«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "«Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής"

Transcript

1 Σειρά Βιωµατικών Εκπαιδευτικών Σεµιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασµα από τις σηµειώσεις του βιωµατικού σεµιναρίου µε θέµα «Σωµατοποίηση-Ψυχοσωµατικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωµατοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής 1.Η Θεµελιακή(ή Θεµελιώδης) Κατάθλιψη. Όρος εισαχθείς το 1966 από τον P. Marty. Καταρχήν υπάρχουν δύο άξονες καταθλίψεων: -Καταθλίψεις µε Εκφραστικότητα. -Καταθλίψεις χωρίς Εκφραστικότητα. Α) Καταθλίψεις µε Εκφραστικότητα. Παρουσιάζουν θετική συµπτωµατολογία την οποία ο ψυχίατρος, ή ο ψυχαναλυτής µπορούν να αναγνωρίσουν. Πρόκειται για: -τη Μελαγχολία. Εδώ έχουµε θεµατική αυτοµοµφής την οποία ο παρατηρητής αµέσως αντιλαµβάνεται -τη Νευρωτική Κατάθλιψη. Εδώ υπάρχει θεµατική ευνουχισµού η οποία είναι εύκολα αναγνωρίσιµη. Επίσης προεξάρχουν φαντασίες κατωτερότητας και αυτοϋποτίµησης. Πρόκειται για Καταθλίψεις ψυχικοποιηµένες, δηλαδή απαρτιωµένες σε µια αρκετά καλής ποιότητας αµυντική εργασία του ψυχικού οργάνου. Β) Καταθλίψεις χωρίς Εκφραστικότητα. Είναι δύσκολο να τις αναγνωρίσουµε (διαγνώσουµε), γιατί η εκφραστικότητα τους είναι περιορισµένη ή «φλου»: εν έχουν θετική συµπτωµατολογία (όπως οι προηγούµενες), αλλά παρουσιάζουν: -Κούραση. Πρόκειται για ασθενείς που εκφράζουν την κατάθλιψή τους µέσω ενός βιώµατος εξάντλησης. -Άγχος. Είναι διάχυτο, λίγο αόριστο το οποίο δεν αντιστοιχεί συγκεκριµένα µια κατάσταση η σε ένα αντικείµενο 1

2 -Παράπονα για σωµατικές ενοχλήσεις. Βλέπουµε σε αυτές τις καταθλίψεις µια ναρκισσσιστική θεµατική. εν είναι αρκετά καλά ψυχικοποιηµένες, ως εκ τούτου υπάρχει σε αυτές σβήσιµο όλων των νευρωτικών αµυνών. Σε αυτήν την κατηγορία ανήκει και η Θεµελιακή Κατάθλιψη η οποία συνοδεύει µόνιµα την χρηστική σκέψη («βραχυκύκλωµα» κάθε φαντασιακής δραστηριότητας του ατόµου. Το άτοµο είναι παρόν άλλα άδειο) 1. Στη Θεµελιακή Κατάθλιψη έχουµε πτώση του τόνου των ενστίκτων ζωής. Μία από τις συνέπειες αυτής της κατάθλιψης είναι οι σωµατικές αναµοχλεύσεις (Σωµατοποίηση). Πρώτη κατηγορία αρνητικής σηµειολογίας της Θεµελιακής Κατάθλιψης -Απουσία θετικής συµπτωµατολογίας. -Παρουσία αρνητικής συµπτωµατολογίας. Πρόκειται για σβήσιµο των εκφράσεων ενός συναισθήµατος ενοχής οι οποίες να συνδέονται µε ένα οιδιπόδειο Υπερεγώ. εν υπάρχει δηλαδή ενοχικότητα η οποία να βάζει σε λειτουργία τη διαδικασία της απώθησης. Οι ασθενείς αυτοί µπορούν να µας µιλούν για ενοχές αλλά καλούµαστε να διαγνώσουµε αν πρόκειται για αίσθηµα ντροπής περισσότερο και όχι για ενοχές. Η ντροπή είναι το αίσθηµα του υποκειµένου ότι καταστρατήγησε κάποιες αξίες και ιδεώδη. Πρόκειται για ναρκισσιστικές απαιτήσεις που σχετίζονται µε το ιδεώδες Εγώ (διάφορο του Υπερεγώ). Το λειτουργικό Υπερεγώ γενικά λέει : «µην κάνεις». Το συχνότερο αυτοί οι ασθενείς όταν µιλάνε για «ενοχές» εννοούν «ντροπή» για πράγµατα που έκαναν. Πρόκειται για πράξεις οι οποίες δεν υπερβαίνουν ένα εσωτερικευµένο Υπερεγώ (οι αξίες µου), αλλά καταστρατηγούν ιδεώδη κοινωνικά τα οποία έχουν εξωτερική διάσταση και εµφορούνται από αξίες άλλων. 1 Η Θεµελιακή Κατάθλιψη και η Χρηστική Σκέψη αποτελούν τις δύο όψεις του φαινοµένου της Ψυχικής Αποδιοργάνωσης. Όταν το άτοµο αποδιοργανώνεται παρουσιάζει σε διαφορετικούς βαθµούς θεµελιακή κατάθλιψη και χρηστική σκέψη (σκέψη φτωχή η οποία δεν εµπεριέχει αναπαραστάσεις. Το άτοµο µιλά για το πράγµα καθ αυτό χωρίς να παραπέµπει σε συνειρµούς και αναπαραστάσεις. Εδώ χωλαίνει η συµβολική σκέψη). 2

3 Εδώ ο προεξάρχων αµυντικός µηχανισµός του Εγώ είναι η καταστολή. Πρόκειται για αµυντικό µηχανισµό κατά την πρώιµη σχέση του παιδιού µε τη µητέρα του. Εδώ το παιδί συµπιέζει τις αγωνίες του και τις συγκινήσεις του γιατί αυτές θα αποτελούσαν µια απειλή για τη ζωή της µαµάς του (π.χ. όταν αυτή είναι σε κατάθλιψη). Αυτή η µητέρα επιβάλλει µια σιωπή στην εκφραστικότητα των συγκινήσεων του παιδιού. Επίσης -για «παιδαγωγικούς» σκοπούς- σε ορισµένες οικογένειες τα παιδιά δεν έχουν δικαίωµα να παραπονιούνται. Τότε σιγά σιγά το παιδί εσωτερικεύει αυτή τη σιωπή, την καταστολή 1 των συγκινήσεων του. Πρόκειται για την αρνητικοποίηση των συγκινήσεων µε τη µορφή ενός ιδεώδους Εγώ. Το παιδί αποκόπτεται από τις δικές του ενορµητικές πηγές, δηλαδή χάνει τη δική του λιβιδινική τροφοδοσία, χάνει την ατοµική του, τη µοναδική του ιδιαιτερότητα. Συµµορφώνεται στο όνοµα µιας υπερπροσαρµογής του στο οµαδικό, στην κοινωνική πραγµατικότητα, στις κοινωνικές (εξωτερικές) νόρµες και αξίες. Εύκολα θα αισθάνεται ντροπή κάθε φορά που θα «παρακάµπτει» τις έξωθεν αξίες προς όφελος των ατοµικών του επιθυµιών. Κλινικό Παράδειγµα: Νεαρή ασθενής σε θεραπεία µε συστηµατικό ερυθηµατώδη λύκο (αυτοάνοση νόσος, ασθένεια του ανοσοποιητικού συστήµατος). Το ανοσοποιητικό σύστηµα θεωρείται ως η προεξάρχουσα οργανική άµυνα. 1 Σε ορισµένες περιπτώσεις η καταστολή µπορεί να φτάσει τα πράγµατα µέχρι το πάγωµα, τη συρρίκνωση, τον µαρασµό της σκέψης. Μπορεί να εξαφανίσει, να σβήσει την επιθυµία και την ίδια τη σκέψη. Τα πράγµατα είναι «παγοποιηµένα». Πρόκειται για µια κατάσταση απάθειας. Εδώ το συναίσθηµα δεν τροφοδοτεί τη σκέψη. Είναι µια προσπάθεια συνειδητή να εγκυστώσω το συναίσθηµα µου, δηλ. να µη νοιώσω. Έτσι η καταστολή µπορεί να γίνει στοιχείο του χαρακτήρα (χαρακτηρολογικό) Πρόκειται για ένα µπλοκάρισµα της επένδυσης της λιβιδούς στο αντικείµενο ώστε να µην αναδύεται η ενόρµηση. Ένα «τσιµεντάρισµα», δεν ανασαίνει το πράγµα, δεν επιστρέφει στο συνειδητό τίποτα από την επιθυµία Είναι η καταστολή ως νεύρωση χαρακτήρα. Kατά την Mc Dougall η καταστολή ως µηχανισµός άµυνας προστατεύει το ΕΓΩ από την ανάδυση των αρχαϊκών (πρωτογενών) φαντασιών ψυχωσικής τάξης. Καταστολή: άµυνα κατά της ψύχωσης. Κατ αυτήν την άποψη η χρηστική σκέψη δεν οφείλεται στην έλλειψη φανασιωτικού υλικού, αλλά στην προσπάθεια καταστολής αυτών των πρωτογενών φαντασιών 3

4 Η υπόθεση εργασίας εδώ είναι ότι το ανοσοποιητικό σύστηµα ως οργανική άµυνα υπερλειτουργεί όταν άλλα συστήµατα αµυνών τα οποία δρουν σε άλλα επίπεδα (ψυχικές άµυνες) αποδεικνύονται ανεπαρκή. Η υπερλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήµατος έχει σαν αποτέλεσµα αυτό να αναγνωρίζει ως «εχθρούς» εσωτερικά όργανα και να τους επιτίθεται (αυτοανοσία). Έχουµε τότε βλάβη του οργάνου µέσω επίθεσης εναντίον εαυτού. Ασθενής: «Ένα όνειρο είδα είµαστε µια παρέα σε ένα λόφο σε µια εκδροµή και κατεβαίναµε προς τα κάτω και, κάποια στιγµή, είδαµε ένα µονοπάτι που καιγόταν και φοβηθήκαµε. Αυτό προχώρησε και µετά έκανε έκρηξη. Και αρχίσαµε να τρέχουµε. Και κάτω ήταν ο Σπύρος που όµως εκείνος δεν µπορούσε να τρέξει». ( ιάβασε το όνειρο από ένα χαρτί στο οποίο το είχε γράψει). Από το υλικό των συνεδριών γνωρίζουµε (όπως µας έχει µεταδώσει άλλη φορά), ότι βλέποντας όνειρα φωνάζει «µαµά» Στην ίδια συνεδρία η ασθενής είπε ότι όταν η µητέρα της πάει να της πιάσει το χέρι εκείνη το τραβάει. Η ασθενής µέσω του ονείρου δείχνει ν αναφέρεται στην επιθυµία- αυτή έρχεται τη στιγµή που µιλά- για έκρηξη (φωτιά) και για κάτι που καίγεται («καυτές» ενστικτώδεις διεγέρσεις, µη ψυχικοποιηµένες). Φωνάζει τη µαµά ώστε αυτή να δράσει προστατευτικά (µαµά ως αλεξιερεθιστικό αντικείµενο- σύστηµα) 1 απέναντι σε αυτό που έσωθεν την καίει και το οποίο εκρήγνυται. Πρόκειται για τους έσωθεν ερεθισµούς τους οποίους δεν µπορεί να χειριστεί ψυχικά (να φιλτράρει) οπότε αµύνεται σε αυτούς «σβήνοντας» τους µέσω καταστολής οπότε δε θυµάται το όνειρο (το σβήνει). Τότε χρειάζεται να το γράψει για να µην το «χάσει». εν µπορεί να κάνει τίποτα παρά µόνο αν µέσω του γραπτού-µέσω της αντίληψης- το ανακαλέσει (το γραπτό είναι ένα οπτικό αντιληπτικό ερέθισµα). Χρειάζεται να έχει το αντιληπτικό για να το ανακαλέσει, να γραπωθεί πάνω από το εξωτερικό. Έχουµε εδώ υπερεπένδυση των εξωτερικών ερεθισµάτων. εν υπάρχει εδώ η διαστρωµάτωση της απώθησης 2. 1 Το αλεξιερεθιστικό σύστηµα του παιδιού αναπτύσσεται µε τη βοήθεια του αντικειµένου (µάνα). 2 Σε αντιδιαστολή µε τον µηχανισµό της καταστολής µέσω του οποίου σβήνει η λιβιδώς (πτώση του τόνου της ζωής), µε την απώθηση η λιβιδώς διατηρείται οπότε τροφοδοτεί διαρκώς τη σκέψη του υποκειµένου( φαντασία, συγκινήσεις, επιθυµίες κ.λ.π). 4

5 Η ασθενής-όπως µετέδωσε- τραβάει το χέρι της όταν ( βλέποντας τηλεόραση ) της το πιάνει η µητέρα της. Ιδού ο φόβος της έκρηξης. Είναι ο φόβος να καταστρέψει (να κάψει) το αντικείµενο όπως το σώµα της. Η ίδια ασθενής σε µεταγενέστερη συνεδρία µετέδωσε: «Νοµίζω ότι η ιδανική γυναίκα για έναν άντρα είναι η πεθαµένη γυναίκα, αυτή που λείπει, αυτή που δεν υπάρχει, είναι κάπου...» ενώ σχετικά µε µια φίλη της είπε: «θα ήθελα να έχω µια φίλη που να έχει την ίδια ηθική µαζί µου. Πόσες φορές της λέω να µη συνεχίσει αυτή τη (παράνοµη) σχέση, να χωρίσει». Η ασθενής εδώ µπαίνει στο ιδεώδες. Η πεθαµένη γυναίκα, αυτή που λείπει, είναι αυτή η οποία, εφόσον λείπει, δεν ικανοποιεί ποτέ. Είναι η διαρκής αναζήτηση του ιδεώδους, κάτι άπιαστο. Επίσης, αν η φίλη της χωρίσει και µείνει µόνη θα µπορούσε να γίνει η ιδεώδης γυναίκα σαν την (ιδεώδη) µάνα των αναζητήσεών της, δηλαδή µια µάνα την οποία αέναα θα ψάχνει σαν την νεκρή, την πεθαµένη (αυτή που δεν υπάρχει).. Προεξάρχει ένα ιδεώδες Εγώ (µέσω ταυτίσεων µε τα ιδεώδη αντικείµενα). Το ιδεώδες Εγώ παραπέµπει στον ναρκισσισµό. Κατά τον Freud το ιδεώδες Εγώ είναι ο απότοκος του ναρκισσισµού του µικρού παιδιού. Σηµείωση: Όταν υπάρχει το ιδεώδες Εγώ είναι πιο καλά τα πράγµατα, γιατί «παίζονται» σε ψυχικό επίπεδο ακόµα. Αναφερόµαστε εδώ σε ναρκισσιστικές εύθραυστες προσωπικότητες που εύκολα καταρρέουν, απογοητεύονται, όταν αποεξιδανικεύσουν το αντικείµενο. Μπορούν τότε να οργανώσουν µια ναρκισσιστική κατάθλιψη (µελαγχολία). Πρόκειται για ψυχική καθήλωση. Το πρόβληµα υφίσταται, όταν δεν υπάρχει ούτε το ιδεώδες Εγώ. Από τη στιγµή που δεν «κρατάει» το ιδεώδες φεύγω από την ψυχική σφαίρα και πάω στο σώµα (σωµατοποίηση), δηλαδή προς την εγκατάσταση σωµατικής καθήλωσης. Τα όρια, το πέρασµα από τον ναρκισσισµό προς την εγκατάσταση ψυχοσωµατικού συµπτώµατος είναι µικρά. εύτερη κατηγορία αρνητικής σηµειολογίας 3 των ασθενών µε βίωµα θεµελιακής κατάθλιψης 3 Πρόκειται για ένα σύνολο στοιχείων που βρίσκουµε σε άλλες καταθλίψεις µε θετική συµπτωµατολογία, αλλά που απουσιάζουν στη θεµελιακή κατάθλιψη. 5

6 - εν έχουν αληθινή συνειρµική ικανότητα, «δεµένη» µε το ασυνείδητο. εν έχουν υλικό ενορµητικό απωθηµένο που επιστρέφει από το ασυνείδητο λεκτικά π.χ παραδροµές ή παραπραξίες κ.λ.π) 4. Ο ασθενής εδώ µπορεί να δείχνει ότι έχει ελεύθερους συνειρµούς, στην πραγµατικότητα όµως πρόκειται για µια σειρά συνειδητών ή προσυνειδητών ιδεών (ψευδοσυνειρµοί). - εν εκφράζουν αγωνία. - εν έχουν νευρωτικά συµπτώµατα (υστερίες, ψυχαναγκασµούς, οργανωµένες φοβίες). -Απουσία διαστροφικών συµπτωµάτων. -Απουσία αναγνωρίσιµων µετουσιωσικών καναλιών. -Απουσία ψυχοκινητικής επιβράδυνσης. Πρόκειται για ασθενείς που συνεχίζουν τις δραστηριότητες τους, κάνουν δηλαδή αυτό που έχουν να κάνουν στα διάφορα επίπεδα της επιβίωσης τους, στο κοινωνικό, επαγγελµατικό, σεξουαλικό, διατροφικό. Ο ασθενής συνεχίζει µηχανικά να επιτελεί τις δραστηριότητές του. -Αντιµεταβίβαση. Είναι ιδιαίτερη η εντύπωση, η αντίληψη, η αίσθηση που δοκιµάζει ο ψυχαναλυτής ακούγοντας έναν τέτοιο ασθενή. Ζει το αίσθηµα µιας απόστασης ανάµεσα στη δική του ψυχική λειτουργία και σε αυτήν του ασθενούς. Υπάρχει εκφραστική φτώχεια (κάτι που σοκάρει τον ψυχαναλυτή) αντί για κυκλοφορία συγκινήσεων και αναπαραστάσεων. Η αντιµεταβίβαση του αναλυτή είναι ένα κλινικό σηµείο που ανήκει στην συµπτωµατολογία της θεµελιακής κατάθλιψης και γενικότερα της ψυχοσωµατικής. Πριν την εγκατάσταση της θεµελιακής κατάθλιψης παρατηρούµε στον ασθενή καταστάσεις διάχυτης αγωνίας 5. Πρόκειται για µια γενικευµένη αγωνία η οποία εκδηλώνεται µε τη µορφή µιας αθόρυβης γενικευµένης κατάπτωσης χωρίς να µπορούµε να τη συνδέσουµε µε κάποιο αντικείµενο (anobjectal). Συχνά σε αυτήν την περίοδο ο ασθενής βρίσκεται σε µια κατάσταση βαθιάς απόγνωσης παντού και για τα πάντα. Μόλις εγκαθίσταται το βίωµα της θεµελιακής κατάθλιψης οι διάχυτες αγωνίες εξαφανίζονται 6 (παραδοξότητα φαινοµένου). 4 Στο µέτρο κατά το οποίο δυσλειτουργεί η απώθηση. 5 Αντιδιαστέλλουµε τις διάχυτες αγωνίες µε τις νευρωτικές (φοβικές) καθώς οι τελευταίες έχουν αντικείµενο επένδυσης ( το φοβικό αντικείµενο) το οποίο απουσιάζει στις πρώτες 6 Στις νευρωτικές καταθλίψεις η αγωνία είναι πάντα παρούσα όπως και η αναζήτηση βοήθειας από την πλευρά των ασθενών που υποφέρουν από αυτές. 6

7 Ο P. Marty συνέδεσε τη θεµελιακή κατάθλιψη µε την ανακλιτική κατάθλιψη. Ανιχνεύουµε συχνά στο ιστορικό ενηλίκων µε θεµελιακή κατάθλιψη το βίωµα µιας κατάθλιψης καθ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Η ανακλιτική κατάθλιψη ( του βρέφους) περιγράφηκε από τον R. Spitz 7 και αποτελεί το θεωρητικό µοντέλο της θεµελιακής κατάθλιψης. Ο Spitz αναφέρθηκε σε νήπια ηλικίας µερικών εβδοµάδων (3 4 µηνών) σε ειδικές συνθήκες. Eπρόκειτο για νήπια που είχαν καλές εµπειρίες (εµπειρίες ικανοποίησης) µε τη µητέρα τους (ή το υποκατάστατο πρόσωπο). Όµως, µετά από µια περίοδο ικανοποίησης µε το µητρικό αντικείµενο υπήρξε αποχωρισµός (απώλεια του µητρικού αντικειµένου). Κάτω από αυτές τις συνθήκες εγκαθίσταται η ανακλητική κατάθλιψη. Αφορά στην απώλεια του λιβιδινικού αντικειµένου (µητρικό αντικείµενο) µετά από ένα βίωµα ικανοποίησης µε αυτό το αντικείµενο 8. Στην ηλικία κατά την οποία εγκαθίσταται η ανακλητική κατάθλιψη (3 4 πρώτοι µήνες της ζωής) το αντικείµενο δεν είναι ακόµα σταθερό. Το µωρό είτε δεν έχει ακόµα αναγνωρίσει (νοηµατοδοτήσει) το αντικείµενο στο ψυχικό όργανο είτε αυτό τελεί υπό αναγνώριση, η οποία όµως βρίσκεται ακόµα τις αρχικές φάσεις. Σε αυτήν την περίοδο εγγράφεται η σηµασία της οργανωτικής λειτουργίας της µητέρας για να γεφυρώσει την -µέχρι εκείνη τη στιγµή-έλλειψη της εσωτερικής οργάνωσης του παιδιού. Στο µοντέλο της ανακλιτικής κατάθλιψης (στο οποίο βασίζεται η θεµελιακή κατάθλιψη) το αντικείµενο δεν έχει ακόµα συγκροτηθεί (αναπαρασταθεί) στο ψυχικό όργανο του παιδιού. Κατά τον P. Marty η Θεµελιακή Κατάθλιψη αποτελεί µια παλινδροµική κατάσταση (διαδροµή) σε αυτό το εξαιρετικά πρώιµο βίωµα της ανακλιτικής κατάθλιψης (την οποία το υποκείµενο απωθεί) όπου απουσιάζει η συγκρότηση του ψυχικού (εσωτερικευµένου) αντικειµένου. Ο Freud ορίζει την έννοια του πόνου ως την αντίδραση του Εγώ στην απώλεια του αντικειµένου. Πρόκειται για µια λιβιδινική υπερεπένδυση του απολεσθέντος 7 Rene Spitz (Βιέννη Κολοράντο 1974): Ούγγρος γιατρός (ψυχίατρος) ψυχαναλυτής. Γνωστός για τις έρευνες του σχετικά µε τον ιδρυµατισµό των βρεφών και νηπίων. 8 Τα παιδιά τα οποία ευθύς εξαρχής στη ζωή τους έχουν βιώµατα εξαιρετικά αρνητικά µε το λιβιδινικό αντικείµενο δεν µπαίνουν σε ανακλιτική κατάθλιψη. 7

8 αντικειµένου (το Εγώ διατηρεί µια νοσταλγική σχέση µαζί του, το υποκείµενο το θυµάται, το σκέπτεται κ.λ.π.). Για να υπάρχει η έκφραση (βίωµα) του πόνου πρέπει να υπάρχει ένα αντικείµενο (εσωτερικευµένο, ψυχικό) το οποίο υπερεπενδύεται λιβιδινικά. Ο ασθενής µε βίωµα θεµελιακής κατάθλιψης δεν συγκροτεί ψυχικά αντικείµενα, δεν κάνει τις αναπαράστασεις τους, εποµένως δεν µπορεί να έχει ένα βίωµα έκφρασης πόνου. εν δύναται να πενθεί αλλά µόνο πέφτει σε µια κατάσταση φτώχειας και όχι βιώµατος οδύνης. Εν κατακλείδι η θεµελιακή κατάθλιψη είναι µια κατάσταση φτωχή σε αναπαραστάσεις (φτώχεια στο αντικειµενοτρόπο επίπεδο) η οποία οδηγεί σε απόγνωση. Από τη στιγµή που εγκαθίσταται η θεµελιακή κατάθλιψη στη ζωή του υποκειµένου ανοίγονται δύο πιθανοί δρόµοι: -Ο ασθενής εγκαθίσταται σε µια χρηστική ζωή. -Αναπτύσσει µια σωµατοποίηση. Α)Εγκατάσταση µιας χρηστικής ζωής. Πρόκειται για την σχετική χρονιότητα της θεµελιακής κατάθλιψης στη ζωή του ασθενούς µε προεξάρχον χαρακτηριστικό αυτό που ονοµάζουµε χρηστική συµπεριφορά. Η χρηστική σκέψη χαρακτηρίζεται από απόσυρση των φαντασιακών σχηµατισµών του Εγώ (χωλαίνει η φαντασία του υποκειµένου). Ο λόγος του χρηστικού ασθενούς λόγω καταστολής στερείται συναισθηµατικής ζωντάνιας (σαν το αγρό που δεν αρδεύεται). Είναι λόγος πρωτίστως περιγραφικός. Το υποκείµενο δυσκολεύεται να κάνει συνειρµικές αλυσίδες, να ικανοποιείται ψευδαισθητικά (συµβολικά) µε αποτέλεσµα να γραπώνεται πάντα από το εξωτερικό πραγµατικό αντικείµενο. Πρόκειται για τον ασθενή ο οποίος αδυνατώντας να ενδοσκοπεί, να κοιτά µέσα του(στροφή επί εαυτού) 9 ζητά από τον αναλυτή του «συνταγές» και «οδηγίες χρήσεως». Χρηστική Σκέψη: Πρόκειται για σκέψη φτωχή που δεν εµπεριέχει αναπαραστάσεις. Το υποκείµενο µας µιλά για το πράγµα καθαυτό χωρίς να παραπέµπει σε συνειρµούς και αναπαραστάσεις (σύµβολα). Στην χρηστική σκέψη δεν βρίσκουµε συµβολισµό. H 9 Λέµε ότι χωλαίνουν οι αυτοερωτισµοί δηλαδή η δυνατότητα του υποκειµένου ψάχνοντας µέσα του (ναρκισσιστική αναδίπλωση) να µπορεί να βρίσκει ψευδαισθητικά το αντικείµενο (µαστός) το οποίο χάνεται. 8

9 Segull 10 µας δίνει το γνωστό παράδειγµα του βιολιστή που σταµάτησε να παίζει βιολί. Όταν τον ρώτησε «γιατί σταµατήσατε;» εκείνος απάντησε «θα παίζω το πουλί µου µπροστά στον κόσµο»; Τα πράγµατα θα ήταν καλά αν το βιολί συµβόλιζε το πέος, την αυνανιστική (σεξουαλική) λειτουργία. Το βιολί τότε θα έµπαινε σε αναπαράσταση. Αντίθετα ο βιολιστής σταµάτησε να παίζει επειδή στη χρηστική του σκέψη βιολί και πέος («πουλί») γίνονται ένα. Παύει η απόσταση ανάµεσα στο συµβολικό και το συµβολιζόµενο. εν είναι το βιολί σαν το «πουλί» (αναπαράσταση) αλλά το βιολί είναι το «πουλί». Τα δύο είναι πολύ κοντά γίνονται το ένα και το αυτό. Λέµε εδώ ότι «βραχυκυκλώνει» το προσυνειδητό. Είναι το πεδίο, ο χώρος του ψυχικού οργάνου όπου επισυµβαίνουν πολλά πράγµατα: -Η συµβολοποίηση -Η αναπαραστατική λειτουργία -Η ψυχικοποίηση. Οι «χρηστικοί» ασθενείς (όπως και οι ψυχωσικοί) δεν έχουν λειτουργικό προσυνειδητό. Για αυτούς η λέξη είναι πολύ κοντά στο πράγµα. Έτσι καταργείται ο συµβολισµός. Το συµβολικό είναι και πραγµατικό, το υποκείµενο παίρνει τα πράγµατα «ως έχουν» Χωλαίνει τότε η αφαιρετική σκέψη, π.χ τι σηµαίνει, τι νοήµατα έχει και µεταφέρει το γνωµικό φερ ειπείν «φασούλι το φασούλι γεµίζει το σακούλι»; Ποιος ο συµβολισµός του; Το προσυνειδητό είναι βασικό για τον συµβολισµό και την ψυχική λειτουργία εν τέλει, για να µπορώ να πάρω απόσταση από αυτό που έρχεται µέσα µου, δηλαδή από τις έσωθεν διεγέρσεις. Όταν το προσυνειδητό δεν λειτουργεί καλά έχουµε τις ποικίλες εκδηλώσεις, τις συνέπειες της µη ψυχικοποίησης. Τότε η ενστικτώδης διέγερση εκφορτίζεται αντί να ψυχικοποιείται. Τεχνική α) Στις νευρωτικές οργανώσεις ο αναλυτής ερµηνεύει ώστε να ευαισθητοποιήσει τον αναλυόµενο στο απεριόριστο των δικτύων του νοήµατος. Έτσι δίνει πολλά «νοήµατα» σε κάτι που συµβαίνει στον ψυχισµό. Για παράδειγµα η λέξη «πόρος» µπορεί να σηµαίνει τη διάνοιξη, αλλά και την πηγή. Μέσω της ερµηνείας ανοίγουµε δρόµους προς τα πολλαπλά νοήµατα. Κλινικό Παράδειγµα: Γυναίκα µε σκλήρυνση κατά πλάκας σε θεραπεία. Παραπονείται για τις απιστίες του συζύγου της : «φαίνεται ότι οι άλλες του κάνουν 10 Βρεττανή ψυχαναλύτρια, µέλος της βρετανικής ψυχαναλυτικής εταιρείας. 9

10 κόλπα». Ιδού ένα πιθανό λανθάνον νόηµα. Είναι σα να µας πληροφορεί η ασθενής, σαν να µας µιλά για τις καθηλώσεις στην ψυχοσεξουαλική της εξέλιξη «Εγώ δεν έχω κόλπο, όπως οι άλλες, δηλ. δεν είµαι ακόµα γυναίκα, δεν έχω κατακτήσει τη γυναικεία παθητική σεξουαλικότητα ώστε να µπορώ να δέχοµαι και να γονιµοποιούµαι». Πιθανές παρεµβάσεις: Αναλυτής: «Κόλπα; Τι εννοείτε;» ή- άµεση, «κλαϊνική» παρέµβαση-«γιατί εσείς δεν έχετε κόλπο;». β) Στις µη νευρωτικές οργανώσεις ( χρηστική σκέψη) έχουµε θεµελιακές ανεπάρκειες, κενό, οπότε µια λέξη µοιάζει να µην έχει το ασυνείδητο νόηµα της π.χ η λέξη «σπίτι» δεν οδηγεί παρά µόνο στην έννοια του σπιτιού, της κατοικίας. Εδώ δεν µπορούµε να δώσουµε ερµηνεία σε ένα συµβολικό επίπεδο αφού το ασυνείδητο υλικό του ασθενούς δεν είναι διαθέσιµο. Χρειάζεται εδώ να χτίσουµε τον ψυχικό τους χώρο. Παρεµβάσεις Κάνουµε σε αυτές τις περιπτώσεις κατασκευές δηλ. υποθέσεις οι οποίες δεν σχετίζονται (δε συµπίπτουν) µε τους µη διαθέσιµους συνειρµούς του αναλυόµενου. Κλινικό Παράδειγµα: Νεαρή γυναίκα σε θεραπεία, εγκαταλειµµένη από τη νηπιακή της ηλικία από τον πατέρα ο οποίος έχει φτιάξει άλλη οικογένεια στο εξωτερικό. Τον συναντά µόνο µερικά καλοκαίρια, για λίγο, όταν αυτός έρχεται στην Ελλάδα. Ασθενής: «Ο πατέρας µου έφυγε. Ίδιος και απαράλλαχτος. Νοµίζω πως είναι καλύτερα έτσι» Στη συνέχεια της ίδιας συνεδρίας η ασθενής για πολλοστή φορά, θα παραπονεθεί για τις βουλιµικές της τάσεις, χωρίς να τις συνδέει, έστω λανθανόντως, µε την απουσία του πατέρα (υποκατάστατες υπεραναπληρωµατικές τάσεις). Αναλυτής: πιθανή παρέµβαση(κατασκευή): «Αυτό που µου λέτε µε κάνει να σκέπτοµαι ότι αντιδράτε έτσι στην αναχώρηση του πατέρα σας». Ο P. Marty ονοµάζει χρηστική ζωή τη χρηστική σκέψη όταν αυτή παγιώνεται σε µια χρηστική συµπεριφορά µε αποτέλεσµα την εκφραστική φτώχεια σε όλους τους τοµείς (ενορµητικούς και κοινωνικούς) της ζωής. Εδώ το άτοµο αποκόπτεται από τις ενορµητικές του πηγές. Β) Εξέλιξη της θεµελιακής κατάθλιψης προς τη Σωµατοποίηση(σωµατική αποδιοργάνωση) : Πρόκειται για τη δεύτερη πιθανή εξέλιξη των ασθενών µε 10

11 θεµελιακή κατάθλιψη. Όταν η σωµατοποιήση εγκατασταθεί σβήνει η θεµελιακή κατάθλιψη (παραδοξότητα φαινοµένου). Η σωµατοποίηση ως πιθανή εξέλιξη της θεµελιακής κατάθλιψης αφορά σε µια έσχατη καταφυγή της λιβιδούς στο αντικείµενο, στο άρρωστο όργανο ελλείψει ψυχικών εσωτερικευµένων αντικειµένων 11. O P. Marty µιλά για Σωµατικές Καθηλώσεις. Ο Freud µίλησε για καθηλώσεις της λιβιδούς σε ψυχικό επίπεδο στα διάφορα στάδια της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης: στο οιδιπόδειο στο πρωκτικό, στο στοµατικό στάδιο(όρια του ψυχισµού). Ο ίδιος όµως είχε θεωρήσει ότι θα µπορούσαµε να βρούµε και άλλους τύπους καθήλωσης πέραν των προηγούµενων. Μίλησε για καθηλώσεις της λιβιδούς µέχρι την πηγή της ενόρµησης 12, δηλ. µέχρι το σώµα, τα όργανα. Πρόκειται για παλινδρόµηση 13 της λιβιδούς µέχρι τις σωµατικές πηγές. Κατά τους Ψυχοσωµατιστές της Σχολής των Παρισίων, στον ψυχοσωµατικό ασθενή υπάρχει λειτουργική αδυναµία παλινδρόµησης οπότε δεν υπάρχουν στάδια ψυχικής 11 Κάνω αντικείµενο το σώµα. Έχουµε εδώ την έννοια της βλάβης του οργάνου. Ενώ στην υποχονδρία και το υστερικό σύµπτωµα δεν έχουµε βλάβη του οργάνου. Στο ψυχοσωµατικό σύµπτωµα υπάρχει βλάβη. Στο υποχονδριακό σύµπτωµα υπάρχει ναρκισσιστική σχέση, διαµεσολαβεί το Εγώ. Το ψυχοσωµατικό σύµπτωµα είναι ακόµα πιο πίσω: δεν υπάρχει καν ούτε ναρκισσσιστική σχέση που έχουµε στον υποχονδριακό. Στο ψυχοσωµατικό σύµπτωµα υπάρχει απευθείας εκφόρτιση της ενστικτώδους διέγερσης στο σώµα χωρίς τη διαµεσολάβηση του Εγώ : καλύτερα υποχονδρία παρά βλάβη στο σώµα. 12 Η ενόρµηση έχει µια πηγή, δηλ το σώµα, ένα σκοπό, την ικανοποίηση ( κατευνασµός της έντασης ) και ένα αντικείµενο µέσω του οποίου ικανοποιεί τον σκοπό της. 13 Παλινδρόµηση: Όταν το υποκείµενο δεν µπορεί να τα βγάλει πέρα σε µία παρούσα φάση παλινδροµεί (παλινδρόµηση της λιβιδούς, δηλ. των ψυχικών επενδύσεων). Αυτό είναι η αρρώστια. Όταν το Εγώ βρίσκει τα πράγµατα αδιέξοδα στην πραγµατική ζωή παλινδροµεί, δηλ. ξαναγυρίζει πίσω εκεί όπου σε ανάλογες συνθήκες στο παρελθόν το υποκείµενο είχε νοιώσει καλύτερα ή τα είχε βγάλει πέρα (προηγούµενα στάδια της ψυχοσεξουαλικής εξέλιξης). Μπροστά στον κίνδυνο να µην τα βγάλει πέρα το Εγώ γυρίζει εκεί που του είναι οικεία τα πράγµατα. Οι ψυχωσικοί έχουν την τάση να παίρνουν, συχνά, εµβρυϊκές θέσεις. Όταν το Εγώ παλινδροµεί αποφεύγει το τώρα και πάει εκεί όπου τα πράγµατα ήταν καλύτερα από το τώρα. Η λιβιδώς καθηλώνεται εκεί («κολλάω» καθήλωση της λιβιδούς). Χωρίς την έννοια της καθήλωσης δεν νοείται διάγνωση. Κατά τους Ψυχοσωµατιστές της Σχολής των Παρισίων η οποιαδήποτε παλινδρόµηση η οποία αφορά ψυχικό περιεχόµενο και του παραληρήµατος συµπεριλαµβανοµένου σώζει το σώµα. Τότε δεν υπάρχει φόβος µήπως τα πράγµατα σκαλώσουν, σταµατήσουν στο σώµα, το τελευταίο καταφύγιο, ελλείψει άλλων ψυχικών σηµείων καθήλωσης. 11

12 καθήλωσης. Εδώ το ύστατο σηµείο στο οποίο φτάνει η λιβιδώς του υποκειµένου είναι το σώµα. Την στιγµή όµως κατά την οποία η σωµατική καθήλωση σηµαίνει τη βλάβη του οργάνου δε µπορεί παρά να έχει ταυτόχρονα και µία κάποια ποιότητα λιβιδινικής επένδυσής του (ερωτικοποίηση-σεξουαλικοποίηση του οργάνου). Αυτός θα µπορούσε να είναι ο λόγος για τον οποίο παύει η θεµελιακή κατάθλιψη, επειδή ακριβώς το ενορµητικό «ξέσπασµα» ( «άδειασµα») πάνω στο όργανο αποτελεί την ίδια στιγµή (οξύµωρο!) και το δέσιµο (επένδυση) µε ένα αντικείµενο όργανο. Ό,τι δεν κατέστη δυνατό σε ψυχικό επίπεδο (δέσιµο µε ψυχικά αντικείµενα) πραγµατοποιείται στο σωµατικό επίπεδο. Η ερωτικοποίηση του άρρωστου οργάνου (µέσω της αρρώστιας ο ασθενής αρχίζει να ενδιαφέρεται για αυτό) αποτελεί για τον ασθενή µια ευκαιρία εξελικτικής επανάκαµψης. Έτσι εξηγείται και το εξής παράδοξο κλινικό φαινόµενο : αφορά στην περίπτωση ασθενών βυθισµένων στη θεµελιακή κατάθλιψη οι οποίοι, από τη στιγµή που η σωµατοποίηση εγκαθίσταται στη ζωή τους, «ξαναζωντανεύουν», αποκτούν ενδιαφέροντα, αλλάζει η διάθεσή τους προς την υποµανιακή κατεύθυνση, ξαναβρίσκουν ενδιαφέρον για τον κόσµο. Άλλωστε οι Ψυχοσωµατιστές της Σχολής των Παρισίων αρχής γενοµένης από τον P. Marty διακρίνουν δύο ειδών παλινδροµήσεις: -Κινήσεις επαναδιοργανωτικές ( ή ασθένειες κρίσης). -Κινήσεις αποδιοργανωτικές ( αποδιοργανωτικές παλινδροµήσεις). Α) Ασθένειες Κρίσης. Το σώµα των ατόµων σε θεµελιακή κατάθλιψη δεν είναι επαρκώς λιβιδινοποιηµένο, ερωτικοποιηµένο (δεν είναι «κορµί»). Όταν τους χαϊδεύουν δεν καταλαβαίνουν τίποτα (είναι σαν να χαϊδεύουν «µουσαµά»). Αντίθετα το λιβιδινικό σώµα µπορεί να παίρνει ευχαρίστηση. Πρόκειται για την ερωτικοποίηση του σώµατος κατά την οποία υπάρχει σύνδεση µε την ευχαρίστηση. Πράγµατι, το λιβιδινικό υποκείµενο π.χ. χαϊδεύεται και ευχαριστιέται, τρώει και ευχαριστιέται. Έχει σώµα που παίρνει ευχαρίστηση φερ ειπείν από την ούρηση, την αφόδευση, τη δροσιά της θάλασσας, γενικά από τις λειτουργίες του σώµατος. Αγαπά εκτιµά το σώµα του λόγου χάριν χτυπά το χέρι του και πάει στο γιατρό, δείχνει ενδιαφέρον για αυτό το µέρος του σώµατός του, έχει επενδύσει στο σώµα του. Ας πούµε ότι τραυµατίστηκε ή ότι πονάει σωµατικά. Θα µπορούσε π.χ. να σκεφτεί : 12

13 «αυτό µου θυµίζει εκείνο το σωµατικό πρόβληµα της γιαγιάς» (το συνδέει µε κάτι) ή αν τον πονάει το στοµάχι του θα µπορούσε να κάνει συνειρµούς π.χ. «µε πονάει, άρα θέλει φαγητό, για αυτό διαµαρτύρεται» κ.λ.π Στον ασθενή µε θεµελιακή κατάθλιψη το σώµα δεν είναι λιβιδινοποιηµένο. Αν αυτός τελικά νοσήσει στο σώµα τότε η βλάβη του οργάνου µπορεί να γίνει η απαρχή ενός σωµατικού ενδιαφέροντος : θα αρχίσω να ενδιαφέροµαι για αυτό (πάω στο γιατρό, το φροντίζω ). Τότε αυτό αρχίζει να αποκτά νοήµατα. : έναρξη εσωτερίκευσης του σώµατος. Η σωµατική παλινδρόµηση εδώ γίνεται αντικείµενο εξελικτικής πορείας στο µέτρο κατά το οποίο η λιβιδώς βρίσκει µονοπάτια πιο ψυχικοποιηµένα (αναζήτηση νοήµατος για την αρρώστια του οργάνου το οποίο νοσεί ). Ελλείψει ψυχικού αντικείµενου είναι το σώµα το οποίο µέσω της νόσου λιβιδινοποιείται (σεξουαλικοποίηση) και τότε αρχίζει ν αποκτά σηµασία, νόηµα. Πρόκειται για την απαρχή µιας επαναδιοργάνωσης του οργανισµού κατά την οποία είναι αυτή η ίδια η αρρώστια η οποία γίνεται κίνητρο. Έχει σηµασία για την ψυχοθεραπεία το ενδιαφέρον του αναλυτή για το σώµα του ψυχοσωµατικού ασθενή. Είναι σηµαντικό ο αναλυτής βοηθήσει τον ασθενή να ενδιαφερθεί για το σώµα του το οποίο νοσεί. Β) Αποδιοργανωτικές Παλινδροµήσεις Φτάνουν απευθείας στο σώµα, δεν λειτουργούν καθόλου άλλα σηµεία ψυχικής καθήλωσης. Πρόκειται για σωµατοποιήσεις µε κάκιστη (µοιραία) πρόγνωση. Σάββας Μπακιρτζόγλου Κλινικός Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής 13

14 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ελληνική-Μεταφρασµένη EVANS D.: Εισαγωγικό Λεξικό της Λακανικής ψυχανάλυσης (Εκδόσεις Ελληνικά Γράµµατα, Αθήνα 2005 ). ΜΑ ΙΑΝΟΣ M.: Κλινική ψυχιατρική, Εκδόσεις Καστανιώτης, ΜΑΝΟΣ N. : Βασικά στοιχεία κλινικής Ψυχιατρικής, University Studio Press, Θεσσαλονίκη ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ N.: Λεξικό της ψυχολογίας,σύγχρονη Εκδοτική, Αθήνα ΦΙΛΙΠΠΟΠΟΥΛΟΣ Γ.Σ. : υναµική Ψυχιατρική, Α.Καραβία, Αθήνα ΧΑΡΤΟΚΟΛΛΗΣ Π.: Εισαγωγή στην Ψυχιατρική, Θεµέλιο, Αθήνα ΧΟΥΝΤΟΥΜΑ Η Α.-ΠΑΤΕΡΑΚΗ Λ., Σύντοµο Λεξικό Ψυχολογικών Όρων «ωδώνη», Αθήνα-Γιάννενα WINDGASSEN TOLLE: Ψυχιατρική, Εκδόσεις Παρισιάνος Ξενόγλωσση CHEMANA R, VANDERMERSCH B: Dictionnaire de la Psychanalyse,Larousse, Paris Ey H. BERNARD, P.,.BRISSET. CH : Mannuel de Psychiatrie, Masson, Paris 1989.FENICHEL O. : The Psychoanalytic theory of Neurosis, Rutledge and Kegan Paul, London DE MIJOLA A.: Dictionnaire de la Psychanalyse, Calmann Levy, FINE A: Jacob,ou le processus analytique. Au risque du desordre somatique, Presses Universitaires De France, Paris 1999 FREUD S: la technique psychosomatique, Presses Universitaires De France, Paris 1953 FREUD S: The essential of psychoanalysis, Penguin Books,1991 GREEN A.: Idees directrices pour une psychanalyse contemporaine, Presses Universitaires De France Paris 2002 GREENSON R: The Technique and Practice of Psycho -Analysis, the Hogarth Press, London KAUFMANN P: L apport freudien,larousse, Paris

15 KERNBERG O : Borderline conditions and Pathological Narcissism, Jason Aronson, Inc KRISTEVA J.: les nouvelles maladies de l ame, Fayard 1993 LAPLANCHE J PONTALIS J.-B.: Vocabulaire de la Psychanalyse, P.U.F., Paris 1967 MARTY P. :L'Ordre psychosomatique, 1998 Bibliothèque Scientifique Payot MICHEL A. : Dictionnaire de la Psychanalyse, Encyclopedia Universalis, Paris 2001 PIERON H. : Vocabulaire de la Psychologie, P.U.F., Paris POROT A.: Manuel Alphabetique de Psychiatrie, Puf, REICH W., Character Analysis. Ed.Noonday, New York ROUDINESCO E., PLON M. :Dictionnaire de la Psychanalyse, Fayard, 1997 RYCROFT CH.:A critical Dictionary of Psychoanalysis,Penguin,1972. SONTAG S: Illness as a metaphor, Penguin books 1991 ZALTZMAN N: De la guerison psychanalytique. Presses Universitaires De France, Paris

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

«Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Σειρά Βιωματικών Εκπαιδευτικών Σεμιναρίων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ». Απόσπασμα από τις σημειώσεις του βιωματικού σεμιναρίου με θέμα «Σωματοποίηση-Ψυχοσωματικές Νόσοι» «Xρηστική Σκέψη και Σωματοποίηση» Σ.Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

«Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων

«Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων «Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων νοσηµάτων»(31/5/2011, µεταπτυχιακό πρόγραµµα κλινικής ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκουσα καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής

Σ.Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής «Η αλληλοεπιρροή ψυχής και σώµατος. Το παράδειγµα των αυτοάνοσων νοσηµάτων»(31/5/2011, µεταπτυχιακό πρόγραµµα κλινικής ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών. ιδάσκουσα καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Περί του φαινομένου της αποπροσωποποιήσεως. Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Περί του φαινομένου της αποπροσωποποιήσεως. Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Περί του φαινομένου της αποπροσωποποιήσεως Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Στις νευρώσεις μπορούν ν ανιχνευθούν διαταραχές της αίσθησης του χρόνου. Κατά τον Scott (1948) o σοβαρά νευρωτικός

Διαβάστε περισσότερα

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec

Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εµφάνιση ασθένειας στην αρχή µιας ψυχοθεραπείας. Gerard Szwec Εκτεταµένη περίληψη της εισήγησης στο 3 ο Συµπόσιο της ΕΨΣΕ «Εκδήλωση σωµατικής νόσου κατά την ψυχαναλυτική διαδικασία» Πριν µερικά χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» Θα ήθελα να ξεκινήσω τον σχολιασµό µου εστιάζοντας την προσοχή µου στην ιδιάζουσα προβληµατική την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Βασίλης Δηµόπουλος 4ο Συµπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας Ο πόνος, συνιστώντας ένα δυσάρεστο υποκειµενικό βίωµα, είναι αδιάψευστος µάρτυρας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΔΕΙΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Οι διαταραχές στη συμπεριφορά 2. Η σημειολογία 2.1 Δύο από τους βασικούς

Διαβάστε περισσότερα

εντάσεις οι οποίες αενάως γυρεύουν αυτό το οποίο θα µπορέσει να τις κατευνάζει (προστασία του Εγώ από τις εσωτερικές «τρικυµίες»).

εντάσεις οι οποίες αενάως γυρεύουν αυτό το οποίο θα µπορέσει να τις κατευνάζει (προστασία του Εγώ από τις εσωτερικές «τρικυµίες»). «Ο κόσµος των διαπροσωπικών µας σχέσεων. Η λειτουργία τους ως αστείρευτη πηγή ζωής, η παθολογία τους ως βασανιστικό αδιέξοδο». Σειρά βιωµατικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Διαβάστε περισσότερα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα

Είναι ιδιαίτερα σημαντική η συμβολή της Α. Ποταμιάνου στον σύγχρονο προβληματισμό που αφορά τις ψυχικές καθηλώσεις και τις σωματικές προσδέσεις μέσα ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΤΙΚΗ Η Α. Ποταμιάνου στο βιβλίο της «Το τραυματικό» πραγματεύεται ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο. H προβληματική του τραυματικού είναι παρούσα στην καθημερινότητα του υποκειμένου, μέσα από επώδυνα

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΣΘΕΝ-Ν ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤ-ΠΙΣΗ ΧΑΤΖΗΣΤΕΦΑΝΟΥ ΦΑΝΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ Τ.Ε. Β Γ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Η στεφανιαία µονάδα είναι ένας χώρος

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου

Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Α κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Υπηρεσίας Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας Γραφείου ιασύνδεσης Ιονίου Πανεπιστηµίου Τρόποι αντιµετώπισης του άγχους. Πρόληψη και θεραπεία της κατάθλιψης. Ψυχολόγος - Howard

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Gérard Szwec, "Εκδήλωση νόσου κατά την έναρξη µίας θεραπείας". Κατερίνα Συντελή Η παρουσίαση του Szwec στο συµπόσιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ)

Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Η ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΗΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΘΗΛΩΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ (Σηµειώσεις Εισαγωγικών Διαλέξεων της ΕΨΣΕ) Ιάκωβος Κλεώπας Στην σηµερινή συζήτηση θα εξετάσουµε τις έννοιες της παλινδρόµησης και της καθήλωσης σύµφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος

Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Διαδικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική εργασία Φώτης Μπόµπος Για τους ευνόητους λόγους της διαφύλαξης του προσωπικού απορρήτου, η κλινική περίπτωση που παρουσιάστηκε στο συνέδριο σχετικά µε την

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας)

Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Άννα Ποταµιάνου Η ψυχοσωµατική οπτική, η ψυχικοποίηση, οι κάµψεις της και η αναλυτική στάση Συνέντευξη (Δελτίο 48 της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας) Δελτίο : Κυρία Ποταµιάνου, ευχαριστούµε που δεχθήκατε

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής

Ψυχικές Μεταβάσεις. Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης. Χρήστος Ζερβής Ψυχικές Μεταβάσεις Αλλαγές Αντικειμένου και Ψυχικές Αναδομήσεις: οι Κίνδυνοι της Ψυχικής Μετάβασης Χρήστος Ζερβής Στo πλαίσιο της ψυχαναλυτικής θεωρίας, και ξεκινώντας από τον Freud, το αντικείμενο της

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ενορµητικός άξονας της επιθετικότητας: περί της ενορµήσεως του θανάτου.

Ο ενορµητικός άξονας της επιθετικότητας: περί της ενορµήσεως του θανάτου. Ο ενορµητικός άξονας της επιθετικότητας: περί της ενορµήσεως του θανάτου. Νοέµβριος 2013 Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-ψυχαναλυτής 1 Π ΕΡΙ Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α 1. Γενικά 2. Οι ψυχικές εντάσεις (διεγέρσεις) 3.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ενορμητικός άξονας της επιθετικότητας περί της ενορμήσεως του θανάτου.

Ο ενορμητικός άξονας της επιθετικότητας περί της ενορμήσεως του θανάτου. Ο ενορμητικός άξονας της επιθετικότητας περί της ενορμήσεως του θανάτου. Η ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ «ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ» ΤΟΥ ΔΙΑΠΡΑΤΤΕΙΝ (εγκληματικότητα/παραβατικότητα) H σφαγή της Χίου Eugene Delacroix Mάιος

Διαβάστε περισσότερα

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Άδηλη µνήµη Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1 Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Το κείµενο της Άννας Ποταµιάνου σχετικά µε τις αµνηµονικές διαδικασίες θέτει κεντρικά

Διαβάστε περισσότερα

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1

MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 MAΘΗΜΑ 4-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 1 ΔΟΜΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Η ψυχοδυναμική προσέγγιση Η συμπεριφορική προσέγγιση P S Y 2 0 5 - M Α Θ Η Μ Α 4 Ο 2 ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΡΕΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΑΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής «Ο κόσμος των διαπροσωπικών μας σχέσεων. Η λειτουργία τους ως αστείρευτη πηγή ζωής, η παθολογία τους ως βασανιστικό αδιέξοδο». Σειρά βιωματικών διαλέξεων «ΕΠΕΚΕΙΝΑ» Εισηγητής: Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες;

Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Γιατί οι νέοι καταφεύγουν σε πράξεις βίας, αναζήτηση ταυτότητας ή συναισθηματικές δυσκολίες; Δρ. Ευγενία Σουμάκη Παιδοψυχίατρος - Ψυχαναλύτρια Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ.

