Κατανόηση του συναισθηματικού και του κοινωνικού αντίκτυπου του καρκίνου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Κατανόηση του συναισθηματικού και του κοινωνικού αντίκτυπου του καρκίνου"

Transcript

1 Cancer how are you travelling? Καρκίνος και τώρα πώς πορεύεσαι; Κατανόηση του συναισθηματικού και του κοινωνικού αντίκτυπου του καρκίνου Καρκίνος και τώρα πώς πορεύεσαι; Κατανόηση του συναισθηματικού και του κοινωνικού αντίκτυπου του καρκίνου Η πρώτη έκδοση δημοσιεύτηκε το 2007 από το National Breast and Ovarian Cancer Centre (NBOCC, Εθνικό Κέντρο Καρκίνου του Μ αστού και των Ωοθηκών).* Η τρίτη έκδοση δημοσιεύτηκε το 2013 από την: Cancer Australia Locked Bag 3, Strawberry Hills NSW 2012 Τηλ.: Φαξ: Αριθμός κλήσης χωρίς χρέωση: Ιστότοπος: w w w.canceraustralia.gov.au Cancer Australia 2013 ISBN Print: Online: CIP: Το παρόν πόνημα προστατεύεται από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων. Μ πορείτε να προχωρήσετε στην αναπαραγωγή του συνόλου ή μέρους του πονήματος χωρίς να αλλάξετε τη μορφή του για δική σας προσωπική χρήση ή, αν ανήκετε σε κάποια οργάνωση, για εσωτερική χρήση στην οργάνωσή σας, αλλά μόνο με την προϋπόθεση ότι εσείς ή η οργάνωσή σας δεν θα χρησιμοποιήσετε το αναπαραχθέν πόνημα για εμπορικό σκοπό και ότι θα διατηρήσετε ως αναπόσπαστο μέρος του πονήματος την παρούσα ανακοίνωση για την προστασία από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων και όλες τις ανακοινώσεις για την αποποίηση ευθυνών. Εκτός από κάθε χρήση που επιτρέπεται βάσει του Νόμου του 1968 περί πνευματικών δικαιωμάτων ή βάσει της παρούσας ανακοίνωσης για την προστασία από τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων, διατηρούμε όλα τα υπόλοιπα δικαιώματα και δεν επιτρέπεται να προχωρήσετε στην αναπαραγωγή του συνόλου ή οιουδήποτε μέρους του πονήματος με οιονδήποτε τρόπο (ηλεκτρονικά ή αλλιώς) αν δεν έχει προηγουμένως εξασφαλιστεί η σχετική γραπτή άδεια της Cancer Australia. Όσα αιτήματα και ερωτήματα αφορούν την αναπαραγωγή και τα δικαιώματα του κειμένου πρέπει να αποστέλλονται προς Publications and Copyright contact officer, Cancer Australia, Locked Bag 3, Straw berry Hills NSW Συνιστώμενη παραπομπή Cancer Australia. Cancer - how are you travelling? Understanding the emotional and social impact of cancer. (Καρκίνος και τώρα πώς πορεύεσαι; Κατανόηση του συναισθηματικού και του κοινωνικού αντίκτυπου του καρκίνου.) National Breast and Ovarian Cancer Centre, Sydney, NSW, 2008.

2 Αποποίηση ευθυνών Η Cancer Australia ουδεμία ευθύνη αναλαμβάνει για σωματική βλάβη, απώλεια ή ζημιά που μπορεί να προκληθεί αν κάποιος χρησιμοποιήσει τις παρούσες πληροφορίες ή βασιστεί μόνο σ' αυτές. Η Cancer Australia εκπονεί το υλικό με βάση τις καλύτερες διαθέσιμες μαρτυρίες, αλλά ουδεμία εγγύηση παρέχει και ουδεμία νομική υποχρέωση ή ευθύνη αναλαμβάνει για την ενημερότητα ή την πληρότητα των πληροφοριών. * Στις 30 Ιουνίου του 2011, το National Breast and Ovarian Cancer Centre (NBOCC, Εθνικό Κέντρο Καρκίνου του Μ αστού και των Ωοθηκών) συγχωνεύτηκε με την Cancer Australia (Αυστραλιανή Αντικαρκινική Υπηρεσία) και σχηματίστηκε ένας ενιαίος εθνικός φορέας, η Cancer Australia, με στόχο την παροχή κατευθυντήριων οδηγιών όσον αφορά τον έλεγχο του καρκίνου και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων για όσες Αυστραλές έχουν προσβληθεί από καρκίνο.

3 Περιεχόμενα Cancer how are you trav elling?...1 Καρκίν ος και τώρα πώς πορεύεσαι;...1 Καταν όηση του συν αισθηματικού και του κοιν ων ικού αν τίκτυπου του κα ρκίν ου...1 Περιεχόμεν α...3 Ευχαριστίε ς...5 Εισαγωγή...6 Το ταξίδι του κα ρκίν ου σας...7 Συν αισθηματικά προβλήματα...7 Ψυχολογικά προβλήματα...7 Σωματικά προβλήματα...9 Πρακτικά ζητήματα...9 Οι σύν τροφοί σα ς στο ταξίδι...10 Όταν ο δρόμ ος γίν εται κα κοτρά χαλος...10 Πώς μ πορείτε ν α ξέρετε αν αυτά που ν ιώθετε είν αι φυσιολογικά;...12 «Οδική» β οήθεια...12 Το προσωπικό του «πληρώματός» σας...12 Ποιος μ πορεί ν α βοηθήσει;...12 Αν χρειαστεί ν α σταματήσετε για «σέρβις»...13 Ποιος μ πορεί ν α βοηθήσει;...13 Χρήσιμε ς συμβουλέ ς για του ς «τα ξιδιώτε ς»...15 Οδεύον τας προς τη σωστή κα τεύθυν ση...15 Σε ποιον μπορείτε ν α μιλήσετε;...15 Πώς μπορείτε ν α ζητήσετε βοή θεια;...15 Ποιες λύσε ις υ πάρχουν στη διά θεσή σα ς...16 Προχωρών τας μπροστά...17 Κατάλογος...17 Αν τικα ρκιν ικές οργαν ώσεις πολιτειών και επικρατειών...17 Ομάδες δράση ς και υποστήριξη ς...19 Άλλες οργαν ώσεις...20 Τι πρέπει ν α κάν ω για το θέμα αυτό;...20 Εύρεση περισσότερων πληροφοριών...21 Συζητήσεις για τη διάγν ωση, τη πρόγν ωση ή τη θεραπεία μου...21 Συζητήσεις για τα συν αισθήματά μου...21 Λήψη υποστή ριξης α πό την οικογέν εια, τους φίλους και τους φρον τιστέ ς μου...21

4 Αν τιμετώπιση των πρόσθετων δυσκολιών λόγω του καρκίν ου...21 Αν τιμετώπιση άγχου ς and κατάθλιψη ς...22 Λήψη τη ς πρα κτικής υ ποστή ριξη ς που χρειάζομαι...22 Πν ευματικές συμβουλές...22 Λίστα προτροπών για ερωτήσεις...22 Διάγν ωση...23 Φρον τίδα...23 Πληροφορίε ς and επιλογές θεραπευτικής αγωγής...23 Πώς μ πορώ ν α βοηθήσω;...24 Το μέλλον...24 Πληροφορίε ς για θέματα υ ποστή ριξη ς...25

5 Ευχαριστίες Το φυλλάδιο εκπονήθηκε από μια πολυεπιστημονική Ομάδα εργασίας την οποία αποτελούν τα εξής άτομα: Dr Jane Turner (Πρόεδρος) Professor Phyllis Butow Κα Diana Grivas Κα Jane Fletcher Dr Linda Forearm Κα Kim Hobbs Κα Suzanne M ullen Κα Gabrielle Prest Κα Katrina Read Dr Suzanne Steginga Κος John Stubbs Professor M artin Tattersall AO Dr M omo Tin Προσωπικό του NBOCC* Dr Alison Evans Κα Caroline Nehill Κα Bree Stevens Κα Thea Kremser Κα Holly Goodw in Dr Helen Zorbas Dr Karen Luxford Ευχαριστίες στον Alex Frampton από την εταιρεία Blue Bug Designs για την εικονογράφηση. Επίσης ευχαριστούμε θερμά τους τόσους καταναλωτές και επαγγελματίες στον χώρο της υγείας που μπήκαν στον κόπο να ανασκοπήσουν και να σχολιάσουν τα προσχέδια των άρθρων τα οποία συμπεριλάβαμε σ' αυτό το φυλλάδιο. Σημείωση για τον αναγνώστη Η κατάσταση και οι ανάγκες κάθε ασθενούς διαφέρουν.

6 Όλες οι πληροφορίες που θα βρείτε στο φυλλάδιο δεν είναι απαραίτητα σχετικές μ' εσάς και την τρέχουσα κατάστασή σας. Δεν χρειάζεται να διαβάσετε όλο το φυλλάδιο, απ' την αρχή ως το τέλος. Σε κάθε στάδιο στο ταξίδι του καρκίνου σας μπορεί να σας φανούν χρήσιμα διαφορετικά κεφάλαια. * Στις 30 Ιουνίου του 2011, το National Breast and Ovarian Cancer Centre (NBOCC, Εθνικό Κέντρο Καρκίνου του Μ αστού και των Ωοθηκών) συγχωνεύτηκε με την Cancer Australia (Αυστραλιανή Αντικαρκινική Υπηρεσία) και σχηματίστηκε ένας ενιαίος εθνικός φορέας, η Cancer Australia, με στόχο την παροχή κατευθυντήριων οδηγιών όσον αφορά τον έλεγχο του καρκίνου και τη βελτίωση των αποτελεσμάτων για όσες Αυστραλές έχουν προσβληθεί από καρκίνο. Εισαγωγή Το φυλλάδιο αυτό δίνει πληροφορίες για τον συναισθηματικό και τον κοινωνικό αντίκτυπο του καρκίνου. Γράφτηκε για ανθρώπους που τους διαγνώστηκε καρκίνος αλλά και για τους συγγενείς και τους φίλους τους. Το φυλλάδιο αυτό μπορεί να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο σε ανθρώπους που πρόσφατα τους διαγνώστηκε καρκίνος ή αυτή τη στιγμή υποβάλλονται σε θεραπεία. Ωστόσο, πραγματεύεται και ορισμένα θέματα που μπορεί να είναι σχετικά με την κατάστασή σας σε κάποια άλλη στιγμή στο ταξίδι του καρκίνου σας. Εξυπηρετεί ως εισαγωγή σε μερικές από τις συναισθηματικές, ψυχικές και πρακτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα στα οποία έχει διαγνωστεί καρκίνος. Στόχος του δεν είναι να θεωρηθεί εκτενής οδηγός, αλλά να μπορέσει να σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε μερικά από τα ζητήματα που αντιμετωπίζετε και να σας δώσει πληροφορίες για τους διαθέσιμους τύπους υποστήριξης. Το φυλλάδιο βασίζεται στις Κατευθυντήριες οδηγίες κλινικής πρακτικής για την παροχή ψυχοκοινωνικής φροντίδας σε ενήλικους καρκινοπαθείς (2003). Οι κατευθυντήριες οδηγίες εκπονήθηκαν για επαγγελματίες στον χώρο της υγείας National Breast and Ovarian Cancer Centre (Εθνικό Κέντρο Καρκίνου του Μ αστού και των Ωοθηκών)* και το πρόγραμμα National Cancer Control Initiative (Εθνική Πρωτοβουλία Ελέγχου του Καρκίνου). Οι συστάσεις που περιλαμβάνονται τόσο στις κατευθυντήριες οδηγίες όσο και στο φυλλάδιο βασίζονται στις έρευνες για τις εμπειρίες των καρκινοπαθών και τις θεραπείες που μπορούν να τους βοηθήσουν. Θα παρατηρήσετε ότι σε όλο το φυλλάδιο χρησιμοποιείται ο όρος «θεραπευτική ομάδα». Ο όρος αυτός αφορά την ομάδα των επαγγελματιών στον χώρο της υγείας που συμμετέχουν στην περίθαλψή σας και μπορεί να περιλαμβάνει γιατρούς, νοσηλευτές, κοινωνικούς λειτουργούς, φυσικοθεραπευτές και τον παθολόγο σας (GP). Τα μέλη της θεραπευτικής σας ομάδας με τα οποία θα έρχεστε περισσότερο σε επαφή θα ποικίλλουν ανάλογα με το στάδιο στο ταξίδι του καρκίνου σας.

