ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ"

Transcript

1 ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΕΚΘΕΣΗ LEVY ECONOMICS INSTITUTE OF BARD COLLEGE (ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ, ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΓΣΕΕ) Δηµήτρης Β. Παπαδηµητρίου Gennaro Zezza Vincent Duwicquet Σεπτέµβριος 2012 Annandale-on-Hudson, New York

2 Τρέχουσες προοπτικές για την ελληνική οικονοµία Ενδιάµεση έκθεση 1 Των Δηµήτρη Β. Παπαδηµητρίου, Gennaro Zezza και Vincent Duwicquet Σεπτέµβριος Προετοιµάστηκε µε τη γενναιόδωρη στήριξη του Παρατηρητηρίου Οικονοµικών και Κοινωνικών Εξελίξεων, Ινστιτούτο Εργασίας, ΓΣΕΕ. 2

3 Πίνακας περιεχοµένων Περίληψη 4 1. Ανάπτυξη και παρακµή στην ελληνική οικονοµία 4 2. Χρηµατοοικονοµικά ισοζύγια 6 3. Το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών 7 4. Εθνικοί λογαριασµοί Αποταµιεύσεις, κέρδη και επενδύσεις Ο αντίκτυπος των διασώσεων και οι προοπτικές για την Ελλάδα σύµφωνα µε την τρόικα Εναλλακτικές προοπτικές για την ανάκαµψη 27 Πηγές 28 Παράρτηµα 28 3

4 Περίληψη Στην προκαταρκτική έκθεση που ακολουθεί, εξετάζουµε την εξέλιξη των κύριων µακροοικονοµικών µεταβλητών για την ελληνική οικονοµία, µε ιδιαίτερη έµφαση στις πηγές ανάπτυξης πριν και µετά την εποχή του ευρώ, τα αίτια και τις συνέπειες της συνεχιζόµενης ύφεσης, καθώς και τα πιθανά αποτελέσµατα των πολιτικών που εφαρµόζονται σήµερα. Ορισµένες προκαταρκτικές προτάσεις για εναλλακτικές πολιτικές επίσης περιλαµβάνονται στη συζήτησή µας. Οι εναλλακτικές πολιτικές που προτείνουµε θα υποβληθούν σε εξεταστική δοκιµασία στο πλαίσιο ενός πιο ισχυρού οικονοµετρικού µοντέλου σε µεταγενέστερη έκθεση. 1. Ανάπτυξη και παρακµή στην ελληνική οικονοµία Είναι κοινώς αποδεκτό ότι η κρίση στην ευρωζώνη ξεκίνησε µε τις δυσκολίες που αντιµετώπισε η ελληνική κυβέρνηση στη µετακύλιση ληξιπρόθεσµου χρέους το Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε µετάδοση της κρίσης στις άλλες οικονοµίες της ευρωζώνης, αρχικά στην Πορτογαλία και στη συνέχεια στην Ισπανία και την Ιταλία. Η ελληνική κυβέρνηση κατέληξε να ζητήσει βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και το Διεθνές Νοµισµατικό Ταµείο (ΔΝΤ), που οδήγησαν σε προγράµµατα διάσωσης µε σηµαντική οικονοµική στήριξη, αλλά και µε την υποχρεωτική επιβολή πολύ σκληρών µέτρων λιτότητας και διαρθρωτικών αλλαγών. Τα προγράµµατα διάσωσης της ΕΕ, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και του ΔΝΤ βασίστηκαν στη λογική ότι οι δραµατικές περικοπές των κρατικών δαπανών αποτελούσαν υποχρεωτική λύση. Αλλά αυτή η «λύση» έχει την τάση να επιβραδύνει την ανάπτυξη, να αυξάνει την ανεργία, να µειώνει τις αποταµιεύσεις, και ως εκ τούτου να αυξάνει το χρέος στον ιδιωτικό τοµέα. Η κεντρική ιδέα φυσικά πίσω από αυτές τις πολιτικές είναι ότι οι κρατικές περικοπές των δαπανών θα µειώσουν τις αναλογίες του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος και του δηµοσίου χρέους. Ωστόσο, όπως θα δείξουµε µε στοιχεία, αυτές οι πολιτικές απέτυχαν λόγω των επιπτώσεων που είχαν στον εγχώριο ιδιωτικό τοµέα. Το ερώτηµα που πρέπει να τεθεί, λοιπόν, είναι εάν αυτό το επιβεβληµένο µείγµα πολιτικής αποτελούσε σοφή κίνηση. Όπως µαρτυρούν ολοένα αυξανόµενα εµπειρικά στοιχεία, η ελληνική οικονοµία βιώνει τη χειρότερη ύφεση στη µεταπολεµική της ιστορία. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας έχει µειωθεί κατά 5% ή περισσότερο σε ετήσια βάση τα τελευταία τρία χρόνια, υπάρχει ραγδαία αύξηση των ποσοστών ανεργίας, σηµαντική αύξηση της φτώχειας και, πιο σηµαντικό, η απειλή της κατάρρευσης των δηµοσίων οικονοµικών, που θα οδηγήσει σε περαιτέρω απολύσεις εργαζοµένων στον δηµόσιο τοµέα και συνεχιζόµενη επιδείνωση των οικονοµικών συνθηκών στη χώρα. Για να γίνει κατανοητό γιατί συµβαίνει αυτό, και για να θέσουµε την ανάλυσή µας σε ιστορικό πλαίσιο, είναι χρήσιµο να αναλυθούν τα διαθέσιµα µακροοικονοµικά στοιχεία, µε τη βοήθεια ενός συνεκτικού µοντέλου, προκειµένου να διερευνηθούν οι διασυνδέσεις και η ανατροφοδότηση στην εξέλιξη µεταξύ εσόδων, δαπανών και αποταµιεύσεων και της συσσώρευσης του πλούτου και του χρέους. Τα στοιχεία στο Σχήµα 1 δείχνουν την πρόσφατη εξέλιξη του πραγµατικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Ελλάδα, σε σύγκριση µε άλλες επιλεγµένες χώρες της ζώνης του ευρώ. Η πρώτη εντυπωσιακή παρατήρηση είναι ότι η Ελλάδα ήταν η χώρα που, έως το ξέσπασµα της κρίσης το 2008, αποκόµισε το µεγαλύτερο όφελος από την ίδρυση του ευρώ, µε το πραγµατικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ να αυξάνεται πάνω από το 30% µεταξύ Μόνο η ιρλανδική οικονοµία σηµείωσε ανάλογες αποδόσεις, αν και για διαφορετικούς λόγους, ενώ οι υπόλοιπες χώρες στην ευρωζώνη σηµείωσαν είτε πολύ µικρή αύξηση στο κατά κεφαλήν εισόδηµα (Ιταλία και Πορτογαλία) είτε µέτρια αύξηση (Γερµανία και Γαλλία). Ωστόσο, ενώ το κατά κεφαλήν εισόδηµα στην Ιρλανδία είχε αυξηθεί σηµαντικά πάνω από αυτό της Γερµανίας, η θέση της Ελλάδας σε σχέση µε τη Γερµανία βελτιώθηκε από το 58% του γερµανικού πραγµατικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ το 2000 στο 68% έως το τέλος του 2007, και στη συνέχεια µειώθηκε και πάλι στο 55% κατά το πρώτο τρίµηνο του Φαίνεται ότι η ένταξη στο ευρώ επέτρεψε στην Ελλάδα, µέχρι και το 2008, να πλησιάσει, ακόµη και να ξεπεράσει, τους πλουσιότερους εταίρους της στην ευρωζώνη, αλλά τα οφέλη που προέκυψαν έχουν πλήρως χαθεί από τότε. 4

5 Το άλλο σηµαντικό εύρηµα από τα δεδοµένα στο Σχήµα 1 είναι ότι, αν συγκρίνουµε τα τελευταία διαθέσιµα στοιχεία µε τα αντίστοιχα στοιχεία για την περίοδο πριν από την κρίση, η µόνη χώρα που έχει ανακάµψει είναι η Γερµανία. Όλες οι άλλες χώρες εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από το επίπεδο που ήταν το 2007, και σε ορισµένες περιπτώσεις η τάση του πραγµατικού προϊόντος εξακολουθεί να µειώνεται. 5

6 Για να τεθεί η αύξηση του ΑΕΠ στην Ελλάδα σε ιστορικό πλαίσιο, εµφανίζουµε στο Σχήµα 2 την εξέλιξη του πραγµατικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ από το Το σχήµα δείχνει ότι η Ελλάδα βίωσε µεγάλη οικονοµική αύξηση και ευηµερία κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του 1960 και του 1970, όταν το κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 210%, ή κατά µέσο όρο 6,1% ετησίως. Μεταξύ 1980 και 1995, µε την ίδια µέτρηση, το εισόδηµα αυξήθηκε µόνο κατά 0,8% για το σύνολο της χρονικής περιόδου. Η ανάπτυξη επανήλθε σε υγιείς ρυθµούς το 1995, πριν από την υιοθέτηση του ευρώ το 2001, και στη συνέχεια επιταχύνθηκε κατά τη διάρκεια της εποχής του ευρώ, έως το Όταν ξέσπασε η κρίση το 2008, το ΑΕΠ άρχισε να υποχωρεί. Έως το τέλος του 2012, το ΑΕΠ θα έχει συρρικνωθεί κατά 20% από τα επίπεδα που βρισκόταν το Χρηµατοοικονοµικά ισοζύγια Ο στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να αξιολογήσει τις ιστορικές πηγές ανάπτυξης και να αξιολογήσει τις προοπτικές της Ελλάδας για ανάπτυξη στο µέλλον. Υιοθετούµε την «προσέγγιση χρηµατοοικονοµικών ισοζυγίων» που διαµόρφωσε ο Wynne Godley, οικονοµολόγος στο Πανεπιστήµιο του Κέιµπριτζ και στο Ινστιτούτο Οικονοµικών Levy. Η συγκεκριµένη προσέγγιση ξεκινά µε τις συνιστώσες της συνολικής ζήτησης (κατανάλωση, επενδύσεις, δηµόσιες δαπάνες και καθαρές εξαγωγές) και αναλύει τις επιπτώσεις από την άποψη των χρηµατοοικονοµικών ισοζυγίων στους κύριους τοµείς της οικονοµίας, οι οποίοι προσφέρονται µε τον τύπο NAFA = GNB+ BP όπου NAFA είναι η καθαρή απόκτηση χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων του ιδιωτικού τοµέα στο σύνολό του, GNB είναι το δηµοσιονοµικό έλλειµµα, συµπεριλαµβανοµένων των καθαρών κεφαλαιακών µεταβιβάσεων, και BP είναι το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών, συµπεριλαµβανοµένων και πάλι των καθαρών κεφαλαιακών µεταβιβάσεων. 6

7 Οι εκτιµήσεις µας 2 για τα χρηµατοοικονοµικά ισοζύγια στην Ελλάδα παρουσιάζονται στο Σχήµα 3, σε συνδυασµό µε την αύξηση του πραγµατικού ΑΕΠ. Τα ισοζύγια έχουν σχεδιαστεί µε τρόπο έτσι ώστε µια ανοδική κίνηση συνεπάγεται αύξηση της συνεισφοράς του εν λόγω τοµέα στη συνολική ζήτηση. Η παρατεταµένη περίοδο στασιµότητας που έληξε το 1995 συνοδεύτηκε από σχετικά σταθερές αναλογίες ισοζυγίων ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το πλεόνασµα των αποταµιεύσεων έναντι των επενδύσεων στον ιδιωτικό τοµέα ήταν περίπου ίσο µε το επίπεδο του καθαρού κρατικού δανεισµού. Η αύξηση του κυβερνητικού ελλείµµατος το 1980 συνοδεύτηκε από µείωση στον ισολογισµό του ιδιωτικού τοµέα, µε αµελητέο αντίκτυπο στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών. Η αντίθετη τάση παρατηρείται την περίοδο Στο δεύτερο ήµισυ της δεκαετίας του 1990, οι επενδύσεις άρχισαν να αυξάνονται σε σχέση µε τις αποταµιεύσεις του ιδιωτικού τοµέα, και αυτό σηµαίνει ότι, όταν το ισοζύγιο του ιδιωτικού τοµέα έγινε θετικό το 1999, ο ιδιωτικός τοµέας έγινε καθαρός οφειλέτης έναντι του υπόλοιπου κόσµου. Με άλλα λόγια, η αύξηση στο ισοζύγιο του ιδιωτικού τοµέα αντικατοπτρίζεται από τη µείωση του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών, το οποίο επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου πριν από την κρίση του Η δυναµική αύξηση του πραγµατικού ΑΕΠ οφειλόταν, ως εκ τούτου, στη ζήτηση του ιδιωτικού τοµέα που ήταν τροφοδοτούµενη από το χρέος. Θα στραφούµε τώρα σε µια εις βάθος ανάλυση για κάθε ένα από τα τρία ισοζύγια. 3. Το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών Η αποσύνθεση του εξωτερικού ισοζυγίου για την Ελλάδα αναφέρεται στο σχήµα 4. Το σχήµα δείχνει ότι υπήρχαν πάντα προβλήµατα µε το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Τα προβλήµατα δεν ήταν δραµατικά όσο το διαρθρωτικό έλλειµµα στο εµπορικό ισοζύγιο καλυπτόταν από πλεόνασµα στο ισοζύγιο από εισοδήµατα περιουσίας και καθαρές µεταβιβάσεις (κυρίως εµβάσµατα από το εξωτερικό). Το ισοζύγιο µεταβιβάσεων κεφαλαίου άρχισε να υποχωρεί τη δεκαετία του 1990, ακολουθούµενο από µείωση των καθαρών εσόδων από ακίνητα. Η κατάσταση χειροτέρευσε περαιτέρω όταν η Ελλάδα εντάχθηκε στο ευρώ και το εµπορικό ισοζύγιο επιδεινώθηκε. 2 Τα στοιχεία για τον κρατικό ισολογισµό από την AMECO έχουν υπολογιστεί προς τα πίσω για την περίοδο µε τη χρήση πηγών από το ΔΝΤ. Δεν φαίνεται να υπάρχουν συνεπή δεδοµένα στοιχεία για τους εθνικούς λογαριασµούς για προηγούµενες περιόδους. 7

8 Ένας σηµαντικός καθοριστικός παράγοντας του εµπορικού ισοζυγίου είναι η τιµή των εγχώριων αγαθών σε σχέση µε εκείνη των ανταγωνιστών. Στο Σχήµα 5, αναφέρουµε µια µέτρηση της ονοµαστικής 8

9 σταθµισµένης συναλλαγµατικής ισοτιµίας, 3 µαζί µε µετρήσεις των σχετικών τιµών που προκύπτουν από την πραγµατική σταθµισµένη συναλλαγµατική ισοτιµία 4 και τους όρους εµπορίου στο πλαίσιο της αναλογίας του αποπληθωριστή εξαγωγών/εισαγωγών. Μετά το τέλος του συστήµατος του Bretton Woods, η δραχµή υποτιµήθηκε σηµαντικά σε ονοµαστικούς όρους, µε πολύ µικρότερο αντίκτυπο στην πραγµατική συναλλαγµατική ισοτιµία (αν και δύο αυτά µέτρα δεν είναι απολύτως συγκρίσιµα). Συγκρίνοντας στο Σχήµα 4 τη δυναµική της συναλλαγµατικής ισοτιµίας µε το εµπορικό ισοζύγιο, µπορούµε να συµπεράνουµε ότι η υποτίµηση ήταν αρκετή για να αποφευχθεί περαιτέρω επιδείνωση του εµπορικού ισοζυγίου. Αυτό επιβεβαιώνεται από τα δεδοµένα στο Σχήµα 6, το οποίο συγκρίνει την ποσοστιαία αλλαγή στο επίπεδο της ονοµαστικής συναλλαγµατικής ισοτιµίας του σχήµατος 5 (όπου µια ανοδική κίνηση µετρά τώρα την υποτίµηση) µε µια µέτρηση του πληθωρισµού που προέρχεται από το ρυθµό της µεταβολής του αποπληθωριστή του ΑΕΠ. Ο συσχετισµός µεταξύ των δύο είναι υψηλός. Παρά το γεγονός ότι η ανάλυση αιτιότητας κατά Granger δείχνει ότι οι µεταβλητές ανατροφοδοτούν ο ένας τον άλλον (πληθωρισµός σηµαίνει υποτίµηση το επόµενο έτος, και η υποτίµηση βοηθά στο να δοθεί εξήγηση για τον πληθωρισµό το επόµενο έτος), η σύνδεση από τον πληθωρισµό στην υποτίµηση φαίνεται ισχυρότερη. Αυτό σηµαίνει ότι οι διακυµάνσεις των συναλλαγµατικών ισοτιµιών ήταν συνέπεια του πληθωριστικού κενού. 3 Από τη βάση δεδοµένων της AMECO. Ο δείκτης υπολογίστηκε έναντι 34 βιοµηχανικών χωρών, µε διπλό βάρος εξαγωγών που λαµβάνει επίσης υπόψη την ανταγωνιστικότητα µε ξένες χώρες σε τρίτες αγορές. 4 Από τη βάση δεδοµένων της AMECO. Υπολογίστηκε έναντι της ΕΕ των 15 µε διπλό βάρος εξαγωγών. 9

10 Με τα δεδοµένα που αναφέρονται στο Σχήµα 7, µπορούµε να επικεντρωθούµε σε πιο πρόσφατες περιόδους. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν πρόσφατες διακυµάνσεις στην πραγµατική σταθµισµένη συναλλαγµατική ισοτιµία. 5 Το ελληνικό νόµισµα ανατιµήθηκε µεταξύ , ενώ στη Γερµανία και στην περιοχή του ευρώ υπήρξε υποτίµηση. Στα πρώτα χρόνια του ευρώ υπήρχε ένας βαθµός σύγκλισης στην εξέλιξη των συναλλαγµατικών ισοτιµιών. Όµως, µε τη γερµανική πολιτική της συγκράτησης των µισθών µετά την επανένωση, η οποία επιταχύνθηκε το 2003, οι διαφορές έγιναν έντονες. Μεταξύ Ελλάδας και της ζώνη του ευρώ, η πραγµατική ανατίµηση κινήθηκε στα ίδια επίπεδα, ενώ στη Γερµανία η πραγµατική συναλλαγµατική ισοτιµία απέκλινε δραµατικά. 5 Οι υπολογισµοί έγιναν από στοιχεία της Eurostat σε 36 εµπορικούς εταίρους µε αποπληθωριστές στο κόστος εργασίας ανά µονάδα προϊόντος. 10

11 Έχει ενδιαφέρον να συγκρίνουµε τα στοιχεία στο Σχήµα 8, το οποίο αναφέρει τους δείκτες τιµών εξαγωγών, µε τα στοιχεία των συναλλαγµατικών ισοτιµιών στο Σχήµα 7. Αν και η πραγµατική ανατίµηση ήταν παρόµοια, όπως φαίνεται στο Σχήµα 7, ο δείκτης τιµών εξαγωγών δείχνει ότι οι τιµές αυξήθηκαν µε πολύ ταχύτερους ρυθµούς στην Ελλάδα από ό, τι στην υπόλοιπη ζώνη του ευρώ. Οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν µπόρεσαν ή δεν θέλησαν να απορροφήσουν την ανατίµηση του ευρώ µε τη µείωση των περιθωρίων του κέρδους τους. 11

12 Για εκτίµηση της προέλευσης της ανισορροπίας που χαρακτηρίζει τις εµπορικές συναλλαγές, είναι επίσης απαραίτητο να εξεταστεί η σύνθεση του εµπορίου µε περισσότερες λεπτοµέρειες. Στα Σχήµατα 9 και 10, τεκµηριώνουµε τη σύνθεση των εξαγωγών και των εισαγωγών, αντίστοιχα. 12

13 Η εκβιοµηχάνιση της ελληνικής οικονοµίας αντικατοπτρίζεται στη δοµή των εξαγωγών της. Μεταξύ 1962 και τέλη της δεκαετίας του 1970, παρατηρούµε στο σχήµα 9 µια πτώση των εξαγωγών στα τρόφιµα, καθώς και µείωση στις εξαγωγές των γεωργικών πρώτων υλών. Κατά την ίδια περίοδο, το µερίδιο των εξαγωγών του µεταποιητικού τοµέα αυξήθηκε απότοµα. Το 2010, το ποσοστό αυτό αντιστοιχούσε στο ήµισυ των συνολικών εξαγωγικών αγαθών. Οι εξαγωγές τροφίµων ήταν σχεδόν στο 25%, το οποίο είναι µάλλον ακόµα µεγάλο ποσοστό για µια αναπτυγµένη χώρα. Το Σχήµα 10 περιγράφει την αποσύνθεση των εισαγόµενων αγαθών, από τα οποία τα µεταποιητικά προϊόντα αποτελούσαν πάντα το κύριο συστατικό. Μεταξύ 1970 και 1985, το µερίδιο των καυσίµων αυξήθηκε (από 7% το 1970 σε 30% το 1985), ακολουθώντας τις εξελίξεις στις τιµές του πετρελαίου. Μεταξύ 1985 και 1988, το ποσοστό αυτό µειώθηκε σηµαντικά (στο 5% το 1988) και σταθεροποιήθηκε µέχρι το τέλος της δεκαετίας του Στη δεκαετία του 2000, οι εισαγωγές καυσίµων άρχισαν και πάλι να αυξάνονται, φθάνοντας στο 25% του συνόλου των εξαγωγών το Στον Πίνακα 1 που ακολουθεί, παρουσιάζεται το διµερές εµπορικό ισοζύγιο για τους 10 µεγαλύτερους εµπορικούς εταίρους της Ελλάδας, σύµφωνα µε την ταξινόµηση του εµπορικού ισοζυγίου κατά την πλέον πρόσφατη χρονική περίοδο. Από τον παραπάνω πίνακα προκύπτουν ορισµένα επιπλέον σηµαντικά αποτελέσµατα δηλαδή, ότι το εµπορικό ισοζύγιο έχει επιδεινωθεί περισσότερο έναντι των χωρών που επιδιώκουν εξαγωγική ανάπτυξη (Κίνα και Γερµανία) και έναντι των χωρών που εξάγουν πετρέλαιο (Ρωσία, Σαουδική Αραβία), αλλά και έναντι των χωρών που έχουν βιώσει χαµηλότερους ρυθµούς αύξησης του εισοδήµατος (Γερµανία και πάλι, µαζί µε την Ιταλία και τη Γαλλία). 13

