Ηαπόκτηση θηλυκού απογόνου στο Βυζάντιο χαιρετίζεται

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ηαπόκτηση θηλυκού απογόνου στο Βυζάντιο χαιρετίζεται"

Transcript

1 Γαµήλιες πρακτικές και η θέση της γυναίκας στο γάµο στο Βυζάντιο Μαρία Γκιρτζή ρ Αρχαιολογίας Ο Απόστολος Παύλος στην Προς Εφεσίους Επιστολή ( ) δηλώνει ότι «αι γυναίκες τοις ιδίοις ανδράσιν υποτάσσεσθαι ως τω Κυρίω, ότι ο ανήρ εστί κεφαλή της γυναικός», παραπέµποντας εµφανώς στα αρχαιοελληνικά πιστεύω. Αντίθετα, ο Μέγας Βασίλειος διδάσκει ότι «η γυναίκα είναι δεκτική στην αρετή οµότιµα µε τον άνδρα. Τι άλλο παρά συγγενείς στα πάντα µε τους άνδρες είναι;» (PG A). Εύλογα δηµιουργούνται ερωτηµατικά για το ποια ήταν τελικά η θέση των γυναικών στο Βυζάντιο τόσο στον πατρικό όσο και στον συζυγικό οίκο. Ηαπόκτηση θηλυκού απογόνου στο Βυζάντιο χαιρετίζεται µε τα ίδια ανάµεικτα έως και αρνητικά συναισθήµατα όπως στην αρχαιότητα, καθώς στους αυτοκρατορικούς κύκλους και τις ανώτερες τάξεις στερεί τη δυνατότητα της διαδοχής στα αξιώµατα (αφού οι περιπτώσεις των γυναικών που στέφονται αυτοκράτειρες συνιστούν σπανιότατες εξαιρέσεις), ενώ στις µεσαίες και κατώτερες τάξεις δηµιουργούν την ανάγκη συγκέντρωσης περιουσίας για τον υποχρεωτικό προικισµό τους. Συνεπώς η εγκατάλειψη και η εκµετάλλευση (µέχρι και πώληση) της κόρης αποτελούν συχνό φαινόµενο, ιδιαίτερα στα φτωχότερα στρώµατα. Η κατάσταση αυτή προκαλεί την επέµβαση της νοµοθεσίας, στο πλαίσιο της οποίας ο Ιουστινιανός, για παράδειγµα, ιδρύει πολλά βρεφοτροφεία και θεσπίζει νόµο που απαγορεύει την πώληση ή τη διάθεση βρέφους ως ενέχυρου, γεγονός όµως που δεν διασφαλίζει πάντα την προστασία του ανήλικου. Εφόσον το κοριτσάκι παραµείνει στην οικογένεια, προετοιµάζεται για να ακολουθήσει έναν από τους δύο δρόµους: το γάµο ή το µοναστήρι, και για τούτο µυείται από τη µητέρα κυρίως στις οικιακές ασχολίες. Η µόρφωσή της που λαµβάνει χώρα είτε κατ οίκον από τους γονείς, είτε σε σχολείο ή γυναικεία µονή ξεκινά στα έξι της χρόνια και περιορίζεται στη στοιχειώδη εκµάθηση ανάγνωσης, γραφής, αριθµητικής, ωδικής και τη διδασκαλία ιερής ιστορίας, χωρίς να απουσιάζουν βέβαια οι λαµπρές περιπτώσεις των ιδιαίτερα µορφωµένων κορών της αριστοκρατίας (π.χ. Ειρήνη Αθηναία, Άννα Κοµνηνή κ.ά.). Όπως εύστοχα παρατηρεί η Ιµβριώτη, 1 «η βυζαντινή µιµείται τη σκιατραφία των παρθένων της αρχαίας Αθήνας», καθώς ένα από τα κυριότερα προσόντα της υποψήφιας νύφης του Βυζαντίου είναι να έχει ζήσει «κεκρυµµένη» και από τον ίδιο τον ήλιο (Θεόδωρος Στουδίτης, PG ) στο άδυτο του γυναικωνίτη, συναναστρεφόµενη µόνο στενούς συγγενείς και κληρικούς. Οι έξοδοι των κοριτσιών, πάντα µε την κάλυψη του πέπλου που άφηνε ορατά µόνο τα µάτια και τη µύτη και την απαραίτητη συνοδεία, είναι περιορισµένες και προορισµένες συνήθως ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ. 110 για τις εκκλησιαστικές υποχρεώσεις και σπάνια για ψυχαγωγία (µε εξαίρεση τις ενήλικες γυναίκες που όφειλαν να εργαστούν, και στις οποίες γίνεται αναφορά παρακάτω). 2 Ο εγκλεισµός της βυζαντινής κόρης παραπέµπει φυσικά στα αρχαιοελληνικά δεδοµένα, επιτείνεται όµως από τις συστάσεις της Εκκλησίας, η οποία διά στόµατος Ιωάννου Χρυσόστοµου (PG και ) συµβουλεύει για τη διατήρηση της σωφροσύνης και της αρετής των νέων που πρόκειται να διάγουν κοσµικό βίο «ταχέως υπό του γάµου ζυγόν αυτούς έλκετε». Συνεπώς, οι γονείς σπεύδουν να δεσµεύσουν τα παιδιά τους συνήθως «διά της µνηστείας» σε πολύ µικρή ηλικία (πολύ συχνά από επτά ετών) ή ακόµα και να τα παντρέψουν. Η επιλογή 3 συζύγου δεν ανήκει σίγουρα σε κανέναν από 1. Κατ οίκον µόρφωση (σχ. Φ. Τσίτσος, Στα Βυζαντινά Χρόνια, ΟΕ Β, Αθήνα 2006, σ. 120). 53