7 Το ταξίδι του καρκίνου σας Η διάγνωση καρκίνου σηματοδοτεί την αρχή μιας πορείας με πάρα πολλές συναισθηματικές, ψυχολογικές, σωματικές και πρακτικές δυσκολίες. Ορισμένες από τις δυσκολίες αυτές τις αντιμετωπίζουν πολλοί καρκινοπαθείς ενώ άλλες παρουσιάζονται σε ασθενείς με διάγνωση συγκεκριμένων τύπων καρκίνου. Οι εν λόγω δυσκολίες μπορεί να έχουν σχέση με το σοκ μετά τη διάγνωση καρκίνου και τους φόβους για το μέλλον. Ή μπορεί να οφείλονται στις σωματικές παρενέργειες της θεραπείας, π.χ. ναυτία και κόπωση. Επίσης καλείστε να αντιμετωπίσετε το πρακτικό κόστος της θεραπείας και τις οικονομικές επιπτώσεις γιατί θα χρειαστεί να λείψετε από τη δουλειά σας. Υπάρχουν και συγκεκριμένα ψυχολογικά προβλήματα, από τις ανησυχίες για την εικόνα του σώματός σας μετά τη θεραπεία ως τις περιόδους άγχους ή κατάθλιψης. Η συναισθηματική, σωματική και πρακτική πορεία ορισμένων ανθρώπων μπορεί να πάρει εντελώς διαφορετική τροπή αν ο καρκίνος επανέλθει. Άλλοι άνθρωποι καλούνται να συμφιλιωθούν με τις δυσκολίες της επιβίωσής τους από τον καρκίνο. Συναισθηματικά προβλήματα Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν την πρώτη διάγνωση καρκίνου με θυμό, σοκ, συντριβή, δυσπιστία ή φόβο για το μέλλον τους. Άλλοι αισθάνονται θλίψη, απόγνωση ή απώλεια. «Ο γιατρός μου είπε τη λέξη καρκίνος και αμέσως έσβησαν όλα γύρω μου. Σαν να κατέβασα τον κεντρικό μου διακόπτη. Δεν μιλούσε πια σε μένα. Μ ιλούσε σ' έναν εντελώς διαφορετικό άνθρωπο.» Άλλοι άνθρωποι λένε ότι τα συναισθήματά τους εκδηλώθηκαν πραγματικά τέλειωσε η θεραπεία τους και είχαν πια τον χρόνο και τον χώρο για να αναλογιστούν όσα είχαν συμβεί. Δεν νιώθουν όλοι οι ασθενείς τα ίδια πράγματα για τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου. Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να μιλήσουν για τα συναισθήματά τους. Όλοι μας νιώθουμε πολλά και διαφορετικά πράγματα σε διάφορες στιγμές της ζωής μας. Αλλά όταν τα συναισθήματα αυτά έχουν σχέση με τον καρκίνο σου, μπορεί να κρατήσουν για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα και να επηρεάσουν διάφορες πτυχές της ζωής σου. Στους περισσότερους ανθρώπους τα συναισθήματα αυτά αμβλύνονται με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, η συναισθηματική φροντίδα που χρειάζεστε είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική σε όλο το ταξίδι του καρκίνου σας. Ψυχολογικά προβλήματα Όταν έχεις καρκίνο, δεν επηρεάζεται μόνο η γενική συναισθηματική σου ευεξία αλλά μπορεί να αλλάξει και το πώς βλέπεις τον εαυτό σου και τους άλλους ανθρώπους στη ζωή σου. Μ πορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσετε τα εξής ζητήματα: Αλλαγές στο πώς νιώθετε για το σώμα σας μετά τη θεραπεία για τον καρκίνο. Αυτό μπορεί να οφείλεται σε ουλές ή αλλαγές στο σώμα σας μετά από τη χειρουργική επέμβαση ή στις παρενέργειες της θεραπείας, π.χ. αύξηση του σωματικού σας βάρους και απώλεια των μαλλιών σας.

8 Αλλαγές στο πώς νιώθετε για τη σεξουαλικότητά σας και τις ερωτικές σας στιγμές με τον σύντροφό σας. Αυτό έχει άμεση σχέση με την εικόνα του σώματός σας, την αυτοεκτίμηση και τη διάθεσή σας και το πόσο καλά αισθάνεστε. Ένταση στις σχέσεις σας με όσους βρίσκονται κοντά σας, ιδίως με τον σύντροφό σας. Μ ετά από μια διάγνωση καρκίνου οι σύντροφοι και οι άλλοι κοντινοί συγγενείς μπορεί να νιώθουν εξίσου συγκλονισμένοι και συντετριμμένοι με το άτομο στο οποίο έγινε η διάγνωση. Δυσκολίες στη δημιουργία μιας νέας σχέσης. Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται γιατί δεν ξέρουν πώς, πότε και πόσο ανοιχτά πρέπει να μιλήσουν στον άλλο. Επίσης, πολλοί άνθρωποι έχουν πλήρη επίγνωση των αλλαγών στο σώμα τους μετά τη θεραπεία. Πολλοί καρκινοπαθείς κατά στιγμές θα φτάνουν σε απόγνωση. Μ ερικοί άνθρωποι έχουν πιο έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις που μπορεί να τους οδηγήσουν σε υψηλά επίπεδα άγχους και στην κατάθλιψη. Άγχος Αν νιώθετε να σας κατακλύζει διαρκώς η ταραχή ή ο θυμός ή αν δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε, να συγκεντρωθείτε ή να πάρετε αποφάσεις, μπορεί να έχει φτάσει σε υψηλά επίπεδα το άγχος σας. Στα συμπτώματα του άγχους περιλαμβάνονται και η αποφυγή λυπηρών και επώδυνων ζητημάτων ή καταστάσεων και η συνεχής ανάγκη για επιβεβαίωση και καθησύχαση. Αυτά τα αισθήματα άγχους μπορεί να επηρεάσουν σημαντικά την ποιότητα της ζωής σας αλλά και της ζωής των ανθρώπων που βρίσκονται γύρω σας. «Είχα την αμέριστη συμπαράσταση των γειτόνων μου, αλλά ένιωθα πραγματικά βαθιά μελαγχολία. Είχα τρομοκρατηθεί.» Κατάθλιψη Η κατάθλιψη είναι πολύ συνηθισμένο πρόβλημα στην κοινότητα. Τα περιστατικά κατάθλιψης είναι ακόμη περισσότερα στην περίπτωση των καρκινοπαθών. Περίπου ένας στους τρεις καρκινοπαθείς ενδέχεται να πέσει κάποια στιγμή σε κατάθλιψη. Μ ερικά από τα βασικά προειδοποιητικά σημάδια είναι όταν νιώθει κανείς διαρκώς πεσμένος ή υποτονικός και όταν χάνει το ενδιαφέρον του για πράγματα που συνήθως απολάμβανε. Σημάδια κατάθλιψης μπορεί να αποτελούν και οι διαταραχές του ύπνου ή της όρεξης. Ωστόσο, μερικές φορές είναι δύσκολο να διακρίνουμε αν η κακή σας όρεξη είναι σύμπτωμα κατάθλιψης ή παρενέργεια της θεραπείας. Η κατάθλιψη μπορεί να δυσχεράνει την αντιμετώπιση των σωματικών συμπτωμάτων και του καρκίνου. Ορισμένοι άνθρωποι αποφεύγουν να μιλήσουν για τα συναισθηματικά τους προβλήματα ή να ζητήσουν βοήθεια γιατί νιώθουν ότι πρέπει να αντιμετωπίσουν μόνοι τους το πρόβλημά τους ή δεν θέλουν να γίνουν βάρος στους άλλους. Άλλοι άνθρωποι παροτρύνονται από το περιβάλλον τους να είναι δυνατοί και θετικοί, οπότε δυσκολεύονται να ζητήσουν βοήθεια. Έχει σημασία να ξέρετε ότι υπάρχουν στη διάθεσή σας πολλές αποτελεσματικές θεραπείες και υπηρεσίες που θα σας βοηθήσουν να ξεπεράσετε κάθε δυσκολία που μπορεί να αντιμετωπίσετε.

9 Σωματικά προβλήματα Οι καρκινοπαθείς μπορεί να παρουσιάσουν μια σειρά από σωματικά συμπτώματα και παρενέργειες της θεραπείας. Στα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνονται η ναυτία και οι εμετοί, ο πόνος, η συνεχής κόπωση, τα προβλήματα γονιμότητας και το λεμφοίδημα (πρήξιμο σε κάποια περιοχή του σώματος). Επίσης, μερικοί ασθενείς αναφέρουν ότι στη διάρκεια της χημειοθεραπείας δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν ή να σκεφτούν καθαρά. Τα συμπτώματα μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα της ζωής σας χωρίς να αποτελούν απειλή γι' αυτήν. Για παράδειγμα, μετά τη θεραπεία μερικοί ασθενείς νιώθουν ότι ξεραίνεται το στόμα τους, ότι έχει αλλάξει η γεύση τους και ότι δεν μπορούν να φάνε ζεστό φαγητό οπότε μάλλον επηρεάζονται αρνητικά οι κοινωνικές τους δραστηριότητες και η καθημερινή τους οικογενειακή ζωή. «Αν αρχίσω να νιώθω κουρασμένη, κοντοστέκομαι και λέω στον εαυτό μου Εντάξει, κάνε λίγο κράτει. Μ αθαίνω να λέω Όχι, αυτό δεν θα το κάνω σήμερα. Θα το κάνω αργότερα ή θα πω σε κάποιον άλλο να με βοηθήσει.» Οι άνθρωποι αντιδρούν διαφορετικά σε διαφορετικά σωματικά προβλήματα. Όμως είναι σημαντικό να ξέρετε ότι η εξάντληση που σας προκαλούν τα σωματικά προβλήματα μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα να φτάσετε στο άγχος και στην κατάθλιψη. Πολλά από τα συμπτώματα θα εξαφανιστούν μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, αλλά αν τα σωματικά σας συμπτώματα ή οι παρενέργειες της θεραπείας επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής σας, πείτε το στη θεραπευτική σας ομάδα. Μ πορεί επίσης να διαπιστώσετε ότι η διάγνωση του καρκίνου σας έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο σε ορισμένα κομμάτια ή σε ορισμένους «ρόλους» στη ζωή σας έναντι άλλων. Για παράδειγμα, ίσως διαπιστώσετε ότι δεν αντέχετε σωματικά για να κάνετε όλες τις δουλειές στο σπίτι όπως πριν, αλλά ο καρκίνος σας δεν έχει επηρεάσει τη δυνατότητά σας να κάνετε τη δουλειά σας σωστά. Ή, αντιστρόφως, μερικές ασθενείς μπορεί να παρατηρήσουν μια μικρή αλλαγή στις δουλειές του σπιτιού, αλλά να κρίνουν ότι χρειάζονται πολυήμερες άδειες από τη δουλειά ή ίσως χρειαστεί να σταματήσουν εντελώς να δουλεύουν. Ο αντίκτυπος του καρκίνου στους διάφορους ρόλους σας μπορεί να αλλάζει ανάλογα με το στάδιο στο ταξίδι του καρκίνου σας. Πρακτικά ζητήματα Μ ετά από μια διάγνωση καρκίνου, υπάρχουν πολλά πρακτικά ζητήματα που πρέπει να σκεφτείτε. Περιλαμβάνονται το κόστος της θεραπείας, οι υπηρεσίες υποστήριξης, τα ταξίδια, τα καταλύματα, η φροντίδα των παιδιών ή έκτακτες δαπάνες όπως για περούκες ή προσθετική μαλλιών. Επίσης πρέπει να συνυπολογίσετε τα τρέχοντα έξοδα που μπορεί να μην καλύπτονται αν διαπιστώσετε ότι σας είναι δύσκολο να δουλέψετε μετά τη θεραπεία. «Χρησιμοποίησα την ταξιδιωτική κάλυψη του ταμείου αρωγής στο οποίο είμαστε ασφαλισμένοι. Βρήκαν κατάλυμα που πληρούσε τα κριτήρια και δεν ήταν μακριά από το νοσοκομείο, οπότε κάλυψαν εκείνοι τα έξοδα.» Οι πρακτικές δυσκολίες μπορεί να έχουν αντίκτυπο και στην οικογένειά σας. Μ ερικές φορές οι ασθενείς νιώθουν ένοχες που η δική τους θεραπεία για τον καρκίνο σημαίνει ότι η υπόλοιπη οικογένεια αναγκάζεται να αλλάξει τις συνήθειές της μέσα στο σπίτι. Μ πορεί να χρειαστεί να αναλάβουν τα παιδιά πρόσθετες δουλειές στο σπίτι ή ίσως υπάρχουν κάποιες οικονομικές δυσκολίες.