14 Στο Σχήµα 11, αναφέρουµε τη δυναµική των εµπορικών συναλλαγών στον τοµέα των υπηρεσιών, για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία αλλά για µικρότερο χρονικό διάστηµα. Οι υπηρεσίες που σχετίζονται µε τον τουρισµό αποτελούν µια σηµαντική και αυξανόµενη συνιστώσα του ελληνικού εµπορίου, αν και δεν έχουν αυξηθεί σε επίπεδα επαρκή για να αντισταθµίσουν το έλλειµµα στο εµπόριο των µεταποιηµένων προϊόντων. Ένα άλλο συστατικό της πρόσφατης επιδείνωσης του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών συνδέεται µε τις καθαρές εισροές. Το 2000, η Ελλάδα εξακολουθούσε να επωφελείται από καθαρές εισροές της τάξης άνω του 1% του ΑΕΠ, που συνδέονταν µε εµβάσµατα (Σχήµα 12), αλλά οι καθαρές εισροές στη χώρα µετατράπηκαν πρόσφατα σε καθαρές εκροές. 14

15 Το καθαρό εισόδηµα περιουσίας από την αλλοδαπή, το οποίο περιλαµβάνει τις πληρωµές τόκων, το διανεµηθέν εισόδηµα των εταιρειών, και επανεπενδυόµενα κέρδη από ξένες άµεσες επενδύσεις, επίσης επιδεινώθηκε απότοµα, κυρίως ως συνέπεια της εξυπηρέτησης του ελληνικού εξωτερικού χρέους, το οποίο έχει αυξηθεί ως συνέπεια των ελλειµµάτων στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Τα δεδοµένα που εµφανίζονται στο σχήµα 13, τα οποία υπολογίστηκαν µε βάση τα πρόσφατα στοιχεία στον τοµέα του ισοζυγίου πληρωµών, δείχνουν ότι οι καθαρές πληρωµές για τόκους που καταβάλλονται στο εξωτερικό ανέρχονται τώρα στο 4,8% του ΑΕΠ, ποσοστό που αναµένεται να αυξηθεί δεδοµένου του τρέχοντος µεγέθους του χρέους και του επιπέδου των επιτοκίων από τον οποίον αντλεί κεφάλαια η Ελλάδα. 15

16 Το µεγάλο και αυξανόµενο έλλειµµα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών συνεπάγεται εκρηκτική πορεία του εξωτερικού χρέους. Στο Σχήµα 14, παρέχουµε τις εκτιµήσεις µας για το εξωτερικό χρέος χρησιµοποιώντας ιστορικά στοιχεία για το κόστος, που αντλήσαµε µε τη διαδικασία του σωρευτικού αθροίσµατος του καθαρού ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών. Η εκτίµησή µας για την κατάσταση έχει µια 16

17 κάπως αισιόδοξη χροιά σε σύγκριση µε τα διαθέσιµα στοιχεία για το εξωτερικό χρέος σε αγοραίες τιµές. Παρ' όλα αυτά, τα στοιχεία δείχνουν ότι το εξωτερικό χρέος άρχισε να παίρνει δραµατικές διαστάσεις µε την διεύρυνση του εξωτερικού ελλείµµατος που έλαβε µέρος όταν η Ελλάδα έγινε µέλος της ευρωζώνης. 4. Εθνικοί λογαριασµοί Η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, που εξελέγει το 2009, ανέφερε ότι το δηµόσιο έλλειµµα ήταν µεγαλύτερο από αυτό που είχε παρουσιάσει η προηγούµενη κυβέρνηση, ενισχύοντας την άποψη ότι η κρίση στην Ελλάδα ήταν το αποτέλεσµα ασύστολης κρατικής δαπάνης. Αλλά αληθεύει αυτό; Είναι σηµαντικό να επιβεβαιωθεί αυτή η άποψη από τα διαθέσιµα στοιχεία. Η ιστορική πορεία του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος φαίνεται στο Σχήµα 15, 6 όπου το δηµοσιονοµικό έλλειµµα στον δεξιό άξονα εκπροσωπείται τώρα µε µια ανεστραµµένη κλίµακα έναντι των ίδιων στοιχείων στο Σχήµα 3. Τα στοιχεία για τις δαπάνες και τα έσοδα για τη γενική κυβέρνηση εκπροσωπούνται στην κλίµακα του αριστερού άξονα. Και τα δυο αυξάνονται ως ποσοστό του ΑΕΠ, όπως και σε όλες τις άλλες ανεπτυγµένες χώρες. Ωστόσο, το σχήµα δείχνει ότι οι δηµόσιες δαπάνες σταθεροποιήθηκαν σε ποσοστό 45% του ΑΕΠ τη περίοδο µεταξύ , αυξήθηκαν στο 47,6% το 2007, λίγο πριν η κρίση χτυπήσει την Ελλάδα, και στη συνέχεια αυξήθηκαν ραγδαία ως αποτέλεσµα της ύφεσης που ξεκίνησε το 2008, πριν τεθούν σε εφαρµογή τα προγράµµατα αυστηρής δηµοσιονοµικής προσαρµογής και λιτότητας το Ως εκ τούτου, οι µεγάλες κρατικές δαπάνες δεν µπορεί να θεωρηθούν ως σηµαντική πηγή των προβληµάτων της χώρας, εκτός και εάν υποθέσουµε ότι τα προβλήµατα ξεκίνησαν το 1990 και δεν αντιµετωπίστηκαν. Η µείωση του δηµοσιονοµικού ελλείµµατος που ήταν αναγκαία για την επίτευξη των κριτηρίων του Μάαστριχτ έγινε κυρίως µέσω της αύξησης των δηµοσίων εσόδων. Τα έσοδα αυξήθηκαν σταθερά ως 6 Θα είχε ενδιαφέρον αν µπορούσαµε να είχαµε εκτιµήσεις για το δηµόσιο έλλειµµα και τα συστατικά του πριν από το 1980, αλλά δεν φαίνεται να υπάρχουν. 17

18 ποσοστό του ΑΕΠ, από το 28,6% το 1989 στο 43% το 2000, λίγο πριν προσχωρήσει η Ελλάδα στο ευρώ, επιτυγχάνοντας ένα συνολικό δηµοσιονοµικό έλλειµµα της τάξης του 3,8% του ΑΕΠ. Κατά τα επόµενα έτη, τα δηµόσια έσοδα µειώθηκαν και πάλι, συµβάλλοντας στη διόγκωση του ελλείµµατος. Η σύγκριση των συνολικών δαπανών της ελληνικής κυβέρνησης µε των άλλων ευρωπαϊκών χωρών παρουσιάζεται στο Σχήµα 16. Πριν από την κρίση, το µέγεθος του δηµόσιου τοµέα στην Ελλάδα ήταν αρκετά µικρότερο από αυτό της Γαλλίας, της Γερµανίας ή της Ιταλίας. Ωστόσο, καθώς αυξήθηκαν οι πληρωµές τόκων για το δηµόσιο χρέος, έχει ενδιαφέρον να εξετάσουµε ξεχωριστά τις επιπτώσεις τους στις δαπάνες, αφού αποτελούν ένα αρκετά µεγάλο συστατικό για τις χώρες µε µεγάλα χρέη. 18

19 Τα δεδοµένα στο Σχήµα 17 δείχνουν ότι η Ελλάδα και η Ιταλία ήταν οι δύο χώρες που πέτυχαν τη µεγαλύτερη µείωση δαπανών στις πληρωµές τόκων για το δηµόσιο χρέος, που ήταν της τάξης άνω του 12% του ΑΕΠ στη δεκαετία του 1990 και µειώθηκε σταδιακά µαζί µε την µείωση των επιτοκίων που 19

20 προέκυψε στο τέλος της δεκαετίας του Υπήρξε µια περαιτέρω µείωση µε την υιοθέτηση του ευρώ, αλλά η πορεία πληρωµών τόκων αντιστράφηκε και αυξήθηκε ξανά όταν άρχισε να ξετυλίγεται η «κρίση χρέους». Η µείωση των επιτοκίων για το δηµόσιο χρέος ήταν το µεγαλύτερο όφελος από την ένταξη στο ευρώ για χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία. Οι χώρες αυτές είχαν τη δυνατότητα να δανείζονται µε πολύ χαµηλότερο κόστος, ανάλογο µε αυτό των ισχυρών οικονοµιών (π.χ., Γερµανία και Γαλλία), όπως τεκµηριώνουν τα στοιχεία στο Σχήµα 18. Το Σχήµα 17 δείχνει ότι οι κρατικές πληρωµές τόκων βρίσκονται ακόµη κάτω από το 10% του ΑΕΠ, αφού το τεκµαιρόµενο επιτόκιο επί του χρέους είναι ο µέσος όρος των επιτοκίων για τις υποχρεώσεις µε διαφορές στους χρόνους ωρίµανσης. Ωστόσο, εάν τα επιτόκια διατηρηθούν στα σηµερινά τους επίπεδα, οι κρατικές δαπάνες για πληρωµές τόκων (σε καθαρή βάση) θα µπορούσαν να εκτιναχθούν σε πρωτοφανή ύψη. Η σύγκριση των στοιχείων στα σχήµατα 16 και 17 δείχνει ότι η ελληνική κυβέρνηση εκµεταλλεύτηκε την πτώση της επιβάρυνσης του χρέους για να αυξήσει άλλες δαπάνες, αντί να µειώσει το κρατικό χρέος την εποχή που υπήρχαν υψηλοί ρυθµοί ανάπτυξης και χαµηλά ποσοστά ανεργίας. Οι λεπτοµέρειες των διαφόρων συνιστωσών των κρατικών εσόδων αναφέρονται στο Σχήµα 19. Το σχήµα δείχνει ότι περισσότερο από το ένα τέταρτο των συνολικών εσόδων προέρχεται από φόρους επί της παραγωγής και των εισαγωγών, οι οποίοι ήταν σχετικά σταθεροί σε σχέση µε το ΑΕΠ και σε επίπεδο παρόµοιο µε αυτό, ή και υψηλότερο, των άλλων ευρωπαϊκών οικονοµιών. Η αύξηση των κρατικών εσόδων για την επίτευξη της συµµόρφωσης µε τα κριτήρια του Μάαστριχτ πραγµατοποιήθηκε κυρίως µέσω της αύξησης στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, οι οποίες αυξήθηκαν από 9,8% το 1988 σε 13,5% το 2005, ενώ στη συνέχεια µειώθηκαν λίγο και τελικά σταθεροποιήθηκαν. Τα έσοδα από τους φόρους επί των εισοδηµάτων και του πλούτου αναλογούσαν στο 4,7% του ΑΕΠ το 1988 και στο 8,6% το 2005, που ήταν ακόµη ένα επίπεδο χαµηλότερο από εκείνο των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Τα χαµηλά έσοδα από τους φόρους στο εισόδηµα και τον πλούτο µπορεί να αποδοθούν κυρίως στα 20

21 φαινόµενα φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής, που προκύπτουν από την ύπαρξη µιας µεγάλης παραοικονοµίας. Η σύγκριση των κρατικών εσόδων στην Ελλάδα µε τις άλλες χώρες της ευρωζώνης περιγράφεται στο σχήµα 20. Το σχήµα αυτό επιβεβαιώνει τα προηγούµενα αποτελέσµατά µας: το µέγεθος του δηµοσίου τοµέα δεν είναι υπερβολικά µεγάλο, και η Ελλάδα, τουλάχιστον πριν από το ευρώ, υστερούσε σε σχέση µε άλλες ευρωπαϊκές οικονοµίες όσον αφορά την ικανότητά της να συλλέξει µια επαρκή ποσότητα κεφαλαίων µέσω της φορολογίας. 21

