SECTION A. Draft. Λέξεις-Κλειδιά: Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι, Πνευµατικά Δικαιώµατα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "SECTION A. Draft. Λέξεις-Κλειδιά: Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι, Πνευµατικά Δικαιώµατα"

Transcript

1 Πόσο ανοικτοί µπορεί να είναι οι Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι (ΑΕΠ); Παραδείγµατα εφαρµογής και αξιοποίησης How open can be the Open Educational Resources (OER)? Αpplication and Utilization Paradigms Αδαµαντία Σπανακά ΕΑΠ, Καθηγήτρια-Σύµβουλος & Επιστηµονικός συνεργάτης Εργαστηρίου Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας (ΕΕΥΕΜ) Αχιλλέας Καµέας ΕΑΠ, Επίκουρος Καθηγητής, Διευθυντής ΕΕΥΕΜ ΠΕΡΙΛΗΨΗ SECTION A Οι Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι (ΑΕΠ) προσφέρουν τη δυνατότητα µίας νέας και δυναµικής προσέγγισης στην ανάπτυξη, διάδοση και χρήση της γνώσης. Για να υλοποιηθεί όµως µία τέτοια προσέγγιση χρειάζεται να προηγηθεί κατάλληλος σχεδιασµός, προσεκτική δόµηση και παιδαγωγική υποστήριξη. Η ρήση του Albert Einstein:"Αν σου δώσω µία δεκάρα, θα είσαι κατά µία δεκάρα πλουσιότερος και εγώ κατά µία δεκάρα φτωχότερος. Αν όµως σου δώσω µία ιδέα, εσύ θα έχεις µία νέα ιδέα, κι εγώ επίσης θα συνεχίσω να την έχω" στον τοµέα των ΑΕΠ βρίσκει την καλύτερη εφαρµογή της, καθώς η ανοικτότητα και η ελευθερία αποτελούν θεµελιακές αρχές που εστιάζουν στην παραγωγή, την αδειοδότηση, τη χρήση και την επαναχρησιµοποίηση µαθησιακών πηγών, οι οποίες συνιστούν πλέον δηµόσια αγαθά. Ωστόσο, κατά καιρούς, έχουν αµφισβητηθεί τα αλτρουιστικά κίνητρα των ΑΕΠ, από τη στιγµή που η δηµιουργία και διάδοση της γνώσης προς τις αναπτυσσόµενες χώρες, γίνεται σύµφωνα µε τις οικονοµικές, πολιτικές και πολιτισµικές προτιµήσεις των αναπτυγµένων χωρών, επισκιάζοντας τις οποιεσδήποτε διαφορές. Σε αυτό το πλαίσιο, η παρούσα εισήγηση παρουσιάζει την ιστορία των ΑΕΠ, τις καλές πρακτικές σε διεθνές επίπεδο, αλλά και τις προοπτικές που ανοίγονται για το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο, προκειµένου να οφεληθεί από όλες τις θετικές συνιστώσες αυτής της καινοτοµίας. Λέξεις-Κλειδιά: Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι, Πνευµατικά Δικαιώµατα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Oι Ανοικτοί Εκπαιδευτικοί Πόροι (ΑΕΠ / Open Educational Resources -OER) συνιστούν ένα νέο φαινόµενο στο πεδίο της εκπαίδευσης. Η αυξανόµενη χρήση των τεχνολογιών Web 2.0, παράλληλα µε τον αυξανόµενο ανταγωνισµό ανάµεσα στα εκπαιδευτικά ιδρύµατα, έχουν εντείνει το ενδιαφέρον προς αυτούς τους 'Ανοικτούς' Εκπαιδευτικούς Πόρους (ΑΕΠ), οι οποίοι στην απλούστερη µορφή τους, αφορούν σε κάθε εκπαιδευτική πηγή που είναι ελεύθερα διαθέσιµη προς χρήση από εκπαιδευτές και εκπαιδευόµενους, χωρίς καµία απαίτηση για πληρωµή συνδροµής ή πνευµατικών δικαιωµάτων (Butcher, 2011). Κάποια εκπαιδευτικά ιδρύµατα, απευθυνόµενα στους εκπαιδευόµενους, έχουν καταστήσει τους µαθησιακούς τους πόρους διαθέσιµους στο διαδίκτυο, µε στόχο να ενθαρρύνουν τη διάχυση της γνώσης και να βελτιώσουν την αποτελεσµατικότητα των µαθησιακών και διδακτικών τους διεργασιών και διαδικασιών (Hanna & Wood, 2011). Εντούτοις, κάποιες έρευνες που διεξάγονται από εκπαιδευτικούς οργανισµούς (π.χ. Commonwealth of Learning, UNESCO, JISC) επισηµαίνουν ότι το κίνητρο πίσω από την κίνηση των ΑΕΠ, ίσως να

2 2 εντοπίζεται περισσότερο σε µία επιθυµία να επεκτείνουν τη φήµη τους και να προσελκύσουν νέους φοιτητές στα προγράµµατά τους, παρά στο να προάγουν τους ίδιους τους ΑΕΠ (Kernohan & Thomas, 2012). Σε κάθε περίπτωση, οι ΑΕΠ έχουν κερδίσει την προσοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας, λόγω της δυνατότητάς τους να προάγουν εξατοµικευµένες µαθησιακές πρακτικές και δραστηριότητες, διευκολύνοντας τη δια βίου µάθηση. Για παράδειγµα, τα wikis προσφέρουν στους χρήστες νέες ευκαιρίες δηµιουργίας περιεχοµένου και τους εισάγουν σε συνεργατικές προσπάθειες και στο διαµοίρασµα των πληροφοριών, καθιστώντας τους ικανούς να ελέγχουν τη δική τους εκπαίδευση (Franklin & van Harmelen, 2007). Aπό την άλλη πλευρά, όµως, υπάρχουν πέρα από τις ανάγκες των εκπαιδευοµένων και οι ανάγκες των εκπαιδευτών. Αυτό το κενό ανάµεσα στις µαθησιακές και διδακτικές ανάγκες και πρακτικές έρχονται να καλύψουν οι ΑΕΠ, προάγοντας αντίστοιχες δράσεις. Ωστόσο, αρκεί να ορίσουµε τους ΑΕΠ ως ηλεκτρονικά υλικά που προσφέρονται ελεύθερα στο διαδίκτυο προς χρήση από τους εκπαιδευόµενους; Ένας τέτοιος ορισµός, είναι πλέον µάλλον εξαιρετικά απλοϊκός, αν αναλογιστεί κανείς, για παράδειγµα: Πόσο ελεύθερα προσβάσιµα είναι όντως αυτά τα υλικά; Σε τι συνίστανται; Από ποιους προσφέρονται; Σε ποιους απευθύνονται; Και τελικά, πώς µπορούν να αξιοποιηθούν µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο; Σε αυτά τα ερωτήµατα προσπαθεί να δώσει απαντήσεις το παρόν κείµενο, το οποίο επεξηγεί τη σηµασία των ΑΕΠ, τις κύριες συνιστώσες τους, αλλά και τις προκλήσεις που αντιµετωπίζουν στην παρούσα χρονική στιγµή. Παράλληλα, παρουσιάζει παραδείγµατα καλών πρακτικών που ακολουθούν εκπαιδευτικά ιδρύµατα διεθνώς και προτείνει τρόπους αξιοποίησής τους από το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΝΟΙΚΤΟΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ (ΑΕΠ) Η έννοια των Ανοικτών Εκπαιδευτικών Πόρων είναι ασαφής (Jena, Shaffert, Friesen, 2009). Oυσιαστικά, οι ΑΕΠ αποτελούν ψηφιακές µαθησιακές πηγές που προσφέρονται διαδικτυακά, αν και κάποιες φορές ενδέχεται να έχουν και έντυπη µορφή (Downes, 2007), διαθέσιµες ελεύθερα και ανοικτά σε εκπαιδευτικούς, µαθητές, φοιτητές, ανεξάρτητους εκπαιδευόµενους, προκειµένου να χρησιµοποιηθούν, να µοιραστούν, να συνδυαστούν, να προσαρµοστούν και να επεκταθούν στο πλαίσιο της διδασκαλίας, της µάθησης και της έρευνας. Το µαθησιακό περιεχόµενο αποτελεί εκπαιδευτικό υλικό που µπορεί να ποικίλει από ολοκληρωµένα µαθήµατα έως µικρότερες διδακτικές ενότητες, διαγράµµατα ή ερωτηµατολόγια. Μπορεί να περιλαµβάνει κείµενο, εικόνες, ήχο, βίντεο, προσοµοιώσεις, παιχνίδια, πλατφόρµες. Σύµφωνα µε τον Hylén (2006) οι ΑΕΠ αποτελούν: (α) ανοικτά είδη µαθηµάτων (courseware) και περιεχόµενα, (β) ανοικτά εργαλεία λογισµικού, (γ) αποθετήρια µαθησιακών αντικειµένων, (δ) ελεύθερης πρόσβασης εκπαιδευτικά µαθήµατα. Ο ορισµός αυτός είναι συνεπής µε παρόµοιους ορισµούς που έχουν δώσει άλλες έρευνες. Για παράδειγµα, προσδιορίζοντας τη φύση των πόρων µε βάση τη λειτουργία τους στη µάθηση, ο Johnstone (2005) υποστηρίζει ότι το 2004 οι ΑΕΠ προσδιορίζονταν ώστε να περιλαµβάνουν: Μαθησιακούς πόρους περιεχόµενα µαθηµάτων, πλήρεις σειρές µαθηµάτων, µαθησιακά αντικείµενα, εργαλεία αξιολόγησης και υποστήριξης του εκπαιδευόµενου, διαδικτυακές κοινότητες µάθησης Πόρους που να υποστηρίζουν τους εκπαιδευτές εργαλεία για τους καθηγητές και υποστηρικτικά υλικά που τους επιτρέπουν να δηµιουργήσουν, να προσαρµόσουν και να χρησιµοποιήσουν ΑΕΠ, όπως επίσης και επιµορφωτικά υλικά για εκπαιδευτικούς και άλλα διδακτικά εργαλεία