10 «Όσο διαρκούσε η θεραπεία μου, αναγκάστηκα να ψάχνω να βρω μπέιμπι σίτερ ή να παίρνω τον γιο μου μαζί μου στο νοσοκομείο. Δεν ήξερα ότι ίσως υπήρχε διαθέσιμη βοήθεια.» Η έγνοια σας γι' αυτά τα πρακτικά θέματα ενδέχεται να επηρεάσει το πώς νιώθετε, ιδίως αν σας αναγκάζει να διακόπτετε τις καθημερινές σας δραστηριότητες. Μ ην ξεχνάτε ότι η συναισθηματική φροντίδα και η κοινωνική υποστήριξη που χρειάζεστε είναι εξίσου σημαντική με τη σωματική σε όλο το ταξίδι του καρκίνου σας. Έχετε στη διάθεσή σας μια σειρά επαγγελματιών στον χώρο της υγείας και υπηρεσιών υποστήριξης που μπορούν να σας βοηθήσουν να τα βγάλετε πέρα στις δύσκολες στιγμές. Δεν χρειάζεται να περάσετε όλη αυτή τη δοκιμασία μόνη σας. Πληροφορίες για το κόστος και τις διάφορες επιλογές για πρακτική υποστήριξη, π.χ. οικονομική και ταξιδιωτική βοήθεια, μπορείτε να πάρετε από την Cancer Council Helpline (Γραμμή βοήθειας των Αντικαρκινικών Συμβουλίων) καλώντας τον αριθμό Οι σύντροφοί σας στο ταξίδι Ο καρκίνος σας επηρεάζει και όσους βρίσκονται γύρω σας την οικογένεια, τους φίλους και τους συναδέλφους σας. Ο σύντροφός σας ή τα παιδιά σας ενδέχεται να μην μπορούν να αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες και να χρειάζονται και αυτοί υποστήριξη. Οι σύντροφοι μπορεί να αντιμετωπίσουν υψηλότερα επίπεδα άγχους από τον καρκινοπαθή και έχουν διαφορετικές ανάγκες σε ό,τι αφορά την ενημέρωσή τους. Τα παιδιά μπορεί να νιώσουν ιδιαίτερα αγχωμένα αν δεν μπορούν να μιλήσουν για τον καρκίνο του γονιού τους. «Θαρρώ πως η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη για όσους βρίσκονται γύρω σου, νιώθουν απογοητευμένοι, δεν μπορούν άλλωστε να κάνουν και πολλά πράγματα παρά μόνο να είναι κοντά σου.» Μ πορεί να διαπιστώσετε ότι ορισμένοι φίλοι και συνάδελφοί σας δεν ξέρουν τι να σας πουν για τον καρκίνο σας και έτσι έχουν την τάση να κρατούν αποστάσεις. Άλλοι άνθρωποι μπορεί να σας ξαφνιάσουν ευχάριστα με την αμέριστη υποστήριξη και την κατανόησή τους. «Μ ερικοί φίλοι καλά τα πάνε. Άλλοι πάλι... δεν ξέρουν τι να πουν.» Όταν ο δρόμος γίνεται κακοτράχαλος Στο ταξίδι του καρκίνου σας κατά στιγμές πιθανότατα θα νιώσετε πολύ μεγαλύτερη θλίψη ή αγωνία, όπως όταν γίνει η αρχική διάγνωση ή όταν πρόκειται να χειρουργηθείτε. Μ ερικοί άνθρωποι επίσης βιώνουν μεγάλο στρες όταν αρχίζουν ορμονικές θεραπείες ή χημειοθεραπεία ή όταν τελειώνουν τη θεραπεία. Είναι πολύ φυσιολογικό να φοβάστε και να αγωνιάτε μήπως επανέλθει ο καρκίνος αρκετά χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας σας. Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ιδιαίτερα φοβισμένοι όταν φτάνει η ώρα για τις τακτές ιατρικές τους εξετάσεις.

11 «Το επίπεδο του άγχους αυξάνεται όσο πλησιάζει ο καιρός να κάνω πάλι εξετάσεις. Κάθομαι στα καρφιά και αγωνιώ την ώρα που πρέπει να γίνει η εξέταση.» Αν ο καρκίνος όντως επανέλθει, μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσετε μια σειρά από καινούριες δυσκολίες. Πολλοί ασθενείς συγκλονίζονται από την είδηση για την επανεμφάνιση του καρκίνου και τη θεωρούν πιο οδυνηρή από την αρχική διάγνωση. Φέρνει μαζί της νέα επίπεδα αγωνίας και αβεβαιότητας τόσο για το άτομο στο οποίο γίνεται η διάγνωση όσο και για την οικογένειά του. Αν και το φυλλάδιο αυτό δεν πραγματεύεται ειδικότερα τις δυσκολίες που προξενεί ο προχωρημένος καρκίνος, υπάρχουν στη διάθεσή σας πολλοί άνθρωποι που μπορούν να σας βοηθήσουν, στους οποίους περιλαμβάνονται η θεραπευτική σας ομάδα, ομάδες υποστήριξης και πνευματικοί σύμβουλοι. Υπάρχουν ορισμένοι καρκινοπαθείς που ίσως αντιμετωπίσουν περισσότερες δυσκολίες στο ταξίδι του καρκίνου τους λόγω της ηλικίας και της οικογενειακής τους κατάστασης ή άλλων ζητημάτων. Οι νεότεροι άνθρωποι μπορεί να ανησυχήσουν ιδίως για τον αντίκτυπο του καρκίνου στον σύντροφο και τα παιδιά τους και ίσως νιώσουν κατά κάποιον τρόπο απομονωμένοι. Όσοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν προβλήματα στον γάμο ή στην οικογένειά τους μπορεί να νιώσουν ότι δεν έχουν αρκετή υποστήριξη. Όσοι άνθρωποι έχουν παιδιά συχνά νιώθουν ένοχοι για τον αντίκτυπο του καρκίνου τους στα παιδιά τους και μπορεί να αντιμετωπίσουν πρόσθετες πιέσεις όσον αφορά τα οικονομικά τους και τη φροντίδα των παιδιών. Όσοι άνθρωποι δεν έχουν σύντροφο μπορεί να νιώσουν απομονωμένοι ή να φοβηθούν να ξεκινήσουν μια νέα σχέση. Όσοι άνθρωποι χρειάστηκε να αντιμετωπίσουν αγχωτικά συμβάντα στη ζωή τους στο παρελθόν μπορεί να βιώσουν περισσότερο στρες όσο διαρκεί το ταξίδι του καρκίνου τους. Όσοι άνθρωποι αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα ίσως δυσκολευτούν ακόμη περισσότερο λόγω του πρόσθετου κόστους της θεραπείας και της αποχής από τη δουλειά τους. Όσοι άνθρωποι έπασχαν από κατάθλιψη ή μελαγχολία στο παρελθόν ίσως διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να περάσουν νέα διαστήματα κατάθλιψης. Όσοι άνθρωποι έχουν ή είχαν προβλήματα λόγω αλκοόλ ή ναρκωτικών μπορεί να βιώσουν εντονότερο συναισθηματικό στρες. Σε σχέση με τους άντρες οι γυναίκες είναι πολύ πιθανότερο να πέσουν σε κατάθλιψη ή μελαγχολία και ανησυχούν πολύ για τη σεξουαλικότητα και την εικόνα του σώματός τους. Στη λίστα αυτή δεν εξαντλήσαμε όλα τα προβλήματα και ίσως υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που βρίσκουν τον δρόμο ακόμη πιο κακοτράχαλο λόγω των προσωπικών τους περιστάσεων. Όσοι άνθρωποι έχουν διαφορετική πολιτισμική και γλωσσική προέλευση μπορεί να νιώσουν απομονωμένοι και να μην μπορούν να συζητήσουν για τον καρκίνο τους με τους φίλους και τους συγγενείς τους εξαιτίας των πολιτισμικών τους πεποιθήσεων.

12 Πώς μπορείτε να ξέρετε αν αυτά που νιώθετε είναι φυσιολογικά; Μ ερικές φορές μπορεί να δυσκολεύεστε να εκφράσετε με λόγια αυτά που νιώθετε. Υπάρχουν εργαλεία, όπως το θερμόμετρο του στρες, που μπορεί να φανούν χρήσιμα για να εξηγήσετε αυτά που βιώνετε. «Οδική» βοήθεια Η υποστήριξη στη διάρκεια της διάγνωσης και της θεραπείας σας είναι πολύ σημαντική. Αν έχετε επαρκή υποστήριξη από τους συγγενείς και τους φίλους σας και από επαγγελματίες στον χώρο της υγείας ή από ειδικές υπηρεσίες υποστήριξης, θα μπορέσετε να συμφιλιωθείτε πολύ πιο εύκολα με το γεγονός ότι πάσχετε από καρκίνο. Ίσως σας βοηθήσει το να μιλήσετε με τον σύντροφό σας, με κάποιον φίλο ή κάποιο μέλος της οικογένειας που σας κάνει να νιώθετε άνετα. Ίσως προτιμάτε να ζητήσετε τη βοήθεια ενός επαγγελματία στον χώρο της υγείας ή κάποιου ατόμου που έχει βιώσει μια παρόμοια εμπειρία. Ή αν σας έχει κατακλύσει η αγωνία ή ο φόβος και δεν το αντέχετε, υπάρχουν διάφοροι τύποι τεχνικών και θεραπειών που μπορούν να βοηθήσουν. Η διαδρομή στο ταξίδι του καρκίνου σας δεν είναι πάντα ευθεία και ούτε μπορείτε πάντα να υπολογίσετε εκ των προτέρων τις λακκούβες και τις καμπές της. Αν μιλήσετε για τα συναισθήματα και τις ανησυχίες σας, το ταξίδι σας θα γίνει πολύ πιο ομαλό. Έτσι ίσως μπορέσετε να αναγνωρίσετε και τα συναισθηματικά προβλήματα που ενδεχομένως αντιμετωπίζετε. Αυτό που έχει σημασία είναι να ξέρετε ότι έχετε στη διάθεσή σας βοήθεια και διάφορες θεραπείες και ότι μπορούν να βελτιώσουν κατά πολύ την ποιότητα της ζωής σας. Το προσωπικό του «πληρώματός» σας Εκτός από τους συγγενείς και τους φίλους σας, υπάρχουν αρκετά μέλη της θεραπευτικής σας ομάδας που μπορούν να σας στηρίξουν όσο διαρκεί το ταξίδι του καρκίνου σας. Ίσως ακούσετε τα μέλη της ομάδας να χρησιμοποιούν τον όρο «ψυχοκοινωνική φροντίδα» όταν αναφέρονται στη συναισθηματική φροντίδα και την πρακτική σας υποστήριξη. Η ψυχοκοινωνική φροντίδα εστιάζει στη συναισθηματική πλευρά του ταξιδιού του καρκίνου σας, λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική κατάσταση, τις πνευματικές πεποιθήσεις και τις προσωπικές ανησυχίες σας. Ποιος μπορεί να βοηθήσει; Οι παθολόγοι (GP) είναι ο σύνδεσμός σας με μια σειρά επαγγελματιών στον χώρο της υγείας που μπορούν να σας βοηθήσουν παρέχοντας υπηρεσίες συναισθηματικής φροντίδας και πρακτικής υποστήριξης. Σε πολλές περιπτώσεις μάλλον έχετε εδραιωμένη σχέση με τον GP σας, ο οποίος γνωρίζει την οικογένειά σας, οπότε είναι σε θέση να προσφέρει υποστήριξη και ενημέρωση. Οι νοσηλευτές παρέχουν διαρκή υποστήριξη σε όλο το ταξίδι του καρκίνου σας. Έχουν τη δυνατότητα να σας ενημερώσουν για άλλους επαγγελματίες στον χώρο της υγείας που μπορούν να σας βοηθήσουν σε κάθε δυσκολία που θα προκύψει. Οι νοσηλευτές είναι συνήθως πολλοί έμπειροι στην παροχή βοήθειας για την αντιμετώπιση των σωματικών συμπτωμάτων και είναι εξοικειωμένοι με τα συναισθηματικά προβλήματα των καρκινοπαθών.

13 Οι κοινωνικοί λειτουργεί παρέχουν ενημέρωση για θέματα χρηματοοικονομικών και πρακτικής υποστήριξης. Μ πορούν επίσης να παράσχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβάνοντας και άλλα μέλη της οικογένειάς σας αν χρειαστεί. Οι ψυχολόγοι παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες και μπορούν να προσφέρουν συγκεκριμένες θεραπείες για να σας βοηθήσουν. Οι ψυχίατροι είναι γιατροί που έχουν ειδικευτεί στην ψυχική υγεία και τον τρόπο λειτουργίας του μυαλού μας. Εκτός από τις συμβουλευτικές υπηρεσίες που προσφέρουν, μπορούν να θεραπεύσουν παθήσεις όπως την κατάθλιψη και τη με μελαγχολία και, αν χρειαστεί, να συνταγογραφήσουν φάρμακα. Οι σύμβουλοι σας ακούν και να σας βοηθούν να βρείτε λύσεις για κάθε συγκεκριμένο πρόβλημα που αντιμετωπίζετε και να αποφασίσετε ποιο θέλετε να είναι το επόμενο βήμα. Οι εργοθεραπευτές παρέχουν πρακτική υποστήριξη για να σας βοηθήσουν να ξεπεράσετε σωματικά προβλήματα ή εμπόδια στο σπίτι ή στη δουλειά σας. Ορισμένοι εργοθεραπευτές είναι ειδικευμένοι στην παροχή συγκεκριμένων θεραπευτικών διαδικασιών, π.χ. μασάζ για λεμφοιδήματα. Οι φυσικοθεραπευτές παρέχουν σωματική υποστήριξη, μασάζ και θεραπείες ώστε να βελτιωθεί η κινητικότητα, να μειωθούν οι πόνοι σας και να σας βοηθήσουν σε προβλήματα όπως τα λεμφοιδήματα. Οι λογοθεραπευτές σας βοηθούν αν δυσκολεύεστε να μιλήσετε, να φάτε και να καταπιείτε. Οι διαιτολόγοι ή οι διατροφολόγοι σας βοηθούν να ξεπεράσετε κάθε διατροφική δυσκολία και να διατηρήσετε έναν υγιεινό τρόπο διατροφής. Οι πνευματικοί σύμβουλοι μπορούν να σας μιλήσουν για θέματα πίστης. «Μ ίλησα με κάποιον σύμβουλο στο νοσοκομείο. Η συνάντησή μας πρέπει να κράτησε μία ώρα και ξαφνικά άρχισα να μιλάω για όλα και ήταν πολύ ανακουφιστικό γιατί ο σύμβουλος απλώς καθόταν και μ' άκουγε.» Εκτός από την ομάδα των επαγγελματιών στον χώρο της υγείας που σας κουράρουν, στο πλήρωμά μας πολύτιμο κομμάτι μπορεί να είναι και μια ομάδα υποστήριξης. Για περισσότερες πληροφορίες όσον αφορά τις ομάδες υποστήριξης, ανατρέξτε στην επόμενη ενότητα. Αν χρειαστεί να σταματήσετε για «σέρβις» Ποιος μπορεί να βοηθήσει; Ειδικές θεραπείες και αγωγές μπορούν να σας βοηθήσουν να αντεπεξέλθετε στις συναισθηματικές, πρακτικές και σωματικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας καρκινοπαθής. Αν σας δοθεί η ευκαιρία να μιλήσετε για τον καρκίνο σας και πείτε πώς αισθάνεστε, θα μειωθεί το άγχος σας. Στις ομάδες υποστήριξης που αποτελούνται από άτομα με τις ίδιες εμπειρίες έχετε την ευκαιρία να πηγαίνετε και να μιλάτε με ανθρώπους που έχουν περάσει ή περνούν παρόμοια πράγματα μ' εσάς. Συχνά οι άνθρωποι λένε ότι νιώθουν λιγότερη αγωνία και μοναξιά και περισσότερη αισιοδοξία για το μέλλον μετά τη συνάντηση με μια ομάδα υποστήριξης.

14 «Στην ομάδα υποστήριξης είχα τη δυνατότητα να πω πόσο σιχαμερή και απαίσια ήταν όλη η βδομάδα που πέρασε επειδή για τους άλλους πρέπει να δείχνω ότι κάνω θετικές σκέψεις.» Ωστόσο, οι ομάδες υποστήριξης δεν αρέσουν σ' όλο τον κόσμο, οπότε δεν είναι ανάγκη να πιέσετε τον εαυτό σας για να συμμετάσχετε σε κάποια ομάδα. Αν δεν νιώθετε άνετα σε μια ομαδική συνάντηση, ίσως προτιμήσετε την υποστήριξη από ένα μόνο άτομο που έχει περάσει παρόμοιες καταστάσεις. Οι ομαδικές και οι διαπροσωπικές συζητήσεις δεν είναι απαραίτητο να γίνονται πάντα διά ζώσης, αλλά μπορούν να πραγματοποιηθούν και τηλεφωνικά ή μέσω Διαδικτύου. Η Cancer Council Helpline μπορεί να σας φέρει σε επαφή με τοπικές ομάδες υποστήριξης. Καλέστε τον αριθμό Πολλά νοσοκομεία ή αντικαρκινικά κέντρα επίσης προσφέρουν προγράμματα όπου εσείς και η οικογένειά σας μπορείτε να ενημερωθείτε για τον καρκίνο σε ομάδες και να μιλήσετε για το πώς τα βγάζετε πέρα. Η θεραπεία κατά οικογένειες ή ζευγάρια μπορεί να σας φανεί χρήσιμη για να βελτιωθεί η επικοινωνία σας με διάφορα μέλη της οικογένειάς σας και να μάθετε πώς αισθάνονται. Αν βιώνετε υψηλά επίπεδα στρες, μπορεί να σας βοηθήσει κάποιος ψυχολόγος ή ψυχίατρος με ειδικές θεραπείες ή αγωγές ώστε να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής σας, να μειωθούν τα συμπτώματα μελαγχολίας ή κατάθλιψης και να αντιμετωπιστούν τα σωματικά συμπτώματα. Περιλαμβάνονται θεραπείες για να μπορέσετε να αλλάξετε τις μη χρήσιμες σκέψεις ή συμπεριφορές και να αποκτήσετε συγκεκριμένες δεξιότητες αντιμετώπισής τους ή να μάθετε τεχνικές χαλάρωσης. Ακολουθούν μερικές τεχνικές που έχει αποδειχτεί ότι βοηθούν στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων. Ίσως θελήσετε να συζητήσετε για τις τεχνικές αυτές με τη θεραπευτική σας ομάδα ή να ρωτήσετε αν υπάρχουν άλλες τεχνικές που θα μπορούσαν να σας φανούν χρήσιμες: η θεραπεία χαλάρωσης μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του πόνου οι τεχνικές χαλάρωσης των μυών και η καθοδηγούμενη νοερή εικονοπλασία μπορούν να σας βοηθήσουν αν έχετε άγχος μια σειρά τεχνικών όπως η χαλάρωση των μυών, η εικονοπλασία, ο διαλογισμός, η σωματική άσκηση και η εκπαίδευση μπορούν να βοηθήσουν στον περιορισμό της ναυτίας και των εμετών οι ασκήσεις για τον έλεγχο της αναπνοής και οι τεχνικές χαλάρωσης μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση της αναπνευστικής δυσχέρειας Η εξειδικευμένη φροντίδα μπορεί να αποδειχτεί σημαντική για όσους υποφέρουν από κατάθλιψη ή αυτοκτονικές σκέψεις. Στην περίπτωση αυτή συνήθως απαιτείται ένας συνδυασμός θεραπειών για να αλλάξουν οι σκέψεις ή οι συμπεριφορές καθώς και φαρμακευτική αγωγή, π.χ. αντικαταθλιπτικά.

15 Χρήσιμες συμβουλές για τους «ταξιδιώτες» Στο ταξίδι του καρκίνου σας μπορεί να σας φανούν χρήσιμες ορισμένες από τις συμβουλές που ακολουθούν: Βεβαιωθείτε ότι έχετε όλες τις πληροφορίες που χρειάζεστε για τον καρκίνο σας. Έτσι θα περιοριστούν η αγωνία και η απόγνωση που νιώθετε. Μπορεί να σας φανεί χρήσιμο το να μαγνητοφωνήσετε τις συμβουλές του γιατρού σας, να ετοιμάσετε μια λίστα με ερωτήσεις που θα του κάνετε στο επόμενο ραντεβού σας ή να πάρετε μαζί σας κάποιον συγγενή ή φίλο σας που θα σας βοηθήσει να θυμάστε τις πληροφορίες. Στη σελίδα 35 θα βρείτε μια λίστα με ερωτήσεις που ίσως θέλετε να κάνετε στον γιατρό σας. Είναι λογικό να ζητήσετε μια δεύτερη γνώμη αν νιώθετε ότι χρειάζεστε περισσότερες πληροφορίες ή αν πιστεύετε ότι οι ειδικοί δεν αντιλαμβάνονται τις ανησυχίες σας. Γενικά, η αναγνώριση και η θαρραλέα αντιμετώπιση κάθε δυσκολίας που θα προκύπτει μάλλον θα σας βοηθούν πολύ. Αν αποφύγετε να μιλήσετε για τα συναισθήματά τας και για διάφορα άλλα προβλήματα, μάλλον θα φτάσετε σε ακόμη μεγαλύτερη απόγνωση. Αν προσεγγίσετε το ταξίδι του καρκίνου σας με ευελιξία, τα πράγματα μπορεί να γίνουν πολύ πιο εύκολα. Μ εγαλύτερες πιθανότητες να φτάσουν στη συναισθηματική εξάντληση έχουν όσοι νιώθουν την ανάγκη να ελέγχουν τα πάντα. Καθοριστικό ρόλο για την ευεξία σας παίζουν και η σωματική άσκηση και μια υγιεινή, ισορροπημένη διατροφή, που θα περιλαμβάνει πολλά φρέσκα φρούτα και λαχανικά. Ξαναγεμίστε τη «δεξαμενή των καυσίμων» σας με όλα τα ωραία πράγματα στη ζωή! Οδεύοντας προς τη σωστή κατεύθυνση Σε ποιον μπορείτε να μιλήσετε; Μ πορείτε να αποταθείτε σε οποιοδήποτε μέλος της θεραπευτικής σας ομάδας για κάθε συναισθηματική, σωματική ή πρακτική δυσκολία που μπορεί να αντιμετωπίζετε. Επιλέξτε κάποιο άτομο που εμπιστεύεστε και με το οποίο νιώθετε άνετα ίσως κάποιον νοσηλευτή ή γιατρό ή τον κοινωνικό σας λειτουργό. Είναι όλοι τους σε θέση να σας φέρουν σε επαφή με το πιο ενδεδειγμένο άτομο που θα μπορούσε να σας βοηθήσει. Ο GP σας είναι κομμάτι του ταξιδιού του καρκίνου σας από μιας αρχής και μπορεί επίσης να χρησιμεύσει ως σύνδεσμός σας με μια σειρά υπηρεσιών συναισθηματικής φροντίδας και πρακτικής υποστήριξης. «Ο GP μου ήταν πολύ υποστηρικτικός και μόλις άρχισα τη θεραπεία μου έδωσε έναν αριθμό τηλεφώνου για να μπορέσω να επικοινωνήσω με την υπηρεσία υποστήριξης. Για μένα είχε ιδιαίτερη αξία το ότι μπόρεσα να μιλήσω με κάποιον που είχε περάσει παρόμοια πράγματα.» Πώς μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια; Μ ερικοί άνθρωποι δυσκολεύονται να μιλήσουν για το πώς αντιμετωπίζουν την κατάσταση και αν τα βγάζουν πέρα. Μ πορεί να πιστεύετε ότι δεν βρίσκετε τα λόγια να περιγράψετε πώς νιώθετε. Ίσως ντρέπεστε ή νιώθετε ότι δεν θέλετε να γίνετε βάρος ή ότι ο γιατρός σας είναι ιδιαίτερα

16 πολυάσχολος. Σας προτείνουμε, λοιπόν, ορισμένους τρόπους για να θίξετε το θέμα της συναισθηματικής και πρακτικής φροντίδας σας. «Τώρα τελευταία δυσκολεύομαι να κοιμηθώ/νιώθω μεγάλη εξάντληση/νομίζω ότι δεν τα βγάζω πέρα και έχω ακούσει ότι υπάρχουν κάποιες αγωγές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν. Μ ήπως μπορούμε να συζητήσουμε για το θέμα αυτό;» «Δεν νιώθω τόσο καλά όσο θα ήθελα και νομίζω ότι χρειάζομαι βοήθεια για να τα καταφέρω. Μ ήπως ξέρετε κάποιες υπηρεσίες που θα μπορούσαν να με βοηθήσουν στο θέμα αυτό;» «Διάβασα κάτι για παροχή συναισθηματικής φροντίδας σε καρκινοπαθείς. Συνειδητοποίησα ότι μερικές φορές δυσκολεύομαι να τα βγάλω πέρα και θα ήθελα να αποταθώ σε κάποιον για το θέμα αυτό.» Μ πορεί να σας είναι δύσκολο να ζητήσετε βοήθεια, αλλά θα πρέπει να θυμάστε ότι πολλοί άνθρωποι μπορεί να ζητήσουν συναισθηματική υποστήριξη κάποια στιγμή στη ζωή τους για πολλούς και διάφορους λόγους. Το γεγονός ότι θα αποταθείτε σε κάποιον επαγγελματία στον χώρο της υγείας για να του πείτε πώς νιώθετε δεν σημαίνει ότι είστε «τρελοί» ή αδύναμοι. Είναι φυσιολογικό όσο φυσιολογικό είναι το να πάτε στον γιατρό για έναν τραυματισμό ή επειδή πονάτε κάπου. Μ πορεί επίσης να κρίνετε ότι ναι μεν δυσκολεύεστε να τα βγάλετε πέρα αλλά δεν θέλετε απαραίτητα να ζητήσετε τη βοήθεια ειδικού. Αφού μιλήσετε με τον γιατρό σας, μπορεί να νιώσετε ότι θα τα καταφέρετε μόνοι σας ακολουθώντας μερικές από τις συμβουλές που σας έδωσε. Αν και είναι καλό να ζητάτε βοήθεια όταν τη χρειάζεστε, είναι εξίσου καλό να τα βγάζετε πέρα μόνοι σας έχοντας την υποστήριξη των συγγενών και των φίλων σας. Ή ίσως θα προτιμούσατε να μιλήσετε με κάποιον που έχει περάσει παρόμοια κατάσταση. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω της υποστήριξης από ομοιοπαθείς. Αυτό που προέχει είναι να συνεχίσετε να έχετε επίγνωση των αντιδράσεών σας σε αγχωτικά συμβάντα και κάθε αλλαγής στη διάθεση, τα συναισθήματα και τα επίπεδα της ενέργειάς σας. Αν αλλάξουν τα πράγματα, μπορείτε να αποφασίσετε να αλλάξετε ρότα και να αποταθείτε σε ειδικό για να ζητήσετε την υποστήριξη που χρειάζεστε. Ποιες λύσεις υπάρχουν στη διάθεσή σας Αν αποφασίσετε να ζητήσετε βοήθεια, ο GP σας ή κάποιο μέλος της θεραπευτικής σας ομάδας θα σας φέρει σε επαφή με το άτομο που ενδείκνυται για να παράσχει υποστήριξη με βάση την προσωπική σας κατάσταση. Το άτομο αυτό θα μπορούσε να είναι ένας από τους τόσους επαγγελματίες στον χώρο της υγείας, όπως κοινωνικός λειτουργός, σύμβουλος ή ψυχολόγος, ή ίσως κάποιος ομοιοπαθής. Αν συνιστάται η επικοινωνία σας με κάποιον επαγγελματία στον χώρο της υγείας, μπορείτε να του τηλεφωνήσετε και να κλείσετε ραντεβού για μια επίσκεψη στο ιατρείο του. Μ πορεί να σας φανεί εξαιρετικό χρήσιμο το να μιλήσετε με κάποιον που δείχνει ενδιαφέρον για ό,τι σας ανησυχεί και είναι υποστηρικτικός και ειδικευμένος στο να βοηθά τους ανθρώπους να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Μ πορεί επίσης να σας βοηθήσει να καταλάβετε καλύτερα τις ανησυχίες και τους φόβους σας και να εξερευνήσετε νέους τρόπους αντιμετώπισης των

17 προβλημάτων. Πολλοί άνθρωποι βρίσκουν μεγάλη παρηγοριά στις συνεδρίες αυτές και φεύγουν ανακουφισμένοι και αισιόδοξοι. Πολλοί άνθρωποι κρίνουν ότι υπάρχουν θετικές πλευρές στο ταξίδι του καρκίνου τους. Συχνά αναγκάζονται να επανεξετάσουν τη ζωή τους και να βρουν τι έχει σημασία γι' αυτούς. Ορισμένοι άνθρωποι λένε ότι αναθεωρούν τις προτεραιότητές τους και μαθαίνουν να εκτιμούν τα πράγματα που έχουν αξία στη ζωή τους. Πολλοί άνθρωποι περιγράφουν τον καρκίνο τους ως «εμπειρία που αλλάζει τη ζωή τους». Προχωρώντας μπροστά «Ο καρκίνος με δίδαξε να ΖΩ τη ζωή μου κι όχι απλώς να υπάρχω.» «Δεν μπορώ να εκλάβω τον καρκίνο ούτε ως δώρο ούτε ως το καλύτερο πράγμα που μου έχει συμβεί. Έμαθα αρκετά πράγματα για τον εαυτό μου, πράγματα που με κάνουν να νιώθω καλά, να νιώθω ότι έχω δύναμη και αντοχή, αλλά επίσης έμαθα πόσο εύθραυστη και ατελής μπορεί να αποδειχτεί ότι είναι η ζωή μας. Τώρα πια αποδέχομαι με μεγαλύτερη ευκολία τις αδυναμίες, τόσο τις δικές μου όσο και των άλλων γύρω μου.» Να θυμάστε ότι η αγωνία, η λύπη, ο φόβος ή η ανησυχία που μπορεί να νιώθετε δεν θα κρατήσουν για πάντα. Οι περισσότεροι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι τα πράγματα βελτιώνονται με τη διαθέσιμη υποστήριξη και ορισμένα συναισθήματα σταδιακά εξαφανίζονται από μόνα τους με την πάροδο του χρόνου. Αν πιστεύετε ότι λόγω του καρκίνου βιώνετε ορισμένες από τις συναισθηματικές, σωματικές ή πρακτικές δυσκολίες που περιγράφονται στο φυλλάδιο και ότι σας καταβάλλουν ή δυσχεραίνουν την καθημερινή σας ζωή, υπάρχει διαθέσιμη βοήθεια. Δεν είναι κακό να ζητάτε βοήθεια όταν τη χρειάζεστε. Κατάλογος Το τηλέφωνο της Cancer Council Helpline: Η Cancer Council Helpline παρέχει γενική ενημέρωση αλλά και πληροφορίες για τοπικούς πόρους. Σε όποια περιοχή της Αυστραλίας κι αν βρίσκεστε, μπορείτε να αποκτήσετε πρόσβαση στην υπηρεσία με χρέωση τοπικής κλήσης. Το τηλέφωνο της Cancer Australia: Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.canceraustralia.gov.au Αντικαρκινικές οργανώσεις πολιτειών και επικρατειών Τα State and Territory Cancer Councils (Αντικαρκινικά Συμβούλια Πολιτειών και Επικρατειών) παρέχουν ενημέρωση και εκπαιδευτικούς πόρους για όλους τους τύπους καρκίνου. Για να μάθετε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με ομάδες υποστήριξης καρκινοπαθών και άλλες τοπικές υπηρεσίες, αποταθείτε στην τοπική οργάνωση της πολιτείας ή της επικράτειάς σας καλώντας την Cancer Council Helpline στον αριθμό

18 Cancer Council Australia w w w.cancer.org.au Cancer Council ACT Τηλ.: (02) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.actcancer.org Cancer Council NSW Τηλ.: (02) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: cc.org.au Ιστότοπος: w w w.cancercouncil.com.au Cancer Council NT Τηλ.: (08) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.cancercouncilnt.com.au Cancer Council QLD Τηλ.: (07) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.cancerqld.org.au Cancer Council SA Τηλ.: (08) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.cancersa.org.au Cancer Council TAS Τηλ.: (03) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.cancertas.org.au Cancer Council VIC Τηλ.: (03) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.cancervic.org.au

19 Cancer Council WA Τηλ.: (08) Ιστότοπος: w w w.cancerw a.asn.au Cancer Institute NSW Τηλ.: (02) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.cancerinstitute.org.au Ομάδες δράσης και υποστήριξης Θα πρέπει να λάβετε υπόψη ότι στη λίστα που ακολουθεί δεν παρατίθενται ούτε εξαντλούνται όλες οι επιλογές σας. Μ πορείτε να αποταθείτε στη θεραπευτική σας ομάδα και να ζητήσετε τα στοιχεία επικοινωνίας ακόμη περισσότερων οργανώσεων που έχουν ως αντικείμενο τον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου από τον οποίο πάσχετε. Breast Cancer Netw ork Australia Τηλ.: Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.bcna.org.au Cancer Voices Australia Τηλ.: (02) Ιστότοπος: w w w.cancervoicesaustralia.org.au Leukaemia Foundation Τηλ.: Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.leukaemia.org.au OvCa Australia Τηλ.: Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.ovca.org Prostate Cancer Foundation of Australia Τηλ.: Ιστότοπος: w w w.prostate.org.au

20 Άλλες οργανώσεις Australian Council of Stoma Associations (ACSA) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.australianstoma.com.au CanTeen (περιλαμβάνει προγράμματα για ασθενείς, αδέλφια και τέκνα) Τηλ.: Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.canteen.org.au Continence Foundation of Australia Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.continence.org.au Πρωτοβουλία Look good feel better Τηλ.: Ιστότοπος: w w w.lgfb.org.au National Continence Helpline Τηλ.: Palliative Care Australia Τηλ.: (02) Διεύθυνση ηλ-ταχ.: Ιστότοπος: w w w.pallcare.org.au The Lymphoedema Association of Australia Ιστότοπος: w w w.lymphoedema.org.au Υπηρεσία Μ ετάφρασης και Διερμηνείας Τηλ.: (Όλο το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, χρέωση τοπικής κλήσης) Τι πρέπει να κάνω για το θέμα αυτό; Ανάλογα με το πώς αισθάνεστε ίσως θελήσετε να υιοθετήσετε κάποιες από τις ιδέες που ακολουθούν. Μ πορεί να θέλετε να τσεκάρετε τις λύσεις που έχουν σχέση με την κατάστασή σας. Αν έχετε αμφιβολίες για τον τρόπο πρόσβασης σε μια από τις λύσεις αυτές, ρωτήστε κάποιο μέλος της θεραπευτικής σας ομάδας ή καλέστε την Cancer Council Helpline στον αριθμό

21 Εύρεση περισσότερων πληροφοριών Ζητήστε από τον γιατρό σας να σας εξηγήσει όσες λέξεις δεν καταλαβαίνετε. Μ αγνητοφωνήστε τη συζήτηση με τον γιατρό σας κατά την επίσκεψη στο ιατρείο του. Κλείστε άλλο ένα ραντεβού αν έχετε περισσότερες απορίες. Ζητήστε ενημερωτικό φυλλάδιο για τον καρκίνο από τον οποίο πάσχετε. Αναζητήστε πληροφορίες στο Διαδίκτυο. Ζητήστε από τη θεραπευτική σας ομάδα να σας συστήσει μια λίστα αξιόπιστων ιστοτόπων. Ζητήστε από τον γιατρό σας να σας διευκρινίσει ή να σας επιβεβαιώσει πληροφορίες που βρήκατε στο Διαδίκτυο. Συζητήσεις για τη διάγνωση, τη πρόγνωση ή τη θεραπεία μου Πείτε στον γιατρό πόσες πληροφορίες θέλετε να μάθετε. Διασφαλίστε ότι καταλάβατε σωστά όσα σας έχει πει ο γιατρός ζητώντας του να επαναλάβει ορισμένα σημεία, είτε εξηγώντας τα με διαφορετικό τρόπο είτε γραπτά. Ρωτήστε ποια είναι τα οφέλη και ποιες οι παρενέργειες της θεραπευτικής αγωγής. Ζητήστε από τον γιατρό να σας εξηγήσει με ακρίβεια τι περιλαμβάνει η θεραπεία, δηλαδή τι θα συμβεί βήμα προς βήμα και πώς θα νιώθετε ύστερα από κάθε βήμα. Συζητήσεις για τα συναισθήματά μου Μ ιλήστε με τον σύντροφό σας, με άλλα μέλη της οικογένειάς σας ή με φίλους σας και πείτε τους πώς νιώθετε. Μ ιλήστε με τον γιατρό ή τους νοσηλευτές σας και πείτε τους τι φοβάστε και τι σας ανησυχεί όσον αφορά τη θεραπεία. Πηγαίνετε σε μια ομάδα υποστήριξης καρκινοπαθών για να μοιραστείτε τις εμπειρίες σας. Επισκεφτείτε κάποιον σύμβουλο ή κοινωνικό λειτουργό και συζητήστε μαζί τους για τα συναισθήματά σας ή για ό,τι άλλο σας προξενεί ανησυχία. Ζητήστε συμβουλές τηλεφωνικά μέσω του Αντικαρκινικού Συμβουλίου στην πολιτεία ή στην επικράτειά σας. Λήψη υποστήριξης από την οικογένεια, τους φίλους και τους φροντιστές μου Ζητήστε από κάποιο μέλος της θεραπευτικής σας ομάδας να σας βοηθήσει να εξηγήσετε τη διάγνωση ή τη θεραπεία σας σε κάποιον συγγενή ή φίλο σας. Μ άθετε αν υπάρχουν ομάδες υποστήριξης για την οικογένεια και τους φίλους. Οργανώστε συμβουλευτικές συνεδρίες για ζευγάρια όπου θα συμμετάσχετε μαζί με τον σύντροφό σας. Αντιμετώπιση των πρόσθετων δυσκολιών λόγω του καρκίνου

22 Μ ιλήστε με κάποιο μέλος της θεραπευτικής σας ομάδας και ρωτήστε πώς μπορείτε να αντιμετωπίσετε τις αλλαγές στο σώμα σας. Συζητήστε με κάποιον σύμβουλο για τον αντίκτυπο του καρκίνου στη σεξουαλικότητά σας. Συζητήστε με τον γιατρό σας για τα θέματα γονιμότητας. Αν έχετε κάποιο σωματικό πρόβλημα, πείτε το στον γιατρό σας. Αντιμετώπιση άγχους and κατάθλιψης Επισκεφτείτε κάποιον επαγγελματία στον χώρο της υγείας, π.χ. ψυχολόγο ή ψυχίατρο, αν νιώθετε ότι υποφέρετε από κατάθλιψη ή αν θέλετε να καταπολεμήσετε το άγχος σας. Λήψη της πρακτικής υποστήριξης που χρειάζομαι Για να ζητήσετε βοήθεια σε ό,τι αφορά τα οικονομικά σας, επισκεφτείτε κάποιον κοινωνικό λειτουργό. Ζητήστε από κάποιον νοσηλευτή να σας ενημερώσει σχετικά με την προσθετική μαλλιών. Επικοινωνήστε με το Αντικαρκινικό Συμβούλιο στην πολιτεία ή στην επικράτειά σας και ζητήστε πληροφορίες όσον αφορά την αρωγή στα έξοδα για ταξίδια και καταλύματα. Επικοινωνήστε με τη Centrelink και ζητήστε πληροφορίες όσον αφορά τη λήψη οικονομικής βοήθειας για το διάστημα εποχή που δεν θα μπορείτε να δουλέψετε. Πνευματικές συμβουλές Μ ιλήστε με τον ιερέα του νοσοκομείου. Ζητήστε πνευματική καθοδήγηση. Προσαρμογή πληροφοριών από τη μελέτη Butow, P and Grivas, D, 2004 The psychosocial impact of cancer a guide for adults w ith cancer, their family and friends, School of Psychology, University of Sydney. Λίστα προτροπών για ερωτήσεις Πολλοί άνθρωποι έχουν απορίες και θέματα που τους απασχολούν και θέλουν να ρωτήσουν τον γιατρό τους, ιδίως την πρώτη φορά που θα τον επισκεφτούν. Συχνά ξεχνούν τις ερωτήσεις αυτές λόγω βιασύνης την ώρα της επίσκεψης και τις ξαναθυμούνται αργότερα αφού φύγουν. Για να σας βοηθήσουμε να εκμεταλλευτείτε στο έπακρο κάθε επίσκεψη στον γιατρό σας, έχουμε συντάξει μια λίστα με τις ερωτήσεις που συνήθως κάνουν οι ασθενείς. Ίσως προτιμάτε να τσεκάρετε τις ερωτήσεις που θέλετε να κάνετε και ύστερα να σημειώσετε και άλλες ερωτήσεις στον παρεχόμενο ελεύθερο χώρο. Επίσης μπορεί να θελήσετε να ρωτήσετε τον γιατρό σας τι σημαίνουν μερικές λέξεις που δεν γνωρίζετε.

23 Διάγνωση Τι είδους καρκίνο έχω; Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις του καρκίνου στο σώμα μου; Φροντίδα Είστε ειδικευμένος για τη θεραπεία του τύπου του καρκίνου από τον οποίο πάσχω; Πόση πείρα έχετε στη θεραπεία ανθρώπων σαν εμένα; Συνεργάζεστε με άλλους ειδικούς σε μια πολυεπιστημονική ομάδα; Υπάρχουν άλλα μέλη της ομάδας τα οποία πρέπει να δω; Ποιος θα είναι υπεύθυνος για την περίθαλψή μου; Πόσο καθιερωμένη είναι η θεραπευτική αγωγή που μου συστήνετε; Υπάρχει κάποιος άλλος ειδικός που θα μπορούσατε να μου συστήσετε ώστε να πάρω μια δεύτερη γνώμη και ο οποίος να είναι ειδικευμένος στον συγκεκριμένο τύπο καρκίνου; Πληροφορίες and επιλογές θεραπευτικής αγωγής Είναι απαραίτητη η θεραπευτική αγωγή; Ποιες επιλογές έχω; Ποια είναι τα υπέρ και τα κατά της θεραπευτικής αγωγής; Τι ακριβώς θα γίνεται στη διάρκεια της θεραπευτικής αγωγής και πώς θα με επηρεάσει βραχυπρόθεσμα; Μ ήπως υπάρχουν μακροπρόθεσμες παρενέργειες της θεραπευτικής αγωγής; Μ ήπως υπάρχουν κλινικές δοκιμές που ενδεχομένως έχουν σχέση με την περίπτωσή μου; Η θεραπευτική μου αγωγή θα είναι διαφορετική αν γραφτώ και συμμετάσχω σε κάποια κλινική δοκιμή; Κατά γνώμη μας, ποια θεραπευτική αγωγή ενδείκνυται για την περίπτωσή μου; Πείτε μου για το χρονοδιάγραμμα της θεραπευτικής αγωγή, π.χ. πόσες θεραπείες πρέπει να κάνω και πόσο συχνά; Πόσο χρόνο έχω για να σκεφτώ και ν' αποφασίσω; Χρειάζεστε την απόφασή μου σήμερα; Τι πρέπει να κάνω αν διίστανται οι πληροφορίες που έχω; Ποιο είναι το μακροπρόθεσμο σχέδιο για τις ιατρικές μου εξετάσεις μετά τη θεραπεία;

24 Πώς μπορώ να βοηθήσω; Μ ήπως μπορώ να κάνω κάτι πριν ή μετά τη θεραπεία μου ώστε να είναι πιο αποτελεσματική; Τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνω; Πρέπει να αλλάξω τη διατροφή μου, το ωράριο της εργασίας μου, την άθλησή μου κλπ; Το μέλλον Ένα από τα ζητήματα για τα οποία πολλοί ασθενείς θέλουν να συζητήσουν με τον εξειδικευμέν ο θεράποντα γιατρό τους, αλλά δυσκολεύονται και διστάζουν να το κάνουν, είναι το τι τους επιφυλάσσει το μέλλον τους. Η πρόγνωση είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τι είναι πιθανόν να συμβεί (όσον αφορά τον καρκίνο) στο μέλλον. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η πρόγνωση σημαίνει μόνο τον αναμενόμενο χρόνο επιβίωσης, ενώ στην πραγματικότητα περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων όπως τις συνέπειες του καρκίνου και της θεραπείας του στον τρόπο ζωής του ασθενούς ή τη δυνατότητα επίτευξης ορισμένων στόχων. Μ ερικές από τις σχετικές ερωτήσεις παρατίθενται εδώ για να σας διευκολύνουν να σκεφτείτε τι θέλετε να ρωτήσετε τον εξειδικευμένο θεράποντα γιατρό σας: Σε ποιο σημείο βρίσκεται ο καρκίνος μου αυτή τη στιγμή; Έχει προχωρήσει/κάνει μετάσταση σε άλλα μέρη του σώματός μου; Πόσο πιθανό είναι να αναπτυχθεί ο καρκίνος και σε άλλα μέρη του σώματός μου; Τι συμπτώματα θα μου προκαλέσει ο καρκίνος; Τι πιθανότητες υπάρχουν να βελτιωθούν τα συμπτώματα μέσω της θεραπείας; Ποιες είναι οι συνήθεις παρενέργειες της θεραπείας για τις οποίες πρέπει να προετοιμαστώ; Μ ήπως υπάρχουν κάποιες ασυνήθιστες παρενέργειες που ενδέχεται να με επηρεάσουν ; Υπάρχει κάποια λύση για την αντιμετώπιση των παρενεργειών αυτών; Ποιος είναι ο στόχος της θεραπευτικής μου αγωγής; Η ίαση του καρκίνου ή ο έλεγχος και η διαχείριση/ανακούφιση των συμπτωμάτων; Υπάρχει κάποια χρονική περίοδος κατά την οποία είναι πιθανό να μην έχω κανένα σύμπτωμα; Αν η θεραπευτική αγωγή φέρει το αναμενόμενο αποτέλεσμα, τι πιθανότητες υπάρχουν να επανέλθει ο καρκίνος; Τι θα πρέπει να περιμένω αν αποφασίσω να μην υποβληθώ σε θεραπεία; Ποιος είναι ο αναμενόμενος χρόνος επιβίωσης για όσους πάσχουν από τον τύπο του δικού μου καρκίνου; Υπάρχει δυνατότητα να μου δώσετε κάποιο χρονικό πλαίσιο; Πόσο καιρό θα ζήσω;

25 Μ ήπως υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που καθιστούν την πρόγνωσή μου διαφορετική απ' αυτή του μέσου ασθενούς; Πώς μπορεί να επηρεαστούν οι επιδόσεις μου στη δουλειά μου; Πώς μπορεί να επηρεαστεί ο τρόπος της ζωής μου (π.χ. καθημερινές δραστηριότητες, σεξουαλική ζωή); Πείτε μου το σενάριο στην καλύτερη περίπτωση. Πείτε μου το σενάριο στη χειρότερη περίπτωση. Μ πορείτε να συνοψίσετε όσα μπορούμε να κάνουμε για τον καρκίνο μου; Πληροφορίες για θέματα υποστήριξης Τι πληροφορίες υπάρχουν διαθέσιμες για τον καρκίνο μου και τη θεραπεία του (π.χ. βιβλία, βίντεο, ιστότοποι); Υπάρχουν πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα του ιδιωτικού έναντι του δημόσιου συστήματο ς υγείας για την περίπτωσή μου; Ποιο θα είναι το συνολικό κόστος για τη θεραπεία μου (π.χ. φαρμακευτική αγωγή, χημειοθεραπεία); Δικαιούμαι κάποιο επίδομα αν δεν μπορώ να εργαστώ; Μ πορείτε να μου δώσετε κάποιες συμβουλές για να μπορέσω να αντιμετωπίσω καλύτερα την κατάσταση; Μ ήπως μπορώ να μιλήσω με κάποιον άλλο ασθενή που έχει υποβληθεί στην ίδια θεραπεία; Υπάρχουν υπηρεσίες/ομάδες υποστήριξης που μπορούν να βοηθήσουν εμένα και την οικογένειά μου να αντιμετωπίσουμε καλύτερα αυτή την αρρώστια; Μ ε ποιον μπορώ να επικοινωνήσω αν αντιμετωπίσω κάποια προβλήματα; Βιβλιογραφική παραπομπή: Προσαρμογή πληροφοριών από τη μελέτη Butow, P and Grivas, D, 2004 The psychosocial impact of cancer a guide for adults w ith cancer, their family and friends, School of Psychology, University of Sydney. Cancer Australia 2013 PCAC( g)

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Finding the words starting a conversation when your cancer has progressed

Finding the words starting a conversation when your cancer has progressed Finding the words starting a conversation when your cancer has progressed Πώς θα βρείτε τα λόγια για να ξεκινήσετε τη συζήτηση όταν έχει προχωρήσει ο καρκίνος σας Ευχαριστίες Το National Breast and Ovarian

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Όλα όσα θέλετε να ξέρετε αν κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ασθενής www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι τα διατροφικά προβλήματα και οι διατροφικές διαταραχές;

Τι είναι τα διατροφικά προβλήματα και οι διατροφικές διαταραχές; Διατροφή και εφηβεία Το φυλλάδιο θα σε ενημερώσει για προβλήματα και διαταραχές που σχετίζονται με τη διατροφή - όπως βουλιμία και ανορεξία - και προτείνει μεθόδους αντιμετώπισής τους... Σε ποιους απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ

Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙONOMIKHΣ ΣΑΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΠΑΡΤΕ ΜΕΡΟΣ Η Χρηματοδοτιση του εργου Εγινε απο το Υπουργειο Υγειας και Μακροχρονης Φροντιδας του Ονταριο. www.oha.com 1. Συμμετεχετε στην φροντιδα της υγειονομικης

Διαβάστε περισσότερα

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση

Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση H Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας ευχαριστεί την PH EUROPE για την συνδρομή της στην δημιουργία αυτού του εργαλείου Ζώντας με Πνευμονική Αρτηριακή Υπέρταση Πνευμονική Υπέρταση Ελλάδας - HPH Δερβενακίων 11β

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει;

Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Τώρα που ο γιατρός σας είπε ότι πάσχετε από ΧΑΠ ή Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, ίσως έχετε ερωτήσεις όπως: Τι είναι η ΧΑΠ; Πώς με επηρεάζει; Πώς μπορώ να αντιμετωπίσω τη ΧΑΠ; Αυτό το ενημερωτικό φυλλάδιο

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Φροντιστών Ψυχικής Υγείας 2011-2012

Έρευνα Φροντιστών Ψυχικής Υγείας 2011-2012 Greek Έρευνα Φροντιστών Ψυχικής Υγείας 2011-2012 Αν φροντίζετε κάποιο άτομο με ψυχική νόσο, τότε είστε ένας φροντιστής ψυχικής υγείας. Σας ευχαριστούμε που συμφωνήσατε να συμμετάσχετε στην Έρευνα Φροντιστών

Διαβάστε περισσότερα

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία

διαρκεί ένα µικρό χρονικό διάστηµα 2. Τέτοιες ασθένειες είναι σοβαρές καταστάσεις για την υγεία Σας παρακαλούµε να µας πείτε πόσο συµφωνείτε ή διαφωνείτε µε τις ακόλουθες προτάσεις σχετικά µε ασθένειες, όπως ο καρκίνος µαστού σηµειώνοντας ένα a στο αντίστοιχο κουτάκι. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την:

Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη. Ασθενείς με. Νοσήματα του Εντέρου. Αθήνα, Μάιος 2011. Ετοιμάστηκε για την: Παρουσίαση Αποτελεσμάτων Έρευνας Αγοράς Ανάμεσα σε με Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Ασθενείς με Νοσήματα του Εντέρου Ετοιμάστηκε για την: Αθήνα, Μάιος 2011 Ταυτότητα Έρευνας Μεθοδολογία: Κοινό-στόχος στόχος: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Κατάθλιψη. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι ειναι η Kατάθλιψη και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αισθάνεστε λύπημενος/η ή στεναχωρημένος/η; Κλαίτε χωρίς λόγο; Αισθάνεστε κουρασμένος/η; Εχετε απώλεια ενδιαφέροντος για

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια.

Στίγμα. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί το στίγμα σχετικά με την ψυχική ασθένεια. Στίγμα Τρελός. Ψυχοπαθής. Σχιζοφρενής. Παρανοϊκός. Όχι καλά. Αυτοί οι όροι χρησιμοποιούνται συχνά με ένα υποτιμητικό τρόπο για να περιγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος

Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας. Β Μέρος Ενσωματωμένες υπηρεσίες Συμπεριφορικής Υγείας στις δομές υγείας Β Μέρος Κατάθλιψη Αξιολόγηση Χρήση ψυχομετρικών εργαλείων Ερωτήσειςγια: Συναίσθημα Ύπνο Ενδιαφέροντα Ενοχή Ενέργεια Συγκέντρωση Όρεξη Ψυχοκοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ #6005 ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ Σας καλωσορίζουμε στην πρώτη σας συγκέντρωση των Ανώνυμων Οικογενειών! Δείξατε ότι έχετε πολύ θάρρος και ότι στα αλήθεια νοιάζεστε με το να

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης () για ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: 1 1 2 3 4 Οι άνθρωποι με συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας (ΟΑ) θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματία του τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο

Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα στον καρκίνο Η σεξουαλικότητα είναι ένα πολύ προσωπικό ζήτηµα για όλους µας. Η σεξουαλική συµπεριφορά και η στάση απέναντι σε αυτή διαφέρει σηµαντικά από άτοµο σε άτοµο και διαµορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

BREAST SCREENING The Facts

BREAST SCREENING The Facts BREAST SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΜΑΣΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση µαστού; Η εξέταση µαστού (µαστογραφία) είναι µια ακτινογραφία των µαστών. Η εξέταση µαστού µπορεί να ανιχνεύσει όγκους

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων

Χρόνιες Ασθένειες. Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Το όρια κάλυψης για την θεραπεία χρόνιων παθήσεων Χρόνιες Ασθένειες Όπως συμβαίνει με κάθε ετησίως ανανεούμενο ασφαλιστήριο συμβόλαιο, έτσι και το ασφαλιστήριο υγείας είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς

Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Στρες και τεχνικές διαχείρισής του. Χρήσιμες επισημάνσεις για εκπαιδευτικούς και γονείς Ευάγγελος Χ. Καραδήμας Αναπληρωτής Καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας της Υγείας, Πανεπιστήμιο Κρήτης Στην ενότητα που

Διαβάστε περισσότερα

Συναισθήµατα µετά την θεραπεία του καρκίνου

Συναισθήµατα µετά την θεραπεία του καρκίνου Πηγή: Be Strong (http://www.bestrong.org.gr/el/living_with_cancer/psychoemotional/emotional/feelin gsaftertreatment/) Συναισθήµατα µετά την θεραπεία του καρκίνου Ο καρκίνος είναι µία εµπειρία που µπορεί

Διαβάστε περισσότερα

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος

παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Μιλώντας για τον διαβήτη Αρ. 04 Αναθεωρήθηκε τον Αύγουστο 2010 παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος Blood glucose monitoring - Greek Η παρακολούθηση της γλυκόζης του αίματος από το ίδιο το άτομο είναι

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια

Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια ρ ZΩΗ ΚΑΤΣΑΡΟΥ Νευρολόγος ιευθύντρια ΕΣΥ Η νόσος του Parkinson δεν είναι µόνο κινητική διαταραχή. Έχει υπολογισθεί ότι µέχρι και 50% των ασθενών µε νόσο Πάρκινσον, µπορεί να βιώσουν κάποια µορφή κατάθλιψης,

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Η σημασία της υγείας του μαστού

Η σημασία της υγείας του μαστού Η σημασία της υγείας του μαστού y Ο καρκίνος του μαστού είναι ο πιο κοινός γυναικείος καρκίνος παγκοσμίως, με περίπου 1.1 εκατομμύρια νέα περιστατικά και 411,000 θανάτους κάθε χρόνο. y Η σωματική άσκηση,

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ.

Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την. Κατάθλιψη. Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. Ενημερωτικό Φυλλάδιο για την Κατάθλιψη Απόδοση: Αγγελίνα Δροσίτη, κλινικός ψυχολόγος Επιμέλεια: Στάθης Παναγούλιας, ψυχίατρος-δ/ντής Ε.Σ.Υ. ΚΕΝΤΡΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙΟΥ ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Εκδότης:

Διαβάστε περισσότερα

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας)

(*Λάβετε υπόψη πως το τεστ που ακολουθεί δεν αποτελεί µέθοδο ή εργαλείο διάγνωσης ή/και θεραπείας) Quiz για την Αξιολόγηση της Ψυχικής Υγείας στο Εργασιακό Περιβάλλον Η ψυχική υγεία διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην καθηµερινή ζωή και κυρίως στην εργασία. Το εργασιακό περιβάλλον που προσφέρει τα βασικά,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω λέμφωμα; Πώς θα το καταλάβω; Πώς θα το καταλάβω; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Μήπως έχω λέμφωμα; Η έγκαιρη διάγνωση, σώζει ζωές Ο οδηγός αυτός έχει γραφτεί για να σας εφοδιάσει με πληροφορίες και συμβουλές, ώστε να αξιολογήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK

Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης στη Βικτώρια GREEK 2 Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων Υγειονομικής Περίθαλψης Ο Αυστραλιανός Καταστατικός Χάρτης Δικαιωμάτων

Διαβάστε περισσότερα

«Ευαγόρειο» Κέντρο Ανακουφιστικής Φροντίδας Ημερήσιας Νοσηλείας. σε συνεργασία με την ομάδα εθελοντών και φίλων «ΕΥΑΓΟΡΕΙΟ»

«Ευαγόρειο» Κέντρο Ανακουφιστικής Φροντίδας Ημερήσιας Νοσηλείας. σε συνεργασία με την ομάδα εθελοντών και φίλων «ΕΥΑΓΟΡΕΙΟ» «Ευαγόρειο» Κέντρο Ανακουφιστικής Φροντίδας Ημερήσιας Νοσηλείας ANTIKAPKINIKOΣ ΣYN EΣMOΣ KYΠPOY THE CYPRUS ANTΙ-CANCER SOCIETY www.anticancersociety.org.cy σε συνεργασία με την ομάδα εθελοντών και φίλων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ:

ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΑΓΧΟΥΣ ΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ: Τι είναι άγχος: Είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το μυαλό και το σώμα σας σε κάθε νέα απειλητική ή συγκινησιακή ( συναρπαστική ) κατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

CERVICAL SCREENING The Facts

CERVICAL SCREENING The Facts CERVICAL SCREENING GREEK The Facts ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Τα στοιχεία Τι είναι η εξέταση τραχήλου; Η εξέταση τραχήλου δεν είναι εξέταση διάγνωσης του καρκίνου του τραχήλου. Είναι µια εξέταση που ελέγχει

Διαβάστε περισσότερα

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας

Breaking. Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Breaking Β Προπαιδευτική Παθολογική Νικολαΐδου Βαρβάρα Ειδικευόμενη Παθολογίας Πώς θα την προσεγγίσετε; Γυναίκα 57 ετών πρόσφατα υποβλήθηκε σε κολονοσκόπηση. Κατά την εξέταση βρέθηκε μάζα μεγέθους 2cm

Διαβάστε περισσότερα

DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ

DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ DVD Παραπόνων Καταναλωτών Φροντίδας Ηλικιωμένων ΣΕΝΑΡΙΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΓΙΑ ΒΙΝΤΕΟ «Έχω μια ανησυχία - Ένα βίντεο για τους ηλικιωμένους που λαμβάνουν φροντίδα, τις οικογένειες και φίλους τους» Noeline Brown

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό

Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό Η επικοινωνία µε το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό Συλλέγοντας πληροφορίες Μερικοί άνθρωποι νιώθουν καλύτερα όταν γνωρίζουν πολλά για την ασθένεια τους γιατί έτσι ξέρουν ακριβώς τι έχουν να αντιµετωπίσουν.