2 τους δύο άµεσα ενδιαφερόµενους, καθώς, δεδοµένου του επιβεβληµένου «περιορισµού» των κοριτσιών και του νεαρού της ηλικίας και των δύο, οι πιθανότητες δύο νέοι να συναντηθούν και να συναναστραφούν ώστε να οδηγηθούν στον έρωτα και να επιδιώξουν το γάµο είναι σχεδόν ανύπαρκτες, αφού ο Ι. Χρυσόστοµος, για παράδειγµα, θεωρεί δεδοµένο ότι η κοπέλα «µηδέποτε τον νυµφίον εωρακυία» (PG ). Ούτως ή άλλως το εθιµικό δικαίωµα του πατέρα να διαλέξει το γαµπρό το διασφαλίζει έµµεσα και η νοµοθεσία από τα χρόνια του Ιουστινιανού και εξής, η οποία ορίζει την πατρική συναίνεση ως απαραίτητη προϋπόθεση για την τέλεση γά- µου. Μια µεγάλη καινοτοµία εισάγεται από την Εκλογή των Ισαύρων, όπου αναβαθµίζεται η θέση της γυναίκας-µητέρας, εφόσον απαιτείται η συγκατάθεση και των δύο γονέων ακόµη και για τη µνηστεία. Η ρύθµιση όµως αυτή βρίσκεται σε ισχύ για λιγότερο από έναν αιώνα, δεδοµένου ότι η νοµοθεσία της δυναστείας των Μακεδόνων στερεί ξανά από τη δέσποινα του σπιτιού το δικαίωµα λόγου στην επιλογή συζύγου του παιδιού της. Η µοναδική περίπτωση, που η κόρη δύναται να επιλέξει τον µέλλοντα σύζυγό της και να προβεί σε νόµιµο γάµο αυτεξούσια, είναι να έχει φτάσει στα 25 έτη και να µην την έχει παντρέψει ο πατέρας της. Τούτο όµως συνιστά σπάνια εξαίρεση, που δεν υποβιβάζει τον παραδοσιακό ρόλο του άρρενα γονιού. Αρωγός στο έργο του βυζαντινού πατρός έρχεται συχνά η «νυµφαγωγός» (ή: «νυµφεύτρια», «προµνήστρια», «προξενήτρια», «κουρκουσούρα», «µεσάζων», «µεσολαβών», «µεσιτεύων»), που αναλαµβάνει την τακτοποίηση του συνοικεσίου έναντι αµοιβής, κάποιες φορές παράλογης. Το τελευταίο γεγονός οδήγησε τους Μακεδόνες αυτοκράτορες να εισαγάγουν νοµοθετική ρύθµιση, βάσει της οποίας «τον προξενούντα γάµον µη υπέρ την εικοστήν µοίραν της προικός και της προγαµιαίας δωρεάς επιζητείν» (Πρόχειρον 4.1 και Επαναγωγή 15.11), ποσό το οποίο δεν µπορεί να ξεπερνά τα δέκα λίτρα χρυσού. Στα πρώτα χριστιανικά χρόνια η «προξενήτρια» έπρεπε, όπως µνηµονεύει ο Μέγας Βασίλειος, να συγκαταλέγεται στην τάξη των παρθένων («το παρθένον γάµου προµνήστριαν γίνεσθαι», PG ). Αργότερα όµως επικρατεί η συνήθεια ο ρόλος να δίνεται σε άτοµα κάποιας ηλικίας, που καταφέρνουν να εντοπίσουν το κατάλληλο έτερον ήµισυ βάσει των προδιαγραφών, οι οποίες, αν και ποικίλλουν ανάλογα µε την κοινωνική τάξη, εντούτοις προσανατολίζονται περισσότερο στις αρετές παρά στα αναµενόµενα πλούτη. Έτσι, για παράδειγµα, η Α. Βακαλούδη συνοψίζει τα βασικά γνωρίσµατα µιας υποψήφιας αυτοκράτειρας «στην ανυπέρβλητη ωραιότητα, την παρθενία, την ευγένεια καταγωγής και την άµεµπτη ηθική», ενώ ο Ιωάννης Χρυσόστοµος αναφερόµενος στις µεσαίες και χαµηλότερες τάξεις επαινεί αφενός τον άνδρα που ενώ µπορούσε να διαλέξει σύζυγο ευπορότερη και από καλύτερη γενιά προτίµησε κάποια µε ανατροφή, κοσµιότητα και σωφροσύνη και αφετέρου εκείνον 54 που του έδιναν πλούσια κόρη, αλλά επέλεξε την αρετή της ψυχής, που είναι προτιµότερη από όλο το χρυσάφι του κόσµου. 4 Στις ανωτέρω προδιαγραφές για τη σύναψη συνοικεσίου οφείλουν να ληφθούν υπόψη εκκλησιαστικές και νοµικές απαγορεύσεις, όπως αυτές που δεν επιτρέπουν γάµο ανάµεσα σε άτοµα διαφορετικής θρησκείας και δόγµατος, σε άτοµα µε κάποια συγγένεια, αλλά και το γάµο µε µοναχό/- ή ή ευνούχο. 5 Μετά την επιλογή του υποψήφιου γαµπρού, για την οποία σπάνια, όπως µνηµονεύεται στο Μαρτύριο της Αγίας Μάρτυρος Ευγενίας, ζητούνταν η άποψη της νύφης («ει κατά νουν ο γάµος αυτή και αρεστός ο νυµφίος», PG ), πρέπει να επιλεγεί το είδος του γάµου, καθώς όπως δηλώνεται στην Εκλογή των Ισαύρων «συνίσταται γάµος χριστιανών µεταξύ ανδρός και γυναικός είτε αγράφως είτε εγγράφως» (PG ). Στο Βυζάντιο, τουλάχιστον στα πρώτα χριστιανικά χρόνια, σύµφωνα και προς την αρχαιοελληνική παράδοση όπου η «εγγύη» (=αρραβώνας) αποτελεί προφορική συµφωνία, συνηθίζεται ο «άγραφος» γάµος («ο γάµος και χωρίς προικώων συµβολαίων συνίσταται», Επαναγωγή 14.16, JGR 4.222), όπου απαιτείται µόνο η προφορική συναίνεση των γονέων και των ενδιαφεροµένων, χωρίς να είναι απαραίτητη θρησκευτική ή πολιτική τελετή (πρακτική από την οποία στα πρώτα χρόνια του Βυζαντίου εξαιρούνται µόνο οι ανώτεροι αξιω- µατούχοι, για τους οποίους η ιουστινιάνεια νοµοθεσία επιβάλλει σύναψη γαµήλιου συµβολαίου). Παράλληλα όµως, και µε βάση τα ρωµαϊκά πρότυπα, υπάρχει και ο «έγγραφος» γά- µος, τον οποίο συστήνει και ο Ιωάννης Χρυσόστοµος («ανάγκη τα της φερνής συντελείσθαι γραµµατεία», Varia Graeca Sacra 173.3), ο οποίος από τον 9ο αιώνα και εξής κατακτά έδαφος. 6 Αµέσως λοιπόν µετά την επιλογή του γαµπρού τελείται η προκαταρκτική πράξη του γάµου, η οποία συνίσταται είτε σε απλό «δεσµό» είτε σε «αρραβώνα». Στον «έγγραφο» γάµο, και στις δύο ανωτέρω περιπτώσεις, είναι προαπαιτούµενη η επισφράγιση της συµφωνίας µε την υπογραφή δεσµευτικών εγγράφων, όπου ορίζεται και ρήτρα σε περίπτωση αθέτησης. Στο «προικοσύµφωνο» (ή «προικοσυµβόλαιο», ή «πράξη νυµφαγωγίας»), το οποίο είναι συνταγµένο από τον «νοτάριο» ενώπιον µαρτύρων, δηλώνεται το µέγεθος και το περιεχόµενο της «προίκας» (ή «φερνής») που δίνεται από την οικογένεια της νέας (η οποία αναλόγως προς την κοινωνική τάξη δύναται να αποτελείται από µετρητά, ενδύµατα, υφαντά φτιαγµένα από την κοπέλα, κοσµήµατα, οικοσκευή, δούλους, ζώα κ.λπ.), η «προίκα» από την πλευρά των γονέων του νέου προς την οικογένεια της κόρης, αλλά και η «προγαµιαία δωρεά» (το «θεώρετρο», ή «υπόβολο») του γαµπρού προς τη νύφη (χρήµατα ή γη) που υπολογίζεται κατ αναλογία της προίκας και προορίζεται για την εξασφάλιση της γυναίκας σε περίπτωση θανάτου του συζύγου. Η συµµετοχή της Εκκλησίας στη βυζαντινή µνηστεία είναι εµφανής σε διάφορα σητχ. 110 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

3 2. Εργαστήριο υφαντικής (µικρογραφία χειρογράφου 14ου αι., στο Α. Λαΐου, «Κοινωνία και οικονοµία», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Θ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1980, σ. 239). µεία, καθώς αφενός από κάποια εποχή και µετά ο αρραβώνας οφείλει να συνοδεύεται από ιερή ευλογία (η οποία επιβάλλεται από τη Νεαρά 89 του Λέοντος του Σοφού) όπου µπορεί να ανταλλάσσεται και δακτυλίδι (συνήθεια που ανάγεται στα ρωµαϊκά χρόνια), αφετέρου δε στο «προικοσύµφωνο» η συγγραφή ξεκινά µε το σύµβολο του Σταυρού ενώ είναι συχνές και οι επικλήσεις στη βοήθεια της Παναγίας, του Ιησού, του Ιωάννου του Προδρόµου και άλλων αγίων. Αφού ολοκληρωθεί ο «αρραβών», ο µνηστήρας πλέον δύναται να επισκέπτεται τη µέλλουσα γυναίκα του στο σπίτι της φέρνοντάς της τα ανάλογα δώρα. Ο γάµος τελείται έπειτα από κάποιο εύλογο χρονικό διάστηµα και εφόσον οι µελλόνυµφοι πληρούν τις προϋποθέσεις των ορίων ηλικίας. Συγκεκριµένα, το βυζαντινό δίκαιο επιβάλλει η κόρη να έχει συ- µπληρώσει τουλάχιστον το 12ο ή 13ο έτος και το αγόρι το 14ο ή 15ο, ρύθµιση βέβαια που κάποιες φορές καταστρατηγείται, κυρίως από τον πατέρα της κοπέλας που επιθυµεί να εξασφαλίσει από νωρίς το µέλλον της. εσµεύσεις όµως τίθενται, κυρίως από την Εκκλησία (Μέγας Βασίλειος, PG ), σχετικά και µε το ανώτατο όριο ηλικίας, το οποίο ορίζεται ως το 60ό έτος για τις γυναίκες και το 70ό για τους άνδρες. 7 Την κατάλληλη εποχή 8 για την τέλεση του γάµου καθορίζουν οι εκκλησιαστικές επιταγές και οι λαϊκές προλήψεις. Έτσι, για παράδειγµα, η Εκκλησία απαγορεύει τους γάµους την περίοδο της Σαρακοστής και των µεγάλων εορτών. Η ρω- µαϊκή παράδοση από την άλλη θέλει το µήνα Μάιο ως ακατάλληλο για γάµο, ενώ άλλες προλήψεις συνδέονται µε τις θέσεις της Σελήνης (θυµίζοντας τις αρχαίες λακωνικές προλήψεις που σχετίζονται µε την πανσέληνο) και τον ζωδιακό κύκλο (π.χ. οι περίοδοι που η σελήνη βρίσκεται στον Καρκίνο, τον Λέοντα ή την Παρθένο δεν θεωρούνται ευνοϊκές). Αφού καθοριστεί, µε βάση τα παραπάνω, η ηµεροµηνία της τελετής γίνεται το «κάλεσµα εις την χαράν» ή «κλητώριον», ήτοι η πρόσκληση στο γάµο από τους γονείς των νέων ή και µε την επιστράτευση «λαλετών» ή «καλεστών» που αφήνουν στα σπίτια των καλεσµένων µήλο, λεµόνι, µοσχοκάρφια ή παστέλι. Οι γαµήλιες τελετές 9 λάµβαναν χώρα πάντα ηµέρα Κυριακή. Όπως και στην αρχαιότητα όµως, της κυρίως τελετής του γάµου προηγούνται τα προεόρτια, που στην περίπτωση των Βυζαντινών καλούνται «παστοπήγια» και θυµίζουν έντονα και το σύγχρονο έθιµο του «στρωσίµατος του κρεβατιού». Συγκεκριµένα, µερικές µέρες πριν από το γάµο συχνότερα την Πέµπτη, σπανιότερα την παραµονή συγγενείς και φίλες της νύφης στολίζουν τον «παστό» (=νυφικός κοιτώνας) µε παντός είδους όµορφα στολίδια (π.χ. πολύτιµα υφάσµατα, βαρύτιµα υφαντά, κοσµήµατα), τακτοποιούν τα έπιπλα και ραίνουν το κρεβάτι µε άνθη ψάλλοντας χαρούµενα τραγούδια που επαινούν τις αρετές των µελλονύµφων. Την ηµέρα του γάµου ξεκινά από νωρίς ο στολισµός της νύφης. Η κοπέλα ετοιµάζεται µε τη βοήθεια των «νυµφοστό- ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