3 3 Πόρους που να διασφαλίζουν την ποιότητα στην εκπαίδευση και τις εκπαιδευτικές πρακτικές. Όπως υπογραµµίζει ο Downes (2007) υπάρχει µία τάση να εκλαµβάνονται οι πόροι µε όρους στατικών φυσικών αντικειµένων ή ψηφιακών πόρων, όπως είναι, για παράδειγµα, τα κείµενα, οι εικόνες, τα γραφικά και τα πολυµέσα. Ωστόσο, µία ευρύτερη µατιά θα µπορούσε να συµπεριλάβει όλα τα µέσα που υποστηρίζουν ένα εκπαιδευτικό σύστηµα. Για παράδειγµα, στην αναφορά της UNESCO (2002) ως πόροι ορίζονται: (α) Επισκέψεις οµιλητών και ειδικών (β) Συνεργασίες Twinning που προάγουν τις διεθνείς ανταλλαγές µαθητών και εκπαιδευτικού προσωπικού (γ) Εισαγµένες σειρές µαθηµάτων σε µία ποικιλία µέσων (δ) Επιχορηγούµενα προγράµµατα εξωτερικών παραγωγών (ε) Εκδόσεις (στ) Πληροφοριακές πηγές στο διαδίκτυο. Γίνεται, εποµένως, ξεκάθαρο ότι δεν µπορεί να υπάρξει µία συγκεκριµένη ρήτρα αναφορικά µε το τι µπορεί ή δεν µπορεί να αποτελεί εκπαιδευτικό πόρο. Από την άλλη πλευρά, όλες οι µορφές πόρων που προαναφέρθηκαν δεν µπορεί να είναι εξίσου βιώσιµες. Για παράδειγµα, µπορεί κάποιος να ρωτήσει: "Πώς µπορεί ένας επισκέπτης οµιλητής να συνιστά έναν ΑΕΠ". Ή κάποιος άλλος µπορεί να επισηµάνει ότι τα οικονοµικά δεδοµένα ενός ΑΕΠ που στηρίζεται σε έντυπη µορφή διαφέρει σηµαντικά από εκείνα ενός ψηφιακού ΑΕΠ. Ωστόσο, υπάρχει µόνο ένα καθοριστικό στοιχείο που διαφοροποιεί έναν ΑΕΠ από οποιοδήποτε άλλο εκπαιδευτικό πόρο, κι αυτό είναι η άδεια χρήσης του (Butcher, 2011). Συνεπώς, ένας ΑΕΠ αποτελεί απλά έναν εκπαιδευτικό πόρο που περιλαµβάνει µία άδεια, η οποία διευκολύνει την επαναχρησιµοποίηση και πιθανά την προσαρµογή του, χωρίς πρώτα να ζητηθεί σχετική άδεια από τον κάτοχο των πνευµατικών δικαιωµάτων. Αυτό όµως συνιστά µία βασική παράµετρο, η οποία θα αναλυθεί στη συνέχεια. Από την άλλη πλευρά, για να είναι ολοκληρωµένος ο ορισµός των ΑΕΠ, χρειάζεται να τονιστεί ακόµη µία διάστασή τους: το ότι η πρόκληση είναι, όχι απλά να έχουµε πόρους ανοικτούς προς χρήση, αλλά πόρους που θα επαναχρησιµοποιηθούν και θα µοιραστούν (Atkins, Βrown & Hammond, 2007). Εποµένως, το µοίρασµα και η συνεργασία συνιστούν επίσης καθοριστικές πλευρές των ΑΕΠ (Fetter, Berlanga & Sloep, 2012). Ποια είναι όµως η ιστορία των ΑΕΠ; Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΕΠ Η ιστορία των ΑΕΠ ξεκινά το 1994, όταν ο Wayne Hodgins χρησιµοποίησε για πρώτη φορά τον όρο "µαθησιακά αντικείµενα" (learning objects) στο πλαίσιο του διδακτικού σχεδιασµού για την ανάπτυξη ψηφιακών υλικών. Έδωσε ιδιαίτερη έµφαση στη σηµασία του σχεδιασµού και της παραγωγής των ψηφιακών υλικών µε τέτοιο τρόπο, ώστε να µπορούν να επαναχρησιµοποιηθούν εύκολα σε µία ποικιλία παιδαγωγικών καταστάσεων. Λίγο αργότερα, το 1998, ο David Wiley εισήγαγε την έννοια του "Ανοικτού Περιεχοµένου" (Open Content) κυρίως για την επαγγελµατική ανάπτυξη των ειδικών της εκπαιδευτικής κοινότητας. Η ιδέα αυτή έγινε περισσότερο δηµοφιλής από τους χρήστες του διαδικτύου, ενώ αξίζει να σηµειωθεί ότι στηρίχθηκε σε κάποιες βασικές αρχές ελεύθερου λογισµικού ή αλλιώς λογισµικού ανοικτού κώδικα. Ο Larry Lessing to 2001 ανέπτυξε µαζί µε την οµάδα του την ιδέα των 'Creative Common" και κυκλοφόρησε ευρέως ένα σύνολο ελαστικών αδειών για τις οποίες παρακάτω γίνεται ιδιαίτερη αναφορά. Την ίδια χρονιά, το Massachusettes Institute of Technology (MIT) ανακοίνωσε το πρόγραµµα "Open CourseWare", µε το οποίο δηµοσίευσε σχεδόν όλα τα πανεπιστηµιακά τουµαθήµατα, ώστε να είναι ελεύθερα προσβάσιµα προς το κοινό, για µη

4 4 εµπορική χρήση. Κάπως έτσι, φτάνουµε στο 2002, όπου η UNESCO, αναγνωρίζοντας τη σηµασία των ΑΕΠ για τις αναπτυσσόµενες χώρες, υιοθετεί για πρώτη φορά τον όρο ΑΕΠ. Το 2010 εγκαθιδρύονται οι δύο πρώτες έδρες της στον Καναδά και την Ολλανδία. Πρόσφατα, τον Ιούνιο του 2012, στο Παρίσι, η UNESCO µε τη Διακήρυξή της για τους ΑΕΠ τονίζει για άλλη µία φορά τη σηµασία διάδοσης της χρήσης των ΑΕΠ σε όλα επίπεδα εκπαίδευσης, τόσο στην τυπική όσο και στην µη τυπική εκπαίδευση, σε µία προοπτική διαβίου µάθησης, που θα συνεισφέρει στην κοινωνική ένταξη, στην ισότητα των φύλων αλλά και στην ειδική αγωγή. Τι σηµαινει 'ανοικτο'; Γίνεται διεθνώς εκταταµένη συζήτηση αναφορικά µε τον προσδιορισµό των 'ανοικτών' πόρων. Αρκετοί συγγραφείς ξεκινούν από τη διάκριση ανάµεσα σε 'ανοικτούς' πόρους και 'εµπορικούς πόρους. Ωστόσο, πολλοί πόροι παρέχονται από µη εµπορικούς οργανισµούς, όπως είναι τα ακαδηµαϊκά κείµενα που εκδίδονται από µαθησιακές κοινότητες, αλλά που δεν έχουν ανοικτή πρόσβαση. Αντίθετα, απαιτούν την καταβολή χρηµάτων για την εγγραφή, προκειµένου να έχει κανείς πρόσβαση σε αυτά. Και από την άλλη πλευρά, αρκετοί πόροι και υπηρεσίες προσφέρονται από εµπορικούς οργανισµούς, όπως είναι η Google, όπου η αναζήτηση γίνεται ευρέως και ελεύθερα, χωρίς περιορισµούς. Ο Walker (2005) ορίζει το 'ανοικτό' ως "βολικό, αποτελεσµατικό, προσιτό και διαθέσιµο σε κάθε εκπαιδευόµενο και εκπαιδευτή παγκοσµίως". Ο Daniel (2006) υποστηρίζει ότι ανοικτό σηµαίνει: "προσβάσιµο, κατάλληλο, πιστοποιηµένο και προσιτό", γνωστός ο ορισµός αυτός και ως τα 4 'As', καθώς στο πρωτότυπο κείµενο αναφέρεται ως εξής: "accessible, appropriate, accreditated and affortable'. Αν θέλουµε να ασκήσουµε µία κριτική θα επισηµαίναµε ότι υπάρχει µία σηµαντική διαφορά ανάµεσα στο 'προσιτό' και στο 'δωρεάν' µία διαφορά που ξεπερνά την έννοια του 'ανοικτού'. Όπως αναφέρει ο Downes (2007, p. 32): "Όλοι θα συµφωνήσουν ότι µία τσίκλα είναι "προσιτή" σχεδόν για τον καθένα αλλά κανείς δεν θα ισχυριζόταν ότι η αγορά τσίκλας είναι για το λόγο αυτό 'ανοικτή'". Η έννοια του 'ανοικτού' συνεπάγεται κανένα τουλάχιστον έξοδο για τον χρήστη του πόρου. Για παράδειγµα, ο Doyle (2005) αναφέρει την περίπτωση της Δηµόσιας Βιβλιοθήκης των Φυσικών Επιστηµών (Public Library of Science -PLoS), όπου 'ανοικτό' σηµαίνει: Ελεύθερη, άµεση πρόσβαση στο διαδίκτυο Απεριόριστη διανοµή και επαναχρησιµοποίηση Ο συγγραφέας διατηρεί τα πνευµατικά του δικαιώµατα Οι δηµοσιεύσεις αποθέτονται σε ένα δηµόσιο διαδικτυακό αρχείο, όπως είναι το PubMed Central Aπό την άλλη πλευρά ο Foote (2005) ορίζει "4 ελευθερίες": (1) Ελευθερία στην αντιγραφή (2) Ελευθερία στην τροποποίηση (3) Ελευθερία στην αναδηµοσίευση (4) Ελευθερία στην αναδηµοσίευση τροποποιηµένων εκδόσεων. Σε αυτές τις 4 ελευθερίες ο Stephenson (2005) προσθέτει ακόµη µία: 'την υποχρέωση να συνεισφέρεις πίσω στην κοινότητα". Παραµένει πάντως ασαφές κατά πόσο µπορούν να ορίζονται ως 'ανοικτοί' εκείνοι οι πόροι που απαιτούν κάποιο είδος πληρωµής από τον χρήστη, είτε αυτή η πληρωµή αφορά σε έξοδα συνδροµής, συνεισφοράς σε είδος, ή ακόµη και σε κάτι απλό, όπως είναι η εγγραφή του χρήστη. Ακόµη και όταν το κόστος είναι µικρό- ή 'προσιτό'- η πληρωµή παραπέµπει

5 5 περισσότερο σε συναλλαγή, παρά σε κονό µοίρασµα. Εντούτοις, ενώ το 'ανοικτό' σηµαίνει 'χωρίς κόστος', δε σηµαίνει ταυτόχρονα και 'χωρίς όρους' (Hylén, 2005). ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ Ή ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ; Οι ΑΕΠ µπορεί να είναι, είτε ανοικτής πρόσβασης (Οpen Access Educational Resources) ή ανοικτού περιεχοµένου (Open Content Educational Resources). Οι εκπαιδευτικοί πόροι ανοικτής πρόσβασης επιτρέπουν στους εκπαιδευόµενους να έχουν πρόσβαση και να χρησιµοποιήσουν το εκπαιδευτικό περιεχόµενο χωρίς (ή µε λίγους) περιορισµούς. Οι εκπαιδευτικοί πόροι ανοικτού περιεχοµένου επιτρέπουν στους χρήστες (συµπεριλαµβανοµένων των αυτοδίδακτων, των εκπαιδευόµενων και των εκπαιδευτικών) να συµµετέχουν στην παραγωγή του περιεχοµένου, ενώ επίσης χρησιµοποιούν και επανασυνεισφέρουν στο περιεχόµενο. Ενώ, λοιπόν, οι εκπαιδευτικοί πόροι ανοικτής πρόσβασης έχουν συνεισφέρει στη δηµιουργία των αποθετηρίων των ΑΕΠ, οι εκπαιδευτικοί πόροι ανοικτού περιεχοµένου έχουν παίξει, επίσης, σηµαντικό ρόλο στη διευκόλυνση της αλληλεπίδρασης, στην υποστήριξη της παραγωγής και στην ενθάρρυνση της συνεργατικότητας (UNESCO, Metzer & Hanna, 2011). Σύµφωνα, δε, µε τα αποτελέσµατα σχετικής έρευνας (Hanna & Wood, 2011) ανάµεσα στα δύο αυτά είδη ΑΕΠ, παρατηρήθηκε ότι τα εκπαιδευτικά ιδρύµατα που παράγουν και φιλοξενούν ΑΕΠ, παρέχουν στους εκπαιδευόµενους εκπαιδευτικούς πόρους ανοικτής πρόσβασης. Ενώ, οργανισµοί που είναι υπεύθυνοι για τη συντήρηση και τη λειτουργία συστηµάτων διαχείρησης περιεχοµένου για ΑΕΠ, εµφανίζουν µία µεγαλύτερη τάση προς την υποστήριξη εκπαιδευτικών πόρων ανοικτού περιεχοµένου. Επίπλεον, σε πρωτοπόρα εκπαιδευτικά ιδρύµατα που ενθάρρυναν και υποστήριξαν τους ΑΕΠ, όπως είναι το Massachusetts Institute of Technology (MIT) και το Carnegie Mellon University, οι ΑΕΠ παραµένουν σε µεγαλύτερο βαθµό ανοικτής πρόσβασης, παρά ανοικτού περιεχοµένου. Κλείνοντας την ενότητα αυτή, έχει σηµασία να επισηµανθεί µία ακόµη λεπτή εννοιολογική διαφορά: είναι διαφορετική η δηµοσίευση ανοικτής πρόσβασης (open access publishing) από τον εκπαιδευτικό πόρο ανοικτής πρόσβασης. Και αυτό διότι η πρώτη αφορά σε ερευνητικές δηµοσιεύσεις που έχουν κάποιο είδος ανοικτής άδειας, ενώ ο δεύτερος αφορά σε διδακτικά και µαθησιακά υλικά που έχουν λάβει παρόµοια άδεια χρήσης (Butcher, 2011). Ειδικά στην τριτοβάθµια εκπαίδευση, και δη σε µεταπτυχιακό επίπεδο σπουδών, εντοπίζεται αυτή η αλληλοεπικάλυψη, καθώς οι ερευνητικές δηµοσιεύσεις τυπικά αποτελούν ένα σηµαντικό µέρος του συνόλου των υλικών που οι φοιτητές χρειάζονται, ώστε να ολοκληρώσουν µε επιτυχία τις σπουδές τους. ΠΟΣΟ 'ΑΝΟΙΚΤΗ' ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΝΟΙΚΤΗ ΑΔΕΙΑ ΧΡΗΣΗΣ; Μία κοινή παρανόηση αφορά στο ότι το περιεχόµενο που έχει 'ανοικτά αδειοδοτηθεί προς χρήση' ανήκει στο δηµόσιο τοµέα και ότι ο συγγραφέας έχει παραιτηθεί από τα δικαιώµατά του επ' αυτού του υλικού. Δεν είναι όµως καθόλου έτσι τα πράγµατα. Στην πραγµατικότητα, η ανάδειξη των ανοικτών αδειών προέκυψε ιδιαίτερα από την επιθυµία προστασίας των πνευµατικών δικαιωµάτων του κατόχου σε περιβάλλοντα όπου το περιεχόµενο (ειδικά το ψηφιοποιηµένο) µπορεί τόσο εύκολα να αντιγραφεί και να διαµοιραστεί µέσω του διαδικτύου, χωρίς να ζητηθεί καµία άδεια χρήσης (Βutcher, 2011). Ένα ευρύ φάσµα νοµικών πλαισίων αναδείχθηκε για να διαχειριστεί το πώς θα αδειοδοτηθούν οι ΑΕΠ προς χρήση. Το πιο γνωστό από τα νοµικά αυτά πλαίσια που δηµιουργήθηκε µαζί µε τις ΑΕΠ το 2001 είναι το πλαίσιο αδειοδότησης Creative Commons. Αυτό παρέχει νοµικούς µηχανισµούς για να διασφαλίσει ότι οι συγγραφείς των υλικών µπορούν να διατηρήσουν την αναγνώριση της εργασίας τους, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπουν να

