα Δξάκαο, ΣΕΙ Καβάιαο, ΑΝΘΟ ΣΩΝ ΑΓΓΔΙΟΠΔΡΜΩΝ Η εγγελήο αλαπαξαγσγή ησλ αγγεηνζπέξκσλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ

ΠΑΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ ΘΕΜ 1 ο (2.5 κνλάδεο) ΠΝΕΠΙΣΗΜΙΟ ΜΚΕΔΟΝΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΣΜΗΜ ΕΦΡΜΟΜΕΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΕΥΝΗΣΗ ΝΟΗΜΟΤΝΗ Σελικέρ εξετάσειρ Σετάπτη 21 Ιανοςαπίος 2009 13:00-16:00 Έζησ ν θόζκνο ηεο ειεθηξηθήο

Διαβάστε περισσότερα

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67)

Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Hellas online Προεπιλεγμένες ρσθμίσεις για FritzBox Fon WLAN 7140 (Annex B) 30.04.67 FritzBox Fon WLAN 7140 - Annex B (30.04.67) Γηα λα επαλαθέξεηε ην FritzBox Fon WLAN 7140 ζηηο πξνεπηιεγκέλεο ηνπ ξπζκίζεηο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΙΝΗ ΒΡΟΧΗ. Δρώτηση 1

ΟΞΙΝΗ ΒΡΟΧΗ. Δρώτηση 1 ΟΞΙΝΗ ΒΡΟΧΗ ηελ παξαθάηω θωηνγξαθία, βιέπεηε ηα αγάικαηα πνπ νλνκάδνληαη Καξπάηηδεο θαη βξίζθνληαη ζηελ Αθξόπνιε ηεο Αζήλαο γηα πεξηζζόηεξν από 2500 ρξόληα. Σα αγάικαηα είλαη θηηαγκέλα από έλα είδνο πεηξώκαηνο

Διαβάστε περισσότερα

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ

10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ 10). ΣΤΠΟΠΟΙΗΜΕΝΕ ΠΑΡΟΥΕ ΜΣ ΚΑΙ ΥΣ Σσποποιημένες παροτές ΥΣ Γηα ηελ ειεθηξνδόηεζε θάζε εζωηεξηθήο εγθαηάζηαζεο θαηαζθεπάδεηαη κία από ηηο «ηππνπνηεκέλεο» παξνρέο πνπ αλαθέξνληαη παξαθάηω. Γηα θάζε ηππνπνηεκέλε

Διαβάστε περισσότερα

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο

Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Πως να δημιουργήσετε ένα Cross-Over καλώδιο Τν crossover καλώδιο ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα ζπλδεζνύλ δπν ππνινγηζηέο κεηαμύ ηνπο θαη αλ θηηάμνπλ έλα κηθξό ηνπηθό δίθηπν(lan). Έλα LAN κπνξεί λα είλαη ηόζν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money)

Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Time Value of Money) Η ΥΡΟΝΙΚΗ ΑΞΊΑ ΣΟΤ ΥΡΗΜΑΣΟ (Te Value of Moey) Εηζαγωγή Η έλλνηα όηη ην ρξήκα έρεη ρξνληθή αμία είλαη κία από ηηο θεθαιαηώδεηο έλλνηεο ζηελ αλάιπζε θάζε πξντόληνο ηεο Κεθαιαηαγνξάο. Σν ρξήκα έρεη ρξνληθή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Βασικά Εργαλεία και Μέθοδοι για τον Έλεγχο της Ποιότητας [ΔΙΠ 50] ΕΡΓΑΣΙΑ 1 Προσοχή: Οι απαντήσεις των ασκήσεων πρέπει να φθάσουν στον

Διαβάστε περισσότερα

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ

IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ IV Ο ΕΛΛΗΝΙΜΟ ΣΗ ΔΤΗ,ΠΟΛΙΣΙΜΟΙ Δ.ΜΕΟΓΕΙΟΤ ΚΑΙ ΡΩΜΗ Να σαπακηηπίζεηε ηιρ πποηάζειρ, πος ακολοςθούν, υρ ππορ ηην οπθόηηηά ηοςρ, με ηην ένδειξη Σωστό ή Λάθος 1. ηελ αξραία Ρώκε νη πιεβείνη δελ είραλ αξρηθά

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΘΕΜΑ 1 Ο Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθµό της καθεµιάς από τις παρακάτω ηµιτελείς προτάσεις 1 εως 5 και δίπλα το γράµµα που αντιστοιχεί στη λέξη ή τη

Διαβάστε περισσότερα

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ

ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ ΥΡΙΣΟΤΓΔΝΝΙΑΣΙΚΔ ΚΑΣΑΚΔΤΔ 1) Υξηζηνπγελληάηηθα ειαηάθηα θάξηα ή θαδξάθη θάξηα ή θαδξάθη Τιηθά πνπ ζα ρξεηαζηνύκε: Υαξηί θάλζνλ καύξν γηα ην θόλην, πξάζηλν γηα ηα ειαηάθηα, θόθθηλν γηα ηα αζηεξάθηα Απιό

Διαβάστε περισσότερα

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα:

Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο γξακκέο: Οη ηζνδπλακηθέο επηθάλεηεο όπσο ηππώλνληαη από ην πξόγξακκα: ηηο πξνζνκνηώζεηο πνπ αθνινπζνύλ εμεηάδεηαη ε πεξίπησζε ηνπ θπιίλδξνπ δηπιαζίσλ δηαζηάζεσλ θαη γίλεηαη εμέηαζε θάζε θπιίλδξνπ μερσξηζηά (εμσηεξηθνύ θαη εζσηεξηθνύ). Ο εμσηεξηθόο θύιηλδξνο κε ηηο ηζνδπλακηθέο

Διαβάστε περισσότερα

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1.

Master Class 3. Ο Ν.Ζανταρίδης προτείνει θέματα Μαθηματικών Γ Λσκειοσ ΘΕΜΑ 1. ΘΕΜΑ. Γηα ηελ ζπλάξηεζε f : IR IR ηζρύεη + f() f(- ) = γηα θάζε IR. Να δείμεηε όηη f() =, ΙR. Να βξείηε ηελ εθαπηόκελε (ε) ηεο C f πνπ δηέξρεηαη από ην ζεκείν (-,-) 3. Να βξείηε ην εκβαδόλ Δ(α) ηνπ ρωξίνπ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο

Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο Πληροθορίες για ηο μικροζκόπιο Η επηινγή ηεο θαηάιιειεο κεγέζπλζεο ζην κηθξνζθόπην εμαξηάηαη από ην πξνο παξαηήξεζε αληηθείκελν. Η δπλαηόηεηα δηάθξηζεο ηωλ δηαθόξωλ ηκεκάηωλ ηνπ θπηηάξνπ νθείιεηαη ζην

Διαβάστε περισσότερα

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π

Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Τ ξ ε ύ ο ξ π ς ξ σ ξ ο ί ξ σ _ Ι ε ο α μ ε ι κ ό π Α ο υ ι ς ε κ ς ξ μ ι κ ή ρ ύ μ θ ε ρ η 6 Τ ξ μ έ α π ΘΘΘ, X ώ ο ξ π κ α ι Δ π ι κ ξ ι μ χ μ ί α Η έ μ α : Διδάρκξμςεπ: Τξ εύοξπ ςξσ ξοίξσ Ιεοαμεικόπ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΣΑΛΟΓΟ ΠΑΡΔΥΟΜΔΝΩΝ ΤΠΗΡΔΙΩΝ. Α1.Σκήκα Μηθξνβηνινγηθνύ Διέγρνπ Νεξώλ Αλζξώπηλεο Καηαλάιωζεο» ΔΛΟΣ ΔΝ ISO» ISO EN 7899-» ζύκθσλα κε ηελ

ΚΑΣΑΛΟΓΟ ΠΑΡΔΥΟΜΔΝΩΝ ΤΠΗΡΔΙΩΝ. Α1.Σκήκα Μηθξνβηνινγηθνύ Διέγρνπ Νεξώλ Αλζξώπηλεο Καηαλάιωζεο» ΔΛΟΣ ΔΝ ISO» ISO EN 7899-» ζύκθσλα κε ηελ ΚΑΣΑΛΟΓΟ ΠΑΡΔΥΟΜΔΝΩΝ ΤΠΗΡΔΙΩΝ Α. ΣΟΜΔΑ ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑ Α1.Σκήκα Μηθξνβηνινγηθνύ Διέγρνπ Νεξώλ Αλζξώπηλεο Καηαλάιωζεο Εργαζηηριακές Δοκιμαζίες Δίδνο δείγκαηνο Νεξά αλζξώπηλεο θαηαλάισζεο Αξίζκεζε κηθξννξγαληζκώλ

Διαβάστε περισσότερα

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010

Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 Μέζνδνη ραξαθηεξηζκνύ πιηθώλ Δξγαζηεξηαθή άζθεζε 8: Μαγλεηηθέο Μεηξήζεηο Ηκεξνκελία δηεμαγσγήο: 26/5/2010 ΕΙΑΓΩΓΗ: Τα δηάθνξα πιηθά, αλάινγα κε ηε ζπκπεξηθνξά ηνπο εληόο καγλεηηθνύ πεδίνπ δηαθξίλνληαη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΜΑΪΟΥ 2014 - ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γράφτηκε από τοσς: Μαρία Αμδρέοσ B1 Αθημά Σταύροσ B1 Κσριακή Παπαμικολάοσ B1 Νικόλα Παπαδούρη B2 Κάλλη Χριστουή B3

Γράφτηκε από τοσς: Μαρία Αμδρέοσ B1 Αθημά Σταύροσ B1 Κσριακή Παπαμικολάοσ B1 Νικόλα Παπαδούρη B2 Κάλλη Χριστουή B3 Γράφτηκε από τοσς: Μαρία Αμδρέοσ B Αθημά Σταύροσ B Κσριακή Παπαμικολάοσ B Νικόλα Παπαδούρη B2 Κάλλη Χριστουή B3 Υπεύθσμος Καθηγητής: Εμμαμοσήλ Κσριακάκης Λύθεην νιέαο ρνιηθή Χξνληά 2 22 ΝΔΟΙ ΓΗΜΟΙΟΓΡΑΦΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ

ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ ΥΔΙΡΙΜΟ ΑΘΔΝΟΤ ΠΟΤ ΛΑΜΒΑΝΔΙ ΑΝΣΙΘΡΟΜΒΩΣΙΚΑ Η ΑΝΣΙΑΙΜΟΠΔΣΑΛΙΑΚΑ Γξ. Γεκήηξηνο Καπεηάλνο Δπηκειεηήο Α Γαζηξεληεξνινγηθή Κιηληθή Γ.Ν. «Γεώξγηνο Παπαληθνιάνπ» Θεζζαινλίθε Γελ έρσ ζύγθξνπζε ζπκθεξόλησλ κε ηηο

Διαβάστε περισσότερα