4 λων», που καθήκον έχουν να την ντύσουν µε τη λεπτοκεντη- µένη µπλούζα και το λευκό χρυσοκόσµητο φόρεµα, να της κάνουν κάποιο περίτεχνο χτένισµα, να τη µακιγιάρουν ειδικά για την περίσταση (τονίζοντας φρύδια και µάτια και εφαρµόζοντάς της ένα «µέικ απ» που καλύπτει όλο το πρόσωπο χρω- µατίζοντας χείλη και µάγουλα), να της φορέσουν τα κοσµή- µατα και να βεβαιωθούν ότι δεν θα φορέσει τίποτα µαύρο ούτε καν παπούτσια, χρώµα που απαγορεύεται ακόµα και για τους προσκεκληµένους. Στο τέλος, πρέπει απαραιτήτως να φροντίσουν να καλύψουν την κόρη από την κορυφή ως τα νύχια µε το πέπλο, συνήθεια που κληροδοτήθηκε από τα αρχαία αλλά και τα ρωµαϊκά έθιµα. Την προκαθορισµένη ώρα η οποία, ακολουθώντας την αρχαιοελληνική συνήθεια, ήταν νυκτερινή φτάνουν στην οικία της νύφης µουσικοί και «δαδούχοι», που µε όργανα και εορταστικά άσµατα αναγγέλλουν την άφιξη του γαµπρού, τον οποίο οι παριστάµενοι φίλοι και συγγενείς ραίνουν µε µήλα (σύµβολο του έρωτα) και τριαντάφυλλα. Ο τελευταίος 3. Γυναίκα που κουβαλά νερό (τµήµα ψηφιδωτού δαπέδου 6ου αι., στο Γ. Γαλάβαρης, «Πρωτοβυζαντινή Τέχνη», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1980, σ. 392). 56 εµφανίζεται µε καινούργια ρούχα και παπούτσια, φρεσκοξυρισµένος, µακιγιαρισµένος και µε φρεσκοβαµµένα µαλλιά (αν αυτά έχουν αρχίσει να ασπρίζουν). Σχηµατίζεται η γαµήλια ποµπή (ή «οψίκιον» ή «οι επί τούτω τεταγµένοι»), στην οποία προπορεύονται οι µουσικοί και οι δαδούχοι, ακολουθεί η οµάδα του γαµπρού µε τους φίλους και συγγενείς του, και στο τέλος η νύφη πεζή ή «επί οχήµατος καταστέγου», η οποία είναι καλυµµένη µε το πέπλο και οδεύει αργά αργά ανάµεσα στους «νυµφαγωγούς» (στους οποίους συγκαταλέγονται οι γονείς της, φίλες και συγγενείς, άνδρες και γυναίκες). Η νυφική ποµπή πορεύεται υπό τους ήχους των γαµήλιων ύµνων ενώ στο πέρασµα κάποιοι τη ραίνουν µε τριαντάφυλλα και άλλα λουλούδια και άλλοι καίνε αρωµατικά ξύλα. Ο προορισµός της ποµπής τα πρώτα χριστιανικά χρόνια είναι ίσως το σπίτι του γαµπρού, καθώς τη στέψη τελούσε ο πατέρας του, ενώ η ευλογία του κλήρου, η οποία δινόταν κατ οίκον, ήταν προαιρετική. Η Νεαρά 89 όµως του Λέοντος Σοφού επιβάλλει την ευλογία για την εγκυρότητα του γάµου, µε συνέπεια από τον 9ο αιώνα και εξής να τελούνται οι γάµοι υποχρεωτικά στην εκκλησία. Όταν η ποµπή φτάσει στο ναό, ο ιερέας οδηγεί τους µελλόνυµφους στο εσωτερικό και, αφού επιβεβαιώσει την απουσία παντός κωλύµατος (ρωτώντας τους αν έρχονται εκούσια «εις γάµου κοινωνία»), ενώνει τα χέρια των νέων και ανταλλάσσονται δαχτυλίδια. Σηµαντική θέση στο µυστήριο έχει ο «παράνυµφος» (ή «στεφανοκράτωρ» ή «σύντεκνος»), ρόλο που καλείται συνήθως να παίξει ο ανάδοχος. Αυτός στέκεται πίσω από το ζευγάρι κρατώντας τους τα στέφανα, που είναι µεταλλικά ή φτιαγµένα από κλήµα (ή στην περίπτωση των αυτοκρατορικών γάµων από χρυσοκέντητες ταινίες), κατά την περιφορά, οπότε ο κόσµος τούς ραίνει µε σουσάµι ή κριθάρι (σύµβολα πολυτεκνίας). Για τη θρησκευτική ολοκλήρωση της διαδικασίας ο γαµπρός και η νύφη µεταλαµβάνουν τη Θεία Κοινωνία, προκειµένου να ταυτιστεί η ένωσή τους µε το σώµα και το αίµα του Χριστού, ενώ για τη νοµική κατοχύρωση από τον 11ο αιώνα και µετά υπογράφουν και «συµβόλαιο γάµου» παρουσία µαρτύρων. Αφού ολοκληρωθεί το µυστήριο, οι γονείς, ο παράνυµφος, οι συγγενείς και οι καλεσµένοι εύχονται στο ζευγάρι, ασπάζονται τα στέφανα τα οποία, προς αποφυγή κακοτυχίας, θα πρέπει να παραµείνουν δεµένα στα κεφάλια του ζευγαριού. Εν συνεχεία, ξανασχηµατίζεται ποµπή και οι νεόνυµφοι οδεύουν στην οικία του γαµπρού «συν κρότω, λαλαγαίς, χοροίς και κυµβάλοις». Τα λαϊκά τραγούδια µε τη συνοδεία αυλού και κιθάρας, που ακολουθούσαν αρχικά το ζευγάρι, αντικαθίστανται, κατόπιν έντονων προσπαθειών της Εκκλησίας, από θρησκευτικούς ύµνους, οι οποίοι ψάλλονται και από τους ιερείς που συµµετέχουν στην ποµπή. Στο νέο σπίτι υποδέχεται τη νύφη η µητέρα του νέου της συζύγου και την οδηγεί στον νυφικό κοιτώνα, όπου καταφθάνουν και οι προσκεκλη- µένοι, οι οποίοι απαγγέλλοντας αυτοσχέδια τραγούδια («πατχ. 110 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

5 4. Γυναίκες στην αγορά (σχ. Φ. Τσίτσος, Στα Βυζαντινά Χρόνια, ΟΕ Β, Αθήνα 2006, σ. 120). στικά άσµατα»), που εξυµνούν τις αρετές της νύφης και του γαµπρού, αφήνουν επιθαλάµια δώρα. Εκεί ο γαµπρός σηκώνει το πέπλο της νέας του γυναίκας και την αντικρίζει για πρώτη φορά. Από τον 7ο αιώνα και εξής σε αυτή τη φάση της προσφέρει και δώρα, ένα γαµήλιο δαχτυλίδι (χρυσό ή µπρούντζινο κοσµηµένο µε βιβλικές σκηνές, ή πιο συχνά µε το ζευγάρι που έχει ανάµεσά του τον Χριστό ή το σύµβολο του Σταυρού) ή/και µια ζώνη (αποτελούµενη από νοµίσµατα ή µικρούς στρογγυλούς δίσκους που εικόνιζαν κοσµικές σκηνές αλλά και τον Χριστό µε τους νεόνυµφους). Ακολουθεί ολονύκτιο γαµήλιο συµπόσιο, στο οποίο άνδρες και γυναίκες παρακάθονται σε χωριστά τραπέζια. Η ποιότητα των επιτραπέζιων σκευών και το πλήθος των εδεσµάτων ποικίλλει µε βάση τις οικονοµικές δυνατότητες των οικογενειών, αλλά στα γλυκίσµατα περιλαµβάνεται πάντα ο παραδοσιακός «σησαµούς» (ή «εκ µέλιτος πλακούς»), ενώ έπεται και γλέντι µε διάφορες διασκεδάσεις, για τις οποίες επιστρατεύονται ορχήστρες, γυναίκες του θεάτρου, µίµοι κ.λπ., λόγος που επιβάλλει την αποχώρηση των κληρικών από το γλέντι. Τις πρώτες πρωινές ώρες ψάλλεται το «κατακοιµητικό άσµα» και το ζευγάρι οδηγείται στον νυφικό θάλαµο, ενώ οι καλεσµένοι αποχωρούν. Το πρωί λαµβάνει χώρα το «παραξύπνηµα» των νιόπαντρων από συγγενείς και φίλους. Οι γαµήλιοι εορτασµοί όµως συνεχίζονται για επτά και στους αυτοκρατορικούς γάµους σαράντα ηµέρες, οπότε καλείται ο ιερέας στην οικία του ζεύγους για το διάβασµα της ευχής, της λύσης του «παστού» και της «στεφάνων επίλυσις». Πόσο αλλάζει όµως η ζωή της νεαρής Βυζαντινής µετά το γάµο και πόσο διαφοροποιείται από εκείνη της κλασικής Αθηναίας; Η γυναίκα συνήθως περνά τον περισσότερο χρόνο της στα όρια του οίκου της, συχνά στο γυναικωνίτη, στον οποίο εισέρχονται µόνο µέλη της οικογένειας, ενώ και η ίδια δεν δύναται να παρίσταται στο δωµάτιο υποδοχής όταν ο σύζυγός της έχει επισκέψεις, συνήθεια που παραπέµπει στα αρχαιοελληνικά δεδοµένα. Κύριο καθήκον της και εδώ είναι οι βασικές οικιακές ασχολίες της «καλής νοικοκυράς» (ύφανση στον αργαλειό, πλύσιµο ρούχων, άλεσµα σιταριού, ζύ- µωµα και µαγείρεµα), η ανατροφή των παιδιών (διατροφή και διαπαιδαγώγηση, ειδικά των κορών) αλλά και η ανάγνωση των Γραφών. Όπως εύστοχα παρατηρεί η Ρ. Ιµβριώτη, 10 «µέσα στο σπίτι η Βυζαντινή, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, είναι βασίλισσα και φέρεται δεσποτικά σε όλους». Στο νοικοκυριό τη βοηθούν συχνά οικιακοί δούλοι ή ευνούχοι, δεν είναι όµως σπάνιες οι περιπτώσεις που οι οικονοµικές συνθήκες δεν επιτρέπουν κάτι τέτοιο, επιβάλλοντάς της να ασχολείται µόνη της µε όλα αυτά για τα οποία παραπονιέται η σύζυγος του Πτωχοπρόδροµου («Φροντίζω το σπίτι και κάνω όλες τις δουλειές [ ] Φροντίζω τα παιδιά καλύτερα κι από την καλύτερη παραµάνα [ ] Υφαίνω µόνη µου τη ρόµπα που φορώ [ ] Φτιάχνω τα πουκάµισα και τα παντελόνια», Πτωχοπροδροµικά). Οι οικονοµικές δυσκολίες βέβαια και σπανιότερα η υψηλή µόρφωση και η ιδία επιθυµία είναι αυτές που υποχρεώνουν κάποιες γυναίκες να εργαστούν. Άλλες απασχολούνται ως βοηθοί του συζύγου (π.χ. «κάπηλος», «σταθµούχος»), άλλες δουλεύουν αυτόνοµα (π.χ. «αρτοπράτισσα», «ασπροπώλισσα», «ναυκλήρισσα», «καλιγράφισσα», µαία, ιατρός), άλλες εργάζονται στην εκκλησία έναντι µισθού και εκκλησιαστικού βαθµού (ως «διακόνισσες» ή «κανονικές»), και άλλες, τέλος, αναγκάζονται να γίνουν «εταίρες» σε πολυτελείς οίκους ή ακόµα χειρότερα υποχείρια των «πορνοβοσκών», που τις στέλνουν στον ιππόδροµο και στο θέατρο. Αρκετές παντρεµένες (εύπορες συνήθως), από την άλλη, επιδίδονται σε έργα ευποιίας (ίδρυση γηροκοµείων, συγκέντρωση χρηµατικών εισφορών για ανέγερση ναών και άλλων κτισµάτων). Οι γυναίκες που δεν εργάζονται βγαίνουν από την οικία τους µε µέτρο, πάντα µε το πρόσωπο καλυµµένο και µε συγκριµένους προορισµούς (εκκλησία, συγγενικά σπίτια, λουτρά, εορτές). Παρά τους περιορισµούς που συνεχίζουν να υπάρχουν και µετά το γάµο για τη γυναίκα, εντούτοις η σύζυγος της µεσαίας συνήθως και ως επί το πλείστον της ανώτερης τάξης αποκτά ένα βασικό πλεονέκτηµα, την κυριότητα ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

