Ο Εννοιολογικός Χάρτης στην Εκπαιδευτική ιαδικασία του. µαθήµατος της Πληροφορικής: Μια Πιλοτική ιερεύνηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ο Εννοιολογικός Χάρτης στην Εκπαιδευτική ιαδικασία του. µαθήµατος της Πληροφορικής: Μια Πιλοτική ιερεύνηση"

Transcript

1 Ο Εννοιολογικός Χάρτης στην Εκπαιδευτική ιαδικασία του µαθήµατος της Πληροφορικής: Μια Πιλοτική ιερεύνηση Ευαγγελία Γουλή, Αγορίτσα Γόγουλου και Μαρία Γρηγοριάδου Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Πανεπιστήµιο Αθηνών Περίληψη Στο πλαίσιο αξιοποίησης του εννοιολογικού χάρτη σε µαθήµατα Πληροφορικής Γυµνασίου πραγµατοποιήσαµε µια πιλοτική έρευνα. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζονται ενδεικτικές εκπαιδευτικές δραστηριότητες εννοιολογικής χαρτογράφησης που σχεδιάστηκαν από τη διδάσκουσα και εκπονήθηκαν από τους µαθητές καθώς και τα αποτελέσµατα που προέκυψαν από την πιλοτική έρευνα και αφορούν (i) στη συµβολή του εννοιολογικού χάρτη ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεων των µαθητών και αναπαράστασης της εννοιολογικής αλλαγής τους, και (ii) στην καταγραφή των αντιλήψεων των µαθητών σε βασικές έννοιες του γνωστικού αντικειµένου. Τα αποτελέσµατα της έρευνας έδειξαν ότι η αξιοποίηση του εννοιολογικού χάρτη στην εκπαιδευτική πράξη συµβάλει στη σκιαγράφηση των εννοιολογικών σχηµάτων των µαθητών καθώς και στη διερεύνηση τυχόν παρανοήσεων και εσφαλµένων αντιλήψεών τους. Εισαγωγή Πολλοί ερευνητές ισχυρίζονται ότι κύριο χαρακτηριστικό της γνώσης αποτελεί η δοµή της (Anderson 1984) και ότι η γνώση οργανώνεται σε ένα δίκτυο από κόµβους (αφορούν έννοιες) και συνδέσµους, αναδεικνύοντας τον τρόπο µε τον οποίο οι κόµβοι συνδέονται/συµπλέκονται µεταξύ τους σχηµατίζοντας τις προτάσεις (Jonassen and Grabowski 1993, Kommers et al. 1996, Novak 2002). Επίσης, σύµφωνα µε τις σύγχρονες θεωρίες, η µάθηση νοείται ως µια συνεχής αυτο-ρυθµιζόµενη διαδικασία οργάνωσης εννοιολογικών σχηµάτων, στην οποία σηµαντικό ρόλο διαδραµατίζουν οι εµπειρίες του υποκειµένου, οι πεποιθήσεις και τα προϋπάρχοντα εννοιολογικά του σχήµατα, τα ενδιαφέροντα και οι ανάγκες του, η διαρρύθµιση του µαθησιακού περιβάλλοντος (το πλαίσιο, ο ρόλος του εκπαιδευτικού, τα εργαλεία) και οι κοινωνικόπολιτισµικές αλληλεπιδράσεις (Ματσαγγούρας 2001). Κατά τη µαθησιακή διαδικασία κρίνεται απαραίτητη η κατανόηση όχι µόνο του τρόπου µε τον οποίο οργανώνονται και οικοδοµούνται τα νέα εννοιολογικά σχήµατα αλλά και του τρόπου µε τον οποίο οι υπάρχουσες γνωστικές δοµές του υποκειµένου µεταβάλλονται, ανασχηµατίζονται ή/και 1

2 αντικαθιστούνται. Η διαδικασία της εννοιολογικής αλλαγής, δηλαδή η µετάβαση από την προϋπάρχουσα γνωστική δοµή του υποκειµένου σε µια άλλη, η οποία ενσωµατώνει τις νέες έννοιες και ανταποκρίνεται στις επιστηµονικές αντιλήψεις, είναι επίπονη, µακρόχρονη και αργή (Vosniadou 2002). Μια από τις µεθόδους/γραφικά εργαλεία που εστιάζουν στην εξωτερίκευση και αναπαράσταση των εννοιολογικών σχηµάτων των υποκειµένων, συµβάλλουν στη διερεύνηση και αξιοποίησή τους, ενθαρρύνουν και αξιολογούν την εννοιολογική αλλαγή και ενισχύουν την ουσιαστική µάθηση (meaningful learning) είναι η εννοιολογική χαρτογράφηση (ΕΧΓ) και ο εννοιολογικός χάρτης (ΕΧ) (Novak and Gowin 1984, Mintzes et al. 2000, McAleese 1998). Σύµφωνα µε τους Jonassen (2000) και Novak (1990), ο ΕΧ στην εκπαιδευτική διαδικασία µπορεί να αποτελέσει (i) µια µαθησιακή στρατηγική (learning strategy), (ii) µια εκπαιδευτική/διδακτική στρατηγική (instructional strategy), (iii) µια στρατηγική για το σχεδιασµό/οργάνωση της διδασκαλίας του γνωστικού αντικειµένου και της εκπαιδευτικής διαδικασίας (curriculum planning) και (iv) ένα εργαλείο αναπαράστασης και αξιολόγησης του «τι γνωρίζουν» οι µαθητές. Στο πλαίσιο κατάλληλα σχεδιασµένων δραστηριοτήτων, ο ΕΧ ως µαθησιακό και γνωστικό εργαλείο βοηθά τους µαθητές να οργανώσουν, συνδέσουν και αναδοµήσουν τις γνώσεις που ήδη κατέχουν, να συσχετίσουν τις νέες έννοιες µε όσα ήδη γνωρίζουν, καθώς και να ανακαλύψουν/ εντοπίσουν γνώσεις που δεν έχουν οικοδοµηθεί πλήρως ή έχουν οικοδοµηθεί εσφαλµένα. Επιπλέον, ο ΕΧ αποτελεί µεταγνωστικό εργαλείο γιατί οι µαθητές µέσα από τη διαδικασία αναπαράστασης και συσχέτισης των απεικονιζόµενων εννοιών σε ένα χάρτη, µαθαίνουν πώς να µαθαίνουν «ουσιαστικά» (Novak and Gowin 1984). Ο ΕΧ έχει αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία σε διάφορα γνωστικά πεδία όπως στην περιβαλλοντική εκπαίδευση και στη διδακτική των επιστηµών και σε διάφορες βαθµίδες εκπαίδευσης. Παρά την πλούσια βιβλιογραφία και το ενδιαφέρον της επιστηµονικής κοινότητας για τη χρήση των ΕΧ στην εκπαιδευτική πράξη, η αξιοποίησή τους στην ελληνική εκπαίδευση, και ιδιαίτερα στο µάθηµα της Πληροφορικής, είναι αρκετά περιορισµένη. Η εκπαιδευτική διαδικασία, ιδιαίτερα σε θέµατα που αφορούν στη δοµή και λειτουργία των υπολογιστικών συστηµάτων πραγµατώνεται συνήθως µέσα από εισηγήσεις και υποβολή ερωτήσεων µε αποτέλεσµα η ενεργός συµµετοχή των µαθητών να περιορίζεται και να µη διευκολύνεται/ υποβοηθάται η αποσαφήνιση και κατανόηση των εννοιών. Με σκοπό τον εµπλουτισµό της διδασκαλίας και της αξιολόγησης µε νέες µεθόδους/τεχνικές, διεξήχθη µια έρευνα που στόχευε στη διερεύνηση αξιοποίησης των ΕΧ στο µάθηµα της Πληροφορικής Γυµνασίου. Η χρονική διάρκεια της έρευνας ήταν 2 έτη (σχολικά έτη (πιλοτική έρευνα) και ), πραγµατοποιήθηκε παράλληλα και στις τρεις τάξεις του Γυµνασίου και ο ΕΧ αξιοποιήθηκε σε συγκεκριµένες έννοιες του γνωστικού αντικειµένου ως διδακτικό εργαλείο και ως εργαλείο αξιολόγησης. Στην παρούσα εργασία συζητούµε και παρουσιάζουµε τους τρόπους αξιοποίησης και εφαρµογής της ΕΧΓ στην εκπαιδευτική διαδικασία του µαθήµατος της Πληροφορικής µέσα από ένα σύνολο ενδεικτικών εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που σχεδιάστηκαν από τη διδάσκουσα και εκπονήθηκαν από τους µαθητές κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους Επίσης, παρουσιάζουµε τα αποτελέσµατα που προέκυψαν από την πιλοτική έρευνα και αφορούν (i) στη συµβολή του ΕΧ ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεων των µαθητών και αναπαράστασης της εννοιολογικής αλλαγής τους, και (ii) στην καταγραφή των αντιλήψεων των µαθητών σε βασικές έννοιες του γνωστικού αντικειµένου όπως αυτές αποτυπώθηκαν µέσα από τις δραστηριότητες ΕΧΓ που εκπόνησαν οι µαθητές. Συγκεκριµένα, στην 2

3 επόµενη ενότητα παρουσιάζουµε µια βιβλιογραφική ανασκόπηση της εφαρµογής της ΕΧΓ στην εκπαιδευτική διαδικασία και στη συνέχεια, παρουσιάζονται ενδεικτικές δραστηριότητες ΕΧΓ που εφαρµόστηκαν και τα αποτελέσµατα της πιλοτικής έρευνας που αφορούν στα ερωτήµατα/στόχους που διερευνήθηκαν. Το θεωρητικό πλαίσιο Ο Εννοιολογικός Χάρτης: Βασικές Έννοιες Ο εννοιολογικός χάρτης (ΕΧ) αναπτύχθηκε από τον J. Novak (Novak and Gowin 1984), ο οποίος βασίστηκε στη θεωρία της ουσιαστικής µάθησης (meaningful learning) του Ausubel (Ausubel et al. 1978) και αποτελεί µια από τις διδακτικές τεχνικές και στρατηγικές µάθησης που έχει ως σκοπό να ενισχύσει την εποικοδοµητική και ουσιαστική µάθηση. Ένας ΕΧ αποτελείται από κόµβους που αναπαριστούν τις έννοιες και συνδέσµους που προσδιορίζουν τις σχέσεις µεταξύ των εννοιών περιγράφοντας πώς µια έννοια συνδέεται µε µια άλλη (Novak and Gowin 1984, McAleese 1998). Η βασική έννοια που περιγράφεται από τις έννοιες στις οποίες αναλύεται (συνήθως απεικονίζεται στην κορυφή του χάρτη) καλείται κεντρική έννοια. Η τριάδα Έννοια-Σύνδεσµος-Έννοια δηµιουργεί µια πρόταση (proposition). Ουσιαστικά, ένας ΕΧ αποτελεί µια διαγραµµατική αναπαράσταση συνδέσεων µεταξύ δύο ή περισσοτέρων εννοιών µε τη µορφή προτάσεων προβάλλοντας και αναδεικνύοντας τις συνδέσεις και τις σχέσεις µεταξύ των εννοιών. Οι έννοιες µπορεί να αφορούν αντικείµενα (περιγράφονται συνήθως µε ουσιαστικά) ή συµβάντα/γεγονότα (περιγράφονται συνήθως µε ρήµατα). Οι ΕΧ που εστιάζονται σε γεγονότα (συνήθως αφορούν αναπαραστάσεις που απαντούν στο πως λειτουργεί/συµβαίνει κάτι) χαρακτηρίζονται ως διερευνητικοί (explanatory concept maps) σε αντίθεση µε τους χάρτες που εστιάζονται σε αντικείµενα, οι οποίοι χαρακτηρίζονται ως περιγραφικοί (descriptive concept maps) (Cañas and Novak 2006). Η διαδικασία κατασκευής ενός χάρτη καλείται εννοιολογική χαρτογράφηση (ΕΧΓ). Χαρακτηριστικά των ΕΧ αποτελούν η δοµή τους, η οποία εξαρτάται από το περιεχόµενο του πεδίου γνώσης, η ύπαρξη παραδειγµάτων και η ύπαρξη σύνθετων συνδέσεων (cross-links) µεταξύ των εννοιών. Στους περιγραφικούς χάρτες, οι έννοιες αναπαρίστανται σε µια ιεραρχική δοµή οι πιο γενικές και σηµαντικές έννοιες βρίσκονται στην κορυφή του χάρτη και οι έννοιες που τις αναλύουν/ συγκεκριµενοποιούν τοποθετούνται σε κατώτερα επίπεδα - ενώ στους διερευνητικούς χάρτες η δοµή µπορεί να είναι κυκλική (Cañas and Novak 2006). Στο Σχήµα 1 παρουσιάζεται η δοµή ενός ενδεικτικού χάρτη κατά Novak and Gowin (1984). Η κατασκευή ενός χάρτη προτείνεται να έχει στόχο να δοθεί απάντηση σε µια ερώτηση (focus question) που καθορίζει το πρόβληµα ή το θέµα, το οποίο θα αναλυθεί/ αναπαρασταθεί µέσω της κατασκευής του ΕΧ (Cañas and Novak 2006). Για παράδειγµα, ερωτήσεις που µπορεί να τεθούν στο γνωστικό αντικείµενο της Πληροφορικής είναι «Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της Περιφερειακής Μνήµης;», «Πως λειτουργεί η Κύρια Μνήµη;», «Πως µπορεί να χρησιµοποιηθεί το ιαδίκτυο στην Εκπαίδευση;». Ο πιο συνηθισµένος τρόπος κατασκευής ενός EX είναι το «χαρτί µολύβι» ή τα Post-It για σηµειώσεις. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί υπολογιστικά εργαλεία τόσο σε εµπορικό επίπεδο, όπως το Inspiration (http://www.inspiration.com/ home.cfm), το Conception (http://www.parlog.com), το Axon Idea Processor (http:// web.singnet.com.sg/~axon2000/), όσο και σε ερευνητικό επίπεδο, όπως το CmapTools (http://cmap.ihmc.us) (Cañas et al. 2004), το CM-ED (Concept Map Editor) (Rueda et 3

