Σαράντης Θανόπουλος 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σαράντης Θανόπουλος 1"

Transcript

1 Σαράντης Θανόπουλος 1 Η σαγήνη και η προσέγγιση του αντικειµένου Συνέντευξη στην Αριστέα Σκούλικα και τον Αθανάσιο Αλεξανδρίδη Α.Σ.: Eυχαριστούµε πολύ που δέχτηκες να συζητήσουµε για την σαγήνη και την «έξοδο» του αρχαϊκού Εγώ προς το αντικείµενο. Ας ξεκινήσουµε από το ζήτηµα της σύνδεσης της ικανοποίησης µε την ευχαρίστηση. Υποστήριξες ότι δεν υπάρχει στο βρέφος ικανοποίηση αν αυτή δεν συνδυασθεί µε ευχαρίστηση και ότι µόνο έτσι µπορεί να καταλάβει τον εαυτό του και να επιτύχει την ψυχοσωµατική του ενοποίηση. Μπορείς να µας πεις περισσότερα για αυτά; Σ. Θ.: Θα πω ξεκινώντας ότι στο προβληµατισµό µας σηµασία δεν έχει τόσο αυτό που παρατηρούµε στο παιδί ως εξωτερικοί παρατηρητές όσο εκείνο που προσπαθούµε να φανταστούµε το εσωτερικό του. Αν τα πράγµατα πάνε καλά στην πρώτη φάση της ζωής και πριν ακόµη αναπτυχθεί στο παιδί η συναίσθηση της πραγµατικότητας -για την επίτευξη της οποίας χρειάζεται, όπως είναι γνωστό, να υπάρξουν µαταιώσεις των επιθυµιών, πράγµα που ισοδυναµεί µε σχετική αποµάκρυνση της µητέρας- πριν λοιπόν εγκαθιδρυθεί η αρχή της πραγµατικότητας, το παιδί λειτουργεί στη βάση της αρχής της ευχαρίστησης και της παντοδυναµίας. Στο θέµα αυτό Winnicott και Φρόυντ συµφωνούν. Ένα ζήτηµα κατά την φάση αυτή είναι η υπερενασχόληση της µητέρας µε τις φυσικές ανάγκες του παιδιού. Είναι φυσικά θεµιτό να ικανοποιηθούν πρώτα οι βιολογικές και µετά οι άλλες ανάγκες, όµως χρειάζεται να γίνει σαφές ότι το παιδί δεν τρώει για να διατηρηθεί στη ζωή αλλά για δύο πολύ συγκεκριµένους λόγους: να 1 Διδάσκων αναλυτής της Ιταλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, µέλος της IPA. Διαµένει και εργάζεται στην Νάπολη. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 1

2 καταπαύσει το αίσθηµα της πείνας και να έχει απόλαυση. Με τη λογική αυτή αν ένα βρέφος που έχει κορέσει την πείνα του δεν έχει βιώσει µε το φαγητό αισθησιακή απόλαυση, αισθάνεται ότι έχει εξαπατηθεί. Αυτό υποστηρίζει ο Winnicott και πιστεύω ότι έχει δίκιο. Μια περίπτωση υπερενασχόλησης µε το υλικό µέρος της φροντίδας του βρέφους είναι εκείνη της µητέρας που περιγράφει η Aulagnier, η οποία προσέχει να τρώει το παιδί καλά, να είναι καλά, να µην έχει πυρετό, να αναπτύσσεται σωστά, αντιµετωπίζει δηλαδή το παιδί αυτό γενικότερα ως βιολογική και όχι ως βιο-ψυχική οντότητα. Η κλινική εµπειρία δείχνει ότι το αποτέλεσµα λογικών αυτού του τύπου είναι ότι τα παιδιά αυτά, µολονότι έχουν φροντιστεί άψογα από υλική άποψη, δεν κατορθώνουν εν τέλει να έχουν µια σωστή αισθησιακή σχέση µε τη ζωή και για τον λόγο αυτό δεν την αγαπούν. Θα πω κάτι που άκουσα σε µια συζήτηση µε τον Ανδρέα Γιαννακούλα και το οποίο µε είχε σηµαδέψει πριν από αρκετά χρόνια, ότι η συµβολή της µαταίωσης είναι σηµαντική για να µπορείς να έχεις µια ρεαλιστική σχέση µε τη ζωή, αλλά στην πραγµατικότητα εκείνο που σε κάνει να αγαπήσεις τη ζωή είναι η απόλαυση. Αν το παιδί δεν έχει κάποια µορφή αισθησιακής σχέσης µε τη µητέρα, δεν αισθάνεται πραγµατικά ζωντανό. Α. Σ.: Εδώ έχω µια ερώτηση. Στα ελληνικά οι έννοιες του αισθησιασµού και κάπως λιγότερο της απόλαυσης δεν σηµαίνουν απλά ευχαρίστηση αλλά έχουν και µια απόχρωση που αναφέρεται στην σεξουαλικότητα µε τρόπο άµεσο. Θα πρότεινα να τις αντικαταστήσουµε λοιπόν µε τη λέξη ευχαρίστηση διότι κατά τη γνώµη µου περι αυτού πρόκειται και στη λογική του Φρόυντ. Σ. Θ.: Σχετικά µε το θέµα της ορολογίας που θέτεις προτιµώ τις λέξεις που χρησιµοποίησα, δηλαδή την απόλαυση και τον αισθησιασµό, διότι στο παιδί το πρωτοσεξουαλικό έχει καθοριστική σηµασία απο την πρώτη στιγµή 2 2 Η έννοια του αισθησιασµού χρησιµοποιείται από τον Roussillon (1999) ή τους Botella (2001) µεταξύ άλλων, για να περιγράψει µια πρωτόγονη και όχι φυσιολογική έκφανση της σεξουαλικότητας, η οποία έχει σχέση µε µια δυσλειτουργία του πρωτογενούς αυτοερωτισµού. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι ορισµένες ρυθµικές και επαναλαµβανόµενες κινήσεις στο βρέφος που προσπαθεί να νανουριστεί ή να ηρεµήσει, οι οποίες είναι ιδιαίτερες, µε την Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 2

3 Α.Σ.:Η απουσία της ευχαρίστησης στη σχέση µητέρας/παιδιού µπορεί να συνδέεται µε την κατάθλιψη της µητέρας. Σ.Θ.: Η κατάθλιψη της µητέρας είναι µεγάλο θέµα το οποίο δεν µπορούµε να εξετάσουµε εδώ. Η ευρύτητά του έχει να κάνει εκτός των άλλων και µε το ότι σχετίζεται µε την διαγενεαλογική µετάδοση. Μας πηγαίνει πολύ µακριά. Αυτό που κατ αρχήν µπορούµε να πούµε είναι ότι η κατάθλιψη της µητέρας δεν είναι υποχρεωτικά εµφανής. Την «νεκρή µητέρα» την βλέπω πάντοτε σε συνδυασµό µε αυτό που λέει ο Winnicott. Γνωρίζουµε όλοι πολύ καλά αυτό που υποστηρίζει ο Green, αλλά εµένα µου έκανε εντύπωση η σκέψη του Winnicott, ο οποίος µιλά για µια µητέρα το κεντρικό αντικείµενο της οποίας είναι «νεκρό». Είναι µια µητέρα η οποία στη συγκεκριµένη φάση της ζωής της βιώνει µια καταθλιπτική κατάσταση. Το κεντρικό αντικείµενο για το οποίο µιλάµε µπορεί να εκπροσωπείται στην εξωτερική πραγµατικότητα από ένα µεγαλύτερο παιδί, έναν άλλο συγγενή, τη µητέρα της, µια αξία. Όταν λοιπόν η µητέρα είναι πληγωµένη ως προς το στοιχείο που εκπροσωπεί το κεντρικό αντικείµενό της ή όταν το κεντρικό αντικείµενο δεν είναι µέσα της σταθερό αλλά εύθραυστο, είναι λογικό να βλέπει η µητέρα αυτή και το εξωτερικό αντικείµενο κατεστραµένο ή εύθραυστο. Λέει λοιπόν ο Winnicott ότι το παιδί είναι ζωντανό αλλά η µητέρα το θεωρεί νεκρό, επειδή το κεντρικό αντικείµενό της είναι νεκρό. Επειδή λοιπόν η µητέρα αντιµετωπίζει το παιδί σαν νεκρό αντικείµενο, εκείνο πρέπει να κάνει τα πάντα για να της αποδείξει ότι είναι ζωντανό. Πηγαίνω τώρα πέρα από τον Winnicott και λέω ότι, η µητέρα δεν ζητά έννοια ότι δίνουν πολύ γρήγορα την εντύπωση µη φυσιολογικού επειδή χαρακτηρίζονται από µια απουσία ιχνών του αντικειµένου. Ο φυσιολογικός αυτοερωτισµός, όπως είναι συνήθως το πιπίλισµα του δακτύλου ή ένα αυτονανούρισµα ή οτιδήποτε άλλο επινοείται από το βρέφος για να υποκαταστήσει το αντικείµενο που απουσιάζει, περιλαµβάνει υποχρεωτικά τον προποµπό του αντικειµένου. Η απουσία ιχνών του αντικειµένου δηµιουργεί έναν παθολογικό αυτοερωτισµό, µε την έννοια ότι δεν µπορεί να διαδραµατίσει τον ρόλο που κανονικά αναλαµβάνει ο αυτοερωτισµός στη συγκρότηση του Εγώ και του λιβιδινοποιηµένου /συµβολοποιηµένου σώµατος. Ο παθολογικός αυτός αυτοερωτισµός στοχεύει αποκλειστικά στην εκφόρτιση των εντάσεων. Η αρχή της ευχαρίστησης που τον ρυθµίζει δεν είναι εξάλλου εκείνη που επικαλείται ο Φρόυντ. Είναι για το λόγο αυτό που έκρινα θεµιτό να χρησιµοποιήσω την έννοια του αισθησιασµού (Εκ των υστέρων, 1993) για να περιγράψω τέτοιες ψυχοσωµατικές παραγωγές σε αυτιστικούς ασθενείς. A.Σ. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 3

4 από το παιδί να αποδείξει µόνο ότι είναι ζωντανό, αλλά του ζητά επιπλέον να ζωντανέψει και το δικό της νεκρό αντικείµενο. Τη νεκρή µητέρα θα την έβλεπα λοιπόν µε αυτή την έννοια και είναι αυτό που θέτει το ζήτηµα της διαγενεαλογικής µετάδοσης, ένα όντως πολύ σηµαντικό ζήτηµα. Αλλά, ας προσπαθήσουµε, όσο κι αν αυτό είναι σχηµατικό, να καταλάβουµε τι είδους µητέρα είναι αυτή η οποία δεν βοηθά το παιδί της να ενώσει σωστά την ψυχή και το σώµα του, να οργανώσει την ικανότητα αναπαράστασης του εαυτού του και της ζωής, ούτως ώστε η αναπαράσταση της ζωής να είναι µέσω του συναισθήµατος σε συνέχεια µε τη σωµατική εµπειρία. Έχω σχηµατίσει την ιδέα ότι το στοιχείο της µητέρας που εµποδίζει το παιδί να δώσει συνέχεια στην ψυχοσωµατική έκφραση του είναι ότι η µητέρα, ακόµη κι όταν το αντικείµενο της δεν είναι νεκρό, ακόµη κι αν δεν βρίσκεται σε αυτή την άσχηµη κατάσταση απογοήτευσης ως προς το παιδί, ακόµη κι όταν δεν είναι κλινικά καταθλιπτική -πολλές φορές µάλιστα δεν είναι καθόλουέχει µέσα της κατά την προσωπική µου άποψη κάτι, το οποίο χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση επειδή είναι διαφορετικό από την κατάθλιψη. Αυτό το κάτι θα το ονόµαζα ψυχική αδράνεια. Είναι µια κατάσταση που µελετώ τελευταία εντατικά. Πρόκειται λοιπόν για µια µητέρα η οποία καταφέρνει να δώσει σταθερότητα και ισορροπία στη ζωή της, καθιστώντας την ψυχική της δοµή όσο περισσότερο σταθερή και αδρανή µπορεί. Απορρίπτει την κίνηση και δεν εµπλέκεται. Λειτουργεί σε ένα επίπεδο όπου όσο περισσότερο αποφεύγει την εµπλοκή τόσο περισσότερο είναι σίγουρη για την ζωή της. Είναι το είδος της µητέρας που βλέπουµε να αποτραβιέται από τις ζωντανές σχέσεις. Α.Σ.: Να µιλήσουµε και για το παιδί; Σε τι αντιστοιχεί όλο αυτό στο εσωτερικό του παιδιού; Σ.Θ.: Υπό µια έννοια το παιδί δεν έχει πρόβληµα. Το πρόβληµα το δηµιουργεί η µητέρα και είναι για τον λόγο αυτό που εστιάζω σε αυτήν. Φυσικά τη µητέρα δεν την βλέπω ποτέ έξω από τη σχέση του ζευγαριού. Γιατί µια µητέρα είναι έτσι, µόνο στο βαθµό που η σχέση µε τον σύζυγό της τής υπαγορεύει ή την ωθεί να είναι έτσι. Ο ρόλος του πατέρα είναι λοιπόν πολύ σηµαντικός, αλλά τον αφήνουµε προς το παρόν εκτός συλλογισµού για λόγους ευκολίας. Το ίδιο το παιδί έχει λοιπόν εξ αρχής την φυσική ροπή να εµπλέκεται στη σχέση και αν είναι υγιές εµπλέκεται και συµµετέχει αυθόρµητα. Δεν έχει πρόβληµα, είναι ζωντανό Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 4

5 Α.Α.: Είναι προγραµµατισµένο να συµµετέχει στη σχέση το βρέφος, έχει όλο τον αυτοµατισµό έτοιµο. Σ.Θ.: Είναι η ζωή που το οδηγεί. Όσο πιο βαθειά πάει στη σχέση, τόσο πιο ζωντανό αισθάνεται. Α.Σ.: Όµως τι γίνεται όταν το παιδί µαταιώνεται; Α.Α.: Ματαιώνεται σε ένα τόσο πρωταρχικό στάδιο; Α.Σ.: Ναι. Ματαιώνεται στην περίπτωση, για παράδειγµα, µιας πρώιµης και άκαιρης καταστροφής του αισθήµατος παντοδυναµίας. Ξαφνικά βρίσκεται εκτεθειµένο. Σ.Θ.: Ναι το παιδί µαταιώνεται. Όµως ας δεχθούµε προς το παρόν ότι όλα πάνε καλά. Δεν υπάρχει το πρόβληµα της καταστροφής της παντοδυναµικής σχέσης µε τη ζωή. Το ζήτηµά µας σε αυτή την φάση είναι µε ποιο τρόπο δηµιουργείται και πώς επάγεται το ψυχό-σώµα. Α.Α.: Είναι ορθότερο να λέγεται ψυχόσωµα. Σ.Θ.:Το ψυχόσωµα λοιπόν είναι µια πολύ σηµαντική έννοια. Αναφέρεται στις απαρχές, σε µια εποχή όπου δεν υπάρχει διαφορά ανάµεσα στην ψυχή και το σώµα όπως αργότερα, όπως την εποχή δηλαδή όπου το υποκείµενο είναι σε θέση να αναπαραστήσει το σώµα του µε τη σκέψη. Την εποχή εκείνη υπάρχει διαφοροποίηση, ενώ στην αρχή δεν υπήρχε. Παρατηρείται µια διαφορά µεταξύ ώριµου και ανώριµου ψυχισµού. Α.Α. Στον ώριµο ψυχισµό υπάρχει µια διαστρωµάτωση. Σ.Θ.: Ναι πρόκειται ακριβώς για µια διαστρωµάτωση, καθώς πλάι σε πιο ώριµες λειτουργίες υπάρχει πάντοτε το ψυχόσωµα, το οποίο είναι η πρώτη µας ύλη. Θεωρώ ότι στην ψυχανάλυση εργαζόµαστε µε το ψυχόσωµα. Επαναλαµβάνω ότι το καθεστώς του ψυχοσώµατος διακρίνεται µε σαφήνεια από την κατάσταση όπου η ψυχή είναι σε θέση να αναπαραστήσει το σώµα ή να το χρησιµοποιήσει για να εκφραστεί. Η δυνατότητα αυτή δεν υπάρχει στην αρχή. Επίσης, ας αναφερθεί εδώ ότι Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 5

6 ένας ώριµος ψυχισµός µπορεί σε ορισµένες στιγµές, κατά την επικοινωνία του µε τους άλλους, να αυτονοµείται από το σώµα. Α.Α.: Ή νοµίζουµε ότι συµβαίνει αυτό. Σ.Θ.: Δεν είναι αδύνατον να υπάρχει κάποιες στιγµές αυτονοµία της ψυχής από το σώµα. Α.Σ.: Είναι όµως δυνατόν να εννοηθεί ο ψυχισµός χωρίς το σώµα; Μπορούµε να τον εννοήσουµε χωρίς την ενόρµηση; Είναι µια συζήτηση αυτή που επανέρχεται. Σ.Θ.: Ναι, αλλά όπως είπα δεν είναι αδύνατον να υπάρξει η σχετική αυτή αυτονοµία του ψυχικού στοιχείου από το σώµα. Δεν πρέπει όµως να ξεχνάµε ότι πρόκειται για µια αυτονοµία γνωστική. Το ψυχόσωµα όµως δεν µπορεί να αντιµετωπιστεί γνωστικά ως ενιαία ενότητα, δεν έχουµε αυτή τη δυνατότητα. Α.Α.: Όχι. Σ.Θ. : Όλα αυτά είναι πολύ ενδιαφέροντα αλλά ας επιστρέψουµε στο παιδί. Ο Winnicott λέει ότι όταν το παιδί λειτουργεί στην αρχή µε το ψυχόσωµα και αγνοεί την ύπαρξη της µητέρας, είναι απλά ζωντανό και κινείται προς ό,τι το συγκινεί και εστιάζει την εµπειρία του. Με την λογική αυτή θεωρώ ότι το θεωρητικό µοντέλο του Φρόυντ που δίνει προτεραιότητα στο στοιχείο της ψυχικής σταθερότητας δεν µας βοηθά να καταλάβουµε µε ποιο τρόπο το παιδί πάει προς την ζωή, προς τον αισθησιασµό, προς το σηµείο όπου βρίσκεται το σώµα της µητέρας. Ας σηµειωθεί ότι στην φάση αυτή το παιδί αγνοεί ότι αυτό είναι το σώµα της µητέρας. Ως προς αυτό συµφωνώ µε τον Green ο οποίος, σε αντίθεση µε τον Stern, λέει ότι ακόµη κι αν υποθέσουµε ότι το παιδί αντιλαµβάνεται κατά κάποιο τρόπο ότι το σώµα της µητέρας είναι διαφορετικό από το δικό του, στην πραγµατικότητα την διαφορά αυτή δεν µπορεί να την συλλάβει και αυτό είναι πολύ σηµαντικό. Α.Σ.: Ναι φυσικά είναι πολύ σηµαντικό. Σ.Θ.: Μπορεί λοιπόν το παιδί να αγνοεί το σώµα της µητέρας ως κάτι διαφορετικό, αλλά αυτό δεν σηµαίνει ότι δεν κινείται κοντά στο σώµα αυτό για να το προσεγγίσει. Επειδή λοιπόν είναι δύσκολο ή και αδιανόητο να διαχωρίσουµε το νου από το σώµα, θεωρούµε ότι το παιδί Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 6

7 αναπαριστάνει όχι µόνο µε το νου αλλά και µε την κίνηση. Για το λόγο αυτό δεν µπορούµε να θεωρήσουµε ότι η επιθυµία διατηρεί έµµεση σχέση µε το σώµα, εκκινώντας στην υποθετική αυτή περίπτωση από την ενόρµηση ή τη διέγερση. Πρέπει αναγκαστικά να δώσουµε στην επιθυµία µια πιο συγκεκριµένη σωµατική έκφραση, που είναι η κίνηση και η απόλαυση. Με τη σκέψη αυτή πηγαίνω πέρα από τον Φρόυντ. Το παιδί διακινείται από κάτι στο σώµα του, ένα κάτι το οποίο κινεί ταυτοχρόνως και την ψυχή και το σώµα. Αυτό είναι το ψυχόσωµα. Κάτι δηλαδή που το βλέπεις στο σώµα, αλλά υπάρχει και στην ψυχή. Με τον τρόπο αυτό ψυχή και σώµα ενώνονται και είναι η επιθυµία που στην πραγµατικότητα τα ενώνει, για να δηµιουργηθεί το ψυχόσωµα. Α.Α: Μου φαίνεται ενδιαφέρον το ότι τοποθετείς την επιθυµία στον χώρο του ψυχικού και επίσης την τοποθετείς σαν µια αναγκαιότητα για να διατηρηθεί η ισορροπία του υποκειµένου. Είναι δηλαδή η επιθυµία κίνηση οργανωτική. Δεν είναι κάτι που στοχεύει σε µια πράξη αλλά αυτή η πράξη αντανακλά επί του συνόλου και οργανώνει αυτόν τον αρχόµενο ψυχισµό, αυτή την αρχόµενη ψυχοσωµατική ενότητα. Σ.Θ. : Ναι, αλλά όπως είπα ήδη, δεν µπορώ να θεωρήσω ότι η επιθυµία υπάρχει µόνο στον ψυχικό χώρο. Πρέπει να υπάρχει και ως ψυχοσωµατική δοµή. Πριν ακόµη συµβεί ο αποχωρισµός από τη µητέρα, η επιθυµία έχει έναν χαρακτήρα, όπως είδαµε, σωµατικής κίνησης. Η σωµατική κίνηση του παιδιού είναι πολύ συγκεκριµένη. Το παιδί δεν είναι στατικό ως προς τη µητέρα, αντίθετα όπως είδαµε κινείται συνεχώς. Παρότι δεν έχει τη δυνατότητα να οργανώσει µε διανοητικό τρόπο την κίνηση αυτή προς τη µητέρα, τελικώς τα καταφέρνει. Ας µην ξεχνάµε ότι παιδί και µητέρα βρίσκει ο ενας τον άλλο ενστικτωδώς. Όταν λειτουργούν τα πράγµατα καλά αυτοί οι δύο βρίσκονται µε κλειστά µάτια σχεδόν. Μπορούµε να πούµε ότι το παιδί έχει εν τέλει µια πολύ δηµιουργική συµµετοχή σε αυτό. Το κεντρικό σηµείο της υποκειµενικότητας είναι στην πραγµατικότητα αυτή η δηµιουργικότητα και όχι η γενετική µας κληρονοµιά. Είναι η δηµιουργική αυτή σχέση µε τη µητέρα στην αρχή της ζωής, η οποία είναι ανεπανάληπτη. Όλη η δηµιουργικότητα µας ξεκινά από εκεί. Αυτή είναι η προσωπική µου άποψη. Το παιδί έχει λοιπόν σε αυτή την πρώτη φάση της ζωής µια δηµιουργική σχέση µε τη µητέρα, η οποία είναι σηµαντική για το ίδιο, ενώ Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 7

8 ταυτοχρόνως την αγνοεί ως ξεχωριστό αντικείµενο. Φθάνει όµως κάποτε η στιγµή όπου η σχέση αυτή πρέπει να διακοπεί. Αυτό που συµβαίνει είναι ότι διακόπτεται ξαφνικά. Ποτέ η µητέρα δεν αποµακρύνεται σταδιακά. Η διαφορά ανάµεσα στην κατάσταση συγχώνευσης και σε εκείνη όπου υπάρχει διαχωρισµός είναι τόσο ριζική, που το παιδί δεν µπορεί να µην συλλάβει µια τέτοια τεράστια διαφοροποίηση. Η µεταβολή αυτή από τη συγχώνευση στον διαχωρισµό σηµαίνει ότι η µητέρα έχει αρχίσει να ζει τη ζωή της και δεν είναι πια τόσο σταθερή, τόσο απόλυτα αφοσιωµένη στο παιδί όσο ήταν πριν. Α.Σ..: Όµως αυτό δεν είναι ξαφνικό. Σ.Θ.: Ναι αλλά το παιδί το βιώνει σαν να είναι πολύ ξαφνικό. Το παιδί είναι ανέτοιµο. Είναι σε κάθε περίπτωση ανέτοιµο όσο κι αν έχει προετοιµαστεί. Α.Α.: Εννοείς τις κινήσεις χωρισµού που συµπεριλαµβάνουν και µια υποκειµενοποίηση. Σ.Θ.: Ναι. Όσο λοιπόν κι αν είναι προετοιµασµένο το παιδί, αυτό βιώνεται ως αιφνιδιασµός, επειδή η νέα κατάσταση είναι πολύ διαφορετική όπως είπαµε από την προηγούµενη. Όµως, το παιδί κάνει και το ίδιο κινήσεις και αισθάνεται και αυτό την ανάγκη να διαφοροποιηθεί. Στο σηµείο αυτό ανακαλώ κάτι σηµαντικό που λέει ο Winnicott. Λέει ότι ο µεγαλύτερος βιασµός δεν είναι η αιµοµιξία. Ως µεγαλύτερος ακόµη βιασµός θεωρείται η κατάσταση εκείνη, κατά την οποία η µητέρα εξακολουθεί να λειτουργεί στην βάση της πρωταρχικής µητρικής ενασχόλησης και να ερµηνεύει το παιδί όπως στην πρώτη συγχωνευτική φάση, κατά την οποία «έβρισκε το παιδί µε κλειστά µάτια». Είναι µια κατάσταση κατά την οποία η µητέρα δεν αποδέχεται, όπως αναφέρει η Aulagnier, την αρχόµενη αυτονοµία και τον διαχωρισµό του βρέφους από την ίδια. Αξίζει να αναφερθεί ότι µε το κλάµµα και µε ό,τι άλλο κάνει το παιδί είναι σαν να λέει στη µητέρα «δεν είµαι όπως ήµουν παλιά, είµαι διαφορετικός», όµως εκείνη λειτουργεί σαν να µην το ακούει. Α.Σ.: Όταν συµβαίνει κάτι τέτοιο υπάρχει συνήθως πρόβληµα και νωρίτερα στη σχέση µητέρας/παιδιού. Στην κλινική παρατηρούµε καταστάσεις όπου η µητέρα και το παιδί εγκαθιστούν σχέσεις πολύ µεγάλης εγγύτητας, παθολογικής µπορούµε να πούµε εγγύτητας, από την Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 8

9 αρχή. Παράδειγµα, η µητέρα η οποία δανείζει το σώµα της στο παιδί σαν να ήταν πιπίλα. Ενώ η φυσιολογική διεργασία του διαχωρισµού του µωρού από τη µητέρα ξεκινά από την αρχή, από τη γέννηση, στην συγκεκριµένη περίπτωση αυτό δεν γίνεται ή γίνεται πληµµελώς. Σ.Θ.: Ναι έχεις δίκιο. Αλλά θα µετατοπίσω λίγο το κέντρο βάρους της συζήτησης. Αυτό που ήθελα να δείξω είναι ότι εµείς βλέπουµε συνήθως το πρόβληµα σαν να είναι πρόβληµα του παιδιού, από το οποίο αρχίζει η µητέρα ξαφνικά να αποσπάται. Όµως η δυσκολία αυτή εκφράζει και µια δυσχέρεια της µητέρας να αποσπασθεί. Μια µητέρα που δεν µπορεί να το κάνει αυτό κατά βάθος δεν αποδέχεται την αυτονοµία του παιδιού και έχει από την πρώτη στιγµή πρόβληµα µε αυτό. Α.Σ.: Δεν αποδέχεται τη διαφοροποίηση του. Σ.Θ. Ναι την διαφοροποίηση. Υπάρχει µια διαφορά που καθορίζει το πεπρωµένο του παιδιού, αν θα είναι ψυχωτικό ή όχι. Ας ξεκινήσουµε να σκεπτόµαστε από αυτή την πρώτη φάση συγχώνευσης των εµπειριών. Όσο η εµπειρία είναι συγχωνευτική η µητέρα είναι σε θέση να έχει κάποια σχέση µε το παιδί. Το πρόβληµά της αρχίζει όταν πρέπει να το αποχωρισθεί. Όχι ότι πριν λειτουργούσε εντελώς καλά, αλλά είχε, παρόλα αυτά, κάποια επαφή µαζί του. Υπάρχει και η περίπτωση να µην υφίσταται εξαρχής καµία επαφή µε το παιδί, επειδή το πλαίσιο της σχέσης έχει καταστραφεί. Στην περίπτωση αυτή η κατάσταση είναι δραµατική και η ψύχωση εµφανίζεται ως πολύ σοβαρή πιθανότητα για το παιδί. Ο Winnicott περιγράφει µητέρες, οι οποίες όσο υπάρχει η συγχωνευτική σχέση κατορθώνουν να λειτουργούν κάπως, πάντα όµως υπερεκτιµώντας την ασφάλεια και τη σιγουριά και αρνούµενες τον συγκλονισµό. Αυτό τις κάνει να αµύνονται και να δείχνουν συνεχώς τα όρια τους. Είναι σηµαντικό λοιπόν να διαχωρίσουµε την ψυχωτική κατάσταση από την κατάσταση βιασµού της επιθυµίας του παιδιού, µε την έννοια που αναφέραµε. Είναι εξάλλου εξίσου σηµαντικός, όχι µόνο ο τρόπος µε τον οποίο το παιδί θα αντιµετωπίσει την αποµάκρυνση της µητέρας, αλλά ο τρόπος µε τον οποίο θα γίνει η αποµάκρυνση αυτή όταν θα είναι το ίδιο το παιδί Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 9

10 έτοιµο, όταν είναι δηλαδή εκείνο που εκδηλώνει προς τη µητέρα την επιθυµία να αποµακρυνθεί από κοντά του, να πάρει µια απόσταση από αυτό και να το κατανοήσει. Όλη η ουσία του θέµατος βρίσκεται εκεί και το πρόβληµα προκύπτει όταν η µητέρα δεν µπορεί να αποδεχθεί την επιθυµία του παιδιού να είναι διαφορετικό από αυτήν, όταν εµφανίζεται κλειστή και λέει «συνεχίζω όπως πριν». Αυτό που συνεχίζει είναι µια σχέση έντονη αλλά επιφανειακή. Οι επιφανεικές σχέσεις µπορεί πράγµατι να είναι έντονες, επειδή δηµιουργούν αισθήµατα ασφάλειας, εγγύτητας και πολλές φορές ικανοποίησης, αλλά όλα αυτά ειναι πρόσκαιρα. Είναι για τον λόγο αυτό που τα ονοµάζω παρηγορητικά, σε αντίθεση µε τα άλλα, τα βαθύτερα συναισθήµατα και πιο αυθεντικά, τα οποία όµως ενδέχεται να οδηγήσουν σε τροχιές αποσταθεροποίησης. Οι ψυχοθεραπευτές προσπαθούν µερικές φορές να αποφύγουν την αποσταθεροποίηση. Η αποφυγή όµως αυτή δεν είναι πραγµατικά το ζητούµενο, καθώς αυτό που θα ονοµάζαµε βέλτιστη αποσταθεροποίηση δηµιουργεί στην πραγµατικότητα µια δυναµική κίνηση ζωής. Είναι χρήσιµο να µπορούµε να ζούµε την αποσταθεροποιηση, εντός ορισµένων ορίων φυσικά. Α.Σ.: Υπό µια έννοια µόνο έτσι µπορεί κανείς να προχωρήσει. Σ.Θ.: Ναι, επειδή αυτό αφορά, στην πραγµατικότητα, την επιθυµία προς τον άλλο. Η επιθυµία αυτή γεννιέται στην αποσταθεροποίηση. Όµως, ας πάρουµε και πάλι τα πράγµατα από την αρχή. Στην αρχή η επιθυµία είναι επιθυµία εαυτού. Έχει πάντοτε τον άλλο ως σηµείο αναφοράς, ενώ ταυτοχρόνως τον αγνοεί. Είναι κάτι που λειτουργεί σαν εσωτερικό κύκλωµα. Ο άλλος είναι το υποκειµενικό πεδίο. Κάποια στιγµή όµως, ο άλλος αρχίζει να φεύγει και τότε το υποκειµενικό σου πεδίο ακρωτηριάζεται, γιατί ξαφνικά ένα µέρος της υποκειµενικότητάς σου βρίσκεται αλλού. Με τον τρόπο αυτό γεννιέται η επιθυµία προς τον άλλο, η οποία είναι, εν τέλει, το αποτέλεσµα δύο αντιθετικών δυνάµεων. Η µια δύναµη είναι το εσωτερικό πάθος, η ανάγκη που έχεις. Εδώ, το ένα κοµµάτι επιθυµεί το άλλο. Η άλλη συνίσταται στην έλξη που ασκεί ο άλλος, γιατί ο άλλος σε τραβά προς το µέρος του φεύγοντας από εσένα και είναι ακριβώς εκεί που δηµιουργείται ο στρόβιλος της σαγήνης, εκεί όπου γεννιέται ο στρόβιλος αυτός ο οποίος είναι συγκλονιστικός. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 10

11 Α.Σ.: Είναι λοιπόν η σαγήνη το αποτέλεσµα της πρώτης επαφής µε τον άλλο, µε το έτερο. Σ.Θ.: Ναι. Βέβαια. Στο σηµείο αυτό αρµόζει να αναφερθούµε στο άνοιγµα του υποκειµένου στη ζωή. Θεωρώ ότι ολόκληρο το άνοιγµα στη ζωή προέρχεται από το στοιχείο µας που θα ονοµάζαµε θηλυκό. Το γυναικείο σώµα δεν έχει κενό, δεν αληθεύει αυτό. Το στοµάχι είναι κενό, αλλά ο κόλπος δεν είναι κενός, είναι ανοιχτός. Εξάλλου, µια «κατασκευή» ανάλογη εκείνης που ανοίγει το γυναικείο σώµα, ανοίγει στη ζωή και τον άνδρα. Ένας άνδρας που δεν έχει «κόλπο», µεταφορικά µιλώντας, δεν είναι σε θέση να απολαύσει τίποτα γιατί δεν µπορεί να ανοιχθεί. Το γυναικείο ψυχικό σώµα είναι και στα δύο φύλα τροµακτικά σηµαντικό και είναι ακριβώς αυτό που µπορεί να τραυµατιστεί κατά το άνοιγµα στη ζωή. Γιαυτό λέω ότι την δραµατική στιγµή της συνάντησης, το άνοιγµα στη ζωή ξεκινά από το θηλυκό στοιχείο µας, από το πάθος το οποίο διαθέτει το στοιχείο αυτό που σε σπρώχνει από το εσωτερικό σου να αποδεχθείς τον άλλο και να πας προς αυτόν. Αυτό το τελευταίο, το να πηγαίνεις προς κάποιον, είναι το αρσενικό στοιχείο. Αλλά, δεν θα µπορέσουµε ποτέ να αντιµετωπίσουµε τη δυσκολία του ανοίγµατος και της αποδοχής της σαγήνης, αν το θηλυκό µας στοιχείο δεν µπορέσει να σταθεί στον χώρο, όπου από µια αρχική εγγύτητα δηµιουργούνται, όπως είναι σε όλους γνωστό, στοιχεία συγγένειας και συνάφειας µε ένα άλλο πρόσωπο, που µε τη σειρά τους οδηγούν στο να αφεθεί κανείς στη σαγήνη. Το πάθος σε ανοίγει, µε αποτέλεσµα, από τους κώδικες της εγγύτητας και της συνάφειας να βρίσκεσαι ενώπιον της διαφοράς και της ετερότητας. Όµως, η λειτουργία αυτή δεν είναι ανώδυνη. Όταν αυτό λειτουργήσει στο εσωτερικό του παιδιού, δηµιουργεί πληγές, γιατί είναι αδύνατον να µην υπάρξει πληγή. Ας σηµειωθεί ότι άλλο είναι το τραύµα και άλλο η πληγή. Η πληγή είναι χρήσιµη γιατί σου επιτρέπει να µην πέφτεις σαν ακροβάτης που πηδά στο κενό, και επίσης συµβάλλει στο να δηµιουργείται αµοιβαιότητα. Στην αρχή της ψυχικής ζωής λειτουργεί µια αµοιβαιότητα την οποία φέρνει στο παιγνίδι η µητέρα κατά τρόπο µονόπλευρο. Στη συνέχεια όµως της ζωής κι αν όλα έχουν πάει καλά, αν έχουµε δηλαδή ενθαρρυνθεί από τη µητέρα, γνωρίζουµε πολύ καλά πού µπορούµε να διακινδυνεύσουµε και πού όχι. Μέχρι πού µπορούµε να παµε. Άλλοτε αυτό λειτουργεί άλλοτε όχι, αλλά δεν µπορούµε να κάνουµε αλλιώς. Το παιγνίδι είναι έτσι, ενέχει Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 11

12 κινδύνους. Εκείνο όµως που µας επιτρέπει εν τέλει να ξέρουµε πού θα πάµε είναι η εµπειρία. Το τραύµα, αντίθετα, είναι κάτι που διακόπτει την λειτουργία αυτή. Το τραύµα στη σαγήνη είναι ένα πολύ µεγάλο κεφάλαιο. Αλλά ας µείνουµε προς το παρόν εδώ, Α.Σ.: Τελειώνοντας αυτή τη συζήτηση ή µάλλον διακόπτοντάς την εδώ, στο άνοιγµα του ζητήµατος των αποτυχιών των διαδικασιών της σαγήνευσης, της προσέγγισης και της συνάντησης εν τέλει µε το έτερο, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω και τους δύο θερµά για την ανταλλαγή αυτή. Ελπίζω να µπορέσουµε να την συνεχίσουµε από το σηµείο αυτό σε επόµενη ευκαιρία. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 12

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση και κοινωνική εντροπία (διάλεξη, 2008)

Διαφοροποίηση και κοινωνική εντροπία (διάλεξη, 2008) Διαφοροποίηση και κοινωνική εντροπία (διάλεξη, 2008) οµιλία για την επετειακή ηµερίδα του GESTALT FOUNDATION, Θεσσαλονίκη, 12 Οκτωβρίου 2008 Το κίνητρο γι αυτή την οµιλία ήταν ότι συχνά ακούω από πολλούς

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ

Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Του Συνεργάτη μας Ηλία Κοντάκου, Δικηγόρου, υπ. διδάκτορος Παν/μίου Αθηνών ΦΥΣΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ Ικανότητα δικαίου έχει κάθε πρόσωπο, φυσικό και νομικό. Η φράση αυτή σημαίνει ότι όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013.

Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής Εταιρείας, 23 Νοεμβρίου 2013. Ο παρανοϊκός, ο χρηστικός και η σχέση. (Eκτεταμένη περίληψη της εισήγησης στο 2ο Συμπόσιο της ΕΨΣΕ, Ενοχή & Σωματοποίηση ) του César Botella Κείμενο εργασίας, Μετα - Συμπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

κληρονοµικότητα Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Φυλοσύνδετη στο Χ Ή την τοπική σας κλινική γενετικής διάγνωσης: κληρονοµικότητα Εργαστήριο Ιατρικής Γενετικής Πανεπιστήµιο Αθηνών Νοσοκοµείο Παίδων " Αγία Σοφία" Αθήνα Τηλ: +210 7795553 http://iatriki-genetiki.med.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1)

«Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) «Οδική ασφάλεια... για κλάµατα!» (Θεατρικό γραµµένο από τα παιδιά της Β 1) Πρόσωπα: Μαθητές ασκάλα Κύριος Τροχαιάκης (αστυνοµικός της τροχαίας) Παιδιά ΣΚΗΝΗ 1 (στην τάξη) Χτυπά κουδούνι και µπαίνει µέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a

ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Παρουσίαση εργασίας φοιτητή (x,a) 1) (xy)a=x(ya) x,y G και a A 1) a(xy)=(ax)y 2) ae=a ικτυωτά διαγράµµατα και οµάδες αυτοµορφισµών Ν. Λυγερός Παρουσίαση εργασίας φοιτητή Θα µιλήσουµε για το θεώρηµα του Lagrange. Αλλά προτού φτάσουµε εκεί, θα ήθελα να εισάγω ορισµένες έννοιες που θα µας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού Σταύρος Κούλας Γραφίστας - Πώς ορίζεται το επάγγελμά σας, και ποιες είναι οι παραλλαγές του; H γραφιστική είναι ένα επάγγελμα που ορίζει τη σχέση του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα

Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Τι είναι η Χοροθεραπεία Έλλη Κήτα Εισήγηση- Παρουσίαση της Χοροθεραπείας στα πλαίσια των Συνεδριακών εκδηλώσεων «Οι δρόμοι της Ψυχοθεραπείας» Διοργάνωση : κοινοπραξία ΕΥΕΞΙΑ Μάιος 2002, Αθήνα Συνήθως,

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας

«Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας «Παιδιά Γονείς Παππούδες» Παπαγεωργίου Γιώτα Ψυχολόγος Μέλος του Γραφείου Γυναικείων Θεμάτων κ Οικογένειας της Ι. Μ. Μεσσηνίας Οι παππούδες κ οι γιαγιάδες ανά τον κόσμο Κοινό εύρημα ότι όλοι επιθυμούν

Διαβάστε περισσότερα

ιονύσιος Φιλιώτης: Αν δεν γράψουµε Ιστορία, θα µας διαγράψει η Ιστορία

ιονύσιος Φιλιώτης: Αν δεν γράψουµε Ιστορία, θα µας διαγράψει η Ιστορία ιονύσιος Φιλιώτης: Αν δεν γράψουµε Ιστορία, θα µας διαγράψει η Ιστορία Ο Πρόεδρος του Συνδέσµου Φαρµακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος σε µια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη στο περιοδικό «Business Partners»

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος -ένας µονόλογος-

Το τέλος -ένας µονόλογος- Το τέλος -ένας µονόλογος- Γυναίκα µόνη, όµορφη, τριακονταετής. Καθιστή, µετά όρθια, πάντα µόνη. Χώρος κλειστός, ελάχιστα φωτεινός, παλιά ωραίος. Η ατµόσφαιρα έχει κάτι το πένθιµο. Το πρόσωπο κάτι το µόνιµο

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ Α Α1. Β Α2. Γ Α3. Α Α4. Α5. Γ ΘΕΜΑ Β ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 22 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ B1. Α (Σωµατικά κύτταρα στην αρχή της µεσόφασης): 1, 4, 5, 6 Β (Γαµέτες): 2, 3, 7, 8 Β2. (Κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΜΥΡΤΩ ΓΡΙΒΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ

ΟΡΓΑΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΜΥΡΤΩ ΓΡΙΒΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΟΡΓΑΣΜΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΜΥΡΤΩ ΓΡΙΒΑ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ Σεξ- Οργασµός και Οµοφυλοφιλία Ο οργασµός δεν µετράει ήµητρα, 32 ετών Είχα ελάχιστες σεξουαλικές επαφές µε άντρες εν βίωσα ποτέ οργασµό µε άτοµο του

Διαβάστε περισσότερα

e-mail@p-theodoropoulos.gr

e-mail@p-theodoropoulos.gr Ασκήσεις Μαθηµατικών Κατεύθυνσης Γ Λυκείου Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος Μαθηµατικών e-mail@p-theodoropoulos.gr Στην εργασία αυτή ξεχωρίζουµε και µελετάµε µερικές περιπτώσεις ασκήσεων

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριµία µε τις ικανότητες του µωρού

Γνωριµία µε τις ικανότητες του µωρού Γνωριµία µε τις ικανότητες του µωρού. Γι αυτό πολλά βρέφη δυσανασχετούν όταν η µητέρα αλλάζει δραστικά το χτένισµά της. Όταν το µωρό, αντικείµενο επιθυµίας των γονιών του, έρχεται στον κόσµο κι από πλάσµα

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ)

Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) Οδηγός γονέων Διαταραχή Ελλειμματικής προσοχής με ή χωρίς υπερκινητικότητα (ΔΕΠ/Υ) ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΔΕΠΥ; Αποτελεί μια ομάδα διαταραχών όπου τα συμπτώματα εμφανίζονται πριν από την ηλικία των 12 ετών. Τα κυριότερα

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΩΤΗΘΕΝΤΑ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΚ ΟΣΗΣ: F-F2 A. Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα ΚΩ. ΕΡ/ΓΙΟΥ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΩΤΗΘΕΝΤΑ: ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΚ ΟΣΗΣ: F-F2 A. Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα ΚΩ. ΕΡ/ΓΙΟΥ ΚΩ. ΕΡ/ΓΙΟΥ Ζ1 ΜΟΝΑ Α ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΚΩ. ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΥ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟΥ (ίδιο µε φόρµα επαφών και κύριο ερωτηµατολόγιο) Ζ2 Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ F-F2 A (Γύρος 1 2002) ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΩΤΗΘΕΝΤΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20. «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 «Δεκαοχτώ ψωμιά» Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #20 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια εδώ Δεκαοχτώ ψωμιά

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια;

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Για τους μικρούς μας φίλους Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Σε ύ Είµαι το µικρόβιο. Μου αρέσει να κάνω τα µικρά παιδιά να αρρωσταίνουν. Εγώ και η οικογένειά µου βρισκόµαστε παντού στο περιβάλλον που ζεις,

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ;

ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; ΜΑΜΑ, ΘΑ ΜΕ ΘΗΛΑΣΕΙΣ; Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν. 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games)

Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Games) Κεφάλαιο 13ο Eπαναλαµβανόµενα παίγνια (Repeated Gaes) Το δίληµµα των φυλακισµένων, όπως ξέρουµε έχει µια και µοναδική ισορροπία η οποία είναι σε αυστηρά κυρίαρχες στρατηγικές. C N C -8, -8 0, -10 N -10,

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 3 ΙΙ. ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΑ Ε ΟΜΕΝΑ. Σχολείο Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Συχνότητα Γυµνάσιο 773 37.93% Λύκειο 1006 49.36% ΤΕΕ 259 12.71%

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Το θέµα των πωλήσεων ήταν και θα παραµείνει πάντοτε πρώτο στις προτεραιότητες κάθε επιχείρησης. Μάλλον, θα έπρεπε να ήταν το πρώτο θέµα πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992.

Συνέντευξη από τη. ηµοσιογράφοι. κα Τατιάνα Στεφανίδου. Είµαι πολλά χρόνια δηµοσιογράφος, από το 1992. ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΙΑΒΑΣΕΙΣ Συνέντευξη από τη δηµοσιογράφο κα Τατιάνα Στεφανίδου ηµοσιογράφοι Χάρης Μιχαηλίδης ηµήτρης Μαρούδας Φένια Πάσσα Αµαλία Τζήµα Λυδία Τούµπη Συντονισµός -επιµέλεια κειµένου Όµιλος δηµοσιογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003

Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003 Αρ. 12 Πέµπτη, 9/1/2003 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΙΑΣΚΕΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ, ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΦΟΡΟΥ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι το 'Ίαµα Τύπου';

Τι είναι το 'Ίαµα Τύπου'; Τι είναι το 'Ίαµα Τύπου'; Ο 'τύπος' καθορίζεται από την θεµελειώδη φύση του ατόµου τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του ή την ιδιοσυγκρασία του που είναι φυσικά, έµφυτα. Μερικά ιάµατα είναι συµπληρωµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης

Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Ο Καταστατικός Χάρτης της Γης Προσαρµογή για παιδιά Εισαγωγή Η γη είναι το σπίτι µας - Ζούµε σε µια πολύ σηµαντική εποχή και πρέπει να προστατεύσουµε τη Γη. - Όλοι οι λαοί του κοσµού φτιάχνουν µια µεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε

Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε ΟΠΤΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΟΡΜΗΤΕΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ Αντωνία Μαρκούρη Διευθύντρια Προβολής και Ανάπτυξης της Pierre Fabre ΕΛΛΑΣ Α.Ε Τα τελευταία χρόνια, µε τις ριζικές αλλαγές που βλέπουµε να πραγµατοποιούνται στη

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα 01. Γυναικεία Σεξουαλική Υγεία

Έρευνα 01. Γυναικεία Σεξουαλική Υγεία Έρευνα 01 Γυναικεία Σεξουαλική Υγεία 02 Την ισοτιµία και στον έρωτα διεκδικούν οι γυναίκες Για πρώτη φορά έρευνα αποκαλύπτει τα µυστικά της γυναικείας σεξουαλικότητας και ανατρέπει όσα ίσχυαν µέχρι σήµερα

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ

Κεφάλαιο 9 ο Κ 5, 4 4, 5 0, 0 0,0 5, 4 4, 5. Όπως βλέπουµε το παίγνιο δεν έχει καµιά ισορροπία κατά Nash σε αµιγείς στρατηγικές διότι: (ΙΙ) Α Κ Κεφάλαιο ο Μεικτές Στρατηγικές Τώρα θα δούµε ένα παράδειγµα στο οποίο κάθε παίχτης έχει τρεις στρατηγικές. Αυτό θα µπορούσε να είναι η µορφή που παίρνει κάποιος µετά που έχει απαλείψει όλες τις αυστηρά

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΣΑΣ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΣΑΣ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΤΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ΣΑΣ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Παρακολουθώντας τους ρυθµούς πολλών συνανθρώπων µας σε διάφορα επαγγέλµατα, ιδιαίτερα εκείνων που έχουν τις δικές τους δουλειές, µου κάνει τεράστια εντύπωση

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΙΝΤΣΕΡ Ύψος: 41-48cm Βάρος: 11-16kg ιάρκεια ζωής: περίπου 13 χρόνια ΜΙΝΙΑΤΟΥΡΑ ΠΙΝΤΣΕΡ Βάρος αρσενικό: 3Kg µέχρι 5Kg Βάρος

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΙΝΤΣΕΡ Ύψος: 41-48cm Βάρος: 11-16kg ιάρκεια ζωής: περίπου 13 χρόνια ΜΙΝΙΑΤΟΥΡΑ ΠΙΝΤΣΕΡ Βάρος αρσενικό: 3Kg µέχρι 5Kg Βάρος ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΙΝΤΣΕΡ Το Γερµανικό Πίντσερ είναι ένας µεσαίου µεγέθους σκύλος. Το γερµανικό Pinscher είναι µεγαλύτερο από το Min Pin, αλλά µικρότερο από οτι το Doberman. Τα χρώµατα που µπορούµε

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ

ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου»

«Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Γράψε ένα Τίτλο για την εφημερίδα εδώ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΠΟ τα ΠΑΙΔΙΑ ΤΕΧΝΗ σελ. 4 γράψε την ημερομηνία εδώ «Τρόποι για να βελτιώσω την πόλη μου» Αφιέρωμα για την σχέση «Πόλη + Φύση» «Να μεγάλωναν ας πούμε οι

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΖΩΔΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΑΠΟ 16 22 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ

ΖΩΔΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΑΠΟ 16 22 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΖΩΔΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ ΑΠΟ 16 22 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015 ΑΠΟ ΤΗΝ ΒΑΛΕΝΤΙΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΑΔΟΥ ΚΡΙΟΣ Αυτήν την εβδομάδα κοίτα να τακτοποιήσεις κενά του παρελθόντος και να επεξεργαστείς στο μυαλό σου τις ιδανικότερες λύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗΕΠΙΣΤΗΜΩΝΤΗΣΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΤΜΗΜΑΔΗΜΟΤΙΚΗΣΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΙV :. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΙΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ Α.Μ.: 4918 ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ: Z Μάθημα:Φυσική Τάξη:Ε'Μαθητές:19

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!!

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΩΡΑ ΜΗ ΕΝ!!!!! Από την πρώτη ηµέρα διακυβέρνησης της Ν.., καθηµερινά µε συνεχείς δηλώσεις,επανέρχεται στην επικαιρότητα το θέµα της Κοινωνικής ασφάλισης και η ανάγκη αλλαγών που «χρειάζεται».

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ: ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ-ΠΕΥΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥ

ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ: ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ-ΠΕΥΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥ Α.Π.... Ημερ.. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩ Ν ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ: ΛΥΚΟΒΡΥΣΗΣ-ΠΕΥΚΗΣ ΑΙΤΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΟΥ ΕΠΩΝΥΜΟ ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΕΡΑ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Τ.Κ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΥ & ΟΙΝΟΥ

ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΥ & ΟΙΝΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΔΙΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΜΠΕΛΟΥ & ΟΙΝΟΥ περιιηγήσειις µε τον οίίνο οδηγό Κ ος ΛΕΛΕΚΑΣ: Καλησπέρα σας κυρίες και κύριοι. Είναι µεγάλη χαρά που βρίσκοµαι ανάµεσά σας σήµερα, σε αυτό το Συνέδριο Οινοτουρισµού,

Διαβάστε περισσότερα

Τα εργαλεια και τα υλικα τα οποια θα εχουµε για αυτη την µελετη θα ειναι:

Τα εργαλεια και τα υλικα τα οποια θα εχουµε για αυτη την µελετη θα ειναι: Απώλειες MAF - Μόνωση Εισαγωγής 08/11/2005, 17:25 Τα εργαλεια και τα υλικα τα οποια θα εχουµε για αυτη την µελετη θα ειναι: Μονωτικο υλικο, υαλοϋφασµα µε επικαλυψη αλουµινιου. Πολυµετρο µε προεκταση αισθητηρα

Διαβάστε περισσότερα

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο.

Μάλλον αγαπάς το ποδόσφαιρο, νομίζεις ότι είναι η ζωή σου και ότι σε ολοκληρώνει συναισθηματικά και σωματικά σαν άνθρωπο. Του George Kakourides* Μπορεί να ονειρεύεσαι ότι κάποτε θα παίζεις σε ένα γήπεδο γεμάτο με φιλάθλους, ένταση και γκολ. Μπορεί να ονειρεύεσαι ολόκληρο γήπεδο να φωνάζει ρυθμικά το όνομα σου. Θέλεις να γίνεις

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

GROOMING. help. Γραµµή Βοηθείας. www.help-line.gr. saferinternet. η «αποπλάνηση» µέσω Διαδικτύου PRIVACY

GROOMING. help. Γραµµή Βοηθείας. www.help-line.gr. saferinternet. η «αποπλάνηση» µέσω Διαδικτύου PRIVACY www.help-line.gr I need HELP I really need A FRIEND Who can I TRUST? PRIVACY GROOMING η «αποπλάνηση» µέσω Διαδικτύου Γραµµή Βοηθείας 210 6007686 (Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου Γραµµή Βοηθείας) Με

Διαβάστε περισσότερα