6 5. Οι γάµοι του αβίδ (αργυρός δίσκος, αρχές 7ου αι., στο Ε. Γλύκατζη- Αρβελέρ, «Ελληνισµός και Βυζάντιο», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1980, σ. 18). περιουσίας, το οποίο αναβαθµίζει το ρόλο της στην κοινωνία. Συγκεκριµένα, έχει δικαιώµατα στην προίκα της και την «προγαµιαία δωρεά». Αναφορικά µε την προίκα, η διαχείριση και η επικαρπία ανήκει στο σύζυγο αλλά υφίσταται για τη συντήρηση των τέκνων, στα οποία και ανήκει µετά το θάνατο της µητέρας. Αν και η Εκλογή των Ισαύρων επιβάλλει τη διάθεσή της σε περίπτωση οικονοµικών δυσχερειών του συζύγου, εντούτοις, αν ο άνδρας αποδειχθεί κακός διαχειριστής ή άσωτος, η γυναίκα κατοχυρώνεται νοµικά να διεκδικήσει δικαστικά τη διαχείριση της προίκας ή και την επανόρθωσή της στο ακέραιο εφόσον έχει κατασπαταληθεί. Όσον αφορά τη γαµήλια δωρεά, αφετέρου, αυτή υπάρχει για την κατοχύρωση της γυναίκας µετά το θάνατο του συζύγου. Η χήρα αναλαµβάνει επιπλέον τη διαχείριση όλης της περιουσίας (της οποίας όταν υπάρχουν ανήλικα τέκνα έχει την επιτροπεία, ενώ η δεσποτεία ανήκει στα παιδιά) µε την προϋπόθεση να µην ξαναπαντρευτεί, αναγνωριζόµενη τοιουτοτρόπως ως αρχηγός της οικογένειας και του νοικοκυριού. 11 Εκτός από το θάνατο όµως υπάρχουν και πολλές άλλες αιτίες που µπορεί να επιβάλλουν το χωρισµό του ζευγαριού οδηγώντας στο «ρεπούδιο» (=διαζύγιο). 12 Οι κυριότεροι λόγοι διαζυγίου είναι οι εξής: α. φυσική ανικανότητα του ανδρός ή στειρότητα της γυναίκας, β. γνώση και απόκρυψη συνωµοσίας ενάντια στο Κράτος ή και συµµετοχή σε αυτήν, γ. 58 απόπειρα δολοφονίας του ενός συζύγου από τον άλλο ή και απόπειρα από τρίτο εν γνώσει του ενός συζύγου, δ. φρενοβλάβεια για πάνω από τρία έτη, ε. «αφάνεια» (=απουσία) χωρίς ειδήσεις για διάστηµα µεγαλύτερο της πενταετίας, στ. αυτοεγκλεισµός σε µοναστήρι ή προσχώρηση σε θρησκευτική αίρεση, ζ. διαπίστωση ύπαρξης µίσους (από τη σύζυγο λόγω κακοµεταχείρισης, από το σύζυγο λόγω φυσικών ελαττωµάτων ή και µίσος αµοιβαίο λόγω υποψιών απιστίας), η. προσβολή της κοσµιότητας των σεξουαλικών σχέσεων (αν ο σύζυγος είναι παιδεραστής), θ. παραβιάσεις συζυγικής πίστης, όπου συγκαταλέγονται διάφορες περιπτώσεις ξεχωριστά για τον άνδρα (όπως η εγκατάσταση παλλακίδας από το σύζυγο στην οικογενειακή εστία που συνιστά αιτία διαζυγίου, αντίθετα µε τη µοιχεία, η οποία απλά τιµωρείται µε αποκοπή της µύτης) και τη γυναίκα (για παράδειγµα: η γέννηση εξώγαµου τέκνου, διανυκτέρευση εκτός της οικίας, επ αυτοφώρω σύλληψη στα λουτρά µε άλλον άνδρα ή σε διασκέδαση µε άνδρες ύποπτης ηθικής, παρουσία στον ιππόδροµο ή στο θέατρο χωρίς τη συνοδεία και την άδεια του συζύγου, αιτίες που επιτρέπουν στο σύζυγο να κρατήσει την προίκα). Από την ανωτέρω απαρίθµηση καθίσταται εµφανές ότι η Βυζαντινή σε πλήρη αντίθεση προς την αρχαία πρόγονό της έχει σχεδόν ίσα δικαιώµατα µε τον άνδρα της στην αίτηση διαζυγίου. Στα πρώτα χρόνια του Βυζαντίου υπάρχουν δύο είδη διαζυγίων, το «κατά πρόφασιν άµεµπτον» (το οποίο χορηγούνταν από δικαστή σε περίπτωση που τεκµηριώνεται κάποια από τις ανωτέρω αιτίες) και το «κατά συναίνεσιν» (που ήταν προϊόν αµοιβαίας απόφασης και όπου αρκούσε µια απλή δήλωση). Ο δεύτερος τύπος διαζυγίου όµως, που ήταν εµφανώς ασύµβατος µε τους εκκλησιαστικούς κανόνες, καταργείται µε τη νοµοθεσία του Ιουστινιανού (µε εξαίρεση την περίπτωση επιλογής του µοναχικού βίου), επανέρχεται για λίγο από τον Ιουστίνο Β, για να καταργηθεί και πάλι µε την Εκλογή των Ισαύρων και τις νοµοθετικές ρυθµίσεις των Μακεδόνων. Τον 10ο αιώνα το διαζύγιο αυτό παύει να υπάρχει, µε συνέπεια οι «ενδιαφερόµενοι» να στραφούν σε έµµεσες λύσεις (π.χ. σύναψη ιδιωτικών συµβολαίων, που όµως δεν αναγνωρίζονται από την Εκκλησία και συνήθως και από το Κράτος). Το αν µετά το διαζύγιο επιτρέπεται να παντρευτεί κάποιος από τους συζύγους είναι υπό συζήτηση. Ούτως ή άλλως η σύναψη δεύτερου γάµου δεν χαιρετίζεται µε ιδιαίτερη χαρά από Κράτος και Εκκλησία. Μια χήρα βέβαια δύναται να ξαναπαντρευτεί, αλλά αφού περάσει το εύλογο χρονικό διάστηµα ενός έτους και δεν έχει ανήλικα τέκνα. Η Εκκλησία όµως θεωρεί τον δεύτερο γάµο «ευπρεπή µοιχεία» και δεν επιτρέπει κατά το µυστήριο το στεφάνωµα και τη Θεία Μετάληψη, ενώ αφορίζει τον συνάπτοντα τρίτο γάµο. τχ. 110 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