4 al. 2004), το TPL-KATS-Concept Map (Hoeft et al. 2003), η ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ (Representation Tool) (Κόµης και Φείδας 2000), το Synergo (http://www.synergo.gr/) (Avouris et al. 2004), το VCM (Verified Concept mapping tool) (Cimolino et al. 2003) και το COMPASS (http://hermes.di.uoa.gr/compass) (Gouli et al. 2006). Σχήµα 1. οµή ενός ενδεικτικού εννοιολογικού χάρτη Ο Εννοιολογικός χάρτης στην Εκπαιδευτική ιαδικασία Ο ΕΧ έχει αξιοποιηθεί στην εκπαιδευτική διαδικασία σε διάφορα γνωστικά πεδία όπως στην περιβαλλοντική εκπαίδευση (Βασιλοπούλου 2001, Herl et al. 1999), στη διδακτική των επιστηµών (βιολογία φυσική, χηµεία, µαθηµατικά) (Shavelson et al. 1993, Nicoll et al. 2001, Rice et al. 1998, Soares and Valadares 2006), στην πληροφορική (Chang et al. 2005, Cantú et al. 2004, Conlon 2006, Γουλή κ.ά. 2005), στη γλώσσα (Riley and Åhlberg 2004, Chularut and DeBacker 2004), στη µηχανολογία (Turns and Atman 2000), στην ιατρική (West et al. 2002) και στη νοσηλευτική (Hsu and Hsieh 2005) και σε διάφορες βαθµίδες εκπαίδευσης (π.χ. προσχολική, πρωτοβάθµια, δευτεροβάθµια, τριτοβάθµια εκπαίδευση, εκπαίδευση ενηλίκων). Σε ερευνητικές µελέτες, οι ΕΧ έχουν χρησιµοποιηθεί ως εργαλείο διερεύνησης της πρότερης γνώσης των µαθητών (Pearsall et al. 1997), ως εργαλείο διερεύνησης των αναπαραστάσεων των µαθητών σχετικά µε το υπό εξέταση θέµα (Κόλλιας κ.ά. 2000), ως εργαλείο συνεργασίας (Basque and Lavoie 2006, Stoyanova and Kommers 2002, Komis et al. 2002, Kim et al. 2005), ως εργαλείο εννοιολογικής αλλαγής και αξιολόγησης (Mintzes et al. 2000, Liu 2004, Γρηγοριάδου κ.ά. 2003), ως εργαλείο επίλυσης προβληµάτων (Lee and Nelson 2005, Hsu 2004). Στην εκπαιδευτική πράξη, ο ΕΧ µπορεί να χρησιµοποιηθεί από το διδάσκοντα ως διδακτικό εργαλείο εµπλουτίζοντας τη διδακτική του προσέγγιση. Συγκεκριµένα, κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας, ο ΕΧ µπορεί να χρησιµοποιηθεί (i) για την παρουσίαση των εννοιών µιας ενότητας, (ii) ως οργανωτής προώθησης (advance organizer) συνεισφέροντας στην ενεργοποίηση της υπάρχουσας γνωστικής δοµής των µαθητών 4

5 και καθοδηγώντας την ενσωµάτωση εννοιών και γεγονότων καθώς και σχέσεων µεταξύ αυτών, εµπλουτίζοντας την υπάρχουσα γνωστική δοµή των µαθητών, και (iii) ως επαναληπτικός χάρτης για τη σύνοψη των σηµαντικότερων εννοιών της ενότητας. Όσον αφορά στη διαδικασία της αξιολόγησης, οι παραδοσιακές µορφές αξιολόγησης όπως απαντήσεις σε µικρή έκταση, ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής χαρακτηρίζονται συνήθως από την αντικειµενικότητα και την αξιοπιστία. Όµως, οι απαντήσεις των µαθητών βασίζονται συνήθως σε διαδικασίες ανάκλησης και αναγνώρισης και σε αρκετές περιπτώσεις περιορίζονται από το υπό ερώτηση θέµα, µε αποτέλεσµα σηµαντικές διαφορές στη γνωστική δοµή των µαθητών να συγκαλύπτονται (McClure et al. 1999). Μορφές αξιολόγησης όπως εκθέσεις, αναφορές, παρουσίαση έργου συνεισφέρουν θετικά στη µαθησιακή διαδικασία επιτρέποντας σε µεγάλο βαθµό την εξωτερίκευση της γνωστικής δοµής των µαθητών αλλά χαρακτηρίζονται από την υποκειµενικότητα στην αξιολόγηση και πολλές φορές επηρεάζονται από εξωτερικούς παράγοντες όπως η δυνατότητα/ικανότητα του µαθητή να ανταποκριθεί στη συγκεκριµένη µορφή αξιολόγησης (π.χ. στην παραγωγή ενός έργου) (McClure et al. 1999). Η αξιοποίηση του ΕΧ ως εργαλείου αξιολόγησης µπορεί να λειτουργήσει ως µια γέφυρα µεταξύ των αντικειµενικών και των υποκειµενικών παραδοσιακών µορφών αξιολόγησης, δίνοντας τη δυνατότητα τόσο της αντικειµενικής αξιολόγησης του µαθητή όσο και τη δυνατότητα αναπαράστασης της γνωστικής δοµής του. Επίσης, οι ικανότητες που απαιτούνται για την κατασκευή ενός ΕΧ είναι σε βαθµό πολύ µικρότερες/απλούστερες από εκείνες των υποκειµενικών µορφών αξιολόγησης (McClure et al. 1999). Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΧ µπορεί να αποτελέσει ένα σηµαντικό εργαλείο αξιολόγησης και µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο στη φάση της διαγνωστικής αξιολόγησης για τη διερεύνηση των πρότερων αντιλήψεων των µαθητών, όσο και στις φάσεις της διαµορφωτικής και της τελικής αξιολόγησης. Η γραφική αναπαράσταση των εννοιών µέσω του χάρτη δίνει τη δυνατότητα στο διδάσκοντα να διερευνήσει τις έννοιες που γνωρίζει ο µαθητής, τις έννοιες που δε γνωρίζει, τις σχέσεις των εννοιών που έχει κατανοήσει καθώς και τις σχέσεις των εννοιών που αγνοεί ή έχει παρανοήσει. Για παράδειγµα, οι ΕΧ των µαθητών πριν τη διδασκαλία µιας νέας ενότητας του γνωστικού αντικειµένου µπορεί να παρέχουν πολύ χρήσιµες πληροφορίες σχετικά µε τις πρότερες αντιλήψεις των µαθητών σχετικά µε το υπό διδασκαλία θέµα, επιτρέποντας στο διδάσκοντα να σχεδιάσει τη διδασκαλία του βασιζόµενος στις αντιλήψεις των µαθητών και να επιτύχει µια εποικοδοµητική διδασκαλία. Στη φάση της διαµορφωτικής αξιολόγησης, η ποιοτική ανάλυση διαδοχικών χαρτών των µαθητών µπορεί να αποδώσει το βαθµό κατανόησης των εννοιών από τους µαθητές καθώς και την εννοιολογική τους αλλαγή, επιτρέποντας στο διδάσκοντα να αναστοχαστεί το πλαίσιο και το πλάνο της διδασκαλίας του και να το διαµορφώσει ανάλογα όταν αυτό απαιτείται. Η ποσοτική ανάλυση των χαρτών µπορεί να αποδώσει χρήσιµες πληροφορίες για την τελική αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών και εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως τα συστατικά στοιχεία ενός χάρτη (π.χ. αριθµός εννοιών, αριθµός σύνθετων συνδέσεων, ορθές προτάσεις κ.λπ) και το σχήµα αξιολόγησης που εφαρµόζεται (π.χ. βάρη για τα διάφορα συστατικά στοιχεία). Συνήθως, για την αξιολόγηση των χαρτών χρησιµοποιείται ως µέτρο σύγκρισης ένας χάρτης που κατασκευάζεται από τον ειδικό. Στη βιβλιογραφία έχουν προταθεί δύο βασικές µέθοδοι ποσοτικής αξιολόγησης: η δοµική µέθοδος (structural method) (Novak and Gowin 1984) και η συσχετιστική µέθοδος (relational method) (Ruiz-Primo and Shavelson 5

6 1996, Nicoll et al. 2001, Kinchin et al. 2000, Lin et al. 2002, McClure et al. 1999, Gouli et al. 2005). Η έρευνα Η έρευνα που διεξήχθη, κατά τα σχολικά έτη και , είχε ως στόχο να διερευνήσει αν η αξιοποίηση του ΕΧ ως εργαλείου διδασκαλίας και αξιολόγησης συµβάλει στην εκπαιδευτική διαδικασία του µαθήµατος της Πληροφορικής και στην καλύτερη κατανόηση βασικών εννοιών της Πληροφορικής. Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους , η έρευνα είχε πιλοτικό χαρακτήρα και στόχο την αρχική διερεύνηση αξιοποίησης του ΕΧ ως εργαλείου διδασκαλίας και αξιολόγησης σε µαθήµατα Πληροφορικής Γυµνασίου. Στο πλαίσιο της πιλοτικής έρευνας διερευνήθηκαν οι ακόλουθοι στόχοι, οι οποίοι παρουσιάζονται στη συνέχεια: η συµβολή του ΕΧ ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεων των µαθητών και αναπαράστασης της εννοιολογικής αλλαγής τους, καθώς και οι αντιλήψεις των µαθητών σε βασικές έννοιες της Πληροφορικής όπως αυτές καταγράφηκαν µέσα από δραστηριότητες ΕΧΓ που εκπόνησαν οι µαθητές. Στην πιλοτική έρευνα συµµετείχαν συνολικά 155 µαθητές του 1 ο Γυµνασίου Μεταµόρφωσης (Αθήνα, Αττική). Οι µαθητές της Α τάξης αντιπροσώπευαν το 13.5%, οι µαθητές της Β τάξης το 42% και οι µαθητές της Γ τάξης το 44.5% του δείγµατος. Πριν τη διεξαγωγή της έρευνας δεν υπήρχε προηγούµενη ενασχόληση των µαθητών µε την ΕΧΓ, όπως διαπιστώθηκε από τη διδάσκουσα (συµπίπτει µε τον πρώτο συγγραφέα της εργασίας) στα πρώτα µαθήµατα αξιοποίησης του ΕΧ στην εκπαιδευτική πράξη καθώς και από τις απαντήσεις των µαθητών σε σχετική ερώτηση. Η διδάσκουσα και στις τρεις τάξεις του Γυµνασίου είχε προηγούµενη εµπειρία στην εφαρµογή των ΕΧ ως εργαλείου διδασκαλίας/αξιολόγησης τόσο σε επίπεδο δευτεροβάθµιας όσο και σε επίπεδο τριτοβάθµιας εκπαίδευσης. Στη συνέχεια, λόγω του µεγάλου αριθµού εννοιών του γνωστικού αντικειµένου στις οποίες εφαρµόστηκαν οι δραστηριότητες ΕΧΓ και της ποικιλότητας του δείγµατος, θα παρουσιάσουµε τη διαδικασία που ακολουθήθηκε και τα αποτελέσµατα που προέκυψαν για τη διερεύνηση των στόχων ως επιµέρους υπό-έρευνες εστιασµένες σε ένα συγκεκριµένο σύνολο υποκειµένων και δραστηριοτήτων. Πριν την περιγραφή κάθε υπό-έρευνας, παρουσιάζουµε στην επόµενη ενότητα δραστηριότητες ΕΧΓ, που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο του µαθήµατος της Πληροφορικής Γυµνασίου, οι οποίες αποτελούν ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης των ΕΧ στο µάθηµα της Πληροφορικής. ραστηριότητες Εννοιολογικής Χαρτογράφησης Οι δραστηριότητες ΕΧΓ, ανάλογα µε τα προσδοκώµενα αποτελέσµατα που επιδιώκεται να επιτευχθούν, µπορεί να αφορούν σε εργασίες, όπως: (i) κατασκευή ενός χάρτη από τους µαθητές που αφορά σε µια κεντρική έννοια ή σε µια ερώτηση, (ii) διόρθωση ενός χάρτη που δίνεται στους µαθητές (π.χ. τροποποιήσεις, διαγραφές στις έννοιες που απεικονίζονται και στις µεταξύ τους συνδέσεις), (iii) επέκταση ενός χάρτη, δηλαδή οι µαθητές καλούνται να προσθέσουν στο δοσµένο χάρτη νέες έννοιες/ συνδέσµους, (iv) συµπλήρωση ενός χάρτη, δηλαδή οι µαθητές καλούνται να συµπληρώσουν ένα δοµηµένο και ηµισυµπληρωµένο χάρτη µε έννοιες ή/και µε συνδέσµους, και (v) οποιοσδήποτε συνδυασµός των παραπάνω π.χ. αξιολόγηση /διόρθωση και επέκταση ενός δοσµένου χάρτη. 6

7 Οι προαναφερθείσες εργασίες διαφοροποιούνται όσον αφορά στην πληροφορία που παρέχουν για τη γνωστική δοµή των µαθητών (Ruiz-Primo and Shavelson 1996) και χαρακτηρίζονται από το βαθµό βοήθειας/καθοδήγησης που προσφέρουν, π.χ. η κατασκευή ενός χάρτη χαρακτηρίζεται ως µια εργασία χαµηλού βαθµού βοήθειας /καθοδήγησης ενώ η συµπλήρωση χαρακτηρίζεται ως µια εργασία υψηλού βαθµού βοήθειας/καθοδήγησης. Επιπλέον, οι µαθητές µπορεί να έχουν στη διάθεσή τους για την εκπόνηση της εργασίας (i) µια λίστα εννοιών ή/και µια λίστα συνδέσµων ή µπορεί να είναι ελεύθεροι να επιλέξουν τις έννοιες/συνδέσµους που θα συµπεριλάβουν στο χάρτη τους, ανάλογα µε το βαθµό βοήθειας/καθοδήγησης που παρέχεται, ή/και (ii) ένα σύνολο ερωτήσεων που θα τους βοηθήσει/καθοδηγήσει στη σύνθεση και ολοκλήρωση της εργασίας τους. Οι διαθέσιµες λίστες εννοιών/συνδέσµων µπορεί να περιέχουν µόνο τις απαραίτητες έννοιες/συνδέσµους ή/και περιττές έννοιες ή/και λανθασµένους συνδέσµους. Ο αριθµός των εννοιών που ζητείται να αναπαρασταθούν σε ένα χάρτη εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η κεντρική έννοια του χάρτη, ο βαθµός εξοικείωσης των µαθητών µε τη συγκεκριµένη τεχνική και η ηλικία των µαθητών. Στο πλαίσιο αξιοποίησης του ΕΧ στο µάθηµα της Πληροφορικής εκπονήθηκε από τους µαθητές ένα αρκετά µεγάλο σύνολο δραστηριοτήτων ΕΧΓ. Συγκεκριµένα, όλες οι ενότητες που αφορούν στη δοµή και λειτουργία ενός υπολογιστικού συστήµατος (π.χ. αρχιτεκτονική Η/Υ, δίκτυα, πολυµέσα, αναπαράσταση πληροφορίας, λογισµικό) του µαθήµατος της Πληροφορικής υποστηρίχθηκε µε δραστηριότητες ΕΧΓ και στις 3 τάξεις του Γυµνασίου. Στον Πίνακα 1 παρουσιάζουµε ενδεικτικές δραστηριότητες που σχεδιάστηκαν από τη διδάσκουσα και εκπονήθηκαν από τους µαθητές στο πλαίσιο αξιοποίησης του ΕΧ ως εργαλείου διδασκαλίας και ως εργαλείου διαγνωστικής, διαµορφωτικής και τελικής αξιολόγησης των µαθητών. Στον Πίνακα 1 περιγράφεται το πλαίσιο εκπόνησης των δραστηριοτήτων, δίνοντας ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγµα κάθε τύπου δραστηριότητας και εφαρµογής (π.χ. αντίστοιχες δραστηριότητες όπως η Α2, Α3, Γ1 εκπονήθηκαν σε όλες τις τάξεις σε διάφορες έννοιες του γνωστικού αντικειµένου). Ένα σηµείο το οποίο χρήζει ιδιαίτερης προσοχής και προκύπτει τόσο από την εµπειρία µας στην αξιοποίηση της ΕΧΓ στην εκπαιδευτική πράξη όσο και από τη βιβλιογραφία είναι ότι οι µαθητές αντιµετωπίζουν δυσκολίες στο να προσδιορίσουν τις έννοιες που θα αναπαραστήσουν σε ένα χάρτη καθώς και να ορίσουν απλές και σαφείς προτασιακές συνδέσεις µεταξύ των εννοιών. Για το λόγο αυτό, θεωρείται απαραίτητη η σταδιακή αξιοποίηση των ΕΧ µέσω µιας περιόδου εξοικείωσης των µαθητών µε τις βασικές έννοιες και τον τρόπο κατασκευής τους. Στο πλαίσιο αυτό, οι δραστηριότητες ΕΧΓ µπορεί να περιλαµβάνουν εργασίες συµπλήρωσης ή δηµιουργίας προτάσεων (π.χ. δραστηριότητα Α3 του Πίνακα 1) καθώς και εργασίες συµπλήρωσης, επέκτασης, κατασκευής χάρτη υποστηριζόµενες από λίστα εννοιών/συνδέσµων (π.χ. δραστηριότητες Α1, Α4 του Πίνακα 1), µε στόχο να µάθουν οι µαθητές να ορίζουν σχέσεις µεταξύ των εννοιών που ήδη απεικονίζονται, να εισάγουν νέες έννοιες και να απεικονίζουν νέες προτάσεις ορίζοντας απλές ή σύνθετες συνδέσεις. 1 η Υπό-Έρευνα: Ο Εννοιολογικός χάρτης ως εργαλείο αναπαράστασης της εννοιολογικής αλλαγής Στόχος της 1 ης υπό έρευνας ήταν να διερευνηθεί η συµβολή του ΕΧ ως εργαλείου διερεύνησης των πρότερων αντιλήψεων των µαθητών και αναπαράστασης της εννοιολογικής αλλαγής τους. Στην υπό-έρευνα συµµετείχαν 32 µαθητές της Β 7

8 Γυµνασίου. Ως ερευνητικά εργαλεία χρησιµοποιήθηκαν οι ΕΧ που κατασκευάστηκαν από τους µαθητές και αφορούσαν στην κεντρική έννοια «Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης» (ΠΜΑ). Η συγκεκριµένη έρευνα ολοκληρώθηκε σε 3 φάσεις που διήρκεσαν 4 εβδοµάδες (την 3 η εβδοµάδα η διδασκαλία δεν αφορούσε στη συγκεκριµένη έννοια), οι οποίες περιγράφονται στον Πίνακα 2. Θα πρέπει να επισηµάνουµε ότι κατά τη 2 η φάση της υπό-έρευνας στην οποία πραγµατοποιήθηκε η διδασκαλία της υπό εξέταση έννοιας, η διδάσκουσα δε χρησιµοποίησε τον ΕΧ ως διδακτικό εργαλείο προκειµένου να αποφευχθεί οποιαδήποτε επιρροή των µαθητών από τον/τους χάρτη/ες του ειδικού. Πίνακας 2. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στη 1 η υπό-έρευνα Χαρακτηριστικά Στόχος Περιγραφή 1 η Φάση Πραγµατοποιήθηκε πριν τη διδασκαλία της έννοιας «Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης» (ΠΜΑ) Εκπόνηση δραστηριότητας κατασκευής ΕΧ µε «χαρτί-µολύβι» ιάρκεια 30 Ολοκληρώθηκε την 1η εβδοµάδα 2 η Φάση Παραδοσιακή µέθοδος διδασκαλίας µέσω ερωτήσεων, συζήτησης και εισηγήσεων ιάρκεια 1 διδακτική ώρα Ολοκληρώθηκε τη 2η εβδοµάδα 3 η Φάση ιαµορφωτική Αξιολόγηση Εκπόνηση δραστηριότητας κατασκευής ΕΧ µε το Inspiration ιάρκεια 1 διδακτική ώρα Ολοκληρώθηκε την 4η εβδοµάδα ιερεύνηση των πρότερων αντιλήψεων των µαθητών σχετικά µε την έννοια «ΠΜΑ» ιδασκαλία της έννοιας «Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης» ιερεύνηση των εννοιολογικών σχηµάτων των µαθητών σχετικά µε την έννοια «ΠΜΑ» Κατασκευή ενός ΕΧ που αφορούσε στην κεντρική έννοια «ΠΜΑ». Προκειµένου να διερευνήσουµε τις αντιλήψεις των µαθητών σε ένα συγκεκριµένο σύνολο εννοιών που αφορούν στην έννοια «ΠΜΑ» καθώς και να εντοπίσουµε έννοιες που δε γνωρίζουν και έννοιες/ σχέσεις µεταξύ εννοιών που παρανοούν, για την κατασκευή του χάρτη επιλέχθηκε να δοθεί στους µαθητές µια λίστα από έννοιες (21) που περιελάµβανε: (α) έννοιες που περιγράφουν την έννοια «ΠΜΑ» όπως: Μαγνητικά Μέσα Αποθήκευσης, Σκληρός ίσκος, ισκέτα, καθώς και (β) έννοιες που αφορούν µονάδες αποθήκευσης οι οποίες όµως δεν ανήκουν στις ΠΜΑ όπως Κύρια Μνήµη, Μονάδες Προσωρινής Αποθήκευσης κλπ. Επίσης, για την κατασκευή του χάρτη, οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους ένα σύνολο ερωτήσεων όπως «Ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες των ΠΜΑ;», «Ποιες µονάδες ανήκουν σε κάθε κατηγορία;», «Ποιος ο ρόλος των ΠΜΑ;». Στόχος των ερωτήσεων ήταν η εκµαίευση των πρότερων γνώσεων των µαθητών σχετικά µε τις έννοιες που είχαν στη διάθεσή τους καθώς και η καθοδήγησή τους στη διαδικασία οργάνωσης και αποσαφήνισης των εννοιολογικών τους σχηµάτων. Οι ΕΧ που κατασκευάστηκαν από τους µαθητές στην 1 η φάση µελετήθηκαν από τη διδάσκουσα µε στόχο να προσαρµόσει τη διδασκαλία στα προβλήµατα και στις παρανοήσεις που εντόπισε στους χάρτες καθώς και σε ελλιπείς γνώσεις των µαθητών. Ζητήθηκε από τους µαθητές να κατασκευάσουν έναν ΕΧ που αφορούσε στην κεντρική έννοια «ΠΜΑ». Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους για την κατασκευή του χάρτη τη λίστα εννοιών που ήταν διαθέσιµη και στην 1 η φάση της υπό-έρευνας. Ερωτήσεις βοήθειας/ καθοδήγησης δεν ήταν διαθέσιµες στη συγκεκριµένη φάση. Ο ρόλος της διδάσκουσας ήταν βοηθητικός όσον αφορά στη χρήση του εργαλείου Inspiration. 8

9 Αποτελέσµατα Στο Σχήµα 5 παρουσιάζονται 4 αντιπροσωπευτικοί ΕΧ που κατασκευάστηκαν από αντίστοιχους µαθητές (Α, Β, Γ, και ) στο πλαίσιο της 1 ης φάσης. Από την ποιοτική ανάλυση των χαρτών προκύπτει ότι και στους 4 χάρτες απεικονίζεται ένας αριθµός ΠΜΑ όπως ισκέτα, CD-Rom, DVD-Rom, Σκληρός ίσκος ενώ όσον αφορά στην κατηγοριοποίηση των µονάδων σε Μαγνητικά και Οπτικά Μέσα είτε κάποιοι µαθητές δε γνωρίζουν τις συγκεκριµένες έννοιες (και δεν τις απεικονίζουν καθόλου στο χάρτη τους) (π.χ. χάρτης Μαθητή ) είτε τις απεικονίζουν αλλά δεν τις συνδέουν µε τις αντίστοιχες µονάδες (π.χ. χάρτης Μαθητή Α) είτε τις απεικονίζουν ορθά ή σχετικώς ορθά (π.χ. χάρτης Μαθητή Β και Γ). Επίσης, κάποιοι µαθητές θεωρούν ότι οι Μονάδες Προσωρινής Αποθήκευσης ανήκουν στις ΠΜΑ (π.χ. χάρτης Μαθητή Γ) ή ότι η Κύρια Μνήµη ανήκει στις ΠΜΑ (π.χ. χάρτης Μαθητή Β). Από τους χάρτες επίσης διαφαίνεται ότι υπάρχει παρανόηση όσον αφορά στην έννοια της µορφοποίησης µιας µονάδας αποθήκευσης, υποστηρίζοντας ότι «Αρχεία χρειάζονται (ή µπορούµε να κάνουµε) Μορφοποίηση» και συγχέοντας τη συγκεκριµένη έννοια µε την έννοια της µορφοποίησης κειµένου, την οποία γνωρίζουν από την Α Γυµνασίου (όπως προέκυψε µετά από σχετική συζήτηση µε τους µαθητές). Επίσης, οι µαθητές φαίνεται να γνωρίζουν την έννοια της Χωρητικότητας και της βασικής µονάδας µέτρησής της (byte) αλλά δυσκολεύονται να προσδιορίσουν την ακριβή σχέση µεταξύ των εννοιών «Byte» και «Bit». Τέλος, σχέσεις εννοιών που αφορούν στο ρόλο των ΠΜΑ (µόνιµη αποθήκευση δεδοµένων) και στον τρόπο προσπέλασης στα δεδοµένα από τις ΠΜΑ δεν απεικονίζονται στους περισσότερους χάρτες. Σύµφωνα µε τους Novak and Gowin (1984), η απεικόνιση περισσότερων εννοιών σε ένα χάρτη είναι ανάλογη µε τις έννοιες που γνωρίζει ο µαθητής για το συγκεκριµένο αντικείµενο, η αύξηση των επιπέδων ιεραρχίας στο χάρτη σχετίζεται άµεσα µε την αύξηση της ικανότητας του µαθητή να διαφοροποιεί τις έννοιες µεταξύ τους ενώ η προσθήκη σύνθετων συνδέσεων έχει άµεση σχέση µε την ικανότητα σύνθεσης σχέσεων µεταξύ διαφορετικών εννοιών του χάρτη. Στο Σχήµα 6 παρουσιάζονται οι χάρτες των µαθητών Α, Β, Γ, και που κατασκευάστηκαν στο πλαίσιο της 3 ης φάσης. Παρατηρούµε ότι στους χάρτες αναπαρίστανται µεγαλύτερος αριθµός εννοιών και προτάσεων, επιπέδων ιεραρχίας και σύνθετων συνδέσεων ενώ η ζητούµενη κεντρική έννοια απεικονίζεται ορθότερα. Για παράδειγµα, στο χάρτη του µαθητή Α στην 1 η φάση απεικονίζονται 10 έννοιες και 11 προτάσεις µε 2 σύνθετες συνδέσεις ενώ στο χάρτη της 3 ης φάσης απεικονίζονται 15 έννοιες και 19 προτάσεις µε 5 σύνθετες συνδέσεις, και µάλιστα ο χάρτης της 3 ης φάσης παρουσιάζει καλύτερη δοµή και οργάνωση των εννοιών. Στο Πίνακα 3 παρουσιάζονται οι αντιλήψεις των µαθητών όπως καταγράφηκαν στους χάρτες που κατασκευάστηκαν στην 1 η φάση και στην 3 η φάση αντίστοιχα (µε τα αντίστοιχα ποσοστά). Η ποιοτική σύγκριση των χαρτών της 1 ης και της 3 ης φάσης έδειξε την προσθήκη νέων εννοιών στα εννοιολογικά σχήµατα των µαθητών, την αναδόµηση των σχηµάτων τους όσον αφορά στη διαφοροποίηση των εννοιών (σύνδεση εννοιών µε σαφή τρόπο), και την αλλαγή τους σχετικά µε βασικές παρανοήσεις που καταγράφηκαν στους χάρτες της 1 η φάσης. Συγκεκριµένα, η κατηγοριοποίηση των ΠΜΑ καθώς και οι µονάδες που θεωρούν οι µαθητές ότι ανήκουν σε κάθε κατηγορία είναι εµφανής στους χάρτες της 3 ης φάσης, ενώ διαφαίνεται ότι κάποιοι µαθητές δεν έχουν ξεκαθαρίσει το ρόλο των ΠΜΑ (συνήθως αναφέρουν ότι οι «ΠΜΑ αποθηκεύουν δεδοµένα» και όχι «ΠΜΑ αποθηκεύουν µόνιµα δεδοµένα»), τις µονάδες αποθήκευσης που χρειάζονται 9