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και ηλικιωμένοι

Διατροφή και ηλικιωμένοι Διατροφή και ηλικιωμένοι Η διατροφή αποτελεί τη σημαντικότερη ανάγκη για τη διατήρηση της ανθρώπινη ζωής σε όλα τα στάδιά της. Το είδος και η ποσότητα της τροφής που χρειάζεται ο άνθρωπος εξαρτάται από

Διαβάστε περισσότερα

5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι

5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι 5. Πακέτα Φροντίδας στο Σπίτι Αν θέλετε να μείνετε στο σπίτι σας καθώς γερνάτε, αλλά χρειάζεστε κάποια βοήθεια με δουλειές όπως καθάρισμα και προετοιμασία γευμάτων, ή με τη μεταφορά, έτσι ώστε να μπορείτε

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Αρκετοί ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί µε καρκίνο του παχέος εντέρου στο αρχικό του στάδιο, έχουν συνήθως πλήρη αποθεραπεία.

Αρκετοί ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί µε καρκίνο του παχέος εντέρου στο αρχικό του στάδιο, έχουν συνήθως πλήρη αποθεραπεία. Τα συναισθήµατά σας Αρκετοί ασθενείς που έχουν διαγνωσθεί µε καρκίνο του παχέος εντέρου στο αρχικό του στάδιο, έχουν συνήθως πλήρη αποθεραπεία. Οι πιο κάτω πληροφορίες ίσως να µη ενδιαφέρουν εξ ολοκλήρου

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού

Πληροφορίες για γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού Πληροφορίες για γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού Το Πληροφορίες για γυναίκες με πρώιμο καρκίνο του μαστού ετοιμάστηκε από το *National Breast Cancer Centre* (Εθνικό Κέντρο Καρκίνου του Μαστού): Level

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου

Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Πληροφορίες για τη διαδικασία του θανάτου Αν δεν έχετε δει ποτέ κάποιον να πεθάνει ίσως να φοβόσαστε για το τι θα συμβεί, αλλά η στιγμή του θανάτου είναι συνήθως γαλήνια. Αυτό το φυλλάδιο είναι σχεδιασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά. Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος

Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά. Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων. Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος Αυτοπεποίθηση & Άγχος στα Παιδιά Άντιμετώπιση Άγχους ΕΞετάσεων Αγγελική Αντωνακοπούλου, Μ.Α. Ψυχολόγος Η αυτοπεποίθηση είναι απαραίτητη για την επιτυχία του παιδιού σε όλους τους τομείς της ζωής του!!!

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος!

Αιτίες. Η Αγάπη για τη ρουτίνα. Συνήθεις Διαταραχές Ύπνου. Δυσκολίες επικοινωνίας. ! Εφιάλτες! Ακράτεια! Ροχαλητό! Ανήσυχος Ύπνος! Διαταραχές ύπνου και Αυτισµός Ελένη Λούκουτου Λογοθεραπεύτρια ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Ο ύπνος είναι ένα σημαντικό συστατικό της υγείας. Παρόλο που δε μπορούμε να κατανοήσουμε όλες τις λειτουργίες του, ο ύπνος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλικότητα, Ερωτικές Σχέσεις. και Καρκίνος του Μαστού

Σεξουαλικότητα, Ερωτικές Σχέσεις. και Καρκίνος του Μαστού Σεξουαλικότητα, Ερωτικές Σχέσεις και Καρκίνος του Μαστού Europa Donna Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία για τον Καρκίνο του Μαστού είναι ένας ανεξάρτητος μη κερδοσκοπικός οργανισμός που τα μέλη του αποτελούν συνεργαζόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο;

Εισαγωγή. Τι είναι ''social media''; Τι είναι ο εθισμός; Τι είναι εθισμός στο διαδίκτυο; Εισαγωγή Τι είναι ''social media''; Ως μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) ορίζονται τα μέσα, τα οποία αλληλεπιδρούν μεταξύ ομάδων ανθρώπων μέσω των διαδικτυακών κοινοτήτων. Υπάρχουν διάφορες μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά

Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Αντιμετώπιση και διαχείριση άγχους για τα παιδιά Άρτεμις Τσίτσικα Επίκ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Παν/μιου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής Υγείας (ΜΕΥ) Β Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει

Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Κλείσε ένα ραντεβού ζωής Αφιέρωσε 10 λεπτά στον εαυτό σου για μια μαστογραφία Όσα θα θέλατε να μάθετε για τον καρκίνο του μαστού Η πρώιμη διάγνωση σώζει. Ο ειδικός θεραπεύει Τι είναι ο καρκίνος του μαστού;

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΗΓΟΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ

Ο ΟΔΗΓΟΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ Ο ΟΔΗΓΟΣ ΣΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Το κέντρο πληροφοριών σας για νέες ιδέες και επιλογές οικιακής φροντίδας Η υπηρεσία Home Care Today (Οικιακή Φροντίδα Σήμερα) βοηθά

Διαβάστε περισσότερα

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια»

«Ενημερωθείτε για την Υγεία σας, Ζήστε καλύτερα! Άνοια Νευροπαθητικός Πόνος λόγω Σακχαρώδη Διαβήτη Σεξουαλική Ζωή στην Τρίτη Ηλικία - Ακράτεια» Το Εθνικό Διαδημοτικό Δίκτυο Υγιών Πόλεων Προαγωγής Υγείας και οι Δήμος Νεάπολης-Συκεών, στα πλαίσια της συνεργασίας τους για την έγκυρη ενημέρωση των πολιτών σε θέματα Υγείας και Πρόληψης, διοργάνωσαν

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους 21 Days of Y ello Care Διαβάζοντας αυτόν τον ενημερωτικό οδηγό, θα μάθεις:

Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους 21 Days of Y ello Care Διαβάζοντας αυτόν τον ενημερωτικό οδηγό, θα μάθεις: Ασφάλεια στο διαδίκτυο για έφηβους Το διαδίκτυο είναι πλέον ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής μας. Είναι πηγή πληροφοριών, ενημέρωσης και δικτύωσης και είναι σίγουρα απαραίτητο σε όλους μας. Όλοι απολαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 2 Τι είναι η ινομυαλγία; 2 Τα συμπτώματα της ινομυαλγίας 3 Ινομυαλγία και χρόνια ή μεταιϊκή κόπωση 3 Τι προκαλεί την ινομυαλγία; 4 Η ινομυαλγία μπορεί να αντιμετωπιστεί 5 Πως αντιμετωπίζεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος μιας μεγάλης καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την κατάθλιψη, μιας

Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος μιας μεγάλης καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την κατάθλιψη, μιας πρωτοβουλίας που ανήκει στο Πρόγραμμα κατά του Στίγματος των Ψυχικών Διαταραχών - «αντι-στίγμα» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Το φυλλάδιο που κρατάτε στα χέρια σας αποτελεί μέρος

Διαβάστε περισσότερα

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr»

«Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Επεξήγηση web site με λογικό διάγραμμα «Δουλεύω Ηλεκτρονικά, Δουλεύω Γρήγορα και με Ασφάλεια - by e-base.gr» Web : www.e-base.gr E-mail : support@e-base.gr Facebook : Like Twitter : @ebasegr Πολλοί άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

When the woman you love has early breast cancer CD transcript. Όταν η γυναίκα που αγαπάτε έχει πρώιμο καρκίνο του μαστού

When the woman you love has early breast cancer CD transcript. Όταν η γυναίκα που αγαπάτε έχει πρώιμο καρκίνο του μαστού When the woman you love has early breast cancer CD transcript Όταν η γυναίκα που αγαπάτε έχει πρώιμο καρκίνο του μαστού Στις 30 Ιουνίου του 2011, το National Breast and Ovarian Cancer Centre (NBOCC, Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat

ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ. του Prem Rawat ΤΟ ΑΡΩΜΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ του Prem Rawat TΙΣ ΠΡΟΑΛΛΕΣ σκεφτόμουν τι είναι η ειρήνη. Και κατάλαβα κάτι: η ειρήνη είναι το άρωμα. Όταν ο Θεός βρίσκεται κοντά σου, αναδύεται αυτό το άρωμα. Είναι εξαίσιο. Είναι όμορφο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ

ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΑΘΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΡΑΤΕΙΑ Κείμενο: Κέντρο ακράτειας Västra Götaland Φωτογραφίες: Kajsa Lundberg Σχεδιασμός: Svensk Information Σας είναι δύσκολο να ελέγξετε την ουροδόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος;

ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ. Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ Γιατί πονά όλο το κορμί μου και νιώθω συχνά κουρασμένος; ΙΝΟΜΥΑΛΓΙΑ 3 Η ινομυαλγία είναι συχνό, επώδυνο σύνδρομο των μυών, των συνδέσμων και των αρθρώσεων. Συχνά, υπάρχουν συμπτώματα κόπωσης

Διαβάστε περισσότερα

PRESSURE POINTS SERIES: Εισαγωγή στην υπέρταση

PRESSURE POINTS SERIES: Εισαγωγή στην υπέρταση PRESSURE POINTS SERIES: NO.1 Εισαγωγή στην υπέρταση BLOOD PRESSURE ASSOCIATION Η υπέρταση αποτελεί τη σημαντικότερη γνωστή αιτία αναπηρίας και πρώιμου θανάτου στη Μεγάλη Βρετανία από εγκεφαλικό επεισόδιο,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative

Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα. National Community Education Initiative National Community Education Initiative Στοιχεία για τη μορφίνη και άλλα οπιούχα φάρμακα στην ανακουφιστική φροντίδα Facts about morphine and other opioid medicines in palliative care Greek Για ποιο θέμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης

Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης Η Υγειονοµική Περίθαλψη στο Οντάριο: Λήψη επείγουσας περίθαλψης Αν έχετε µια επείγουσα κατάσταση απειλητική για τη ζωή, πηγαίνετε στα επείγοντα περιστατικά ενός νοσοκοµείου ή καλέστε αµέσως το 911. Ο/η

Διαβάστε περισσότερα

Έγγραφο δικαιωμάτων. Τα δικαιώματά σας:

Έγγραφο δικαιωμάτων. Τα δικαιώματά σας: Έγγραφο δικαιωμάτων Το φυλλάδιο αυτό σας παρέχει σημαντικές πληροφορίες όσον αφορά τα δικαιώματά σας όταν βρίσκεστε στο αστυνομικό τμήμα. Με τον όρο δικαιώματα εννοούμε σημαντικές ελευθερίες και δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα.

Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται σε σχέση µε το πώς ο/η ασθενής αισθάνονταν την περασµένη εβδοµάδα. Κλίµακα Μontgomery Asberg για την Κατάθλιψη Ο ΗΓΙΕΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΚΑΣ MADRS: Η βαθµολόγηση πρέπει να γίνεται κατόπιν συνέντευξης µε τον/την ασθενή, αρχίζοντας από γενικές ερωτήσεις µε τα συµπτώµατα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY

ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ «ΛΗΤΩ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ» ΚΑΙ ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΥΠΡΟY Προσαρμογή- Αποχωρισμός Αγαπητοί γονείς, Κατανοώντας τους προβληματισμούς και τα ερωτήματα σας γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα