Κείμενα Λογοτεχνίας Γ Γυμνασίου - Τεύχος Β

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κείμενα Λογοτεχνίας Γ Γυμνασίου - Τεύχος Β"

Transcript

1 Κείμενα Λογοτεχνίας Γ Γυμνασίου - Τεύχος Β

2 Κείμενα Λογοτεχνίας Γ Γυμνασίου - Τεύχος Β

3

4 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Κείμενα Λογοτεχνίας Γ Γυμνασίου - Τεύχος Β ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΥΠΡΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

5 Α Έκδοση 2013 (Προκαταρκτική) Εκτύπωση: Cassoulides Masterprinters Ltd ISBN: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

6 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το παρόν σχολικό εγχειρίδιο αποτελεί την αναμενόμενη συνέχεια των προηγούμενων τευχών της σειράς Ο λόγος ανάγκη της ψυχής, τα οποία εκδόθηκαν προκειμένου να καλύψουν τις ανάγκες εφαρμογής του νέου Προγράμματος Σπουδών Λογοτεχνίας για την Α και Β Γυμνασίου. Είναι ευνόητο ότι όπως και εκείνα, έτσι και αυτό συντάχθηκε με τρόπο που να ανταποκρίνεται πλήρως στους στόχους του εν λόγω Προγράμματος, κατοχυρώνοντας τον ενιαίο και συνεκτικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης. Το εγχειρίδιο αυτό δεν αποσκοπεί στο να αποτελέσει τη μοναδική πηγή από την οποία θα αντλούν οι φιλόλογοι λογοτεχνικά κείμενα προς διδασκαλία, συνιστά όμως αυτή τη στιγμή το πλέον παραδειγματικό σώμα κειμένων, ακριβώς επειδή η σύνταξή του αντανακλά τη φιλοσοφία των Νέων Αναλυτικών Προγραμμάτων και θεμελιώνεται στις ειδικότερες αρχές οργάνωσης διδασκαλίας του νέου Προγράμματος Σπουδών Λογοτεχνίας. Εκφράζω τις ευχαριστίες μου στον επόπτη καθηγητή Παντελή Βουτουρή, στη συντονίστρια της συντακτικής επιτροπής επίκουρη καθηγήτρια Αφροδίτη Αθανασοπούλου, καθώς και στο σύνολο της συντακτικής επιτροπής και στους υπόλοιπους συντελεστές της έκδοσης συγχαίροντας όλους θερμά. Δρ Ζήνα Πουλλή Διευθύντρια Μέσης Εκπαίδευσης

7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ Όμορφη και παράξενη πατρίδα Γιώργος Σεφέρης, Μποτίλια στο πέλαγο (απόσπασμα) 13 Νικηφόρος Βρεττάκος, Η ελληνική γλώσσα 14 Νίκος Καρούζος, Η Ορθοδοξία 15 Οδυσσέας Ελύτης, Ο ήλιος ο ηλιάτορας (απόσπασμα) 16 Στρατηγού Μακρυγιάννη, Απομνημονεύματα: [Είμαστε στο εμείς] [Η απάντηση στον Δεριγνύ] 17 Δημήτρης Χατζής, Η τελευταία αρκούδα του Πίνδου (απόσπασμα) 18 Δημήτρης Νόλλας, Η μηχανή υπ αριθμόν 721 (απόσπασμα) 22 Της γλυκείας χώρας Κύπρου - Ο παραδοσιακός κόσμος της Κύπρου και τα προβλήματά του - Λεόντιος Μαχαιράς, Εξήγησις της γλυκείας χώρας Κύπρου, η ποία λέγεται Κρόνικα τουτέστιν Χρονικόν (αποσπάσματα) 23 Λουκής Ακρίτας, Ο κάμπος (απόσπασμα) 24 Δημήτρης Λιπέρτης, Οι φόροι 26 Γιώργος Σεφέρης, Λεπτομέρειες στην Κύπρο 27 - Η αγωνιζόμενη Κύπρος - Βασίλης Μιχαηλίδης, Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου (αποσπάσματα) 28 Δημήτρης Λιπέρτης, Οχτώβρης Θοδόσης Πιερίδης, Κυπριακή συμφωνία (αποσπάσματα) 31 Ανδρέας Παστελλάς, Άδεια θρανία 33 Γιάννης Παπαδόπουλος, Το γράμμα και η οδός 34 - Η τομή του 74 - Λίνα Κάσδαγλη, Κύπρος Κυριάκος Πλησής, Επίμετρο ΙΙ. Να μνημονεύονται 36 Παύλος Λιασίδης, Βαρώσιν 37 Κώστας Μόντης, «Στιγμές»: Κύπρος Ι Της εισβολής [Άτιτλο] Μια μητέρα μπροστά στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη 38

8 -για τους αγνοούμενους- Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Παιδί με μια φωτογραφία 39 -για τους πρόσφυγες- Φοίβος Σταυρίδης, Η γριά γιαγιά μου 40 -το θέμα της ευθύνης- Παντελής Μηχανικός, Ωδή σ ένα σκοτωμένο τουρκάκι 41 Μεχμέτ Γιασίν, Ποίημα για τις μέρες που δεν μας ανήκουν (απόσπασμα) 41 Παντελής Μηχανικός, Ένα τραγούδι για τον Ριμαχό 43 Μιχάλης Πιερής, Λεόντιος Μαχαιράς, γραμματικός 44 Λόρενς Ντάρελ, Πικρολέμονα (απόσπασμα) 45 Κώστας Μόντης, Κλειστές πόρτες (απόσπασμα) 47 Ήβη Μελεάγρου, Προτελευταία εποχή (αποσπάσματα) 49 Ρήνα Κατσελλή, Πρόσφυγας στον τόπο μου (αποσπάσματα) 52 Γ. Φ. Πιερίδης, Μινιατούρες 54 Βασίλης Γκουρογιάννης, Κόκκινο στην Πράσινη γραμμή (απόσπασμα) 55 Ζακ Λακαριέρ, Νεκρή ζώνη - Πρώτη στάση Άγιος Κασσιανός 56 Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Άρδανα ΙΙ 58 Από τη σκοπιά του σήμερα Τόλης Νικηφόρου, Αθήνα Βάκης Λοϊζίδης, Μικροαστοί 60 Γιώργος Χαριτωνίδης, Με την κίνηση των υαλοκαθαριστήρων (40, 48) 60 Λεύκιος Ζαφειρίου, Γυναίκες στο Λεονάρισσο 61 Πολύβιος Νικολάου, Πιο πίσω 62 Θεοκλής Κουγιάλης, Περί ποντικών 63 Παράλληλες δραστηριότητες 64

9 ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Άρθουρ Ρεμπώ, Το μεθυσμένο καράβι (απόσπασμα) 73 Κωστής Παλαμάς, Οι πατέρες (απόσπασμα) 74 Άγγελος Σικελιανός, Δαίδαλος (απόσπασμα) 75 Κώστας Βάρναλης, Ύμνος της Νιότης 76 Οδυσσέας Ελύτης, Κάτω στης μαργαρίτας το αλωνάκι (απόσπασμα) 77 Χαλίλ Γκιμπράν, Ο Προφήτης (απόσπασμα) 78 Μένης Κουμανταρέας, Ο γιος του θυρωρού (απόσπασμα) 79 Γιάννης Κατσούρης, Η μοτοσικλέτα του Αντρέα 85 Αργύρης Χιόνης, Το τριακοστό πέναλτι (απόσπασμα) 89 Πάνος Ιωαννίδης, Ο Αστραπόγιαννος (απόσπασμα) 92 Γιώργος Ιωάννου, Το παλιό σχολείο (απόσπασμα) 94 Πόλυ Μηλιώρη, Παρά τρίχα (απόσπασμα) 96 ΚΡΙΣΗ ΕΦΗΒΕΙΑΣ ΤΟ ΧΑΣΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΕΩΝ Ενδοοικογενειακές σχέσεις Σταντάλ, Το κόκκινο και το μαύρο (απόσπασμα) 99 Μαρκ Τουαίν, Ο πατέρας του Χωκ (απόσπασμα) 102 Άννα Φρανκ, Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ (απόσπασμα) 105 Μπέττυ Σμιθ, Ένα δέντρο μεγαλώνει στο Μπρούκλιν (απόσπασμα) 108 Εφηβική παραβατικότητα Αποκλίνουσα συμπεριφορά Έρμαν Έσσε, Ντέμιαν (απόσπασμα) 112 Μέλβιν Μπέρτζες, Έμιλυ Μπρόγκαν 115 Έρση Σωτηροπούλου, Μάτια μέσα στη νύχτα (απόσπασμα) 118 Φίλιππος Μανδηλαράς, Κάπου ν ανήκεις (απόσπασμα) 121

10 ΠΟΡΤΡΕΤΑ ΕΦΗΒΩΝ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗ Η ερωτική αφύπνιση και η συγκρότηση ταυτότητας Κάρολος Ντίκενς, Μεγάλες προσδοκίες (απόσπασμα) 123 Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Όνειρο στο κύμα (αποσπάσματα) 127 Γιάννης Βλαχογιάννης, Ο Πετεινός (απόσπασμα) 134 Τόμας Μαν, Τόνιο Κρέγκερ (απόσπασμα) 140 Γιώργος Θεοτοκάς, Αργώ (απόσπασμα) 144 Ηλίας Βενέζης, Ο κυνηγός με τα κίτρινα άστρα (απόσπασμα) 146 Κοσμάς Πολίτης, Εroïca (απόσπασμα) 152 Αντώνης Βουσβούνης, Προμήνυμα (απόσπασμα) 154 Άγγελος Τερζάκης, Η ξωθιά του ποταμού (απόσπασμα) 157 Μαργαρίτα Λυμπεράκη, Τα ψάθινα καπέλα (απόσπασμα) 159 Άμος Οζ, Σούμχι (απόσπασμα) 162 Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο Βασίλης Μιχαηλίδης, Η Ανεράδα 164 Κύπρος Χρυσάνθης, Χαρούμενο 166 Νίκος-Αλέξης Ασλάνογλου, Το βράδυ 166 Άρης Δικταίος, Καλοκαίρι Μανόλης Αναγνωστάκης, Ο ουρανός 168 Παντελής Μηχανικός, Πώς μίλησε ένα παιδί πριν πολλά χρόνια 169 Αλόη Σιδέρη, Φορείο (απόσπασμα) 170 Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, Η σχολική εκδρομή 171 Τζένη Μαστοράκη, Οι μεγάλοι 172 Παράλληλες δραστηριότητες 173 Πηγές προέλευσης εικόνων 179

11

12 ο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ τόπος μου και οι άνθρωποι

13

14 Όμορφη και παράξενη πατρίδα ο τόπος μου και οι άνθρωποι ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ Μποτίλια στο πέλαγο Τρεις βράχοι λίγα καμένα πεύκα κι ένα ρημοκλήσι και παρά πάνω το ίδιο τοπίο αντιγραμμένο ξαναρχίζει τρεις βράχοι σε σχήμα πύλης, σκουριασμένοι λίγα καμένα πεύκα, μαύρα και κίτρινα κι ένα τετράγωνο σπιτάκι θαμμένο στον ασβέστη και πάρα πάνω ακόμη πολλές φορές το ίδιο τοπίο ξαναρχίζει κλιμακωτά ως τον ορίζοντα ως τον ουρανό που βασιλεύει. Από το Μυθιστόρημα, ΙΒ Γιώργος Σεφέρης, Ποιήματα, φιλολ. επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα 1982 (ανατύπωση της έκδοσης του 1972) Η «Μποτίλια στο πέλαγο» αποτελεί ενότητα της ποιητικής σύνθεσης Μυθιστόρημα, που κυκλοφόρησε το 1935 και θεωρείται σημαντικός σταθμός στην ποίηση του Γιώργου Σεφέρη ( ), με ποιήματα εξολοκλήρου γραμμένα σε ελεύθερο στίχο. Το απόσπασμα αναδεικνύει την (ανθρωπο) γεωγραφία της ελληνικής πατρίδας, περιγράφοντας το λιτό φυσικό τοπίο της. Αυτή η απλότητα και η λιτότητα, που κατά τον ποιητή χαρακτηρίζει και τον λαϊκό κόσμο της, είναι η σφραγίδα της αυθεντικότητάς της, η οποία την απογειώνει «ως τον ορίζοντα ως τον ουρανό που βασιλεύει». Χάρη στην αυθεντικά ελληνική και συνάμα ευρωπαϊκή ταυτότητα της ποίησής του, ο Γιώργος Σεφέρης υπήρξε ο πρώτος Έλληνας ποιητής που τιμήθηκε με το διεθνές βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας (1963). ΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΠΑΤΡΙ Α [ 13 ]

15 ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ Η ελληνική γλώσσα Το ποίημα του Νικηφόρου Βρεττάκου ( ) προέρχεται από τη συλλογή του Εκκρεμής δωρεά (1986). Μέσα στο ελληνικό φως, το όραμα του ποιητή «ανελίσσεται» προς τα πάνω και ο ίδιος εκφράζει με άδολο λυρισμό το δέος του απέναντι στο μεγαλείο της γλώσσας που του έχει δοθεί. Η «δωρεά» εδώ είναι η μητρική γλώσσα, το πιο φυσικό μέσο για να εκφραστεί ο υπερούσιος κόσμος της ποίησης (των αγγέλων). Όταν κάποτε φύγω από τούτο το φως θα ελιχθώ προς τα πάνω όπως ένα ρυακάκι που μουρμουρίζει. Κι αν τυχόν κάπου ανάμεσα στους γαλάζιους διαδρόμους συναντήσω αγγέλους, θα τους μιλήσω ελληνικά, επειδή δεν ξέρουνε γλώσσες. Μιλάνε μεταξύ τους με μουσική. Από τη συλλογή Εκκρεμής δωρεά Νικηφόρος Βρεττάκος, Ποιήματα, τ. Γ, Τρία φύλλα, Αθήνα 1991 Nικόλαος Καλλής, Συναυλία των αγγέλων [ 14 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

16 ο τόπος μου και οι άνθρωποι NIKOΣ ΚΑΡΟΥΖΟΣ Η Ορθοδοξία Γλυκό που είναι το σκοτάδι στις εικόνες των προγόνων άμωμα 1 χέρια μεταληπτικά 2 ρούχα που τ άδραξεν η γαλήνη και δε γνωρίζουν άνεμο βαθιά το ελέησον απ τους άυλους βράχους τα μάτια σαν καρποί ευωδάτοι. Κι ο ψάλτης ολόσωμος ανεβαίνει στο πλατάνι της φωνής καημένε κόσμε θυμίαμα η γαλάζια οσμή κι ο καπνός ασημένιος κερί να στάζει ολοένα στα παιδόπουλα καημένε κόσμε σα βγαίνουν ω χαρά πρώτη με το Ευαγγέλιο και με τις λαμπάδες κι ύστερα η μεγάλη χαρά να συντροφεύουν τ Άγια... Ο παπα-γιάννης τυλιγμένος τ άσπρο του φελόνι 3 καλός πατέρας και καλός παππούς με το σιρόκο 4 στη γενειάδα χρόνια αιώνες χρόνια και νιάτα πόχει η ομορφιά! Από τη συλλογή Ο υπνόσακκος (1964) Νίκος Καρούζος, Τα ποιήματα. Α ( ), Ίκαρος, Αθήνα 1995 Ο Νίκος Καρούζος ( ), ένας από τους πιο σεμνούς αλλά με ιδιαίτερη ευαισθησία μεταπολεμικούς ποιητές μας, συμπυκνώνει εδώ την αισθητική ουσία, την «ομορφιά» του ελληνικού κόσμου, συμπλέκοντας εικόνες και μορφές της πιο ανόθευτης ορθόδοξης και λαϊκής παράδοσης ανά τους αιώνες. 1 άμωμα: αγνά, ηθικά αμόλυντα, άσπιλα 2 μεταληπτικά: αυτά που μεταδίδουν τη Θεία Κοινωνία, τη Μετάληψη 3 φελόνι: αμάνικος μανδύας που φορούν οι κληρικοί 4 σιρόκος: ο θερμός άνεμος που προκαλεί ομίχλη, εδώ μτφ. η ανεμοδαρμένη γενειάδα Από την εκκλησία της Παναγίας της Ασίνου Ο πάτερ Κωνσταντίνος, ιερέας του παρεκκλησιού στο Πέρα Χωριό, Φωτογραφία Γ. Σεφέρη ΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΠΑΤΡΙ Α [ 15 ]

17 ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ Ο ήλιος ο ηλιάτορας Η ποιητική σύνθεση Ο ήλιος ο ηλιάτορας γράφτηκε το 1971, στα χρόνια της Δικτατορίας ( ), και έχει τη μορφή θεατρικού δρώμενου. Ο Οδυσσέας Ελύτης ( ) είναι ο δεύτερος Έλληνας ποιητής που τιμήθηκε για την ποίησή του με το διεθνές βραβείο Νόμπελ (1979). Στο απόσπασμα βλέπουμε πώς ο ποιητής αντιλαμβάνεται την ιδιοπροσωπία του ελληνισμού, αυτή την «όμορφη και παράξενη πατρίδα», την οποία χαρακτηρίζει το απόλυτα ανυπότακτο, δημιουργικό όσο και αντιφατικό πνεύμα των ανθρώπων της. Όμορφη και παράξενη πατρίδα Ωσάν αυτή που μού λαχε* δεν είδα Ρίχνει να πιάσει ψάρια πιάνει φτερωτά Στήνει στη γη καράβι κήπο στα νερά Κλαίει φιλεί το χώμα ξενιτεύεται Μένει στους πέντε δρόμους αντρειεύεται Κάνει να πάρει πέτρα τήνε παρατά Κάνει να τη σκαλίσει βγάνει θάματα Μπαίνει σ ένα βαρκάκι Ξεσηκωμούς γυρεύει πιάνει ωκεανούς θέλει τύραννους Πέντε μεγάλους βγάνει πάνω τους βαρεί Να λείψουν απ τη μέση τους δοξολογεί. Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση, Ίκαρος, Αθήνα 2002 *μού λαχε: μου έτυχε Ακούστε παράλληλα... Τον Γιώργο Νταλάρα να τραγουδά το παραπάνω απόσπασμα στην ιστοσελίδα: ή τον Παντελή Θαλασσινό στην ιστοσελίδα: [ 16 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

18 ο τόπος μου και οι άνθρωποι ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΜΑΚΡΥΓΙΑΝΝΗ Απομνημονεύματα Ο Μακρυγιάννης ( ) υπήρξε ένας από τους γνωστότερους αγωνιστές της Επανάστασης του 1821 και στη συνέχεια πολιτικός παράγοντας του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, πολέμιος της απολυταρχίας των Βαυαρών. Αυτοδίδακτος, έγραψε στο διάστημα Απομνημονεύματα, τα οποία αποτελούν σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο του νεότερου ελληνισμού και ταυτόχρονα ένα από τα πιο αυθεντικά δείγματα γραπτού λόγου σε λαϊκή γλώσσα. Το πρώτο από τα δύο αποσπάσματα περιλαμβάνεται στην εισαγωγή των Απομνημονευμάτων και τονίζει ποια είναι η πραγματικά πατριωτική αρετή, το «εμείς». Το περιστατικό του δεύτερου αποσπάσματος έλαβε χώρα λίγο πριν τη μάχη των Μύλων της Λέρνης στο Άργος (1825) εκεί ο Μακρυγιάννης με λιγοστούς άντρες, μεταξύ των οποίων και ελάχιστοι Ευρωπαίοι φιλέλληνες, κατόρθωσε να τρέψει σε φυγή πλήθος αιγυπτιακού στρατού. Εκείνο που συνδέει τα δύο αποσπάσματα είναι η πίστη στη συλλογικότητα και στην ομοψυχία, που μπορούν να ανατρέψουν όλα τα δεδομένα. [Είμαστε στο εμείς] Γράφουν σοφοί άντρες πολλοί, γράφουν τυπογράφοι ντόπιοι και ξένοι βασμένοι για την Ελλάδα ένα πράμα μόνον με παρακίνησε κι εμένα να γράψω, ότι τούτην την πατρίδα την έχομεν όλοι μαζί, και σοφοί και αμαθείς και δια- πλούσιοι και φτωχοί και πολιτικοί και στρατιωτικοί και οι πλέον μικρότεροι ροι άνθρωποι όσοι αγωνιστήκαμεν, αναλόγως ο καθείς, έχομεν να ζήσομεν εδώ. Το λοιπόν δουλέψαμεν όλοι μαζί, να την φυλάμεν κι όλοι μαζί και να μην λέγει ούτε ο δυνατός «εγώ», ούτε ο αδύνατος. Ξέρετε πότε να λέγει ο καθείς «εγώ»; Όταν αγωνιστεί μόνος του και φκιάσει, ή χαλάσει, να λέγει εγώ όταν όμως αγωνίζονται πολλοί και φκιάνουν, τότε να λένε «εμείς». Είμαστε εις το «εμείς» κι όχι εις το «εγώ». [Η απάντηση στον Δεριγνύ] Εκεί οπού φκιαχνα τις θέσεις εις τους Μύλους ήρθε ο Ντερνύς 1 να με ιδεί. Μου λέγει: Τι κάνεις αυτού; Αυτές οι θέσες είναι αδύνατες τι πόλεμον θα κάμετε με τον Μπραΐμη 2 αυτού; Του λέγω, είναι αδύνατες οι θέσες κι εμείς, όμως είναι δυνατός ο Θεός οπού μας προστατεύει και θα δείξομεν την τύχη μας σ αυτές τις θέσεις τις αδύνατες. Κι αν είμαστε ολίγοι εις το πλήθος του Μπραΐμη, παρηγοριόμαστε μ έναν τρόπο, ότι η τύχη μας έχει τους Έλληνες πάντοτε ολίγους. Ότι αρχή και τέλος, παλαιόθεν και ως τώρα, όλα τα θερία πολεμούν να μας φάνε και δεν μπορούνε τρώνε από μας και μένει και μαγιά. Και οι ολίγοι αποφασίζουν να πεθάνουν κι όταν κάνουν αυτήνη την απόφασιν, λίγες φορές χάνουν και πολλές κερδαίνουν. Η θέση οπού είμαστε σήμερα εδώ είναι τοιαύτη και θα ιδούμεν την τύχη μας οι αδύνατοι με τους δυνατούς. «Τρε μπιεν», 3 λέγει κι αναχώρησε ο ναύαρχος. Στρατηγού Μακρυγιάννη Απομνημονεύματα, κείμενο - εισαγωγή - σημειώσεις Γιάννη Βλαχογιάννη, εκδ. Ζαχαρόπουλος, Αθήνα Ντερνύς: ο Γάλλος ναύαρχος και φιλέλληνας Ανρί Δεριγνύ ( ) 2 Μπραΐμης: ο Αιγύπτιος στρατιωτικός Ιμπραήμ πασάς ( ), ο οποίος ηγήθηκε του αιγυπτιακού στρατού που αποβιβάστηκε το 1825 στην Πελοπόννησο, για να βοηθήσει τους Τούρκους ενάντια στους επαναστατημένους Έλληνες 3 Τρε μπιεν: (γαλλ.) πολύ καλά ΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΠΑΤΡΙ Α [ 17 ]

19 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΤΖΗΣ Η τελευταία αρκούδα του Πίνδου Στο Διπλό βιβλίο του Δημήτρη Χατζή ( ), έργο το οποίο εκδόθηκε το 1976, παρακολουθούμε τη ζωή ενός Έλληνα μετανάστη στη Γερμανία, αλλά και την οικογενειακή ιστορία του στην Ελλάδα, πριν ξενιτευτεί. Το συγκεκριμένο απόσπασμα πραγματεύεται τον νόστο, τον γυρισμό στην πατρίδα ενός άλλου μετανάστη, φίλου του πρωταγωνιστή, ο οποίος όμως αδυνατεί να προσαρμοστεί, γιατί η ιδιαίτερη πατρίδα του έχει χάσει τη φυσιογνωμία της. Πήρε, λοιπόν, τη μικρή του σύνταξη για τα είκοσι χρόνια του, είχε βέβαια και κάτι λεφτά μαζεμένα με την τόση τη στέρηση και ξεκίνησε αμέσως για την Ελλάδα πίσω για το Ντομπρίνοβο Ηλιοχώριον, επαρχία Δωδώνης. Μέσα για μέσα στην καρδιά του Πίνδου. Δημήτριος Σκουρογιάννης ι Μήτρους που λέγαμε ο επιστήθιος 1 φίλος μου και φίλος πολύ και του συγγραφέα μας. Στα σαράντα πέντε του πια μα γερός ακόμα σα βούβαλος, στρογγυλοπρόσωπος, αγριομάλλης, μεγαλόκορμος και στραβοπόδαρος, όπως είναι όλοι τους από κείνα τα μέρη, από κείνα τα βουνά τα μεγάλα. Και γύρισε ο Σκουρογιάννης εκεί. Έτσι που τό χε τάξει στον εαυτό του. Αυτό το Ντομπρίνοβο ήταν το στήριγμα της καρδιάς του στα χρόνια της ξενιτιάς, ήταν το τέρμα του μακρινού ταξιδιού του κι η ανταμοιβή του μαζί. Τα μεγάλα βουνά της πατρίδας, έρχονταν και ξανάρχονταν στην ερημία του ξένου του τόπου, σκεπάζοντας με την αχλύ τη γαλάζια τους την καταχνιά της βορινής πολιτείας. Και το βράδυ πάλι, καθώς έκλεινε αποσταμένος τα μάτια του, το ξερό, μονότονο όλη μέρα κροτάλισμα των σιδερικών που βούιζε ακόμα στ αυτιά του σκεπαζότανε σιγά-σιγά από κείνο το γνώριμο, το βαθύ της ανάσασμα των χιλιάδων και χιλιάδων πεύκων κι έλατων στον Πίνδο εκεί, σε κείνον τον τόπο, πού ταν ο τόπος του, όσο δεν ήτανε κανενός κι αποκοιμότανε μέσα σ αυτό. Κρυφά, να μη φανερώνεται στους άλλους και τον αποπαίρνουνε με τις σαχλαμάρες και τα πειράγματα του ελληνικού καφενείου, αυτόν το γυρισμό δούλευε μέσα του και τον χαιρόταν που θα τον είχε. Να τελειώσει καμιά φορά με τις νόρμες,² τα ακόρντ,³ τα όρντουνγκ, 4 τα συρματόσκοινα και να τελειώσει και με την άσφαλτο, το τσιμέντο και τ αλουμίνιο, να φτάσει κάποτε κει: Κόβι, Μήτρου μ, κόβε να γυρίσουμε καμιά φορά Και καμιά φορά ξεχνιόταν ωστόσο, ξεσπούσε μπροστά στους άλλους: «Ιμείς από του Ντουμπρίνουβουν «Ιμείς εκεί στο Ντουμπρίνουβον Ιδέαν δεν έχετε ισείς». Παράτα μας, ρε Σκουρογιάννη, μ αυτό το Ντομπρίνοβο, του ριχνόνταν όλοι. Τότες έσκυβε το κεφάλι, φούσκωνε τα μάγουλά του, μετάνιωνε που του ξέφυγε και το ξανάπε, σώπαινε κι ορκιζότανε μέσα του να φυλάγεται, να το φυλάει για τον εαυτό του, θησαυρό του, καημό του. Αύγουστος ήταν. Από τη Θεσσαλονίκη που κατέβηκε με το τρένο τίποτα δε στάθηκε να δει γραμμή λεωφορείο και στην Κοζάνη, γραμμή κι από κει για την Κόνιτσα. Εκεί το νοίκιασε το μικρό ημιφορτηγό για τις έξι βαλίτσες του, κάτι δέματα, κάτι πακέτα, άλλα μικρότερα τα καζάντια 5 του στη Γερμανία. Σε τρεις τέσσερες ώρες σταματήσανε στο μικρό ¹επιστήθιος: πολύ στενός ²νόρμες: προδιαγραφές παραγωγής, κανονισμοί ³τα ακόρντ: οι συμβάσεις εργασίας 4 όρντουνγκ: κανονισμός, τάξη 5 τα καζάντια: τα εισοδήματα, η οικονομική πρόοδος [ 18 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

20 ο τόπος μου και οι άνθρωποι μπακάλικο ήταν από τότε, πριν φύγει. Τώρα με το δρόμο που φκιάξανε, το μεγαλώσανε και σταματούν εκεί τα λεωφορεία. Κατέβασε τα πράματα, πλήρωσε τον άνθρωπο, έφυγε το φορτηγάκι, αυτός στάθηκε μια στιγμή και κοίταξε γύρω του. Αριστερά του το βουνό της Λάιστας, κάτω η βαθιά ποταμιά που πάει με τ άλλα νερά να βρει τον Αώο. Το χειμώνα βουίζει, η πλατιά της χαλικαριά λαμποκοπάει τώρα μέσα στον ήλιο. Πέρα, μπροστά του, ο Γυφτόκαμπος. Αντίκρυ του εκείνη η πλαγιά με τα πεύκα, τα ελάτια να κατρακυλούν αραδιαστά, πυκνά, στητά, φουντωτά. Ξωπίσω της, πέρα, τα βουνά τα μεγάλα όπως τά ξερε. Ο τόπος του. Είκοσι χρόνια τά στειλε ταχτικά κάθε μήνα στους γονιούς του τα ογδόντα του μάρκα και να ρθεί δεν θέλησε. Δεν ήτανε μόνο για τα λεφτά, την οικονομία, και δεν ήταν ύστερα μονάχα για τη δικτατορία, τις φασαρίες. Χωρίς να το ξέρει, χωρίς να μπορεί να σκεφτεί τέτοια πράματα, ήταν κι αυτός από τους ανθρώπους εκείνους που δεν το λιανίζουνε τ όνειρό τους, το θέλουν ακέριο, σωστό, μια και καλή, το φτιάχνουνε μέσα τους, το στήνουνε, το δουλεύουν και ξέρουν, μπορούνε να την καρτερούνε την ώρα του. Το χωριό αρχίζει λίγο πιο κάτω απ το δρόμο, κατηφορίζοντας από τούτη τη μεριά της βαθιάς κοιλάδας. Τίποτα δε φαίνεται από το δρόμο. Μεγάλες καρυδιές τα κρύβουν, τα σκεπάζουν ολότελα τα πέτρινα σπίτια του ως κάτω στην εκκλησία με τον πελώριο πλάτανο μπρος της. Το μεσημέρι κρατούσε ακόμα, ψυχή δεν ήταν στο δρόμο. Τράβηξε τα πράματά του στην άκρη, κάθισε στον ίσκιο πάνω σ ένα κασόνι κι άκουγε τα τζιτζίκια. Σήκωσε μια στιγμή το κεφάλι κατά το δέντρο, χαμογέλασε τον καλωσορίζανε. Εκεί τον βρήκαν αργότερα, τον γνωρίσανε, τον βοηθήσαν να κατεβάσουν τα πράματα, μπήκε στο πατρικό του, ήρθαν όλοι, τον καλωσορίσανε, τον δεχτήκανε μετά χαράς, μείνανε ως το βράδυ μαζί του. Είχε φτάσει. Από τότε που γίνηκε ο κόσμος οι Ντομπρινοβίτες ξενιτεύονται. Στο χωριό τους γυρίζουν άμα γεράσουν. Ποτές τους δεν ήταν ξυλοκόποι στα δάση πού χουνε γύρω τους, αγωγιάτες στα βουνά τους, τσομπαναραίοι, μαστόροι, χρυσικοί, καλαντζήδες. 6 Ένα παρακλάδι της Εγνατίας περνούσε από κει. Το παίρνανε και τραβούσαν όπου τους βγάλει. Ξενιτευόντανε για να καζαντίσουν. 7 Στα Γιάννινα, τη Θεσσαλονίκη τον παλαιό καιρό πηγαίνανε στα μέρη της Μαύρης Θάλασσας, κάτω χαμηλά στη Μεσημβρία, τον Πύργο, την παλιά Ανατολική Ρωμυλία δικά τους ήτανε κάποτε κείνα τα μέρη. Ο συγγραφέας μας λέει πως είναι ανθρώποι σε τούτο τον κόσμο που τό χουν στο αίμα τους να προκόβουν. Δεν πέφτουν έξω με τις δουλειές, τα λεφτά. Οι Ντομπρινοβίτες είναι απ αυτούς: γερή καρδιά, γερό κορμί, σίγουρο μάτι. Δίπατα πέτρινα σπίτια, εκκλησίες μεγάλες με πλατώματα πλακόστρωτα μπροστά τους, σχολειό δικό τους, που φκιάξανε μόνοι τους, τα στενορύμια του χωριού τους όλα καλντερίμι 8 με δουλεμένη την πέτρα τη μαρτυρούνε την προκοπή που κάναν στα ξένα και που τη φέραν και δω. Ξενιτεμένοι και τώρα, πάνε και τώρα το καλοκαίρι, με τα γιωταχί τους, τα τρανζίστορ, τις ηλεκτρικές τους κουζίνες, με τις νικέλινες πολυθρόνες που κουβαλούνε μαζί τους για τις αυλές τους. Εργάτης στη Γερμανία από το Ντομπρίνοβο δεν πήγε κανένας αυτός ο Σκουρογιάννης μονάχα. 6 καλαντζήδες: αυτοί που συντηρούσαν και γυάλιζαν τα χάλκινα σκεύη 7 να καζαντίσουν: να προκόψουν, να κάνουν περιουσία 8 καλντερίμι: ο λιθόστρωτος δρόμος ΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΠΑΤΡΙ Α [ 19 ]

21 Κόσμος ήταν και τώρα στο χωριό του, πολύς, Αύγουστο μήνα που γύρισε. Και χάρηκε βέβαια που τους βρήκε τόσους εκεί. Άλλοι τον ξέραν, τους ήξερε, μ άλλους βρεθήκανε νά χουν συγγένειες, παλιές γνωριμίες. Το βράδυ ανεβαίνουνε και μαζεύονται στο μπακαλικάκι του δρόμου, κατεβαίνουν στην εκκλησιά με το μεγάλο της πλάτωμα, πότε πάλι στην πλατεία του σχολείου μια ταράτσα πάνω από τη ρεματιά. Θά θελε να τους έλεγε κάτι κι αυτός για τα δικά του της Γερμανίας, την ξενιτιά, τη νοσταλγία, τα βάσανα. Εδώ τώρα μπορούσε να το λέει πια και να μη φοβάται πως «Ιμείς εδώ στο Ντομπρίνοβον» Δικοί του ανθρώποι είναι γύρω του, Ντομπρινοβίτες, Ντομπρίνοβο είναι όλα. Και δεν το λέει. Από τις πρώτες μέρες ακόμα αρχίζει να νιώθει πως κάπως είναι και κάπως δεν είναι μαζί με τους άλλους. Κάτι του λείπει για νά ναι μαζί τους, για νά ναι απ αυτούς. Ο συγγραφέας μας νά ταν εδώ, θα μπορούσε νά λεγε, πως αυτός απόμεινε όλα τα χρόνια της Γερμανίας Ντομπρινοβίτης, οι άλλοι δεν είναι τίποτα πια, από πουθενά δεν είναι. Όπου βρεθούνε, μόλις βρεθούνε, θ αρχίσουν σε λίγο να λένε πάλι για τις δουλειές τους, για τα λεφτά τους, τα μαγαζιά τους, τα πράματα, μηχανήματα, χτήματα που αγόρασαν, που θ αγοράσουν. Αν ήταν εδώ κανένας Μπρουσάκης, Σαββίδης, Γιαννόπουλος, 9 από κείνους τους φιλόσοφους του ελληνικού καφενείου, θά χε πάλι τη σοφή την εξήγησή του κοινωνία της κατανάλωσης και το ξερίζωμα, την αλλοτρίωση 10 των ανθρώπων και τ άλλα που λέγανε. Ο Σκουρογιάννης δε μπορούσε βέβαια να σκέφτεται τέτοια πράματα, τόσο πολλά. Άρχισε μόνο και το νιωθε πως ήτανε μόνος μέσα σ αυτούς τους ανθρώπους, έτσι σα λίγο ξένος ανάμεσά τους. Του φαίνονται λίγο παράξενοι άλλος κόσμος είναι. Άλλοι, λοιπόν, ήταν εκείνοι οι φιλόσοφοι με τις πολλές θεωρίες τους, τις παρλαπίπες 11 και τους καυγάδες. Αυτός ήταν που τους απόπαιρνε τότε τους θυμιέται τώρα καμιά φορά το βράδυ, γυρίζοντας σπίτι. Και κείνα τα βράδια της ξενιτιάς, το κουτό, βαρετό ξεροστάλιασμα στο σταθμό δεν ξέρει βέβαια κι αυτό να το πει αν άλλο δεν είχανε μέσα ήτανε κάπως σαν να τους δέναν, να τους ενώναν ίδιος καημός, ίδια πίκρα κάπως κοντά σου τον νιώθεις τον άλλον. Πολύ σκορπισμένοι του φαίνονται τούτοι μέσα στην Ελλάδα, μέσα στο δικό τους τον τόπο. Και δεν το λέει «Ιμείς ιδώ εις το Ντομπρίνοβον» φοβάται ο Σκουρογιάννης μην του ριχτούνε, τον αποπάρουν κι εδώ. Έβαλε μαστόρους κι έφκιαξε τό να δωμάτιο, έφκιαξε δίπλα το μαγειρειό του, ταχτοποίησε με μεράκι τα γερμανικά κουζινικά πού χε φέρει, έφκιαξε μπροστά την αυλή την πλακόστρωτη, την περγολιά της. 12 Έφκιαξε και λίγο το φράχτη πήγε κι έφκιαξε και τους τάφους των γονιών του στο νεκροταφείο τα τέλειωσε όλα σωστά, νοικοκυρεμένα. Οι άλλοι θα φεύγαν ως το φθινόπωρο, αυτός δεν έφευγε, ερχόταν. Κατέβηκε για λίγες μέρες στα Γιάννινα, κανόνισε την επιταγή για τη σύνταξή του να του τη στέλνουνε στο χωριό, έβαλε τα λεφτά του στην τράπεζα, τέλειωσε μ αυτά, γύρισε πίσω. Καιρός ήταν πια να περπατήσει και λίγο στον τόπο του. Πήρε το δισάκι του ένα πρωί να κατέβαινε ως κάτω στη ρεματιά, νά μπαινε λίγο στο δάσος. Κατέβηκε. Μικρά «πριόνια» δουλεύουν και τώρα στην άκρη του δάσους. Έκατσε λίγο την είδε την τυράγνια των ανθρώπων, των μουλαριών να κουβαλούν ως τα φορτηγά τους μεγάλους κομμένους κορμούς. Πιο γνώριμος του φάνηκε ο κόσμος τους, πιο δικός του. Τράβηξε ύστερα λίγο πιο πέρα, έκο- 9 Μπρουσάκης, Σαββίδης, Γιαννόπουλος: Έλληνες μετανάστες στη Γερμανία, φίλοι του ήρωα 10 αλλοτρίωση: η αλλαγή της ανθρώπινης ψυχοσύνθεσης, η κοινωνική αποξένωση 11 παρλαπίπες: φλυαρίες, επιπόλαια λόγια 12 περγολιά: η πέργκολα, εξωτερική ξύλινη ή μεταλλική κατασκευή για αναρριχώμενα φυτά όπως το κλήμα [ 20 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

22 ο τόπος μου και οι άνθρωποι ψε αριστερά, μπήκε στο μεγάλο δάσος. Πήρε το παλιό μονοπάτι των τσομπαναραίων, των ξυλοκόπων, των παλιών ληστάρχων που τραβάει για την κορφή. Ανάσανε βαθιά το βουνίσιον αγέρα, στάθηκε μια στιγμή και τ άκουσε ζωντανό το βούισμα εκείνο των δέντρων που μακρινό τον ακολουθούσε τότε στη Γερμανία. Έφτασε στο ξέφωτο πού ξερε, κοντά στην κορφή ένα μικρό λιβάδι σκηνίτες εκείνα τα χρόνια τα φέρναν εδώ και βοσκούσανε τα μικρά κοπάδια τους. Γύρισε αργά στο χωριό με το ηλιοβασίλεμα γραμμή για το σπίτι κανέναν δεν ήθελε. Ήτανε μια μέρα καλή, κάτω στη ρεματιά, στη χαλικαριά, στα πριόνια, ψηλά στο βουνό. Τ όνειρο του γυρισμού του δεν τον είχε γελάσει. Δημήτρης Χατζής, Το διπλό βιβλίο, Το Ροδακιό, Αθήνα 1999 ΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΠΑΤΡΙ Α [ 21 ]

23 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΝΟΛΛΑΣ Η μηχανή υπ αριθμόν 721 Στο απόσπασμα αυτό από το ομώνυμο ταξιδιωτικό του κείμενο, ο συγγραφέας (γεν. 1940), παίρνοντας αφορμή από τη ζωγραφιά ενός ιπτάμενου τραίνου σε ένα καφενείο της σύγχρονης Κοζάνης, κάνει μια αναδρομή σε κρίσιμες καμπές της ελληνικής ιστορίας, μέσα από την οποία αναδεικνύεται η επιθυμία για ανάταση που διακρίνει διαχρονικά τον ελληνισμό, παρά τις περιπέτειες και τις πτώσεις του. Η ατμομηχανή με το νούμερο 721 εισβάλλει σ έναν ανύπαρκτο σιδηροδρομικό σταθμό με τ όνομα Gare de l Ouest και ακουμπάει μαλακά στο πάτωμα ενός καφενείου της Κοζάνης. Το τραίνο πού χει ζωγραφίσει ο Κώστας Ντιός δείχνει νά χει πλανηθεί προηγουμένως για καιρό πάνω από την πόλη, πριν κατρακυλήσει από ψηλά σαν κομμάτι κεραυνού. Ένα ουράνιο τραίνο, όπως στους πίνακες των ονείρων του Σαγκάλ,¹ εκείνους με τις ιπτάμενες κατσίκες, τους ραβίνους και τις βασανισμένες ψυχές φορτωμένες σακούλια στην πλάτη. [ ] Μια μαύρη στιλπνή² αμαξοστοιχία, που καίει κάρβουνο κι έχει τον αριθμό 721, φωτίζει την πόλη της Κοζάνης μέσα από το τρίγωνο που σχηματίζουν ο λόφος της Μεταμόρφωσης, το πάρκο του Αγίου Δημητρίου και η εκκλησία του Αγίου Νικολάου με τις λαϊκές αγιογραφίες. Όπως φωτίζει και τον νεαρό Κοζανίτη που πίνει τον φραπέ του στο καφενείο «Gallery» και περιμένει, μέρα μεσημέρι, περιμένει καρτερικά, σαν να πρόκειται να περάσει το τραίνο να τον πάρει, όπως έναν δυο αιώνες πριν περίμεναν κι οι πρόγονοί του να περάσουν τα καραβάνια για να τους μεταφέρουν στη Βιέννη και στο Βουκουρέστι. Κι όμως αυτός, έτσι όπως είναι καθισμένος με την πλάτη στον τοίχο, αδιάφορος για ό,τι συντελείται πίσω του, μοιάζει νά χει ενσωματωθεί στην τοιχογραφία, καθώς το βαγόνι με το κάρβουνο ακουμπά στους ώμους και το κορμί του κρύβει ένα μέρος από το δάπεδο του ζωγραφισμένου σιδηροδρομικού σταθμού. Σκουρόχρωμος και στενοχωρημένος, θα μπορούσε να είναι ο θερμαστής της αμαξοστοιχίας, πασπαλισμένος καρβουνόσκονη, που μέχρι πριν από λίγο τάιζε με άνθρακα την ατμομηχανή φλογίζοντας τα σωθικά της, καθώς είχε δώσει αγώνα απελπισμένο για να κρατήσει η μηχανή τη δύσκολη τροχιά της. Κι όταν αυτό δεν μπόρεσε μέχρι τέλους να το καταφέρει, κατακρημνίσθηκε μαζί της μέσα στο καφενείο. Σαν τον Λέοντα Σγουρό που πέταξε στον αέρα έφιππος από το κάστρο της Ακροκορίνθου, όταν το ένιωσε πως οι Φράγκοι θα περνούσαν. Και σαν εκείνο τον μητροπολίτη Δέρκων, τον Ιάκωβο, που φουντάρισε στο κενό όταν οι Τούρκοι έκαιγαν τους Έλληνες της Πόλης το Αλλά και σαν εκείνο τον φαντάρο, τον Σταύρο Κουκίδα, παραστάτη της σημαίας στον βράχο της Ακρόπολης, που τον διέταξαν οι Γερμανοί κατακτητές, την άνοιξη του 41, να την κατεβάσει για να αναρτήσουν την δική τους. Και τότε αυτός, όπως έκανε κάθε βραδάκι, την υποστέλλει, την διπλώνει προσεκτικά, την σφίγγει στην αγκαλιά του και, μπροστά στα μάτια των ναζί, προχωρεί και γκρεμίζεται μαζί της από τον βράχο. Σε μια ελεύθερη πτώση πάνω από τη σκλαβωμένη Αθήνα. [ ] Έχει παράδοση ο τόπος σε ιπτάμενα τραίνα που δεν είναι πουλιά και πέφτουν. Ο σκληρός τόπος, όταν δεν μπορεί να ζήσει όπως επιθυμεί, δεν σέρνεται αναξιοπρεπώς στο χώμα. Ακόμη κι όταν γνωρίζει πως μοίρα του είναι η πτώση, αυτός ίπταται. Έτσι, μόνο και μόνο για τη δόξα. Δημήτρης Νόλλας, Μικρά ταξείδια, Καστανιώτης, Αθήνα 1998 ¹Σαγκάλ (Marc Chagall, ): Γάλλος ζωγράφος ρωσικής καταγωγής, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μοντέρνας τέχνης ²στιλπνή: γυαλιστερή [ 22 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

24 Της γλυκείας χώρας Κύπρου - Ο παραδοσιακός κόσμος της Κύπρου και τα προβλήματά του - ΛΕΟΝΤΙΟΣ ΜΑΧΑΙΡΑΣ Εξήγησις της γλυκείας χώρας Κύπρου, η ποία λέγεται Κρόνικα τουτέστιν Χρονικόν ο τόπος μου και οι άνθρωποι Ο χρονικογράφος Λεόντιος Μαχαιράς έζησε την εποχή της Φραγκοκρατίας στην Κύπρο, στα τέλη του 14ου - αρχές του 15ου αιώνα (πιθανόν ), και είχε ιδιαίτερες σχέσεις με τη δυναστεία των Λουζινιάν. Συνδυάζοντας πληροφορίες στις οποίες είχε πρόσβαση, ως έμπιστος αξιωματούχος της Αυλής, με λαϊκές πηγές και προσωπικές του κρίσεις έγραψε ένα χρονικό του νησιού στο οποίο εξιστορεί τα γεγονότα από την επίσκεψη της Αγίας Ελένης μέχρι την εποχή του. Το χρονικό αποτελεί σημαντική ιστορική πηγή, αλλά και σημαντικό γλωσσικό και λογοτεχνικό μνημείο του κυπριακού ελληνισμού. Στα αποσπάσματα θίγονται σημαντικά ζητήματα (με διαχρονική ισχύ), όπως είναι το πρόβλημα της ανομβρίας στην Κύπρο, οι ξένοι κατακτητές και η προσπάθεια αποκοπής των ντόπιων κατοίκων από τις ρίζες τους, αλλά και η κοινωνική ανισότητα μεταξύ λαού και εχόντων την οικονομική και πολιτική εξουσία στο νησί (η αμαρτία της «σουπερπίας»). 3. Ο μέγας Κωνσταντίνος μετά το βαπτιστήναι είδεν, ότι η δική μας χώρα η Κύπρος έμεινεν χωρίς τινάν 1 χρόνους λς [36], διατί εγίνην πείνα μεγάλη απού αβροχίαν, και ούλη η σπορά εχάθηκεν και η πείνα εγίνην μεγάλη και ούλα τα νερά των βρύσων εξεράναν και επηγαίνναν οι ανθρώποι απού τόπον εις τόπον με τα κτηνά τους να εύρουν νερόν, να ζήσουν και τα κτηνά τους και ούλα εστεγνώσαν, και λάκκοι και βρύσες, και αφήκαν την πανθαύμαστην Κύπρον και επεράσαν ωδά κι εκειά όπου πασαείς ηύρεν ανάπαυσιν και το νησσίν έμεινεν χωρίς τινάν χρόνους λς Και διατί δύο φυσικοί αφέντες είναι εις τον κόσμον, ο ένας κοσμικός και ο άλλος πνευματικός, τούς 2 είχεν το νησάκι τούτον, τον βασιλέαν της Κωνσταντινόπολις και τον πατριάρχην της μεγάλης Αντιοχείας, πριν την πάρουν οι Λατίνοι δια τούτον ήτον χρήσι 3 να ξεύρωμεν ρωμαίκα καθολικά, 4 δια να πέψουν γραφές του βασιλέως, και συριάνικα 5 σωστά, και ούτως εμαθητεύγαν τα παιδιά τους, και το σύνγκριτον ούτως εδιάβαινεν με τα συριάνικα και ρωμαίκα, ώσπου και πήραν τον τόπο οι Λαζανιάδες, 6 και από τότες αρκέψα να μαθάνουν φράνγκικα, και βαρβαρίσαν 7 τα ρωμαίκα, ως γοιον 8 και σήμερον, και γράφομεν φράνγκικα και ρωμαίκα, ότι εις τον κόσμον δεν ηξεύρουν ίντα συντυχάννομεν Και αν θέλεις να σου πω πώς η Αμμόχουστος επάρτην, 9 ήτον παραχώρησις θεού διά τας αμαρτίας μας όχι την Αμμόχουστον μοναχά, αμμέ ήτον δίκαιον νάχαν πάρει και όλην την Κύπρον διά τις πολλές μας αμαρτίες και διά να σας το πω φανερά, πρώτον πάντων η αμαρτία [προς] τους σκλάβους εχάννετον η Ρωμανία 10 και εκουβαλούσαν τους σκλάβους και αμάλωτα 11 στα νησία, και εγίνουνταν οτόσο σκληρόκαρδοι απάνω τους, ότι εκρεμμούσαν τους απέ τα δώματα κι εσκοτώνουνταν, και επέφταν εις τους λάκκους, εφουρκίζουνταν, 12 απέ τα μεγάλα βάσανα απού τους επολεμούσα να πολομούν και απέ την πείναν. [ ] Και το ύστερον, η αμαρτία της σουπερπίας 13 απέ τον μέγαν πλούτον τον 14 είχαν, εκαταφρονούσαν τους λας. 15 Leontios Makhairas, Recital concerning the Sweet Land of Cyprus entitled «Chronicle», τ. 1, φιλολ. επιμ. R. M. Dawkins, Clarendon Press, Oξφόρδη χωρίς τινά: χωρίς κανέναν 2 τούς: τους οποίους ³χρήσι: ανάγκη 4 καθολικά: όλοι γενικά 5 συριάνικα: η γλώσσα των Σύρων και γενικότερα η αραβική γλώσσα 6 οι Λαζανιάδες: οι Λουζινιάν 7 βαρβαρίσαν: εισήγαγαν ξένα γλωσσικά στοιχεία 8 ως γοιον: όπως, καθώς 9 Αμμόχουστος επάρτην: πρόκειται για την κατάληψή της από τους Γενουάτες το 1373 μ.χ. 10 Ρωμανία: η βυζαντινή αυτοκρατορία 11 αμάλωτα: γυναικόπαιδα 12 εφουρκίζουνταν: απαγχονίζονταν 13 σουπερπία: η υπεροψία, η αλαζονεία 14 τον: τον οποίο, που 15 λας: οι άνθρωποι, ο λαός ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΚΥΠΡΟΥ [ 23 ]

25 ΛΟΥΚΗΣ ΑΚΡΙΤΑΣ Ο κάμπος Ο Λουκής Ακρίτας ( ) υπήρξε λογοτέχνης, δημοσιογράφος και πολιτικός, ευαισθητοποιημένος στα κοινωνικά και εκπαιδευτικά θέματα, με σημαντική συμβολή στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964 ως υφυπουργός Παιδείας της Ελλάδας. Στο μυθιστόρημά του Ο κάμπος (1936) αναδεικνύει τα προβλήματα των φτωχότερων στρωμάτων της κυπριακής κοινωνίας την περίοδο του Μεσοπολέμου, όταν η Κύπρος ήταν βρετανική αποικία. Φέρνει στο προσκήνιο τους ανθρώπους της κυπριακής αγροτιάς και τους εργάτες στα μεταλλεία, υποβάλλοντας έμμεσα την ανάγκη της κοινωνικής τους αφύπνισης. Χερσάδες, αγριμιές, 1 μολυβοχώματα 2 που ξερνάνε φίδια. Οι σβώλοι μολυβένιοι και σκιστός ο φρυγμένος κάμπος που απλώνεται πλατύς κι ανάλλαχτος. Κι είναι μια μουγκαμάρα παντού. Γιατί δυο χρόνια απανωτά η αναβροχιά στέρεψε το νησί. Οι χωριάτες νηστικοί και φοβισμένοι τού δέουνται μέσα στο σκοτάδι να τους λυπηθεί: Κι αν εμείς οι μεγάλοι είμαστε κακοί, λυπήσου τα μωρά και τα ζωντανά!... [ ] Οι ξεκληρισμένοι 3 ξενιτεύτηκαν στα μεταλλεία και στις πολιτείες. Δούλευαν εκεί με φτηνό μεροκάματο, τόσο που στο μήνα μέσα να μη μπορούνε να εξοικονομήσουνε πέντε σελίνια για το σπιτικό τους. Κι αν τύχαινε κάποτες να γυρίσει ένας χωριάτης με μισή λίρα στην τσέπη του, η φαμελιά του έπαιρνε μεγάλο αγέρα στο χωριό. Τα παιδιά, ακόμα κι οι γυναίκες, τρώγανε το ψωμί μέσα στις στράτες, για να το μάθουνε έτσι όλοι πράμα που γινότανε βούκινο απ την πρώτη στιγμή. Το συνηθισμένο ήτανε να γυρίζουν οι χωριάτες απ την πολιτεία με το μούτρο φαγωμένο και παραλλαγμένη τη θωριά. Κι ήτανε όλοι τους γερασμένοι σα γυρνούσανε για να πεινάνε αντάμα με τους δικούς τους. Γιατί, λένε, η πείνα χρειάζεται συντροφιά. Το γουστόζικο ήτανε, μόλις ερχότανε κανείς απ τα μεταλλεία. Σκούρο το μούτρο του και το σβέρκο σαν ένα ξένο μαυρισμένο πετσί, που πήγαινε να τόνε πνίξει. Γιατί η σκόνη της μίνιας 4 μπαίνει στο πετσί μέσα και μαυρίζει τον άνθρωπο ως το κόκαλο. Οι άλλοι χωριάτες ρωτούσανε χίλιες δυο λεπτομέρειες. Κι έμειναν απορημένοι μαθαίνοντας πως οι μίνιες πάνε μέσα στη γης μιαν ώρα, πολλές φορές και δυο ώρες. Έτσι κάτω στη γης; Ναι! Κι είναι σκοτάδι, αυτού μέσα; Με τα φαναράκια δουλεύουνε οι εργάτες! Έτσι ε; Κι αν είναι μέρα το ίδιο; Χειρότερα. Γιατί θυμάσαι όξω το φως!... Σταμάταγαν τις ερωτήσεις, κοίταγαν κατά τον ουρανό, το κορμί τους γιόμιζε απ το γαλάζιο φως. Κι είναι κάτου στη γης σίδερο; 1 αγριμιά: το χέρσο, ακαλλιέργητο χωράφι 2 μολυβοχώματα: χώματα συμπαγή, βαριά και με σκούρο χρώμα, λόγω της ξηρασίας 3 ξεκληρισμένος: αυτός που έχει καταστραφεί οικονομικά (εδώ είτε γιατί δεν κατέχει γη ή επειδή κάθε γεωργική ασχολία έχει ανασταλεί, λόγω της ξηρασίας) 4 μίνια: η σήραγγα του ορυχείου [ 24 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

26 ο τόπος μου και οι άνθρωποι Ό,τι φανταστεί ο άνθρωπος, ξηγούσε ο νιοφερμένος χωριάτης. Ακόμα ασήμι και μάλαμα!... Μάλαμα; Ναι! Μάλαμα! Έβγαζε απ τον κόρφο του ένα κομμάτι μετάλλευμα. Η πέτρα χρύσιζε, όπως οι πολυέλαιοι τις ολονυχτίες, που γονάτιζαν να εξιλεώσουνε το Θεό. Ο καθένας το άγγιζε σφιχτά, ένιωθε τη σκληράδα να του τρυπάει τις ακροδαχτυλιές και το έδινε στο διπλανό του. Κι έχει χρυσάφι, τούτη εδώ η μαυρόπετρα; Ό, τι φανταστείς!... Τους ξηγούσε πώς πάει το «πράμα» στην Αμέρικα, ξεφορτώνουνε τις πέτρες στους μεγάλους μύλους και γίνουνται εκεί σκόνη χωρίζουν ύστερα τα συντέφια 5 απ τα σίδερα, χώρια το χρυσάφι. Η κουβέντα έπεφτε στα μεροκάματα. Ήτανε βέβαια ασήμαντα, όμως μπορούσε ένας εργάτης κάθε μήνα να γλεντήσει καλά, ξοδεύοντας ένα σελίνι. Ένα σελίνι; Ναι! ολάκερο! Στεκόντουσαν απορημένοι. Αυτήν την εποχή, μ ένα σελίνι αγόραζε τρεις οκάδες ψωμί σταρένιο και τέσσερις κριθαρένιο. Και με το κρεμμύδι και το νερό χορταίνουνε τα φτωχόσπιτα κάπου δυο μέρες. Με την οικονομία της νοικοκυράς μπορεί και τρεις. Ένα σελίνι είναι μισό κιλό στάρι, έκανε ένας χωριάτης σιγά. Βέβαια μισό κιλό στάρι! συμφώνησαν. Ωστόσο σήμερα ήρθε στο χωριό ένα μήνυμα, που δεν το περίμεναν. Το διάβασε η δασκάλα στην εφημερίδα και μαθεύτηκε σε λίγην ώρα. Ο αδερφός της Αναστασίας ο Χαραλάμπης, που έφυγε απ το χωριό εδώ κι ένα χρόνο, σκοτώθηκε στο μεταλλείο. Εκεί που δούλευε στις μίνιες, με πέντε άλλους εργάτες, έπεσε η σκεπή. Οι δυο σώθηκαν με σπασμένα τα παΐδια, γιατί στάθηκαν τυχεροί. Ο τρίτος βρίσκεται στο νοσοκομείο με στραμπουλισμένα τα στήθια. Οι άλλοι σκοτώθηκαν στη στιγμή. Ένας από δαύτους ήτανε ο Χαράλαμπος Νικολάου. Τό γραφε καθαρά η εφημερίδα. Ακόμα και το χωριό. Και παρακάτου πως θ αποζημιώσουνε τους δικούς τους, κάπου είκοσι λίρες. Όσο αξίζει ένα μουλάρι. Κάθε μέρα σέρνουνε πολλούς σκοτωμένους! ξήγησε κάποιος που δούλεψε στις μίνιες. Το πώς γλίτωσε ο ίδιος ήτανε τόσο παράξενο. Κουβαλούσε με το αμαξάκι μετάλλευμα για να το ρίξει στην τρύπα, που κάτωθέ της στέκεται το βαγόνι. Η τύχη του ν ακούσει τα δοκάρια που τρίξανε. Το λοιπόν, φώναξε στους συντρόφους του, που μόλις πρόφτασαν να φύγουν. Δυο λεπτά ύστερα, κλείστηκε η μίνια, γιατί το βουνό έσκασε, λες από μια μπόμπα. Θά παιρναν ωστόσο λεφτά οι δικοί σου! παρατήρησε σοβαρά ο καφετζής. Ο άλλος τον κοίταξε παράξενα κι αποκρίθηκε: Βέβαια κάπου είκοσι λίρες! Λουκής Ακρίτας, Ο κάμπος, εκδ. Φιλιππότη, Αθήνα συντέφι: πολύτιμος λίθος, ορυκτό μαργαριτάρι ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΚΥΠΡΟΥ [ 25 ]

27 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΙΠΕΡΤΗΣ Οι φόροι Ο Δημήτρης Λιπέρτης ( ) έγραψε ποίηση τόσο στην καθαρεύουσα και στη δημοτική όσο και στην τοπική διάλεκτο, τη λαϊκή γλώσσα του νησιού. Εκτός από τα πατριωτικά του ποιήματα για τα οποία καθιερώθηκε ως εθνικός ποιητής στην Κύπρο, μαζί με τον Βασίλη Μιχαηλίδη δεν είναι ασήμαντη και η κοινωνικοπολιτική διάσταση του έργου του. Πολλά ποιήματά του στηλιτεύουν φαινόμενα όπως την τοκογλυφία ή τη βαριά για τον πληθυσμό φορολογία επί Αγγλοκρατίας, όπως στο διαλεκτικό που παραθέτουμε εδώ. Εν κάθεσαι, θκειε Ττοουλή, έσσω σου μήτε ώραν, στο κράξιμον του πετεινού σηκώννεσαι, λαμνίζεις, πάεις, κόβκεις την ρένταν¹ σου, πουλείς την μες στην Χώραν τζαι ποσταμένος στο στραφείν αρτζεύκεις τζαι τσαππίζεις, κάμνεις ζευκάριν, δίολα² τζαι κουαλείς, νοστεύκεις,³ ξορτζιάζεις, 4 βκάλλεις αβκολιές, 5 ποττ έντζε ξημπερτεύκεις. Εχτές είδα σε πο ρκεσουν με ξύλα φορτωμένον, προχτές πάλ έφερνες μαζιά 6 κάτινος για να φράξεις, αντιπροχτές ξερότοιχον είσες αρτζινημένον. Τον πετροκόπον, 7 τον πουρκόν 8 κάμνεις τον, μεν τζαι κάτσεις, πότε καβάλλαν τζαι πεζόν τζαι πότε πα στ αμάξιν της αππάρου έσει η νουρά παμόν τζι εσούνη στάξην. Τούτα που είπες, Νικολή τον γιον μου, εν νέν ψέμαν Ούλλοι μαγκλαβιζούμαστιν 9 τζι οι ξένοι ρουκανίζουν έν ζυμωμένον το ψουμίν που τρώμεν με το γαίμαν, έν το πουπανωγόμαρον οι φόροι που τσακκίζουν, φόρους ποτζεί, φόρους ποδά, φόρους για κάθε πράμαν, ξυπνούμεν τζαι τζοιμούμαστιν τζαι τρώμεν με το κλάμαν. Δημήτρης Λιπέρτης, Άπαντα, εκδ. Χρ. Ανδρέου, Λευκωσία 1988 ¹ρένταν: το προϊόν του κτήματος ²δίολα (δίβολα): αυτά που καλλιεργούνται δύο φορές τον χρόνο ³νοστεύκεις: κοπρίζεις 4 ξορτζιάζεις: ξεχερσώνεις τη γη 5 αβκολιές: πλατιά αυλάκια που χρησιμοποιούνται για την παροχέτευση νερού, αλλά και ως προφύλαξη του χωραφιού από τα ζώα 6 μαζιά: αγκαθωτοί θάμνοι 7 τον πετροκόπον: τον λιθοξόο, αυτόν που επεξεργάζεται την πέτρα 8 τον πουρκόν: ο βοηθός του χτίστη 9 μαγκλαβίζομαι: βασανίζομαι, ταλαιπωρούμαι Γιώργος Γαβριήλ, Αγρότης [ 26 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

28 ο τόπος μου και οι άνθρωποι ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ Λεπτομέρειες στην Κύπρο Η μικρή κουκουβάγια ήτανε πάντα εκεί σκαρφαλωμένη στ ανοιχτάρι¹ τ Άγιου Μάμα, παραδομένη τυφλά στο μέλι του ήλιου εδώ ή αλλού, τώρα, στα περασμένα: χόρευε μ ένα τέτοιο ρυθμό το φθινόπωρο. Άγγελοι ξετυλίγανε τον ουρανό² και χάζευε ένας πέτρινος καμαροφρύδης³ σε μια γωνιά της στέγης. Στον ζωγράφο Διαμαντή Τότες ήρθε ο καλόγερος σκουφί, κοντόρασο, πέτσινη ζώνη, κι έπιασε να πλουμίζει την κολόκα. Άρχισε απ το λαιμό: φοινικιές, λέπια, και δαχτυλίδια. Έπειτα, κρατώντας στην πλατιά παλάμη τη στρογγυλή κοιλιά, έβαλε τον παραυλακιστή, τον παραζυγιαστή, τον παραμυλωνά, και τον κατάλαλο έβαλε την αποστρέφουσα τα νήπια και την αποκαλόγρια 4 και στην άκρη, σχεδόν απόκρυφο, τ ακοίμητο σκουλήκι. 5 Ήταν ωραία όλ αυτά, μια περιδιάβαση. Όμως το ξύλινο μαγγανοπήγαδο τ αλακάτιν, 6 κοιμισμένο στον ίσκιο της καρυδιάς μισό στο χώμα και μισό μέσα στο νερό, γιατί δοκίμασες να το ξυπνήσεις; Είδες πώς βόγκηξε. Κι εκείνη την κραυγή βγαλμένη απ τα παλιά νεύρα του ξύλου γιατί την είπες φωνή πατρίδας; Από τη συλλογή Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ Γιώργος Σεφέρης, Ποιήματα, φιλολ. επιμ. Γ. Π. Σαββίδης, Ίκαρος, Αθήνα 1982 (ανατύπωση της έκδοσης του 1972) 1 ανοιχτάρι: ξύλινο χερούλι και κλειδί που ασφάλιζε εσωτερικά την πόρτα στο παραδοσιακό κυπριακό σπίτι 2 άγγελοι ξετυλίγανε τον ουρανό: σκηνή από τη βόρεια αψίδα της εκκλησίας στην Παναγία Φορβιώτισσα της Ασίνου που συνοδεύεται από την ανορθόγραφη επιγραφή: η άγγελι τιλίγουν τον Ουρανών 3 πέτρινος καμαροφρύδης: ανθρωπόμορφη υδρορροή (χωλέτρα) την οποία πρόσεξε ο ποιητής στη στέγη της εκκλησίας της Αγίας Μαρίνας στο Πέρα Χωριό Νήσου 4 τον παραυλακιστή (= τον καταπατητή της γης), τον παραζυγιαστή (= αυτόν που κλέβει στο ζύγι, τον τοκογλύφο), τον παραμυλωνά (= τον ανέντιμο μυλωνά) και τον κατάλαλο (= τον συκοφάντη) την αποστρέφουσα τα νήπια (= τη γυναίκα που δεν θέλει να κάνει παιδιά) και την αποκαλόγρια (= μοναχή που καταπατά τον θρησκευτικό της όρκο): όλες κατηγορίες αμαρτωλών που εικονίζονται στην Παναγία Φορβιώτισσα της Ασίνου και παριστάνονται να τιμωρούνται στην Κόλαση 5 τ ακοίμητο σκουλήκι: «ο σκώληξ ο ακοίμητος», συμβολική μορφή της Κόλασης 6 αλακάτιν: το μαγγανοπήγαδο, χειροκίνητο μηχάνημα που χρησιμοποιείται για την άντληση νερού από το πηγάδι (λίγα χρόνια πριν -το ο ποιητής είχε διαπιστώσει σ ένα άλλο ταξίδι του στη γενέτειρά του, τη Σκάλα της Σμύρνης, ότι το μαγγανοπήγαδο του πατρικού του σπιτιού υπήρχε και δούλευε ακόμα). Το ποίημα ανήκει στην ποιητική συλλογή Ημερολόγιο καταστρώματος Γ που αρχικά έφερε τον τίτλο Κύπρον ου μ εθέσπισεν (1955). Στη συλλογή περιλαμβάνονται ποιήματα τα οποία απηχούν τις εντυπώσεις του ποιητή από τις τρεις διαδοχικές επισκέψεις του στο νησί της Κύπρου κατά τα έτη 1953, 1954 και 1955, η τελευταία ενώ είχε ήδη ξεσπάσει ο αντιαποικιοκρατικός-απελευθερωτικός Αγώνας ( ). Στο πρώτο ταξίδι του, ο ποιητής επισκέφτηκε μαζί με τον Κύπριο ζωγράφο και προσωπικό του φίλο Διαμαντή την παλιά φράγκικη εκκλησία του Αγίου Μάμα στο Δάλι και την εκκλησία της Παναγίας Φορβιώτισσας στην Ασίνου. Σε αυτή την εκδρομή, όπως και σε άλλες, φωτογράφισε τοπία, πρόσωπα, αντικείμενα, αλλά και εικονογραφίες του 14ου αιώνα, που αναπαριστούν τις τιμωρίες των αμαρτωλών στην Κόλαση. Πολλές από τις φωτογραφίες αυτές αντιστοιχούν τόσο απόλυτα με τις εικόνες του ποιήματος, ώστε οι στίχοι δίνουν την εντύπωση ότι είναι ποιητική μεταγραφή του φωτογραφικού στιγμιότυπου. Τ' ανοιχτάρι τ' Άγιου Μάμα ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΚΥΠΡΟΥ [ 27 ]

29 - Η αγωνιζόμενη Κύπρος - ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ Η 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου 18 Ο Βασίλης Μιχαηλίδης ( ), ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της διαλεκτικής ποίησης της Κύπρου, με την επική του σύνθεση Η 9η Ιουλίου αναπλάθει ποιητικά το δραματικό περιστατικό της εκτέλεσης, τον Ιούλιο του 1821, του αρχιεπισκόπου Κυπριανού και άλλων ιερωμένων και προκρίτων, από τις τουρκικές αρχές του νησιού. Το ποίημα επέχει θέση εθνικού ύμνου για τον κυπριακό ελληνισμό. Στο απόσπασμα που ακολουθεί παρακολουθούμε τη θαρραλέα όσο και εμβληματική απάντηση του Κυπριανού στον Μουσελήμ, ενόψει του μαρτυρικού του τέλους, στην οποία συνοψίζεται και η βαθιά του πίστη στην επιβίωση του ελληνισμού. 1 ίλαντρον: το γέρικο, το άρρωστο 2 καβάτζιν: η λεύκα 3 το νιν: το υνί 4 πικράντερος: ο μνησίκακος 5 τους λας: τους ανθρώπους 6 του βρένιμου: του φρόνιμου, του συνετού 7 του τζιελλάτη: του δήμιου 8 κρεμμασταρκάν: η αγχόνη 9 στραοπελέτζιν: το αστροπελέκι «Πίσκοπ, εγιώ την γνώμην μου ποττέ δεν την αλλάσσω, τζι όσα τζι αν πεις μεν θαρρευτείς πως έν να σου πιστέψω έχω στον νουν μου, πίσκοπε, να σφάξω, να κρεμμάσω τζι αν ημπορώ που τους ρωμιούς την Τζύπρον να παστρέψω τζι ακόμα αν ημπόρεια τον κόσμον να γυρίσω, έθεν να σφάξω τους ρωμιούς, ψυσήν να μεν αφήσω». «Η Ρωμιοσύνη έν φυλή συνότζαιρη του κόσμου, κανένας δεν ευρέθηκεν για να την ηξηλείψει, κανένας, γιατί σσέπει την που τα ψη ο Θεός μου. Η Ρωμιοσύνη έν να χαθεί, όντας ο κόσμος λείψει! 19 Σφάξε μας ούλους τζι ας γενεί το γαίμαν μας αυλάτζιν, κάμε τον κόσμον ματζελειόν τζαι του Ρωμιούς τραούλλια, αμμά ξερε πως ίλαντρον 1 όντας κοπεί καβάτζιν 2 τριγύρου του πετάσσουνται τρακόσια παραπούλια. Το νιν, 3 αντάν να τρω την γην, τρώει την γην θαρκέται μα πάντα τζείνον τρώεται τζαι τζείνον καταλυέται. Είσαι πολλά πικράντερος, 4 όμως αν θεν να σφάξεις σφάξε τους λας 5 που πολεμούν αλλού αρματωμένοι εμάς με σέρκα όφτζαιρα γιατί να μας πειράξεις πού μαστον δίχως άρματα, τζ είμαστον νεπαμένοι; 20 Τότες ο Μουσελλίμ-αγάς εψήλωσεν το δειν του, τζ είδεν τον μ έναν δειν γλυτζύν τζι αννοίει τζιαι λαλεί του: «Ό,τι παθθαίνν ο άθθρωπος έν που την τζιεφαλήν του, του βρένιμου 6 που το σπαθίν ποσπάζετ η ζωή του τζαι σου, αν είσαι βρένιμος, ποσπάζεις τη ζωήν σου». «Μούλλωσε τζαι κατάλαβα πριχού να πεις το πειν σου, μεν μάσιεσαι την θάλασσαν να την ηξηντηλήσεις, άδικα λόγια μεν χάννεις τζι αρκείς εις την δουλειά σου τον ήλιον με το φύσημαν μπορείς να τον ησβήσεις; Φώναξε του τζιελλάτη 7 σου, σασ την κρεμμασταρκάν 8 σου!» 21 Ο Μουσελλίμης τζι ούλλοι τους οι Τούρτζ αντάν ακούσαν, στραοπελέτζιν 9 πάνω τους ούλλα που νάεν ρίψει. [ 28 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

30 ο τόπος μου και οι άνθρωποι Εμείναν ούλλοι τους βριχτοί 10 νου στ άλλου τζι εθωρούσαν, καθένας τους επάσκιζεν την αντροπήν να κρύψει. Ο Μουσελλίμης είδεν πκιον πως χάνν αδίκως κόπους, έταξεν τζι εσηκώσασιν π ομπρός του τους πισκόπους τζι επήραν τους στην φυλακήν χωρίς να τους χωρίσουν. 10 βριχτοί: σιωπηλοί 11 το δειν του: το βλέμμα του 12 τα κάστια που ταύραν: τα βάσανα που υπέφερε Τότες, Αρχιεπίσκοπος εψήλωσεν το δειν του 11 στον ουρανό, τζι εφάνησαν τα μμάδκια του κλαμένα εφάνην πως επόνησεν που μέσα στην ψυσήν του, τζ είπεν τα τούντα δκυο λόγια με δκυο σείλη καμένα: «Θεέ που νάκραν δεν έσεις ποττέ στην καλοσύνην λυπήθου μας τζαι δώσε πιον χαράν στη Ρωμιοσύνην», τζι ετρέξασιν τα δρώματα απού το πρόσωπόν του, απού του ήλιου την πολλήν την καψερήν την αύραν τζ εβάλαν την συρτοθηλειάν ευτύς εις τον λαιμόν του τζαι τζει πιον ετελειώσασιν τα κάστια που ταύραν Β. Μιχαηλίδης, Άπαντα, επιμ. Γ. Κατσούρης, εκδ. Χρ. Ανδρέου, Λευκωσία 2002 Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός Ακούστε παράλληλα... Απαγγελία αποσπασμάτων από την 9η Ιουλίου του 1821 εν Λευκωσία Κύπρου στην ιστοσελίδα: ή μελοποιημένα αποσπάσματα στην ιστοσελίδα: ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΚΥΠΡΟΥ [ 29 ]

31 ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΙΠΕΡΤΗΣ Οχτώβρης 1931 Το ποίημα αντλεί το θέμα του από τα «Οκτωβριανά του 1931», την εξέγερση δηλαδή κατά του αγγλικού αποικιακού καθεστώτος που εκδηλώθηκε στην Κύπρο εκείνη τη χρονιά. Αφορμή στάθηκε η προσπάθεια του άγγλου κυβερνήτη Ρόναλντ Στορς να επιβάλει νέα σκληρά φορολογικά μέτρα, ωστόσο οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας γρήγορα διανθίστηκαν από συνθήματα υπέρ της Ένωσης με την Ελλάδα. Μετά την καταστολή της εξέγερσης οι Άγγλοι έλαβαν σειρά τιμωρητικών μέτρων σε βάρος του κυπριακού λαού, ενώ φρόντισαν να εξορίσουν τους ηγέτες της. Η σοβαρότερη συνέπεια ήταν η σκλήρυνση της πολιτικής τους στην εκπαίδευση σε μια προσπάθεια αφελληνισμού της συντριπτικής πλειονότητας του πληθυσμού με την επινόηση μιας νέας ταυτότητας, της «κυπριακής». 1 σκούλλισαν: σκέπασαν 2 ακρόστου: αφουγκράσου, άκουσε 3 ποταβρίστου: άπλωσε το χέρι 4 νακκουρίν: λίγο 5 πελλέτα: κοίτα, παρατήρησε 6 ξηστιτζή: κατάπληκτη, απορημένη 7 ρέσσει: περνά 8 ψίχου: σαν να, λες και 9 συμπουρκά: υποδαυλίζει φιλονικία 10 μολώννουν: εδώ, τη γεμίζουν εμπόδια 11 σκαπούλλους: τους ανύπαντρους 12 μαγκλαβίζουν: βασανίζουν, ταλαιπωρούν 13 μονόβουλοι: μονιασμένοι 14 σαλαονίζουσιν: κλονίζουν, μετακινούν 15 κάστια: τα βάσανα 16 αναρκώννει: αραιώνει (εδώ το σκοτάδι) 17 νάνι: να είναι. Τα νέφαλλα που σκούλλισαν 1 τωρά τον ουρανόν σου, εν έν ποτζείνα πόξερες, έν μαύρα σκοτεινά, γιατ εγινήκαν τ άχαρα, που δάρκα των παιδκιών σου που λαχταρούσιν τζαι πονούν για σεν παντοτινά. Τα τζύμματα της θάλασσας ακρόστου 2 νάκκον, δέτα που δκιαλαλούν τον πόνον μας γιατ είσαι τζ ειάξω τζει τζαι ποταβρίστου 3 νακκουρίν 4 δακάτω δα, πελλέτα 5 να δεις ίντα παθθαίνουμεν, να μείνεις ξηστιτζή. 6 Ως τζι ο αέρας που φυσά τζαι ρέσσει 7 που κοντά μας ψίχου 8 και κλαμουρίζεται πο τούτα τα κακά κάμνουν τον να χογλοκοπά τ αναστενάματά μας η λύπη μας πό ν είσαι δα τζαι πέτρες συμπουρκά. 9 Ξορίζουν τζαι παιδεύκουσιν λυσσιάζουν, φυλακώννουν πως ως τον έναν θέλουμεν τ αγκάλια σου ξανά αν κόβκουσιν την στράταν μας τζι άδικα την μολώννουν, 10 αννοίξαμεν καλλίτερην με δόξαν π αρκινά. Σκαπούλλους 11 τζαι μεσόκοπους γέρους τζι αν μαγκλαβίζουν 12 έν μια ψυσή, μονόβουλοι 13 την μαύρην μας καρτκιάν εν τη σαλαονίζουσιν 14 τζι αέραν κουπανίζουν για σέναν ζιούμεν τζι έχουμεν για σέναν τζαι φωδκιάν. Τούτα ούλλα τα κάστια 15 βωβώννουσιν τζι οι πόνοι ταθθύμιον σου, μανούλλα μου, έν μιάλος θησαυρός έν τζει το χάραμαν του φου την νύχταν π αναρκώννει 16 τζι ας πα νάνι 17 για λλόου μας κρεμμάλλα τζαι σταυρός. Η Κυπριακή εξέγερση του Ανθολογία κειμένων, ανθολόγηση - εισαγωγή Γ. Χατζηκωστής, Ε.Π.Ο.Κ., Λευκωσία 1983 Ακούστε παράλληλα... Τον Γιώργο Νταλάρα να τραγουδά το ποίημα του Λιπέρτη «Καρτερούμεν μέρα νύχτα» στην ιστοσελίδα: watch?v=yriql-nqvs4&feature=relmfu [ 30 ] Ο ΤΟΠΟΣ ΜΟΥ ΚΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