Διαβάστε περισσότερα

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση

Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Όνειρο: μία ψυχαναλυτική προσέγγιση Αλίκη Κατσαρού Ιατρική Ψυχολόγος, M.Sc., Ψυχοθεραπεύτρια, υπ. Μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Ο Φρόυντ, στο βιβλίο του «Η Ερμηνεία των ονείρων» γραμμένο

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Σύντοµες σκέψεις από την οµιλία της Άννας Ποταµιάνου: 1 Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Πέτρος ΚΕΦΑΛΑΣ 2 Από τους σχολιασµούς που προηγήθηκαν, έχουν ήδη τεθεί πολλά ερωτήµατα. Θα κάνω µόνο ορισµένες

Διαβάστε περισσότερα

«Bλέπω τα δάκρυά σου»

«Bλέπω τα δάκρυά σου» «Bλέπω τα δάκρυά σου» θλίβομαι, μπορώ να ζήσω Παρασκευή 17 έως Κυριακή 19 Ιανουαρίου 2014 Τριήμερο Βιωματικό Εκπαιδευτικό Σεμινάριο επί του πένθους Έναστρη Νύχτα, του Vincent Van Gogh Σάββας Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής. Το ψυχαναλυτικό λεξιλόγιο του ιδρυματισμού.

Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής. Το ψυχαναλυτικό λεξιλόγιο του ιδρυματισμού. Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής Το ψυχαναλυτικό λεξιλόγιο του ιδρυματισμού. Είναι πρωτίστως κατά τη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου όπου μελετήθηκε η πρωιμότητα της ζωής του βρέφους,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ».

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ KEIMENOY RENE ROUSSILLON «ΨΥΧΙΚΗ ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ». Σχολιάστρια: Έλενα Κοσµά Η παρουσία του René Roussillon ως κεντρικού οµιλητή στο 4 ο Συµπόσιο Ψυχοσωµατικής θέτει, κατά την άποψη µου, εκ νέου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισμός: 100 χρόνια μετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ Προεδρία: Ν. Χαμπέρης

Διαβάστε περισσότερα

«Αντικειµενοτρόπες σχέσεις: Από την αγάπη του εαυτού (ναρκισσισµός) στην αγάπη των άλλων. Η περιπέτεια µιας εξελικτικής διαδροµής»

«Αντικειµενοτρόπες σχέσεις: Από την αγάπη του εαυτού (ναρκισσισµός) στην αγάπη των άλλων. Η περιπέτεια µιας εξελικτικής διαδροµής» «Αντικειµενοτρόπες σχέσεις: Από την αγάπη του εαυτού (ναρκισσισµός) στην αγάπη των άλλων. Η περιπέτεια µιας εξελικτικής διαδροµής» TΡΙΗΜΕΡΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ (1-3 Νοεµβρίου 2013) Σηµειώσεις Σάββας Μπακιρτζόγλου

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου

Ε.Κατσάµπα, Γ.Ευσταθίου Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης γυναίκας µε Υποχονδρίαση και Ιδεοψυχαναγκαστική ιαταραχή και στοιχεία Ιδεοψυχαναγκαστικής ιαταραχής Προσωπικότητας 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας της Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΕΠΙ ΕΑΥΤΟΥ

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΕΠΙ ΕΑΥΤΟΥ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ: ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ ΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΕΠΙ ΕΑΥΤΟΥ Σάββας Μπακιρτζόγλου Ψυχολόγος-Ψυχαναλυτής 1 Π ΕΡΙ Ε ΧΟ ΜΕΝΑ 1.O μύθος. 2.Εισαγωγή Ορισμοί. 3.Ναρκισσισμός : η ιστορική του διαδρομή. 4. O ναρκισσισμός ως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περὶ νεύρωσης, ψύχωσης καὶ διαστροφῆς 15 ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ Πρόλογος 23 Α. Συμπτωματολογία καὶ ψυχοπαθολογικὰ χαρακτηριστικά 33 Ι. Σημειολογία τῶν νευρώσεων 33 Τὸ ἄγχος καὶ οἱ μορφές του 34 Σωματικὲς

Διαβάστε περισσότερα

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη,

Διπολική διαταραχή μανιοκατάθλιψη, ΨΥΧΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Ο όρος ψυχική διαταραχή περιλαμβάνει ένα μεγάλο εύρος προβλημάτων που έχουν σχέση με την ψυχική κατάσταση και την συμπεριφορά ενός ατόμου. Οι διάφορες ψυχικές διαταραχές εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ

Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Η ΨΥΧΙΚΗ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Από τον Οκτώβριο του 2005, στo πλαίσιo της Ε.Ψ.Ε., µια οµάδα συναδέλφων, αποτελούµενη αυτή την περίοδο από τις κυρίες Aσσέρ, Ζέη, Κατσαρού, Τατέου, Παπανδρέου και τους

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση του κειµένου του Σάββα Σαββόπουλου, Ασθένεια κατά κρίσεις και ασθένεια στο πλαίσιο προϊούσας αποδιοργάνωσης. ΣΚΕΨΕΙΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΖΕΥΞΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη Η Σαγήνη στον Nietzsche Νίκου Τζαβάρα Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Αριστέα Σκούλικα Ευχαριστώ τον Α. Αλεξανδρίδη για τις ενδιαφέρουσες σκέψεις. Θα ήθελα πριν

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια;

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Για τους μικρούς μας φίλους Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Σε ύ Είµαι το µικρόβιο. Μου αρέσει να κάνω τα µικρά παιδιά να αρρωσταίνουν. Εγώ και η οικογένειά µου βρισκόµαστε παντού στο περιβάλλον που ζεις,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ

8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας. Επιχείρηµα. Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ 8 ο συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Επιχείρηµα Χρήστος ΖΕΡΒΗΣ Η έννοια της σαγήνης έχει σηµειώσει στην ψυχανάλυση µακρά πορεία εξέλιξης, η οποία συµπίπτει µε την ιστορία της φροϋδικής ανακάλυψης.

Διαβάστε περισσότερα

Κορνήλιος Καστοριάδης Για µια ζωή χωρίς τοτέµ

Κορνήλιος Καστοριάδης Για µια ζωή χωρίς τοτέµ Κορνήλιος Καστοριάδης Για µια ζωή χωρίς τοτέµ 16/12/2001, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία Ο Κορνήλιος Καστοριάδης µιλάει για την ψυχανάλυση Επιµέλεια: Φώτης Απέργης Ο τίτλος δεν θα µπορούσε να είναι πιο λιτός:

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή

Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD. Εισαγωγή Σημειώσεις Ψυχοσωματικής Η προσέγγιση της Γαλλικής Ψυχοσωματικής Σχολής. Ιάκωβος Κλεώπας, PhD Εισαγωγή Η κλινική και θεωρητική προσέγγιση της γαλλικής ψυχοσωματικής σχολής αναπτύχθηκε στην βάση του έργου

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ

ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ 3o ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΟ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ, ΜΑΙΟΣ 2014 ΨΥΧΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΜΙΑΣ ΣΩΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ MARILIA AISENSTEIN, CLAUDE SMADJA 1ο μέρος, Marilia Aisenstein Το κείμενο του Claude Smadja, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΨΥΧΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ & ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ Η έννοια του ψυχικού τραύματος ήταν από τις πρώτες έννοιες που εισήγαγε ο Freud στην θεωρία της ψυχανάλυσης. Αντίθετα η έννοια της επιθετικότητας αναγνωρίστηκε καθυστερημένα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ

Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΤΟ ΙΔΡΥΜΑ Σάββας Μπακιρτζόγλου, Ψυχολόγος ψυχαναλυτής Κέντρο Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής Παράρτημα ΑΜΕΑ Ανατολικής Αθήνας (ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Συζήτηση της οµιλίας των Marilia Aisenstein & Claude Smadja, "Ψυχικές ανακατατάξεις διαµέσου µίας σωµατοποίησης" Μαρία Κισσανδράκη Η Μαργαρίτα,

Διαβάστε περισσότερα

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών

Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Η κλινική έκφραση των συναισθηματικών διαταραχών Γεώργιος Ν. ΧριστοδούΛου Πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, Πρόεδρος του Δ.Σ. του Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής ε τον όρο συναισθηματικές διαταραχές,

Διαβάστε περισσότερα

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης

Ηεπιστήµη. της ψυχολογίας καιοι. µεγάλες θεωρητικές σχολές. Ψυχολογία. Ψυχολογία. Ψυχολογία και Άλλες Επιστήµες. Συµπεριφορά. Περί Ψυχής, Αριστοτέλης Ηεπιστήµη της ψυχολογίας καιοι µεγάλες θεωρητικές σχολές ρ Λυράκος Γεώργιος Ψυχολόγος Υγείας MSc PhD Ψυχολογία Είναι η επιστήµη που µελετά τη συµπεριφορά και τις νοητικές λειτουργίες του ανθρώπου Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ενεστώσα Ενοχή Ιάκωβος Κλεώπας Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της ΕΨΣΕ - IPSO P. Marty, Αθήνα 23 Νοεμβρίου 2013. Ακολουθεί τμήμα της εισήγησης που παρουσιάσθηκε στο 2ο Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Σημειώσεις επί του έργου του D.W. Winnicott, με αφορμή το επιθανάτιο κείμενό του «Φόβος κατάρρευσης».