7 Όπως έγινε εµφανές, δύο είναι οι δυνάµεις που κατευθύνουν τις κινήσεις ανδρών και γυναικών πριν αλλά και κατά τη διάρκεια του γάµου, η Εκκλησία και το Κράτος, κάτι που δηλώνεται εύγλωττα και από τον Μοδεστίνο: «(nuptiae sunt) coniunctio maris et feminae et consortium omnis vitae, divini et humani iuris communicatio» (ο γάµος είναι η ένωση ενός άνδρα και µιας γυναίκας, µια συνεργασία για όλη τους τη ζωή υπό την καθοδήγηση του νόµου του Θεού και των ανθρώπων) (Ιουστινιανού Πανδέκτης, ). Εδώ συνίσταται και η ειδοποιός διαφορά από τις αρχαιοελληνικές και ρωµαϊκές παραδόσεις, µε τις οποίες τόσες οµοιότητες εντοπίστηκαν παραπάνω. Το Βυζάντιο υπήρξε ένα κρατικό µόρφωµα, το οποίο διήλθε πολλές αλλαγές (πολιτικές, διοικητικές, θρησκευτικές κ.ά.) προκειµένου να ανταποκριθεί στις ανάγκες της πανσπερµίας των λαών που φιλοξενούσε στα απέραντα όριά του. Η επίδραση όµως του Χριστιανισµού µε την ανοχή και άλλοτε και τη στήριξη των αυτοκρατορικών νόµων ήταν αυτή που επηρέασε σηµαντικά τη θέση της γυναίκας, διαφοροποιώντας την από εκείνη του παρελθόντος. Η γυναίκα δεν είναι πλέον «όργανο αναπαραγωγής», αφού η τεκνοποίηση είναι ένας από τους λόγους του γάµου κι όχι «αυτοσκοπός», όπως επέβαλλε το αρχαίο δίκαιο. 13 Η βυζαντινή νοµοθεσία µε τις ανωτέρω ρυθµίσεις καθιερώνει τη µονογαµία και αναγνωρίζει ισότητα δικαιωµάτων της γυναίκας µε τον άνδρα, ο οποίος όπως απαιτεί η Εκκλησία οφείλει να «καταλείψει τον πατέρα αυτού και την µητέρα και κολληθήσεται τη γυναικί αυτού και έσονται οι δύο εις σάρκαν µίαν» (Κατά Μάρκον και Κατά Ματθαίον 19.5). Φυσικά στην ουσία η γυναίκα δεν εξισώνεται µε τον άνδρα και συνεχίζει να ζει µε περιορισµούς, αλλά αυτοί είναι πλέον λιγότεροι ή αίρονται ευκολότερα. Συνεπώς είναι εύκολο να συµφωνήσουµε µε τον Κάρολο Ντιλ, ο οποίος υποστηρίζει ότι «ελάχιστα κράτη άφησαν στη γυναίκα περισσότερη θέση, της έδωσαν σηµαντικότερο ρόλο, της εξασφάλισαν πλατύτερη επιρροή στα ζητή- µατα της πολιτικής και στα κρατικά πεπρωµένα, από τη βυζαντινή αυτοκρατορία»! ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 1 Ρ. Ιµβριώτη, Η γυναίκα στο Βυζάντιο, εκδόσεις Περίπλους, Αθήνα 2002, σ Στο ίδιο, σ Φ. Κουκουλές, Βυζαντινών βίος και πολιτισµός, τ., Αθήνα 1951, σ Κ. Νικολάου, Η θέση της γυναίκας στη βυζαντινή κοινωνία, Ίδρυµα Γουλανδρή-Χορν, Αθήνα 1994, σ , 33-34, Ιµβριώτη, ό.π., σ. 18, 56 Θ. Καρζής, Η γυναίκα στο Μεσαίωνα, εκδόσεις Φιλιππότη, Αθήνα 1989, σ. 48 Κουκουλές, ό.π., σ Νικολάου, ό.π., σ. 18, Α. Βακαλούδη, Καλλιστεία και γάµος στο Βυζάντιο, εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 1998, σ Ιµβριώτη, ό.π., σ Συγκεκριµένα, οι απαγορευµένοι γάµοι στο Βυζάντιο ήταν: α) ο «νεφάριος» (µεταξύ κηδεµόνος και κηδεµονευοµένης ), β) ο «δαµνάτος» (µε µοναχή) και γ) ο «ίγκεστος» µεταξύ συγγενικών προσώπων. Κουκουλές, ό.π., σ Κουκουλές, ό.π., σ Νικολάου, ό.π., σ Κουκουλές, ό.π., σ Νικολάου, ό.π., σ T.T. Rice, Ο δηµόσιος και ιδιωτικός βίος των Βυζαντινών, µτφρ. Φ.Κ. Βώρου, εκδόσεις Παπαδήµα, Αθήνα 2000, σ Βακαλούδη, ό.π., σ Κουκουλές, ό.π., σ Rice, ό.π., σ Βακαλούδη, ό.π., σ Κουκουλές, ό.π., σ Rice, ό.π., σ Ιµβριώτη, ό.π., σ Οι γάµοι του Όθωνα Β, διαδόχου του γερµανικού θρόνου, και της Θεοφανώς, ανιψιάς του Ιωάννη Τζιµισκή (ελεφαντοστό 10ου αι., στο Ν. Οικονοµίδης, «Ενοποίηση Ευρασιατικού χώρου ( )», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Η, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1980, σ.128). 11 Στο ίδιο, σ , Κ. Νικολάου, «Η γυναίκα στο Βυζάντιο», Αρχαιολογία 21 (1986), σ Νικολάου, Η θέση της γυναίκας, σ , Rice, ό.π., σ. 214 G. Walter, Η καθηµερινή ζωή στο Βυζάντιο, µτφρ. Κ. Παναγιώτου, εκδόσεις Παπαδήµα, Αθήνα 1999, σ Ιµβριώτη, ό.π., σ Καρζής, Η γυναίκα στο Μεσαίωνα, σ. 65 Νικολάου, Η θέση της γυναίκας, σ B. Stolte, «Desires denied: marriage, adultery and divorce in early Byzantine law», στο L. James (επιµ.), Desire and Denial in Byzantium, Ashgate, Brighton 1997, σ Walter, ό.π., σ Βακαλούδη, ό.π., σ Ιµβριώτη, ό.π., σ Νικολάου, Η θέση της γυναίκας, σ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ τχ

8 7. Ο «εν Κανά Γάµος» (τοιχογραφία 14ου αι., στο Μ. Χατζηδάκης, «Τέχνη», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Θ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1980, σ. 444). ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ANGOLD M., «The wedding of Digenes Akrites: Love and marriage in Byzantium in the 11th and 12th centuries», στο Χ. Αγγελίδη (επιµ.), Η καθηµερινή Ζωή στο Βυζάντιο, Πρακτικά του Α ιεθνούς Συµποσίου, Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών, Αθήνα 1989, σ ΒΑΚΑΛΟΥ Η Α., Καλλιστεία και γάµος στο Βυζάντιο, εκδόσεις Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη ΓΑΛΑΒΑΡΗΣ Γ., «Πρωτοβυζαντινή Τέχνη», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα ΓΛΥΚΑΤΖΗ-ΑΡΒΕΛΕΡ Ε., «Ελληνισµός και Βυζάντιο», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα ΙΜΒΡΙΩΤΗ Ρ., Η γυναίκα στο Βυζάντιο, εκδόσεις Περίπλους, Αθήνα ΚΑΡΖΗΣ Θ., Η γυναίκα στο Μεσαίωνα, εκδόσεις Φιλιππότη, Αθήνα ΚΟΥΚΟΥΛΕΣ Φ., Βυζαντινών βίος και πολιτισµός, τ., Αθήνα ΛΑΪΟΥ Α., «Κοινωνία και οικονοµία», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Θ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1980 ΝΙΚΟΛΑΟΥ Κ., «Η γυναίκα στο Βυζάντιο», Αρχαιολογία 21 (1986), σ , Η θέση της γυναίκας στη βυζαντινή κοινωνία, Ίδρυµα Γουλανδρή- Χορν, Αθήνα ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ Ν., «Ενοποίηση Ευρασιατικού χώρου ( )», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Η, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα RICE T.T., Ο δηµόσιος και ιδιωτικός βίος των Βυζαντινών, µτφρ. Φ.Κ. Βώρου, εκδόσεις Παπαδήµα, Αθήνα STOLTE B., «Desires denied: marriage, adultery and divorce in early Byzantine law», στο L. James (επιµ.), Desire and Denial in Byzantium, Ashgate, Brighton 1997, σ WALTER G., Η καθηµερινή ζωή στο Βυζάντιο, µτφρ. Κ. Παναγιώτου, εκδόσεις Παπαδήµα, Αθήνα ΧΑΤΖΗ ΑΚΗΣ Μ., «Τέχνη», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Θ, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα Byzantine Nuptial Practices and the Status of Woman in Marriage Maria Girtzi Our knowledge on the marriage in Byzantium and the status of woman first in the parental and later in the marital hearth is limited, since historical sources referring directly to the private life of the Byzantines have not survived. Nevertheless, the study of historical and hagiological texts, legislation and private documents, chronicles, novels, works of poetry and satire, etc, offers indirectly relevant information, which however is either fragmentary and inconsistent, presenting lacunae in time and place, or quite partial, since the existing host of data refers to upper class women or royalties, the living conditions of whom could not be the common standard or represent the rule. Regardless of the practical difficulties, effort is made so that the status of woman and the nuptial practices in Byzantium to be roughly outlined. 60 τχ. 110 ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ & ΤΕΧΝΕΣ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΓΑΜΟΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Ο γάμος στην αρχαία Ελλάδα σε όλες τις πόλεις-κράτη κατοχυρωνόταν με νόμο, είχε δε πρωτεύοντα ρόλο την κοινωνία. Αν και δεν ήταν υποχρεωτικός, οι νέοι έπρεπε να παντρευτούν,

Διαβάστε περισσότερα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα

Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα Ογάµοςκαιηθέσητηςγυναίκας στηναρχαίααθήνα 4 ο ΓυµνάσιοΗρακλείου σχολικόέτος 2012 13 Τµήµα : Α4 Επιµέλεια : Μυρτώ Παγωµενάκη, Νίκη Μαραζάκη, Ευγενία Ορφανουδάκη Φιλόλογος :Ευαγγελία Σερδάκη 1 ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν).

Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΜΑΘΗΜΑ 25 Ο ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Αντιστοιχήστε ένα γράμμα της πρώτης στήλης με έναν αριθμό της δεύτερης στήλης (στη δεύτερη στήλη δύο επιλογές περισσεύουν). ΣΤΗΛΗ Α ΣΤΗΛΗ Β α. «Κατ οίκον εκκλησία» 1.

Διαβάστε περισσότερα

Γάμος. Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου. 1 από 5

Γάμος. Εξερευνώντας τον κόσμο του Βυζαντίου. 1 από 5 Γάμος Ο γάμος στο Βυζάντιο ήταν πολύ σημαντικός: με τον γάμο ρυθμίζονταν θέματα που είχαν σχέση με τη συμβίωση του ζευγαριού, καθώς και την νομιμοποίηση των απογόνων τους. Επίσης, είχε μεγάλη κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 13 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΤΜΗΜΑ : Α4 ΕΙΡΗΝΗ ΜΑΡΑΖΑΚΗ, ΜΑΡΙΑ ΜΕΡΑΜΒΕΛΙΩΤΑΚΗ, ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ο ρόλος του οίκου

Διαβάστε περισσότερα

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια

Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Lekce 23 Společenské kontakty svatba, křest v Řecku Κοινωνικές επαφές γάμος, βαφτίσια Γάμος Η Ελλάδα είναι μια χώρα πλούσια σε παραδόσεις και έθιμα. Παρόλα αυτά, η γαμήλια τελετή παραμένει ίδια στο μεγαλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις

38η ιδακτική Ενότητα ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΣΧΕΣΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ. Παρατηρήσεις, Σχόλια, Επεξηγήσεις 38η ιδακτική Ενότητα ΥΓΓΕΝΕΙΑ ΧΕΕΙ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΕΚΝΩΝ Παρατηρήσεις, χόλια, Επεξηγήσεις 1. υγγένεια το σηµείο αυτό χρήσιµο είναι ο µαθητής να γνωρίζει τους λόγους για τους οποίους είναι σηµαντική η γνώση

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ

Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια. Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Κεφάλαιο 1: Γάμος Οικογένεια Οικογενειακή Αγωγή I Καζέλα Αργυρώ Στόχοι Οι μαθητές να: αναφέρουν και επεξηγούν ανάγκες που ικανοποιούνται μέσα από το γάμο. δικαιολογούν τη σημασία που έχει ο γάμος ως κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου.

1. Στα αποστολικά χρόνια, η Θεία Ευχαριστία γινόταν διαφορετικά από τον τρόπο που έγινε τη βραδιά του Μυστικού Δείπνου. ΜΑΘΗΜΑ 22 ο ΙΔΡΥΣΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ Θ.ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να χαρακτηρίσετε τις παρακάτω προτάσεις ως σωστές ή λανθασμένες, σύμφωνα με την ιστορία της αρχαίας Εκκλησίας, γράφοντας δίπλα στον αριθμό κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία

Βυζαντινά Χρόνια. Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Βυζαντινά Χρόνια Τι έτρωγαν, Τι έπιναν Οι συνήθειες τους, Ενδυμασία Τι έτρωγαν Στη διατροφή των Βυζαντινών βασικό ρόλο είχαν το ψωμί, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά που τα μαγείρευαν με διάφορους

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ

Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ Ο ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΣΠΑΡΤΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΑΝΝΑ ΣΕΧΟΥ- ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΠΑ ΑΚΗ 4 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΜΗΜΑ : Α4 ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ : 2012 13 ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ : ΕΥ. ΣΕΡ ΑΚΗ 1 Ογάµος Ο γάμος στη Σπάρτη ήταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ (Ε1) ΣΤΗΝ ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ Την ημέρα του γάμου μαζεύονται οι κοπέλες στο σπίτι της νύφης και την ντύνουν. Μετά η μάνα της, της πλένει τα πόδια για να

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγήσεις Ρωμαϊκού Δικαίου

Εισηγήσεις Ρωμαϊκού Δικαίου ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 4: Ο Ρωμαϊκός Γάμος Παπακωνσταντίνου Καλλιόπη Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία.

Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Η Βία κατά των γυναικών και η θέση της στην κοινωνία. Τ α δ ι κ α ι ώ µ α τ α τ ω ν γ υ ν α ι κ ώ ν σ τ η ν κ ο ι ν ω ν ί α. Εισαγωγή Πολλές έρευνες και µελέτες σχετικά µε τη θέση της γυναίκας απασχολούν

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία

3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους. Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία 3 ο Δημοτικό Σχολείο Βροντάδου Χίου Οι Τρεις Ιεράρχες, η ζωή και το έργο τους Χίος, 29 Ιανουαρίου 2016 Εκπαιδευτικός: Κωσταρή Αντωνία Εισαγωγή Και οι τρεις γεννήθηκαν τον 4ο αιώνα μ.χ., στα Βυζαντινά Χρόνια.

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1 Η ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΟΙΜΙΟ Στην 1 η Ενότητα ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ - αναφέρουμε βασικές αλλά σημαντικές πληροφορίες για την επιχειρηματική και την κοινωνική ζωή στην Ελλάδα. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΛΛΟΝΥΜΦΩΝ ΓΙΑ ΤΕΛΕΣΗ ΓΑΜΟΥ (Οι μελλόνυμφοι είναι υποχρεωμένοι να συμπληρώσουν ξεχωριστή φόρμα)

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΛΛΟΝΥΜΦΩΝ ΓΙΑ ΤΕΛΕΣΗ ΓΑΜΟΥ (Οι μελλόνυμφοι είναι υποχρεωμένοι να συμπληρώσουν ξεχωριστή φόρμα) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΝΟΤΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΟΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΛΛΟΝΥΜΦΩΝ ΓΙΑ ΤΕΛΕΣΗ ΓΑΜΟΥ (Οι μελλόνυμφοι είναι υποχρεωμένοι να συμπληρώσουν ξεχωριστή φόρμα) ΕΠΩΝΥΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ

4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ 4. Η ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΑΚΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Οι Αθηναίοι πολίτες ~120.000 Ήταν η μοναδική κυρίαρχη δύναμη στην πόλη. Από αυτούς πήγαζε κάθε εξουσία. Κατάγονταν

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ

ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ ΑΣΗΜΙΝΑ ΜΑΡΙÁ - ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ EKΔΟΣΕΙΣ ΕΥΔΗΜΟΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΝΥΦΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΜΠΡΟΥ * Συγγραφέας Ασηµίνα

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Οκτώβριος 2010 Η 17χρονη σήμερα Α, δημοσιεύει,

Διαβάστε περισσότερα

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus

ISSP 1998 Religion II. - Questionnaire - Cyprus ISSP 1998 Religion II - Questionnaire - Cyprus Για σας. Είμαστε από το Κέντρο Ερευνών του Cyprus College. Kάνουμε μια διεθνή έρευνα για κοινωνικές και ηθικές αντιλήψεις. Η έρευνα αυτή γίνεται ταυτόχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ

Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Τ Ο Μ ΑΘ Η Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ω Ν Μ Ε Θ Ε Μ Α Τ Ο ΓΑ Μ Ο ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΛΕΟΝΑΡΔΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΟΥΚΛΙΑΜΠΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΑΓΟΣ ΠΑΡΗΣ ΜΙΧΑΛΑΚΗΣ Γάμος ονομάζεται η τελετή με την οποία συνιστάται και αναγνωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο κωδικός 1 θα χρησιµοποιηθεί σε περίπτωση που ο ερευνόµενος µπορεί να επιλέξει ελεύθερα την ώρα προσέλευσης και αναχώρησης στην εργασία του.

Ο κωδικός 1 θα χρησιµοποιηθεί σε περίπτωση που ο ερευνόµενος µπορεί να επιλέξει ελεύθερα την ώρα προσέλευσης και αναχώρησης στην εργασία του. Το ad hoc ερωτηµατολόγιο του έτους 2010 για το συνδυασµό της οικογενειακής ζωής και της εργασίας έχει τρεις βασικούς στόχους: Να εξετάσει κατά πόσο τα άτοµα που έχουν µικρά παιδιά ή φροντίζουν εξαρτώµενους

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Εξετάσεων Τμήμα: Νομική Αθηνών Μάθημα: Οικογενειακό Δίκαιο

Θέματα Εξετάσεων Τμήμα: Νομική Αθηνών Μάθημα: Οικογενειακό Δίκαιο Θέματα Εξετάσεων Τμήμα: Νομική Αθηνών Μάθημα: Οικογενειακό Δίκαιο Σεπτέμβριος 2015 θέμα Οι Α και Β τέλεσαν γάμο το 2000. Ο Α ήταν τότε ιδιωτικός υπάλληλος με μεσαίες αποδοχές, ενώ η Β επιχειρηματίας με

Διαβάστε περισσότερα

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15

Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας. Διδ. Εν. 15 Συναγμένοι στη Θεία Ευχαριστία: Η ουσία της Εκκλησίας Διδ. Εν. 15 α) Η εξάπλωση της Εκκλησίας Μετά την Πεντηκοστή, η νέα πραγματικότητα που δημιουργείται στον κόσμο, η Εκκλησία, ζει και κινείται σε μια

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ!

Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Θέμα του project: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΥΣΗ! Ασχοληθήκαμε με την θέση της γυναίκας: 1. στην εργασία 2. στην εκπαίδευση 3. στη θρησκεία 4. στην πολιτική Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ! 110 εκατομμύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο.

ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. 107. Ο Κύριος να είναι μαζί σας. Και με το πνεύμα σου. ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Ας υψώσουμε τις καρδιές μας. Είναι στραμμένες προς τον Κύριο. Ας ευχαριστήσουμε τον Κύριο τον Θεό μας. Άξιο και δίκαιο. Ακολουθεί το

Διαβάστε περισσότερα

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική)

1. Έκδοση Άδειας Γάμου. 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας. 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση. 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 1. Έκδοση Άδειας Γάμου 2. Πιστοποιητικό Ελευθερίας 3. Τέλεση Γάμου - Ενημέρωση 4. Έκδοση Άδειας Γάμου (Στην αγγλική) 5. Λύση Γάμου 6. Πιστοποιητικό Τελέσεως Γάμου 7. Επικοινωνία 1.Έκδοση Άδειας Γάμου Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΕ ΘΕΣΕΙΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ: 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΩΡΑΙΟΚΑΣΤΡΟΥ ΤΑΞΗ: Β ΑΡΙΘΜΟΣ ΜΑΘΗΤΩΝ: 23 ΑΓΟΡΙΑ: 13 ΚΟΡΙΤΣΙΑ: 10 ΕΚΠΟΝΗΣΗ: ΛΙΑΠΗ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί;

Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Ποιο άτομο θεωρείται παιδί; Παιδιά θεωρούνται όλα τα αγόρια και τα κορίτσια από 0 έως 18 ετών. Ποια είναι τα δικαιώματα του παιδιού; Σύμφωνα με την Σύμβαση για τα Δικαιώματα των παιδιών Απαγόρευση διακρίσεων

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών.

Άρθρο 1. Άρθρο 2. Άρθρο 3. Άρθρο 4. Επίσημα κείμενα και διδακτικό υλικό. Ορισμός του παιδιού. Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Ορισμός του παιδιού Παιδί θεωρείται ένα άτομο κάτω των 18 ετών. Άρθρο 1 Απαγόρευση διακρίσεων Κάθε παιδί πρέπει να αντιμετωπίζεται χωρίς διακρίσεις λόγω χρώματος, φύλου, γλώσσας, θρησκείας, άποψης, χώρας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 11 Ο Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις αντίστοιχες φράσεις α, β,

Διαβάστε περισσότερα

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι.

Τα κύρια συστατικά του ψωμιού είναι : αλεύρι, νερό, αλάτι, μαγιά ή προζύμι. Το ψωμί (άρτος) είναι βασικό είδος τροφίμου με ιδιαίτερη θρεπτική αξία. Ανήκει στην παραδοσιακή διατροφή, ιδιαίτερα αυτής των φτωχών. Το ψωμί είναι η βασική τροφή στην Ευρώπη, αλλά και στους πολιτισμούς

Διαβάστε περισσότερα

θα χαμογελάσουν και θα κλάψουν, θα φάνε και θα πιούν, θα χαρούν και θα αναπολήσουν. Οι επισκέπτες

θα χαμογελάσουν και θα κλάψουν, θα φάνε και θα πιούν, θα χαρούν και θα αναπολήσουν. Οι επισκέπτες We make it... a day to remember Make it a day to remember. Λέγεται ότι είναι η Αλλά το νυφικό φόρεμα, το πέπλο και τα λουλούδια θα χαμογελάσουν και θα κλάψουν, θα φάνε και θα θα βλέπουν τη γαμήλια δεξίωση,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες.

ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ. Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις στις τρεις (3). Κάθε ερώτηση βαθμολογείται με τέσσερις (4) μονάδες. ΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΟ ΔΟΚΙΜΙΟ Μάθημα: Μεσαιωνική και Νεότερη Ιστορία Τάξη: Β Γυμνασίου Ενότητα: Οι πρώτοι αιώνες του Βυζαντίου Χρόνος εξέτασης: 45 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Από τις πέντε (5) ερωτήσεις να απαντήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος

Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος Το Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το άγιο Βάπτισμα είναι το πρώτο Μυστήριο της Εκκλησίας, διά του οποίου ο άνθρωπος αναγεννάται στην αιώνια ζωή, γίνεται μέλος του σώματος του σταυρωμένου και

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων

Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. προς την Επιτροπή Νομικών Θεμάτων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων 13.2.2012 2011/0059(CNS) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Τα βασικά δικαιώματα μπορούμε να τα χωρίσουμε σε 4 ομάδες:

Τα βασικά δικαιώματα μπορούμε να τα χωρίσουμε σε 4 ομάδες: Ας δούμε μια τυπική μέρα στη ζωή ενός παιδιού... Ξυπνά το πρωί, τρώει το πρόγευμα του, πάει σχολείο (αν και ίσως με κάποια παράπονα..!), έρχεται πίσω στο σπίτι, απολαμβάνει το μεσημεριανό του, κάνει την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: ΘΕΣΜΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

ΕΡΕΥΝΑ ΕΙΣΟ ΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΙΑΒΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΕΡ.ΕΙΣ. 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ /ΝΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ & ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΙ ΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας.

Ο ΗΓΙΕΣ. Στους οικογενειακούς λόγους περιλαµβάνεται και η φροντίδα παιδιών ή άλλων εξαρτώµενων µελών της οικογένειας. Ο ΗΓΙΕΣ Το πρώτο ερώτηµα (Ερώτηµα 83) λειτουργεί σαν «φίλτρο» για να ξεχωρίσουµε τους εργαζόµενους και µπορούµε να το συµπληρώσουµε βάσει των απαντήσεων στο κυρίως ερωτηµατολόγιο. Αν ο ερευνόµενος είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΗ Σκοπός του προγράμματος: Η αντίληψη της έννοιας της κοινωνικοποίησης Η εξέλιξη του θεσμού της οικογένειας Με τον όρο Κοινωνικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ Αστρολογικές συμβουλές για την ερμηνεία ενός ωριαίου χάρτη Κατά τη διάρκεια των αιώνων, πολλοί αξιόλογοι μελετητές της αστρολογίας παρατήρησαν ότι ορισμένα αποτελέσματα επαναλαμβάνονταν κάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Μαθητικό Συνέδριο Ιστορίας "Το Βυζάντιο ανάμεσα στην αρχαιότητα και τη σύγχρονη Ελλάδα" ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ & ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Η επίδραση της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας στο Βυζαντινό Πολιτισμό Μαθητική Κοινότητα

Διαβάστε περισσότερα

Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ

Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ Προϋποθέσεις τέλεσης διακρατικής υιοθεσίας τέκνου από την ΛΙΘΟΥΑΝΙΑ 1. Νομοθεσία για την διαδικασία υιοθεσίας Σύμβαση της Χάγης για την Προστασία των Παιδιών και τη Συνεργασία στην Διακρατική Υιοθεσία

Διαβάστε περισσότερα

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους

β. εκφράζουν αλήθειες για τον Χριστό, τη Θεοτόκο, την Αγία Τριάδα, τους αγίους ΜΑΘΗΜΑ 30 Ο 31 Ο ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΛΑΤΡΕΙΑ Να συμπληρώσετε την πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε με συντομία την επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ

ΥΦΑΝΣΗ ΚΑΙ ΓΝΕΣΙΜΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ Ομάδα 5 Μαρία Στεφανία - Ευάγγελος Σχολικό έτος 2013 2014 1 Ο Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Π.Τ.Δ.Ε. Α.Π.Θ. Tμήμα Δ2 Ερωτήσεις 1. Τί υλικά χρησιμοποιούσαν για την ύφανση και από ποιες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΒΡ5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Η ισότητα των δύο φύλων στην Παλαιά Διαθήκη. 2. Η ισότητα των δύο φύλων στην Καινή Διαθήκη. 3. Η ισότητα των δύο φύλων στην Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Ο Α και η Β τέλεσαν το γάμο

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 3 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 3 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα

Οι μορφές της σύγ ύ χρ χ ονη ν ς η ς ο ικ ι ο κ γένε έν ι ε α ι ς

Οι μορφές της σύγ ύ χρ χ ονη ν ς η ς ο ικ ι ο κ γένε έν ι ε α ι ς Οι μορφές της σύγχρονης οικογένειας Τύποι Οικογενειών Οικογένεια προσανατολισμού. Οικογένεια αναπαραγωγής. Με βάση τα κοινωνικά δεδομένα δημιουργούνται τα εξής πρότυπα. Παραδοσιακή πυρηνική οικογένεια.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 5 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η εφαρµογή του δικαιώµατος της επικοινωνίας στον οικογενειακό χώρο» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2485 της 2ας ΜΑΡΤΙΟΥ 1990 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2485 της 2ας ΜΑΡΤΙΟΥ 1990 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ν, 21/90 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΡΩΤΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αρ. 2485 της 2ας ΜΑΡΤΙΟΥ 1990 ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Ο περί Πολιτικού Γάμου Νόμος του 1990 εκδίδεται με δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Κυπριακής

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία για τον έρωτα στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.

Ερευνητική εργασία για τον έρωτα στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Ερευνητική εργασία για τον έρωτα στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Τμήμα: Α2 Καθηγήτρια : Κυρία Χρυσούλα Λινάρδου Μαθητές : Μαρμαρινός Μιχάλης Μπέντος Άγγελος Μπόλκα Φωτεινή Ματζώρος Πάρης Όπου βρίσκεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου

Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Εργασία Κειμένων Α Λυκείου Οικογενειακές Σχέσεις Κείμενα που μελετήθηκαν: «Του νεκρού αδελφού», «Η λυγερή στον Άδη» Ομάδα Γ : Δημήτρης Κουμαράς, Μανούρα Ελένη, Μαργαρίτης Νίκος, Μωραΐτου Έλλη Οι σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας):

ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ. Γι αυτό και εμείς, ενωμένοι με τους Αγγέλους και τους αγίους, διακηρύττουμε τη δόξα σου αναφωνώντας και λέγοντας (ψάλλοντας): ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ 99. Παρ ότι η δεύτερη ευχή είναι συγκροτημένη με το προοίμιό της, μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλα προοίμια, ιδιαίτερα με εκείνα που σε περίληψη περιγράφουν το Μυστήριο της Σωτηρίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

25 / 30 ( ( ) , 6.

25 / 30 ( ( )    ,    6. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η λαϊκή παράδοση είναι ο συνδετικός κρίκος που κρατάει τους λαούς σφιχτά δεµένους µεταξύ τους µε κοινές εκδηλώσεις, ήθη και έθιµα. Μια τέτοια εκδήλωση είναι το µυστήριο του γάµου στον τόπο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

ΤΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΗΘΗ ΚΑΙ ΤΑ ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ Ο Θεός είπε ότι "δεν είναι καλό να είναι μόνος ο Αδάμ", και έπλασε την πρώτη γυναίκα από τα πλευρά του, για να είναι βοηθός του (Βιβλίο της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Εκκλησία Ιεροσολύμων: πρότυπο χριστιανικών κοινοτήτων

Εκκλησία Ιεροσολύμων: πρότυπο χριστιανικών κοινοτήτων Εκκλησία Ιεροσολύμων: πρότυπο χριστιανικών κοινοτήτων Η αγάπη και η κοινοχρησία των πρώτων χριστιανών Μετά το πρώτο κήρυγμα του αποστόλου Πέτρου, την ημέρα της Πεντηκοστής, πίστεψαν και βαπτίσθηκαν 3.000

Διαβάστε περισσότερα

Ο γάμος στο χωριό μας στις δεκαετίες του 50-60

Ο γάμος στο χωριό μας στις δεκαετίες του 50-60 Ο γάμος στο χωριό μας στις δεκαετίες του 50-60 Ο γάµος στο χωριό στις δεκαετίες του 50 και του 60 ήταν ένα σηµαντικό γεγονός το οποίο το ζούσαν έντονα, όχι µονάχα οι µελλόνυµφοι και το συγγενικό τους περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας

Όψεις Βυζαντίου... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας. Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας Εφορεία Αρχαιοτήτων Θεσπρωτίας... στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας Το φυλλάδιο αυτό είναι του/της... που επισκέφθηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηγουμενίτσας στις... Το φυλλάδιο που κρατάς στα χέρια σου

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ 1 ΕΠΑ.Λ. ΣΙΒΙΤΑΝΙΔΕΙΟΥ ΣΧΟΛΗΣ ο ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2011 Α ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΑΘΗΝΑ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ ΚΟΥΦΑΛΙΩΤΗΣ ΗΛΙΑΣ ΧΑΤΖΗΚΥΡΙΑΚΟΥ ΕΥΘΥΜΙΑ ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξάντας Ελλήνων. Οικογένεια

Εξάντας Ελλήνων. Οικογένεια Εξάντας Ελλήνων Οικογένεια Ο έρωτας είναι τυφλός και τυφλώνει. Η ανάγκη πολλές φορές ορίζει τον γάμο. Φοβερή δοκιμασία η δυσκολία για μια σχέση. Η σταθερή εργασία βοηθά στη σταθερή οικογένεια. Σοφότερος

Διαβάστε περισσότερα

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ:

Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: ΜΑΘΗΜΑ 18 Ο ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5, επιλέγοντας τη σωστή απάντηση από τις αντίστοιχες φράσεις α, β, γ: 1. Η αποκατάσταση της προσκύνησης των εικόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία

ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία ΔΕ 5. Ο Ευαγγελισμός της Μαρίας για τη γέννηση του Μεσσία Ευαγγελισμός Ευαγγελισμός είναι η ανακοίνωση στην Παναγία της καλής είδησης ότι θα γεννήσει τον Μεσσία, αυτόν που υποσχέθηκε ο Θεός και περίμενε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αγόρι 390 (51.25%) 360 (43.11%) 750 Κορίτσι 371 (48.75%) 475 (56.89%) (100%) 835 (100%) 1596

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αγόρι 390 (51.25%) 360 (43.11%) 750 Κορίτσι 371 (48.75%) 475 (56.89%) (100%) 835 (100%) 1596 ΙΙ. ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Α. Γενικά στοιχεία. Όπως φαίνεται παραπάνω, το 4.55% των ερωτηθέντων μαθητών πηγαίνουν στο Γυμνάσιο ενώ 47.48% αυτών φοιτούν στο Λύκειο ( για το 11.97% των μαθητών του δείγματος

Διαβάστε περισσότερα

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο

Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Κωνσταντίνος Λιάκος Β2 49 ο Γυμνάσιο Αθηνών 2011-2012 Η εκπαίδευση στην αρχαιότητα και στο βυζάντιο Πρωτοβάθμια εκπαίδευση Όπως και στον σύγχρονο κόσμο, έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου

Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Χαρακτηριστικές εικόνες από την Ιλιάδα του Ομήρου Η γυναίκα ως σύζυγος και μητέρα Η γυναίκα ως πολεμικό λάφυρο Γυναίκα και επιτάφιες τιμές ηρώων Η τύχη του γυναικείου πληθυσμού μετά την άλωση μιας πόλης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 12 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 12 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 12 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα

Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Κόλιντα (Colinda) : Τα Χριστουγεννιάτικα κάλαντα είναι ενα παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, που το λένε παιδιά, έφηβοι και άντρες για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα και την πρωτοχρονιά. Colindul românesc: Το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΓΑΜΟΥ

ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΓΑΜΟΥ ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΓΑΜΟΥ Σε αυτό το αφιέρωμα, θα βρείτε όλες τις λίστες εργασιών που θα σας βοηθήσουν να σχεδιάσετε και να οργανώσετε τις λεπτομέρειες του δικού σας ιδανικού γάμου. Θα βρείτε όλα όσα χρειάζεστε,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ

ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΔΙΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ti ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Ενηλικίωση - Γάμος, σελ. 8 2. Σχέσεις των συζύγων που προκύπτουν απ' το γάμο, σελ. 14 3. Περιουσιακές

Διαβάστε περισσότερα

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία:

1 η Αιτία: 2 η Αιτία: 3 η Αιτία: Εικονομαχία Αιτίες Συνέπειες Ορισμός: η θρησκευτική και πολιτική διαμάχη για τη λατρεία των εικόνων. 1 η Αιτία: 1η Συνέπεια: Αντίπαλες πλευρές: εικονομάχοι > το επίσημο κράτος και τμήμα του πληθυσμού εικονόφιλοι

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ:

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ: Η ΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ: Η Αικατερίνη είχε κάλλος και ομορφιά ασύγκριτη. Η μητέρα της και οι συγγενείς της την πίεζαν συνεχώς να παντρευτεί, για να μην φύγουν από τα χέρια τους

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ -ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ-

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ -ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ- Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ -ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΖΩΗ- Εργασία στο μάθημα της ιστορίας μαθήτριες : Μακρίδου Ευαγγελία, Μάνου Εβίτα, Μπάτσαλα Αντιγόνη,Μπίλη Σοφία υπεύθυνος καθηγητής: Νικολάου Γεώργιος Ρόλοι

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 1 of 5 14/4/2014 12:35 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ 14-4-2014 Ερώτηση παρακίνησης: 1 Τα Χριστούγεννα η Εκκλησία γιορτάζει: τη Θεία Ενανθρώπηση τη Θεία Ευχαριστία τη Βάπτιση του Χριστού Ερώτηση παρακίνησης:

Διαβάστε περισσότερα

Κέρκυρα. Λίγο πριν τους Βαλκανικούς πολέμους

Κέρκυρα. Λίγο πριν τους Βαλκανικούς πολέμους Κέρκυρα Λίγο πριν τους Βαλκανικούς πολέμους Σιόρα επιστήμη Γέρο Τρίνκουλος Ρήνη Αντρέας Σπύρος (θείος του Ανδρέα) Η γυναίκα εμφανίζεται ανίσχυρη και υποβιβάζεται στην κατηγορία του εμπορεύσιμου προϊόντος

Διαβάστε περισσότερα

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας

Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας ΜΑΘΗΜΑ 7 Ο Η ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ Να ιεραρχήσετε τα παρακάτω στάδια από τις φάσεις της θείας οικονομίας σύμφωνα με τη χρονική σειρά που πραγματοποιήθηκαν: 1. Προαναγγελία του Μεσσία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΝΑΒΡΥΤΩΝ Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Εργασία στο μάθημα της Ιστορίας Κωνσταντίνος Μάριος Λιώσης και Άρης Παπαντωνίου Α Λυκείου Μάρτιος 2014 Η Γυναίκα στη Αρχαία Ελλάδα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Διάλεξη 11 η. Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Νομικής ΑΠΘ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διάλεξη 11 η Κυριάκος Κυριαζόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα M A R K E T I N G R E S E A R C H S E R V I C E S Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Online Έρευνας για τα Χριστούγεννα Δεκέμβριος 2010 Εισαγωγή Φέτος, είπαμε να γιορτάσουμε τα Χριστούγεννα με μια έρευνα που αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ (Να απαντηθούν τέσσερις από τις έξι ερωτήσεις) Ιούνιος 2011 ΕΡΩΤΗΣΗ 1 Α. Αναφέρετε, κατά συνοπτικό

Διαβάστε περισσότερα