10 µορφοποίηση και τον τρόπο προσπέλασης των δεδοµένων από τις µονάδες αποθήκευσης που αναπαρίστανται. Επίσης, η σχέση µεταξύ των εννοιών «Byte» και «Bits» είναι ορθά διατυπωµένη στους περισσότερους χάρτες ενώ η παρανόηση όσον αφορά στη σχέση των ΠΜΑ µε τις Μονάδες Προσωρινής Αποθήκευσης ή την Κύρια Μνήµη παρουσιάζεται σε λιγότερους χάρτες. Επίσης, νέες παρανοήσεις καταγράφηκαν στο πλαίσιο της 3 ης φάσης όπως «ΠΜΑ επεξεργάζονται Αρχεία» και «Μονάδες Προσωρινής Αποθήκευσης ανήκει ισκέτα» (π.χ. χάρτης Μαθητή Γ). Πίνακα 3. Αντιλήψεις των µαθητών για τις «Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης» όπως καταγράφηκαν στους χάρτες που κατασκεύασαν οι µαθητές στην 1 η και 3 η φάση Έννοια Οι µαθητές. % στην % στην 1 η φάση 2 η φάση Κύρια Μνήµη θεωρούν ότι η Κύρια Μνήµη ανήκει στις ΠΜΑ 59% 16% Μονάδες θεωρούν ότι οι ΠΜΑ είναι Μονάδες Προσωρινής 47% 25% Προσωρινής Αποθήκευσης ή ότι οι Μονάδες Προσωρινής Αποθήκευσης Αποθήκευσης ανήκουν στις ΠΜΑ δεν αναπαριστούν τη σχέση µεταξύ ΠΜΑ και 65.6% 12.5% αρχείων/δεδοµένων εδοµένα αναπαριστούν τη σχέση µεταξύ ΠΜΑ και 34.4% 46.9% Αρχεία αρχείων/δεδοµένων αλλά δεν αναφέρουν αν η αποθήκευση δεδοµένων/αρχείων είναι µόνιµη ή αναφέρουν ότι οι ΠΜΑ επεξεργάζονται δεδoµένα/αρχεία Σχολιασµός: Παρατηρούµε ότι στη 2 η φάση µεγαλύτερο ποσοστό µαθητών (87.5%) απεικονίζει τη σχέση που συνδέει τις ΠΜΑ µε την έννοια εδοµένα/αρχεία σε σχέση µε την 1 η φάση (34.4%). Επίσης, σε κανέναν από τους χάρτες της 1 η φάσης δεν είναι ορθή/πλήρης η σχέση µεταξύ των συγκεκριµένων εννοιών ενώ στους χάρτες της 2 ης φάσης, η σχέση είναι µη ορθή/πλήρης σε ποσοστό 46.9% δεν απεικονίζουν τη συγκεκριµένη έννοια στους 75% 46.9% Ολοκληρωµένο χάρτες τους Κύκλωµα θεωρούν ότι οι ΠΜΑ αποτελούνται από 18.75% 3.1% ολοκληρωµένα κυκλώµατα δεν απεικονίζουν τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη 78.1% 3.1% Μαγνητικά µέσα αποθήκευσης Οπτικά µέσα αποθήκευσης απεικονίζουν τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη τους 18.75% 31.2% αλλά είτε δεν τη συνδέουν µε τις αντίστοιχες µονάδες είτε κατηγοριοποιούν στη συγκεκριµένη έννοια λάθος µονάδες (π.χ. Cd-rom ανήκει στα µαγνητικά µέσα αποθήκευσης) Σχολιασµός: Παρατηρούµε ότι στη 2 η φάση µεγαλύτερο ποσοστό µαθητών (96.9%) απεικονίζει τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη τους σε σχέση µε την 1 η φάση (21.9%). Επίσης, στους χάρτες της 1 η φάσης, η έννοια «Μαγνητικά µέσα αποθήκευσης» απεικονίζεται ορθά σε ποσοστό 3.1% ενώ στους χάρτες της 2 η φάσης το ποσοστό είναι πολύ µεγαλύτερο (65.7%) δεν απεικονίζουν τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη 59.3% 6.25% απεικονίζουν τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη τους 18.75% 37.5% αλλά είτε δεν τη συνδέουν µε τις αντίστοιχες µονάδες είτε κατηγοριοποιούν στη συγκεκριµένη έννοια λάθος µονάδες (π.χ. ισκέτα ανήκει στα οπτικά µέσα αποθήκευσης) Σχολιασµός: Παρατηρούµε ότι στη 2 η φάση µεγαλύτερο ποσοστό µαθητών (93.75%) απεικονίζει τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη τους σε σχέση µε την 1 η φάση (40.7%). Επίσης, στους χάρτες της 1 η φάσης, η έννοια «Οπτικά µέσα αποθήκευσης» απεικονίζεται ορθά σε ποσοστό 21.95% ενώ στους χάρτες της 2 η φάσης το ποσοστό είναι πολύ µεγαλύτερο (56.25%) 10

11 Μαγνητική ταινία Προσπέλαση εδοµένων Μορφοποίηση Χωρητικότητα δεν αναπαριστούν τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη 84.4% 0% τους λόγω του ότι δεν τη γνωρίζουν ή την αναπαριστούν συγχέοντάς τη µε τη δισκέτα δεν αναπαριστούν τους δυνατούς τρόπους 100% 25% προσπέλασης των δεδοµένων (π.χ. δεδοµένα/αρχεία προσπελαύνονται τυχαία ή σειριακά) δεν απεικονίζουν πως οι διάφορες µονάδες 100% 31.25% προσπελαύνουν τα δεδοµένα (π.χ. σκληρός δίσκος µπορεί να προσπελάσει τα δεδοµένα τυχαία, µαγνητική ταινία µπορεί να προσπελάσει τα δεδοµένα σειριακά) συγχέουν τους τρόπους προσπέλασης των δεδοµένων % από τις διάφορες µονάδες (π.χ. θεωρούν ότι τα οπτικά µέσα αποθήκευσης προσπελαύνουν τα δεδοµένα σειριακά ή όλα τα µαγνητικά µέσα αποθήκευσης προσπελαύνουν τα δεδοµένα τυχαία/σειριακά) δεν απεικονίζουν τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη 84.4% 34.4% δεν αναλύουν την έννοια της µορφοποίησης (π.χ. ότι κατά τη µορφοποίηση δηµιουργούνται τροχιές και τοµείς) 100% 46.9% απεικονίζουν εσφαλµένα ποιες ΠΜΑ χρειάζονται µορφοποίηση (π.χ. θεωρούν ότι όλες οι ΠΜΑ 15.6% 28.1% χρειάζονται µορφοποίηση, ή η µαγνητική ταινία ή το CD-ROM) ή συγχέουν την έννοια της µορφοποίησης µιας µονάδας αποθήκευσης µε την έννοια της µορφοποίησης κειµένου Σχολιασµός: Παρατηρούµε ότι στην 1 η φάση είτε οι µαθητές δεν απεικονίζουν τη συγκεκριµένη έννοια στο χάρτη τους (84.4%) γιατί δεν τη γνωρίζουν είτε την απεικονίζουν εσφαλµένα (15.6%). Στη 2 η φάση µεγαλύτερο ποσοστό µαθητών απεικονίζει την έννοια «Μορφοποίηση» στους χάρτες τους (65.6%) αλλά µόνο το 37.5% την απεικονίζει ορθά. δεν απεικονίζουν τις έννοιες χωρητικότητα-byte-bits 43.75% 28.1% συνδέουν τις έννοιες Byte και Bits µε σχέση που δεν 21.9% 12.5% είναι σαφής (π.χ. τo Byte διακρίνεται σε Bits) Όσον αφορά στην ποσοτική ανάλυση των χαρτών που κατασκευάστηκαν στην 1 η και στην 3 η φάση της υπό-έρευνας, στον Πίνακα 4 παρουσιάζονται ποσοτικά στοιχεία των χαρτών όπως ο αριθµός των απεικονιζόµενων εννοιών/προτάσεων και ο αριθµός των ορθών απεικονιζόµενων εννοιών/προτάσεων. Για να χαρακτηριστεί µια έννοια ορθή λαµβάνεται υπόψη η θέση που έχει τοποθετηθεί στο χάρτη π.χ. στους χάρτες της 2 ης φάσης, η έννοια «ισκέτα» στο χάρτη του µαθητή Γ και η έννοια «εδοµένα» στο χάρτη του µαθητή δεν είναι ορθά τοποθετηµένες (η έννοια «ισκέτα» θα έπρεπε να είναι τοποθετηµένη κάτω από την έννοια «Μαγνητικά Μέσα Αποθήκευσης» και η έννοια «εδοµένα» έπρεπε να είναι τοποθετηµένη κάτω από την έννοια «ΠΜΑ»). Ορθές προτάσεις χαρακτηρίζονται οι προτάσεις που συνδέουν ορθά δύο έννοιες και ο σύνδεσµος µεταξύ τους είναι ορθός και έχει νόηµα (π.χ. η πρόταση «Μονάδες Προσωρινής Αποθήκευσης όπως ισκέτα» που απεικονίζεται στο χάρτη του µαθητή Γ, δεν είναι ορθή γιατί η σύνδεση των δύο εννοιών είναι λανθασµένη (οι έννοιες Μονάδες Προσωρινής Αποθήκευσης και ισκέτα δε θα έπρεπε να συνδέονται), ενώ η πρόταση «Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης επεξεργάζονται Αρχεία» που απεικονίζεται στο χάρτη του µαθητή Γ χαρακτηρίζεται ως µη ορθή γιατί ο σύνδεσµος µεταξύ των δύο εννοιών είναι λανθασµένος). Από την ποιοτική και ποσοτική ανάλυση των χαρτών διαφαίνεται ότι οι µαθητές µετά τη διδασκαλία έχουν κατανοήσει ένα ευρύτερο σύνολο 11

12 εννοιών και µπορούν να συνδέσουν/συσχετίσουν ορθότερα σε µεγαλύτερο βαθµό τις απεικονιζόµενες έννοιες. Πίνακα 4. Στατιστικά στοιχεία (µέση τιµή και τυπική απόκλιση) για τις έννοιες και προτάσεις που απεικονίζονται στους ΕΧ που κατασκευάστηκαν στην 1 η και 3 η φάση Στοιχεία των ΕΧ 1 η Φάση 3 η Φάση Αριθµός απεικονιζόµενων εννοιών (2.69) (3.60) Αριθµός απεικονιζόµενων προτάσεων (3.36) (4.79) Αριθµός ορθών απεικονιζόµενων εννοιών 8.5 (2.42) (3.75) Αριθµός ορθών απεικονιζόµενων προτάσεων 7.19 (2.48) (4.78) Ένας περιορισµός της συγκεκριµένης υπό-έρευνας αποτελεί η ολοκλήρωσή της σε 3 µόνο φάσεις λόγω περιορισµού χρόνου (λήξη του σχολικού έτους) ενώ θα παρουσίαζε µεγαλύτερο ενδιαφέρον η καταγραφή των εννοιολογικών σχηµάτων των µαθητών σε περισσότερες φάσεις (π.χ. µετά τη διδασκαλία και άλλων σχετικών εννοιών ή µετά από ένα χρονικό διάστηµα). Επίσης, ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα παρουσίαζε η πραγµατοποίηση της 3 ης φάσης (ή και τυχόν επόµενων φάσεων) µε τους χάρτες που είχαν κατασκευάσει οι µαθητές στην 1 η φάση (ή σε προηγούµενες) (στη συγκεκριµένη υπό-έρευνα οι µαθητές στην 3 η φάση κλήθηκαν να κατασκευάσουν από την αρχή τον ΕΧ) προκειµένου οι ίδιοι οι µαθητές να αναστοχαστούν και να αυτοαξιολογήσουν τις γνώσεις τους και να προβούν σε τυχόν διορθώσεις. Από την εµπειρία που αποκόµισαν οι συγγραφείς της εργασίας µέσα από τη συγκεκριµένη υπό-έρευνα, αξίζει να επισηµανθεί η δυναµική του εργαλείου στην αναπαράσταση των εννοιολογικών σχηµάτων των µαθητών και στη δυνατότητα άµεσης διερεύνησης των αντιλήψεών τους. Όπως επισηµαίνεται και από τον Novak (1998) σχετικά µε τη δυναµική του ΕΧ ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεων των µαθητών και αναπαράστασης των εννοιολογικών τους σχηµάτων, προκειµένου να διερευνηθούν οι αντιλήψεις των µαθητών µέσω άλλων εργαλείων όπως αντικειµενικά τεστ αξιολόγησης (ερωτήσεις σωστού-λάθους, πολλαπλής επιλογής κ.λπ), ο διδάσκων θα πρέπει να κατασκευάσει ένα τεστ αξιολόγησης που να περιλαµβάνει όλες τις έννοιες καθώς και όλες τις δυνατές συνδέσεις/συσχετίσεις τους. Επίσης, µέσω του αντικειµενικού τεστ αξιολόγησης δε δίνεται η δυνατότητα παρουσίασης της οργάνωσης της γνωστικής δοµής του µαθητή καθώς και η δυνατότητα δηµιουργίας από τους ίδιους τους µαθητές. 2 η Υπό-Έρευνα: Αντιλήψεις των µαθητών σε έννοιες της Πληροφορικής Γυµνασίου Στόχος της 2 ης υπό-έρευνας ήταν να διερευνηθούν οι αντιλήψεις των µαθητών σε βασικές έννοιες της Πληροφορικής Γυµνασίου µέσα από την εκπόνηση δραστηριοτήτων ΕΧΓ. Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη συνέχεια προέκυψαν από την ποιοτική ανάλυση των ΕΧ των µαθητών της Α και Β Τάξης στο πλαίσιο εργασιών κατασκευής, διόρθωσης και συµπλήρωσης ΕΧ (όπως δραστηριότητες Α2, Α3, Β2 του Πίνακα 1) που εκπονήθηκαν κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς σε επίπεδο διαµορφωτικής και τελικής αξιολόγησης. Οι συγκεκριµένες εργασίες πραγµατοποιήθηκαν µε «χαρτί-µολύβι» µέσα στην τάξη. Αποτελέσµατα Η ποιοτική ανάλυση των ΕΧ των µαθητών οδήγησε στην καταγραφή προτάσεων οι οποίες καταδεικνύουν τις αντιλήψεις των µαθητών σε βασικές έννοιες της 12

13 Πληροφορικής. Οι κυριότερες από αυτές παρουσιάζονται συνοπτικά στον Πίνακα 5 (αντιλήψεις των µαθητών σχετικά µε τις Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης παρουσιάζονται στον Πίνακα 3). Αξίζει να σηµειωθεί ότι τόσο οι µαθητές της Α Τάξης όσο και οι µαθητές της Β Τάξης οι οποίοι εκπόνησαν δραστηριότητες ΕΧΓ που περιείχαν ίδιες έννοιες (ορισµένες από τις έννοιες ήταν κοινές και στις δύο τάξεις) παρουσίασαν τις ίδιες αντιλήψεις όπως φαίνεται και στον Πίνακα 5. Επιπλέον, από τους ΕΧ των µαθητών φάνηκε ότι οι µαθητές Θεωρούν διαφορετικά είδη µνήµης την Κύρια Μνήµη, τη µνήµη RAM και τη µνήµη RΟΜ και δεν συνδέουν τις έννοιες αυτές (µαθητές της Β Τάξης). Συγχέουν τις έννοιες Θύρες Σύνδεσης και Υποδοχές Επέκτασης και ορισµένοι µαθητές θεωρούν ότι οι θύρες σύνδεσης συνδέονται µε τους υποδοχείς επέκτασης (µαθητές της Β Τάξης). Συγχέουν τις έννοιες ΚΜΕ και Μητρική Πλακέτα µε αποτέλεσµα ορισµένοι να θεωρούν ότι η µητρική πλακέτα βρίσκεται στην ΚΜΕ (µαθητές της Α Τάξης). εν κατανοούν τη διαφορά των εννοιών δεδοµένα και πληροφορίες και αναφέρουν ότι η ΚΜΕ επεξεργάζεται πληροφορίες (µαθητές της Α Τάξης). Πίνακας 5. Αντιλήψεις των Μαθητών σε Βασικές Έννοιες της Πληροφορικής Έννοια Αντίληψη - Ερµηνεία Προτάσεις στους ΕΧ Τάξη Προσδίδουν στην Κύρια Μνήµη... αποκαλείται Περιφερειακή Β & Α χαρακτηριστικά των Περιφερειακών Μονάδα Αποθήκευσης Μονάδων Αποθήκευσης όπως η... χρησιµοποιείται για µόνιµη µόνιµη αποθήκευση δεδοµένων. αποθήκευση δεδοµένων Κύρια Μνήµη Οι µαθητές, πιθανότατα, λόγω της... βρίσκεται στην ΚΜΕ άµεσης σχέσης που υπάρχει ανάµεσα στην Κύρια Μνήµη και στη ΚΜΕ, Β θεωρούν ότι η Κύρια Μνήµη βρίσκεται στην ΚΜΕ και όχι στη µητρική πλακέτα. Μνήµη RAM & Μνήµη ROM Τυχαία Προσπέλαση Οθόνη Συγχέουν τα είδη µνήµης RAM και ROM και αντιστρέφουν τα χαρακτηριστικά τους. Επιπλέον, θεωρούν και για τα δύο είδη µνήµης ότι τα δεδοµένα προσπελαύνονται σειριακά. Ορισµένοι µαθητές θεωρούν τους δύο τρόπους προσπέλασης της µνήµης ταυτόσηµους. Η συγκεκριµένη θεώρηση µπορεί να έχει άµεση σχέση µε την αντίληψή τους ότι και τα δύο είδη µνήµης προσπελαύνουν τα δεδοµένα σειριακά. Επειδή η παρουσίαση των διαφόρων εφαρµογών και πληροφοριών γίνεται µέσω της οθόνης, υπάρχουν µαθητές που πιστεύουν ότι η λειτουργία των εφαρµογών ή η επεξεργασία των Μνήµη RAM χρησιµοποιείται µόνο για ανάγνωση δεδοµένων Μνήµη ROM επιτρέπεται η ανάγνωση και η γραφή δεδοµένων Μνήµη ROM αποκαλείται µνήµη τυχαίας προσπέλασης Μνήµη RAM επιτρέπει την προσπέλαση δεδοµένων Σειριακά Μνήµη ROM επιτρέπει την προσπέλαση δεδοµένων Σειριακά... αφορά στον εντοπισµό του ζητούµενου αφού πρώτα διαβάσουµε όλα τα προηγούµενα δεδοµένα... γίνεται επεξεργασία κειµένου... λειτουργούν παιχνίδια... επεξεργαζόµαστε δεδοµένα Β & Α Β & Α Β 13

14 εφαρµογών ή η επεξεργασία των δεδοµένων γίνεται στην οθόνη. Λογισµικό Συστήµατος & Λειτουργικό Σύστηµα Μονάδες Εισόδου & Μονάδες Εξόδου Οι µαθητές θεωρούν ότι στο Λογισµικό Συστήµατος περιλαµβάνονται τα παιχνίδια, συγχέοντας τη συγκεκριµένη έννοια µε την έννοια του Λογισµικού Εφαρµογών. Επίσης, θεωρούν ότι το Λογισµικό Συστήµατος εγκαθίσταται/ είναι αποθηκευµένο στη Μνήµη RAM, βασιζόµενοι στην αρχή ότι κατά την εκκίνηση του υπολογιστή τµήµα του Λειτουργικού Συστήµατος «φορτώνεται» στη µνήµη RAM. Επίσης, η σύγχυση των εννοιών διαφαίνεται και από την αντίληψή τους ότι οι µεταφραστές ανήκουν στο Λειτουργικό Σύστηµα. Οι µαθητές θεωρούν ότι η ισκέτα και το CD-ROM ανήκουν στις Μονάδες Εισόδου ενός υπολογιστικού συστήµατος γιατί δια µέσου αυτών εισάγονται δεδοµένα στον υπολογιστή. Επίσης, θεωρούν ότι ο σαρωτής, το µικρόφωνο και η οθόνη αφής ανήκουν στις Μονάδες Εξόδου. Οι µαθητές συγχέουν το µικρόφωνο µε τα ηχεία και την οθόνη αφής µε τις απλές οθόνες, ενώ θεωρούν ότι ο σαρωτής ανήκει στις Μονάδες Εξόδου γιατί µπορεί να παρουσιάσει π.χ. µια φωτογραφία στην οθόνη. Λογισµικό Συστήµατος περιλαµβάνει παιχνίδια Λογισµικό Συστήµατος εγκαθίσταται/είναι αποθηκευµένο στη RAM Λειτουργικό Σύστηµα αποτελείται από µεταφραστές Μονάδες Εισόδου αποτελούνται από ισκέτα Μονάδες Εισόδου αποτελούνται από CD-ROM Μονάδες Εξόδου αποτελούνται από Σαρωτής Μονάδες Εξόδου αποτελούνται από Μικρόφωνο Μονάδες Εξόδου αποτελούνται από Οθόνη Αφής Α Β & Α Σύνοψη Βασικός στόχος της εργασίας είναι η παρουσίαση των αποτελεσµάτων που προέκυψαν στο πλαίσιο µιας πιλοτικής έρευνας που διεξήχθη το σχολικό έτος και αφορούν (i) στη συµβολή του EX ως εργαλείου διερεύνησης των αντιλήψεων των µαθητών και αναπαράστασης της εννοιολογικής αλλαγής τους, και (ii) στην καταγραφή των αντιλήψεων των µαθητών σε βασικές έννοιες της Πληροφορικής Γυµνασίου. Στο πλαίσιο της πιλοτικής έρευνας σχεδιάστηκαν από τη διδάσκουσα και εκπονήθηκαν από τους µαθητές ένα σύνολο δραστηριοτήτων ΕΧΓ, οι οποίες αποτελούν ενδεικτικές προτάσεις αξιοποίησης των ΕΧ στο µάθηµα της Πληροφορικής ως εργαλείου διδασκαλίας, διαγνωστικής, διαµορφωτικής και τελικής αξιολόγησης. Από την εµπειρία που αποκοµίσαµε στο πλαίσιο της πιλοτικής έρευνας προκύπτει ότι ο ΕΧ ως εργαλείο διαγνωστικής και διαµορφωτικής αξιολόγησης συµβάλει στη διερεύνηση τυχόν εσφαλµένων αντιλήψεων των µαθητών ή εννοιών/αντιλήψεων που χρήζουν περαιτέρω διδακτικής παρέµβασης, σκιαγραφώντας µε άµεσο τρόπο τη δοµή και το περιεχόµενο της γνώσης των µαθητών και επιτρέποντας στο διδάσκοντα να ρυθµίσει έγκαιρα τις στρατηγικές διδασκαλίας που θα ακολουθήσει προκειµένου να δώσει τη δυνατότητα στους µαθητές να ελέγξουν τις απόψεις τους και αν είναι δυνατόν 14

15 να τις αναδοµήσουν/µεταβάλλουν. Επίσης, η κατασκευή ΕΧ από τους µαθητές πριν και µετά τη διδασκαλία αναδεικνύει µε άµεσο τρόπο τις αλλαγές στη γνωστική δοµή των µαθητών. Μέσα από την εκπόνηση των διαφόρων δραστηριοτήτων ΕΧΓ αναδύθηκαν αντιλήψεις και παρανοήσεις των µαθητών σε βασικές έννοιες της πληροφορικής όπως στην κατηγοριοποίηση των περιφερειακών µονάδων αποθήκευσης, στους τρόπους προσπέλασης της µνήµης, στα χαρακτηριστικά της κύριας µνήµης, στις µονάδες εισόδου και εξόδου, κ.λπ. Στο πλαίσιο της πιλοτικής έρευνας, οι περισσότεροι µαθητές εκφράστηκαν θετικά στην αξιοποίηση της ΕΧΓ στην εκπαιδευτική διαδικασία, αναγνωρίζοντας την ιδιαίτερη συµβολή της στη διδακτική και µαθησιακή διαδικασία και δηλώνοντας την επιθυµία τους να εκπονήσουν δραστηριότητες ΕΧΓ και σε άλλα γνωστικά αντικείµενα στο µέλλον. Η αρνητική στάση κάποιων µαθητών στην εφαρµογή της ΕΧΓ εστιάζεται κυρίως στο χρόνο που απαιτείται για την εκπόνηση µιας δραστηριότητας ΕΧΓ καθώς και στην προσπάθεια που πρέπει να καταβάλλουν, λόγω της δυσκολίας που αντιµετωπίζουν οι µαθητές να προσδιορίσουν τις έννοιες που θα αναπαραστήσουν σε ένα χάρτη καθώς και να ορίσουν απλές και σαφείς προτασιακές συνδέσεις µεταξύ των εννοιών. Ενδεικτικά παραθέτουµε κάποια σχόλια των µαθητών σχετικά µε τους ΕΧ και την ΕΧΓ: «Οι δραστηριότητες ΕΧΓ είναι ενδιαφέρουσες γιατί µπορούµε να παρακολουθούµε/συµµετέχουµε όλοι στο µάθηµα», «Η χρήση των ΕΧ στο µάθηµα της Πληροφορικής κρίνεται πολύ χρήσιµη γιατί δε χρειάζεται να παπαγαλίζεις αλλά αντίθετα µαθαίνεις να σκέφτεσαι», «Θα ήθελα να χρησιµοποιούσαµε τους ΕΧ και σε άλλα µαθήµατα π.χ. Χηµεία», «Θεωρώ ότι η εκπόνηση δραστηριοτήτων µε ΕΧ είναι µια κουραστική διαδικασία αλλά βοηθάνε πολύ στο να καταλαβαίνουµε καλύτερα τις έννοιες», «Οι δραστηριότητες µας βοηθούν να καταλαβαίνουµε καλύτερα το µάθηµα αλλά είναι χρονοβόρες και κουραστικές», «υσκολεύοµαι πολύ να κατασκευάσω ένα χάρτη γιατί τις περισσότερες φορές δε ξέρω πώς να συνδέσω τις έννοιες και χρειάζεται να αφιερώσω χρόνο για να σκεφτώ περισσότερο», «Όταν κατασκευάζω έναν ΕΧ µε τις πιο σηµαντικές έννοιες του µαθήµατος, χρειάζοµαι πολύ λιγότερο χρόνο να µάθω το µάθηµα». Συνοψίζοντας, πιστεύουµε ότι η πιλοτική έρευνα που διεξήχθη είχε ενθαρρυντικά αποτελέσµατα όσον αφορά στους δυνατούς τρόπους αξιοποίησης της ΕΧΓ στην εκπαιδευτική διαδικασία του µαθήµατος της Πληροφορικής Γυµνασίου, δίνοντας µας το έναυσµα να προχωρήσουµε την έρευνά µας και την επόµενη σχολική περίοδο ( ) προκειµένου να διερευνήσουµε ένα σύνολο θεµάτων που εξετάστηκαν είτε εµπειρικά είτε σε µικρή έκταση. Επίσης, ερωτήµατα που αφορούν στο (i) αν οι µαθητές κατανοούν σε µεγαλύτερο βαθµό τις έννοιες µέσω της διδασκαλίας µε ΕΧ ή (ii) ποιος/ποιοι τύποι δραστηριοτήτων διδασκαλίας (π.χ. χρήση ΕΧ κατασκευασµένου από το διδάσκοντα, κατασκευή ΕΧ από τους µαθητές µετά τη διδασκαλία, συνεργατική κατασκευή ΕΧ) συνεισφέρουν θετικότερα στην κατανόηση των εννοιών αποτελούν µερικά ανοικτά ερευνητικά θέµατα προς µελλοντική διερεύνηση. 15

16 Πίνακας 1. Ενδεικτικές δραστηριότητες ΕΧΓ που εκπονήθηκαν από τους µαθητές στο πλαίσιο της πιλοτικής έρευνας Α/Α Έννοια Περιγραφή ραστηριότητας Πλαίσιο εκπόνησης Α Γ ΥΜΝΑΣΙΟΥ Α1 Α2 Α3 Αποθήκευση της Πληροφορίας στον υπολογιστή Ηλεκτρονικός Υπολογιστής Οι βασικές µονάδες του Αποθήκευση της Πληροφορίας στον υπολογιστή Κύρια Μνήµη ραστηριότητα Τάξης για τη διδασκαλία της συγκεκριµένης έννοιας Συνεργασία µαθητών και διδάσκοντος Εκπονήθηκε µε «χαρτί-µολύβι» ιάρκεια 30 Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους έναν ΕΧ που είχε κατασκευαστεί από το διδάσκοντα και ένα σύνολο ερωτήσεων προς διερεύνηση και απάντηση ραστηριότητα ιαµορφωτικής Αξιολόγησης Ατοµική Εκπονήθηκε µε το Inspiration ιάρκεια 30 Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους έναν ΕΧ που είχε κατασκευαστεί από το διδάσκοντα και περιείχε λανθασµένα στοιχεία ραστηριότητα ιαµορφωτικής Αξιολόγησης Ατοµική Εκπονήθηκε µε «χαρτί-µολύβι» ιάρκεια 10 Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους ένα σύνολο από έννοιες που αφορούν στη συγκεκριµένη ενότητα π.χ. Χωρητικότητα, Μνήµη RAM, Κύρια Μνήµη κ.λπ Στο πλαίσιο διδασκαλίας της συγκεκριµένης έννοιας δόθηκε στους µαθητές ο ΕΧ που παρουσιάζεται στο Σχήµα 2 και τους ζητήθηκε να σηµειώσουν τις έννοιες που γνωρίζουν και τις έννοιες που δε γνωρίζουν. Οι έννοιες που δε γνώριζαν οι µαθητές καταγράφηκαν στον πίνακα και επεξηγήθηκαν είτε από τους µαθητές που τις γνώριζαν (αν υπήρχαν) είτε από το διδάσκοντα. Στη συνέχεια, οι µαθητές κλήθηκαν να απαντήσουν σε 3 ερωτήσεις µε στόχο (i) τον εµπλουτισµό του χάρτη µε έννοιες από την εµπειρία τους (Ερώτηση 1: Ποιες άλλες µονάδες αποθήκευσης του Η/Υ γνωρίζετε;) ή µε έννοιες µετά από σχετική έρευνα που διεξήγαγαν (Ερώτηση 2: Να δώσετε 3 παραδείγµατα ονοµάτων αρχείων που υπάρχουν στον υπολογιστή σας. Τι παρατηρείτε σχετικά µε τα ονόµατα των αρχείων;) και (ii) να διερευνήσει ο διδάσκων αν οι µαθητές είχαν κατανοήσει τις έννοιες που διδάχθηκαν (Ερώτηση 3: Η πρόταση «Πληροφορική!!! 09/2005» από πόσους χαρακτήρες αποτελείται; Πόσος χώρος χρειάζεται για την αποθήκευση της συγκεκριµένης πληροφορίας σε bytes και σε bits;). Οι µαθητές έπρεπε να αξιολογήσουν τις έννοιες/προτάσεις που αναπαριστώνται στο χάρτη (Σχήµα 3) και να διορθώσουν τη θέση των εννοιών, τις συνδέσεις µεταξύ των εννοιών καθώς και τις συσχετίσεις τους που έκριναν ότι ήταν λανθασµένες. Στους µαθητές δόθηκε ένα σύνολο εννοιών και τους ζητήθηκε είτε να συσχετίσουν τις συγκεκριµένες έννοιες δηµιουργώντας µια πρόταση (π.χ. Byte Χαρακτήρας - Bit, Κύρια Μνήµη Μητρική Πλακέτα ΚΜΕ) είτε να γράψουν µια πρόταση που θεωρούν σηµαντική και περιέχει τη δοσµένη έννοια (π.χ. Μνήµη RAM, Τυχαία Προσπέλαση). Η δραστηριότητα είχε ως στόχο να διερευνήσει τόσο τις αντιλήψεις των µαθητών στις συγκεκριµένες έννοιες όσο και να τους εισαγάγει σταδιακά στη διαδικασία κατασκευής ενός ΕΧ.

17 Α4 Α5 Υλικό Υπολογιστή Περιφερειακές Μονάδες Β Γ ΥΜΝΑΣΙΟΥ Β1 Εκτυπωτής Οθόνη ραστηριότητα που εκπονήθηκε στο σπίτι και στην τάξη Συνεργατική δύο ατόµων Εκπονήθηκε µε «χαρτί-µολύβι» και µε το Inspiration ιάρκεια 2 διδακτικές ώρες Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους µια λίστα από 24 έννοιες ραστηριότητα Τάξης κατά τη διάρκεια διδασκαλίας της συγκεκριµένης έννοιας Συνεργασία µαθητών σε οµάδες των 2-3 ατόµων Εκπονήθηκε µε «χαρτί-µολύβι» ιάρκεια 2 διδακτικές ώρες Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους έναν ΕΧ που είχε κατασκευαστεί από τη διδάσκουσα στον οποίο απεικονίζονταν οι έννοιες: Περιφερειακά, Μονάδες Εισόδου, Μονάδες Εξόδου, Ηχεία, Εκτυπωτής, Πληκτρολόγιο, Οθόνη, Σαρωτής, Ποντίκι ραστηριότητα ως εργασία για το σπίτι Ατοµική Εκπονήθηκε µε «χαρτί-µολύβι» ιάρκεια 1 διδακτική ώρα Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους ένα σύνολο από ερωτήσεις καθοδήγησης όθηκε στους µαθητές ένα σύνολο από 24 έννοιες όπως Κύρια Μνήµη, Μικρόφωνο, Εκτυπωτής laser, Περιφερειακές Μονάδες, Κεντρική Μονάδα, CD-ROM, Μονάδες Εξόδου κ.λπ και τους ζητήθηκε να κατασκευάσουν ατοµικά στο σπίτι τους µε «χαρτί-µολύβι» έναν ΕΧ µε κεντρική έννοια «Υλικό Υπολογιστή». Στη συνέχεια σε οµάδες των δύο ατόµων, βασιζόµενοι στους χάρτες που κατασκεύασαν στο σπίτι τους µε το λογισµικό Inspiration συνεργάστηκαν και κατασκεύασαν στην τάξη έναν τελικό ΕΧ. Σε επόµενο µάθηµα, οι χάρτες µοιράστηκαν σε διαφορετικές οµάδες και σχολιάστηκαν από τους ίδιους τους µαθητές. Συγκεκριµένα, ζητήθηκε από τους µαθητές να εντοπίσουν στοιχεία/προτάσεις που απεικονίζονταν στο χάρτη µε τα οποία διαφωνούσαν ή θεωρούσαν πολύ σηµαντικά (π.χ. τυχόν σύνθετες συνδέσεις µεταξύ των εννοιών). Μετά την ποιοτική αξιολόγηση των χαρτών από τους µαθητές ακολούθησε συζήτηση της ολοµέλειας της τάξης µε τη διδάσκουσα. Αρχικά οι µαθητές µελέτησαν το χάρτη που τους δινόταν και εξέφρασαν τυχόν απορίες. Στη συνέχεια χωρισµένοι σε οµάδες των 2-3 ατόµων αποφάσισαν για ποιες µονάδες (π.χ. Πληκτρολόγιο) θα ήθελαν να βρουν πληροφορίες. Κάθε οµάδα επέλεξε το πολύ µέχρι 3 µονάδες. Ως πηγή εύρεσης πληροφοριών µπορούσαν να ανατρέξουν είτε στο σχολικό εγχειρίδιο, είτε στο ιαδίκτυο είτε να χρησιµοποιήσουν το εκπαιδευτικό λογισµικό «ελύς». Κάθε οµάδα έπρεπε για τις µονάδες που είχε επιλέξει να βρει κάποια χαρακτηριστικά τους και να κατασκευάσει έναν επιµέρους ΕΧ που θα απεικόνιζε τη συγκεκριµένη µονάδα. Στη συνέχεια οι οµάδες παρουσίασαν τους ΕΧ που είχαν κατασκευάσει στην ολοµέλεια της τάξης και οι οµάδες που κατασκεύασαν ΕΧ για τις ίδιες µονάδες συνεργάστηκαν προκειµένου να καταλήξουν σε έναν ΕΧ για κάθε µονάδα. Οι ΕΧ που τελικά προέκυψαν συµπλήρωσαν τον αρχικό ΕΧ του διδάσκοντος και το τελικό προϊόν αναρτήθηκε στο εργαστήριο του σχολείου. Η παρέµβαση του διδάσκοντος σε όλες τις φάσεις της δραστηριότητας περιοριζόταν στην επίλυση αποριών και στην καθοδήγηση δηµιουργίας του έργου. Οι µαθητές κλήθηκαν να µελετήσουν στο σπίτι τους τις σχετικές ενότητες που αφορούσαν στον Εκτυπωτή και στην Οθόνη και να κατασκευάσουν 2 ΕΧ. Ενδεικτικές ερωτήσεις καθοδήγησης ήταν «Ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες εκτυπωτών;», «Ποιες είναι οι διαφορές τους;», «Ποια τα βασικά χαρακτηριστικά µιας οθόνης;», «Τι είναι οι οθόνες αφής;». Μετά τη διόρθωση των ΕΧ από τη διδάσκουσα, επιλέχθηκαν προς παρουσίαση στην τάξη 2 ΕΧ για κάθε κεντρική έννοια διαφορετικής δοµής και αναπαραστάσεων προς σχολιασµό από τους µαθητές. Στόχος ήταν η διδασκαλία των συγκεκριµένων εννοιών µέσω της συγκεκριµένης δραστηριότητας και η καλλιέργεια δεξιοτήτων στους µαθητές σχετικά µε τον εντοπισµό των σηµαντικών εννοιών µέσα σε ένα κείµενο και τη σύνδεση/συσχέτιση των εννοιών. 17

18 Β2 Β3 Γ1 Μητρική Πλακέτα Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης ραστηριότητα ιαµορφωτικής Αξιολόγησης Συνεργατική Εκπονήθηκε µε το Inspiration ιάρκεια 1 διδακτική ώρα Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους µια λίστα από 20 έννοιες και µια λίστα από 16 συνδέσµους ραστηριότητα Τάξης για τη διδασκαλία της συγκεκριµένης έννοιας Ατοµική Εκπονήθηκε µε το περιβάλλον COMPASS ιάρκεια 2 διδακτικές ώρες Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους µια λίστα από 24 έννοιες και µια λίστα από 21 συνδέσµους καθώς και τη διαθέσιµη ανατροφοδότηση από το COMPASS Γ Γ ΥΜΝΑΣΙΟΥ Ψηφιογραφικά ραστηριότητα Τάξης για τη διδασκαλία Γραφικά της συγκεκριµένης έννοιας Συνεργασία µαθητών και διδάσκοντος ιάρκεια 1 διδακτική ώρα Οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους έναν ΕΧ που είχε κατασκευαστεί από το διδάσκοντα καθώς και ένα σύνολο ερωτήσεων προς απάντηση από τους µαθητές Σε οµάδες των 2 ατόµων και µε τη χρήση του λογισµικού Inspiration, οι µαθητές κλήθηκαν συνεργατικά να κατασκευάσουν έναν ΕΧ που αφορούσε στην ερώτηση «Τι υπάρχει στη Μητρική Πλακέτα;». Πριν την εκπόνηση της δραστηριότητας είχε προηγηθεί διδασκαλία της σχετικής έννοιας. Για την κατασκευή του χάρτη, οι µαθητές είχαν στη διάθεσή τους µια λίστα εννοιών όπως ΚΜΕ, ALU, ίαυλοι, Πράξεις, Λογικές, Αριθµητικές, Πρόσθεση, Σύγκριση, Καταχωρητές, Κύρια Μνήµη, Ολοκληρωµένο Κύκλωµα κ.λπ και µια λίστα συνδέσµων που µπορούσαν να χρησιµοποιήσουν (αν ήθελαν µπορούσαν να προσθέσουν συνδέσµους της αρεσκείας τους). Η λίστα συνδέσµων περιείχε και συνδέσµους που δεν ήταν ορθοί (π.χ. αποθηκεύονται µόνιµα ή αποθηκεύονται προσωρινά, έχουν µικρή ή έχουν µεγάλη). Ο ρόλος του διδάσκοντος περιορίστηκε στο να κάνει ερωτήσεις στους µαθητές προκειµένου να τους καθοδηγήσει στην κατασκευή και να παρέχει ανατροφοδότηση σχετικά µε το έργο που παρήγαγαν οι µαθητές. Με τη χρήση του περιβάλλοντος COMPASS, οι µαθητές κλήθηκαν να κατασκευάσουν έναν ΕΧ σχετικά µε τη δοσµένη κεντρική έννοια. Στόχος της δραστηριότητας ήταν να διδαχθούν µέσα από την εκπόνησή της την κεντρική έννοια «Περιφερειακές Μονάδες Αποθήκευσης». Για την κατασκευή του χάρτη µπορούσαν να χρησιµοποιήσουν έννοιες και συνδέσµους από τις διαθέσιµες λίστες, οι οποίες περιείχαν και λανθασµένους συνδέσµους καθώς και περιττές έννοιες. Κατά τη διάρκεια εκπόνησης της δραστηριότητας, οι µαθητές ελάµβαναν ανατροφοδότηση από το περιβάλλον COMPASS, τόσο όσον αφορά στην παροχή εκπαιδευτικού υλικού προς µελέτη όσο και στην παροχή βοήθειας/καθοδήγησης/αναστοχασµού των λαθών που είχαν κάνει στην κατασκευή του χάρτη. Ο ρόλος του διδάσκοντος ήταν καθαρά βοηθητικός όσον αφορά στη χρήση του περιβάλλοντος COMPASS. Στο πλαίσιο διδασκαλίας της συγκεκριµένης έννοιας δόθηκε στους µαθητές ο ΕΧ που παρουσιάζεται στο Σχήµα 4 και τους ζητήθηκε να σηµειώσουν τις έννοιες που γνωρίζουν και τις έννοιες που δε γνωρίζουν. Οι έννοιες που δε γνώριζαν οι µαθητές καταγράφηκαν στον πίνακα και επεξηγήθηκαν είτε από τους µαθητές που γνώριζαν τις έννοιες (αν υπήρχαν) είτε από το διδάσκοντα. Στη συνέχεια, οι µαθητές κλήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήσεις, οι απαντήσεις των οποίων ήταν δυνατόν να προκύψουν µέσα από τον ΕΧ που είχαν στη διάθεσή τους όπως «Τι σηµαίνει ανάλυση γραφικού 1024 x 768;», «Σε βάθος χρώµατος 1 bit, πόσα χρώµατα έχει το γραφικό;», «Στην περίπτωση που δύο γραφικά έχουν τις ίδιες διαστάσεις και το ίδιο βάθος χρώµατος και το ένα απεικονίζει ένα ηλιοβασίλεµα στη Σαντορίνη και το δεύτερο ένα κίτρινο τρίγωνο σε λευκό φόντο, ποιο από τα δύο γραφικά θα χρειαστεί µεγαλύτερο αποθηκευτικό χώρο και γιατί;», «Πως υπολογίζεται το µέγεθος/χωρητικότητα ενός ψηφιογραφικού γραφικού;» 18

19 19

20 Σχήµα 5. Οι ΕΧ 4 µαθητών που κατασκευάστηκαν στο πλαίσιο της διαγνωστικής αξιολόγησης στην 1 η φάση της 1 ης υπό-έρευνας 20

Αξιοποιώντας τον Εννοιολογικό Χάρτη ως Εργαλείο ιδασκαλίας και Αξιολόγησης στο Μάθηµα Πληροφορικής Γυµνασίου

Αξιοποιώντας τον Εννοιολογικό Χάρτη ως Εργαλείο ιδασκαλίας και Αξιολόγησης στο Μάθηµα Πληροφορικής Γυµνασίου Αξιοποιώντας τον Εννοιολογικό Χάρτη ως Εργαλείο ιδασκαλίας και Αξιολόγησης στο Μάθηµα Πληροφορικής Γυµνασίου Ε. Γουλή, Α. Γόγουλου, Κ. Παπανικολάου και Μ. Γρηγοριάδου, Τµήµα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος B: Εισαγωγή στις έννοιες παιδαγωγικής αξιοποίησης των ΤΠΕ με εφαρμογή στη διδακτική της Πληροφορικής Οργάνωση και Σχεδίαση Μαθήματος

Μέρος B: Εισαγωγή στις έννοιες παιδαγωγικής αξιοποίησης των ΤΠΕ με εφαρμογή στη διδακτική της Πληροφορικής Οργάνωση και Σχεδίαση Μαθήματος Μέρος: Θέμα: Μέρος B: Εισαγωγή στις έννοιες παιδαγωγικής αξιοποίησης των ΤΠΕ με εφαρμογή στη διδακτική της Πληροφορικής Οργάνωση και Σχεδίαση Μαθήματος Φύλλα Δραστηριότητας L1 - Εύκολες L2 - Μέτριες L3

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος

Εννοιολογική χαρτογράφηση. Τ. Α. Μικρόπουλος Εννοιολογική χαρτογράφηση Τ. Α. Μικρόπουλος Οργάνωση γνώσης Η οργάνωση και η αναπαράσταση της γνώσης αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για την οικοδόμηση νέας γνώσης. Η οργάνωση των εννοιών που αναφέρονται

Διαβάστε περισσότερα

Ο Εννοιολογικός Χάρτης ως Εργαλείο ιδασκαλίας

Ο Εννοιολογικός Χάρτης ως Εργαλείο ιδασκαλίας ιδακτική της Πληροφορικής Νοέµβριος 2005 Ο Εννοιολογικός Χάρτης ως Εργαλείο ιδασκαλίας Ο Εννοιολογικός Χάρτης ως Εργαλείο ιδασκαλίας Γρηγοριάδου, Μ., Γουλή, Ε., Γόγουλου Α. 1 Εισαγωγή Ο εννοιολογικός χάρτης

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογικός χάρτης: Tι είναι; οµικά στοιχεία Εννοιολογικού χάρτη. Η εννοιολογική χαρτογράφηση ως εργαλείο µάθησης και αξιολόγησης

Εννοιολογικός χάρτης: Tι είναι; οµικά στοιχεία Εννοιολογικού χάρτη. Η εννοιολογική χαρτογράφηση ως εργαλείο µάθησης και αξιολόγησης οµικά στοιχεία Εννοιολογικού χάρτη Η εννοιολογική χαρτογράφηση ως εργαλείο µάθησης και αξιολόγησης Κ. Παπανικολάου Επίκουρη καθηγήτρια spap@di.uoa.gr http://hermes.di.uoa.gr/papanikolaou/ Έννοιες που συνδέονται

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία και τη μάθηση

Εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία και τη μάθηση Εφαρμογές των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στη διδασκαλία και τη μάθηση Μάθημα επιλογής Α εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτικών ΠΕ70. Όλγα Κασσώτη

Επιμόρφωση εκπαιδευτικών ΠΕ70. Όλγα Κασσώτη Αξιοποίηση λογισμικού εννοιολογικής χαρτογράφησης στα πλαίσια της θεωρίας μάθησης εποικοδομισμού /κοινωνικού κονστρουκτιβισμού (social constructivism) Επιμόρφωση εκπαιδευτικών ΠΕ70 Όλγα Κασσώτη Λογισμικά

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 18: Εννοιολογικοί Χάρτες στην Εκπαίδευση Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή

Εννοιολογική χαρτογράφηση: Διδακτική αξιοποίηση- Αποτελέσματα για το μαθητή Το λογισμικό της εννοιολογικής χαρτογράυησης Inspiration Η τεχνική της εννοιολογικής χαρτογράφησης αναπτύχθηκε από τον καθηγητή Joseph D. Novak, στο πανεπιστήμιο του Cornell. Βασίστηκε στις θεωρίες του

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Έννοιες της Πληροφορικής με το Περιβάλλον Εννοιολογικής Χαρτογράφησης COMPASS

Διδάσκοντας Έννοιες της Πληροφορικής με το Περιβάλλον Εννοιολογικής Χαρτογράφησης COMPASS 46. 84 p 3 4 0_347 9/1/08 9:38 AM Page 340 Διδάσκοντας Έννοιες της Πληροφορικής με το Περιβάλλον Εννοιολογικής Χαρτογράφησης COMPASS Ευαγγελία Γουλή, Αγορίτσα Γογουλου, Μαρία Γρηγοριάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση 8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση Η εννοιολογική χαρτογράφηση (concept mapping) αποτελεί ένα μέσο για την αναπαράσταση των γνώσεων, των ιδεών, των εννοιών προς οικοδόμηση (Jonassen et al. 1998), των νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εννοιολογική χαρτογράφηση Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Σχεδίασης του Μαθησιακού Περιβάλλοντος Εννοιολογικής Χαρτογράφησης COMPASS

Αρχές Σχεδίασης του Μαθησιακού Περιβάλλοντος Εννοιολογικής Χαρτογράφησης COMPASS Αρχές Σχεδίασης του Μαθησιακού Περιβάλλοντος Εννοιολογικής Χαρτογράφησης COMPASS Ευαγγελία Γουλή και Αγορίτσα Γόγουλου Τµήµα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών, Πανεπιστήµιο Αθηνών lilag@di.uoa.gr, rgog@di.uoa.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου

Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου Παιδαγωγικό εργαστήριο Σχεδιάζοντας ένα χάρτη εννοιών για τον Εθνικό Δρυμό Σουνίου Θ. ΙΩΑΝΝΟΥ Υπεύθυνος Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Δ.Δ.Ε. Δ Αθήνας «Προστατευόμενες περιοχές: Διαδρομές στο χώρο και στο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής. Περιγραφή μαθήματος. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00

Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής. Περιγραφή μαθήματος. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00 Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Παρασκευή 17:00-20:00 email: gpalegeo@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της Πληροφορικής" εννοούμε τη μελέτη,

Διαβάστε περισσότερα

λογισμικό Κidspiration Εννοιολογικοί Χάρτες και οι εφαρμογές τους στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

λογισμικό Κidspiration Εννοιολογικοί Χάρτες και οι εφαρμογές τους στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Xαρτογράφηση Εννοιών λογισμικό Κidspiration Εννοιολογικοί Χάρτες και οι εφαρμογές τους στη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Πρόγραμμα Πληροφορικού Εμπλουτισμού ΑΠ της

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η

Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14. ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Τμήμα Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Ακαδημαϊκό Έτος 2013-14 ΠΜΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ 6 η Νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Εργασία στο Μαθήμα Σχεδίαση Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιασµός της Συνεδρίας «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» Αγορίτσα Γόγουλου

Σχολιασµός της Συνεδρίας «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» Αγορίτσα Γόγουλου Σχολιασµός της Συνεδρίας «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» Αγορίτσα Γόγουλου Ο προγραµµατισµός είναι ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον γνωστικό αντικείµενο, στο οποίο όµως οι µαθητές αντιµετωπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. «Το Υλικό του Υπολογιστή»

ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. «Το Υλικό του Υπολογιστή» ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ «Το Υλικό του Υπολογιστή» 1.Τίτλος Διδακτικού Σεναρίου Το Υλικό του Υπολογιστή. 2. Εκτιμώμενη Διάρκεια Προβλέπεται να διαρκέσει συνολικά 2 διδακτικές ώρες. 3. Ένταξη στο πρόγραμμα σπουδών

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.

Περιγραφή μαθήματος. Εαρινό εξάμηνο 2009-2010. Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail. Μάθημα: Διδακτική της Πληροφορικής I Εαρινό εξάμηνο 2009-2010 Διδάσκων: Παλαιγεωργίου Γ. Διαλέξεις: Δευτέρα 14:00-18:00 email: gpalegeo.teaching@gmail.com Περιγραφή μαθήματος Με τον όρο "Διδακτική της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα.

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα. Γιώργος Μαντζώλας ΠΕ03 Βοηθήστε τη ΕΗ Η προβληµατική της Εκπαιδευτικής ραστηριότητας Η επίλυση προβλήµατος δεν είναι η άµεση απόκριση σε ένα ερέθισµα, αλλά ένας πολύπλοκος µηχανισµός στον οποίο εµπλέκονται

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ

Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ «Ενσωμάτωση και αξιοποίηση των εννοιολογικών χαρτών στην εκπαιδευτική διαδικασία μέσα από μία δραστηριότητα εποικοδομητικού τύπου» Δέγγλερη Σοφία Μουδατσάκη Ελένη Λιόβας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Οι συγκοινωνίες» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικό Εργαστήριο Φυσικής. ρακόπουλος Γρηγόρης, ΠΕ04, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί,

Ηλεκτρονικό Εργαστήριο Φυσικής. ρακόπουλος Γρηγόρης, ΠΕ04, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί, P P Μαθητής/τρια Ηλεκτρονικό Εργαστήριο Φυσικής ρακόπουλος Γρηγόρης, ΠΕ04, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί, drakopoulos@kalamari.gr Τίκβα Χριστίνα, ΠΕ19, Ελληνογαλλική Σχολή Καλαµαρί, christinatikva@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Γ Βότσης Ευστάθιος Γιαζιτσής Παντελής Σπαής Αλέξανδρος Τάτσης Γεώργιος Προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αρχάριοι προγραμματιστές Εισαγωγή Προβλήματα Δυσκολίες Διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασµός του Περιεχοµένου και της Μεθοδολογίας µιας ιδασκαλίας

Σχεδιασµός του Περιεχοµένου και της Μεθοδολογίας µιας ιδασκαλίας Σχεδιασµός του Περιεχοµένου και της Μεθοδολογίας µιας ιδασκαλίας Στο πλαίσιο προγραµµατισµού µιας διδασκαλίας θα πρέπει να καθοριστούν οι ακόλουθοι άξονες: 1. Αντικείµενο ιδασκαλίας: Αναφέρεται το θέµα/έννοια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

«Γνωρίζοντας το Υλικό του Υπολογιστή μέσω της Εννοιολογικής Χαρτογράφησης Χρήση του CmapTools»

«Γνωρίζοντας το Υλικό του Υπολογιστή μέσω της Εννοιολογικής Χαρτογράφησης Χρήση του CmapTools» 3ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Συνέδριο Ημαθίας ΠΡΑΚΤΙΚΑ «Γνωρίζοντας το Υλικό του Υπολογιστή μέσω της Εννοιολογικής Χαρτογράφησης Χρήση του CmapTools» Αβραμίδου Μαργαρίτα Καθηγήτρια Πληροφορικής, 1 ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

1ο Διεθνές Συνέδριο «...για να ξαναφανταστούμε το σχολείο..."

1ο Διεθνές Συνέδριο «...για να ξαναφανταστούμε το σχολείο... 1ο Διεθνές Συνέδριο «...για να ξαναφανταστούμε το σχολείο..." Πανεπιστήμιο Μακεδονίας 29-30 Ιουνίου 2013 29/6/2013 Δημητριάδου_Βράντση 1 Η Εννοιολογική Χαρτογράφηση ως όχημα διαφοροποίησης της διδασκαλίας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ, ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΛ 001: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΛ 003: ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ακαδηµαϊκό Έτος 2003-2004, Εαρινό Εξάµηνο ιδάσκων

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14

Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση...13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 Περιεχόµενα Πρώτο Κεφάλαιο Φάσεις & Μοντέλα ένταξης των ΤΠΕ στην Εκπαίδευση....13 1.1 Εκπαιδευτική Τεχνολογία: η προϊστορία της πληροφορικής στην εκπαίδευση 14 1.1.1 Ορισµός της εκπαιδευτικής τεχνολογίας...14

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Προσεγγίσεις και Εργαλεία για τη Διδασκαλία της Πληροφορικής

Διδακτικές Προσεγγίσεις και Εργαλεία για τη Διδασκαλία της Πληροφορικής Περιεχόμενα Πρόλογος... 11 Κεφ.1 Θεωρητικό Πλαίσιο της Διδακτικής: Βασικές Έννοιες, Σχεδιασμός και Οργάνωση Διδασκαλίας, Εκπαιδευτική Αξιολόγηση Μ. Γρηγοριάδου, Ε. Γουλή και Α. Γόγουλου... 15 1.1 Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή γνώσεις των μαθητών : Γνωρίζουν τα ονόματα των πλανητών,ότι κινούνται γύρω από τον Ήλιο και ότι φωτίζονται από αυτόν.

Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή γνώσεις των μαθητών : Γνωρίζουν τα ονόματα των πλανητών,ότι κινούνται γύρω από τον Ήλιο και ότι φωτίζονται από αυτόν. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Το ηλιακό μας σύστημα Συγγραφέας: Παναγιώτα Παπαγρηγορίου Τάξη: ΣΤ Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές: Γεωγραφία, Ιστορία, Γλώσσα, Αισθητική Αγωγή Συμβατότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου Αθήνα, Φεβρουάριος 2008 ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «Ο ΚΥΚΛΟΣ» Νικόλαος Μπαλκίζας Ιωάννα Κοσμίδου 1.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια της συνάρτησης

Εισαγωγή στην έννοια της συνάρτησης Εισαγωγή στην έννοια της συνάρτησης Υποδειγματικό Σενάριο Γνωστικό αντικείμενο: Μαθηματικά (ΔΕ) Δημιουργός: ΙΩΑΝΝΗΣ ΖΑΝΤΖΟΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αξονική συµµετρία» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αναπνευστικό σύστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών

Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Διαφοροποίηση στρατηγικών διδασκαλίας ανάλογα με το περιεχόμενο στα μαθήματα των φυσικών επιστημών Κων/νος Στεφανίδης Σχολικός Σύμβουλος Πειραιά kstef2001@yahoo.gr Νικόλαος Στεφανίδης Φοιτητής ΣΕΜΦΕ, ΕΜΠ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ (ΜΝΗΜΗ)

ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ (ΜΝΗΜΗ) ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ (ΜΝΗΜΗ) Συσκευές αποθήκευσης Ένας υπολογιστής προκειµένου να αποθηκεύσει δεδοµένα χρησιµοποιεί δύο τρόπους αποθήκευσης: Την Κύρια Μνήµη Τις συσκευές µόνιµης αποθήκευσης (δευτερεύουσα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Προσεγγίσεις και Εργαλεία για τη Διδασκαλία της Πληροφορικής. Χαρούλα Αγγελή-Βαλανίδη Πανεπιστήμιο Κύπρου

Διδακτικές Προσεγγίσεις και Εργαλεία για τη Διδασκαλία της Πληροφορικής. Χαρούλα Αγγελή-Βαλανίδη Πανεπιστήμιο Κύπρου Διδακτικές Προσεγγίσεις και Εργαλεία για τη Διδασκαλία της Πληροφορικής Χαρούλα Αγγελή-Βαλανίδη Πανεπιστήμιο Κύπρου Το Τρίγωνο της Διδακτικής ΓΝΩΣΕΙΣ (διδακτικός μετασχηματισμός) ΜΑΘΑΙΝΩ ΔΙΔΑΣΚΩ ΜΑΘΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης

Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Οδηγίες για αξιολόγηση στο πλαίσιο ομότιμης συνεργατικής μάθησης Τι είναι το PeLe; Το PeLe είναι ένα διαδικτυακό περιβάλλον που ενθαρρύνει την αξιολόγηση στο πλαίσιο της ομότιμης συνεργατικής μάθησης και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ o Ηγνωστική σύνδεση Η γνωστική σύνδεση, σύμφωνα με τον Ausebel, διαδραματίζει βασικότατο ρόλο στη διαδικασία της ουσιαστικής μάθησης, ηοποία σημαίνει τη διαδικασία σύνδεσης των νέων

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Τα διδακτικά σενάρια

Τα διδακτικά σενάρια 2.2.4.1 Τα διδακτικά σενάρια Το ζήτηµα της διδακτικής αξιοποίησης του λογισµικού αποτελεί σηµείο προβληµατισµού ερευνητών και εκπαιδευτικών που ασχολούνται µε την ένταξη των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων και γνώσεων επιµορφωτών Β Επιπέδου

Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων και γνώσεων επιµορφωτών Β Επιπέδου «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας Μαθησιακών Αποτελεσμάτων

Πίνακας Μαθησιακών Αποτελεσμάτων Πίνακας Μαθησιακών Αποτελεσμάτων Τα Μαθησιακά Αποτελέσματα στον παρακάτω πίνακα έχουν σχηματιστεί με βάση τα συμπεράσματα στη Διεθνική Αναφορά Έρευνας Ο1 που περιέχει τα ευρήματα της έρευνας που διεξήχθη

Διαβάστε περισσότερα

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή,

το σύστηµα ελέγχει διαρκώς το µαθητή, Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Ένας νηπιαγωγός, προκειµένου να διδάξει σε παιδιά προσχολικής ηλικίας το λεξιλόγιο των φρούτων Σωστό και λαχανικών που συνδέονται µε τις διατροφικές συνήθειες µας, δε ζητάει

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 2ο: Υλικό υπολογιστή

Κεφάλαιο 2ο: Υλικό υπολογιστή Κεφάλαιο 2ο: Υλικό υπολογιστή 2. 1. Οι βασικές µονάδες του ηλεκτρονικού υπολογιστή (PC) Μάθηµα 2.1 [ ] Οι βασικές µονάδες του ηλεκτρονικού υπολογιστή (PC) Θεωρία: Βιβλίο: σελ. 25 29 Ασκήσεις: Βιβλίο: σελ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αγωγοί και µονωτές» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΡΟΩΘΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Η ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΓΙΑ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Λεωνίδας Κυριακίδης Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Σενάριο Διδασκαλίας του Εσωτερικού του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Αθανάσιος Βράντζας 1 vrantzas@sch.gr 1 Καθηγητής Πληροφορικής Περίληψη Στην εργασία αυτή θα επιχειρηθεί να παρουσιαστεί η διδασκαλία του εσωτερικού

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΕΛΕΝΗ ΑΜ:453 ΕΞ.: Ζ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΔΡ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΩΛΗΣ ΚΟΛΟΜΒΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή.

Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα. συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη τιµή. Σενάριο 6. Συµµεταβολές στο ισοσκελές τρίγωνο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Β' Λυκείου. Συµµεταβολή µεγεθών. Εµβαδόν ισοσκελούς τριγώνου. Σύστηµα συντεταγµένων. Γραφική παράσταση συνάρτησης. Μέγιστη - ελάχιστη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΡΟΣΗΜΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ

ΤΟ ΠΡΟΣΗΜΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟ του Κύπρου Κυπρίδηµου, µαθηµατικού ΤΟ ΠΡΟΣΗΜΟ ΤΟΥ ΤΡΙΩΝΥΜΟΥ Περίληψη Στη δραστηριότητα αυτή οι µαθητές καλούνται να διερευνήσουν το πρόσηµο του τριωνύµου φ(x) = αx 2 + βx + γ. Προτείνεται να διδαχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικό αντικείµενο της ενότητας είναι η παρουσίαση του

Γνωστικό αντικείµενο της ενότητας είναι η παρουσίαση του Κολίτση Φιλοθέη ΠΛΑΝΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΟ ΚΣΕ 1. Θέµα της ενότητας Αναφέρετε το γνωστικό αντικείµενο της ενότητας, τη σχέση της µε το ΑΠΣ και το υλικό του ΚΣΕ. Ποιες ήταν οι κυριότερες νέες γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος Γράψτε ένα τίτλο για το σενάριο ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΑΓΩΓΟΥΣ ΚΑΙ ΜΟΝΩΤΕΣ. «ΝΑ ΠΕΡΑΣΩ Ή ΌΧΙ» 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περι

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος Γράψτε ένα τίτλο για το σενάριο ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΑΓΩΓΟΥΣ ΚΑΙ ΜΟΝΩΤΕΣ. «ΝΑ ΠΕΡΑΣΩ Ή ΌΧΙ» 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περι ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αγωγοί και µονωτές» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5. Κύκλος Ζωής Εφαρμογών ΕΝΟΤΗΤΑ 2. Εφαρμογές Πληροφορικής. Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών 44 Διδακτικές ενότητες 5.1 Πρόβλημα και υπολογιστής 5.2 Ανάπτυξη εφαρμογών Διδακτικοί στόχοι Σκοπός του κεφαλαίου είναι οι μαθητές να κατανοήσουν τα βήματα που ακολουθούνται κατά την ανάπτυξη μιας εφαρμογής.

Διαβάστε περισσότερα

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Φ.Ε.Κ. τεύχος Β αρ. φύλλου 303/13-03-2003, Παράρτημα Α, Μάιος 2003 Επιμέλεια: Ελισάβετ Λαζαράκου Σχολική Σύμβουλος, 28 η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Βασικός σκοπός της αξιολόγησης του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων.

Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο. Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Σενάριο 5. Μετασχηµατισµοί στο επίπεδο Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Α' Λυκείου. Συµµετρία ως προς άξονα. Σύστηµα συντεταγµένων. Απόλυτη τιµή πραγµατικών αριθµών. Συµµεταβολή σηµείων. Θέµα: Στο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής της Πληροφορικής Ενότητα 1: Μ. Γρηγοριάδου, Α. Γόγουλου, Ε. Γουλή Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Περιεχόμενα : Βασικές Έννοιες Θεωρίες Μάθησης Στρατηγικές Διδασκαλίας Οργάνωση

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Με το κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται το ταχύρυθµο πρόγραµµα επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών, δίνοντας παραδείγµατα εφαρµογών των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αναζήτησης πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με το Διαδίκτυο και τις υπηρεσίες του

Γνωριμία με το Διαδίκτυο και τις υπηρεσίες του Γνωριμία με το Διαδίκτυο και τις υπηρεσίες του ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Παπαντώνη Μαρία, ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 9 ο Γυμνάσιο Καλλιθέας «Μάνος Χατζιδάκις» Αθήνα, Μάιος 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Πληροφορικής

Διδακτική Πληροφορικής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Διδακτική Πληροφορικής Ενότητα 3: Διδασκαλία και μάθηση της πληροφορικής Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός και αν

Διαβάστε περισσότερα

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου

1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο. 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Καράκιζα Τσαμπίκα 1. ΜΑΘΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ 2. ΤΑΞΗ: Α Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 4 η - ΚΕΦ. 11 ο : Γνωριμία με το Διαδίκτυο 3. Εκπαιδευτικές ανάγκες: Οι μαθητές είναι στη μεγάλη πλειοψηφία τους νυν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΡΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΤΟ MYPROJECT

ΦΟΡΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΤΟ MYPROJECT ΦΟΡΜΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΤΟ MYPROJECT Σκοπός της αξιολόγησης είναι να αποτιμηθεί ο παιδαγωγικός σχεδιασμός και η ψηφιακή αναπαράσταση της προτεινόμενης συνθετικής

Διαβάστε περισσότερα

Ο εννοιολογικός χάρτης στη µαθησιακή διεργασία της «Εκπαίδευσης από Απόσταση»

Ο εννοιολογικός χάρτης στη µαθησιακή διεργασία της «Εκπαίδευσης από Απόσταση» Ο εννοιολογικός χάρτης στη µαθησιακή διεργασία της «Εκπαίδευσης από Απόσταση» Μαρία ΓΡΗΓΟΡΙΑ ΟΥ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τµήµα Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών, ΕΚΠΑ Αθήνα, Ελλάδα gregor@di.uoa.gr Ευαγγελία

Διαβάστε περισσότερα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα

Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα Σενάριο 3. Τα µέσα των πλευρών τριγώνου Γνωστική περιοχή: Γεωµετρία Γ' Γυµνασίου: Παραλληλία πλευρών, αναλογίες γεωµετρικών µεγεθών, οµοιότητα τριγώνων, τριγωνοµετρικοί αριθµοί περίµετρος και εµβαδόν.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε.

Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών. Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Μαθηματικά: Οι τάσεις στη διδακτική και τα Προγράμματα Σπουδών Πέτρος Κλιάπης Σχολικός Σύμβουλος Π.Ε. Στάσεις απέναντι στα Μαθηματικά Τι σημαίνουν τα μαθηματικά για εσάς; Τι σημαίνει «κάνω μαθηματικά»;

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ ΚΑΤΕΛΑΝΟΥ ΤΜΗΜΑ: Γ 1

ΜΑΡΙΑ ΚΑΤΕΛΑΝΟΥ ΤΜΗΜΑ: Γ 1 ΜΑΡΙΑ ΚΑΤΕΛΑΝΟΥ ΤΜΗΜΑ: Γ 1 ΥΛΙΚΟ & ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΚΥΡΙΑ ΜΝΗΜΗ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ & ΕΞΟΔΟΥ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΕΞΟΔΟΥ ΑΠΟΘΗΚΕΥΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΠΗΓΕΣ Κάθε υπολογιστής

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης

Όταν κοιτάς από ψηλά Σχήµα-Ανάγλυφο της Γης ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η γη από το διάστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή

ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΑΞΗΣ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΚΑΙ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΣΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών της Αγωγής Πανεπιστήµιο Κύπρου Χρήστος Παντσίδης Παναγιώτης Σπύρου Πανεπιστήµιο

Διαβάστε περισσότερα