Σαράντης Θανόπουλος 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Σαράντης Θανόπουλος 1"

Transcript

1 Σαράντης Θανόπουλος 1 Η σαγήνη και η προσέγγιση του αντικειµένου Συνέντευξη στην Αριστέα Σκούλικα και τον Αθανάσιο Αλεξανδρίδη Α.Σ.: Eυχαριστούµε πολύ που δέχτηκες να συζητήσουµε για την σαγήνη και την «έξοδο» του αρχαϊκού Εγώ προς το αντικείµενο. Ας ξεκινήσουµε από το ζήτηµα της σύνδεσης της ικανοποίησης µε την ευχαρίστηση. Υποστήριξες ότι δεν υπάρχει στο βρέφος ικανοποίηση αν αυτή δεν συνδυασθεί µε ευχαρίστηση και ότι µόνο έτσι µπορεί να καταλάβει τον εαυτό του και να επιτύχει την ψυχοσωµατική του ενοποίηση. Μπορείς να µας πεις περισσότερα για αυτά; Σ. Θ.: Θα πω ξεκινώντας ότι στο προβληµατισµό µας σηµασία δεν έχει τόσο αυτό που παρατηρούµε στο παιδί ως εξωτερικοί παρατηρητές όσο εκείνο που προσπαθούµε να φανταστούµε το εσωτερικό του. Αν τα πράγµατα πάνε καλά στην πρώτη φάση της ζωής και πριν ακόµη αναπτυχθεί στο παιδί η συναίσθηση της πραγµατικότητας -για την επίτευξη της οποίας χρειάζεται, όπως είναι γνωστό, να υπάρξουν µαταιώσεις των επιθυµιών, πράγµα που ισοδυναµεί µε σχετική αποµάκρυνση της µητέρας- πριν λοιπόν εγκαθιδρυθεί η αρχή της πραγµατικότητας, το παιδί λειτουργεί στη βάση της αρχής της ευχαρίστησης και της παντοδυναµίας. Στο θέµα αυτό Winnicott και Φρόυντ συµφωνούν. Ένα ζήτηµα κατά την φάση αυτή είναι η υπερενασχόληση της µητέρας µε τις φυσικές ανάγκες του παιδιού. Είναι φυσικά θεµιτό να ικανοποιηθούν πρώτα οι βιολογικές και µετά οι άλλες ανάγκες, όµως χρειάζεται να γίνει σαφές ότι το παιδί δεν τρώει για να διατηρηθεί στη ζωή αλλά για δύο πολύ συγκεκριµένους λόγους: να 1 Διδάσκων αναλυτής της Ιταλικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας, µέλος της IPA. Διαµένει και εργάζεται στην Νάπολη. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 1

2 καταπαύσει το αίσθηµα της πείνας και να έχει απόλαυση. Με τη λογική αυτή αν ένα βρέφος που έχει κορέσει την πείνα του δεν έχει βιώσει µε το φαγητό αισθησιακή απόλαυση, αισθάνεται ότι έχει εξαπατηθεί. Αυτό υποστηρίζει ο Winnicott και πιστεύω ότι έχει δίκιο. Μια περίπτωση υπερενασχόλησης µε το υλικό µέρος της φροντίδας του βρέφους είναι εκείνη της µητέρας που περιγράφει η Aulagnier, η οποία προσέχει να τρώει το παιδί καλά, να είναι καλά, να µην έχει πυρετό, να αναπτύσσεται σωστά, αντιµετωπίζει δηλαδή το παιδί αυτό γενικότερα ως βιολογική και όχι ως βιο-ψυχική οντότητα. Η κλινική εµπειρία δείχνει ότι το αποτέλεσµα λογικών αυτού του τύπου είναι ότι τα παιδιά αυτά, µολονότι έχουν φροντιστεί άψογα από υλική άποψη, δεν κατορθώνουν εν τέλει να έχουν µια σωστή αισθησιακή σχέση µε τη ζωή και για τον λόγο αυτό δεν την αγαπούν. Θα πω κάτι που άκουσα σε µια συζήτηση µε τον Ανδρέα Γιαννακούλα και το οποίο µε είχε σηµαδέψει πριν από αρκετά χρόνια, ότι η συµβολή της µαταίωσης είναι σηµαντική για να µπορείς να έχεις µια ρεαλιστική σχέση µε τη ζωή, αλλά στην πραγµατικότητα εκείνο που σε κάνει να αγαπήσεις τη ζωή είναι η απόλαυση. Αν το παιδί δεν έχει κάποια µορφή αισθησιακής σχέσης µε τη µητέρα, δεν αισθάνεται πραγµατικά ζωντανό. Α. Σ.: Εδώ έχω µια ερώτηση. Στα ελληνικά οι έννοιες του αισθησιασµού και κάπως λιγότερο της απόλαυσης δεν σηµαίνουν απλά ευχαρίστηση αλλά έχουν και µια απόχρωση που αναφέρεται στην σεξουαλικότητα µε τρόπο άµεσο. Θα πρότεινα να τις αντικαταστήσουµε λοιπόν µε τη λέξη ευχαρίστηση διότι κατά τη γνώµη µου περι αυτού πρόκειται και στη λογική του Φρόυντ. Σ. Θ.: Σχετικά µε το θέµα της ορολογίας που θέτεις προτιµώ τις λέξεις που χρησιµοποίησα, δηλαδή την απόλαυση και τον αισθησιασµό, διότι στο παιδί το πρωτοσεξουαλικό έχει καθοριστική σηµασία απο την πρώτη στιγµή 2 2 Η έννοια του αισθησιασµού χρησιµοποιείται από τον Roussillon (1999) ή τους Botella (2001) µεταξύ άλλων, για να περιγράψει µια πρωτόγονη και όχι φυσιολογική έκφανση της σεξουαλικότητας, η οποία έχει σχέση µε µια δυσλειτουργία του πρωτογενούς αυτοερωτισµού. Ένα τέτοιο παράδειγµα είναι ορισµένες ρυθµικές και επαναλαµβανόµενες κινήσεις στο βρέφος που προσπαθεί να νανουριστεί ή να ηρεµήσει, οι οποίες είναι ιδιαίτερες, µε την Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 2

3 Α.Σ.:Η απουσία της ευχαρίστησης στη σχέση µητέρας/παιδιού µπορεί να συνδέεται µε την κατάθλιψη της µητέρας. Σ.Θ.: Η κατάθλιψη της µητέρας είναι µεγάλο θέµα το οποίο δεν µπορούµε να εξετάσουµε εδώ. Η ευρύτητά του έχει να κάνει εκτός των άλλων και µε το ότι σχετίζεται µε την διαγενεαλογική µετάδοση. Μας πηγαίνει πολύ µακριά. Αυτό που κατ αρχήν µπορούµε να πούµε είναι ότι η κατάθλιψη της µητέρας δεν είναι υποχρεωτικά εµφανής. Την «νεκρή µητέρα» την βλέπω πάντοτε σε συνδυασµό µε αυτό που λέει ο Winnicott. Γνωρίζουµε όλοι πολύ καλά αυτό που υποστηρίζει ο Green, αλλά εµένα µου έκανε εντύπωση η σκέψη του Winnicott, ο οποίος µιλά για µια µητέρα το κεντρικό αντικείµενο της οποίας είναι «νεκρό». Είναι µια µητέρα η οποία στη συγκεκριµένη φάση της ζωής της βιώνει µια καταθλιπτική κατάσταση. Το κεντρικό αντικείµενο για το οποίο µιλάµε µπορεί να εκπροσωπείται στην εξωτερική πραγµατικότητα από ένα µεγαλύτερο παιδί, έναν άλλο συγγενή, τη µητέρα της, µια αξία. Όταν λοιπόν η µητέρα είναι πληγωµένη ως προς το στοιχείο που εκπροσωπεί το κεντρικό αντικείµενό της ή όταν το κεντρικό αντικείµενο δεν είναι µέσα της σταθερό αλλά εύθραυστο, είναι λογικό να βλέπει η µητέρα αυτή και το εξωτερικό αντικείµενο κατεστραµένο ή εύθραυστο. Λέει λοιπόν ο Winnicott ότι το παιδί είναι ζωντανό αλλά η µητέρα το θεωρεί νεκρό, επειδή το κεντρικό αντικείµενό της είναι νεκρό. Επειδή λοιπόν η µητέρα αντιµετωπίζει το παιδί σαν νεκρό αντικείµενο, εκείνο πρέπει να κάνει τα πάντα για να της αποδείξει ότι είναι ζωντανό. Πηγαίνω τώρα πέρα από τον Winnicott και λέω ότι, η µητέρα δεν ζητά έννοια ότι δίνουν πολύ γρήγορα την εντύπωση µη φυσιολογικού επειδή χαρακτηρίζονται από µια απουσία ιχνών του αντικειµένου. Ο φυσιολογικός αυτοερωτισµός, όπως είναι συνήθως το πιπίλισµα του δακτύλου ή ένα αυτονανούρισµα ή οτιδήποτε άλλο επινοείται από το βρέφος για να υποκαταστήσει το αντικείµενο που απουσιάζει, περιλαµβάνει υποχρεωτικά τον προποµπό του αντικειµένου. Η απουσία ιχνών του αντικειµένου δηµιουργεί έναν παθολογικό αυτοερωτισµό, µε την έννοια ότι δεν µπορεί να διαδραµατίσει τον ρόλο που κανονικά αναλαµβάνει ο αυτοερωτισµός στη συγκρότηση του Εγώ και του λιβιδινοποιηµένου /συµβολοποιηµένου σώµατος. Ο παθολογικός αυτός αυτοερωτισµός στοχεύει αποκλειστικά στην εκφόρτιση των εντάσεων. Η αρχή της ευχαρίστησης που τον ρυθµίζει δεν είναι εξάλλου εκείνη που επικαλείται ο Φρόυντ. Είναι για το λόγο αυτό που έκρινα θεµιτό να χρησιµοποιήσω την έννοια του αισθησιασµού (Εκ των υστέρων, 1993) για να περιγράψω τέτοιες ψυχοσωµατικές παραγωγές σε αυτιστικούς ασθενείς. A.Σ. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 3

4 από το παιδί να αποδείξει µόνο ότι είναι ζωντανό, αλλά του ζητά επιπλέον να ζωντανέψει και το δικό της νεκρό αντικείµενο. Τη νεκρή µητέρα θα την έβλεπα λοιπόν µε αυτή την έννοια και είναι αυτό που θέτει το ζήτηµα της διαγενεαλογικής µετάδοσης, ένα όντως πολύ σηµαντικό ζήτηµα. Αλλά, ας προσπαθήσουµε, όσο κι αν αυτό είναι σχηµατικό, να καταλάβουµε τι είδους µητέρα είναι αυτή η οποία δεν βοηθά το παιδί της να ενώσει σωστά την ψυχή και το σώµα του, να οργανώσει την ικανότητα αναπαράστασης του εαυτού του και της ζωής, ούτως ώστε η αναπαράσταση της ζωής να είναι µέσω του συναισθήµατος σε συνέχεια µε τη σωµατική εµπειρία. Έχω σχηµατίσει την ιδέα ότι το στοιχείο της µητέρας που εµποδίζει το παιδί να δώσει συνέχεια στην ψυχοσωµατική έκφραση του είναι ότι η µητέρα, ακόµη κι όταν το αντικείµενο της δεν είναι νεκρό, ακόµη κι αν δεν βρίσκεται σε αυτή την άσχηµη κατάσταση απογοήτευσης ως προς το παιδί, ακόµη κι όταν δεν είναι κλινικά καταθλιπτική -πολλές φορές µάλιστα δεν είναι καθόλουέχει µέσα της κατά την προσωπική µου άποψη κάτι, το οποίο χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση επειδή είναι διαφορετικό από την κατάθλιψη. Αυτό το κάτι θα το ονόµαζα ψυχική αδράνεια. Είναι µια κατάσταση που µελετώ τελευταία εντατικά. Πρόκειται λοιπόν για µια µητέρα η οποία καταφέρνει να δώσει σταθερότητα και ισορροπία στη ζωή της, καθιστώντας την ψυχική της δοµή όσο περισσότερο σταθερή και αδρανή µπορεί. Απορρίπτει την κίνηση και δεν εµπλέκεται. Λειτουργεί σε ένα επίπεδο όπου όσο περισσότερο αποφεύγει την εµπλοκή τόσο περισσότερο είναι σίγουρη για την ζωή της. Είναι το είδος της µητέρας που βλέπουµε να αποτραβιέται από τις ζωντανές σχέσεις. Α.Σ.: Να µιλήσουµε και για το παιδί; Σε τι αντιστοιχεί όλο αυτό στο εσωτερικό του παιδιού; Σ.Θ.: Υπό µια έννοια το παιδί δεν έχει πρόβληµα. Το πρόβληµα το δηµιουργεί η µητέρα και είναι για τον λόγο αυτό που εστιάζω σε αυτήν. Φυσικά τη µητέρα δεν την βλέπω ποτέ έξω από τη σχέση του ζευγαριού. Γιατί µια µητέρα είναι έτσι, µόνο στο βαθµό που η σχέση µε τον σύζυγό της τής υπαγορεύει ή την ωθεί να είναι έτσι. Ο ρόλος του πατέρα είναι λοιπόν πολύ σηµαντικός, αλλά τον αφήνουµε προς το παρόν εκτός συλλογισµού για λόγους ευκολίας. Το ίδιο το παιδί έχει λοιπόν εξ αρχής την φυσική ροπή να εµπλέκεται στη σχέση και αν είναι υγιές εµπλέκεται και συµµετέχει αυθόρµητα. Δεν έχει πρόβληµα, είναι ζωντανό Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 4

5 Α.Α.: Είναι προγραµµατισµένο να συµµετέχει στη σχέση το βρέφος, έχει όλο τον αυτοµατισµό έτοιµο. Σ.Θ.: Είναι η ζωή που το οδηγεί. Όσο πιο βαθειά πάει στη σχέση, τόσο πιο ζωντανό αισθάνεται. Α.Σ.: Όµως τι γίνεται όταν το παιδί µαταιώνεται; Α.Α.: Ματαιώνεται σε ένα τόσο πρωταρχικό στάδιο; Α.Σ.: Ναι. Ματαιώνεται στην περίπτωση, για παράδειγµα, µιας πρώιµης και άκαιρης καταστροφής του αισθήµατος παντοδυναµίας. Ξαφνικά βρίσκεται εκτεθειµένο. Σ.Θ.: Ναι το παιδί µαταιώνεται. Όµως ας δεχθούµε προς το παρόν ότι όλα πάνε καλά. Δεν υπάρχει το πρόβληµα της καταστροφής της παντοδυναµικής σχέσης µε τη ζωή. Το ζήτηµά µας σε αυτή την φάση είναι µε ποιο τρόπο δηµιουργείται και πώς επάγεται το ψυχό-σώµα. Α.Α.: Είναι ορθότερο να λέγεται ψυχόσωµα. Σ.Θ.:Το ψυχόσωµα λοιπόν είναι µια πολύ σηµαντική έννοια. Αναφέρεται στις απαρχές, σε µια εποχή όπου δεν υπάρχει διαφορά ανάµεσα στην ψυχή και το σώµα όπως αργότερα, όπως την εποχή δηλαδή όπου το υποκείµενο είναι σε θέση να αναπαραστήσει το σώµα του µε τη σκέψη. Την εποχή εκείνη υπάρχει διαφοροποίηση, ενώ στην αρχή δεν υπήρχε. Παρατηρείται µια διαφορά µεταξύ ώριµου και ανώριµου ψυχισµού. Α.Α. Στον ώριµο ψυχισµό υπάρχει µια διαστρωµάτωση. Σ.Θ.: Ναι πρόκειται ακριβώς για µια διαστρωµάτωση, καθώς πλάι σε πιο ώριµες λειτουργίες υπάρχει πάντοτε το ψυχόσωµα, το οποίο είναι η πρώτη µας ύλη. Θεωρώ ότι στην ψυχανάλυση εργαζόµαστε µε το ψυχόσωµα. Επαναλαµβάνω ότι το καθεστώς του ψυχοσώµατος διακρίνεται µε σαφήνεια από την κατάσταση όπου η ψυχή είναι σε θέση να αναπαραστήσει το σώµα ή να το χρησιµοποιήσει για να εκφραστεί. Η δυνατότητα αυτή δεν υπάρχει στην αρχή. Επίσης, ας αναφερθεί εδώ ότι Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 5

6 ένας ώριµος ψυχισµός µπορεί σε ορισµένες στιγµές, κατά την επικοινωνία του µε τους άλλους, να αυτονοµείται από το σώµα. Α.Α.: Ή νοµίζουµε ότι συµβαίνει αυτό. Σ.Θ.: Δεν είναι αδύνατον να υπάρχει κάποιες στιγµές αυτονοµία της ψυχής από το σώµα. Α.Σ.: Είναι όµως δυνατόν να εννοηθεί ο ψυχισµός χωρίς το σώµα; Μπορούµε να τον εννοήσουµε χωρίς την ενόρµηση; Είναι µια συζήτηση αυτή που επανέρχεται. Σ.Θ.: Ναι, αλλά όπως είπα δεν είναι αδύνατον να υπάρξει η σχετική αυτή αυτονοµία του ψυχικού στοιχείου από το σώµα. Δεν πρέπει όµως να ξεχνάµε ότι πρόκειται για µια αυτονοµία γνωστική. Το ψυχόσωµα όµως δεν µπορεί να αντιµετωπιστεί γνωστικά ως ενιαία ενότητα, δεν έχουµε αυτή τη δυνατότητα. Α.Α.: Όχι. Σ.Θ. : Όλα αυτά είναι πολύ ενδιαφέροντα αλλά ας επιστρέψουµε στο παιδί. Ο Winnicott λέει ότι όταν το παιδί λειτουργεί στην αρχή µε το ψυχόσωµα και αγνοεί την ύπαρξη της µητέρας, είναι απλά ζωντανό και κινείται προς ό,τι το συγκινεί και εστιάζει την εµπειρία του. Με την λογική αυτή θεωρώ ότι το θεωρητικό µοντέλο του Φρόυντ που δίνει προτεραιότητα στο στοιχείο της ψυχικής σταθερότητας δεν µας βοηθά να καταλάβουµε µε ποιο τρόπο το παιδί πάει προς την ζωή, προς τον αισθησιασµό, προς το σηµείο όπου βρίσκεται το σώµα της µητέρας. Ας σηµειωθεί ότι στην φάση αυτή το παιδί αγνοεί ότι αυτό είναι το σώµα της µητέρας. Ως προς αυτό συµφωνώ µε τον Green ο οποίος, σε αντίθεση µε τον Stern, λέει ότι ακόµη κι αν υποθέσουµε ότι το παιδί αντιλαµβάνεται κατά κάποιο τρόπο ότι το σώµα της µητέρας είναι διαφορετικό από το δικό του, στην πραγµατικότητα την διαφορά αυτή δεν µπορεί να την συλλάβει και αυτό είναι πολύ σηµαντικό. Α.Σ.: Ναι φυσικά είναι πολύ σηµαντικό. Σ.Θ.: Μπορεί λοιπόν το παιδί να αγνοεί το σώµα της µητέρας ως κάτι διαφορετικό, αλλά αυτό δεν σηµαίνει ότι δεν κινείται κοντά στο σώµα αυτό για να το προσεγγίσει. Επειδή λοιπόν είναι δύσκολο ή και αδιανόητο να διαχωρίσουµε το νου από το σώµα, θεωρούµε ότι το παιδί Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 6

7 αναπαριστάνει όχι µόνο µε το νου αλλά και µε την κίνηση. Για το λόγο αυτό δεν µπορούµε να θεωρήσουµε ότι η επιθυµία διατηρεί έµµεση σχέση µε το σώµα, εκκινώντας στην υποθετική αυτή περίπτωση από την ενόρµηση ή τη διέγερση. Πρέπει αναγκαστικά να δώσουµε στην επιθυµία µια πιο συγκεκριµένη σωµατική έκφραση, που είναι η κίνηση και η απόλαυση. Με τη σκέψη αυτή πηγαίνω πέρα από τον Φρόυντ. Το παιδί διακινείται από κάτι στο σώµα του, ένα κάτι το οποίο κινεί ταυτοχρόνως και την ψυχή και το σώµα. Αυτό είναι το ψυχόσωµα. Κάτι δηλαδή που το βλέπεις στο σώµα, αλλά υπάρχει και στην ψυχή. Με τον τρόπο αυτό ψυχή και σώµα ενώνονται και είναι η επιθυµία που στην πραγµατικότητα τα ενώνει, για να δηµιουργηθεί το ψυχόσωµα. Α.Α: Μου φαίνεται ενδιαφέρον το ότι τοποθετείς την επιθυµία στον χώρο του ψυχικού και επίσης την τοποθετείς σαν µια αναγκαιότητα για να διατηρηθεί η ισορροπία του υποκειµένου. Είναι δηλαδή η επιθυµία κίνηση οργανωτική. Δεν είναι κάτι που στοχεύει σε µια πράξη αλλά αυτή η πράξη αντανακλά επί του συνόλου και οργανώνει αυτόν τον αρχόµενο ψυχισµό, αυτή την αρχόµενη ψυχοσωµατική ενότητα. Σ.Θ. : Ναι, αλλά όπως είπα ήδη, δεν µπορώ να θεωρήσω ότι η επιθυµία υπάρχει µόνο στον ψυχικό χώρο. Πρέπει να υπάρχει και ως ψυχοσωµατική δοµή. Πριν ακόµη συµβεί ο αποχωρισµός από τη µητέρα, η επιθυµία έχει έναν χαρακτήρα, όπως είδαµε, σωµατικής κίνησης. Η σωµατική κίνηση του παιδιού είναι πολύ συγκεκριµένη. Το παιδί δεν είναι στατικό ως προς τη µητέρα, αντίθετα όπως είδαµε κινείται συνεχώς. Παρότι δεν έχει τη δυνατότητα να οργανώσει µε διανοητικό τρόπο την κίνηση αυτή προς τη µητέρα, τελικώς τα καταφέρνει. Ας µην ξεχνάµε ότι παιδί και µητέρα βρίσκει ο ενας τον άλλο ενστικτωδώς. Όταν λειτουργούν τα πράγµατα καλά αυτοί οι δύο βρίσκονται µε κλειστά µάτια σχεδόν. Μπορούµε να πούµε ότι το παιδί έχει εν τέλει µια πολύ δηµιουργική συµµετοχή σε αυτό. Το κεντρικό σηµείο της υποκειµενικότητας είναι στην πραγµατικότητα αυτή η δηµιουργικότητα και όχι η γενετική µας κληρονοµιά. Είναι η δηµιουργική αυτή σχέση µε τη µητέρα στην αρχή της ζωής, η οποία είναι ανεπανάληπτη. Όλη η δηµιουργικότητα µας ξεκινά από εκεί. Αυτή είναι η προσωπική µου άποψη. Το παιδί έχει λοιπόν σε αυτή την πρώτη φάση της ζωής µια δηµιουργική σχέση µε τη µητέρα, η οποία είναι σηµαντική για το ίδιο, ενώ Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 7

8 ταυτοχρόνως την αγνοεί ως ξεχωριστό αντικείµενο. Φθάνει όµως κάποτε η στιγµή όπου η σχέση αυτή πρέπει να διακοπεί. Αυτό που συµβαίνει είναι ότι διακόπτεται ξαφνικά. Ποτέ η µητέρα δεν αποµακρύνεται σταδιακά. Η διαφορά ανάµεσα στην κατάσταση συγχώνευσης και σε εκείνη όπου υπάρχει διαχωρισµός είναι τόσο ριζική, που το παιδί δεν µπορεί να µην συλλάβει µια τέτοια τεράστια διαφοροποίηση. Η µεταβολή αυτή από τη συγχώνευση στον διαχωρισµό σηµαίνει ότι η µητέρα έχει αρχίσει να ζει τη ζωή της και δεν είναι πια τόσο σταθερή, τόσο απόλυτα αφοσιωµένη στο παιδί όσο ήταν πριν. Α.Σ..: Όµως αυτό δεν είναι ξαφνικό. Σ.Θ.: Ναι αλλά το παιδί το βιώνει σαν να είναι πολύ ξαφνικό. Το παιδί είναι ανέτοιµο. Είναι σε κάθε περίπτωση ανέτοιµο όσο κι αν έχει προετοιµαστεί. Α.Α.: Εννοείς τις κινήσεις χωρισµού που συµπεριλαµβάνουν και µια υποκειµενοποίηση. Σ.Θ.: Ναι. Όσο λοιπόν κι αν είναι προετοιµασµένο το παιδί, αυτό βιώνεται ως αιφνιδιασµός, επειδή η νέα κατάσταση είναι πολύ διαφορετική όπως είπαµε από την προηγούµενη. Όµως, το παιδί κάνει και το ίδιο κινήσεις και αισθάνεται και αυτό την ανάγκη να διαφοροποιηθεί. Στο σηµείο αυτό ανακαλώ κάτι σηµαντικό που λέει ο Winnicott. Λέει ότι ο µεγαλύτερος βιασµός δεν είναι η αιµοµιξία. Ως µεγαλύτερος ακόµη βιασµός θεωρείται η κατάσταση εκείνη, κατά την οποία η µητέρα εξακολουθεί να λειτουργεί στην βάση της πρωταρχικής µητρικής ενασχόλησης και να ερµηνεύει το παιδί όπως στην πρώτη συγχωνευτική φάση, κατά την οποία «έβρισκε το παιδί µε κλειστά µάτια». Είναι µια κατάσταση κατά την οποία η µητέρα δεν αποδέχεται, όπως αναφέρει η Aulagnier, την αρχόµενη αυτονοµία και τον διαχωρισµό του βρέφους από την ίδια. Αξίζει να αναφερθεί ότι µε το κλάµµα και µε ό,τι άλλο κάνει το παιδί είναι σαν να λέει στη µητέρα «δεν είµαι όπως ήµουν παλιά, είµαι διαφορετικός», όµως εκείνη λειτουργεί σαν να µην το ακούει. Α.Σ.: Όταν συµβαίνει κάτι τέτοιο υπάρχει συνήθως πρόβληµα και νωρίτερα στη σχέση µητέρας/παιδιού. Στην κλινική παρατηρούµε καταστάσεις όπου η µητέρα και το παιδί εγκαθιστούν σχέσεις πολύ µεγάλης εγγύτητας, παθολογικής µπορούµε να πούµε εγγύτητας, από την Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 8

9 αρχή. Παράδειγµα, η µητέρα η οποία δανείζει το σώµα της στο παιδί σαν να ήταν πιπίλα. Ενώ η φυσιολογική διεργασία του διαχωρισµού του µωρού από τη µητέρα ξεκινά από την αρχή, από τη γέννηση, στην συγκεκριµένη περίπτωση αυτό δεν γίνεται ή γίνεται πληµµελώς. Σ.Θ.: Ναι έχεις δίκιο. Αλλά θα µετατοπίσω λίγο το κέντρο βάρους της συζήτησης. Αυτό που ήθελα να δείξω είναι ότι εµείς βλέπουµε συνήθως το πρόβληµα σαν να είναι πρόβληµα του παιδιού, από το οποίο αρχίζει η µητέρα ξαφνικά να αποσπάται. Όµως η δυσκολία αυτή εκφράζει και µια δυσχέρεια της µητέρας να αποσπασθεί. Μια µητέρα που δεν µπορεί να το κάνει αυτό κατά βάθος δεν αποδέχεται την αυτονοµία του παιδιού και έχει από την πρώτη στιγµή πρόβληµα µε αυτό. Α.Σ.: Δεν αποδέχεται τη διαφοροποίηση του. Σ.Θ. Ναι την διαφοροποίηση. Υπάρχει µια διαφορά που καθορίζει το πεπρωµένο του παιδιού, αν θα είναι ψυχωτικό ή όχι. Ας ξεκινήσουµε να σκεπτόµαστε από αυτή την πρώτη φάση συγχώνευσης των εµπειριών. Όσο η εµπειρία είναι συγχωνευτική η µητέρα είναι σε θέση να έχει κάποια σχέση µε το παιδί. Το πρόβληµά της αρχίζει όταν πρέπει να το αποχωρισθεί. Όχι ότι πριν λειτουργούσε εντελώς καλά, αλλά είχε, παρόλα αυτά, κάποια επαφή µαζί του. Υπάρχει και η περίπτωση να µην υφίσταται εξαρχής καµία επαφή µε το παιδί, επειδή το πλαίσιο της σχέσης έχει καταστραφεί. Στην περίπτωση αυτή η κατάσταση είναι δραµατική και η ψύχωση εµφανίζεται ως πολύ σοβαρή πιθανότητα για το παιδί. Ο Winnicott περιγράφει µητέρες, οι οποίες όσο υπάρχει η συγχωνευτική σχέση κατορθώνουν να λειτουργούν κάπως, πάντα όµως υπερεκτιµώντας την ασφάλεια και τη σιγουριά και αρνούµενες τον συγκλονισµό. Αυτό τις κάνει να αµύνονται και να δείχνουν συνεχώς τα όρια τους. Είναι σηµαντικό λοιπόν να διαχωρίσουµε την ψυχωτική κατάσταση από την κατάσταση βιασµού της επιθυµίας του παιδιού, µε την έννοια που αναφέραµε. Είναι εξάλλου εξίσου σηµαντικός, όχι µόνο ο τρόπος µε τον οποίο το παιδί θα αντιµετωπίσει την αποµάκρυνση της µητέρας, αλλά ο τρόπος µε τον οποίο θα γίνει η αποµάκρυνση αυτή όταν θα είναι το ίδιο το παιδί Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 9

10 έτοιµο, όταν είναι δηλαδή εκείνο που εκδηλώνει προς τη µητέρα την επιθυµία να αποµακρυνθεί από κοντά του, να πάρει µια απόσταση από αυτό και να το κατανοήσει. Όλη η ουσία του θέµατος βρίσκεται εκεί και το πρόβληµα προκύπτει όταν η µητέρα δεν µπορεί να αποδεχθεί την επιθυµία του παιδιού να είναι διαφορετικό από αυτήν, όταν εµφανίζεται κλειστή και λέει «συνεχίζω όπως πριν». Αυτό που συνεχίζει είναι µια σχέση έντονη αλλά επιφανειακή. Οι επιφανεικές σχέσεις µπορεί πράγµατι να είναι έντονες, επειδή δηµιουργούν αισθήµατα ασφάλειας, εγγύτητας και πολλές φορές ικανοποίησης, αλλά όλα αυτά ειναι πρόσκαιρα. Είναι για τον λόγο αυτό που τα ονοµάζω παρηγορητικά, σε αντίθεση µε τα άλλα, τα βαθύτερα συναισθήµατα και πιο αυθεντικά, τα οποία όµως ενδέχεται να οδηγήσουν σε τροχιές αποσταθεροποίησης. Οι ψυχοθεραπευτές προσπαθούν µερικές φορές να αποφύγουν την αποσταθεροποίηση. Η αποφυγή όµως αυτή δεν είναι πραγµατικά το ζητούµενο, καθώς αυτό που θα ονοµάζαµε βέλτιστη αποσταθεροποίηση δηµιουργεί στην πραγµατικότητα µια δυναµική κίνηση ζωής. Είναι χρήσιµο να µπορούµε να ζούµε την αποσταθεροποιηση, εντός ορισµένων ορίων φυσικά. Α.Σ.: Υπό µια έννοια µόνο έτσι µπορεί κανείς να προχωρήσει. Σ.Θ.: Ναι, επειδή αυτό αφορά, στην πραγµατικότητα, την επιθυµία προς τον άλλο. Η επιθυµία αυτή γεννιέται στην αποσταθεροποίηση. Όµως, ας πάρουµε και πάλι τα πράγµατα από την αρχή. Στην αρχή η επιθυµία είναι επιθυµία εαυτού. Έχει πάντοτε τον άλλο ως σηµείο αναφοράς, ενώ ταυτοχρόνως τον αγνοεί. Είναι κάτι που λειτουργεί σαν εσωτερικό κύκλωµα. Ο άλλος είναι το υποκειµενικό πεδίο. Κάποια στιγµή όµως, ο άλλος αρχίζει να φεύγει και τότε το υποκειµενικό σου πεδίο ακρωτηριάζεται, γιατί ξαφνικά ένα µέρος της υποκειµενικότητάς σου βρίσκεται αλλού. Με τον τρόπο αυτό γεννιέται η επιθυµία προς τον άλλο, η οποία είναι, εν τέλει, το αποτέλεσµα δύο αντιθετικών δυνάµεων. Η µια δύναµη είναι το εσωτερικό πάθος, η ανάγκη που έχεις. Εδώ, το ένα κοµµάτι επιθυµεί το άλλο. Η άλλη συνίσταται στην έλξη που ασκεί ο άλλος, γιατί ο άλλος σε τραβά προς το µέρος του φεύγοντας από εσένα και είναι ακριβώς εκεί που δηµιουργείται ο στρόβιλος της σαγήνης, εκεί όπου γεννιέται ο στρόβιλος αυτός ο οποίος είναι συγκλονιστικός. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 10

11 Α.Σ.: Είναι λοιπόν η σαγήνη το αποτέλεσµα της πρώτης επαφής µε τον άλλο, µε το έτερο. Σ.Θ.: Ναι. Βέβαια. Στο σηµείο αυτό αρµόζει να αναφερθούµε στο άνοιγµα του υποκειµένου στη ζωή. Θεωρώ ότι ολόκληρο το άνοιγµα στη ζωή προέρχεται από το στοιχείο µας που θα ονοµάζαµε θηλυκό. Το γυναικείο σώµα δεν έχει κενό, δεν αληθεύει αυτό. Το στοµάχι είναι κενό, αλλά ο κόλπος δεν είναι κενός, είναι ανοιχτός. Εξάλλου, µια «κατασκευή» ανάλογη εκείνης που ανοίγει το γυναικείο σώµα, ανοίγει στη ζωή και τον άνδρα. Ένας άνδρας που δεν έχει «κόλπο», µεταφορικά µιλώντας, δεν είναι σε θέση να απολαύσει τίποτα γιατί δεν µπορεί να ανοιχθεί. Το γυναικείο ψυχικό σώµα είναι και στα δύο φύλα τροµακτικά σηµαντικό και είναι ακριβώς αυτό που µπορεί να τραυµατιστεί κατά το άνοιγµα στη ζωή. Γιαυτό λέω ότι την δραµατική στιγµή της συνάντησης, το άνοιγµα στη ζωή ξεκινά από το θηλυκό στοιχείο µας, από το πάθος το οποίο διαθέτει το στοιχείο αυτό που σε σπρώχνει από το εσωτερικό σου να αποδεχθείς τον άλλο και να πας προς αυτόν. Αυτό το τελευταίο, το να πηγαίνεις προς κάποιον, είναι το αρσενικό στοιχείο. Αλλά, δεν θα µπορέσουµε ποτέ να αντιµετωπίσουµε τη δυσκολία του ανοίγµατος και της αποδοχής της σαγήνης, αν το θηλυκό µας στοιχείο δεν µπορέσει να σταθεί στον χώρο, όπου από µια αρχική εγγύτητα δηµιουργούνται, όπως είναι σε όλους γνωστό, στοιχεία συγγένειας και συνάφειας µε ένα άλλο πρόσωπο, που µε τη σειρά τους οδηγούν στο να αφεθεί κανείς στη σαγήνη. Το πάθος σε ανοίγει, µε αποτέλεσµα, από τους κώδικες της εγγύτητας και της συνάφειας να βρίσκεσαι ενώπιον της διαφοράς και της ετερότητας. Όµως, η λειτουργία αυτή δεν είναι ανώδυνη. Όταν αυτό λειτουργήσει στο εσωτερικό του παιδιού, δηµιουργεί πληγές, γιατί είναι αδύνατον να µην υπάρξει πληγή. Ας σηµειωθεί ότι άλλο είναι το τραύµα και άλλο η πληγή. Η πληγή είναι χρήσιµη γιατί σου επιτρέπει να µην πέφτεις σαν ακροβάτης που πηδά στο κενό, και επίσης συµβάλλει στο να δηµιουργείται αµοιβαιότητα. Στην αρχή της ψυχικής ζωής λειτουργεί µια αµοιβαιότητα την οποία φέρνει στο παιγνίδι η µητέρα κατά τρόπο µονόπλευρο. Στη συνέχεια όµως της ζωής κι αν όλα έχουν πάει καλά, αν έχουµε δηλαδή ενθαρρυνθεί από τη µητέρα, γνωρίζουµε πολύ καλά πού µπορούµε να διακινδυνεύσουµε και πού όχι. Μέχρι πού µπορούµε να παµε. Άλλοτε αυτό λειτουργεί άλλοτε όχι, αλλά δεν µπορούµε να κάνουµε αλλιώς. Το παιγνίδι είναι έτσι, ενέχει Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 11

12 κινδύνους. Εκείνο όµως που µας επιτρέπει εν τέλει να ξέρουµε πού θα πάµε είναι η εµπειρία. Το τραύµα, αντίθετα, είναι κάτι που διακόπτει την λειτουργία αυτή. Το τραύµα στη σαγήνη είναι ένα πολύ µεγάλο κεφάλαιο. Αλλά ας µείνουµε προς το παρόν εδώ, Α.Σ.: Τελειώνοντας αυτή τη συζήτηση ή µάλλον διακόπτοντάς την εδώ, στο άνοιγµα του ζητήµατος των αποτυχιών των διαδικασιών της σαγήνευσης, της προσέγγισης και της συνάντησης εν τέλει µε το έτερο, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω και τους δύο θερµά για την ανταλλαγή αυτή. Ελπίζω να µπορέσουµε να την συνεχίσουµε από το σηµείο αυτό σε επόµενη ευκαιρία. Iστοσελίδα της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας Δελτίο [τεύχος 53] 12

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση

Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Το Αρνητικό στην Ψυχανάλυση Εργασία στο πλαίσιο του Προγράμματος «Εισαγωγική Εκπαίδευση στην Ψυχαναλυτική Πράξη» ΕΠΕΚΕΙΝΑ Επιμέλεια: Αφροδίτη Στυλιαρά ψυχολόγος - Αγγελική Καραγιάννη ψυχολόγος. Εποπτεία:

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Σάββα Σαββόπουλου «Σαγήνη και τραύµα» Σαράντη Θανόπουλου «Μεταξύ επιθυµίας και αισθήµατος ευθύνης»

Οµάδα Εργασίας Σάββα Σαββόπουλου «Σαγήνη και τραύµα» Σαράντη Θανόπουλου «Μεταξύ επιθυµίας και αισθήµατος ευθύνης» Οµάδα Εργασίας Σάββα Σαββόπουλου «Σαγήνη και τραύµα» Σαράντη Θανόπουλου «Μεταξύ επιθυµίας και αισθήµατος ευθύνης» Αλίκη Κατσαρού - Αλέξια Τατέου Στην οµάδα εργασίας υπήρξε µια πλούσια ανταλλαγή, την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σαγήνη, αντίσταση και µεταβίβαση.

Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σαγήνη, αντίσταση και µεταβίβαση. Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σαγήνη, αντίσταση και µεταβίβαση. Σχόλιο µε αφορµή την οµιλία του Σπύρου Μητροσύλη πάνω στη σχέση σαγήνης και αναλυτικής συνθήκης Γιώργος Σταθόπουλος Το ιδιαίτερα πυκνό

Διαβάστε περισσότερα

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων»

Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Περί της «Αρχής ανεξαρτησίας των κινήσεων» Παρακολουθώ στο δίκτυο τις τελευταίες µέρες να γίνεται συζήτηση για την «Αρχή ανεξαρτησίας των κινήσεων» ή την «επαλληλία εξισώσεων κίνησης». Προσπαθώ στο µέτρο

Διαβάστε περισσότερα

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014

2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 2o µετασυµπόσιο της εψσε - ipso p. marty 15 Νοεµβρίου 2014 Χριστίνα Μιχαλοπούλου Σχολιασµός του κειµένου του Φώτη Μπόµπου "Διασικασία συµβολοποίησης κατά την ψυχαναλυτική διεργασία" Όταν πρωτοάκουσα την

Διαβάστε περισσότερα

«Γυναίκες Αρχιτεκτόνισσες / Πολιτικοί Μηχανικοί: Οι επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στην εξισορρόπηση επαγγελµατικής και οικογενειακής ζωής»

«Γυναίκες Αρχιτεκτόνισσες / Πολιτικοί Μηχανικοί: Οι επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στην εξισορρόπηση επαγγελµατικής και οικογενειακής ζωής» «Γυναίκες Αρχιτεκτόνισσες / Πολιτικοί Μηχανικοί: Οι επιπτώσεις της οικονοµικής κρίσης στην εξισορρόπηση επαγγελµατικής και οικογενειακής ζωής» Ναταλία Σπυροπούλου Ερευνήτρια ΕΚΚΕ Μεθοδολογία και δείγµα

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε

Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη. Η Σαγήνη στον Nietzsche. Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Οµάδα Εργασίας Αθανασίου Αλεξανδρίδη Η Σαγήνη στον Nietzsche Νίκου Τζαβάρα Ο σαγηνευτικός και σαγηνευµένος Νίτσε Αριστέα Σκούλικα Ευχαριστώ τον Α. Αλεξανδρίδη για τις ενδιαφέρουσες σκέψεις. Θα ήθελα πριν

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές Ενότητα 1 Σελίδα 1 Διάλογος 1: Αρχική επικοινωνία με την οικογένεια για πρόσληψη Διάλογος 2: Προετοιμασία υποδοχής ασθενούς Διάλογος 3: Η επικοινωνία με τον ασθενή Διάλογος 4: Συνομιλία ανάμεσα σε φροντιστές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»?

ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? ΤΙ ΜΑΣ ΔΙΝΕΙ «ΕΥΤΥΧΙΑ & ΝΟΗΜΑ ΖΩΗΣ»? Της Τζινας Γ. ΘΑΝΟΠΟΥΛΟΥ, ED. M, MA HARVARD UNIVERSITY, ΨΥΧΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ, ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ειδίκευση σε Παιδιά, Εφήβους, Οικογένειες, Ζευγάρια, Γυναικεία

Διαβάστε περισσότερα

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη

Οι γυναίκες μπορεί να περάσουν ώρες ή ακόμα και μέρες χωρίς να έχουν οποιαδήποτε σεξουαλική σκέψη Ο ανδρικός και ο γυναικείος εγκέφαλος διαφέρουν χημικά και θυμικά, με αποτέλεσμα οι άνδρες και οι γυναίκες να βλέπουν τα πράγματα από διαφορετική οπτική γωνία. Τα διαφορετικά συναισθήματα των δύο φύλων

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

"Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde

Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι. Oscar Wilde 1 Αγαπημένε μου φίλε/η, "Να είσαι ΕΣΥ! Όλοι οι άλλοι ρόλοι είναι πιασμένοι." Oscar Wilde Θα ήθελα να σε καλωσορίσω σε αυτό το σεμινάριο. Είναι πολύ σημαντικό για εμένα να ξέρεις πώς δεσμεύομαι με το πέρας

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σχόλιο µε αφορµή το κείµενο «Αναλυτική συνθήκη και σαγήνη»

Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σχόλιο µε αφορµή το κείµενο «Αναλυτική συνθήκη και σαγήνη» Οµάδα Εργασίας Σπύρου Μητροσύλη Σχόλιο µε αφορµή το κείµενο «Αναλυτική συνθήκη και σαγήνη» Δέσποινα Εµπέογλου Το κείµενο του Σπύρου Μητροσύλη παρουσιάζει από πολλές απόψεις µεγάλο ενδιαφέρον και τον ευχαριστώ,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη»

Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη» Σχόλιο στην εισήγηση του Σπύρου Μητροσύλη «Σαγήνη και αναλυτική συνθήκη» Τέσσα Χατζηγιάννη Στο κλινικό παράδειγµα που παραθέτει στην εισήγησή του ο Σ. Μητροσύλης, έχει µεσολαβήσει αλλαγή του αναλυτικού

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ

ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ ΥΠΑΡΞΗ ΚΑΙ ΑΝΥΠΑΡΞΙΑ Την έρευνα για τη φύση του την αρχίζει ο άνθρωπος θέτοντας στον εαυτό του την ερώτηση: «Ποιός είμαι; Τι είμαι;» Στην πορεία της αναζήτησης για την απάντηση, η ερώτηση διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES.

A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. A READER LIVES A THOUSAND LIVES BEFORE HE DIES. 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα

Διαβάστε περισσότερα

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός;

β) Αν είχες τη δυνατότητα να «φτιάξεις» εσύ έναν ιδανικό κόσμο, πώς θα ήταν αυτός; 1 α) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας

9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας 1 9 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας ΤΑ ΠΕΠΡΩΜΕΝΑ ΤΟΥ ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΥ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΩΘΗΣΗ ΜΕΧΡΙ ΤΗ ΔΙΑΨΕΥΣΗ Βασίλης Δηµόπουλος Στην ψυχανάλυση η έννοια του ευνουχισµού αναφέρεται σε µία πολυσύνθετη

Διαβάστε περισσότερα

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη.

Ι. Πανάρετος.: Καλησπέρα κυρία Γουδέλη, καλησπέρα κύριε Ρουμπάνη. (Συνέντευξη του Ι. Πανάρετου στην Νίνα Γουδέλη και τον Γρηγόρη Ρουμπάνη για τα θέματα της Παιδείας (Μήπως ζούμε σ άλλη χώρα;, ραδιοφωνικός σταθμός Αθήνα, 9.84) Ν. Γουδέλη: Καλησπέρα κύριε Πανάρετε. Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας

Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Η καμπύλωση του χώρου-θεωρία της σχετικότητας Σύμφωνα με τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, το βαρυτικό πεδίο κάθε μάζας δημιουργεί μια καμπύλωση στον χώρο (μάλιστα στον χωροχρόνο),

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία

Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Εντυπώσεις σεμιναρίου Σεξουαλικότητα & Εφηβεία Καλύτερη πληροφόρηση Ένιωσα σίγουρη για τον εαυτό μου Πολλές απορίες που δεν είχα φανταστεί με σιγούρεψαν Η σημερινή ενημέρωση ήταν από τις καλύτερες που

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗΣ 2 η ΣΥΝΕ ΡΙΑΣΗ ΓΕΝΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΟE- ΟΤΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2008 ΘΕΜΑΤΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑΣ ΙΑΤΑΞΗΣ 1. Ενηµέρωση. 2. Εκλογή Αναπληρωτή Προέδρου. 3. Κλιµάκωση των απεργιακών κινητοποιήσεων. Ν. Α ΑΜΟΠΟΥΛΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες

Άδηλη µνήµη. Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1. Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Άδηλη µνήµη Αθανάσιος ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ 1 Σχολιασµός στο κείµενο της Άννας Ποταµιάνου Αναφορά σε αµνηµονικές διαδικασίες Το κείµενο της Άννας Ποταµιάνου σχετικά µε τις αµνηµονικές διαδικασίες θέτει κεντρικά

Διαβάστε περισσότερα

3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ

3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ 3 ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Kεφάλαιο 11 Θα επαναλάβουµε αυτά που είχαµε πει την προηγούµενη φορά. Παραστατικά αν έχουµε το εξής παίγνιο όπου οι δύο παίχτες παίρνουν ταυτόχρονα τις αποφάσεις τους αφού αποφασίσει ο Ι, θα δούµε πόσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΒΒΑΔΙΑ Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας 29.05.2015 Ερωτήματα που μας απασχολούν Τι κάνουμε όταν αμφιβάλλουμε για το αν θα τα καταφέρουμε να κρατήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν;

Τους τροµάζει η µοναξιά. Πώς θα κάνουν καινούρια αρχή µετά από τόσα χρόνια συµβίωσης; Τι θα αντιµετωπίσουν; Διαζύγιο Σύµφωνα µε στατιστικά στοιχεία, στις αναπτυγµένες χώρες υπολογίζεται ότι ένας στους δύο γάµους καταλήγει σε διαζύγιο. Το διαζύγιο είναι µια ψυχικά τραυματική εμπειρία για αυτούς που χωρίζουν.

Διαβάστε περισσότερα

«Το θέµα είναι που θα πάει; Τουλάχιστον µετά να πήγαινε Μαλανδρίνο, δεν ξέρω»

«Το θέµα είναι που θα πάει; Τουλάχιστον µετά να πήγαινε Μαλανδρίνο, δεν ξέρω» «Το θέµα είναι που θα πάει; Τουλάχιστον µετά να πήγαινε Μαλανδρίνο, δεν ξέρω» Στον αποµαγνητοφωνηµένο δάλογο που ακολουθεί συνοµιλεί συγγενής του Γ. Ρουπακιά (Α) µε τον (Β) - Οπου Α η καλούσα - Οπου Β

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις;

Πώς γράφεις αυτές τις φράσεις; Πρόλογος Όταν ήμουν μικρός, ούτε που γνώριζα πως ήμουν παιδί με ειδικές ανάγκες. Πώς το ανακάλυψα; Από τους άλλους ανθρώπους που μου έλεγαν ότι ήμουν διαφορετικός, και ότι αυτό ήταν πρόβλημα. Δεν είναι

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α»

Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Ελένη Κουμίδη «Το άγχος και το αντικείμενο α» Το άγχος που εκδηλώνει ένα υποκείμενο έχει σημασία για την ψυχανάλυση. Είναι ένα θέμα που απασχόλησε τον Λακάν σε όλη την διάρκεια του έργου του. Θα εστιάσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Με την σκέψη στα της σαγήνης

Με την σκέψη στα της σαγήνης Με την σκέψη στα της σαγήνης Άννα Ποταμιάνου Το 8 ο Συνέδριο της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 29 30 Νοεμβρίου 2014. Το θέμα «Η σαγήνη» επέτρεψε ενδιαφέρουσες και

Διαβάστε περισσότερα

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα. σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Να λες στη γυναίκα σου ότι την αγαπάς και να της το δείχνεις. Επιμέλεια: Βασιλική Σωτηριάδη Θεού πλάσμα είναι η γυναίκα. Με την αποστροφή σου δεν προσβάλλεις εκείνην, αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στο ραδιοφωνικό σταθµό «Αθήνα 9,84»

Συνέντευξη του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στο ραδιοφωνικό σταθµό «Αθήνα 9,84» Συνέντευξη του Υπουργού Προστασίας του Πολίτη κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη στο ραδιοφωνικό σταθµό «Αθήνα 9,84» ηµοσιογράφος: Κύριε Υπουργέ χθες µε τον κύριο Λαϊτίνεν κάνατε κάποιες ανακοινώσεις για το θέµα της

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Γράφει: Μαρία Παπαδοπούλου, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Παίδων & Ενηλίκων, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών Εφήβων, Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η μητέρα μοιάζει με πηγή σε βουνό που ποτίζει το δέντρο

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο»

ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ. «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΟΥ κ. ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ «Σωµατικός Πόνος: Μια Ιδιάζουσα Σχέση µε το Αντικείµενο» Θα ήθελα να ξεκινήσω τον σχολιασµό µου εστιάζοντας την προσοχή µου στην ιδιάζουσα προβληµατική την

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης.

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. - 2 - Συσσωρευµένη γνώση και ικανότητες Ευαισθητοποίηση και αξιολόγηση της ατοµικής ικανότητας ανάληψης δράσης. Κοινωνική δεξιότητα Ικανότητα εκµάθησης Μεθοδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΝΗΦΟΣ: Ένα λεπτό µόνο, να ξεµουδιάσω. Χαίροµαι που σε βλέπω. Μέρες τώρα θέλω κάτι να σου πω.

ΝΗΦΟΣ: Ένα λεπτό µόνο, να ξεµουδιάσω. Χαίροµαι που σε βλέπω. Μέρες τώρα θέλω κάτι να σου πω. Νήφο. Πεταλία; Εγώ, ναι. Σήκω. Δεν ξέρω αν µπορώ. Μπορείς. Είµαι κουρασµένος. Ήρθε η ώρα, όµως. Τα χέρια µου έχουν αίµατα. Τα πόδια µου είναι σαν κάποιου άλλου. Δεν έχουµε πολύ χρόνο. Ένα λεπτό µόνο, να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο

Κεφάλαιο τρίτο. Κεφάλαιο τρίτο Κεφάλαιο τρίτο Αυτό που ξέρουµε σαν αρρώστια είναι το τελικό στάδιο µιας βαθύτερης ανωµαλίας και είναι φανερό ότι για να εξασφαλίσουµε πλήρη επιτυχία στη θεραπεία, το ν' αντιµετωπίσουµε µόνο το τελικό

Διαβάστε περισσότερα

Η Ουσία και το Δώρο του Ανθρώπινου Σχεδιασμού. Συντάχθηκε απο τον/την Spyraggelos Marketos Vlaikoudis Τρίτη, 11 Οκτωβρίου :27

Η Ουσία και το Δώρο του Ανθρώπινου Σχεδιασμού. Συντάχθηκε απο τον/την Spyraggelos Marketos Vlaikoudis Τρίτη, 11 Οκτωβρίου :27 Μου κάνουν συχνά ερωτήσεις σχετικά με το Ανθρώπινο Σχέδιο. Και μια από τις πιο βασικές ερωτήσεις που κάνει κάποιος που πρωτακούει για το Ανθρώπινο Σχέδιο, είναι το τι κάνει πραγματικά, τι μπορεί να κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ Καταρχάς, βασική προϋπόθεση για το κλείσιμο μιας συνάντησης είναι να έχουμε εξακριβώσει και πιστοποιήσει ότι μιλάμε με τον υπεύθυνο που λαμβάνει μια απόφαση συνεργασίας ή επηρεάζει

Διαβάστε περισσότερα

Προβληµατισµός Παλιά και τώρα Ιστορικά Αλλαγή της δοµής της οικογένειας Ηµητέραστηναγοράεργασίας Ηαύξησητωνδιαζυγίων Περισσότερες ώρες µοναξιάς

Προβληµατισµός Παλιά και τώρα Ιστορικά Αλλαγή της δοµής της οικογένειας Ηµητέραστηναγοράεργασίας Ηαύξησητωνδιαζυγίων Περισσότερες ώρες µοναξιάς Γονέαςγεννιέσαιήγίνεσαι; Βασικές αρχές διαπαιδαγώγησης Αλβανόπουλος Γιώργος Σχολικός Σύµβουλος Ελευθερούπολη, 22/10/2012 Προβληµατισµός Παλιά και τώρα Ιστορικά Αλλαγή της δοµής της οικογένειας Ηµητέραστηναγοράεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΠΕΛΑ ΜΑΘΗΜΑ : ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΤΜΗΜΑ:Γ1 ΣΧΟΛΟΚΟ ΕΤΟΣ: 2007-2008 ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΧΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΟΝ ΕΡΩΤΑ (Στίχοι που δείχνουν τα όνειρα και τον πόνο των ερωτευμένων) Όλοι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΓΟΝΤΑΣ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΘΕΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. Του Ρόµπερτ Ηλία Νατζέµυ

ΑΝΟΙΓΟΝΤΑΣ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΘΕΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ. Του Ρόµπερτ Ηλία Νατζέµυ ΑΝΟΙΓΟΝΤΑΣ ΤΟ ΔΡΟΜΟ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΘΕΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Του Ρόµπερτ Ηλία Νατζέµυ Στην σελίδα http://www.armonikizoi.com/2016/ek θα βρείτε χρήσιµες πληροφορίες και τεχνικές για την απελευθέρωση από εσωτερικά εµπόδια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Sexual Communication. ΕΥΗ ΚΥΡΝΑ, PhD

Sexual Communication. ΕΥΗ ΚΥΡΝΑ, PhD + Sexual Communication ΕΥΗ ΚΥΡΝΑ, PhD + + Παράπονα γυναικών... n Το πιο συχνό παράπονο των γυναικών είναι οτι οι άνδρες δεν τις ακούν. n Οι άνδρες είτε αγνοούν, είτε προσφέρουν λύσεις n Όµως, οι γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Κύρια σημεία για Αξιολόγηση Διαιτητών και συζήτηση μετά την ολοκλήρωση αγώνος. Μερικές συμβουλές για Παρατηρητές Διαιτησίας

Κύρια σημεία για Αξιολόγηση Διαιτητών και συζήτηση μετά την ολοκλήρωση αγώνος. Μερικές συμβουλές για Παρατηρητές Διαιτησίας Κύρια σημεία για Αξιολόγηση Διαιτητών και συζήτηση μετά την ολοκλήρωση αγώνος Μερικές συμβουλές για Παρατηρητές Διαιτησίας ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΩΝ. ΑΝΤΩΝΟΥΛΗΣ BY JAIME ANDREU FIVB MAGAZINE Συμβουλή 1:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία (bullying)

Ενδοσχολική βία (bullying) Ενδοσχολική βία (bullying) Τι είναι σχολικός εκφοβισμός Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που αυτό που τον ξεχωρίζει από το πείραγμα και τον τσακωμό, είναι η ένταση του, η διάρκεια του,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΛ ΚΑΤΩ ΑΧΑΪΑΣ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ

ΓΕΛ ΚΑΤΩ ΑΧΑΪΑΣ Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΓΕΛ ΚΑΤΩ ΑΧΑΪΑΣ 2012-2013 Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΝΕΩΝ ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ Το ερωτηματολόγιο αυτό δημιουργήθηκε με σκοπό να μελετηθεί η αυτοεκτίμηση και ο αυτοέλεγχος που διαθέτουν οι νέοι

Διαβάστε περισσότερα

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις.

1 Άννα Ποταµιάνου: Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις. Μερικές πλευρές του ζητήµατος των οριακών οργανώσεων, µε αφορµή- αναφορά στο βιβλίο της Α. Ποταµιάνου «Ψυχική Οικονοµία και Δυναµική στις Οριακές Καταστάσεις» 1 από τον Β. Δηµόπουλο Η Άννα Ποταµιάνου,

Διαβάστε περισσότερα

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω.

02/06/15. Όταν αισθανθούμε ότι κάτι μας απειλεί ο οργανισμός μας ετοιμάζεται για το σύνδρομο Fight or Flight, δηλαδή παλεύω ή φεύγω. Αντιμετωπίζοντας το στρες για μια χαρούμενη και δημιουργική ζωή Το στρες μπορεί από εχθρός μας να γίνει σύμμαχος Ένα ποσοστό άγχους είναι αναγκαίο στη ζωή μας γιατί μας βοηθάει να ενεργοποιηθούμε και να

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο εκφοβισμός; Μαργώση Μαρία ΠΕ02, Καψάλης Αλέξανδρος ΠΕ18 1ο ΕΠΑΛ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ

Τι είναι ο εκφοβισμός; Μαργώση Μαρία ΠΕ02, Καψάλης Αλέξανδρος ΠΕ18 1ο ΕΠΑΛ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ Τι είναι ο εκφοβισμός; Ο εκφοβισμός δεν είναι μικρό ζήτημα. H χώρα μας βρίσκετε στην 4η θέση σε περιστατικά που αφορούν σχολικούς εκφοβισμούς με ποσοστό 31,98%. Πιο αναλυτικά, στην πρώτη θέση είναι η Λιθουανία

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007

1 / 13 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 5 ης ηµοτικού. Μάρτιος 2007 1 / 13 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών

Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Μεθοδολογία Έρευνας Κοινωνικών Επιστημών Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Ποιός είναι ο σκοπός του μαθήματος μας? Στο τέλος του σημερινού μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Το θέµα των πωλήσεων ήταν και θα παραµείνει πάντοτε πρώτο στις προτεραιότητες κάθε επιχείρησης. Μάλλον, θα έπρεπε να ήταν το πρώτο θέµα πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ «ΕΝΑ» ΓΙΟΜΠΛΙΑΚΗΣ ΛΑΖΑΡΟΣ ΠΕΤΡΟΜΕΛΙΔΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράµµα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. 1. Ο µέγιστος αριθµός διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. 9.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ο ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 9.1 Εισαγωγή Η βιώσιµη ανάπτυξη είναι µία πολυδιάστατη έννοια, η οποία αποτελεί µία εναλλακτική αντίληψη της ανάπτυξης, µε κύριο γνώµονα το καθαρότερο περιβάλλον και επιδρά στην

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια;

Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Για τους μικρούς μας φίλους Γιατί πρέπει να κάνω εμβόλια; Σε ύ Είµαι το µικρόβιο. Μου αρέσει να κάνω τα µικρά παιδιά να αρρωσταίνουν. Εγώ και η οικογένειά µου βρισκόµαστε παντού στο περιβάλλον που ζεις,

Διαβάστε περισσότερα

Maria Gravani Open University of Cyprus

Maria Gravani Open University of Cyprus Αντλεί από πρόσφατη έρευνά μου στο ΑΠΚΥ (μελέτη περίπτωσης) στην οποία συμμετείχαν 8 μέλη ΣΕΠ και 16 φοιτητές της ΣΑΚΕ. Η παρουσίαση οργανώνεται γύρω από τα εξής θέματα: Επικοινωνία Κλίμα-ατμόσφαιρα κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Ελεύθερη αρµονική ταλάντωση χωρίς απόσβεση

Ελεύθερη αρµονική ταλάντωση χωρίς απόσβεση Ελεύθερη αρµονική ταλάντωση χωρίς απόσβεση Παρακολουθώντας τη συζήτηση που έχει αναπτυχθεί, σχετικά µε το «... Αν η αποµάκρυνση x του σώµατος δίνεται από τη σχέση x=αηµ(ωt+φ) η κίνηση του σώµατος ονοµάζεται

Διαβάστε περισσότερα

ο ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ

ο ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ ο ΣΤΑΤΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΣ η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ και ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ οι ΙΔΕΕΣ και οι ΕΝΝΟΙΕΣ ηλεκτρικό φορτίο και ηλεκτρικό φορτίο στο µεταξύ κάποιος τον αναγκάζει να µε πλησιάζει κι όσο µε πλησιάζει τόσο περισσότερο

Διαβάστε περισσότερα

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι

Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Οι αισθήσεις και η τέχνη του Είναι Υπάρχουν πέντε αισθήσεις αντίληψης και πέντε όργανα δράσης. Οι αισθήσεις της αντίληψής είναι η όραση, η όσφρηση, η ακοή, η γεύση και η αφή. Τα όργανα της δράσης είναι

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-6 Ώρα για δράση... 7-14 Σημειώσεις... 16 2 Μάθημα Τέταρτο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις τα #7 χαρακτηριστικά που πρέπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΑΝΔΡΟΓΥΝΟ: Η ΘΕΣΗ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Το ερωτικό παιχνίδι του άντρα και της γυναίκας είναι μια μικρή εκδήλωση του παιχνιδιού όλης της ζωής. Το ζευγάρι γνωρίζει και ζει τους κραδασμούς που το διαπερνούν, συμμετέχοντας έτσι στις δονήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

Μια «συνέντευξη» µε τον Gianfranco Cecchin. του Τάσου Ζήση 1

Μια «συνέντευξη» µε τον Gianfranco Cecchin. του Τάσου Ζήση 1 Μια «συνέντευξη» µε τον Gianfranco Cecchin. του Τάσου Ζήση 1 Το 1991 είχα την ευκαιρία να κουβεντιάσω για πάνω από µία ώρα µε τον Gianfranco ταξιδεύοντας από τη Χαϊδελβέργη προς το αεροδρόµιο της Φρανκφούρτης.

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος

Επιµέλεια Θοδωρής Πιερράτος Η έννοια πρόβληµα Ανάλυση προβλήµατος Με τον όρο πρόβληµα εννοούµε µια κατάσταση η οποία χρήζει αντιµετώπισης, απαιτεί λύση, η δε λύση της δεν είναι γνωστή ούτε προφανής. Μερικά προβλήµατα είναι τα εξής:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76

μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: συναστρία 6 μάθημα δεύτερο: Ήλιοσ 8 μάθημα τρίτο: σελήνη 32 μάθημα τέταρτο: ερμησ 50 μάθημα πεμπτο: αφροδίτη 64 μάθημα εκτο: αρης 76 μάθημα έβδομο: δίας 82 μάθημα ογδοο: κρονοσ

Διαβάστε περισσότερα

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο

Πέµπτο µέρος. Η συνέχεια από το προηγούµενο 1 Πέµπτο µέρος Η συνέχεια από το προηγούµενο Στην αρχική αραβική περίοδο, τώρα, οι αστρολόγοι έµοιαζαν όντως να προσκολλώνται σ αυτήν τη διάκριση, αλλά σε κάποιο σηµείο στην πορεία, κατά το τέλος της αραβικής

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2ο (α) Αµιγείς Στρατηγικές (β) Μεικτές Στρατηγικές (α) Αµιγείς Στρατηγικές. Επαναλαµβάνουµε:

Κεφάλαιο 2ο (α) Αµιγείς Στρατηγικές (β) Μεικτές Στρατηγικές (α) Αµιγείς Στρατηγικές. Επαναλαµβάνουµε: Κεφάλαιο 2 ο Μέχρι τώρα δώσαµε τα στοιχεία ενός παιγνίου σε µορφή δέντρου και σε µορφή µήτρας. Τώρα θα ορίσουµε τη στρατηγική στην αναλυτική µορφή του παιγνίου (η στρατηγική ορίζεται από κάθε στήλη ή γραµµή

Διαβάστε περισσότερα

( 2 η διαφάνεια) (3 η διαφάνεια)

( 2 η διαφάνεια) (3 η διαφάνεια) 2 ( 2 η διαφάνεια) Ο ψυχαναλυτικά εκπαιδευµένος θεραπευτής ως πρώτο του µέληµα δεν έχει την ακριβή διάγνωση της ψυχικής νόσου, αλλά την επίτευξη µίας σχέσης µε τον ασθενή. Η συναισθηµατική επαφή µεταξύ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ

ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ 1 ΣΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΝΟΣ: ΜΙΑ ΙΔΙΑΖΟΥΣΑ ΣΧΕΣΗ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ Βασίλης Δηµόπουλος 4ο Συµπόσιο της Ελληνικής Ψυχοσωµατικής Εταιρείας Ο πόνος, συνιστώντας ένα δυσάρεστο υποκειµενικό βίωµα, είναι αδιάψευστος µάρτυρας

Διαβάστε περισσότερα