6 6 µοιραστεί. Εποµένως, ένας συγγραφέας που υποβάλλει αίτηση για άδεια Creative Commons (CC) επιδιώκει να διατηρήσει το πνευµατικό δικαίωµα της εργασίας αυτής αλλά συµφωνεί µέσω της άδειας- να αφήσει κάποια από τα δικαιώµατά του. Ουσιαστικά, το Creative Commons µε κεντρική γραµµή το µοιράζω, επαναχρησιµοποιώ και αναµειγνύω νόµιµα, αποτελεί µία σηµαντική υπηρεσία για τους ΑΕΠ, καθώς παρέχει δωρεάν εργαλεία που επιτρέπουν στους συγγραφείς, τους επιστήµονες, τους καλλιτέχνες και τους εκπαιδευτικούς εύκολα να µαρκάρουν το δηµιουργικό τους έργο µε τις ελευθερίες που εκείνοι θέλουν να έχει αυτό το έργο. Μπορούν να αλλάξουν για παράδειγµα τους όρους των πνευµατικών δικαιωµάτων από "Kράτηση όλων των δικαιωµάτων" ('Αll Rights Reserved') στο 'Κράτηση ορισµένων δικαιωµάτων' ('Some Rights Reserved'). Όπως αναφέρουν οι Atkins, Brown & Hammond (2007) τον Ιούνιο του 2006 περίπου 140 εκατοµµύρια ιστοσελίδες ήταν συνδεδεµένες µε µία CC άδεια, ενώ υπήρχαν πάνω από 25 εκατοµµύρια φωτογραφίες µε αντίστοιχες άδειες στο Flickr το Δεκέµβρη του Το MIT OCW επίσης έχει υιοθετήσει τις άδειες CC, ενώ ο σχετικός οργανισµός υποστηρίζεται οικονοµικά από το ίδρυµα William and Flora Hewlett. Οι άδειες CC λαµβάνουν υπόψη τους διαφορετικούς νόµους περί πνευµατικών δικαιωµάτων που ισχύουν σε διαφορετικές χώρες, και επιπλέον επιτρέπουν εκδόσεις σε διαφορετικές γλώσσες. Στην Ελλάδα, αρµόδιος φορέας για τα ζητήµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας είναι ο Οργανισµός Πνευµατικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ), ο οποίος ως νοµικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου εποπτευόµενο από το Υπουργείο Πολιτισµού- µεριµνά "για τη διατήρηση της ισορροπίας µεταξύ των διαφόρων κατηγοριών δικαιούχων καθώς και µεταξύ δικαιούχων και χρηστών προστατευοµένων έργων" (http://web.opi.gr). Βασικός νόµος που διέπει το δίκαιο της πνευµατικής ιδιοκτησίας είναι ο νόµος 2121/1993 για την "Πνευµατική Ιδιοκτησία, συγγενικά δικαιώµατα και άλλα πολιτιστικά θέµατα" (ΦΕΚ Α' 25/1993), όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει. Κλείνοντας αυτή την ενότητα, αξίζει να αναλογιστεί κανείς πως πλέον είναι πολύ εύκολο για τους εκπαιδευόµενους να καταγράψουν µία διάλεξη ή να ανακτήσουν ένα υλικό µαθήµατος και να το διαµοιράσουν µέσω διαδικτύου. Ωστόσο, οι εκπαιδευόµενοι έχουν την άδεια από το άτοµο που διεξήγαγε τη διάλεξη ή που έγραψε της σηµειώσεις ενός µαθήµατος να µοιραστούν αυτά τα περιεχόµενα; Και αν ναι, σε ποια έκταση; Με αυτή την προοπτική, είναι απόλυτα κατανοητό γιατί το ίδρυµα Hewlett παρέχει πρόσθετη υποστήριξη στο Creative Commons, προκειµένου να αναπτύξει µία νέα διάσταση που τιτλοφορείται ως Learning Commons (Atkins et al., 2007), µε στόχο να ξεπεραστούν νοµικά, τεχνικά και πολιτισµικά εµπόδια και να προσφερθεί βοήθεια και εξειδίκευση στην κοινότητα των ΑΕΠ, για ακόµη πιο καινοτόµα χρήση και επαναχρησιµοποίησή τους. Εποµένως, η 'ανοικτότητα' στην αδειοδότηση συνιστά ένα σύνθετο ζήτηµα, που δεν είναι µόνο άσπρο ή µαύρο, αλλά καλύπτει ένα ευρύ φάσµα διαβαθµίσεων που µπορεί να εµπλουτιστεί και να αξιοποιηθεί µελλοντικά. ΜΕΓΙΣΤΟΠΟΙΩΝΤΑΣ ΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΦΕΛΗ Είναι σηµαντικό να µεγιστοποιηθεί η επένδυση στην εκπαίδευση, καθώς αυτό δεν έχει µόνο κοινωνικά οφέλη στις ζωές των ανθρώπων, αλλά συµβάλλει επίσης στα οικονοµικά δεδοµένα του πληθυσµού και των κυβερνήσεων (UNESCO, 2010). Ειδικά στην τριτοβάθµια εκπαίδευση το κόστος για τα µαθησιακά και διδακτικά υλικά µπορεί να είναι υψηλό, για αυτό και ποικίλοι οργανισµοί (συµπεριλαµβανοµένων των πανεπιστηµίων) και κυβερνήσεις σε όλο τον κόσµο αναζητούν τρόπους µέ τους οποίους θα µπορούσαν να χρησιµοποιήσουν τους ΑΕΠ, προκειµένου να µειώσουν τα έξοδα. Αυτή η µείωση των εξόδων σηµαίνει ότι τα

7 7 ιδρύµατα που κανονικά θα χρησιµοποιούσαν αυτά να χρήµατα για την προµήθεια διδακτικών και µαθησιακών υλικών, θα µπορούν πλέον να χρησιµοποιηθούν σε άλλα µέρη του συστήµατος, όπως για παράδειγµα στην επιµόρφωση των εκπαιδευτικών, στην προµήθεια εξοπλισµού, στην ανάπτυξη των υποδοµών κλπ. Η µείωση ειδικά του κόστους των πηγών, συχνά αναφέρεται ως ένα σηµαντικό πλεονέκτηµα των ΑΕΠ. Εντούτοις, υπάρχουν λίγα στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτόν τον ισχυρισµό. Η ανάλυση του ανοικτού περιεχοµένου και των εξόδων µίας διαδικτυακής εκπαίδευσης, σύµφωνα µε σχετική έρευνα του Tony Bates (2010), έδειξε ότι περίπου το 13% του συνολικού κόστους µπορεί να αποδοθεί στην ανάπτυξη πόρων. Το κύριο κόστος (36%) αναλογεί στη µεταφορά των πόρων, συνεπώς, όλες οι προσπάθειες θα πρέπει να συντείνουν στη µείωση αυτού του κόστους. Η Cheryl Hodgkinson-Williams πρότεινε το 2010 ότι έµµεσα οι ΑΕΠ µπορούν: να οδηγήσουν σε αυξηµένο αριθµό εγγραφών στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύµατα, εποµένως, να αυξήσουν τα διαθέσιµα κεφάλαιά τους, να µειώσουν τα έξοδα διαφήµισης και προβολής τους, να επιτρέψουν την ανάπτυξη εναλλακτικών ροών χρηµατοδότησης. Για να συµβούν αυτά και να αξιοποιηθούν οι ΑΕΠ, χρειάζεται τα ιδρύµατα να επενδύσουν στο πρόγραµµά τους, στα µαθήµατα, στην ανάπτυξη υλικών. Αυτό σηµαίνει ότι θα πρέπει να επενδύσουν στον χρόνο των ανθρώπων που αναπτύσσουν τα αναλυτικά προγράµµατα και τα υλικά, στην προσαρµογή υπάρχοντων ΑΕΠ, στη διαχείριση ζητηµάτων αδειοδότησης πνευµατικών δικαιωµάτων κλπ. Ωστόσο, τα έξοδα αυτά επενδύονται στη βελτίωση των διδακτικών και µαθησιακών περιβαλλόντων και όχι στους ΑΕΠ. Η αξιοποίησή τους µπορεί όµως να αποφέρει πρόσθετα οφέλη (Butcher, 2011), καθώς οι ΑΕΠ πέρα από όσα προαναφέρθηκαν: (1) αφαιρούν τα έξοδα διαπραγµάτευσης των πνευµατικών δικαιωµάτων και των εξουσιοδοτήσεων, (2) ελαχιστοποιούν την περιττή διπλή προσπάθεια να δοµηθεί κάτι που ήδη υπάρχει κάπου αλλού, (3) µειώνουν το κόστος που θα αναλογούσε σε πρόσθετες πηγές έντυπης µορφής, για τις οποίες οι φοιτητές, για παράδειγµα, στο πανεπιστήµιο της Καλιφόρνια (Garber, 2012) δαπανούν περίπου $1.000 το χρόνο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΕΠ 1 MIT OCW H 'ναυαρχίδα' των επενδύσεων στους ΑΕΠ είναι το πρόγραµµα του MIT 'ΟpenCourseWare' (Andelson, 2008). Αυτό το πρόγραµµα, που άλλαξε τα δεδοµένα στην εκπαίδευση, ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2001 από το προσωπικό του ΜΙΤ, το οποίο έθεσε το εξής ερώτηµα: "Πώς θα χρησιµοποιηθεί το διαδίκτυο στην εκπαίδευση και τι πρόκειται να κάνει για αυτό το πανεπιστήµιό µας;" Η απάντηση που έδωσαν ήταν η εξής: "Θα διαθέσουµε δωρεάν όλα τα εκπαιδευτικά µας υλικά στους φοιτητές, τους εκπαιδευτικούς των τµηµάτων µας, αλλά και σε άλλους εκπαιδευόµενους που βρίσκονται οπουδήποτε στον πλανήτη, οποιαδήποτε ώρα". Αυτό που πέτυχε το συγκεκριµένο πρόγραµµα του ΜΙΤ είναι ότι δηµιούργησε µία ζωντανή απόδειξη των υψηλής ποιότητας ΑΕΠ (OLCOS Roadmap, 2012). Το ΜΙΤ προσφέρει πλέον µέσω της ιστοσελίδας του σηµειώσεις οµιλιών, εργασίες, θέµατα εξετάσεων, εργαλεία και οδηγούς, βιντεοδιαλέξεις κλπ. Μεγάλος µέρος αυτής της προσπάθειας χρηµατοδοτήθηκε από το ίδρυµα Hewlett, το οποίο κατά την περίοδο προσέφερε για το σκοπό αυτό 14 εκατοµµύρια δολάρια.

8 8 2 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ Τον Απρίλιο του 2006 εγκαινίαστηκε ένα αρχικά διετούς διάρκειας πρόγραµµα στο Ανοικτό Πανεπιστήµιο της Μεγάλης Βρετανίας (The Open University - OU) το οποίο επιχορηγήθηκε κατά ένα µέρος του από το ίδρυµα Hewlett και το οποίο έκτοτε είναι γνωστό ως "ΟpenLearn". Ξεκίνησε µε την προοπτική να δώσει απαντήσεις σε κάποια θεµελιώδη ερωτήµατα µέσα από µία έρευνα δράσης, αναφορικά µε το σηµαντικό ρόλο και την επίδραση του ελεύθερου εκπαιδευτικού περιεχοµένου και ενός ανοικτού, διαδικτυακού µαθησιακού περιβάλλοντος (Gourley & Lane, 2009). Τα κύρια αποτελέσµατα αυτού του προγράµµατος έδειξαν (McAndrew et al., 2009): Εµπλουτισµένες µαθησιακές εµπειρίες για τους χρήστες των ΑΕΠ Εµπλουτισµένη γνώση και κατανόηση της µεταφοράς των ΑΕΠ, πώς αυτή µπορεί να είναι αποτελεσµατική και ποια η συνεισφορά της σε περαιτέρω ανάπτυξη της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης Μεγαλύτερη εµπλοκή στην ανώτατη εκπαίδευση των λιγότερο αντιπροσωπευτικών οµάδων και ενδυνάµωση των ποικίλων υποστηρικτικών δικτύων που εργάζονται µε αυτές. Η επίσηµη ιστοσελίδα ήταν έτοιµη τον Οκτώβριο του 2006, χρησιµοποιώντας την πλατφόρµα Moodle ως τη βάση ενός µαθησιακού περιβάλλοντος, µε 900 ώρες δηµοσιευµένου περιεχοµένου από τις πηγές του OU. H ιστοσελίδα χωρίστηκε σε δύο µέρη: το ένα ονοµάστηκε LearningSpace µε στόχο κυρίως τους εκπαιδευόµενους, και το άλλο ονοµάστηκε LabSpace, µε στόχο κυρίως τους εκπαιδευτές. Στο τέλος της εναρκτήριας περιόδου, δηλαδή, τον Απρίλιο του 2008 το πρόγραµµα είχε καταφέρει να αναρτήσει 5400 ώρες περιεχοµένου στο LearningSpace και το ίδιο περιεχόµενο είχε αναρτηθεί µε επιπλέον 8100 ώρες αρχειοθετηµένου περιεχοµένου στο LabSpace, µαζί µε ένα εµπλουτισµένο µαθησιακό περιβάλλον µε ποικίλα εργαλεία και τεχνολογίες που υποστήριζαν τους χρήστες της ιστοσελίδας. Μεγάλο µέρος του υλικού είναι διαθέσιµο σε οκτώ εναλλακτικές µορφές προς ανάκτηση από τους χρήστες, τόσο του LearningSpace, όσο και του LabSpace, µε τη δυνατότητα να αναρτούν τροποποιηµένο περιεχόµενο, ή ακόµη και νέο, µόνο στο LabSpace. Tο ΟU συνεχίζει να χρησιµοποιεί τους ΑΕΠ για την υποστήριξη και τον εµπλουτισµό των υφιστάµενων συστηµάτων του και των διαδικασιών του, όπως επίσης και να εξετάζει το πώς µπορεί να προάγει νέα επιχειρησιακά µοντέλα ή τρόπους δόµησης και µεταφοράς ΑΕΠ. 3 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΤΗΣ ΟΛΛΑΝΔΙΑΣ Κατά την περίοδο , το Ανοικτό Πανεπιστήµιο της Ολλανδίας (Open Universiteit) διεξήγαγε ένα πρόγραµµα, όπου οι ΑΕΠ προσφέρονταν σε µία προσπάθεια να γεφυρωθεί το κενό ανάµεσα στην τυπική και µη τυπική εκπαίδευση. Η αιτία ήταν (Lane, 2011) ότι περίπου το 30% του εργαζόµενου πληθυσµού στην Ολλανδία έχει λάβει πανεπιστηµιακή εκπαίδευση. Αυτό το ποσοστό έπρεπε να αυξηθεί δραµατικά, τουλάχιστον στο 50%, προκειµένου να παραµείνουν οι Ολλανδοί ως έθνος ανταγωνιστικοί στην παγκόσµια οικονοµία. Το πρόγραµµα OpenER επικεντρώθηκε, εποµένως, στην επαναφορά ενηλίκων στη δια βίου µάθηση και σύµφωνα µε την αναφορά του ιδρύµατος Hewlett που το χρηµατοδοτεί, το OpenER "προσφέρει 16 µαθήµατα κατάλληλα για αυτόνοµη µάθηση µε εναλλακτικές ευκαιρίες για τυπική αξιολόγηση. Επιπρόσθετα, το πρόγραµµα ελπίζει ότι τα ελεύθερα µαθήµατα θα

9 9 προσελκύσουν και θα δραστηριοποιήσουν πιθανούς φοιτητές στο να επιστρέψουν στην τυπική εκπαίδευση" (OLCOS Roadmap, 2012, σελ. 62). Η συνολική χρηµατοδότηση που έλαβε το πρόγραµµα ήταν περίπου και ο αρχικός προγραµµατισµός αφορούσε σε τουλάχιστον 16 µαθήµατα, σε καθένα από τα οποία αναλογούσαν 25 ώρες µελέτης. Στο τέλος του προγράµµατος είχαν δηµοσιευτεί 25 µαθήµατα, το τελευταίο από τα οποία ήταν ένα διαδικτυακό παιχνίδι, όπου οι παίκτες µάθαιναν για τον ανθρώπινο µεταβολισµό (Lane, 2011). Όλα τα µαθήµατα δηµοσιεύονταν µε Creative Commons άδειες. Παρόλο που η επιχορηγούµενη περίοδος έληξε τον Ιούλιο του 2008, το Ανοικτό Πανεπιστήµιο της Ολλανδίας συνεχίζει την ελεύθερη προσφορά µαθηµάτων, ενώ πρόκειται και να την αυξήσει (OLCOS Roadmap, 2012) καταφέρνονας έτσι να εξελιχθεί σε έναν αξιόπιστο εκπρόσωπο των ΑΕΠ που εισήγαγε την καινοτοµία αυτή στην Ολλανδική εκπαίδευση. 4 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ Από την Ιταλία θα µελετήσουµε την περίπτωση του Università Telematica Internazionale UNINETTUNO (UTIU) το οποίο χρησιµοποιεί τους ΑΕΠ για να προσεγγίσει τις πιο αποµακρυσµένες περιοχές του πληθυσµού, µέσω δορυφορικών και αναλογικών τηλεοπτικών εκποµπών. Στα βιντεοσκοπηµένα µαθήµατα µπορούν να έχουν εύκολη πρόσβαση όλοι, χωρίς καµία εγγραφή στο Πανεπιστήµιο, µέσα από δύο τηλεοπτικά κανάλια το RAI NETTUNO SAT1 και το RAI Radiotelevisione Italiana RAIDUE. Το πιο αµφιλεγόµενο ζήτηµα σε αυτήν την περίπτωση αποτελεί η παραβίαση της άδειας και των όρων χρήσης ανοικτών και ελεύθερα προσβάσιµων εκπαιδευτικών πηγών, προκειµένου να υπάρξει οικονοµικό όφελος. Διαπιστώνεται, δηλαδή, ότι οι ΑΕΠ είναι επιρρεπείς στην υφιστάµενη δόλια εκµετάλλευση για εµπορική χρήση που γίνεται από ιδιώτες και εταιρίες. Τα στοιχεία δείχνουν (Lane, 2011) ότι το 54.3% των οικογενειών στην Ιταλία έχουν έναν υπολογιστή και το 47.3% έχουν σύνδεσει στο διαδίκτυο. Η έλλειψη χρηµατοδότησης για τη βελτίωση και συντήρηση του Ιταλικού τηλεφωνικού δικτύου καθιστά την πρόσβαση στο διαδίκτυο ατελή και ξεπερασµένη, ενώ πολλές ορεινές περιοχές στην Ιταλία δεν καλύπτονται από ευρυζωνικό δίκτυο. Σε σύγκριση µε την πρόσβαση στο διαδίκτυο, το 95% των Ιταλών έχει τηλεόραση και τα επίγεια κανάλια του RAI καλύπτουν το σύνολο της επικράτειας, συµπεριλαµβανοµένων των αποµακρυσµένων ορεινών περιοχών του Βορρά και του Νότου. Έπειτα, ο ενήλικος πληθυσµός αποτελεί µία σηµαντική οµάδα στόχευσης για το UTIU, καθώς το 45% των εγεγραµµένων φοιτητών έχει ηλικία άνω των 40 ετών, ενώ το 15% άνω των 50 ετών. Ανάµεσα στους Ιταλούς ηλικίας 55 και 64 µόνο το 20.5% χρησιµοποιεί υπολογιστή και το 18% το διαδίκτυο. Εποµένως, ο ενήλικος πληθυσµός είναι πολύ περισσότερο εξοικειωµένος µε την τηλεόραση (επίγεια και δορυφορική). Συνεπώς, τα τηλεοπτικά προγράµµατα αποτελούν τους κύριους ΑΕΠ για τους φοιτητές που δεν µπορούν να έχουν γρήγορη σύνδεση στο διαδίκτυο. Η ποιότητα, δε, των ανοικτών αυτών βιντεοσκοπηµένων µαθηµάτων είναι εγγυηµένη από εσωτερικές διαδικασίες, όπως είναι η υιοθέτηση από το UTIU ενός ψυχο-παιδαγωγικού µοντέλου, σύµφωνα µε το οποίο οι καθηγητές του πανεπιστηµίου οφείλουν να µάθουν νέους τρόπους εξήγησης, σύνθεσης και παρουσίασης των πληροφοριών προς τον εικονικό φοιτητή, προκειµένου να προκαλέσ µία κριτική και αναστοχαστική µαθησιακή διεργασία. Σε αυτό το πλαίσιο, ο φοιτητής ελέγχει το χρόνο µελέτης του. Τα ανοικτά αυτά βιντοσκοπηµένα µαθήµατα πράγµατι είναι υψηλής ποιότητας, καθώς ήδη υπάρχουν συνεργασίες του Πανεπιστηµίου µε άλλα διεθνή πανεπιστήµια, προκειµένου να µεταφραστούν και σε άλλες γλώσσες (Lane, 2011). Ωστόσο, ολόκληρα µαθήµατα, ειδικά εκείνα που σχετίζονται µε τη Μηχανολογία και τις ΤΠΕ, την Ψυχολογία, τις Οικονοµικές Σπουδές, διατίθενται παράνοµα στην αγορά ως µεµονωµένα ή ως σειρά DVD, παρόλο που τα µαθήµατα αυτά δηµιουργήθηκαν για µη κερδοσκοπικό σκοπό, και η άδειά τους αφορά στην ανοικτή πρόσβαση και όχι στην επανα-χρησιµοποίησή τους.

10 10 5 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ Αρκετές παρόµοιες καινοτοµίες προήλθαν από την πρωτοβουλία του ΜΙΤ. Για παράδειγµα, το 2006 το Αφρικανικό Εικονικό Πανεπιστήµιο (African Virtual University - AVU) προσέφερε 73 µαθήµατα των προγραµµάτων Παιδαγωγικής Εκπαίδευσης ως ΑΕΠ, προκειµένου να καταστήσει ελεύθερη την πρόσβαση από όλους. Το 2010 το ΑVU ανέπτυξε το Αποθετήριο των ΑΕΠ, το οποίο συνέβαλε στην αύξηση του αριθµού των Αφρικανών που χρησιµοποιούν, µοιράζονται και διαδίδουν το υπάρχον αλλά και το µελλοντικό ακαδηµαϊκό περιεχόµενο. Τα µαθήµατα είναι διαθέσιµα σε τρεις διαφορετικές γλώσσες Αγγλικά, Γαλλικά και Πορτογαλικά- καθιστώντας το AVU το κυρίαρχο αφρικανικό ίδρυµα που προάγει και χρησιµοποιεί τους ΑΕΠ. 6 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΙΝΑΣ Η Κίνα αποτελεί ένα υπαρκτό παράδειγµα των τάσεων ανάµεσα στην προσέγγιση του OpenCourseWare (OCW) και σε προηγούµενες καινοτοµίες 'ανοικτού περιεχοµένου'. Το 2003 η Κινεζική Κυβέρνηση εισήγαγε το πρόγραµµα "Top Courses", προκειµένου να επιδείξει ό,τι καλύτερο από την Κινεζική τριτοβάθµια εκπαίδευση, µε απώτερο στόχο να βελτιώσει την ποιότητα της διδασκαλίας. Aν και πολλοί δυτικοί σχολιαστές ονοµάτισαν τα Top Courses ως µία ερµηνεία της προσέγγισης των OCW, ωστόσο αυτό απέχει πολύ από την πραγµατικότητα (Kernohan & Thomas, 2012). Μάλιστα, το 2003 η Κινεζική κυβέρνηση συνάντησε το προσωπικό του OCW του ΜΙΤ, προκειµένου να µεταφραστούν τα υλικά του. Ωστόσο, αυτό έγινε έξι µήνες µετά την παρουσίαση των Top Courses. Εκείνο που είναι ξεκάθαρο είναι ότι το Υπουργείο Εκπαίδευσης της Κίνας είχε επιλέξει να µην προσφέρει καµία πληροφορία στα αγγλικά, ούτε καν να προσφέρει µία επίσηµη αγγλική µετάφραση του προγράµµατος. Έτσι, δεν κατάφερε να λάβει διεθνή αναγνώριση στην οργάνωση των ΑΕΠ. 7 Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Στην Ελλάδα, σύµφωνα µε την έρευνα των Hylén, Damme, Mulder & Antoni (2012) οι ΑΕΠ καλύπτουν όλο το εύρος της εκπαίδευσης, από την πρωτοβάθµια έως την τριτοβάθµια. Ωστόσο, σύµφωνα και µε τη διαπίστωση της Zourou στο POERUP (POERUP Greece, 2012) oι όποιες πρακτικές ΑΕΠ στην Ελλάδα στοχεύουν περισσότερο σε πηγές ανοικτής πρόσβασης, παρά στην κατεύθυνση επαναχρησιµοποίησης των ΑΕΠ σε διαφορετικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Για παράδειγµα, το Καποδιστριακό Πανεπιστήµιο Αθηνών αναπτύσσει τη δράση "Ανοικτά Ακαδηµαϊκά Μαθήµατα" µε την οποία στοχεύει στην ανάπτυξη ανοικτών ψηφιακών µαθηµάτων, διαθέσιµων δωρεάν στους φοιτητές και τις φοιτήτριες του Πανεπιστηµίου, αλλά και στο ευρύ κοινό. Τονίζει, δε, στη σχετική ιστοσελίδα του (http://ocw-project.uoa.gr/h-drash.html) ότι το Πανεπιστήµιο διατηρεί τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας του εκπαιδευτικού υλικού των Ανοικτών Μαθηµάτων, ενώ η δράση δεν αποτελεί πρόγραµµα σπουδών ή πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης, ούτε χορηγεί πτυχίο, πιστοποιητικό απόκτησης γνώσης ή αποδεικτικό κατάρτισης και στο πλαίσιό της δεν παρέχεται διδακτική υποστήριξη από το Πανεπιστήµιο Αθηνών ή το προσωπικό του. Στην ίδια λογική κινείται και το Πανεπιστήµιο Πειραιώς, το οποίο συµµετέχει στο πρόγραµµα Ανοικτά Ακαδηµαϊκά Μαθήµατα (Hellenic Academic OpenCourses) στο πλαίσιο της δράσης Ψηφιακές Δράσεις Τριτοβάθµιας Εκπαίδευσης. Το Πανεπιστήµιο Πειραιώς θα αξιοποιήσει το Σύστηµα Open eclass που έχει διατεθεί από το Ελληνικό Ακαδηµαϊκό Διαδίκτυο (GUnet) για το σκοπό αυτό, προκειµένου να προκύψουν από τα προπτυχιακά προγράµµατα σπουδών Ανοικτά Ακαδηµαϊκά Μαθήµατα των εννέα ακαδηµαϊκών τµηµάτων (Ζέρβας & Σαµψών, 2012). Μία άλλη ενδιαφέρουσα δράση αποτελεί η Mάθηση 2.0 plus, η οποία υλοποιείται από το Ερευνητικό Πανεπιστηµιακό Ινστιτούτο Εφηρµοσµένης Επικοινωνίας (ΕΠΙΕΕ) του Τµήµατος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστηµίου Αθηνών µε χρηµατοδότηση από το

11 11 Ίδρυµα Νεολαίας και Διαβίου Μάθησης και τη Γενική Γραµµατεία Νέας Γενιάς. Όπως αναφέρεται στην κεντρική ιστοσελίδα της Mάθηση 2.0 plus (http://mathisi20.gr/pages/aboutus)q "Στόχος της δράσης αυτής είναι να αναδείξει τον τρόπο µε τον οποίο η δικτύωση νέων και ενηλίκων εκπαιδευτικών, µαθητών και γονέων καθώς και οι καλές πρακτικές και καινοτοµικές πρωτοβουλίες των νέων στη σχέση τους µε το διαδίκτυο, µπορούν να ενισχύουν την εκπαίδευση και τη δια βίου µάθηση". Για το λόγο αυτό προβάλλει πρωτοβουλίες νέων και αναδεικνύει καλές πρακτικές στη διδασκαλία µε τη χρήση των διαδικτυακών εργαλείων τεχνολογίας Web Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ: ΠΑΡΟΝ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝ Το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο (ΕΑΠ)- το οποίο αποτελεί και το µοναδικό πανεπιστήµιο στην Ελλάδα που παρέχει εξ αποστάσεως εκπαίδευση τόσο σε προπτυχιακό όσο και σε µεταπτυχιακό επίπεδο σπουδών µέσα από την ανάπτυξη και χρήση κατάλληλου µαθησιακού υλικού και διδακτικών µεθόδων- όπως επισηµαίνει και στην έρευνά του ο Lane (2011)- έχει παράγει ΑΕΠ έναν µεγάλο αριθµό ψηφιακού εκαιδευτικού υλικού που µπορεί να αποτελέσει µία στέρεη βάση για ανοικτό περιεχόµενο στη µορφή των ΑΕΠ. Ωστόσο, αυτό ακόµη βρίσκεται υπό διερεύνηση, σε σχέση και µε ζητήµατα που αφορούν σε πνευµατικά δικαιώµατα, είναι όµως κάτι που σύντοµα θα επιλυθεί. Προς αυτή την κατεύθυνση και µε την αξιοποίηση της διεθνούς εµπειρίας µίας δεκαετίας πλέον στη χρήση των ΑΕΠ, µπορούν να καταγραφούν κάποιες συγκεκριµένες προτάσεις που µπορεί να εφαρµόσει το ΕΑΠ, όπως: Επιµόρφωση των καθηγητών-συµβούλων ως µέρος της επαγγελµατικής τους ανάπτυξης µέσα από ΑΕΠ για τη βελτίωση των ικανοτήτων χρήσης των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας που χρειάζονται για την ανάπτυξη διαδικτυακών µαθησιακών υλικών. Προώθηση της διάχυσης των ΑΕΠ που θα αναπτυχθούν και θα βελτιωθούν, δόµηση αποθετηρίων ψηφιακών πηγών, µε διδακτική υποστήριξη που θα προάγει την ακαδηµαϊκή κινητικότητα και θα δώσει εκπαιδευτικές ευκαιρίες ανάπτυξης συνδέσµων µεταξύ ειδικών, εκπαιδευτικών και εκπαιδευοµένων. Οι ΑΕΠ θα µπορούσαν να τεθούν εκεί όπου καταγράφονται οι µεγαλύτερες ψηφιακές αναζητήσεις, π.χ. στο Google ή στο Flickr και σε άλλες περιοχές, όπου ήδη κάνουν πολλοί τις αναζητήσεις τους σε συγκεκριµένα γνωστικά πεδία, προκειµένου να διασφαλιστεί η µεγαλύτερη δυνατή επίδραση και ανάκτηση των ΑΕΠ. Το περιεχόµενο των ΑΕΠ καλό είναι να δίνεται σε µικρά, διαχειρίσιµα µέρη, προκειµένου να διευκολυνθεί η επαναχρησιµοποίησή τους. Οι ΑΕΠ θα πρέπει να δοµηθούν µε κύριο στόχο τον επαναπροσδιορισµό και την επανέκδοσή τους, προκειµένου να διασφαλιστεί η ανοικτότητά τους. Οι ΑΕΠ καλό είναι να µεταφραστούν πέραν της ελληνικής, και σε δύο ακόµη γλώσσες. Έχει διαπιστωθεί ότι ΑΕΠ που απαιτούν 4 ώρες µελέτης είναι εξαιρετικά σύντοµοι για να αποκτηθεί µία σαφή εικόνα του τι σηµαίνει να µελετά κανείς ένα γνωστικό αντικείµενο σε αυτό το επίπεδο εκπαίδευσης (Lane, 2011). Συνεπώς, αυτό θα πρέπει να προσεχθεί σε έναν µελλοντικό προγραµµατισµό, όπως επίσης και το ότι είναι χρήσιµο να δίνεται και µία επιλογή εκτύπωσης του κειµένου των ΑΕΠ. Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ

12 12 Oι ΑΕΠ µπορούν να συνεισφέρουν σε σηµαντικό βαθµό: στην ενίσχυση της φήµης ενός πανεπιστηµίου, στην αναζήτηση φοιτητών, µέσα από εκείνους που θα επισκεφτούν και θα µελετήσουν τους ΑΕΠ, στην υποστήριξη µίας ευρύτερης συµµετοχής στη διαµόρφωση µαθησιακών υλικών, στην προσφορά µίας πειραµατικής βάσης υλικών για χρήση εντός του πανεπιστηµίου, που θα ξεφύγει από την απλή παραγωγή ενός περιεχοµένου, στη δραστική µείωση του κόστους πρόσβασης σε µαθησιακές πηγές για τους φοιτητές, αλλά και για τους καθηγητές και τα πανεπιστήµια, στην αύξηση της διαφάνειας λόγω της κυκλοφορίας των ΑΕΠ, γεγονός που στη συνέχεια οδηγεί σε αυξηµένη ποιότητα των υλικών, στην ανάπτυξη νέων επιχειρησιακών µοντέλων γύρω από το ελεύθερο περιεχόµενο, συνδέοντας τους ΑΕΠ µε κλειστό εκπαιδευτικό περιεχόµενο και µε µαθησιακές υπηρεσίες που απαιτούν πληρωµή, έτσι ώστε και οι έντυπες εκδόσεις να µην απειληθούν από τους ΑΕΠ, στη βελτίωση της απόδοσης των φοιτητών σε όλα τα γνωστικά αντικείµενα, καθώς η πρόσβαση στους ΑΕΠ και η µελέτη τους γίνεται αυτόνοµα, συνεπώς ωθούνται οι φοιτητές προς µία πιο ανεξάρτητη και αυτοκαθοδηγούµενη µάθηση, στην ενίσχυση της διαβίου µάθησης και της κοινωνικής ενσωµάτωσης µέσα από την εύκολη πρόσβαση σε πηγές που διαφορετικά δε θα µπορούσαν να προσπελαστούν από συγκεκριµένες οµάδες χρηστών. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Abelson, H. (2008). The creation of OpenCourseWare at MIT. Journal of Science Education and Technology, 17(2), Atkins, Brown & Hammond (2007). A Review of the Open Educational Resources (OER) Movement: Achievements, Challenges, and New Opportunities.. Ανακτήθηκε 4 Νοεµβρίου,2012,από Bates, T. (2010). Open content and the costs of online learning. Ανακτήθηκε 3 Νοεµβρίου, 2012, από Butcher, N. (2011). A Basic Guide to Open Educational Resources. Commonwealth of Learning, UNESCO. Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Daniel, Sir J. (2006). elearning and free open source software: The key to global mass higher education? Malaysia: Commonwealth of Learning. Doyle, H. (2005). Creating a public libray of science. Utah: Open Education Conference. Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Downes, S. (2007). Models for sustainable open educational resources. Interdisciplinary Journal of Knowledge and Learning Objects, 3. Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Fetter, S., Berlanga, A. J., & Sloep, P. B. (2012). Peer-Support and Open Educational Resources. In Okada, A., Connolly, T., & Scott, P. J. (Eds.) Collaborative Learning 2.0: Open Educational Resources (pp )

13 13 Hershey, PA: Information Science Reference. doi: / Foote, T. (2005) Wikipedia. Utah: Open Education Conference. Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Franklin, T. & Van Harmelen, M. (2007). Web 2.0 for Learning and Teaching in Higher Education.London: The Observatory of Borderless Higher Education. Ανακτήθηκε 10 Νοεµβρίου,2012, από Friesen, N. (2009). Open educational resources: New possibilities for change and sustainability. International Review of Research in Open and Distance Learning, Vol 10 (No 5). Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Garber, M. (2012, September 30). California Takes a Big Step Forward: Free, Digital, Open-Source Textbooks. The Atlantic. Ανακτήθηκε 10 Νοεµβρίου, 2012, από Hanna, A. & Wood, D. (2011). Bridging the gap between OER initiative objectives and OER user needs in higher education. In G. Williams, P. Statham, N. Brown & B. Cleland (Eds.), Changing Demands, Changing Directions. Proceedings ascilite Hobart (pp ). Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Hodgkinson-Williams, C. (2010). Benefits and Challenges of OER for Higher Education Institutions.In Workshop Discussions Taking OER beyond the OER Community: Policy and Capacity building for Developing Countries, 28 April 2010, Cape Town, South Africa. Ανακτήθηκε 3 Νοεµβρίου, 2012, από Hylén, J. (2006). Open Educational Resources: Opportunities and Challenges. Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Hylén, J., Damme, D., Mulder, F. & Antoni, S. (2012). Open Educational Resources: Analysis of Responses to the OECD Country Questionnaire. OECD Education Working Papers, No. 76, OECD Publishing. Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Jena, S. (2012). Open Educational Resourses for empowerment of Open Schools. In Regional Symposium on OER: An Asian Perspectibe on Policy and Practice, September. Ανακτήθηκε 10 Νοεµβρίου, 2012, από https://oerknowledgecloud.org/sites/oerknowledgecloud.org/files/oerasia_symposium_penang_2012_proceed ings-9.pdf Johnstone, S.M. (2005). Open Educational Resources serve the world. Educause Quartely (3), pp Kernohan, D. & Thomas, A. (2012). Open Educational Resources a historical perspective.altc2012, OpenEd2012. Ανακτήθηκε 2 Νοεµβρίου, 2012, από Lane, A. (2011). Best Practice Report on Widening Participation in Higher Education Study through Open Educational Resources. European Association of Distance Teaching Universities, Heerlen, Netherlands. McAndrew, P., Santos, A., Lane, A., et al. (2009). OpenLearn Research Report ( ). Milton Keynes, UK: The Open University,The Open University. Ανακτήθηκε 3 Νοεµβρίου, 2012, από Metzer, J.C. & Hanna, A. (2011). The four big reasons for contribution to open educational resources. In S. Barton et al. (Eds.), Proceedings of AACE Global Learn Asia Pacific, Melbourne, 28 March-1 April, pp , Ανακτήθηκε 3 Νοεµβρίου, 2012, από OLCOS Roadmap (2012). Open Educational Practices and Resources. Ανακτήθηκε 10 Νοεµβρίου, 2012, από POERUP Greece (2012). Aνακτήθηκε 7 Νοεµβρίου, 2012, από το POERUP Wiki:

14 14 Shaffert, S. (2010). Strategic integration of Open Educational Resources in Higher Education. Objectives, Case Studies, and the impact of Web 2.0 on Universities. Changing Cultures in Higher Education-Moving Ahead to Future Learning (pp ). Heidelberg: Springer. Stephenson, R. (2005). How to make open education succeed. Presentation at the COSL Conference, Utah State University, Logan, UT. UNESCO (2002). Forum on the impact of Open Courseware for higher education in developing countries final report. Ανακτήθηκε 3 Νοεµβρίου, 2012, από UNESCO (2009). About World Heritage. Retrieved from UNESCO. (2012). Communication and Information: Open Educational Resources. Ανακτήθηκε 3 Νοεµβρίου, 2012 από Walker, E. (2005). A reality check for open education. Utah: Open Education Conference Wiley, D. (2009). Defining 'Open' in Open Content. Ανακτήθηκε 3 Νοεµβρίου, 2012, από Ζέρβας & Σαµψών, 2012 Ζέρβας, Π. & Σάµψων, Δ. (2012). Αξιοποίηση Ανοικτών Ακαδηµαϊκών Μαθηµάτων στην Ελληνική Τριτοβάθµια Εκπαίδευση. Στο 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο µε Διεθνή Συµµετοχή Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας, Βόλος, Σεπτέµβριος 2012 H παρούσα εισήγηση αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Υποέργου 5 µε τίτλο «Εργαστήριο Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας (ΕΕΥΕΜ)» της Πράξης «Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο» η οποία έχει ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραµµα «Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση» (ΕΠΕΔΒΜ) του ΕΣΠΑ ( ), Άξονας Προτεραιότητας 7: «Ενίσχυση της Δια Βίου Εκπαίδευσης Ενήλικων στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» µε κωδικό MIS και η οποία συγχρηµατοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταµείο - ΕΚΤ) και από εθνικούς πόρους, µέσω του Προγράµµατος Δηµοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ).

στα ελληνικά ΑΕΙ Δρ. Παντελής Μπαλαούρας Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet

στα ελληνικά ΑΕΙ Δρ. Παντελής Μπαλαούρας Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet στα ελληνικά ΑΕΙ Δρ. Παντελής Μπαλαούρας Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet Αναφορά Οριζόντια Υποστήριξη στα Ζητήματα Δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας Δρ. Παντελής Μπαλαούρας Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet 2 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

στα ελληνικά ΑΕΙ Λάζαρος Μεράκος Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet

στα ελληνικά ΑΕΙ Λάζαρος Μεράκος Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet στα ελληνικά ΑΕΙ Λάζαρος Μεράκος Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet Ανοικτά Μαθήματα «ελεύθερη και δωρεάν διαδικτυακή πρόσβαση σε ψηφιακό εκπαιδευτικό περιεχόμενο υψηλής ποιότητας που είναι οργανωμένο ως αυτοτελές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση Αλέξης Χαραλαμπίδης Γραφικές Τέχνες / Πολυμέσα Ενότητα Ιανουαρίου 2015

Αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση Αλέξης Χαραλαμπίδης Γραφικές Τέχνες / Πολυμέσα Ενότητα Ιανουαρίου 2015 Αξιοποίηση κοινωνικών δικτύων στην εκπαίδευση Αλέξης Χαραλαμπίδης 90279 Γραφικές Τέχνες / Πολυμέσα Ενότητα 61 18 Ιανουαρίου 2015 Web 2.0 Ενσωμάτωση στις εφαρμογές του παγκόσμιου ιστού (www) στοιχείων:

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο ΠΑΜΑΚ

Ανοικτά Ψηφιακά Μαθήματα στο ΠΑΜΑΚ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Ανοικτά Ψηφιακά Ημερίδα Ενημέρωσης: 20 Σεπτεμβρίου 2013 Επιστημονικά Υπεύθυνος Έργου: Καθηγητής Μάνος Ρουμελιώτης Η Δράση Η δράση "Ανοικτά Ψηφιακά στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας "

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Ψηφιακό εκπαιδευτικό περιεχόμενο και σχετικές υπηρεσίες για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

ΘΕΜΑ: Ψηφιακό εκπαιδευτικό περιεχόμενο και σχετικές υπηρεσίες για την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

στα ελληνικά ΑΕΙ «Ανοικτή πρόσβαση στην επιστημονική γνώση: Δράσεις προώθησης στα ελληνικά Α.Ε.Ι.» Λάζαρος Μεράκος Τμήμα Πληροφορικής &

στα ελληνικά ΑΕΙ «Ανοικτή πρόσβαση στην επιστημονική γνώση: Δράσεις προώθησης στα ελληνικά Α.Ε.Ι.» Λάζαρος Μεράκος Τμήμα Πληροφορικής & στα ελληνικά ΑΕΙ «Ανοικτή πρόσβαση στην επιστημονική γνώση: Δράσεις προώθησης στα ελληνικά Α.Ε.Ι.» Λάζαρος Μεράκος Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνολογία Πολιτισμικού Λογισμικού

Τεχνολογία Πολιτισμικού Λογισμικού Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Τεχνολογία Πολιτισμικού Λογισμικού Ενότητα 1: Εισαγωγή στην Πολιτισμική Πληροφορική Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Keywords: Tutorials, pedagogic principles, print and digital distance learning materials, e-comet Laboratory of Hellenic Open University

Keywords: Tutorials, pedagogic principles, print and digital distance learning materials, e-comet Laboratory of Hellenic Open University Οδηγοί Εκπαιδευτικών Προδιαγραφών Έντυπου και Ψηφιακού Υλικού: Μία αναπτυξιακή δράση του Εργαστηρίου Εκπαδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας (ΕΕΥΕΜ) του ΕΑΠ Tutorials about pedagogic principles

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ 1 Περιεχόμενα ΤΟ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ... 3 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ... 3 Α. Πολιτική περιεχομένου... 4 Β. Πολιτική Πρόσβασης...

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟΥ CRIS (CURRENT RESEARCH INFORMATION SYSTEMS) ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟΥ CRIS (CURRENT RESEARCH INFORMATION SYSTEMS) ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟΥ CRIS (CURRENT RESEARCH INFORMATION SYSTEMS) ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ 1 Περιεχόμενα ΤΟ ΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΑΠΟΘΕΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ... 3 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

Αποθετήρια. Κλειώ Σγουροπούλου. Αριστεία ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας

Αποθετήρια. Κλειώ Σγουροπούλου. Αριστεία ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Αποθετήρια Κλειώ Σγουροπούλου Αριστεία ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Περιεχόμενα 2 Αποθετήρια, ψηφιακά αποθετήρια Άδειες ανοικτού περιεχομένου, Μεταδεδομένα Ψηφιακό Αποθετήριο 3 Πληροφοριακό σύστημα που αναλαμβάνει

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας

Στρατηγικές συμπράξεις στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας KA2 Συνεργασία για Καινοτομία και Ανταλλαγή Καλών Πρακτικών Αναμενόμενα αποτελέσματα Τα σχέδια που υποστηρίζονται στο πλαίσιο αυτής της Δράσης αναμένονται να επιφέρουν τα παρακάτω αποτελέσματα: Καινοτόμες

Διαβάστε περισσότερα

η εμπειρία του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας».

η εμπειρία του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας». «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα, η εμπειρία του ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας». ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας, Κοίλα Κοζάνης, 19/11/2015 Ηλίας Γουνόπουλος, Επιστημονικός Υπεύθυνος του έργου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση

Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Κοινωνικά δίκτυα (Web 2.0) και εκπαίδευση Ο εικοστός πρώτος αιώνας θα µπορούσε εύκολα να χαρακτηριστεί ως τεχνολογικός αιώνας µιας και τα νέα δεδοµένα µαρτυρούν αύξηση της χρήσης του ηλεκτρονικού υπολογιστή,

Διαβάστε περισσότερα

Η Δράση ανάδειξης και προβολής καλών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου

Η Δράση ανάδειξης και προβολής καλών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου Επιμορφωτικό Εργαστήριο «Καλές πρακτικές αξιοποίησης Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Περιεχομένου: Η αναζήτηση Περιεχομένου και η δημοσίευση πρακτικών που το αξιοποιούν στο Φωτόδενδρο Ανοιχτών Εκπαιδευτικών Πρακτικών»

Διαβάστε περισσότερα

ανοικτά ψηφιακά μαθήματα στα ελληνικά ΑΕΙ Λ. Μεράκος, Π. Μπαλαούρας, Κ. Τσιμπάνης

ανοικτά ψηφιακά μαθήματα στα ελληνικά ΑΕΙ Λ. Μεράκος, Π. Μπαλαούρας, Κ. Τσιμπάνης ανοικτά ψηφιακά μαθήματα στα ελληνικά ΑΕΙ Λ. Μεράκος, Π. Μπαλαούρας, Κ. Τσιμπάνης EKT, Διεθνές Συνέδριο - Ανοικτή Πρόσβαση, 16-18 Οκτωβρίου 2013 ανοικτά ψηφιακά μαθήματα (ΑΨΜ) «δωρεάν και ανοικτή διαδικτυακή

Διαβάστε περισσότερα

ανοικτά ψηφιακά μαθήματα στα ελληνικά ΑΕΙ

ανοικτά ψηφιακά μαθήματα στα ελληνικά ΑΕΙ ανοικτά ψηφιακά μαθήματα στα ελληνικά ΑΕΙ το έργο Ανοικτά Μαθήματα στην Εθνική του Διάσταση - πρόοδος και προβλήματα άλλων Πανεπιστημίων Λ. Μεράκος, Π. Μπαλαούρας, Κ. Τσιμπάνης Ημερίδα Ενημέρωσης Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διδακτικής των Μαθηματικών με ΤΠΕ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διδακτικής των Μαθηματικών με ΤΠΕ ΞΑΝΘΗ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2016 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2017 Επιμορφωτικό Σεμινάριο Διδακτικής των Μαθηματικών με ΤΠΕ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ Ρέθυμνο, 12 Αυγούστου 2013 Δεύτερη Αναγγελία Η Ελληνική Επιστημονική Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών

Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Μαθησιακός Σχεδιασμός με την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 3 Μαρτίου 2012 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Πληροφορικής

Διδακτική Πληροφορικής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Διδακτική Πληροφορικής Ενότητα 9: Ενιαίο Πλαίσιο Σπουδών και νέα Αναλυτικά Προγράμματα Πληροφορικής Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη (Επιμόρφωση Β επιπέδου Τ.Π.Ε.

Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη (Επιμόρφωση Β επιπέδου Τ.Π.Ε. Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», ΕΣΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ «ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ (ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ Β ΕΠΙΠΕΔΟΥ Τ.Π.Ε.)» http://e-pimorfosi.cti.gr ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων: Καθ. Ι. Ψαρομηλινγκος - Φοιτήτρια: Ελένη Στάμου Α.Μ.2119

Επιβλέπων: Καθ. Ι. Ψαρομηλινγκος - Φοιτήτρια: Ελένη Στάμου Α.Μ.2119 Επιβλέπων: Καθ. Ι. Ψαρομηλινγκος - Φοιτήτρια: Ελένη Στάμου Α.Μ.2119 Εισαγωγή στα MOOCs, ορισμός, πως ξεκίνησαν Λόγος ύπαρξης τους, ΗΠΑ, Ευρώπη Διαφοροποιήσεις, xmoocs vs cmoocs και σύγκριση με τα παραδοσιακά

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες ανάδειξης της πνευματικής παραγωγής του ΑΠΘ

Υπηρεσίες ανάδειξης της πνευματικής παραγωγής του ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Υπηρεσίες ανάδειξης της πνευματικής παραγωγής του ΑΠΘ Χρήστος Μπαμπατζιμόπουλος Πρόεδρος Επιτροπής Εποπτείας Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING

ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΟΔΗΓΟΣ E-LEARNING ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2014 1 1. Τι είναι το e-learning; Το e-learning, η ηλεκτρονική μάθηση, είναι μια διαδικασία μάθησης και ταυτόχρονα μια μεθοδολογία εξ αποστάσεως εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση. Τεχνολογίες Πληροφορίας & (ΤΠΕ-Ε)

Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση. Τεχνολογίες Πληροφορίας & (ΤΠΕ-Ε) Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση (ΤΠΕ-Ε) ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Η αξιοποίηση των σύγχρονων Τεχνολογιών Πληροφορίας & Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην εκπαίδευση και τη µάθηση Πώς οι ΤΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ ΑΛΑΜΠΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΚΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ Συστάσεις για πολιτικές για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη Σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της Ανοικτής Πρόσβασης στη Νότια Ευρώπη ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών» ocw-project.uoa.gr «Σύντομη περιγραφή - γενικά στοιχεία» Δρ. Μαριάνθη Πετράκη Εθνικό και

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Συνεργατικής Δραστηριότητας Μαθητών Αξιοποιώντας την Τεχνολογία Wiki

Μελέτη Συνεργατικής Δραστηριότητας Μαθητών Αξιοποιώντας την Τεχνολογία Wiki Μελέτη Συνεργατικής Δραστηριότητας Μαθητών Αξιοποιώντας την Τεχνολογία Wiki Δ. Κράββαρης Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, jkravv@gmail.com Περίληψη Η παρούσα έρευνα μελετά τη συνεργατική δραστηριότητα μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Επιστημονικών Εκδόσεων. Πολιτική Χρήσης

Διαχείριση Επιστημονικών Εκδόσεων. Πολιτική Χρήσης Διαχείριση Επιστημονικών Εκδόσεων Πολιτική Χρήσης Θεσσαλονίκη 10/4/2013 Σελίδα 2 από 13 Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 3 Εισαγωγή... 4 Πολιτική περιεχομένου... 5 Πολιτική κατάθεσης εργασιών... 5 Πολιτική πρόσβασης...

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Καινοτομία και Δημιουργικότητα

Ερευνητική Καινοτομία και Δημιουργικότητα Ερευνητική Καινοτομία και Δημιουργικότητα Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Η E - E M P L O Y ER S Ο Μ Α Δ Α 9 M I D N I G H T _ E X P R E S S Σ Κ Ο Υ Λ Η Κ Α Ρ Η Α Ρ Ι Α Δ Ν Η Π Ο Λ Υ Μ Ε Ρ Ο Π Ο Υ Λ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΠΕ στη Διδακτική των γλωσσών - Πολύγλωσσα ψηφιακά περιβάλλοντα γλωσσικής διδασκαλίας

ΤΠΕ στη Διδακτική των γλωσσών - Πολύγλωσσα ψηφιακά περιβάλλοντα γλωσσικής διδασκαλίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΤΠΕ στη Διδακτική των γλωσσών - Πολύγλωσσα ψηφιακά περιβάλλοντα γλωσσικής διδασκαλίας Ενότητα 1: Γενική Εισαγωγή στο μάθημα Παναγιώτης

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Το ΨΗΦΙΑΚΟ ΑΛΜΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Από το χθές στο Σήμερα

Το ΨΗΦΙΑΚΟ ΑΛΜΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Από το χθές στο Σήμερα Πανεπιστήμιο Πατρών «Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο στο δρόμο για την Αειφόρο Ανάπτυξη» Το ΨΗΦΙΑΚΟ ΑΛΜΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Από το χθές στο Σήμερα Καθηγητής Σταύρος Α. Κουμπιάς Πρώην Πρύτανης Πάτρα, 1.2.2012

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα #5: ΕΤΟΙΜΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Διδάσκων: Γουργιώτου Ευθυμία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα Α: Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: ΤΑΣΕΙΣ,

Διαβάστε περισσότερα

«Εξερευνώντας την Πληροφορία στο περιβάλλον της Ανοικτής Πρόσβασης»

«Εξερευνώντας την Πληροφορία στο περιβάλλον της Ανοικτής Πρόσβασης» «Εξερευνώντας την Πληροφορία στο περιβάλλον της Ανοικτής Πρόσβασης» Μαρία Δουκατά, MSc Βιβλιοθηκονόμος Μέλος Δ.Σ ΕΕΒΕΠ Δημήτρης Πολίτης, Βιβλιοθηκονόμος - Αντιπρόεδρος Δ.Σ ΕΕΒΕΠ 1 Πληροφορία βιβλιοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών

Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ανοίγοντας την Εκπαίδευση μέσω των νέων τεχνολογιών Ημερίδα για την ενσωμάτωση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας στη Μαθησιακή Διαδικασία 23 Φεβρουαρίου 2013 Αναστασία Οικονόμου Προϊσταμένη

Διαβάστε περισσότερα

Το Open Eclass ως Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης

Το Open Eclass ως Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης Θερινό Σχολείο, 14 20 Ιουλίου 2014 Το Open Eclass ως Σύστημα Διαχείρισης Μάθησης Βάλια Τριπερίνα Γιώργος Φουρτούνης Μονάδα Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Περιγραφή 2 Συστήματα διαχείρισης μάθησης Open eclass

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Νίκης 33, 105 57, Αθήνα Τηλ.: 210 3314837, Fax: 210 3212785, E-mail: mail@ipem-doe.gr Αθήνα, 24.03.2015 Αριθ. Πρωτ.:894 Πληροφορίες: Γ. Γιούρντας, Ν. Υφαντόπουλος Τηλ. 210 3314837 e-mail: mail@ipem-doe.gr Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος Συμμετοχής στις Επιμορφωτικές Πρωτοβουλίες του ΙΠΕΜ/ΔΟΕ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών MA in Education (Education Sciences) ΑΣΠΑΙΤΕ-Roehampton ΠΜΣ MA in Education (Education Sciences) Το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Εκπαίδευση (Επιστήμες της Αγωγής),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΞΑΝΘΗ 2013, 2 ο ΣΕΚ ΞΑΝΘΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση του Διεθνούς Συνεδρίου SCinTE

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020. Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ» 2014-2020 Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση Οι Άξονες Προτεραιότητας 6,7,8,και 9 περιλαµβάνουν τις παρεµβάσεις του τοµέα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΑνοικτάΜαθήματασταΕλληνικά ΠανεπιστήμιακαιΤΕΙ

ΑνοικτάΜαθήματασταΕλληνικά ΠανεπιστήμιακαιΤΕΙ ΑνοικτάΜαθήματασταΕλληνικά ΠανεπιστήμιακαιΤΕΙ Λάζαρος Μεράκος ΤμήμαΠληροφορικήςκαιΤηλεπικοινωνιών, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών & Ακαδημαϊκό Διαδίκτυο GUnet περιεχόμενα Ανοικτά ψηφιακά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα Α: Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: ΤΑΣΕΙΣ,

Διαβάστε περισσότερα

επιμόρφωση των εκπαιδευτικών από το

επιμόρφωση των εκπαιδευτικών από το Η χρήση του ΕΛ/ΛΑΚ στην εκπαίδευση: Εμπειρίες και καλές πρακτικές Ηχρήση της πλατφόρμας moodle στη διαδικτυακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών από το Διορθόδοξο Κέντρο της Εκκλησίας της Ελλάδος Ιωάννα Κομνηνού

Διαβάστε περισσότερα

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης

Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΨΗΦΙΑΚΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ» Δράση 9.10 Υπηρεσία Υποστήριξης Τελικών Χρηστών των Βιβλιοθηκών και Κέντρων Πληροφόρησης ΚΥΡΙΩΣ ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ: 9.10.5 Ηλεκτρονικό ενημερωτικό και εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 5: Η προσέγγιση του σχεδίου εργασίας (Project Approach)

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 5: Η προσέγγιση του σχεδίου εργασίας (Project Approach) Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 5: Η προσέγγιση του σχεδίου εργασίας (Project Approach) Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Θέμα: «Σχεδιάζεται κατάργηση της Επιμόρφωσης Β Επιπέδου στις Τ.Π.Ε.;»

ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ. Θέμα: «Σχεδιάζεται κατάργηση της Επιμόρφωσης Β Επιπέδου στις Τ.Π.Ε.;» Αθήνα, 19 Σεπτεμβρίου 2014 ΠΡΟΣ: Τον Υπουργό Παιδείας & Θρησκευμάτων ΚΟΙΝ.: Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής Ι.Τ.Υ.Ε. «ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ» Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Δ.Ο.Ε., Ο.Λ.Μ.Ε. Εκπαιδευτικά Δίκτυα Ενημέρωσης:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

XΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

XΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ XΑΡΟΚΟΠΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Βιβλιοθήκες και ανοικτό περιεχόμενο Ιφιγένεια Βαρδακώστα Βιβλιοθηκονόμος,Msc Υπεύθυνη Βιβλιοθήκης & Κέντρου Πληροφόρησης Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αχιλλέας Καμέας. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο

Αχιλλέας Καμέας. Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Αχιλλέας Καμέας Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Οι Διαπολιτισμικοί Μεσολαβητές είναι Μεσολαβητές: διευκολύνουν την επίλυση διαφορών και προωθούν την αμφίπλευρη ενημέρωση και κατανόηση Δια-πολιτισμικοί: διαθέτουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ για το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο

ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ για το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο ΕΘΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ για το Ψηφιακό Εκπαιδευτικό Περιεχόμενο ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΥΡΙΑΖΗΣ ΓΕΝΙΚΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΗΜΕΡΙΔΑ Open Discovery Space «Ανοιχτές Εκπαιδευτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Πληροφορικής

Διδακτική Πληροφορικής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Διδακτική Πληροφορικής Ενότητα 2: Εννοιολογική θεμελίωση Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός και αν αναφέρεται διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α Πρόλογος...7 Πρόλογος Επιμελητή...9 Εισαγωγή Τεχνολογίες για την ανάπτυξη ικανοτήτων...23 Σκοπός του βιβλίου...24 Eνα μοντέλο για την παιδαγωγική χρήση των εργαλείων με γνωστικό δυναμικό...26

Διαβάστε περισσότερα

Εμπλουτισμός σχολικών εγχειριδίων με μαθησιακά αντικείμενα: το μεθοδολογικό πλαίσιο των ομάδων σχεδιασμού ανάπτυξης

Εμπλουτισμός σχολικών εγχειριδίων με μαθησιακά αντικείμενα: το μεθοδολογικό πλαίσιο των ομάδων σχεδιασμού ανάπτυξης ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ Αξιοποίηση Ψηφιακού Εκπαιδευτικού Περιεχομένου για τη Διδασκαλία Γνωστικών Αντικειμένων Κέρκυρα, 18.06.15 Εμπλουτισμός σχολικών εγχειριδίων με μαθησιακά αντικείμενα: το μεθοδολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Αnimation στη Διδακτική Ξένων Γλωσσών. Περιεχόμενο Προγράμματος

Εφαρμογές Αnimation στη Διδακτική Ξένων Γλωσσών. Περιεχόμενο Προγράμματος Εφαρμογές Αnimation στη Διδακτική Ξένων Γλωσσών Περιεχόμενο Προγράμματος Η σημασία του εκπαιδευτικού υλικού είναι κομβική σε μια εκπαιδευτική διαδικασία καθώς συμβάλλει τόσο στην κατανόηση των πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ Ι ΙΟΚΤΗΣΙΑ: ΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ιονυσία Καλλινίκου, Αναπληρώτρια καθηγήτρια Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών email: kallinikoudionysia@yahoo.gr Βασιλική Στρακαντούνα,

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διακίνηση της Πληροφορίας ως τα Creative Commons

Από την Διακίνηση της Πληροφορίας ως τα Creative Commons Εργαστήριο Ψηφιακών Βιβλιοθηκών και Ηλεκτρονικής Δημοσίευσης Τμήμα Αρχειονομίας Βιβλιοθηκονομίας Ιόνιο Πανεπιστήμιο Από την Διακίνηση της Πληροφορίας ως τα Creative Commons Σαράντος Καπιδάκης sarantos@ionio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα ευτέρα 17 εκεµβρίου 2007 ΤΕΙ Λαµίας Η εξ αποστάσεως Εκπαίδευση και η έννοια της Πολυµορφικότητας Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Έρευνα (2007),

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 7: Παιχνίδι και μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να προσδιοριστούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαίωση. Χαράλαμπος Καραγιαννίδης. Διάλεξη Εφαρμογές ΤΠΕ στην Εκπαίδευση & την Ειδική Αγωγή.

Ανακεφαλαίωση. Χαράλαμπος Καραγιαννίδης. Διάλεξη Εφαρμογές ΤΠΕ στην Εκπαίδευση & την Ειδική Αγωγή. Διάλεξη 12-13 Ανακεφαλαίωση Εφαρμογές ΤΠΕ στην Εκπαίδευση & την Ειδική Αγωγή Χαράλαμπος Καραγιαννίδης karagian@uth.gr Διάλεξη 12-13: Ανακεφαλαίωση 1/20 10/1/2017 Σύνοψη μαθήματος 1. Εισαγωγή 2. Ηλεκτρονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονική Μάθηση & Συστήματα που τη διαχειρίζονται

Ηλεκτρονική Μάθηση & Συστήματα που τη διαχειρίζονται Κύκλος Εκπαίδευσης «Συστήματα Ηλεκτρονικής Μάθησης & Ηλεκτρονική Αξιολόγηση» Ηλεκτρονική Μάθηση & Συστήματα που τη διαχειρίζονται Κατερίνα Γεωργούλη ΤΕΙ Αθήνας Μονάδα Αριστείας ΕΛ/ΛΑΚ ΤΕΙ Αθήνας Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση αξιοποίησης πλατφόρμας Learning Management System (moodle) στην τάξη

Πρόταση αξιοποίησης πλατφόρμας Learning Management System (moodle) στην τάξη Πρόταση αξιοποίησης πλατφόρμας Learning Management System (moodle) στην τάξη Α. Παναγιωτόπουλος, Γ. Αντωνέλου, Α. Καμέας Εργαστήριο Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας (Ε.Ε.Υ.Ε.Μ.), Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας

Εργαστήριο Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας Εργαστήριο Εκπαιδευτικού Υλικού και Εκπαιδευτικής Μεθοδολογίας ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Δραστηριότητες Δημιουργία, διατήρηση & πιστοποίηση Εκπαιδευτικού Υλικού Διεξαγωγή βασικής και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση και Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης

Γεωργική Εκπαίδευση και Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Γεωργική Εκπαίδευση και Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Ενότητα 3: Δια βίου και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση στην Ελλάδα Αφροδίτη Παπαδάκη-Κλαυδιανού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ

ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΠΕ Leonardo da Vinci Leonardo Project: A EUROPEAN OBSERVATORY ON THE USE OF ICT-SUPPORTED LIFE LONG LEARNING BY SMES, MICRO-ENTERPRISES AND THE SELF-EMPLOYED IN RURAL AREAS ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation

MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation MEDLAB: Mediterranean Living Lab for Territorial Innovation Παραδοτέο 4.1.2 ΣΥΝΟΨΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ «ΖΩΝΤΑΝΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ» ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ

ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ (STATE OF THE ART) ΤΟΥ ENTELIS ΕΚΔΟΣΗ EΥΚΟΛΗΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Εισαγωγή Η έρευνα στην Ευρώπη δείχνει ότι οι άνθρωποι με αναπηρίες όλων των ηλικιών έχουν προσωπική εμπειρία με την τεχνολογία.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων» 1 ο µέρος:

Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων»  1 ο µέρος: Πανελλήνιο Σχολικό ίκτυο Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων» http://blogs.sch.gr 1 ο µέρος: Χρήση Ιστολογίου ως εκπαιδευτικό εργαλείο Ερευνητικό Ακαδηµαϊκό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Τεχνολογίες Πρόσβασης στη Μάθηση Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/11/2012 Μέχρι Στιγμής Αναφερθήκαμε σε Σχεδιασμό μαθησιακής διαδικασίας Μαθησιακά πλάνα Νέες μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ανοικτά ακαδημαϊκά μαθήματα στο Παν/μιο Αθηνών και στα ελληνικά ΑΕΙ Δρ. Παντελής Μπαλαούρας, Kώστας Τσιμπάνης, Καθ.

ανοικτά ακαδημαϊκά μαθήματα στο Παν/μιο Αθηνών και στα ελληνικά ΑΕΙ Δρ. Παντελής Μπαλαούρας, Kώστας Τσιμπάνης, Καθ. ανοικτά ακαδημαϊκά μαθήματα στο Παν/μιο Αθηνών και στα ελληνικά ΑΕΙ Δρ. Παντελής Μπαλαούρας, Kώστας Τσιμπάνης, Καθ. Λάζαρος Μεράκος Ημερίδα Ενημέρωσης Ακαδημία Πλάτωνος, 14/11/2014 άδεια χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυο καινοτόμων εκπαιδευτικών. Ανάδειξη και προβολή ανοιχτών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου

Δίκτυο καινοτόμων εκπαιδευτικών. Ανάδειξη και προβολή ανοιχτών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου Δίκτυο καινοτόμων εκπαιδευτικών. Ανάδειξη και προβολή ανοιχτών πρακτικών αξιοποίησης ψηφιακού εκπαιδευτικού περιεχομένου Ειρήνη Τζοβλά Περιφερειακή Πρεσβευτής ΙΤΥΕ - ΔΙΟΦΑΝΤΟΣ irinit@sch.gr Άγιος Δημήτριος,02/03/15

Διαβάστε περισσότερα

Η Βιβλιοθήκη του Α.Τ.Ε.Ι.Θ

Η Βιβλιοθήκη του Α.Τ.Ε.Ι.Θ Η Βιβλιοθήκη του Α.Τ.Ε.Ι.Θ Ένα μοντέλο που ανταποκρίνεται στις ανάγκες των χρηστών για πληροφόρηση Προϋπολογισμός: 2.013.363 Μερσίνη Μορελέλη-Κακούρη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ-ΜΕΛΗ ΤΗΣ Ε.Ε: ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Ενότητα Α: Η ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ: ΤΑΣΕΙΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στατιστικά Στοιχεία για Αλλοδαπούς και Παλιννοστούντες Μαθητές

Α. Στατιστικά Στοιχεία για Αλλοδαπούς και Παλιννοστούντες Μαθητές Α. Στατιστικά Στοιχεία για Αλλοδαπούς και Παλιννοστούντες Μαθητές Τα ποσοτικά στοιχεία που ακολουθούν δίνουν µια συγκεντρωτική εικόνα των αλλοδαπών και παλιννοστούντων που φοιτούσαν στα δηµόσια σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Υποδομές Προσωπικό Υποστήριξης

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Υποδομές Προσωπικό Υποστήριξης Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Υποδομές Προσωπικό Υποστήριξης Κωνσταντίνος Τσιμπάνης Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αθήνα, Μάιος 2014 άδεια χρήσης Το παρόν υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΣΥΝΑΨΗΣ (έως 35) ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΙΣΘΩΣΗΣ ΕΡΓΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Π876_9-12-2011 (ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ) Το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών & Εκδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατική ιδιοκτησία ή πνευµατικά δικαιώµατα ονοµάζονται τα αποκλειστικά δικαιώµατα των πνευµατικών δηµιουργών στο έργο τους. Παραχωρούνται από τον ν

Πνευµατική ιδιοκτησία ή πνευµατικά δικαιώµατα ονοµάζονται τα αποκλειστικά δικαιώµατα των πνευµατικών δηµιουργών στο έργο τους. Παραχωρούνται από τον ν ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ιστοσελίδα: http://www.creativecommons.gr/ 2 1 Πνευµατική ιδιοκτησία ή πνευµατικά δικαιώµατα ονοµάζονται τα αποκλειστικά δικαιώµατα των πνευµατικών δηµιουργών στο έργο τους. Παραχωρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Μπαμπά, αυτό που γράφω είναι δικό μου; (Πνευματική Ιδιοκτησία και Ανοικτότητα για παιδιά)

Μπαμπά, αυτό που γράφω είναι δικό μου; (Πνευματική Ιδιοκτησία και Ανοικτότητα για παιδιά) Μπαμπά, αυτό που γράφω είναι δικό μου; (Πνευματική Ιδιοκτησία και Ανοικτότητα για παιδιά) Δρ. Μαρίνος Παπαδόπουλος Δικηγόρος Τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει η ενημέρωση για παιδιά για την Πνευματική Ιδιοκτησία;

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης

Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση. Σχέδιο Δράσης Συνεργασία για την Ανοικτή Διακυβέρνηση Σχέδιο Δράσης 2016-2018 Δέσμευση : Ενίσχυση της εξωστρέφειας και της προσιτότητας του Κοινοβουλίου στον πολίτη Στόχος: Ενίσχυση της διαφάνειας των κοινοβουλευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Visual arts, creativity and intercultural education based on local artistic repository. COMENIUS Regio

Visual arts, creativity and intercultural education based on local artistic repository. COMENIUS Regio Visual arts, creativity and intercultural education based on local artistic repository COMENIUS Regio Φλώρινα, 2013 COMENIUS Regio - Σκοπός Ενισχύουν την ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης μέσα από την

Διαβάστε περισσότερα