22 Στο Σχήµα 21, αναφέρουµε την επίσηµη µέτρηση για το ακαθάριστο δηµόσιο χρέος. Το σχήµα περιλαµβάνει επίσης µια προκαταρκτική εκτίµηση, η οποία χρειάζεται ένα καλύτερο σηµείο αναφοράς, που ελήφθη από την άθροιση του καθαρού κρατικού δανεισµού κατά την πάροδο του χρόνου. Είναι σηµαντικό να σηµειώσουµε ότι και τα δύο µέτρα διατηρούνται σε σταθερό επίπεδο στις αρχές της εποχής του ευρώ, αλλά και τα δύο εκτινάσσονται στα ύψη µόνο όταν έρχεται στην επιφάνεια η κρίση του κρατικού χρέους. Αυτό επιβεβαιώνει την άποψή µας ότι η δραµατική αύξηση του δηµοσίου χρέους ήταν συνέπεια κακής διαχείρισης και δεν είχε ως πρωταρχική αιτία τα ελλείµµατα. Στη συνέχεια στρέφουµε την προσοχή µας στην ανάλυση των προσδιοριστικών παραγόντων του χρηµατοοικονοµικού ισοζυγίου του ιδιωτικού τοµέα. 5. Αποταµιεύσεις, κέρδη και επενδύσεις Έχουµε δείξει στο Σχήµα 3 ότι ο ισολογισµός του ιδιωτικού τοµέα (η διαφορά µεταξύ της συνολικής επένδυσης και αποταµίευσης του ιδιωτικού τοµέα) ήταν περίπου σταθερός σε σχέση µε το ΑΕΠ µέχρι το 1995, και στη συνέχεια άρχισε να αυξάνεται. Έχουµε επαναλάβει το ίδιο µέτρο, µε το αντίθετο πρόσηµο, στο Σχήµα 22, όπου τώρα το πλεόνασµα των αποταµιεύσεων έναντι των επενδύσεων συνεπάγεται ότι ο ιδιωτικός τοµέας ως σύνολο συσσωρεύει χρηµατοοικονοµικές αξιώσεις από τους άλλους δύο τοµείς (το κράτος και τον υπόλοιπο κόσµο), ενώ το έλλειµµα συνεπάγεται καθαρό δανεισµό. 22

23 Ο χρηµατοοικονοµικός ισολογισµός έγινε αρνητικός το 1999, όπως προαναφέρθηκε, και αυτό είχε ως αποτέλεσµα τη µείωση των καθαρών χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων (NFA), που τελικά έγιναν αρνητικά το και εξακολουθούν να παραµένουν αρνητικά. Κατά την άποψή µας, αυτό είναι το µεγαλύτερο πρόβληµα που αντιµετωπίζει σήµερα η Ελλάδα. Ενώ άλλες χώρες, όπως η Ιταλία, εξακολουθούν να έχουν µια καθαρή θέση πιστωτή στο απόθεµα των χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων του ιδιωτικού τοµέα, έτσι ώστε, αν χρειαστεί, η µείωση των καθαρών κρατικών υποχρεώσεων µπορεί να επιτευχθεί µέσα από την οικειοποίηση των ιδιωτικών χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων, η δυνατότητα αυτή έχει αποκλειστεί για την Ελλάδα, όπου τόσο ο ιδιωτικός όσο και ο δηµόσιος τοµέας έχουν καθαρό χρέος απέναντι στους ξένους. Ως εκ τούτου, κάθε προσπάθεια προκειµένου να µειωθεί γρήγορα το απόθεµα του χρέους πρέπει να συνεπάγεται µεταφορά πραγµατικών, και όχι χρηµατοοικονοµικών, περιουσιακών στοιχείων από την Ελλάδα προς τους ξένους. 7 Η εκτιµώµενη µέτρηση στο σχήµα 22 ελήφθη µε τη διαδικασία του σωρευτικού αθροίσµατος των καθαρών ροών, ενώ η άλλη µέτρηση ελήφθη από την Eurostat ως το άθροισµα των καθαρών υποχρεώσεων του κρατικού τοµέα και του υπόλοιπου κόσµου. 23

24 Θα στραφούµε τώρα σε µια γρήγορη εξέταση των προσδιοριστικών παραγόντων του χρηµατοοικονοµικού ισοζυγίου του ιδιωτικού τοµέα, ο οποίος, όπως φαίνεται στο Σχήµα 22, είναι η διαφορά µεταξύ της συνολικής αποταµίευσης και των επενδύσεων. Στο Σχήµα 23, αναφέρουµε τις επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η Ελλάδα είχε υψηλό επίπεδο επενδύσεων έως και τη δεκαετία του Ωστόσο, όπως δείχνει το σχήµα, αυτό προερχόταν κυρίως από επενδύσεις στις κατασκευές. Οι επενδύσεις σε µηχανολογικό εξοπλισµό και µεταφορές, που είναι πολύ πιο σηµαντικές για την ανάπτυξη της παραγωγικής ικανότητας, ήταν µικρότερες, σε σχέση µε το ΑΕΠ, σε σύγκριση µε άλλες χώρες, όπως η Γερµανία. Στο δεύτερο ήµισυ της δεκαετίας του 1990, οι επενδύσεις σε µηχανολογικό εξοπλισµό άρχισαν να αυξάνονται, αλλά η τάση αυτή δεν διατηρήθηκε και, µε το ξέσπασµα της κρίσης, και οι δύο αυτές κατηγορίες επενδύσεων κατέρρευσαν σε πρωτοφανή χαµηλά επίπεδα. 24

25 Η πτώση των επενδύσεων σε σχέση µε το ΑΕΠ συνεπάγεται αύξηση στο χρηµατοοικονοµικό ισοζύγιο του ιδιωτικού τοµέα, αλλά όπως δείχνει η Σχήµα 22, το µέτρο αυτό µειώθηκε κατά το δεύτερο ήµισυ της δεκαετίας του Ως εκ τούτου, θα πρέπει να ισχύει ότι οι αποταµιεύσεις µειώθηκαν ακόµη πιο γρήγορα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου από ό, τι οι επενδύσεις. Αυτό επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία που φαίνονται στο Σχήµα 24, τα οποία δείχνουν ότι το συνολικό επίπεδο των αποταµιεύσεων συρρικνώθηκε από το 27% του ΑΕΠ το 1988 στο 10% το 2002, και ύστερα σταθεροποιήθηκε, αλλά οι αποταµιεύσεις των νοικοκυριών έγιναν αρνητικές και παραµένουν σε αυτή την κατάσταση µε βάση τα τελευταία διαθέσιµα στοιχεία. Θα πρέπει να ισχύει, ως εκ τούτου, ότι η ανάπτυξη στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000, όπως και στην περίπτωση των Ηνωµένων Πολιτειών, τροφοδοτήθηκε από την κατανάλωση που χρηµατοδοτήθηκε από τη µείωση των χρηµατοοικονοµικών περιουσιακών στοιχείων των νοικοκυριών και/ή µε καθαρό δανεισµό. Ήταν αυτή η µη βιώσιµη διαδικασία που έσπρωξε την Ελλάδα σε µια µη βιώσιµη πορεία, και όχι τα υπερβολικά ελλείµµατα. Μια πιο εµπεριστατωµένη και σε µεγαλύτερο βάθος ανάλυση του φαινοµένου της κατανάλωσης του ιδιωτικού τοµέα και των καθοριστικών παραγόντων της θα είναι διαθέσιµη σε µεταγενέστερη έκθεση. 6. Ο αντίκτυπος των διασώσεων και οι προοπτικές της Ελλάδας σύµφωνα µε την τρόικα Σε ένα έγγραφο που κυκλοφόρησε πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται να πιστεύει ότι η ύφεση στην Ελλάδα θα είναι λιγότερο σοβαρή φέτος, πως στη συνέχεια θα ακολουθήσει ένα επιπλέον έτος στασιµότητας και ότι θα υπάρξει επιστροφή στην ανάπτυξη το Οι λεπτοµέρειες αυτού του µακροοικονοµικού σεναρίου εµφανίζονται στον Πίνακα 2. 25

26 Σύµφωνα µε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η ανάκαµψη αναµένεται να προκύψει από την αύξηση των επενδύσεων (αναµένεται να αυξηθούν κατά 6,7% το 2013 και κατά 9,8% το 20148), καθώς και των εξαγωγών (5,5% το 2013 και 7% το 2014), ενώ οι εισαγωγές θα παραµείνουν σταθερές το 2013 και θα αυξηθούν ελαφρώς κατά 2,4% το Οι κρατικές δαπάνες αναµένεται να συνεχίσουν να µειώνονται κατά 9,5% το 2013 και κατά 4,7% το Τα νούµερα αυτά δεν είναι τίποτα άλλο από τους ευσεβείς πόθους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεδοµένου ότι µια µεγάλη αύξηση των εξαγωγών µπορεί να επιτευχθεί µόνο εάν αντιστραφεί η συνεχιζόµενη επιβράδυνση στον υπόλοιπο κόσµο και µόνο εάν η υπόλοιπη Ευρώπη εγκαταλείψει τις υφεσιακές πολιτικές. Ειδάλλως, δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο ποια χώρα θα ήταν πρόθυµη να αυξήσει τη ζήτηση για ελληνικές εξαγωγές. Η αύξηση στις εξαγωγές υπηρεσιών µπορεί να είναι πιο πιθανή εάν οι τιµές στην Ελλάδα µειωθούν πιο γρήγορα από τις τιµές άλλων χωρών της Νότιας Ευρώπης. Αλλά µέχρι στιγµής, το επίπεδο των εξαγωγών στον τοµέα των υπηρεσιών δεν είναι επαρκές για να αντισταθµίσει την προβλεπόµενη πτώση των κρατικών δαπανών. Τονίζουµε πάλι ότι η µείωση του κόστους εργασίας και οι διαρθρωτικές µεταρρυθµίσεις ενδέχεται να µην επαρκούν για την ανάκαµψη των επενδύσεων εάν η εγχώρια κατανάλωση παραµείνει αδύναµη, όπως είναι αναµενόµενο να γίνει δεδοµένης της προβλεπόµενης πορείας των µισθών, και οι καθαρές εξαγωγές δεν καλύψουν το κενό της συνολικής ζήτησης. Πόσο εύλογο, λοιπόν, µπορεί να είναι αυτό το σενάριο από την άποψη της προσέγγισης του χρηµατοοικονοµικού ισοζυγίου; Παρατηρούµε ότι ο καθαρός δανεισµός από τον υπόλοιπο κόσµο προβλέπεται να µειωθεί από 4,8% το 2012 σε 2,4% το 2014, αντανακλώντας τη βελτίωση του εµπορικού ισοζυγίου. Ωστόσο, αυτός ο χρηµατοοικονοµικός ισολογισµός θα εξακολουθεί να είναι αρνητικός λόγω των αναµενόµενων µεγάλων ροών καθαρών εσόδων από ακίνητη περιουσία. Το δηµοσιονοµικό έλλειµµα, το οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως υποκατάστατο για τις δανειακές ανάγκες της κυβέρνησης, αναµένεται να µειωθεί στο 2,1% του ΑΕΠ το 2014, από το 7,3% του ΑΕΠ που 8 Δείτε European Commission (2012), σελ., 85, Πίνακας A1. 26

27 αναµένεται να είναι το Δεδοµένου ότι η µείωση του κρατικού στοιχείου είναι µεγαλύτερη από τη βελτίωση του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών, η πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υποδηλώνει ότι το ισοζύγιο του ιδιωτικού τοµέα γίνεται αρνητικό και πάλι, µε τον ιδιωτικό τοµέα να επιστρέφει σε θέση καθαρού δανεισµού. Αυτή η άποψη µπορεί να είναι συνεπής µε την προβλεπόµενη έντονη αύξηση των επενδύσεων, αλλά προς το παρόν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι ο ελληνικός ιδιωτικός τοµέας θα είναι πρόθυµος να αυξήσει το καθαρό του χρέος σε µόλις δύο χρόνια, όταν επικρατούν τόσο υψηλά επίπεδα ανεργίας, τα εισοδήµατα µειώνονται, και χωρίς να λάβουν µέρος σηµαντικές εξελίξεις στις χρηµατοπιστωτικές αγορές. Η πρόβλεψη Ευρωπαϊκής Επιτροπής βασίζεται στην ιδέα ότι η λιτότητα, όταν συνδυαστεί µε εξωτερική στήριξη, θα αποφέρει αποτελέσµατα για την Ελλάδα. Μπορούµε να κάνουµε µια προσπάθεια να αξιολογήσουµε τον αντίκτυπο του πρώτου προγράµµατος χρηµατοδότησης µε το να συγκρίνουµε το ποσό των καθαρών εισροών, που αναφέρονται στον Πίνακα 3, µε άλλες βασικές µακροοικονοµικές µεταβλητές. Οι δύο πρώτες δόσεις της χρηµατοδότησης του προγράµµατος ανέρχονταν σε 29 δις ευρώ, ή περίπου στο 12,7% του ΑΕΠ για το Οι άλλες τέσσερις δόσεις ανήλθαν σε 44 δις ευρώ το Ωστόσο, µε τα επιτόκια σήµερα να είναι πάνω από το 20% και η αναλογία χρέους-αεπ πάνω από το 120%, ένα πρόγραµµα χρηµατοδότησης αυτού του µεγέθους είναι ανεπαρκές για να αποπληρωθεί το τρέχον χρέος και θα έχει ως µοναδικό αποτέλεσµα την αύξηση των καθαρών πληρωµών για τόκους που καταβάλλονται στο εξωτερικό, µε ελάχιστο πρόσθετο µακροοικονοµικό αντίκτυπο. Επιπλέον, τα µέτρα λιτότητας θα κρατήσουν σε χαµηλά επίπεδα τη συνολική ζήτηση, µε το ΑΕΠ να µειώνεται µε ταχύτερο ρυθµό από ό, τι η µείωση του δηµοσίου χρέους. 7. Εναλλακτικές προοπτικές για την ανάκαµψη Μια συνεπής ανάλυση των εναλλακτικών προοπτικών για την ανάκαµψη θα παρουσιαστεί στην επόµενη έκθεση, η οποία θα παρέχει λεπτοµερείς εκτιµήσεις των βασικών ελαστικοτήτων των επιπτώσεων του αποπληθωρισµού των µισθών και άλλων µέτρων λιτότητας για το εµπόριο και την κατανάλωση. Μπορούµε ωστόσο να αναφέρουµε ορισµένα αρχικά αποτελέσµατα στην παρούσα έκθεση. Με δεδοµένη την τρέχουσα κατάσταση του καθαρού χρέους για τον ιδιωτικό και δηµόσιο τοµέα της οικονοµίας, καµία λύση δεν είναι εφικτή εάν το κόστος δανεισµού, τόσο για τον ιδιωτικό όσο και τον δηµόσιο τοµέα, παραµένει πάνω από τον ρυθµό αύξησης των εισοδηµάτων, που τώρα είναι αρνητικός. Επιπλέον, δεδοµένου ότι το καθαρό χρέος στην Ελλάδα είναι πλέον εξ ολοκλήρου υπό µορφή πίστωσης που κατέχουν οι ξένοι, η εξυπηρέτηση του χρέους συνεπάγεται καθαρή µεταφορά ενός µεγάλου µεριδίου του εισοδήµατος έξω από τη χώρα, µε προφανείς συνέπειες για τη συνολική ζήτηση. Η ονοµαστική αύξηση του ΑΕΠ θα πρέπει να αποκατασταθεί πριν αντιµετωπιστεί το «πρόβληµα» του δηµοσίου και ιδιωτικού χρέους. Αυτό αναπόφευκτα απαιτεί πρόσθετο δανεισµό είτε από τον ιδιωτικό είτε 27

28 από τον δηµόσιο τοµέα, ή µια µεγάλη αύξηση των καθαρών εξαγωγών. Μεγάλη αύξηση των καθαρών εξαγωγών δεν φαίνεται να είναι ιδιαίτερα εφικτή όταν οι περισσότερες χώρες της ευρωζώνης βιώνουν είτε στασιµότητα είτε βρίσκονται σε κατάσταση απόλυτης ύφεσης. Ακόµη και η Γερµανία, η οποία έχει ανακάµψει από την κρίση του 2007, έχει επιτρέψει µόνο µια µέτρια αύξηση της εγχώριας ζήτησης, και ως εκ τούτου αρνείται να παίξει το ρόλο της κινητήριας δύναµης της οικονοµικής ανάπτυξης για τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, συµπεριλαµβανοµένης της Ελλάδας. Αν αποκλειστεί η δυνατότητα µιας µεγάλης αύξησης των καθαρών εξαγωγών, η οποία είναι πιο πιθανό να προέλθει από τις διαφορές στους ρυθµούς ανάπτυξης παρά από τις διαφορές στα ποσοστά πληθωρισµού, και εφόσον η συνολική ζήτηση από τον ιδιωτικό τοµέα, είτε πρόκειται για κατανάλωση ή επενδύσεις, εξαρτάται η ίδια από τις οικονοµικές συνθήκες της χώρας, η µόνη εναλλακτική λύση είναι η αναστολή του προγράµµατος λιτότητας και η εφαρµογή πολιτικών για τη δηµιουργία θέσεων εργασίας από τον δηµόσιο τοµέα. Εναλλακτικά, απαιτείται µια πολύ µεγαλύτερη εισροή ξένης βοήθειας, που θα πρέπει να κατευθύνεται προς τη δηµιουργία σταθερών θέσεων εργασίας, και η δυνατότητα να µπορεί η Ελλάδα να µετακυλίσει το χρέος της µε πολύ χαµηλότερα επιτόκια. Πηγές European Commission The Second Economic Adjustment Programme for Greece. Occasional Papers 94. March. Godley, W Seven Unsustainable Processes: Medium-Term Prospects and Policies for the United States and the World. Strategic Analysis. Annandale-on-Hudson, N.Y.: Levy Economics Institute of Bard College. January. Παράρτηµα 1. Σηµείωση σχετικά µε την προκαταρκτική έκθεση Η ανάπτυξη του µοντέλου για την ελληνική οικονοµία αντιµετώπισε σηµαντικά προβλήµατα που σχετίζονται µε την έλλειψη ποιότητας των στατιστικών στοιχείων. Τα προβλήµατα αυτά έχουν λυθεί µόνο µέχρι ενός σηµείου αν και φαίνεται πλέον εφικτή η δυνατότητα µιας στρατηγικής για την πλήρη αντιµετώπιση των προβληµάτων. Αναλυτικότερα, η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) έχει αναθεωρήσει τους εθνικούς λογαριασµούς δύο φορές κατά τη διάρκεια του περασµένου έτους, αναθεωρώντας κάθε φορά τις χρονικές σειρές για το ΑΕΠ προς τα κάτω για το σύνολο των χρονικών σειρών. Ο οργανισµός δεν έχει ακόµη δηµοσιεύσει τα εποχικά προσαρµοσµένα στοιχεία και οι χρονικές σειρές είναι αρκετά µικρές για τους σκοπούς µας. Η άλλη µεγάλη πηγή πληροφοριών προέρχεται από τους τοµεακούς λογαριασµούς για την Ελλάδα, οι οποίες δηµοσιεύονται από την Eurostat µε βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Μια πρώτη χρονική σειρά ήταν διαθέσιµη από το 2000 έως το 2009, συµπεριλαµβανοµένων όλων των πληροφοριών που απαιτούνται για την ανάπτυξη µιας µήτρας κοινωνικής λογιστικής, µια µήτρας ροών κεφαλαίων, και µια µήτρας ισολογισµού για την ελληνική οικονοµία. Αλλά η ΕΛΣΤΑΤ αναθεώρησε και πάλι τις χρονικές σειρές κατά τη διάρκεια του έτους, δηµοσιεύοντας ένα µικρότερο σύνολο πληροφοριών από το 2005 έως το 2010 (2009 για τα αποθέµατα), η οποία θα πρέπει να συµβιβαστεί τόσο µε την προηγούµενη έκδοση όσο και µε τους εθνικούς λογαριασµούς. Μια νέα έκδοση για τους τοµεακούς λογαριασµούς δόθηκε στη δηµοσιότητα στις 27 Ιουλίου 2012, αλλά καλύπτει µόνο τις ροές, και ως εκ τούτου δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την ανακατασκευή της ροής των κεφαλαίων ή των ισολογισµών. Ένα επιπλέον πρόβληµα που προκύπτει από την ανάλυση των τοµεακών δεδοµένων είναι η πολύ µεγάλη διαφορά µεταξύ της αποταµίευσης που καθορίζεται από τους εθνικούς λογαριασµούς και της καθαρής µεταβολής στα χρηµατοοικονοµικά περιουσιακά στοιχεία µε βάση τους υπολογισµούς από χρηµατοοικονοµικούς λογαριασµούς. Η τελευταία σειρά, για παράδειγµα, δείχνει ότι η αποταµίευση των νοικοκυριών εξακολουθεί να είναι θετική, ενώ οι εθνικοί λογαριασµοί την εµφανίζουν αρνητική. Η ασυµφωνία µεταξύ των στοιχείων είναι κοινό πρόβληµα για όλες τις χώρες που δηµοσιεύουν τέτοια 28

29 στοιχεία, αλλά για την Ελλάδα οι διαφορές είναι ιδιαίτερα µεγάλες, ίσως εξαιτίας της µη πλήρους δήλωσης των εισοδηµάτων. Από τη στιγµή που πρέπει να συγκρίνουµε τα αποτελέσµατά µας µε τα επίσηµα στοιχεία, επιλέξαµε να µην προσαρµόσουµε οποιεσδήποτε εκτιµήσεις που επηρεάζουν το ΑΕΠ και τις συνιστώσες του, αλλά η απόφαση αυτή µπορεί να αναθεωρηθεί δεδοµένου του µεγάλου µεγέθους της σκιώδους οικονοµίας στην Ελλάδα. Η στρατηγική µας για να ξεπεραστούν τα προβλήµατα µε τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ βασίζεται στην ανακατασκευή µεγαλύτερων χρονοσειρών σε ετήσια συχνότητα, που διατίθενται από τις βάσεις δεδοµένων του Οργανισµού Οικονοµικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), της AMECO και του Διεθνούς Νοµισµατικού Ταµείου (ΔΝΤ). Για ορισµένες βασικές µακροοικονοµικές µεταβλητές, τα στοιχεία είναι διαθέσιµα από το 1960, ή από το 1980 για τους εθνικούς λογαριασµούς. Η υιοθέτηση αυτών των χρονοσειρών έχει ζωτική σηµασία για την ανάλυση των αναλογιών stock-flow που βρίσκονται στο επίκεντρο της προσέγγισής µας για µεσοπρόθεσµες προβλέψεις. Η ανάλυση των χρηµατοοικονοµικών ισοζυγίων στο σχήµα 3 αυτής της προκαταρκτικής έκθεσης εµφανίζει κάποια σταθερότητα στο ισοζύγιο του ιδιωτικού τοµέα από το 1980 έως το 1995, ένα εύρηµα που είναι το κύριο αποτέλεσµα της προσέγγισης του Godley και που δεν θα µπορούσε να προκύψει από µετέπειτα στοιχεία. Αυτό το αποτέλεσµα είναι συνεπές µε τις αναλύσεις που πραγµατοποιήσαµε για τις οικονοµίες του Ηνωµένου Βασιλείου και των ΗΠΑ στο παρελθόν, και είναι ζωτικής σηµασίας για την εκτίµηση της συµπεριφοριστικής σχέσης µεταξύ της συνολικής ζήτησης και των καθοριστικών παραγόντων της, συµπεριλαµβανοµένου του ρόλου του πλούτου, του χρέους, και της υπεραξίας σχετικά µε την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Η διαθεσιµότητα µεγαλύτερων χρονοσειρών είναι επίσης εξαιρετικά χρήσιµη στον εντοπισµό της ελαστικότητας του εµπορίου µε κυµαινόµενη συναλλαγµατική ισοτιµία για τη δηµιουργία σεναρίων για µια πιθανή ελληνική έξοδο από το ευρώ. Εργαζόµαστε αυτή τη στιγµή πάνω σε αυτές τις υποθέσεις προκειµένου να έχουµε µια ανάστροφη εκτίµηση όλων των µεταβλητών του µοντέλου σε τριµηνιαία βάση για την παραγωγή αριθµητικής προσοµοίωσης των σεναρίων στην επόµενη τελική έκθεση. 29

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών

3.2 Ισοζύγιο πληρωµών 3 Ισοζύγιο πληρωµών 3.1 Εισαγωγή ιεθνή οικονοµία Ύφεση στην Γερµανία οικονοµίες του Ευρώ Αυξηση των αµερικανικών επιτοκίων διεθνή επιτόκια και δολάριο($) Χρηµατοοικονοµική κρίση στην Ασία Ανοιχτή οικονοµία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Οκτώβριος 2010 1. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1 Η ελληνική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις μεγαλύτερες κρίσεις τις τελευταίες δεκαετίες. Κύρια χαρακτηριστικά της κρίσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ EΥΡΩΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες του Ευρωσυστήματος κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ, με βάση

Διαβάστε περισσότερα

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία

Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Μακροοικονομικές προβλέψεις για την κυπριακή οικονομία Οι μακροοικονομικές προβλέψεις για την ανάπτυξη της κυπριακής οικονομίας έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά προς τα κάτω τόσο για το 2012 όσο και για το

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr

Ερώτηση Α.1 (α) (β) www.arnos.gr info@arnos.co.gr Ερώτηση Α.1 Σε μια κλειστή οικονομία οι αγορές αγαθών και χρήματος βρίσκονται σε ταυτόχρονη ισορροπία (υπόδειγμα IS-LM). Να περιγράψετε και να δείξετε διαγραμματικά το πώς θα επηρεάσει την ισορροπία των

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα

Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική. Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Εισαγωγή στη Διεθνή Μακροοικονομική Ισοζύγιο Πληρωμών, Συναλλαγματικές Ισοτιμίες, Διεθνείς Χρηματαγορές και το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1 Αντικείµενο Διεθνούς Μακροοικονοµικής Η διεθνής µακροοικονοµική

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομική κρίση και πολιτικές λιτότητας στην Ελλάδα: Ποιες είναι οι προοπτικές;

Οικονομική κρίση και πολιτικές λιτότητας στην Ελλάδα: Ποιες είναι οι προοπτικές; ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2013 Κείμενα Πολιτικής (Policy Briefs) / 6 Οικονομική κρίση και πολιτικές λιτότητας στην Ελλάδα: Ποιες είναι οι προοπτικές; ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΕΚΤ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Πλαίσιο ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΒΟΛΕΣ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΖΩΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩ Οι εμπειρογνώμονες της κατάρτισαν προβολές για τις μακροοικονομικές εξελίξεις στη ζώνη του ευρώ με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

ΘΕΜΑ : Οικονοµικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διµερών οικονοµικών και εµπορικών σχέσεων, κατά το α 6µηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα

Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα ΣΥΝΟΨΗ 21 ΣΥΝΟΨΗ Οι αιτίες του χρέους των χωρών της περιφέρειας: Συμμετοχή στην ΟΝΕ και ελλείμματα του ιδιωτικού τομέα 1. Η αναταραχή στην Ευρωζώνη οφείλεται στην παγκόσμια κρίση χρηματιστικοποίησης η

Διαβάστε περισσότερα

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Α) ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΛΙΤΟΤΗΤΑΣ Μελέτη του ΔΝΤ για 17 χώρες του ΟΑΣΑ επισημαίνει ότι για κάθε ποσοστιαία μονάδα αύξησης του πρωτογενούς πλεονάσματος, το ΑΕΠ μειώνεται κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες και

Διαβάστε περισσότερα

Levy Economics Institute of Bard College. Θα σώσει ο τουρισμός την Ελλάδα; Των Δημήτρη Β. Παπαδημητρίου, Μιχάλη Νικηφόρου και Gennaro Zezza

Levy Economics Institute of Bard College. Θα σώσει ο τουρισμός την Ελλάδα; Των Δημήτρη Β. Παπαδημητρίου, Μιχάλη Νικηφόρου και Gennaro Zezza Levy Economics Institute of Bard College Levy Economics Institute of Bard College Στρατηγική Ανάλυση Αύγουστος 2014 Θα σώσει ο τουρισμός την Ελλάδα; Των Δημήτρη Β. Παπαδημητρίου, Μιχάλη Νικηφόρου και Gennaro

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 20 εκεµβρίου 2012 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: Οκτώβριος 2012 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών Τον Οκτώβριο του 2012 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα το οποίο διαµορφώθηκε

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07. Ιούλιος 2013. Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΕΤΡΕΛΑΪΚΗΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕΛΕΤΗ ΙΕΝΕ Μ07 Ιούλιος 2013 Συγγραφείς: Αργυρώ Ροϊνιώτη, Κωστής Σταμπολής Σύνοψη Μελέτης Η Ελλάδα είναι μια χώρα ιδιαίτερα εξαρτημένη από το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΞΕΛΙΞΕΩΝ Οι κυριότερες οικονοµικές εξελίξεις την περίοδο που διανύουµε σχετίζονται µε την ψήφιση του Μεσοπρόθεσµου προγράµµατος καθώς και µε τις συζητήσεις για το νέο

Διαβάστε περισσότερα

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Λ Α Σ Ε Θ Ν Ι ΚΟ Ι Λ Ο Γ Α Ρ Ι Α Σ Μ Ο Ι

Ε Λ Λ Α Σ Ε Θ Ν Ι ΚΟ Ι Λ Ο Γ Α Ρ Ι Α Σ Μ Ο Ι ΙΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤ Ε Λ Λ Α Σ Ε Θ Ν Ι ΚΟ Ι Λ Ο Γ Α Ρ Ι Α Σ Μ Ο Ι Πειραιασ, αυγουστοσ 2011 EΛΛΗΝιΚΗ στατιστικη αρχη ΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Τρέχουσες τιμές, σε εκατομμύρια ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ, 2000 2010 2000 2001 2002

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 13 Οκτωβρίου 2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Δημοσιονομικά στοιχεία για την περίοδο 2010 2013 H Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνει τα δημοσιονομικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα

Ειδικό Παράρτημα Α. Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Ειδικό Παράρτημα Α Χρηματοοικονομικοί δείκτες: Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα 2013 Ετήσια έκθεση ελληνικού εμπορίου Α. Ανάλυση κατά κλάδο και τομέα Στο παράρτημα αυτό παρουσιάζεται ξεχωριστά για κάθε κλάδο

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού

Κανόνας Χρυσού. Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Σύστημα κανόνα χρυσού: σε ποια χρονική περίοδο αναφέρεται; Λειτουργία του κανόνα χρυσού Κανόνας Χρυσού Διεθνής Μακροοικονομική Πολιτική (κεφ.18) Το Διεθνές Νομισματικό Σύστημα 1870-1973 Βασικές αρχές λειτουργίας Ιστορικά (ποια περίοδο καλύπτει) Εξωτερική ισορροπία (ισοζύγιο πληρωμών ισοσκελισμένο)

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 1. ιεθνείς οικονοµικές εξελίξεις Το διεθνές οικονοµικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αστάθεια και αβεβαιότητα, µε προοπτική µεσοπρόθεσµα, την επιβράδυνση της οικονοµικής

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική

Διεθνής Χρηματοοικονομική. Διεθνής Χρηματοοικονομική Διεθνής Χρηματοοικονομική 1 Περιγραφή Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι να εισαγάγει τους φοιτητές στις βασικές αρχές λειτουργίας των διεθνών αγορών χρήματος και κεφαλαίου και του διεθνούς νομισματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας

Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Ομιλία κ. Nicolette Kressl Υφυπουργού Οικονομικών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας Εισαγωγή Κατ αρχάς θα ήθελα να σας μεταφέρω τους χαιρετισμούς του πρώην Ομοσπονδιακού Υπουργού των Οικονομικών,

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014

Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 ISSN:2241 4878 Tεύχος 103 4 Δεκεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης: από το -10,4% (2011q1) στο 1,9% (2014q3). Επενδύσεις: από το -38.6%

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση της Παραγωγικότητας της Εργασίας και όχι Περαιτέρω Μείωση των Mισθών για την Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας

Αύξηση της Παραγωγικότητας της Εργασίας και όχι Περαιτέρω Μείωση των Mισθών για την Ενίσχυση της Ανταγωνιστικότητας ISSN:2241 4878 Tεύχος 94 2 Οκτωβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Μαρία Πρανδέκα Οικονομικός Αναλυτής mprandeka@eurobank.gr ΡΗΤΡΑ ΜΗ ΕΥΘΥΝΗΣ Το έντυπο αυτό εκδόθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575

Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ο ρόλος της ευρωπαϊκής κεντρικής τράπεζας και οι επιπτώσεις στην χρηματοπιστωτική πολιτική της ευρωζώνης. Δήμητρα Παπακωνσταντίνου ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ 6575 Ευρωπαϊκή κεντρική τράπεζα Η ΕΚΤ ιδρύθηκε το 1998 και

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Κρατικός Προϋπολογισμός 2014. Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών

Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Κρατικός Προϋπολογισμός 2014. Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Υπουργείο Οικονομικών Γενικό Λογιστήριο του Κράτους Κρατικός Προϋπολογισμός 2014 Χρήστος Σταϊκούρας Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών Αθήνα, 21 Νοεμβρίου 2013 Η ύφεση επιβραδύνεται Ετήσιος ρυθμός μεταβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2008 Μάθηµα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ηµεροµηνία και ώρα εξέτασης: ευτέρα 9 Ιουνίου 2008 7:30-10:00

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη

Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη Παρουσίαση του κ. Ευθύμιου Ο. Βιδάλη Αντιπρόεδρο Δ.Σ. ΣΕΒ Πρόεδρο Συμβουλίου ΣΕΒ για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη «Μεταρρυθμίσεις και Οικονομική Ανάπτυξη» 20 Μαρτίου 2014 Ευθύμιος Ο. Βιδάλης Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ

Διαβάστε περισσότερα

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης

Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Δομή του δημοσίου χρέους στην Ελλάδα Σύνθεση και διάρκεια λήξης Στην Ελλάδα η μη ρεαλιστική πρόβλεψη του ταμειακού ελλείμματος κατά το έτος 2009, εξαιτίας της υπερεκτίμησης των εσόδων και της αύξησης των

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ

Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Δρ. Αικατερίνη Γριμάνη Αρχές Οικονομικής ΙΙ Μέτρηση οικονομικής επιτυχίας Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ): μετρά συγχρόνως (α) το συνολικό εισόδημα που έχει αποκτηθεί από την παραγωγή του μέσα στην οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια

5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 5. Tο προϊόν και η συναλλαγματική ισοτιμία βραχυχρόνια 1. Οι προσδιοριστικοί παράγοντες της συνολικής ζήτησης 2. H βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά προϊόντος 3. Η βραχυχρόνια ισορροπία στην αγορά περιουσιακών

Διαβάστε περισσότερα

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πειραιάς, 17 Ιουλίου 2013 (Πηγή: Icap) ICAP: ΕΞΕΛΙΞΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ 4.462 ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να λειτουργεί υπό καθεστώς βαθειάς ύφεσης και το 2012, η έκταση της

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: α τρίμηνο 2012 Κεφαλαιακή Επάρκεια: Ο συνολικός δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας διαμορφώνεται στο 8,1% μετά την καταβολή από το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κεφαλαιακής

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ Κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, Ευχαριστώ για την παρουσία σας σημερινή εκδήλωση. Ευχαριστώ επίσης την Ο.Κ.Ε. και το Πρόεδρό της, κ. Πολυζωγόπουλο, για την τιμή που μου έκαναν να μου ζητήσουν να μιλήσω

Διαβάστε περισσότερα

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.

Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1 Ομάδα Α Στις παρακάτω προτάσεις να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό της πρότασης και δίπλα του το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Η συνολική παραγωγή µιας χώρας µελετάται από τη µικροοικονοµία.

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 122 30 Απριλίου 2015

Tεύχος 122 30 Απριλίου 2015 ISSN:2241 4878 Tεύχος 122 30 Απριλίου 2015 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Όλγα Κοσμά Οικονομικός Αναλυτής okosma@eurobank.gr Αρκαδία Κωνσταντoπούλου Βοηθός Ερευνητικής Ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες. Ισμήνη Πάττα Περίληψη, 2 ου μισού του κεφ. 12 ΑΜ 1207/Μ:070 ΠΕΡΙΛΗΨΗ (2 ου μέρους κεφαλαίου 12 ( από το 12.4. και μετά, του βιβλίου Οικονομική για Επιχειρησιακές Σπουδές, του D. Mc Aleese) Ο Πληθωρισμός και οι κεντρικές τράπεζες Βασικά Σημεία : *Κεντρικές Τράπεζες,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ

ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ Διεύθυνση Στρατηγικής και Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΡΑΠΕΖΙΚΈΣ ΚΑΤΑΘΈΣΕΙΣ: Η ΟΜΑΛΟΠΟΊΗΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΏΝ ΡΕΥΣΤΌΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΊ ΑΝΑΓΚΑΊΑ ΣΥΝΘΉΚΗ ΓΙΑ ΜΙΑ ΔΙΑΤΗΡΉΣΙΜΗ ΑΝΆΚΑΜΨΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΉΣ

Διαβάστε περισσότερα

2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του. Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας

2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του. Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας 2 Χρόνια Διακυβέρνηση ΠΑΣΟΚ Τα επιτεύγματα της πολιτικής του Χρήστος Σταϊκούρας Βουλευτής Φθιώτιδας Ν.Δ. Αν. Υπεύθυνος Τομέα Οικονομίας Βασικά Μεγέθη της Οικονομίας Η ύφεση βάθυνε Η χώρα έχει εισέλθει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013 NUNTIUS ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ ΑΕΠΕΥ ΤΜΗΜΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΗΛ: 210-3350599 ΦΑΞ: 210-3254846 E-MAIL: nunt12@otenet.gr WEBSITE: www.nuntius.gr Αθήνα, 31/03/2010 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2008-2013

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206)

«ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ» (σελ. 196-206) ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΕΘΝΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΑΝ. ΜΑΣΤΡΟΓΙΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γενική Συνέλευση των Μετόχων Παρασκευή, 21 Μαΐου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. Β. ΡΑΠΑΝΟΥ

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γενική Συνέλευση των Μετόχων Παρασκευή, 21 Μαΐου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. Β. ΡΑΠΑΝΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γενική Συνέλευση των Μετόχων Παρασκευή, 21 Μαΐου 2010 Ομιλία του Προέδρου, κ. Β. ΡΑΠΑΝΟΥ Κυρίες και κύριοι μέτοχοι, Η ετήσια γενική συνέλευση της Εθνικής Τράπεζας γίνεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012

Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ. 8 Ιουνίου, 2012 Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: ΑΙΤΙΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 8 Ιουνίου, 2012 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Διαστάσεις της κρίσης Γενεσιουργές Αιτίες & Συστημικές Αδυναμίες Προσπάθειες Επίλυσης Γιατί η ύφεση είναι τόσο βαθειά & παρατεταμένη;

Διαβάστε περισσότερα

EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr

EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr EIΣΗΓΗΤΗΣ: ΤΖΑΝΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ email: d.tzanas@tecgroup.gr FOCUS ON THE FIRST LINE!!! Αξιολογήστε την προοπτική του προσδοκώμενου κύκλου εργασιών της υποψήφιας επιχειρηματικής σας ιδέας (1 η γραμμή της ΚΑΧκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΩΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΑΝΩΤΑΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΠΑΓΚΥΠΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 Μάθημα: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Ημερομηνία και ώρα εξέτασης: Δευτέρα, 3 Ιουνίου 2013

Διαβάστε περισσότερα

Τεύχος 131 10 Ιουλίου 2015. Η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάκαμψη της οικονομίας.

Τεύχος 131 10 Ιουλίου 2015. Η δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και αξιοπιστίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ανάκαμψη της οικονομίας. ISSN:2241 4878 Τεύχος 131 10 Ιουλίου 2015 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Όλγα Κοσμά Οικονομικός Αναλυτής okosma@eurobank.gr Αρκαδία Κωνσταντoπούλου Βοηθός Ερευνητικής Ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση

Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση 2012 / 10 Έξι µαθήµατα από την ευρω-κρίση Του Jan Kregel 1. Οι νοµισµατικές ζώνες δεν λύνουν το πρόβληµα των ανισορροπιών στα ισοζύγια πληρωµών Τα προβλήµατα που σήµερα αντιµετωπίζει η ευρωζώνη δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών Μέλος του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος

Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών Μέλος του Συμβουλίου Νομισματικής Πολιτικής της Τράπεζας της Ελλάδος Η Ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Οικονομίας και η Εξάρτησή της από την Ακολουθούμενη Πολιτική και τις Εξελίξεις των Οικονομιών των Χωρών στη Νομισματική Ένωση Γεώργιος Ε. Οικονόμου Καθηγητής Οικονομικών

Διαβάστε περισσότερα

Ρ. Χάουσμαν: Η λύση βρίσκεται στις εξαγωγές Κέρδος online 10/6/2011 15:26 http://www.kerdos.gr/default.aspx?id=1511781&nt=103 Περισσότερα προβλήματα θα δημιουργούσε παρά θα επέλυε τυχόν έξοδος της Ελλάδας

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Βουλευτή Α Αθηνών κ. Γ. Αλογοσκούφη σε εκδήλωση με θέμα: «Η Ελληνική Οικονομία μετά τη Μεταπολίτευση, η Κρίση και η Οικονομική Πολιτική»

Ομιλία του Βουλευτή Α Αθηνών κ. Γ. Αλογοσκούφη σε εκδήλωση με θέμα: «Η Ελληνική Οικονομία μετά τη Μεταπολίτευση, η Κρίση και η Οικονομική Πολιτική» Ομιλία του Βουλευτή Α Αθηνών κ. Γ. Αλογοσκούφη σε εκδήλωση με θέμα: «Η Ελληνική Οικονομία μετά τη Μεταπολίτευση, η Κρίση και η Οικονομική Πολιτική» Αθήνα, 28 Μαΐου 2009 Η εκδήλωση της διεθνούς κρίσης τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ. 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΙΟΝ 1. Τι πρέπει να κατανοήσει o μαθητής Είναι το πρώτο κεφάλαιο που εξετάζει τα οικονομικά φαινόμενα από μια διαφορετική οπτική, τη μακροοικονομική, και προσεγγίζει

Διαβάστε περισσότερα

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει

Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Η -Ζώνη δεν θα διαλυθεί, μάλλον θα ευημερήσει Συγκριτική ανάλυση βασικών οικονομικών δεδομένων Φεβρουάριος 2013 Σύνοψη Συμπέρασμα 1 Α. Η ΚΡΙΣΗ ΧΡΕΟΥΣ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΤΟΠΤΡΙΖΕΙ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ 3 ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο

Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank. H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Δ. Κ. ΜΑΡΟΥΛΗΣ Διευθυντής Διεύθυνση Οικονομικών Μελετών Alpha Bank H Ελληνική Εμπειρία ως Οδηγός για την Κύπρο Διάρθρωση Παρουσίασης Α. Γιατί επιδιώκεται η ένταξη στη Ζώνη του Ευρώ από μικρές οικονομίες

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτική Ανακοίνωση Αρ. 13/64 ΠΡΟΣ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 5 Ιουνίου 2013. Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 700 19 th Street, NW Washington, D. C.

Ενημερωτική Ανακοίνωση Αρ. 13/64 ΠΡΟΣ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 5 Ιουνίου 2013. Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 700 19 th Street, NW Washington, D. C. Ενημερωτική Ανακοίνωση Αρ. 13/64 ΠΡΟΣ ΑΜΕΣΗ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 5 Ιουνίου 2013 Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 700 19 th Street, NW Washington, D. C. 20431 USA Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΝΤ Ολοκληρώνει τις Διαβουλεύσεις

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 127 4 Ιουνίου 2015

Tεύχος 127 4 Ιουνίου 2015 ISSN:2241 4878 Tεύχος 127 4 Ιουνίου 2015 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Όλγα Κοσμά Οικονομικός Αναλυτής okosma@eurobank.gr Αρκαδία Κωνσταντoπούλου Βοηθός Ερευνητικής Ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

Levy Economics Institute of Bard College. Δ. B. Παπαδημητρίου, Μ. Νικηφόρος και Gennaro Zezza

Levy Economics Institute of Bard College. Δ. B. Παπαδημητρίου, Μ. Νικηφόρος και Gennaro Zezza Levy Economics Institute of Bard College Levy Economics Institute of Bard College Στρατηγική Ανάλυση Φεβρουάριος 2014 Προοπτικές και εναλλακτικές πολιτικές για την ελληνική οικονομία Δ. B. Παπαδημητρίου,

Διαβάστε περισσότερα

Οι δηµοσιονοµικές εξελίξεις στις χώρες της Ε.Ε Γιώργος Σταθάκης Το θέµα το όποιο θα ήθελα να θίξω στην σύντοµη αυτή παρέµβαση αφορά στην εικόνα που παρουσιάζουν οι προϋπολογισµοί των άλλων χωρών της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ & ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τµήµα Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών (ΔΕΣ) Μεταπτυχιακό Πρόγραµµα Ειδίκευσης στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές Εργασία στο µάθηµα «Γεωπολιτική των

Διαβάστε περισσότερα

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο»

«Η πορεία της Ελλάδας. πριν και μετά το Μνημόνιο» ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία «Η πορεία της Ελλάδας πριν και μετά το Μνημόνιο» Προπτυχιακή φοιτήτρια: ΝΙΚΙΑ ΕΛΕΝΗ Επιβλέπων καθηγητής: ΓΑΡΟΥΦΑΛΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου 22-2-06.

Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου 22-2-06. Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Θεωρία Ισοζυγίου Πληρωμών και Διεθνές Νομισματικό Σύστημα Ν. Κωστελέτου 22-2-06. Το Ισοζύγιο Πληρωμών Περιεχόμενα: 1. Το ισοζύγιο πληρωμών και οι επί μέρους

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή και κλειστή οικονομία

Ανοικτή και κλειστή οικονομία Μακροοικονομική της ανοικτής οικονομίας: Βασικές έννοιες Κεφάλαιο 29 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Ανοικτή και κλειστή οικονομία Κλειστή

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της»

Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» Θέμα: «Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της» 1 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ-ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Έλλειμμα στην Ελληνική οικονομία και δομικά προβλήματα της Επιμέλεια κειμένου Τσιρώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΓΚΥΡΙΑΣ ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Α. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΛΙΜΑ (ΕΛΛΑ Α ΕΕ-28 ΕΥΡΩΖΩΝΗ) Β. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΛΙΑΝΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Γ. ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες

Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Ελάφρυνση και Ιδιωτικοποίηση για το Ελληνικό Χρέος, Κέρδη για τους Ευρωπαίους Πολίτες Σχίζας Παναγιώτης* Η διάχυση της κρίσης της στεγαστικής αγοράς των ΗΠΑ στην Ευρώπη οδήγησε τις αγορές στην επαναξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 27 Αυγούστου 2015 Αποτελέσµατα Β Τριµήνου / Α Εξαµήνου 2015 Θετικά αποτελέσµατα, λόγω ισχυρών διεθνών περιθωρίων διύλισης - απρόσκοπτη λειτουργία κατά τη διάρκεια της τραπεζικής κρίσης Ο Όµιλος

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 128 11 Ιουνίου 2015. Κίνδυνος περαιτέρω διεύρυνσης της ψαλίδας στο βιοτικό επίπεδο του μέσου Έλληνα και του μέσου Ευρωπαίου ISSN:2241 4878

Tεύχος 128 11 Ιουνίου 2015. Κίνδυνος περαιτέρω διεύρυνσης της ψαλίδας στο βιοτικό επίπεδο του μέσου Έλληνα και του μέσου Ευρωπαίου ISSN:2241 4878 ISSN:2241 4878 Tεύχος 128 11 Ιουνίου 2015 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Όλγα Κοσμά Οικονομικός Αναλυτής okosma@eurobank.gr Αρκαδία Κωνσταντoπούλου Βοηθός Ερευνητικής Ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει: Η εγχώρια παραγωγή ενισχύεται (+1,74%) και η ανεργία μειώνεται (-1,90 ΠΜ)

Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει: Η εγχώρια παραγωγή ενισχύεται (+1,74%) και η ανεργία μειώνεται (-1,90 ΠΜ) ISSN:2241 4878 Tεύχος 101 20 Νοεμβρίου 2014 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει: Η εγχώρια παραγωγή ενισχύεται (+1,74%) και η ανεργία μειώνεται (-1,90

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ

ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π.Μ.Σ. ΔΕΣ ερωτήματα στο μάθημα ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΩΝ από το βιβλίο των PAUL R. KRUGMAN & «ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Θεωρία και Πολιτική» MAURICE

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ L 247/38 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 18.9.2013 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 30ής Ιουλίου 2013 που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2011/23

Διαβάστε περισσότερα

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 7. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών και οι αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης 1. Ιστορική αναδρομή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης 2. Η θεωρία των άριστων νομισματικών περιοχών 3. Είναι η ΕΕ μία

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ

Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 2015. Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Παρουσίαση αποτελεσμάτων Δείκτη Εμπιστοσύνης Συμβούλων Μάνατζμεντ - GMCCI για το β τρίμηνο του 215 Με την υποστήριξη των εταιρειών μελών του ΣΕΣΜΑ Ιούλιος 215 6 η τριμηνιαία έρευνα στις επιχειρήσεις-μέλη

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013

Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014. Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013. Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών. εκέµβριος 2013 Αθήνα, 19 Φεβρουαρίου 2014 Θέµα: Ισοζύγιο Πληρωµών: εκέµβριος 2013 Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών εκέµβριος 2013 Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειµµα 215 εκατ. ευρώ, σχεδόν το µισό εκείνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatasi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις.

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Βασικές αρχές. Εφαρµογές στην Ελληνική Οικονοµία. Ασκήσεις. Κεφάλαιο 1 Η Μακροοικονοµική Επιστήµη 1.1. Μικροοικονοµική και Μακροοικονοµική 1.2. Μακροοικονοµικά Υποδείγµατα 1.3.

Διαβάστε περισσότερα

Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE

Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE Για δεύτερη χρονιά η ICAP Group εκπόνησε αναλυτική Μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ Απρίλιος 2015 Νο 5 Είναι αλήθεια ότι οι Έλληνες υπερφορολογούνται; της Γεωργίας Καπλάνογλου Επίκου ρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού

Διαβάστε περισσότερα

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S

είναι η καµπύλη συνολικής ζήτησης εργασίας από τις επιχειρήσεις και η καµπύλη S 3 Ασκήσεις πολλαπλής επιλογής στην 5 η ενότητα: Αµοιβές των ΠΣ διανοµή εισοδήµατος βασικά µακροοικονοµικά µεγέθη θεωρία κατανάλωσης και επένδυσης ισορροπία εισοδήµατος. Ο πραγµατικός µισθός των εργαζοµένων

Διαβάστε περισσότερα

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα»

HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» HΜΕΡΙΔΑ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ με θέμα «Δείκτες επαγγελματικών ακινήτων και στρατηγικές διαχείρισης των χαρτοφυλακίων ακινήτων στην Ελλάδα» Κυρίες και κύριοι, Παρασκευή, 13 Μαρτίου 2015 Χαιρετισμός από

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014

Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014 Αποτελέσματα Ομίλου ΕΤΕ: 2014 Επαρκής ρευστότητα και ισχυροποίηση του ισολογισμού Επαρκής ρευστότητα παρά τις δυσμενείς συνθήκες Δάνεια προς καταθέσεις στο 95% σε επίπεδο Ομίλου, και 83% στην Ελλάδα Τρέχουσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Αποταμίευση και ο Ρόλος της στην Ελληνική Οικονομία

Η Αποταμίευση και ο Ρόλος της στην Ελληνική Οικονομία Η Αποταμίευση και ο Ρόλος της στην Ελληνική Οικονομία 1. Η συζήτηση γύρω από την εθνική αποταμίευση είναι εξόχως σημαντική, διότι το συγκεκριμένο μέγεθος αποτελεί βασικό προσδιοριστικό παράγοντα στη μεγέθυνση

Διαβάστε περισσότερα

Κυβερνήσεις, Χρηματαγορές και Μακροοικονομία

Κυβερνήσεις, Χρηματαγορές και Μακροοικονομία Κυβερνήσεις, Χρηματαγορές και Μακροοικονομία Εισαγωγή στους εθνικούς λογαριασμούς Με έμφαση στους εξωτερικούς λογαριασμούς μίας χώρας Οδοδείκτης Μέρος Α Βασικές Έννοιες Μέρος Β Αναλύσεις Βραχυχρονίων Διακυμάνσεων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΑΓΩΓΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ TAP ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τ. Καρατάσσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 T. Karatassou Str., 117

Διαβάστε περισσότερα

Economics Weekly Alert

Economics Weekly Alert Economics Weekly Alert 25 Απριλίου 2014 Αναβαθμίσεις από Standard and Poor s και Fitch Ένας από τους σημαντικότερους στόχους της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης είναι η επάνοδος της Κυπριακής Δημοκρατίας

Διαβάστε περισσότερα

Εμπάργκο ως τις 24 Απριλίου 2013, 0.00. Οικονομικό χάσμα στην Ευρώπη

Εμπάργκο ως τις 24 Απριλίου 2013, 0.00. Οικονομικό χάσμα στην Ευρώπη Δελτίο Τύπου Εμπάργκο ως τις 24 Απριλίου 2013, 0.00 Οικονομικό χάσμα στην Ευρώπη Τρίτη, 24 Απριλίου 2013 Rolf Bürkl T +49 911 395-3056 rolf.buerkl@gfk.com Ursula Fleischmann Εταιρικές Επικοινωνίες T +49

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 108 15 Ιανουαρίου 2015

Tεύχος 108 15 Ιανουαρίου 2015 ISSN:2241 4878 Tεύχος 108 15 Ιανουαρίου 2015 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Όλγα Κοσμά Οικονομικός Αναλυτής okosma@eurobank.gr Αρκαδία Κωνσταντoπούλου Βοηθός Ερευνητικής Ομάδας

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα. Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και. Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Ομιλία του κ. Νίκου Βέττα Γενικό Διευθυντή του ΙΟΒΕ και Καθηγητή στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου

Διαβάστε περισσότερα

Tεύχος 124 15 Μαΐου 2015. Υπερπροσφορά, μείωση της χρηματοδότησης και υψηλή φορολογία διατηρούν την πτωτική πορεία των τιμών των διαμερισμάτων

Tεύχος 124 15 Μαΐου 2015. Υπερπροσφορά, μείωση της χρηματοδότησης και υψηλή φορολογία διατηρούν την πτωτική πορεία των τιμών των διαμερισμάτων ISSN:2241 4878 Tεύχος 124 15 Μαΐου 2015 Στυλιανός Γ. Γώγος Οικονομικός Αναλυτής sgogos@eurobank.gr Όλγα Κοσμά Οικονομικός Αναλυτής okosma@eurobank.gr Αρκαδία Κωνσταντoπούλου Βοηθός Ερευνητικής Ομάδας arkonstantopoulou@eurobank.gr

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονική Εργασία υπό Εξέλιξη (Working Paper) No. 734

Επιστηµονική Εργασία υπό Εξέλιξη (Working Paper) No. 734 Επιστηµονική Εργασία υπό Εξέλιξη (Working Paper) No. 734 Η κρίση του χρηµατιστικού καπιταλισµού στην ευρωπεριοχή, ελλείψεις στην αρχιτεκτονική της οικονοµικής πολιτικής, και πολιτικές αποπληθωριστικής

Διαβάστε περισσότερα

Ανακοίνωση Οικονοµικά Αποτελέσµατα Συγκροτήµατος για το Eννιάµηνο που έληξε στις 30 Σεπτεµβρίου 2012

Ανακοίνωση Οικονοµικά Αποτελέσµατα Συγκροτήµατος για το Eννιάµηνο που έληξε στις 30 Σεπτεµβρίου 2012 Ανακοίνωση Οικονοµικά Αποτελέσµατα Συγκροτήµατος για το Eννιάµηνο που έληξε στις 30 Σεπτεµβρίου 2012 Κερδοφορία o Κέρδη πριν τις προβλέψεις 517 εκατ. (µείωση 15% σε σχέση µε την περσινή περίοδο) o Ζηµιές

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Κεφάλαιο 30. Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία Μια Μακροοικονομική Θεωρία για την ανοικτή οικονομία Κεφάλαιο 30 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Σημαντικές παράμετροι στην ανοικτή οικονομία

Διαβάστε περισσότερα