32 ο τόπος μου και οι άνθρωποι ΘΟΔΟΣΗΣ ΠΙΕΡΙΔΗΣ Κυπριακή συμφωνία ΙΙΙ Ξέρουμε πως αυτό το σκελετωμένο τοπίο είναι δικό μας. Ξέρουμε πως αυτό το χωματένιο φτωχόσπιτο αυτές οι γονατισμένες φραγκοσυκιές με τη σκόνη στα φύλλα τους, με τις σαύρες στα πόδια τους, είναι δικά μας. Αυτό το μοναχικό κυπαρίσσι σα δωρική κολόνα μέσα στου κάμπου τη γυμνότητα αυτές οι λεύκες, ωσάν πράσινες κραυγές κάτω απ τον άσπρον ήλιο ωσάν ποτάμια κάθετα μέσ στο φρυγμένο¹ αγέρα αυτή η κάπαρη που αρπάχτηκε στο φρύδι του εγκρεμού σαν τρομαγμένη αυτά τα χώματα τ αχαμνά² αυτοί οι ξεροπόταμοι που ακινητούνε πετρωμένοι έρημοι μέσα στις μεγάλες ερημιές είναι δικά μας. [ ] Η ποιητική σύνθεση Κυπριακή συμφωνία του Θοδόση Πιερίδη ( ) εκδόθηκε το 1956 και αποτελεί έναν ρωμαλέο ύμνο στον απελευθερωτικό Αγώνα που είχε αρχίσει στην Κύπρο ο ποιητής ανάγει τον αγώνα αυτό εναντίον των Άγγλων αποικιοκρατών σε σύμβολο του πόθου για ελευθερία και ένωση με τη μητέρα Ελλάδα. 1 φρυγμένο: καμένο από την ξηρασία 2 αχαμνά: αδύνατα, φτωχικά IV Τραγουδώ, τραγουδώ το νησί μου πού ναι τόσο μικρό για να μπόρει σαν πουλί να χωρέσει στη χούφτα μου. Πού ναι τόσο μεγάλο, να μπόρει να χωρά την ακέρια ανθρωπότητα όπως κλείνει η μια μόνη σταγόνα τον πλατύν ωκεανό που τη γέννησε. Τραγουδώ, τραγουδώ τους ανθρώπους του νησιού μου και κείνους που πέρασαν κι ολοτρόγυρα ανθίζουν τα χνάρια τους και κεινούς όπου σήμερα οδεύουνε στη σκληρήν ανηφόρα και κείνους που θε νά ρθουν να πούνε βροντόφωνο της χαράς, της χαράς το τραγούδι. [ ] Μ. Κκάσιαλος, «Το στόλισμα της νύφης», λεπτομέρεια από έργο του ΤΗΣ ΓΛΥΚΕΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΚΥΠΡΟΥ [ 31 ]

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ

ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ ΖΑΚ ΠΡΕΒΕΡ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΕΝΑ ΑΓΑΠΗ ΜΟΥ Πήγα στην αγορά με τα πουλιά Κι αγόρασα πουλιά Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα λουλούδια Κι αγόρασα λουλούδια Για σένα αγάπη μου Πήγα στην αγορά με τα σιδερικά

Διαβάστε περισσότερα

GREEK SECOND ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I. 1. This question paper consists of 13 pages. Please check that your question paper is complete.

GREEK SECOND ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I. 1. This question paper consists of 13 pages. Please check that your question paper is complete. NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION NOVEMBER 2014 GREEK SECOND ADDITIONAL LANGUAGE: PAPER I Time: 2 hours 100 marks PLEASE READ THE FOLLOWING INSTRUCTIONS CAREFULLY 1. This question paper consists

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός»

«Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 «Ο Σάββας η κλώσσα και ο αετός» (Πόντος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #26 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14. «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 «Ο μικρός βλάκας» (Τραγάκι Ζακύνθου - Επτάνησα) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #14 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 4 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Ήταν ο Σοτός στην τάξη και η δασκάλα σηκώνει την Αννούλα στον χάρτη και τη ρωτάει: Αννούλα, βρες μου την Αμερική. Σην βρίσκει η Αννούλα και ρωτάει μετά τον Σοτό η δασκάλα: -Σοτέ, ποιος ανακάλυψε την Αμερική;

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες

ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013. Χρόνος: 1 ώρα. Οδηγίες ΑΓΓΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2013 ΤΑΞΗ Α ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΟ 19/05/2013 Χρόνος: 1 ώρα Οδηγίες 1. Έλεγξε ότι το γραπτό που έχεις μπροστά σου αποτελείται από τις σελίδες 1-11. 2. Όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη

Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού. Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη Γυμνάσιο Αγ. Βαρβάρας Λεμεσού Σχολείο Ετος: 2013-2014 Τίτλος Εργασίας: Έμαθα από τον παππού και τη γιαγιά μου Όνομα Μαθήτριας: Νικολέττα Χρίστου Τάξη: Γ 4 Όνομα Καθηγήτριας: Σταυρούλας Ιωάννου Λεμεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΤΡΑΓΟΥ ΙΑ 1 Πάλης ξεκίνηµα Πάλης ξεκίνηµα νέοι αγώνες οδηγοί της ελπίδας Όχι άλλα δάκρυα κλείσαν οι τάφοι λευτεριάς λίπασµα Λουλούδι φωτιάς βγαίνει στους τάφους µήνυµα στέλνουν Απάντηση

Διαβάστε περισσότερα

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω.

Και ο μπαμπάς έκανε μία γκριμάτσα κι εγώ έβαλα τα γέλια. Πήγα να πλύνω το στόμα μου, έπλυνα το δόντι μου, το έβαλα στην τσέπη μου και κατέβηκα να φάω. 1 Εδώ και λίγες μέρες, ένα από τα πάνω δόντια μου κουνιόταν και εγώ το πείραζα με τη γλώσσα μου και μερικές φορές με πονούσε λίγο, αλλά συνέχιζα να το πειράζω. Κι έπειτα, χτες το μεσημέρι, την ώρα που

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο

Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Τα παιδιά της Πρωτοβουλίας και η Δώρα Νιώπα γράφουν ένα παραμύθι - αντίδωρο Ο Ηλίας ανεβαίνει Ψηλά Ψηλότερα Κάθε Μάρτιο, σε μια Χώρα Κοντινή, γινόταν μια Γιορτή! Η Γιορτή των Χαρταετών. Για πρώτη φορά,

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ

Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ 2014-2015 Γνωρίζω Δεν ξεχνώ Διεκδικώ Η τουρκική εισβολή μέσα από φωτογραφίες Εργασίες από τα παιδιά του Γ 2 Το πρωί της 20 ης Ιουλίου 1974, οι Κύπριοι ξύπνησαν από τον ήχο των σειρήνων. Ο ουρανός ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Τα παραμύθια της τάξης μας!

Τα παραμύθια της τάξης μας! Τα παραμύθια της τάξης μας! ΟΙ λέξεις κλειδιά: Καρδιά, γοργόνα, ομορφιά, πυξίδα, χώρα, πεταλούδα, ανηφόρα, θάλασσα, φάλαινα Μας βοήθησαν να φτιάξουμε αυτά τα παραμύθια! «Χρυσαφένια χώρα» Μια φορά κι έναν

Διαβάστε περισσότερα

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν.

Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις. Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Αποστόλη Λαμπρινή (brines39@ymail.com) ΔΥΝΑΜΗ ΨΥΧΗΣ Στην ζωή πρέπει να ξέρεις θα σε κάνουν να υποφέρεις Μην λυγίσεις να σταθείς ψηλά! Εκεί που δεν θα μπορούν να σε φτάσουν. Θα σε χτυπάνε, θα σε πονάνε,

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) Αφηγητής 2 Αφηγητής 3 Παπα-Λάζαρος Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) Παιδί 2 ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΡΟΛΟΙ: 1. Αφηγητής 1(Όσους θέλει ο κάθε δάσκαλος) 2. Αφηγητής 2 3. Αφηγητής 3 4. Παπα-Λάζαρος 5. Παιδί 1 (Όσα θέλει ο κάθε δάσκαλος) 6. Παιδί 2 7. Παιδί 3 8. Παιδί 4 9. Παιδί 5 10. Μητέρα

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή

Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Παραμύθι για την υγιεινή διατροφή Τζήκου Βασιλική Το δίλημμα της Λένιας 1 Παραμύθι πού έχω κάνει στο πρόγραμμα Αγωγής Υγείας που είχε τίτλο: «Γνωρίζω το σώμα μου, το αγαπώ και το φροντίζω» με την βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

ασκάλες: Ριάνα Θεοδούλου Αγάθη Θεοδούλου

ασκάλες: Ριάνα Θεοδούλου Αγάθη Θεοδούλου ασκάλες: Ριάνα Θεοδούλου Αγάθη Θεοδούλου Με αφορµή το εκαπενθήµερο Οδικής Ασφάλειας που διοργανώθηκε στο σχολείο µας µε θέµα «Μαθαίνω να περπατώ µε ασφάλεια στο δρόµο», τα παιδιά της Β 2 αποφάσισαν να

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά

Η ζωή είναι αλλού. < <Ηλέκτρα>> Το διαδίκτυο είναι γλυκό. Προκαλεί όμως εθισμό. Γι αυτό πρέπει τα παιδιά. Να το χρησιμοποιούν σωστά Δράση 2 Σκοπός: Η αποτελεσματικότερη ενημέρωση των μαθητών σχετικά με όλα τα είδη συμπεριφορικού εθισμού και τις επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή! Οι μαθητές εντοπίζουν και παρακολουθούν εκπαιδευτικά βίντεο,

Διαβάστε περισσότερα

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει...

Ο γιος του ψαρά. κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... Ο γιος του ψαρά κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώστου κλότσο να γυρίσει παραμύθι ν' αρχινήσει... ια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας ψαράς που δεν είχε παιδιά. Κάποια μέρα, εκεί που πήγαινε με

Διαβάστε περισσότερα

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι;

Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Η λεοπάρδαλη, η νυχτερίδα ή η κουκουβάγια βλέπουν πιο καλά μέσα στο απόλυτο σκοτάδι; Κανένα από αυτά τα ζώα. Στο απόλυτο σκοτάδι είναι αδύνατο να δει κανείς ο,τιδήποτε. Ποια δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΑ 1 Κύπρος Χρυσάνθης 17 του Νοέµβρη 1973 (Χαράµατα) Το ποίηµα δηµοσιεύτηκε στον τόµο Αντιφασιστικά 67-74 (1984) και αναφέρεται στην εξέγερση των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, στις

Διαβάστε περισσότερα

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Ποιητικό Κουίζ. 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών; Ποιητικό Κουίζ 1. Ποιος Έλληνας ποιητής τιμήθηκε πρώτος με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας; Ο Γιώργος Σεφέρης Ο Κωνσταντίνος Καβάφης Ο Οδυσσέας Ελύτης 2. Ποιο είναι το μέτρο των ελληνικών δημοτικών τραγουδιών;

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Πότε θα φανεί η Φανή

Πότε θα φανεί η Φανή ...... Πότε θα φανεί η Φανή Η συγγραφέας χαίρεται να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες της. Η διεύθυνσή της είναι: Αγίου Πολυκάρπου 51, Νέα Σμύρνη 171 24, Αθήνα. Τηλ.: 210 9335830, FAX: 210 9351603 e-mail:

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 02 Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Β. ΜΙΚΡΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 2 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Λέει ο Σοτός στη μαμά του: - Μαμά, έμαθα να προβλέπω το μέλλον! - Μπα; Κάνε μου μια πρόβλεψη! - Όπου να είναι θα έρθει ο γείτονας να μας πει να πληρώσουμε το τζάμι που του έσπασα!!! Ενώ ο πατέρας διαβάζει

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ

17.Α.ΜΕΓΑΛΑ ΑΝΕΚΔΟΤΑ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΤΟ 1 - ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΜΑΡΙΑ Μια φορά η δασκάλα του Τοτού του είπε να γράψει 3 προτάσεις. Όταν πήγε σπίτι του ρωτάει τη μαμά του που έκανε δουλειές: - Μαμά πες μου μια πρόταση. - Άσε με τώρα, δεν μπορώ. Ο Τοτός τη γράφει. Μετά πηγαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: ΕΛΕΝΗ ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: "ΕΛΕΝΗ" ΤΟΥ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ: Β ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ στίχοι: 987-1098 ΕΛΕΝΗ: Ικέτισσα, ω! παρθένα, σου προσπέφτω και σε παρακαλώ απ της δυστυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Ας µιλήσουµε Ελληνικά

Ας µιλήσουµε Ελληνικά Ας µιλήσουµε Ελληνικά I Το όνοµά µου: Πόσων χρονών είµαι: Σε ποια τάξη πηγαίνω: Σε ποιο σχολείο πηγαίνω: Η πόλη µου / Το χωριό µου: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2011 Μέρος Α Κατανόηση προφορικού λόγου 1 Άσκηση 1 Άκουσε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός)

Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; (Κάθε σωστή απάντηση 1 βαθµός) ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 Φύλλο εργασίας 1 Ερµηνεύουµε σύµβολα! Αν δούµε κάπου τα παρακάτω σήµατα πώς θα τα ερµηνεύσουµε; Επικοινωνούµε έτσι κι αλλιώς 26 2. Πού µπορείτε να συναντήσετε αυτό το σήµα; Σύνολο: (Κάθε σωστή.

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον

Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη Ζήτησε να συναντηθούμε νύχτα. Το φως της μέρας τον ενοχλούσε, είπε. Η νύχτα είναι πιο τρυφερή, πιο ευάλωτη. Η φωνή του χανόταν. Μια φωνή τρυφερή και ευάλωτη, σαν τη νύχτα του

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ.

Τάξη: Γ. Τμήμα: 2ο. Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Τάξη: Γ Τμήμα: 2ο Υπεύθυνη τμήματος : ΑΝΕΣΤΗ ΑΣΗΜΙΝΑ. Εκθέσεις μαθητών.. ΜΑΘΗΤΗΣ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ. Θέμα :Τι θέλω να αλλάξει στον κόσμο το 2011. Το έτος 2010 έγιναν πολλές καταστροφές στον κόσμο.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2013-2014 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια: 2 ώρες Υπογραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-15 Μάθημα: Ελληνικά για ξενόγλωσσους Επίπεδο: Ε1 Διάρκεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ. Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΜΕΤΑΞΑ Μαύρα, σαν τον έβενο, μαλλιά Στη γιαγιά Φωτούλα, που δεν πρόλαβε να το διαβάσει, γιατί έφυγε ξαφνικά για τη γειτονιά των αγγέλων. Και στον παππού Γιώργο, που την υποδέχτηκε εκεί ψηλά,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα

Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Η πολύ λαίμαργη μπουλτόζα που έφαγε τον Ακάμα Κατάπιε όλα τα φύτα Και έχει μείνει ερημια Δεν νομίζω τώρα ποιά Πώς τον γλιτώνει τον καύγα Ήρθαν οι δασονόμοι με τα Όπλα και τα σπαθιά Τρέχει τώρα να ξεφύγει

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 4 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ το Δημοτικό η δασκάλα λέει στους μαθητές της: -Παιδιά, ελάτε να κάνουμε ένα τεστ εξυπνάδας! Ριχάρδο, πες μου ποιο είναι αυτό το ζωάκι: Περπατά στα κεραμίδια, έχει μουστάκι, κάνει νιάου και αλλά έχει και

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt

ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ UÇURTMA Orkun Bozkurt - Ι - Αυτός είναι ένας ανάπηρος πριν όμως ήταν άνθρωπος. Κάθε παιδί, σαν ένας άνθρωπος. έρχεται, καθώς κάθε παιδί γεννιέται. Πήρε φροντίδα απ τη μητέρα του, ανάμεσα σε ήχους

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript

Modern Greek Stage 6 Part 2 Transcript 1. Announcement Καλημέρα, παιδιά. Θα ήθελα να δώσετε μεγάλη προσοχή σε ό,τι πω σήμερα, γιατί όλες οι ανακοινώσεις είναι πραγματικά πολύ σημαντικές. Λοιπόν ξεκινάμε: Θέμα πρώτο: Αύριο η βιβλιοθήκη του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου

Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Ένα μήλο στην πλάτη ενός σκαντζόχοιρου Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένα σκαντζοχοιράκι που νύσταζε πολύ και ετοιμαζόταν να κοιμηθεί. Ξαφνικά όμως έπεσε ένα μήλο πάνω στην πλάτη του και καρφώθηκε στα αγκάθια

Διαβάστε περισσότερα

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;»

Ταξίδι στις ρίζες «Άραγε τι μπορεί να κρύβεται εδώ;» Ταξίδι στις ρίζες Είχε φτάσει πια η μεγάλη ώρα για τα 6 αδέρφια Ήταν αποφασισμένα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα που τόσα χρόνια τα βασάνιζε! Η επιθυμία τους ήταν να μάθουν την καταγωγή τους και να συλλέξουν

Διαβάστε περισσότερα

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση

Κατερίνα Κατράκη. Παράθυρο. Ποίηση Κατερίνα Κατράκη Παράθυρο Ποίηση ΠΑΡΑΘΥΡΟ Κατερίνα Κατράκη Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Χαρακτικό εξωφύλλου - Προμετωπίδα: Βάσω Κατράκη Σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της  Μη βίας Συμμετοχή στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας" Στις 25-2-2013 οι ομάδα των Έμπιστων Διαμεσολαβητών του σχολείου μας πραγματοποίησε επίσκεψη στην έκθεση για τις προσωπικότητες της " Μη βίας"

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ < Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2012 >

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ < Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2012 > ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ < Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2012 > Σχεδιασμός σεναρίου: Βασιλική Σελιώτη, Φιλόλογος, Λειτουργός Γραφείου Α.Π. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε.

ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΨΥΧΟΓΙΟΣ Α.Ε. ιστορίες της 17 ιστορίες της Πρωτοχρονιάς Παραμύθια: Βαλερί Κλες, Έμιλι-Ζιλί Σαρμπονιέ, Λόρα Μιγιό, Ροζέ-Πιερ Μπρεμό, Μονίκ Σκουαρσιαφικό, Καλουάν, Ιμπέρ Μασουρέλ, Ζαν Ταμπονί-Μισεράτσι, Πολ Νέισκενς,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου,

Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, Ο ποταμός του Αγίου Επιφανίου Ο ποταμός βρίσκεται στον Άγιο Επιφάνιο μέσα στο δάσος, δίπλα από το σπίτι μου. Μερικές φορές πηγαίνω με την αδερφή μου, την ξαδέρφη μου και τον μπαμπά μου στον ποταμό. Ο ποταμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΩΤΙΤΣΑΣ - ΣΤΑΓΟΝΙΤΣΑΣ Copyright Συνοδινού Ράνια Follow me on Twitter: @RaniaSin Smashwords Edition ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική ή κατά παράφραση ή διασκευή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ. Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις... 7. Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου... 17 3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Μαθαίνω να σχηµατίζω απλές προτάσεις................ 7 Μαθαίνω να οµορφαίνω τις προτάσεις µου.............. 17 Μαθαίνω να µεγαλώνω τις προτάσεις µου............... 25 Μαθαίνω να γράφω

Διαβάστε περισσότερα

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας

Έρικα Τζαγκαράκη. Τα Ηλιοβασιλέματα. της μικρής. Σταματίας Έρικα Τζαγκαράκη Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας στην μικρη Ριτζάκη Σταματία-Σπυριδούλα Τα Ηλιοβασιλέματα της μικρής Σταματίας ISBN: 978-618-81493-0-4 Έρικα Τζαγκαράκη Θεσσαλονίκη 2014 Έρικα Τζαγκαράκη

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες

Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Η ιστορία του χωριού μου μέσα από φωτογραφίες Μία εικόνα είναι χίλιες λέξεις Έτσι έλεγαν οι αρχαίοι Κινέζοι Εμείς, οι μαθητές της Α και Β Τάξης του δημοτικού σχολείου Λισβορίου θα σας πούμε την ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού

Αυήγηση της Οσρανίας Καλύβα στην Ειρήνη Κατσαρού Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας χωριάτης κι ήτανε φτωχός. Είχε ένα γάιδαρο και λίγα τάλαρα. Εσκέφτηκε τότε να βάλει τα τάλαρα στην ουρά του γαϊδάρου και να πάει να τον πουλήσει στο παζάρι στην πόλη. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ.

Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Σ.Δ.Ε. ΦΥΛ. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΥ Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό Π.Μ. Μια φορά κι έναν καιρό, χωρίς το πιο πολύτιμο αγαθό: το νερό. Πριν από πάρα πολλά χρόνια, ένα πρωινό, ξύπνησε ο

Διαβάστε περισσότερα

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα.

Ο χαρούμενος βυθός. Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ο χαρούμενος βυθός Σχόλιο [D2]: Σπανουδάκης Κύματα Αφηγητής : Ένας όμορφος βυθός. που ήταν γαλαζοπράσινος χρυσός υπήρχε κάπου εδώ κοντά και ήταν γεμάτος όλος με χρυσόψαρα. Ψαροτουφεκάδες, δύτες και ψαράδες

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Η µαγεία του βιβλίου

Η µαγεία του βιβλίου Η µαγεία του βιβλίου Χριστιάνα Αντρέου Παναγιώτα Χαραλάµπους για το βιβλίο Το βιβλίο, το βιβλίο είναι φίλος µου καλός. Το κρατώ και το διαβάζω, και λεπτό δε σταµατώ. Η µαγεία του µε ταξιδεύει στο δικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ

ΕΚΕΙΝΗ ΕΝΑ ΤΡΑΓΟΥ Ι ΓΙΑ ΤΟΝ Γ Πέρος Ζαχαρίας Ζαχαρίας Πέρος ψευδώνυμο, του σπουδαστή της Αντιρύπανσης Ζαχαρία Περογαμβράκη. Στην Κοζάνη ασχολήθηκε με το Θέατρο σαν ερασιτέχνης ηθοποιός σε αρκετές παραστάσεις, συμμετείχε σε μία ταινία

Διαβάστε περισσότερα

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert

qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn nmσγqwφertyuioσδφpγρa ηsόρ ωυdf ghjργklαzxcvbnβφδγωmζq wert qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmηq σwω Η μάνα και τα τέσσερα παιδιά της ψerβνtyuςiopasdρfghjklzx cvbn Θεατρική διασκευή mqw e rtyuiopasdfghjklzxcvbnφ γιmλι qπςπ ζ αwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςj klzxc vλοπbnαmqwertyuiopasdf

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου

ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΤΑΞΗ Γ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ από τη δασκάλα Στέλλα Σάββα Παττίδου ΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ:ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Θέμα: Περιγραφή προσώπου Τίτλος: «ο παππούς μου» Α. ΠΡΟΣΥΓΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ 1. Φάση Αυθεντικοποίησης (3Χ40 λεπτά) Προβληματισμός

Διαβάστε περισσότερα

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ

17.Γ. ΠΡΟΣΤΧΑ ΑΝΕΚΔΟΣΑ ΜΕ ΣΟΝ ΣΟΣΟ 2 - ΧΑΣΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΤ ΜΑΡΙΑ Βάζει η δασκάλα εργασία για το σπίτι, να ρωτήσουν πως γεννιούνται τα παιδιά. - Μαμά, μαμά, λέει ο Σοτός μόλις πήγε σπίτι, η δασκάλα μας είπε να σας ρωτήσουμε πως γεννιούνται τα παιδιά. - Δεν μπορώ τώρα,

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ

Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ Π Ε Ν Τ Ε Ν Ε Α Π Ο Ι Η Μ Α Τ Α Τ Ο Υ Κ Ω Ν Σ Τ Α Ν Τ Ι Ν Ο Υ ΧΑΤΖΗΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΔΟΥΚΑ / Κανιάρης Μην πας στο Ντητρόιτ Ουρανός-λάσπη Ζώα κυνηγούν ζώα Η μητέρα του καλλιτέχνη πάνω σε

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις

Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Η ΚΛΗΤΙΚΗ: Λειτουργίες - Χρήσεις Όταν φωνάζουμε κάποιον ή του απευθύνουμε το λόγο, λέμε το όνομα του στην ΚΛΗΤΙΚΗ. Γιώργο, μ' ακούς: Καθίστε, κύριε Παυλίδη! Παιδιά! Ησυχία! Συχνά τον αποκαλούμε όχι με

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Γρίφος 1 ος Ένας έχει μια νταμιτζάνα με 20 λίτρα κρασί και θέλει να δώσει σε φίλο του 1 λίτρο. Πώς μπορεί να το μετρήσει, χωρίς καθόλου απ' το κρασί να πάει χαμένο, αν διαθέτει μόνο ένα δοχείο των 5 λίτρων

Διαβάστε περισσότερα

Λόγου Χάριν. οσελότος. οσελότος ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

Λόγου Χάριν. οσελότος. οσελότος ΕΚ ΟΣΕΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ναταλία Ναταλία Ταμιωλάκη Ταμιωλάκη Λόγου Χάριν ΕΚ ΟΣΕΙΣ οσελότος ΕΚΔΟΣΕΙΣ οσελότος Τιτλος Λόγου χάριν Συγγραφέας Ναταλία Ταμιωλάκη Σειρα Ποίηση [2358]0312/03 Copyright 2011 Ναταλία Ταμιωλάκη Πρώτη Εκδοση

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Α (αρχάριο) Δεύτερη διδακτική πρόταση Ανέκδοτα-Αινίγματα Ενδεικτική διάρκεια: 1 διδακτική ώρα (εναλλακτικά, να δίνονται ένα ή δύο ανέκδοτα στο πρώτο ή τελευταίο δεκάλεπτο

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Γ Γυμνασίου στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα

Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Γ Γυμνασίου στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Γ Γυμνασίου στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Νοέμβριος - Δεκέμβριος 2012 {σχεδιασμός σεναρίου: Βασιλική Σελιώτη, επιμέλεια παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, εποπτεία: Αφροδίτη Αθανασοπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945 ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ 3 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗ ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΔΟΞΑ (ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ 1939-1945) ΣΥΛΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

«Η Μάνα του Αγνοούμενου», τα δικά μας ποιήματα

«Η Μάνα του Αγνοούμενου», τα δικά μας ποιήματα Ι Δημοτικό Σχολείο Πάφου «Ευαγόρας Παλληκαρίδης», τα δικά μας ποιήματα Τμήμα: Στ 3 Σχολική χρονιά: 2014-2015 Μάνα που εσταυρώθηκες τζιαι έχασες τον γιο σου, ποσιερέτα τη Γιαλούσα σου τους τάφους των γονιών

Διαβάστε περισσότερα