Σημειώσεις επί του έργου του D.W. Winnicott, με αφορμή το επιθανάτιο κείμενό του «Φόβος κατάρρευσης». Σημειώσεις επί του έργου του D.W. Winnicott, με αφορμή το επιθανάτιο κείμενό του «Φόβος κατάρρευσης». Σάββας Μπακιρτζόγλου ψυχολόγος ψυχαναλυτής O Winnicott σε ένα δικό του ποίημα, δείχνει να αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ. «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015. Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 14o ΣΥΜΠΟΣΙΟ «Ναρκισσισµός: 100 χρόνια µετά» 27-29 Μαρτίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Divani Palace Acropolis ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 27 ΜΑΡΤΙΟΥ 2015 10.00-11.00 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕ ΡΙΑ Ν. Χαµπέρης Προσφωνήσεις Χαιρετισµοί

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική)

Διάρκεια: 180 ώρες (40 ώρες θεωρία, 50 ώρες εποπτεία, 90 ώρες πρακτική) ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ, ΕΦΗΒΩΝ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΩΝ: Rorschach, Thematic Apperception Test T.A.T., Children s Apperception Test C.A.T., Ιχνογράφημα, Μύθοι της Duss, Συμπλήρωση Προτάσεων.

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος και αχρονικότητα. Παραλλαγές της χρονικής εµπειρίας

Χρόνος και αχρονικότητα. Παραλλαγές της χρονικής εµπειρίας Χρόνος και αχρονικότητα. Παραλλαγές της χρονικής εµπειρίας Λήδα Μπήτρου Ήδη από τον τίτλο του βιβλίου, ο συγγραφέας προδιαγράφει µε σαφήνεια ότι κεντρικό σηµείο αναφοράς στην ενασχόλησή του µε τον χρόνο

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48

Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Ιάκωβος Κλεώπας Ιστορία και βασικά γνωρίσµατα της ψυχοσωµατικής σκέψης Συνέντευξη, Δελτίο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, τεύχος 48 Δελτίο : Κύριε Κλεώπα, σας ευχαριστούµε που δεχθήκατε να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

Η οικουµενικότητα των βιωµάτων απώλειας στη ζωή µας και η διαχείρησή τους: το φυσιολογικό-παθολογικό πένθος.(7/3/2010)

Η οικουµενικότητα των βιωµάτων απώλειας στη ζωή µας και η διαχείρησή τους: το φυσιολογικό-παθολογικό πένθος.(7/3/2010) Η οικουµενικότητα των βιωµάτων απώλειας στη ζωή µας και η διαχείρησή τους: το φυσιολογικό-παθολογικό πένθος.(7/3/2010) Σάββας Μπακιρτζόγλου, ψυχολόγος-ψυχαναλυτής Το βίωµα της απώλειας είναι ευρύτατο και

Διαβάστε περισσότερα

Με την σκέψη στα της σαγήνης

Με την σκέψη στα της σαγήνης Με την σκέψη στα της σαγήνης Άννα Ποταμιάνου Το 8 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 29 30 Νοεμβρίου 2014. Το θέμα «Η σαγήνη» επέτρεψε ενδιαφέρουσες και

Διαβάστε περισσότερα

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό

Ένα οµαδικό πρόγραµµα παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Ευάγγελος Χ. Καραδήµας & Αναστασία Καλαντζή-Αζίζι Τοµέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ένα οµαδικό παρέµβασης για τη διαχείριση του στρες σε µετεφηβικό-φοιτητικό πληθυσµό Παρουσίαση στη ιηµερίδα του

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό

Παράγοντες που ευθύνονται για τους τραυµατισµούς ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης 12 Η ψυχολογία των τραυµατισµών στον αθλητισµό Μάριος Γούδας ΤΙΤΛΟΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΙΑΛΕΞΗΣ περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ

ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑ ΡΟΜΗ αυτό που αποκαλούµε «προσωπικότητα» αναδεικνύεται µέσα από έναν εσωτερικό «χάρτη» που φτιάχνει ο καθένας µας και σύµφωνα µε τον οποίο οργανώνονται οι πληροφορίες για τον εαυτό µας και για τους άλλους,

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΕΥ ΕΞΑΜΗΝΟ: Α ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ. Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΛΗΨΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΟΥ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΑΠΟ ΨΥΧΩΣΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ Επιµέλεια:Τσακανίκα Μαρία Καρυπίδου Ελίνα ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Ψυχική Υγεία είναι η αρµονική λειτουργία της ψυχοσωµατικής ενότητας της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ;

ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; ΠΩΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΩ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΜΟΥ ΝΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΕΙ ΤΟ ΛΕΜΦΩΜΑ; Με την επιστημονική συνεργασία της Αιματολογικής Μονάδας, Γ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Με

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud.

Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ψυχοδυναµικές θεωρίες και διοµαδικές σχέσεις. Ηψυχαναλυτική θεωρία του Freud. Ο Freud πίστευε ότι είχε ανακαλύψει την πραγµατική «φύση» του ανθρώπου όχι µόνο στο επίπεδο των διαπροσωπικών σχέσεων αλλά

Διαβάστε περισσότερα

OI ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ: ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

OI ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ: ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ OI ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΉ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ: ΜΕΡΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ Σάββας Μπακιρτζόγλου ψυχολόγος ψυχαναλυτής 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά τον Winniccott, όπως αναφέρεται από την Ι. Lasvergnas (1994), ο κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ

ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟ 2 ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΥΖΙΝΑ ΕΓΓΟΝΟΣ: Παππού, γιατί προτιμάς να βάζεις κανέλα και όχι κύμινο στα σουτζουκάκια; ΠΑΠΠΟΥΣ: Το κύμινο είναι κομματάκι δυνατό. Κάνει τους ανθρώπους να κλείνονται

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχαναλυτική Προσέγγιση της Σχιζοφρενικής Ψύχωσης. Θ. Υφαντής Μάθηµα στην Εποπτεία-Επίβλεψη, 12 Νοεµβρίου 2002

Ψυχαναλυτική Προσέγγιση της Σχιζοφρενικής Ψύχωσης. Θ. Υφαντής Μάθηµα στην Εποπτεία-Επίβλεψη, 12 Νοεµβρίου 2002 Ψυχαναλυτική Προσέγγιση της Σχιζοφρενικής Ψύχωσης Θ. Υφαντής Μάθηµα στην Εποπτεία-Επίβλεψη, 12 Νοεµβρίου 2002 Ο όρος Σχιζοφρένεια (από το ελληνικό σχίζω και φρήν) εισήχθη στην ψυχιατρική ορολογία από τον

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά

Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Αυτισμός Υψηλής Λειτουργικότητας (Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος με Υψηλή Λειτουργικότητα) Χαρακτηριστικά Ιουλιέττα Καλλή-Λαούρη, M.D., Ph.D. Παιδοψυχίατρος, Ψυχοθεραπεύτρια Παιδιών & Εφήβων 1 ο Παγκύπριο

Διαβάστε περισσότερα

4η Ηµέρα. Η Ολιστική Προσέγγιση

4η Ηµέρα. Η Ολιστική Προσέγγιση 4η Ηµέρα Η Ολιστική Προσέγγιση Μέθοδος Ασκήσεων πάνω στα Ανθοϊάµατα Bach Ορθόδοξη, εναλλακτική και συµπληρωµατική ιατρική Ορθόδοξη ιατρική είναι η ονοµασία που µερικές φορές δίνεται στην πλούσια σε τεχνολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών

Αγχώδειςδιαταραχές. διαταραχέςκαι Πανικός. Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών. Αθηνών Αγχώδειςδιαταραχές διαταραχέςκαι Πανικός Εµµανουήλ Ν. Κάττουλας MD, PhD Ψυχίατρος- Γνωσιακός Ψυχοθεραπευτής ιδάκτωρ Πανεπιστηµίου Αθηνών Επιστηµονικός Συνεργάτης Α Ψυχιατικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Ψυχίατρος

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ (Sigmund Freud, Carl G. Jung, Jacques Lacan) Εισηγητές: Μαρία Καρκανιά Ελένη Ρηγούτσου Δρ.

ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ (Sigmund Freud, Carl G. Jung, Jacques Lacan) Εισηγητές: Μαρία Καρκανιά Ελένη Ρηγούτσου Δρ. ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ (Sigmund Freud, Carl G. Jung, Jacques Lacan) Εισηγητές: Μαρία Καρκανιά Ελένη Ρηγούτσου Δρ. Μαρία Κατσιφαράκη ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Μέθοδοι Ψυχοθεραπείας Ψυχαναλυτική Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα