Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΓΟΡΑ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΓΟΡΑ"

Transcript

1 Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΓΟΡΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΕΘΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

2

3 Για το Ελληνικό Υπουργείο των Εξωτερικών, η προώθηση της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας και των ελληνικών επιχειρήσεων, αποτελούν βασική προτεραιότητα της εξωτερικής μας πολιτικής. Για την επίτευξη του στρατηγικού αυτού στόχου, επιστρατεύσαμε μέσω του νέου Οργανισμού του ΥΠ.ΕΞ, το σύνολο του διπλωματικού μας προσωπικού και το θέσαμε στην υπηρεσία της οικονομικής διπλωματίας. Πρώτιστα αναμορφώσαμε, αναβαθμίσαμε και διευρύναμε το θεσμικό πλαίσιο άσκησης της οικονομικής διπλωματίας της χώρας, γιατί πιστεύουμε ότι στο συνεχώς μεταβαλλόμενο και ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον, του οποίου κύριο χαρακτηριστικό είναι η διεθνοποίηση της οικονομίας και των αγορών, η οικονομική διπλωματία, αποτελεί, πέρα από παράγοντα ανάπτυξης και ευμάρειας, και παράγοντα ενίσχυσης της διεθνούς θέσης της χώρας. Για το σκοπό αυτό, ξεκινήσαμε μια σειρά από οργανωμένες δράσεις από κοινού με τους αρμόδιους φορείς των επιμέρους επιχειρηματικών κλάδων της πατρίδας μας. Βασική μας επιδίωξη είναι η συνεχής ενίσχυση της θέσης των ελληνικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό, η αύξηση των εξαγωγών, καθώς και η δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την περαιτέρω επέκταση των δραστηριοτήτων τους. Από τους πρώτους κλάδους με τους οποίους συνεργαστήκαμε είναι ο κλάδος των ιχθυοκαλλιεργειών, ο οποίος παραδοσιακά διακρίνεται για τον δυναμικό και εξωστρεφή του χαρακτήρα. Η Γενική Γραμματεία Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Αναπτυξιακής Συνεργασίας του Υπουργείου Εξωτερικών από κοινού με το Σύνδεσμο Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών, υλοποίησαν στοχευμένες δράσεις και πρωτοβουλίες, με απώτερο σκοπό την ακόμη μεγαλύτερη εξάπλωση του συγκεκριμένου κλάδου στις διεθνείς αγορές. Σε αυτή την προσπάθεια, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν και τα Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων των κατά τόπους Αρχών μας, τα οποία εκπόνησαν επιτόπιες μελέτες και έρευνες αγοράς για τα ιχθυηρά και τις θαλασσοκαλλιέργειες. Η παρούσα έκδοση συγκεντρώνει και καταγράφει τις μελέτες αυτές, των οποίων τα συμπεράσματα σας παρουσιάζουμε με ιδιαίτερη χαρά και ικανοποίηση. Στο σημείο αυτό, θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους όσους συνεισέφεραν στην επιτυχή κατάληξη αυτής της προσπάθειας και τέλος να σας υπενθυμίσω, για ακόμη μια φορά, ότι το Υπουργείο Εξωτερικών παραμένει στη διάθεση των ελληνικών επιχειρήσεων, έτοιμο να προσφέρει την αρωγή του σε κάθε τους βήμα στο εξωτερικό. Ντόρα Μπακογιάννη Υπουργός Εξωτερικών 1

4

5 Στην Ελλάδα, η θαλάσσια ιχθυοκαλλιέργεια έχει πλέον εδραιωθεί ως ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας. Παρουσιάζοντας υψηλή εισροή συναλλάγματος, μέσω των εξαγωγικών εμπορικών δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων, ο κλάδος έχει ήδη κατακτήσει τη 2η θέση σε αξία εξαγωγών αγροτικών προϊόντων, με ετήσιες εξαγωγές πάνω από 400 εκατ. ευρώ ή το 80% περίπου των συνολικών πωλήσεών του, παρέχοντας έτσι σημαντική στήριξη στην εθνική οικονομία. Σήμερα, 7 εταιρείες του κλάδου είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών, 15 κατατάσσονται στις 100 μεγαλύτερες εταιρείες τροφίμων της χώρας, ενώ απασχολούνται εργαζόμενοι στον κλάδο, που δραστηριοποιείται στην περιφέρεια και στις ακριτικές κυρίως περιοχές. Η υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί, η εντατική έρευνα, πειραματισμός και ανάπτυξη στους ιχθυογεννητικούς σταθμούς έχουν οδηγήσει σε αύξηση της αποδοτικότητας, σε μείωση του κόστους παραγωγής και του κόστους κεφαλαίου ανά παραγόμενη μονάδα, ενισχύοντας περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Ο εξαγωγικός προσανατολισμός της ελληνικής θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας υπήρξε έντονος από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ανάπτυξης της. Η συνέπεια των παραδόσεων και της κάλυψης της αγοραστικής ζήτησης με προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας, εγγυημένης φρεσκάδας και πιστοποιημένης ποιότητας, κατέστησαν τα προϊόντα του κλάδου αναγνωρίσιμα σε απαιτητικές αγορές, τόσο των ευρωπαϊκών όσο και τρίτων χωρών. Σε ορισμένες αγορές της ΕΕ, όπως της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασίλειου, η τσιπούρα και το λαβράκι της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας έχουν αποκτήσει τη δική τους ταυτότητα, και κατέχουν σημαντικά μερίδια αγοράς.h μεσογειακή ιχθυοκαλλιέργεια σήμερα σε μεγάλο βαθμό ταυτοποιείται με την Ελλάδα και την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου, καθώς η χώρα μας παράγει το 52% της μεσογειακής παραγωγής. Το Υπουργείο Εξωτερικών στηρίζει έμπρακτα των εξωγενή προσανατολισμό των ελληνικών επιχειρήσεων ιχθυοκαλλιέργειας. Πέρα από την αγαστή συνεργασία των Οικονομικών Εμπορικών μας Γραφείων στις Αρχές Εξωτερικού με το Σύνδεσμο Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών (ΣΕΘ), καρπός της οποίας αποτελεί και η παρούσα έκδοση, επιδιώκεται η τακτική συμμετοχή των επιχειρήσεων του κλάδου στις επιχειρηματικές αποστολές που πραγματοποιούμε σε χώρες στόχους. Ακόμη, σε εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα του Υπουργείου (Ημερίδα για την Αγροτική Επιχειρηματικότητα,) η προβολή των δραστηριοτήτων του κλάδου είναι διαρκής, κάτι το οποίο αποτελεί στρατηγική επιλογή μας. Οι επιχειρήσεις του κλάδου πλέον αναλαμβάνουν κινδύνους, επενδύουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, δείχνοντας έμπρακτα τις ανεξάντλητες δυνατότητες της ελληνικής επιχειρηματικής κοινότητας. Στην προσπάθεια τους αυτή, το Υπουργείο Εξωτερικών θα σταθεί αρωγός και στυλοβάτης τους. Πέτρος Δούκας Υφυπουργός Εξωτερικών 3

6

7 Σε μία εποχή έντονου οικονομικού ανταγωνισμού, αναδεικνύεται, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, η σημασία των εξαγωγών, ως μοχλού ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Αποτελεί κοινή διαπίστωση πλέον, ότι η διεθνοποίηση των ελληνικών επιχειρήσεων συνιστά εχέγγυο για την πραγματική ανάπτυξη της χώρας. Το Υπουργείο Εξωτερικών, προωθώντας ενεργά την εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας, υλοποιεί μια σειρά κοινών δράσεων, σε συνεργασία με τους συλλογικούς φορείς των επιχειρηματικών κλάδων. Ιδιαίτερα ο κλάδος των ιχθυοκαλλιεργειών διακρίνεται για το δυναμισμό του και τον έντονα εξωστρεφή προσανατολισμό των επιχειρήσεών του. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 80-85% περίπου της ετήσιας παραγωγής του κλάδου προορίζεται για εξαγωγές. Εκτός από τους παραδοσιακούς μας πελάτες, νέες αγορές στόχοι παρουσιάζουν μεγάλες προοπτικές για τα ελληνικά προϊόντα ιχθυοκαλλιέργειας. Οι ελληνικές εταιρείες πραγματοποιούν ήδη μεγάλες επενδύσεις, σε χώρες που καλύπτουν ένα ευρύ γεωγραφικό πεδίο. Μια απλή εξέταση των οικονομικών στοιχείων του κλάδου αποδεικνύει ότι βρίσκεται σε διαρκή και σταθερή ανάπτυξη. Eίναι σημαντικό ότι η ανταγωνιστικότητα του ελληνικού προϊόντος είναι υψηλή, καθώς διακρίνεται για την άριστη ποιότητά του και την καλή του τιμή. Το Υπουργείο Εξωτερικών και ο Σύνδεσμος Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών συνεργάζονται αρμονικά και έχουν ήδη επιτύχει αρκετά. Από τον Ιούλιο του 2007, η Γενική Γραμματεία Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Αναπτυξιακής Συνεργασίας του Υπουργείου Εξωτερικών και ο Σύνδεσμος Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών έχουν υπογράψει Πλαίσιο Συνεργασίας, με το οποίο συμφωνήθηκε η ανάληψη κοινών δράσεων και πρωτοβουλιών, με σκοπό το συντονισμό της μεταξύ τους συνεργασίας και την περαιτέρω ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας. Εκτός των άλλων, στη βάση αυτού του Πλαισίου Συνεργασίας, εκπονήθηκαν έρευνες αγοράς για τα ιχθυηρά και τις θαλασσοκαλλιέργειες σε επιλεγμένες χώρες, από τα κατά τόπους Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων (ΟΕΥ) του Υπουργείου μας. Η παρούσα έκδοση συγκεντρώνει αυτές τις μελέτες, τις οποίες και σας παρουσιάζουμε με ιδιαίτερη ικανοποίηση. Οι πληροφορίες που περιέχουν, σχετικά με τις συνθήκες της αγοράς των χωρών-στόχων, αλλά και με τις εξαγωγικές προοπτικές των ελληνικών προϊόντων θαλασσοκαλλιεργειών, προσφέρονται προς αξιοποίηση σε όλους τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες και φορείς. Η επικαιροποίηση των εν λόγω στοιχείων και η διαθεσιμότητά τους, μέσα από τον δικτυακό τόπο του Υπουργείου Εξωτερικών (www.agora.mfa.gr) συμπληρώνει τη χρησιμότητα αυτής της έκδοσης, ως ενός πρόσθετου εργαλείου, στην προσπάθεια για την περαιτέρω προώθηση των ελληνικών εξαγωγών. Θόδωρος Σκυλακάκης Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Αναπτυξιακής Συνεργασίας 5

8

9 Τα αλιεύματα, είναι η μοναδική κατηγορία τροφίμων του ανθρώπου που συνεχίζουν να υφαρπάζονται αδικαιολόγητα από την φύση, αντί να καλλιεργούνται και να εκτρέφονται, όπως συμβαίνει αιώνες τώρα με όλα τα υπόλοιπα τρόφιμα. Και ενώ από την μια, ο πληθυσμός της γης εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 8,5 δισεκατ. ανθρώπους μέχρι το 2050, από την άλλη, σύμφωνα με τον FAO, 15 από τα 17 σημαντικότερα παγκόσμια αλιευτικά πεδία έχουν ήδη υπερ-αλιευθεί και εξαντληθεί. Συνεπώς, η καλλιέργεια των θαλασσών, είναι επιτακτική ανάγκη, καθήκον και υποχρέωση. Η ιχθυοκαλλιέργεια αποτελεί τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο κλάδο παγκόσμια. Ειδικότερα στην Ελλάδα, η θαλάσσια ιχθυοκαλλιέργεια, ακολούθησε αλματώδη πορεία ανάπτυξης τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, με αποτέλεσμα, η χώρα μας, να είναι τα τελευταία χρόνια πρωταθλήτρια Ευρώπης στην παραγωγή μεσογειακών ψαριών, παράγοντας μόνη της σχεδόν το 50% της συνολικής μεσογειακής παραγωγής. Αποτέλεσμα αυτής της ανάπτυξης είναι ότι σήμερα, η θαλάσσια ιχθυοκαλλιέργεια αποτελεί για την Ελλάδα έναν πάρα πολύ σημαντικό κλάδο της Εθνικής της οικονομίας, αφού τα προϊόντα μας καταλαμβάνουν σταθερά την τρίτη με τέταρτη θέση των γεωργικών εξαγωγών της χώρας, με ετήσιο τζίρο εξαγωγών που ξεπερνά πλέον τα 400 εκατομμύρια ευρώ. Ταυτόχρονα, ο κλάδος μας αποτελεί τη μοναδική, πολλές φορές, δραστηριότητα που αναπτύσσεται σε μειονεκτικές, ακριτικές και ακατοίκητες περιοχές για τις οποίες συνήθως δεν υπάρχει κανένα άλλο επενδυτικό ενδιαφέρον, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική αναζωογόνηση και επαναδραστηριοποίηση της Ελληνικής υπαίθρου. Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου μας, σήμερα σε ολόκληρη την Ελληνική επικράτεια λειτουργούν περίπου 320 μονάδες εκτροφής, των οποίων η συνολική παραγωγή εκτιμάται ότι φτάνει τους 120 χιλ. τόνους φρέσκου ψαριού, καθώς επίσης, 30 ιχθυογεννητικοί σταθμοί οι οποίοι παράγουν περί τα 450 εκατομμύρια ιχθύδια (γόνο), ενώ απασχολούνται άμεσα περισσότεροι από εργαζόμενοι. Στον κλάδο σήμερα δραστηριοποιούνται 106 εταιρείες εκ των οποίων οκτώ (8) είναι εισηγμένες στο Χ.Α.Α. Γιάννης Στεφανής Πρόεδρος της Πανευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Υδατοκαλλιεργειών (F.E.A.P.) Διευθύνων Σύμβουλος Ομίλου ΣΕΛΟΝΤΑ 7

10

11 Ο ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών εκπροσωπεί τις ελληνικές επιχειρήσεις ιχθυοκαλλιεργειών που παράγουν Μεσογειακά ευρύαλα είδη ψαριών και κυρίως τσιπούρα και λαβράκι. Αποτελεί επαγγελματικό Σωματείο και είναι μέλος του Πανευρωπαϊκού Συνδέσμου Ιχθυοπαραγωγών (FEAP). Ιδρύθηκε το 1991 και σκοπός του είναι να προάγει τα συμφέροντα του κλάδου στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Εκπροσωπεί επίσημα τον κλάδο σε Δημόσιες Υπηρεσίες, Φορείς και Οργανισμούς. Συμμετέχει σε ερευνητικά και εκπαιδευτικά προγράμματα που αφορούν τις ιχθυοκαλλιέργειες και υποστηρίζει τη διασπορά πληροφοριών στα μέλη του. Οργανώνει ενέργειες προβολής και προώθησης των ψαριών ιχθυοκαλλιέργειας. Τα μέλη του Συνδέσμου καλύπτουν περίπου το ήμισυ της Μεσογειακής παραγωγής ευρύαλων ψαριών μέσω των 106 επιχειρήσεων που λειτουργούν σήμερα και που εξασφαλίζουν χιλιάδες μόνιμες θέσεις εργασίας. Η τσιπούρα και το λαβράκι ιχθυοκαλλιέργειας είναι εθνικά προϊόντα όπως το ελαιόλαδο, το βαμβάκι και ο καπνός. Τα προϊόντα της ιχθυοκαλλιέργειας παράγονται χωρίς δαπάνη φυσικών πόρων, διασφαλίζοντας την ισορροπία των οικοσυστημάτων. Η αξία του κλάδου οφείλεται στο γεγονός ότι καλύπτει το έλλειμμα της αλιείας, συμβάλλει στην μείωση της υπεραλίευσης και στη βελτίωση της διαχείρισης των αλιευτικών αποθεμάτων, καθώς και στη βελτίωση του ισοζυγίου ιχθυηρών και του ΑΕΠ. Άκης Βεντήρης Γενικός Διευθυντής ΣΕΘ 9

12 ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ Β8 Δ/νση Επιχειρηματικής Ανάπτυξης Ζαλοκώστα 10, Αθήνα Τηλ.: , 2767 Fax: ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ (ΣΕΘ) Νίκης 2, Σύνταγμα Αθήνα Τηλ.: Fax: Με βάση το Πλαίσιο Συνεργασίας της ΓΓ ΔΟΣ & ΑΣ και του ΣΕΘ, εκπονήθηκαν για τα προϊόντα ιχθυοκαλλιέργειας, από έντεκα (11) Γραφεία ΟΕΥ της χώρας μας στην Ευρώπη, έρευνες αγοράς, οι οποίες περιλαμβάνονται στην παρούσα έκδοση. Επίσης, στην έκδοση περιέχονται και στοιχεία του ΣΕΘ για τα προϊόντα της ελληνικής θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας, με έμφαση στο λαβράκι και την τσιπούρα, δύο είδη ψαριών, με αξιόλογες εξαγωγές και μεγάλη απήχηση στο ευρωπαϊκό καταναλωτικό κοινό. Σημειώνεται, ότι οι μελέτες των Γραφείων ΟΕΥ βασίζονται στα στοιχεία των Στατιστικών Υπηρεσιών των χωρών αρμοδιότητάς τους και ως εκ τούτου παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις από τα αντίστοιχα του ΣΕΘ, κυρίως λόγω διαφορετικής κατηγοριοποίησης των προϊόντων, εισαγωγής των δεδομένων σε διαφορετικό χρόνο και μη εφαρμογής ενιαίων κριτηρίων υπολογισμού της αξίας των εμπορευμάτων. 10

13 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συνοπτική παρουσίαση κλάδου ΣΕΘ 1. Υδατοκαλλιέργεια: Μία βιώσιμη εναλλακτική προσέγγιση στην παγκόσμια αγορά τροφίμων Ελληνική ιχθυοκαλλιέργεια: Ένας δυναμικός κλάδος με εντυπωσιακή πορεία ανάπτυξης Ψάρι ιχθυοκαλλιέργειας: Ένα μοναδικό προϊόν υψηλής ποιότητας & διατροφικής αξίας Κοιτώντας προς το μέλλον Έρευνες Γραφείων ΟΕΥ για προϊόντα ιχθυοκαλλιέργειας και ξένοι αγοραστές Βουλγαρία...16 Γερμανία...22 Ην. Βασίλειο...32 Ισπανία...39 Ιταλία...50 Κύπρος...67 Ολλανδία...71 Πολωνία...77 Πορτογαλία...87 Ρουμανία...91 Ρωσική Ομοσπονδία Στοιχεία επικοινωνίας Γραφείων ΟΕΥ

14 Τσιπούρα Λαβράκι Ελληνικής Ιχθυοκαλλιέργειας Σ.Ε.Θ. 1. Υδατοκαλλιέργεια: Μία Βιώσιμη Εναλλακτική Προσέγγιση στη Παγκόσμια Αγορά Τροφίμων Παρά το γεγονός ότι η συστηματική καλλιέργεια υδρόβιων οργανισμών είναι μία πρόσφατη σχετικά πρακτική, ενδείξεις υπάρχουν που μαρτυρούν την εφαρμογή της από τα αρχαία κιόλας χρόνια -σε περιορισμένο βέβαια βαθμόσε αρκετές παράκτιες περιοχές της Ασίας, της Αιγύπτου αλλά και της Ευρώπης. Ο Κινέζος πολιτικός Φαν Λέϊ λέγεται ότι στήριζε τα πλούτη σε ιχθυοκαλλιέργειες μέσα σε μικρές λίμνες εν έτη 500 π.χ ενώ αναφορές για καλλιέργεια σπάνιων και πολυτελών ειδών υπάρχουν σε αρχαία κείμενα της Ιαπωνίας. Αρχαιότερη μορφή παράκτιας καλλιέργειας θεωρείται αυτή των οστρακοειδών από τους Αρχαίους Έλληνες, τους Ρωμαίους και τους Ιάπωνες. Ο Αριστοτέλης κάνει αναφορά για καλλιέργειες οστράκων στην Ελλάδα περί το 100 π.χ. την ίδια περίπου εποχή που ο Πληναίος δίνει λεπτομέρειες για τον Ρωμαϊκό τρόπο καλλιέργειας. Στην Ιαπωνία επίσης ενδείξεις υπάρχουν για καλλιέργεια οστράκων πριν από περισσότερα από 2 χιλιάδες χρόνια, σε περιοχές με έντονη παλίρροια. Από την αρχαιότητα όμως μέχρι και περίπου τις τελευταίες 3 δεκαετίες τα προϊόντα της υδατοκαλλιέργειας αποτελούσαν ένα πολύ μικρό σχεδόν ασήμαντο- μέρος της συνολικής παραγωγής τροφής τον άνθρωπο. Με τη πάροδο των αιώνων, την εξέλιξη των κοινωνιών και τη πρόοδο που επιτεύχθηκε με την αγροτική και βιομηχανική επανάσταση, εντάθηκε η εκμετάλλευση των πόρων του χερσαίου περιβάλλοντος και υπήρξε σημαντική αύξηση στη παραγωγή αγροκτηνοτροφικών προϊόντων, προς σίτιση του συνεχώς αυξανόμενου πληθυσμού. Κατ αντιστοιχία, οι τεχνολογικές εξελίξεις της βιομηχανικής επανάστασης εισέβαλαν σύντομα στο θαλάσσιο περιβάλλον, βοηθώντας το τομέα της αλιείας να περάσει από την παραδοσιακή -περιορισμένης έντασης και κλίμακας- εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων στη βιομηχανική και εντατικοποιημένη παραγωγή, καθιστώντας τα αλιευτικά προϊόντα αναπόσπαστο μέρος της δίαιτας του σύγχρονου ανθρώπου. Σε ότι αφορούσε όμως την συστηματική καλλιέργεια θαλάσσιων και γενικότερα υδρόβιων οργανισμών, η έλλειψη εδικών επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων καθήλωσε για πολλές δεκαετίες την υδατοκαλλιεργητική παραγωγή στο περιθώριο της συνολικής παραγωγής διατροφικών προϊόντων. Είναι γεγονός πως το ψάρι αποτελεί σημαντική πηγή πρωτεϊνών υψηλής διατροφικής αξίας. Γεγονός επίσης παραμένει η επιτακτικότητα εξεύρεσης τροφής για την κάλυψη των συνεχώς αυξανόμενων αναγκών σίτισης του διευρυνόμενου παγκόσμιου πληθυσμού, σε ένα ευρύτερο πλαίσιο υπερεκμετάλλευσης ή/και εξάντλησης των φυσικών και βιολογικών πόρων του πλανήτη μας. Συνεπώς η λύση πρέπει να αναζητηθεί περισσότερο στην αύξηση της παραγωγής, για την κάλυψη των αναγκών, παρά στο περιορισμό των αναγκών στα όρια της παραγωγής. Αναγνωρίζοντας ότι τα τελευταία χρόνια οι εκφορτώσεις της συλλεκτικής αλιείας μειώνονται συνεχώς, ενώ η αύξηση της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών πολλών χωρών και η ενίσχυση της τάσης για υγιεινή διατροφή αυξάνουν συνεχώς τη ζήτηση για αλιευτικά προϊόντα σε παγκόσμιο επίπεδο, γίνεται προφανές ότι το κενό που δημιουργείται στις αγορές καλείται να το καλύψει η υδατοκαλλιέργεια. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), τη πενταετία η παγκόσμια κατά κεφαλή φαινόμενη κατανάλωση αλιευτικών προϊόντων ανέβηκε από τα 16 κιλά στα 16.6 κιλά, στο υψηλότερο δηλαδή επίπεδο όλων των εποχών. Η αύξηση της κατανάλωσης στηρίχθηκε εξ ολοκλήρου στη διάθεση προϊόντων υδατοκαλλιέργειας, η οποία παρουσίασε συνολική αύξηση περί το 35%, όταν για την ίδια περίοδο η παραγωγή από τη συλλεκτική αλιεία μειώθηκε κατά σχεδόν 2%. Η υδατοκαλλιέργεια παραμένει ο δυναμικότερα αναπτυσσόμενος κλάδος ζωικής παραγωγής προϊόντων διατροφής. Η μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης από το 1970 ανέρχεται στο 8,8% όταν για τη συλλεκτική αλιεία ο αντίστοιχος μέσος ρυθμός αύξησης είναι μόλις 1,2%, και 2,8% για τη χερσαία κτηνοτροφία και πτηνοτροφία. Το 1970 η υδατοκαλλιεργητική παραγωγή αποτελούσε μόλις το 4% της παγκόσμιας παραγωγής αλιευμάτων. Τριάντα-πέντε χρόνια αργότερα η υδατοκαλλιέργεια έφτασε να παράγει το 1/3 αυτής συνολικής παγκόσμιας παραγωγής αλιευμάτων. Εκτιμάται πως έως το 2030 μόνο λόγω της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού- θα απαιτούνται επιπλέον 37 εκατομμύρια τόνοι ψαριού ετησίως. Για τη κάλυψη της αγοράς αυτής ο ευρύτερος τομέας της υδατοκαλλιέργειας θα πρέπει να διπλασιάσει τη παραγωγή του μέσα στα επόμενα 20 χρόνια (FAO,2005). Αξίζει να τονισθεί ότι σημαντικότερος και αποδοτικότερος κλάδος της υδατοκαλλιέργειας είναι αυτός της ιχθυοκαλλιέργειας. Ήδη σήμερα, περί το 43% των ιχθύων που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση προέρχεται από την ιχθυοκαλλιέργεια, ενώ η αυξανόμενη ζήτηση σε ψάρια τα επόμενα χρόνια αναμένεται να καλυφθεί από την ιχθυοκαλλιεργητική παραγωγή. 12

15 Η ιχθυοκαλλιέργεια θεωρείται από τις πλέον φιλικές -προς το ευρύτερο περιβάλλον- πρακτικές παραγωγής προϊόντων διατροφής. Τα προϊόντα της αποτελούν την αποδοτικότερη μέθοδο παραγωγής ζωικής πρωτεΐνης (σχέση χορηγούμενης / παραγόμενης πρωτεΐνης), ενώ κατ αναλογία τελικού προϊόντος, η παραγωγή τους απαιτεί λιγότερη χρήση ενέργειας και νερού, σε σχέση με τα εναλλακτικά ή/και ανταγωνιστικά παραγόμενα προϊόντα διατροφής (βοοειδή, χοιρινά, πουλερικά, όσπρια, δημητριακά κλπ). Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ταμείο για τη Φύση (WWF), η υδατοκαλλιέργεια αποτελεί την πλέον αειφορική λύση στο παγκόσμιο επισιτιστικό πρόβλημα. Επιπλέον, τα ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας -που αποτελούν εξαιρετική πηγή πρωτεϊνώνόταν παράγονται με αρχές και κανόνες ορθής πρακτικής συμβάλουν ουσιαστικά στη προστασία του περιβάλλοντος. 2. Ελληνική Ιχθυοκαλλιέργεια: Ένας Δυναμικός Κλάδος με Εντυπωσιακή Πορεία Ανάπτυξης Η Ελλάδα, τα τελευταία 25 χρόνια, ανταποκρινόμενη έγκαιρα στις διαμορφούμενες προκλήσεις και προοπτικές στη παραγωγή προϊόντων υδατοκαλλιέργειας παρουσίασε μία εντυπωσιακή -και πρωτόγνωρη σε παγκόσμιο επίπεδο- ανάπτυξη στο τομέα αυτό. Αξιοποιώντας τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα του Ελληνικού αρχιπελάγους, ο πλέον δυναμικός, παραγωγικός και αποδοτικός κλάδος της υδατοκαλλιέργειας, αυτός της Θαλάσσιας Ιχθυοκαλλιέργειας, αναπτύχθηκε με ρυθμούς που σύντομα κατέστησαν τη χώρα ως τη μεγαλύτερη παραγωγό τσιπούρας και λαβρακιού στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου. Το 1985 η συνολική παραγωγή κυμάνθηκε περί τους 100 τόνους έτοιμου προϊόντος, με τη λειτουργία 12 μονάδων. Δύο δεκαετίες αργότερα, η παραγωγή είχε αυξηθεί κατά 1000% και οι μονάδες παραγωγής είχαν ξεπεράσει τις 300. Εκτός από τις ιδανικές γεωμορφολογικές και περιβαλλοντικές συνθήκες των Ελληνικών θαλασσών, η ανάπτυξη του κλάδου στηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό στις επιτυχείς επιχειρηματικές πρωτοβουλίες και το έντονο εγχώριο επενδυτικό ενδιαφέρον, στα ερευνητικά και τεχνολογικά επιτεύγματα της εγχώριας και της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας, καθώς και στην Ευρωπαϊκή και Εθνική πολιτική οικονομικών ενισχύσεων. Ο συνδυασμός των παραπάνω είχε σαν αποτέλεσμα μία δυναμική πορεία αύξησης των μονάδων και των όγκων παραγωγής, τόσο υπό την μορφή ψαριού σε εμπορεύσιμο μέγεθος, όσο και του γόνου αυτών ως εμπορικό προϊόν. Για τη υποστήριξη του κλάδου δημιουργήθηκε ένα ευρύτερο επιχειρηματικό, επιστημονικό και εκπαιδευτικό οικοδόμημα. Δημιουργώντας θέσεις απασχόλησης και επενδύοντας σε τεχνολογίες που συμβάλουν στη προστασία του περιβάλλοντος, ενισχύθηκε η ανταγωνιστικότητα του κλάδου. Ταυτόχρονα, στηρίχθηκαν έμπρακτα οι εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης, καθώς ο κλάδος συνέβαλε στην οικονομική αναζωογόνηση ακριτικών και απομακρυσμένων περιοχών με μειωμένες εναλλακτικές δυνατότητες ανάπτυξης. Επιπλέον, ιδιαίτερα σημαντική θεωρείται η συμβολή του κλάδου όχι μόνο στην κάλυψη του εγχώριου εμπορικού ελλείμματος σε φρέσκα ιχθυηρά, αλλά και στη μείωση του αντίστοιχου Κοινοτικού, στηρίζοντας με τον τρόπο αυτό βασικούς πυλώνες της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Προσφέροντας προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας στους καταναλωτές, η Ιχθυοκαλλιέργεια έχει πλέον εδραιωθεί ως ο ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας, και κατατάσεται στις κορυφαίες θέσεις σε αξία εξαγωγών αγροτικών προϊόντων, παρέχοντας σημαντική στήριξη στην εθνική οικονομία. Ο εξαγωγικός προσανατολισμός της Ελληνικής θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας υπήρξε έντονος από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ανάπτυξης της. Η συνέπεια των παραδόσεων και της κάλυψης της αγοραστικής ζήτησης με προϊόντα υψηλής διατροφικής αξίας, εγγυημένης φρεσκάδας και πιστοποιημένης ποιότητας κατέστησαν τα προϊόντα του κλάδου αναγνωρίσιμα σε απαιτητικές αγορές, τόσο των Ευρωπαϊκών όσο και τρίτων χωρών. Σε ορισμένες αγορές της ΕΕ, όπως της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασίλειου η τσιπούρα και το λαβράκι της Ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας έχουν αποκτήσει τη δική τους ταυτότητα, και καλύπτουν μεγάλο μέρος της ζήτησης σε πολλές χώρες του εξωτερικού. Αξιοσημείωτο είναι ότι η υψηλού επιπέδου τεχνογνωσία που έχει αποκτηθεί, η εντατική έρευνα, πειραματισμός και ανάπτυξη στους ιχθυογεννητικούς σταθμούς έχουν οδηγήσει σε αύξηση της αποδοτικότητας του κλάδου και μείωση του κόστους παραγωγής αλλά και του κόστους κεφαλαίου ανά παραγόμενη μονάδα. Σύμφωνα με στοιχεία του ΣΕΘ, σήμερα υπάρχουν 318 μονάδες παραγωγής (άδειες) και απασχολούν άμεσα περί τους εργαζόμενους. Οι περισσότερες μονάδες βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές, και καταλαμβάνουν συνολική θαλάσσια έκταση 7.8 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Οι μονάδες αυτές ανήκουν σε 106 εταιρείες, οι μισές από τις οποίες δραστηριοποιούνται σε νομούς που βρίσκονται κοντά σε μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα & Πάτρα), για διευκόλυνση των εμπορικών δραστηριοτήτων τους. Οχτώ εταιρείες είναι εισηγμένες στο ΧΑΑ, με κεφαλαιοποίηση που ξεπερνά τα 350 εκ ευρώ, ενώ ο κύκλος εργασιών του κλάδου, για το έτος 2007, ανήλθε στα Η συνολική παραγωγή, το 2007, ξεπέρασε τους τόνους τσιιπούρας και λαβρακιού, σε εμπορεύσιμο μέγεθος, και τα 450 εκατομμύρια ιχθύδια (γόνος). Η παραγωγή αυτή αντιπροσωπεύει περί το 50% της συνολικής παραγωγής της Σ.Ε.Θ. 13

16 Μεσογειακής ιχθυοκαλλιέργειας. Τέλος, αξίζει να τονισθεί ότι τα τελευταία χρόνια οι εταιρείες παραγωγής, διαβλέποντας τις τάσεις τις αγοράς και ανταποκρινόμενες στις αγοραστικές απαιτήσεις έχουν εστιάσει σημαντικό μέρος των πόρων τους σε προσπάθειες για τη διεύρυνση των εκτρεφομένων ειδών. Η ετήσια παραγωγή νέων μεσογειακών ειδών (όπως φαγκρί, μυτάκι, συναγρίδα, σαργός, κ.λπ.) ανήλθε το 2005 περίπου στους τόνους και ακολουθήθηκε από αντίστοιχη αύξηση στην παραγωγή ιχθυδίων των ειδών αυτών που έφθασε τα 17.5 εκατ. Επιπλέον, το 2005 υπήρχε παραγωγή 588 τόνων του ερυθρού τόνου. Σ.Ε.Θ. 3. Ψάρι Ιχθυοκαλλιέργειας: Ένα Μοναδικό Προϊόν Υψηλής Ποιότητας & Διατροφικής Αξίας Έρευνες τα τελευταία 40 χρόνια έχουν δείξει ότι η Μεσογειακή δίαιτα, και ειδικότερα η παραδοσιακή Κρητική δίαιτα, αποτελεί το πλέον υγιεινό τρόπο διατροφής παγκοσμίως. Βασικό συστατικό της δίαιτας αυτής είναι η συχνή κατανάλωση ψαριού, προσφέροντας στον οργανισμό τα ω-3 λιπαρά οξέα που είναι απαραίτητα για τη σωματική και ψυχοκινητική ανάπτυξη των παιδιών και για την πρόληψη των χρόνιων νοσημάτων. Υπό το πρίσμα αυτό, η τσιπούρα και το λαβράκι Ελληνικής Ιχθυοκαλλιέργειας αποτελούν ένα πραγματικά ξεχωριστό προϊόν μέσα στο ευρύ φάσμα των προσφερόμενων προϊόντων υγιεινής διατροφής. Η προώθηση των προϊόντων της Ελληνικής Ιχθυοκαλλιέργειας στην αγορά γίνεται κυρίως στη νωπή μορφή τους, διατηρώντας έτσι αναλλοίωτα δύο από τα βασικότερα προϊοντικά χαρακτηριστικά τους: την εγγυημένη φρεσκάδα και την υψηλή διατροφική τους αξία. Ο συνδυασμός της υψηλής ποιότητας του περιβάλλοντος εκτροφής και της συνεχούς διαδικασίας βελτιστοποίησης της παραγωγής διασφαλίζει τη ποιότητα και τη διατροφική αξία των προϊόντων αυτών. Αντίστοιχα, η εφαρμογή μεθόδων ολικής διαχείρισης της ποιότητας, και η τεχνολογία αιχμής που χρησιμοποιείται στο σύνολο της αλυσίδας παραγωγής-διανομής-εμπορίας, αποτελούν την εγγύηση για τη ποιότητα και τη φρεσκάδα των παραγόμενων προϊόντων, που πληρούν τις αυστηρότατες περιβαλλοντικές, κοινωνικές και καταναλωτικές απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα σε ότι αφορά το φυσικό περιβάλλον εκτροφής, η προσεκτική επιλογή της τοποθεσίας εγκατάστασης των μονάδων, σε απόμερες ή/και απομακρυσμένες περιοχές, εξασφαλίζει τη υψηλή ποιότητα των ούτως ή άλλωςπεντακάθαρων θαλασσών του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους. Η παραγωγή στο φυσικό τους περιβάλλον, χωρίς περιορισμό της κινητικής και της αναπαραγωγικής τους δραστηριότητας, και η χρήση τροφών από φυσικές πρώτες ύλης εξασφαλίζουν φυσιολογική ανάπτυξη των ειδών αυτών. Η ανάπτυξη τους δεν διαφέρει σε διάρκεια από αυτή των ομοειδών ψαριών που αναπτύσσονται ελεύθερα στις παρακείμενες θάλασσες. Σημαντικό επίσης πλεονέκτημα για τη φρεσκάδα και τη ποιότητα του ψαριού αποτελεί ο τρόπος εξαλίευσης. Με τη χρήση πάγου αμέσως μόλις το ψάρι βγαίνει από το νερό, μειώνεται σημαντικά το stess, διατηρώντας έτσι αναλλοίωτη τη ποιότητα της σάρκας (και της γεύσης) σε σχέση με τα ψάρια συλλεκτικής αλιείας. Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο τομέα της διατροφής των ψαριών αυτών. Η ανάπτυξη του τομέα αυτού που αποτελεί πλέον διακριτό επιστημονικό πεδίο- και η εφαρμογή εμπειρίας και γνώσης από έρευνες σχεδόν 3 δεκαετιών, έχει σαν στόχο την αύξηση της ωφελιμότητας και πεπτικότητας του τροφής που χορηγείται. Η διατροφή των ψαριών αυτών γίνεται με ιχθυοτροφές, οι πρώτες ύλες των οποίων είναι φυσικές και αποτελούνται από προϊόντα και υποπροϊόντα της θαλάσσιας αλιείας, προέρχονται δηλαδή από αποκλειστικά από θαλάσσιους οργανισμούς. Επισημαίνεται ότι η όλη διατροφή είναι εναρμονισμένη με την αυστηρότερη παγκοσμίως - νομοθεσία (ΕΕ) διασφάλισης της υγείας του ψαριού και του καταναλωτή. Συγκριτική ανάλυση της σύστασης των προϊόντων της Ελληνικής Ιχθυοκαλλιέργειας καταδεικνύει την υψηλή διατροφική αξία αυτών, σε σχέση με άλλα προϊόντα ζωικής προέλευσης. Το ποσοστό πρωτεΐνης, ανά 100 gr προϊόντος, είναι εφάμιλλο των άλλων ζωικών προϊόντων, με λιγότερα όμως λιπαρά από τα περισσότερα από αυτά. Η ιδιαίτερη διατροφική αξία τους έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι επί του συνόλου των λιπαρών, το ¼ αποτελείται από τα σημαντικά, για την ανθρώπινη υγεία, πολυακόρεστα, ωμέγα-3, λιπαρά οξέα. Στοιχεία πληθώρας ιατρικών ερευνών συγκλίνουν προς το συμπέρασμα ότι τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, που περιέχονται μέσα στα ψάρια, έχουν τις ακόλουθες, ευεργετικές για την υγεία, δράσεις: Μειώνουν τον κίνδυνο δημιουργίας αθηρωματικής πλάκας και απόφραξης στο στεφανιαίο αγγειακό σύστημα της καρδίας, απομακρύνοντας τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου, Μειώνουν τον κίνδυνο θανάτου από καρδιακές αρρυθμίες. Μειώνουν τον κίνδυνο απόφραξης των εγκεφαλικών αιμοφόρων αγγείων που είναι η αιτία των ισχαιμικών εγκεφαλικών επεισοδίων. (Τα εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν την τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου και ένα από τους κυριότερους λόγους μόνιμης σοβαρής αναπηρίας), 14

17 Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμη και μικρές ποσότητες ψαριού, έχουν προστατευτική δράση. Έρευνα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ έδειξε ότι η κατανάλωση ψαριού έστω και μία φορά το μήνα μειώνει σημαντικά το κίνδυνο για ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Επιπλέον, η κατανάλωση ψαριών υψηλών σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, παρουσιάζει πληθώρα άλλων, λιγότερο γνωστών- ευεργετικών αποτελεσμάτων για τον ανθρώπινο οργανισμό καθώς έχει αποδειχθεί ότι: Προλαμβάνει τους πρόωρους τοκετούς, και μειώνει τη πιθανότητα αποβολής, Συμβάλει στη καλύτερη ανάπτυξη του νευρικού συστήματος του εμβρύου, Έχει αντικαταθλιπτικές ιδιότητες, Μειώνει σημαντικά τις πιθανότητες εμφάνισης εκφυλισμού της ωχράς κηλίδας του ματιού, ασθένεια που αποτελεί τη κυριότερη αιτία απώλειας όρασης σε ηλικιωμένα άτομα, Μειώνει το κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του προστάτη, στους άνδρες, Απομακρύνει το κίνδυνο εκφυλισμού των πνευματικών ικανοτήτων, γεροντικής άνοιας και της ασθένειας Αλτσχάϊμερ σε ηλικιωμένους, Παράλληλα, με την παροχή αμινοξέων και λίπους, τα ψάρια αποτελούν πλούσιες πηγές βιταμινών και ιχνοστοιχείων, όπως λιποδιαλυτών βιταμινών Α και D, υδατοδιαλυτών βιταμινων Β1, Β2, Β3 και Β12., και βασικών μετάλλων και ιχνοστοιχείων όπως το ασβέστιο, ο φωσφόρος, ο ψευδάργυρος και το ιώδιο Σε ότι αφορά τα ψάρια της Ελληνικής Ιχθυοκαλλιέργειας, σε ανταπόκριση ειδικών αγοραστικών τάσεων και καταναλωτικών απαιτήσεων, γίνεται όλο και πιο συχνή η προώθηση των προϊόντων αυτών στις αγορές και με άλλες μορφές, εκτός από αυτή της νωπής. Η διαφορετικών τύπων και μορφών μεταποίηση ή/και επεξεργασία έχει συμβάλλει στη δημιουργία και προώθηση προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, διευρύνοντας την γεωγραφική εξάπλωση και την αγοραστική βάση για τα είδη. Γίνεται, λοιπόν, προφανές πώς η τσιπούρα και το λαβράκι Ελληνικής Ιχθυοκαλλιέργειας αποτελούν μια εναλλακτική πρόταση διατροφής απόλυτα προσαρμοσμένη στο σύγχρονο τρόπο ζωής. Η υψηλή περιεκτικότητα των ψαριών αυτών σε ω-3 λιπαρά οξέα, σε συνδυασμό με την υψηλή ποιότητα που εγγυώνται οι αλλεπάλληλοι έλεγχοι, και η εφαρμογή κανόνων ιχνηλασιμότητας, καθιστούν τα προϊόντα αυτά μία σίγουρη και ιδιαίτερα υγιεινή επιλογή. Η τσιπούρα και το λαβράκι Ιχθυοκαλλιέργειας αποτελούν αυθεντικά προϊόντα της Ελληνικής θάλασσας, με διεθνή αναγνώριση και σημαντική συμμετοχή στη καθιέρωση της Μεσογειακής Διατροφής ως πρόταση υγιεινής διατροφής, σε ιδιαίτερα προσιτό κόστος. 4. ΚΟΙΤΩΝΤΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Ο κλάδος της Θαλάσσιας Ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, επιδεικνύοντας μία εντυπωσιακή πορεία ανάπτυξης που σύντομα το κατέστησε ως ηγέτιδα δύναμη στη παραγωγή και εμπορία μεσογειακών ιχθύων, βρίσκεται έτοιμος να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις και να αξιοποιήσει τις προοπτικές που διαγράφονται στο διεθνές επιχειρηματικό και αγοραστικό περιβάλλον. Με οδηγό την εμπειρία που αποκτήθηκε τα τελευταία 25 χρόνια, στη δύσκολη πορεία κατάκτησης και διατήρησης της 1ης θέσης μεταξύ των Μεσογειακών παραγωγών χωρών, και με παρακαταθήκη την ωριμότητα που το κύρος της θέσης αυτής προσδίδει, οι ελληνικές εταιρείες παραγωγής πορεύονται με σιγουριά και αυτοπεποίθηση προς το μέλλον. Όραμα του κλάδου των Θαλασσίων Ιχθυοκαλλιεργειών είναι η διαρκής ανάπτυξη και η καθιέρωση του ως βασικού αναπτυξιακού πυλώνα σε περιφερειακό, εθνικό αλλά διεθνές επίπεδο. Με στρατηγικό στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, με σεβασμό προς το περιβάλλον και το καταναλωτή, ο κλάδος δείχνει το δρόμο προς την αειφορική διαχείριση φυσικών πόρων, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής σε απομακρυσμένες περιοχές και περιοχές με μειωμένες εναλλακτικές δυνατότητες ανάπτυξης και τη στήριξη της περιφερειακής και εθνικής οικονομίας. Η αφοσίωση των ελλήνων παραγωγών στη διατήρηση της υψηλής ποιότητας του περιβάλλοντος εκτροφής και η δέσμευση τους για διασφάλιση της ποιότητας των παραγόμενων προϊόντων αποτελούν εγγύηση για την επίτευξη του στρατηγικού στόχου του κλάδου. Το ψάρι ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας, έχοντας κερδίσει την εμπιστοσύνη του αγοραστικού κοινού, αποτελεί πλέον μία σίγουρη επιλογή για τους εγχώριους καταναλωτές και έναν ιδανικό πρεσβευτή της χώρας μας σε πολλές -ιδιαίτερα ανταγωνιστικές και απαιτητικές- αγορές του εξωτερικού. Σ.Ε.Θ. 15

18 Η αγορά προϊόντων υδατοκαλλιέργειας στη Βουλγαρία ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 1. Γενικά Η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας (ιχθυοκαλλιέργεια) στη Βουλγαρία ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνος με τη δημιουργία των πρώτων εκτροφείων θαλάσσιας πέστροφας την περίοδο , ενώ τα πρώτα εκτροφεία κυπρίνου (γριβάδι, σαζάνι) δημιουργήθηκαν την περίοδο στις πόλεις Σόφια, Φιλιππούπολη και Γιαμπόλ. Την περίοδο , η υδατοκαλλιέργεια αντιμετωπιζόταν ως παρεπόμενη οικονομική δραστηριότητα που σχετιζόταν κυρίως με τα μεγάλης έκτασης αρδευτικά έργα. Επρόκειτο κυρίως για υδατοκαλλιέργεια εσωτερικών υδάτων (φράγματα, δεξαμενές, ποταμοί) και προσέφερε ετησίως περίπου τόνους ψαριών (μέσα δεκαετίας 1980). Την περίοδο αυτή, κύρια πηγή ψαριών ήταν η θαλάσσια αλιεία, που, χάρη στον στόλο της «Ωκεάνιας Αλιείας» (Οκεάνσκι Ριμπολόφ), προσέφερε ετησίως περίπου τόνους ψαριών (μέσα δεκαετίας 1980). Ο στόλος αποτελούνταν από τριάντα (30) τράτες ανοικτής θάλασσας και έξη (6) πλοία ψυγεία και δρούσε και στις έξη κύριες περιοχές αλιείας του Ατλαντικού Ωκεανού. Γράφημα 1: Διαχρονική αλιευτική παραγωγή Βουλγαρίας (τόνοι) Πηγή: National Agency of Fisheries & Aquaculture (www.nafa-bg.org) Η κατάρρευση της σχεδιαζόμενης οικονομίας και η επακόλουθη ιδιωτικοποίηση διέλυσαν τον στόλο της «Ωκεάνιας Αλιείας» κι αποδιάρθρωσαν το σύνολο του αλιευτικού τομέα, επιφέροντας δραματικό περιορισμό τόσο στην αλιευτική, όσο και στην υδατοκαλλιεργητική παραγωγή. Η πτωτική πορεία της παραγωγής συνεχίσθηκε πέραν της δεκαετίας κι άρχισε να αντιστρέφεται το 2002 με εξαίρεση όμως, την θαλάσσια αλιεία, που συνέχισε την καθοδική πορεία της και το Από τις αρχές του 2008, με την έναρξη του κοινοτικού Επιχειρησιακού Προγράμματος για την ενίσχυση της βουλγαρικής αλιείας («European Fisheries Fund Operational Program for the Bulgarian Fisheries Sector »), ο κλάδος εισήλθε σε πορεία προσαρμογής με την Κοινή Αλιευτική Πολιτική (Common Fisheries Policy). Στο πλαίσιο του προγράμματος, η Βουλγαρία θα λάβει κοινοτική ενίσχυση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλιείας ύψους εκατ. Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένων και των εθνικών πόρων, ανέρχεται σε εκατ. 2. Αλιεία Την περίοδο , η αλιευτική παραγωγή της Βουλγαρίας μειώθηκε κατά 64,8% περιοριζόμενη στους 5.432,4 τόνους. Η μείωση αυτή οφείλεται στη μείωση της θαλάσσιας αλιείας κατά 74,8%, που, το 2005, περιορίσθηκε στους 3.408,3 τόνους. Αντίθετα, η αλιεία των εσωτερικών υδάτων εμφάνισε αύξηση κατά 8,2% ανερχόμενη το

19 σε 2.024,1 τόνους. Ως συνέπεια η συμμετοχή της εσωτερικής αλιείας στη συνολική παραγωγή αυξήθηκε από 10,3% το 2002 σε 21,1% το 2005, ενώ αυτή της θαλάσσιας αλιείας περιορίσθηκε από 74,5% το 2002 σε 35,5% το Πίνακας 1: Αλιευτική & Υδατοκαλλιεργητική παραγωγή Δ% Τόνοι % Τόνοι % Τόνοι % Τόνοι % Σύνολο , , , , ,3 Αλιεία ,3 84, ,6 81, ,3 71, ,4 56,6-64,8 - Θαλάσσια ,3 74, ,0 66, ,6 50, ,3 35,5-74,8 - Εσωτ. Υδάτων 1.871,0 10, ,6 14, ,7 21, ,1 21,1 8,2 Υδατοκαλλιέργεια 2.778,0 15, ,0 18, ,0 28, ,0 43,4 49,9 - Θαλάσσια 0,0 0,0 15,0 0,1 117,7 1,0 170,6 1,8 - - Εσωτ. Υδάτων 2.778,0 15, ,0 18, ,3 27, ,4 41,6 43,8 Πηγή: National Agency of Fisheries & Aquaculture (www.nafa-bg.org) Σημείωση: Η αλιευτική παραγωγή από τη Μαύρη Θάλασσα αναθεωρήθηκε για το 2005, ενόψει του «European Fisheries Fund Operational Program for the Bulgarian Fisheries Sector ». Παραγωγή προ αναθεώρησης 3.408,3 τόνοι. Παραγωγή μετά αναθεώρησης τόνοι. Ωστόσο, η μείωση της παραγωγής δεν οφείλεται μόνον στην αποδιάρθρωση του κλάδου λόγω κατάρρευσης της σχεδιαζόμενης οικονομίας. Μία σημαντική αιτία είναι και οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί του Εύξεινου Πόντου, που συνίστανται σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, που επιδρούν στη βιοποικιλότητα και στα αποθέματα θαλασσίων ειδών. Η αλμυρότητα του νερού στη Μαύρη Θάλασσα είναι δύο φορές μικρότερη (18 ) απ ότι στη Μεσόγειο και στους Ωκεανούς (35 ), οι παλίρροιες είναι χαμηλές (3-8 εκατοστά) και τέλος η ύπαρξη υδρόθειου (H2S), σε βάθος μέτρα, δεν επιτρέπει την ύπαρξη ζωντανών θαλάσσιων οργανισμών σε μεγάλο βάθος. Στον Εύξεινο Πόντο υπάρχουν 125 είδη θαλασσίων ειδών, από τα οποία μόνον 26 έχουν οικονομική αξία. Απ αυτά μόνον δύο (ένα ψάρι κι ένα οστρακοειδές) βρίσκονται σε ικανό αριθμό, που επιτρέπει την οικονομική τους εκμετάλλευση: 1. Παπαλίνα (σαρδελόρεγγα, Sprattus sprattus sulinus). Εντός της βουλγαρικής οικονομικής ζώνης υπολογίζεται ότι βρίσκονται περίπου τόνοι παπαλίνας, αριθμός που επιτρέπει την ετήσια αλίευση τόνων χωρίς αρνητική επίδραση στον υπόλοιπο πληθυσμό. Ωστόσο η χαμηλή οικονομική αξία και ποιότητα του συγκεκριμένου ψαριού δεν επιτρέπει τέτοιου είδους εκμετάλλευση. 2. Θαλάσσιο σαλιγκάρι rapana (Rapana venosa / Rapana thomasiana). Πρόκειται για ένα οστρακοειδές, βάρους περίπου μισού κιλού, που μετανάστευσε τυχαία στην περιοχή, τη δεκαετία του 1940, από τη Θάλασσα της Κίνας ή της Ιαπωνίας (προφανώς κάποια άτομα του είδους αποκολλήθηκαν από το κύτος κάποιου σκάφους). Πρόκειται για έναν επιθετικό οργανισμό με συνέπεια να έχει εξαπλωθεί σε βάρος άλλων ειδών, όπως τα μύδια, και να απειλεί τη βιοποικιλότητα του οικοσυστήματος. Ως συνέπεια αναμένεται η λήψη περιοριστικών μέτρων κατά της εξάπλωσής του, αν και η Βουλγαρία έχει αναπτύξει ιδιαίτερα την εκμετάλλευσή του (αλιεία, επεξεργασία, εξαγωγές στην Κίνα). Τέλος, δύο είδη ψαριών (καλκάνι, οξύρρυγχος beluga) με σημαντική οικονομική αξία, λόγω μείωσης του πληθυσμού τους, υπόκεινται σε περιορισμό στην εκμετάλλευσή τους. Το καλκάνι (Psetta maxima maeotica) υπόκειται σε ετήσιο ποσοτικό περιορισμό (annual quota), ενώ η αλιεία του θαλάσσιου οξύρρυγχου αναμένεται να απαγορευτεί επί οκταετία. Βεβαίως, η κατάσταση στη θαλάσσια αλιεία δεν αναμένεται να επιδεινωθεί περαιτέρω. Ιδιαίτερα, μετά την εφαρμογή του Επιχειρησιακού Προγράμματος, που χρηματοδοτείται από την ΕΕ, αναμένεται βελτίωση. Όμως, οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί, που εκτέθηκαν ανωτέρω, εκ των πραγμάτων θέτουν περιορισμούς στην όποια μελλοντική ανάπτυξη, καθώς αυτή δεν θα έχει ούτε τα ποσοτικά (υπερεκμετάλλευση), ούτε τα ποιοτικά (είδη ιχθύων) χαρακτηριστικά του παρελθόντος. Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα κενό στην αγορά ιχθύων της Βουλγαρίας, που μπορεί να καλυφθεί από θαλάσσια ψάρια που ήδη εισέρχονται σ αυτήν, αλλά και από νέες ποικιλίες (είδη). ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 3. Υδατοκαλλιέργεια Την περίοδο , η υδατοκαλλιεργητική παραγωγή της Βουλγαρίας αυξήθηκε κατά 49,9% ανερχόμενη στους 4.165,0 τόνους. Αυτή η αύξηση σε συνδυασμό με τη σταθερή μείωση της θαλάσσιας αλιείας είχε ως συνέπεια η συμμετοχή της υδατοκαλλιεργητικής παραγωγής στη συνολική παραγωγή να αυξηθεί από 15,3% το 2002 σε 43,4% το 2005 (πίνακας 1). 17

20 Πίνακας 2: Υδατοκαλλιεργητική παραγωγή ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Τόνοι % Τόνοι % Τόνοι % Τόνοι % Σύνολο 2.778,0 100, ,0 100, ,0 100, ,0 100,0 Εσωτ. Υδάτων 2.778,0 100, ,0 99, ,3 96, ,4 95,9 Κυπρίνος 1.472,0 53, ,0 49, ,7 45, ,8 44,5 Πέστροφα 972,0 35,0 884,4 30, ,8 48, ,4 37,4 Οξύρρυγχος 80,0 2,9 147,4 5,1 10,4 0,3 302,5 7,3 Γατόψαρο 57,0 2,1 180,0 6,2 17,8 0,5 211,0 5,1 Άλλα 197,0 7,1 236,2 8,2 68,6 2,1 71,7 1,7 Θαλάσσια 0,0 0,0 15,0 0,5 117,7 3,6 170,6 4,1 Μύδια 0,0 0,0 15,0 0,5 117,7 3,6 170,6 4,1 Πηγή: National Agency of Fisheries & Aquaculture (www.nafa-bg.org) Η βουλγαρική υδατοκαλλιέργεια έχει τρία χαρακτηριστικά (πίνακας 2): 1. Το 96% περίπου της παραγωγής της προέρχεται από υδατοκαλλιέργειες γλυκού νερού, ενώ μόλις το 4% προέρχεται από θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες. 2. Ακόμα όμως κι αυτή η μικρή παραγωγή θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας δεν αφορά ψάρια, αλλά μύδια και φύκια (Mytilus galloprovincialis & Cystoseira sp.). Το 2005, υπήρχαν συνολικά 182 εκτροφεία ιχθύων γλυκού νερού, 16 εκτροφεία μυδιών, 2 εκτροφεία για φύκια και κανένα για εκτροφή θαλάσσιων ψαριών. 3. Η παραγωγή επικεντρώνεται σε δύο μόνον είδη ιχθύων (πέστροφα και κυπρίνο), που αντιπροσωπεύουν το 81,9% της συνολικής υδατοκαλλιεργητικής παραγωγής. Το κενό που παρατηρείται στην αγορά θαλάσσιων ιχθύων, εξαιτίας του περιορισμού της θαλάσσιας αλιείας, γίνεται ακόμα μεγαλύτερο, καθώς η βουλγαρική υδατοκαλλιέργεια αδυνατεί να το περιορίσει. Βεβαίως, η εφαρμογή του Επιχειρησιακού Προγράμματος δημιουργεί βάσιμη προσδοκία για τη δημιουργία κάποιων μονάδων εκτροφής θαλάσσιων ψαριών στο μέλλον, όμως, ο μεγάλος βαθμός συγκέντρωσης στην υδατοκαλλιέργεια ιχθύων γλυκού νερού και η μορφολογία της βουλγαρικής ακτογραμμής, που δεν ευνοεί τη δημιουργία εκτροφείων θαλάσσιων ιχθύων (έλλειψη κατάλληλων κόλπων για την προστασία των κλωβών) περιορίζουν την όποια προσδοκία προς την αυτήν την κατεύθυνση. 4. Κατανάλωση Η Βουλγαρία είναι η χώρα με την χαμηλότερη κατά κεφαλή κατανάλωση αλιευμάτων και προϊόντων αλιευμάτων στην ΕΕ και μια από τις χώρες με την χαμηλότερη κατά κεφαλήν κατανάλωση παγκοσμίως. Τα τελευταία χρόνια η κατά κεφαλήν κατανάλωση αυξάνει, αλλά παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Τα τελευταία έτη, η μέση κατά κεφαλήν κατανάλωση ιχθύων και προϊόντων ιχθύων είναι περίπου 4 κιλά/έτος, όταν στην Ελλάδα είναι περίπου 27 κιλά/έτος και παγκοσμίως περίπου 17 κιλά/έτος. Ακόμα όμως και τη δεκαετία του 1980, πριν την αποδιάρθρωση του κλάδου αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, η κατά κεφαλήν κατανάλωση δεν υπερέβαινε τα 6 κιλά/έτος. Πίνακας 3: Κατά κεφαλήν κατανάλωση ιχθύων & προϊόντων ιχθύων (κιλά/έτος) ,3 3,3 3,3 3,5 3,8 4,3 4,2 4,3 4,3 Πηγή: National Statistical Institute (www.nsi.bg) Η περιορισμένη κατανάλωση αλιευμάτων στη Βουλγαρία είναι συνδυασμός τριών παραγόντων: α. Καταναλωτικών προτύπων β. Χαμηλού κατά κεφαλήν εισοδήματος γ. Χαμηλού βαθμού οργάνωσης της αγοράς ιχθύων. Όπως προκύπτει από ανεξάρτητες έρευνες αγοράς (Noema 2003): 99 Μόλις το 18% των Βούλγαρων καταναλωτών προτιμά την κατανάλωση ιχθύων έναντι κρέατος (κόκκινου, λευκού). 99 Ο μέσος όρος κατανάλωσης ιχθύων από τους Βούλγαρους καταναλωτές είναι μία φορά κάθε τρεις εβδομάδες. 99 Τα είδη που προτιμώνται για οικιακή κατανάλωση είναι αυτά με τη χαμηλότερη τιμή πώλησης, όπως κατεψυγμένα αλιεύματα και φρέσκα σαφρίδια, γριβάδια, γωβιοί, σαρδελόρεγγα κοκ. 18

21 99 Τα είδη που προτιμώνται για κατανάλωση εκτός οικίας (εστιατόρια) είναι αυτά με την υψηλότερη τιμή πώλησης, όπως πέστροφες, τόνοι, σολομοί κοκ. 99 Η κατανάλωση αλιευμάτων είναι ευθέως ανάλογη του αριθμού και του εισοδήματος των νοικοκυριών. Νοικοκυριά με λιγότερα μέλη και υψηλό εισόδημα καταναλώνουν αλιεύματα σε μεγαλύτερη ποσότητα και υψηλότερη τιμή. Η αγορά αλιευμάτων στις μεγάλες πόλεις της βουλγαρικής ενδοχώρας δεν είναι ιδιαίτερα οργανωμένη, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται κάποια βελτίωση. Οργανωμένες ιχθυαγορές δεν υπάρχουν. Φρέσκα ψάρια πωλούνται σε τρεις υπεραγορές (Metro, Hit, Picadilly) και σ έναν περιορισμένο αριθμό μικρών εξειδικευμένων καταστημάτων (τύπου delicatessen). Επίσης, φρέσκα ψάρια του γλυκού νερού προσφέρονται σε πολλά εστιατόρια, ενώ φρέσκα θαλασσινά αλιεύματα σε μια εξειδικευμένη αλυσίδα εστιατορίων (Captain Cook) και σε κατά τόπους εξειδικευμένα εστιατόρια (πχ. Tambuktu στη Σόφια). Ο βαθμός οργάνωσης της αγοράς βελτιώνεται στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας λόγω εγγύτητας στη θάλασσα και τουριστικού ρεύματος, αλλά συνεχίζει να παραμένει μη ικανοποιητικός. Η έλλειψη παράδοσης στην κατανάλωση ιχθύων και κυρίως θαλάσσιων ιχθύων σε συνδυασμό με τον χαμηλό βαθμό οργάνωσης της αγοράς έχει ως συνέπεια οι τιμές των αλιευμάτων να είναι σχετικά υψηλές με τάση συνεχούς αύξησης, μετά την είσοδο της Βουλγαρίας στην ΕΕ. Πίνακας 4: Μέση τιμή πώλησης φρέσκων ψαριών ελληνικής προέλευσης στις υπεραγορές της Σόφιας ( /κιλό) Λαβράκι Φιλέτο 19,42 Τσιπούρα ελευθ. βοσκής 15,33 Χταπόδι 15,33 Γαρίδες 9,50 Σουπιά 7,94 Λαβράκι 7,85 Τσιπούρα ιχθυοτροφείου 6,19 Κέφαλος 5,52 Καλαμάρια 4,42 Σαφρίδι 4,29 Πηγή: Έρευνα Γραφείου ΟΕΥ Σόφιας ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 5. Εμπόριο Συνέπεια του περιορισμού της αλιευτικής παραγωγής και της έλλειψης υδατοκαλλιεργειών θαλάσσιων ιχθύων σε συνδυασμό με τη συνεχή αύξηση του βιοτικού επιπέδου και του τουριστικού ρεύματος στη Βουλγαρία είναι η συνεχής αύξηση των εισαγωγών ιχθύων θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας. Αν και μέχρι το 2006, η Ελλάδα κατείχε μονοπωλιακή θέση στην αγορά λάβρακος και τσιπούρας στη Βουλγαρία (2006: μερίδια αγοράς 98,7% & 96,5% αντίστοιχα), το 2007 η κατάσταση έχει αντιστραφεί ως συνέπεια της εισόδου της Ιταλίας στην αγορά, που περιόρισε κατά πολύ τις ελληνικές εξαγωγές. Πίνακας 5: Λαβράκι νωπό ή διατηρημένο με απλή ψύξη. Εισαγωγές Βουλγαρίας Τον. Τον. Τον. Τον. Τον. % ΣΥΝΟΛΟ , , , , ,0 100,0 Ιταλία 0 0,0 0 0, , , ,4 59,8 Ελλάδα , , , , ,9 37,9 Τουρκία , , ,4 0 0, ,7 2,4 Πηγή: Comext (eurostat database), Το 2007, οι βουλγαρικές εισαγωγές λάβρακος αυξήθηκαν σε αξία κατά 10,6% ανερχόμενες περίπου σε 515 χιλ. και σε ποσότητα κατά 12,2% ανερχόμενες σε 93,0 τόνους. Ωστόσο οι ελληνικές εξαγωγές λάβρακος προς την Βουλγαρία μειώθηκαν σε αξία κατά 57,6% περιοριζόμενες περίπου στα 195 χιλ. και σε ποσότητα κατά 56,4% περιοριζόμενες στους 35,9 τόνους. Αντίθετα, οι ιταλικές εξαγωγές ανήλθαν σε αξία περίπου στα 308 χιλ. και σε ποσότητα στους 53,4 τόνους καταλαμβάνοντας μερίδιο αγοράς 59,8% έναντι 37,9% της ελληνικών εξαγωγών. 19

22 Πίνακας 6: Τσιπούρα νωπή ή διατηρημένη με απλή ψύξη. Εισαγωγές Βουλγαρίας Τόνοι Τόνοι Τόνοι Τόνοι Τόνοι % ΣΥΝΟΛΟ 150 0, , , , ,9 100,0 Ιταλία 0 0,0 0 0, , , ,5 74,2 Ελλάδα 150 0, , , , ,2 24,5 ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ Γαλλία 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0, ,8 1,0 Τουρκία 0 0,0 0 0,0 0 0,0 0 0, ,4 0,3 Πηγή: Comext (eurostat database), Παρόμοια κατάσταση διαμορφώθηκε και στην αγορά της τσιπούρας. Το 2007, οι βουλγαρικές εισαγωγές τσιπούρας αυξήθηκαν σε αξία κατά 15,4% ανερχόμενες περίπου σε 339 χιλ. και σε ποσότητα κατά 34,0% ανερχόμενες σε 72,9 τόνους. Ωστόσο, οι ελληνικές εξαγωγές τσιπούρας προς την Βουλγαρία μειώθηκαν σε αξία κατά 70,7% περιοριζόμενες περίπου στα 83 χιλ. και σε ποσότητα κατά 64,2% περιοριζόμενες στους 19,2 τόνους. Αντίθετα, οι ιταλικές εξαγωγές ανήλθαν σε αξία περίπου στα 252 χιλ. και σε ποσότητα στους 52,5 τόνους καταλαμβάνοντας μερίδιο αγοράς 74,2% έναντι 24,5% της ελληνικών εξαγωγών. Αξίζει να σημειωθεί ότι η παραπάνω δυσμενής εξέλιξη για τις ελληνικές εξαγωγές λάβρακος και τσιπούρας στη Βουλγαρία δεν οφείλεται σε ανταγωνιστικότητα των τιμών των ιταλικών προϊόντων, καθώς η μέση τιμή ανά κιλό των ελληνικών προϊόντων (λαβράκι: 5,4, τσιπούρα: 4,3) είναι μικρότερη απ αυτήν των ιταλικών (λαβράκι: 5,8, τσιπούρα: 4,8). Επιπλέον, όπως έχει αναφερθεί ανωτέρω, η κατανάλωση ιχθύων και προϊόντων ιχθύων στη Βουλγαρία σχετίζεται ευθέως, και όχι αντιστρόφως, ανάλογα με το εισόδημα. 6. Συμπέρασμα Η βουλγαρική αγορά ιχθύων και προϊόντων ιχθύων εμφανίζει ένα σημαντικό κενό στα θαλάσσια αλιεύματα, εξαιτίας της αποδιάρθρωσης του αλιευτικού κλάδου στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και του προσανατολισμού της υδατοκαλλιέργειας προς την κατεύθυνση της παραγωγής ιχθύων γλυκού νερού. Επιπλέον, η συνεχής αύξηση του βιοτικού επιπέδου των Βούλγαρων καταναλωτών, που συνοδεύεται από σταδιακή αλλαγή των διατροφικών συνηθειών, σε συνδυασμό με την αύξηση του τουριστικού ρεύματος, αυξάνει τη ζήτηση για θαλάσσια αλιεύματα. Η αδυναμία της εσωτερικής παραγωγής να καλύψει τη συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση για θαλάσσια αλιεύματα οδηγεί σε συνεχή αύξηση των εισαγωγών ιχθύων και προϊόντων ιχθύων, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες διάθεσης για τα ελληνικά προϊόντα υδατοκαλλιέργειας (θαλάσσια), που επιπλέον ευνοούνται και λόγω εγγύτητας της αγοράς. Πράγματι, μέχρι και το 2006, τα ελληνικά προϊόντα υδατοκαλλιέργειας μονοπωλούσαν τη βουλγαρική αγορά. Ωστόσο, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του 2007, η κυριαρχία αυτή δεν οφειλόταν σε συγκεκριμένο στρατηγικό σχεδιασμό των εταιρειών του κλάδου, αλλά στον αυτοματισμό της βουλγαρικής αγοράς (όπως και κάθε ελεύθερης αγοράς) να καλύπτει άμεσα τις ελλείψεις της. Ως συνέπεια, το 2007, το μερίδιο αγοράς των ελληνικών προϊόντων υδατοκαλλιέργειας μειώθηκε δραστικά προς όφελος των αντίστοιχων ιταλικών. Αυτή η δυσμενής εξέλιξη πρέπει να αντιμετωπισθεί άμεσα κι αποτελεσματικά από τις ελληνικές εταιρείες του κλάδου. Καθώς η βουλγαρική αγορά αλιευμάτων είναι αναπτυσσόμενη και όχι αναπτυγμένη, η απώλεια των όποιων υπαρχόντων δικτύων πώλησης μπορεί να αντικατασταθεί από τη δημιουργία νέων. Βεβαίως μια τέτοια εξέλιξη προϋποθέτει στρατηγικό σχεδιασμό, επενδύσεις και υιοθέτηση πολιτικών μάρκετινγκ, με δεδομένο ότι οι ελληνικές εταιρείες δεν θα λειτουργούν πλέον μόνες τους στη βουλγαρική αγορά (όπως παλαιότερα), αλλά θα υφίστανται ισχυρό ανταγωνισμό από τις αντίστοιχες ιταλικές. 20

23 Εισαγωγείς Ιχθύων & Προϊόντων Ιχθύων στη Βουλγαρία 1. Alex P.M. 26, Ekzarh Josif Str., 1000 Sofia Tel. (02) ; P.A.L.-Bg Ltd 13, Bademova gora Str., 1404 Sofia Tel. (02) ; Fax: BH Agro Ltd 47, Neofit Rilski Str., Fl. 3, Ap. 13, 1000 Sofia Tel. (02) ; Fax: Danel-97 Ltd 13, Tsvetan Lazarov Blvd, 1574 Sofia Tel. (02) ; EOS-LD Ltd 10-12, Kremikovsko shosse Blvd, 1839 Sofia Tel. (02) ; Fax: Reya Fish Ltd 3, Dimitar Spesarevski Str., Ap. 703, 1592 Sofia Tel. (02) ; Fax: Riba Commerce Jsc 17, Mara Gidik Str., 8000 Burgas Tel. (056) ; Fax: Ribovadstvo Jsc 52, Borissova Str., 7000 Rousse Tel. (082) ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ 5. Fishkom Ltd 19, Stefan Karadja Blvd, 8800 Sliven Tel. (044) ; Fax: Web: 6. Lobster Phil Ltd 14, Munchen Str Sofia Tel. (02) Fax: Morski sviat Ltd 63, Totleben Str., 1606 Sofia Tel. (02) Nuova Bulgaria Ltd 34, Vranya Str., 1233 Sofia Tel. (02) Fax: Ocean Ltd 41, Marmarliiska Str., 5000 Veliko Tarnovo Tel. (062) ; Fax: Rishar-commerce Ltd Avtogara-Sever, 5800 Pleven Tel. (064) ; Silvex Commerce Ltd 14, Munchen Str., 1528 Sofia Tel. (02) Fax: Web: 16. Soffish Ltd 8, Bakareno shosse Blvd, 1324 Sofia Tel. (02) TEA Sirena Ltd 15, Iskarsko shosse Blvd, 1528 Sofia Tel. (02) Fax: Web: 18. Vaston II Ltd Kalach Str., 1225 Sofia Tel. (02) ; Fax:

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΘΑΛΑΣΣΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗ ΚΥΠΡΟ ΓΕΝΙΚΑ Oι πρώτες προσπάθειες για την ανάπτυξη του τομέα των θαλασσοκαλλιεργειών

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ

«ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ «ΟΡΘΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ» Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος Κέντρο Μελισσοκομίας ΠΑΣΕΓΕΣ Ποιο είναι το θέμα μας Η Ελληνική μελισσοκομία έχει κατακτήσει σημαντική θέση στην ελληνική αγροτική

Διαβάστε περισσότερα

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου.

«Να σας συγχαρώ για την οργάνωση του συνεδρίου και μάλιστα με ένα θέμα που αποτελεί βασικό ζητούμενο αλλά και εργαλείο στήριξης του αγροτικού χώρου. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΡΑΦΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ Δ/νση: Αχαρνών 2, 101 76 Αθήνα 5/ 11/ 2015 Τηλ: 210-2124388 Fax: 210-5237904 Θέμα: Ομιλία Υπουργού Αγροτικής

Διαβάστε περισσότερα

Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και

Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και Προϋπολογισμός: 3.650.000 Ευρώ Φορέας υλοποίησης: Ελληνικός Οργανισμός Εξωτερικού Εμπορείου ΟΠΕ ΑΕ Χρηματοδότηση: Συγχρηματοδότηση από την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 2014

ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 2014 ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΒΙΩΣΙΜΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ 2014 Σύνταξη Πολυετούς Σχεδίου Ανάπτυξης 2020 Αγγελική Καλλαρά, M.Sc. Βιολόγος-Ιχθυολόγος Προϊσταμένη Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα

Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής ανάπτυξης του αγροδιατροφικού τομέα ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ ΗΜΕΡΙΔΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ - 7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2009 Aσφάλεια και ποιότητα δύο βασικοί πυλώνες της στρατηγικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΡΟΤΑΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 2013 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2012 1 Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του αγροδιατροφικού τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με μια ματιά Δράση ενάντια στην υπεραλίευση, με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Παγκρητική Ομοσπονδία Ευρώπης και τον

Θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την Παγκρητική Ομοσπονδία Ευρώπης και τον ΠΡΟΒΟΛΗ & ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Λ. Δημοκρατίας 20, Ηράκλειο Κρήτης 71306 Tηλ: ++30 2810 / 343458 / 341096 Fax: / 343459 E-mail : info@crete-exporters.com Web site : www.crete-exporters.com Κυρίες

Διαβάστε περισσότερα

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo.

17, rue Auguste Vacquerie, 75116 Paris - Τηλέφωνο: 00331.47.20.26.60 - Φαξ: 00331.40.70.19.04 Ε-mail: ecocom-paris@mfa.gr - ambcomgr@yahoo. Η μπύρα στην αγορά της Γαλλίας ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ Η μπύρα στην Γαλλία δεν είναι τόσο δημοφιλής όσο είναι ο οίνος. Το συγκεκριμένο ποτό δεν έχει την παράδοση και την φήμη που έχει σε άλλες ευρωπαϊκές

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ. ΑΞΟΝΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΧΑΤΖΗΜΠΟΥΣΙΟΥ ΕΛΕΝΗ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΚΟΥΣΚΟΥΒΕΛΗΣ ΗΛΙΑΣ Μέρος πρώτο: Η πορεία προς μία κοινή ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ανάγκη για

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ *

ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΒΡΩΣΙΜΩΝ ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ * ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ * Διαπιστώσεις Διαπίστωση Ι: Ο όγκος και η αξία των εξαγωγών ελληνικών ελιών στην Ιαπωνία -αν και σε αυξητική πορεία την τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ & ΕΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΤΥΝΗΣΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας της Ελλάδος στην Τύνιδα 6, rue St. Fulgence, Notre Dame Tunis 1082 Tel. +216 71 288411-846632 Fax +216 71 789518

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού. 13/5/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Σειρά δράσεων προωθεί η Εθνική Τράπεζα, στο πλαίσιο της στρατηγικής της για στήριξη του παραγωγικού δυναμικού. Με αφορμή εμπεριστατωμένη μελέτη της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης

Διαβάστε περισσότερα

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας

Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ (008) ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Οι αυξανόµενες οικονοµικές σχέσεις µε τη ΝΑ Ευρώπη τροφοδοτούν την ανάπτυξη της ελληνικής οικονοµίας 12 10 8 6 4 2 0-2 % 1999 Η δυναµική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Εισαγωγή ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 1.1 Εισαγωγή Η παρούσα μελέτη έχει ως αντικείμενο την διερεύνηση του κλάδου των ιχθυοκαλλιεργειών. Στον κλάδο δραστηριοποιούνται αφενός εταιρίες καθετοποιημένες, οι οποίες ασχολούνται τόσο με

Διαβάστε περισσότερα

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020.

Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Εξειδίκευση Αξόνων Στρατηγικής 2014-2020. Γεώργιος Γιαννούσης Γ.Γ. Δημοσίων Επενδύσεων - ΕΣΠΑ Κατευθύνσεις Εθνικής Αναπτυξιακής Στρατηγικής Αναπτυξιακό όραμα: «Η συμβολή στην αναγέννηση της ελληνικής οικονομίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης)

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ ΣΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (Στοιχεία εισαγωγών και κατανάλωσης) Το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται στην πέμπτη θέση του παγκόσμιου πίνακα εισαγωγέων ελαιολάδου του FAO βάση των εισαγομένων ποσοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 70% της συνολικής αγοράς (τιμές χονδρεμπορίου)

Οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 70% της συνολικής αγοράς (τιμές χονδρεμπορίου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Ταχ. Δ/νση : 1 A Holland Park, London, W11 3TP Τηλέφωνο : 020 7727 8860 Λονδίνο, 18 Απριλίου 2008 Φαξ : 020 7727 9934 Ηλ. Δ/νση : commercial@greekembassy.org.uk

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012

Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ & ΘΡΑΚΗΣ Ενδιάμεση Διαχειριστική Αρχή Ευρώπη 2020 Αναπτυξιακός προγραμματισμός περιόδου 2014-2020 ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2012 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μακεδονία Θράκη»

Διαβάστε περισσότερα

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία)

: Οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πορεία διμερών οικονομικών και εμπορικών σχέσεων, κατά το α 6μηνο 2008 (προσωρινά στοιχεία) ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΣΟΦΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ EMBASSY OF GREECE IN SOFIA OFFICE FOR ECONOMIC & COMMERCIAL AFFAIRS Evlogi Georgiev 103, Sofia 1504, Bulgaria, tel.: (003592) 9447959,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΑΓΟΡΑΣ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ...3. Εισαγωγή...3. Εγχώρια παραγωγή τυροκομικών...3. Καταναλωτικές προτιμήσεις...4. Δίκτυα διανομής...

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΑΓΟΡΑΣ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ...3. Εισαγωγή...3. Εγχώρια παραγωγή τυροκομικών...3. Καταναλωτικές προτιμήσεις...4. Δίκτυα διανομής... Έρευνα αγοράς Τοµέας τυροκοµικών προϊόντων στη Γαλλία Γραφείο Οικονοµικών και Εµπορικών Υποθέσεων Πρεσβείας Παρισίων Παρίσι, Απρίλιος 2013 1 Περιεχόμενα ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΑΓΟΡΑΣ ΤΥΡΟΚΟΜΙΚΩΝ...3 Εισαγωγή...3 Εγχώρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Λευκωσία, 29-03-2010 ΘΕΜΑ: «Το Εξωτερικό Εμπόριο της Κύπρου» Το εξωτερικό εμπόριο της Κύπρου χαρακτηρίζεται από τις δυσανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ».

Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Ο νησιωτικός τουρισμός και η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προκλήσεις και Ευκαιρίες για τον Παράκτιο και Θαλάσσιο Τουρισμό στην ΕΕ». Εισηγήτρια κα Ελευθερία Φτακλάκη, Αντιπεριφερειάρχης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης

ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ O ΑΓΡΟΔΙΑΤΡΟΦΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΕΠΙΠΛΕΟΝ 12,2 ΔΙΣ ΕΤΗΣΙΩΣ ΑΝ ΕΝΙΣΧΥΘΕΙ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΤΟ BRANDING ΚΑΙ Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010. Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009. Γενικά χαρακτηριστικά ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Γραφείο Ο.Ε.Υ. Μαδρίτη 7.05.2010 Εξωτερικό εμπόριο Ισπανίας για το 2009 Γενικά χαρακτηριστικά Η διεθνής οικονομική κρίση, που άρχισε να πλήττει σοβαρά την παγκόσμια οικονομία από το

Διαβάστε περισσότερα

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template

Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Innovation Transfer Network for Mediterranean Mariculture - INTRANEMMA Deliverable 1 (b): Greek Survey Template Το «INTRANEMMA» είναι Ευρωπαϊκό πρόγραμμα διά βίου μάθησης LDV - Leonardo Da Vinci - Μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ «ΑΝΑΚΑΜΠΤΕΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΓΟΡΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ» Σηµαντική έρευνα διεξήχθη από την Ευρωπαϊκή Οµοσπονδία Συµβούλων Μάνατζµεντ (FEACO-European Federation of Management Consultancies

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014

Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Ανάλυση Ελληνικού Εξωτερικού Εµπορίου ιάστηµα: Α τρίµηνο 2009 - Α τρίµηνο 2014 Οι εξαγωγές αποτελούν το «κλειδί» για την αναθέρµανση της ελληνικής οικονοµίας. Με δεδοµένη την αδυναµία της εγχώριας αγοράς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1

ΕΠΑνΕΚ, Ημερίδα 03/04/2014 1 1 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΕ ΕΣΠΑ Κατάρτιση ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 / Οργανωτική δομή ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ Κοινωνικοί Εταίροι Εμπειρογνώμονες 2 Δημιουργικές Βιομηχανίες Κλωστοϋφαντουργία - έτοιμο ένδυμα Υποδήματα-

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020

Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 Πρόταση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης για τη διαμόρφωση των κατευθύνσεων Αναπτυξιακής Στρατηγικής Προγραμματικής Περιόδου 2014-2020 2020 Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακού Κώστας Καλούδης Αναπτυξιακού

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06)

Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Εισήγηση της ΓΓΠΠ Αγγέλας Αβούρη στην ενημερωτική συνάντηση για τη δημιουργία Οργανισμού Τουριστικής Ανάπτυξης (23-11-06) Η χώρα μας είναι ένας από τους πλέον δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012

Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ. Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Αν. Καθ. Μαρία Καραμεσίνη ΠΑΝΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Ημερίδα ΕΙΕΑΔ,«Η αγορά εργασίας σε κρίση», Αθήνα, 9 Ιουλίου 2012 Ιστορική κρίση της αγοράς εργασίας ύψος της ανεργίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο (22.6%) πολύ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 1 ο : ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Κ.ΑΛ.Π. Α. ΑΛΙΕΙΑ

ΘΕΜΑ 1 ο : ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Κ.ΑΛ.Π. Α. ΑΛΙΕΙΑ ΘΕΜΑ 1 ο : ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ Κ.ΑΛ.Π. Α. ΑΛΙΕΙΑ Είναι γενικά παραδεκτό ότι η ΚΑλΠ στον τομέα της αλιείας έχει αποτύχει, όπως η αρχή της σχετικής σταθερότητας (συστήματα των TAC S και QUOTAS) και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Έγγραφο συνόδου 11.2.2015 B8-0000/2015 ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ εν συνεχεία της ερώτησης για προφορική απάντηση B8-000/2015 σύμφωνα με το άρθρο 128, παράγραφος 5, του

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας. Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία της μελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa.

Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site: http://www.agora.mfa. ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑ ΟΣ ΣΤΗΝ ΒΑΡΣΟΒΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Gornoslaska 35 00-432 Warsaw, Poland tel. 0048 22 622 94 60, 622 94 61, 826 48 28 fax. 0048 22 622 94 64, 826 40 08 Web Site:

Διαβάστε περισσότερα

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012

Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Χαρτογράφηση της εξαγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας ανά Περιφέρεια και Νοµό 2008-2012 Ινστιτούτο Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος Θεσσαλονίκη, 23/05/13 Σκοπός της µελέτης:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ» του ΠΤ Κ Θ του ΤΕΕ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF CHEMICAL ENGINEERS Αριστείδου 99, 17672, Καλλιθέα Αττικής Τηλ.: 210 9536775-6, Fax: 210 9536777 99 Aristidou, Kallithea EL17672 Attiki Greece

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ -ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ -ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΝΩ-ΠΟΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΗ ΑΓΟΡΑ. Ι. Βασικά στατιστικά στοιχεία εξωτερικού εμπορίου Πορτογαλίας και διμερούς εμπορίου Ελλάδος-

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ

Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά. Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Μελέτη McKinsey Η Ελλάδα 10 Χρόνια Μπροστά Προσδιορίζοντας το νέο Μοντέλο Ανάπτυξης της Ελλάδας Μάρκος Ολλανδέζος Επιστημονικός Δ/ντης ΠΕΦ Ταυτότητα της μελέτης Στοιχεία τηςμελέτης Γραφείο της McKinsey

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ

Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ ΟΥ ΣΤΗΝ ΣΕΡΒΙΑ Γραφείο Οικονοµικών & Εµπορικών Υποθέσεων Γενικού Προξενείου της Ελλάδος στο Βελιγράδι Simina 15 Beograd 11000 Tel. +381 11 3222338-3231577 Fax +381 11 3249215 Η ΑΓΟΡΑ ΕΛΑΙΟΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η αγορά ιχθυηρών της Γερμανίας

ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η αγορά ιχθυηρών της Γερμανίας ΠΡΕΣΒΕΙΑ THΣ EΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΒΕΡΟΛΙΝΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Τροφοδοσία και κατανάλωση προϊόντων ΣΗΜΕΙΩΜΑ Η αγορά ιχθυηρών της Γερμανίας Βερολίνο, 8 Μαίου 2008 H συνολική κατανάλωση ιχθυηρών

Διαβάστε περισσότερα

Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος

Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος Σύντομα σημειώματα για θέματα εξαγωγικού ενδιαφέροντος Νο.35 Ιούνιος 2007 Ισπανία: ο νέος μεγάλος εμπορικός μας εταίρος ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΩΝ Κέντρο Εξαγωγικών Ερευνών & Μελετών Κρατίνου 11,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006

ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΟΔΟΥ TOY ΠΕΠ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 2000-2006 Διανύουμε το τελευταίο έτος εφαρμογής της Γ Προγραμματικής Περιόδου και κατ ακολουθία και αν δεν εδίδετο παράταση λόγω των καταστροφικών

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ

Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ Π Ρ Ω Τ Ο Κ Ο Λ Λ Ο Σ Υ Ν Ε Ρ ΓΑ Σ Ι Α Σ τ ο υ Υ π ο υ ρ γ ε ί ο υ Ο ι κ ο ν ο μ ί α ς, Υ π ο δ ο μ ώ ν, Ν α υ τ ι λ ί α ς κ α ι Το υ ρ ι σ μ ο ύ μ ε τ η ν Αν ε ξά ρ τ η τ η Α ρ χ ή «Σ υ ν ή γ ο ρ ο ς

Διαβάστε περισσότερα

Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές

Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές Η Συμβολή της Ποντοπόρου Ναυτιλίας στην Εγχώρια Οικονομία και Μελλοντικές Προοπτικές Ονοματεπώνυμο: Τάσιος Ανδρέας Σειρά: 11 Επιβλέπων Καθηγητής: Παντουβάκης Άγγελος Δεκέμβριος 2014 ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές

Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές 2 o Διεθνές Συνέδριο για την Ποιότητα και την Εμπορία των Αγροτικών Προϊόντων Χερσόνησος Κρήτης 25 27 Σεπτεμβρίου 2008 Βιολογική καλλιέργεια της ελιάς Ανάπτυξη - Προοπτικές Δημήτρης Ζιώγας Διεύθυνση Πιστοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 5 (ΘΟΣΣ 5) ΔΑΣΟΚΟΜΙΑ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Αργυρώ Ζέρβα, ΥΠΕΚΑ/Ειδική Γραμματεία Δασών Σοφία Πουρνάρα, Διαχειριστική Αρχή ΥΠΑΑΤ 1η Συνάντηση ομάδας ΘΟΣΣ 5, Τρίτη 25 Σεπτεμβρίου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Η κατανάλωση εμφιαλωμένου μεταλλικού νερού στην Ουγγαρία

ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ. Η κατανάλωση εμφιαλωμένου μεταλλικού νερού στην Ουγγαρία ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΗ ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ Η κατανάλωση εμφιαλωμένου μεταλλικού νερού στην Ουγγαρία Η κατανάλωση εμφιαλωμένου μεταλλικού νερού στην Ουγγαρία, βρίσκονταν

Διαβάστε περισσότερα

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr

Προστατεύει το. υδάτινο περιβάλλον. Αλλάζει τη. ζωή μας. www.ypeka.gr. www.epperaa.gr Προστατεύει το υδάτινο περιβάλλον Αλλάζει τη ζωή μας www.epperaa.gr www.ypeka.gr Το ΕΠΠΕΡΑΑ προστατεύει το Υδάτινο περιβάλλον βελτιώνει την Ποιότητα της Ζωής μας Ε.Π. «Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη»

Διαβάστε περισσότερα

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020

Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20 Ιουνίου 2014 Σύνοψη της Σύμβασης Εταιρικής Σχέσης για την Κύπρο, 2014-2020 Συνολική πληροφόρηση Η σύμβαση εταιρικής σχέσης με την Κύπρο καθορίζει ένα ορόσημο για επενδύσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΧΘΥΗΡΑ ΕΡΕΥΝΑ ΟΛΛΑΝΔΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

ΙΧΘΥΗΡΑ ΕΡΕΥΝΑ ΟΛΛΑΝΔΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΙΧΘΥΗΡΑ ΕΡΕΥΝΑ ΟΛΛΑΝΔΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ORANJESTRAAT 7, 2514 JB THE HAGUE Εισαγωγή Σε απόλυτους αριθµούς, ο τοµέας της αλιείας στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014

ΕΠΑνΕΚ 2014-2020. ΤΟΣ Υγεία. Τομεακό Σχέδιο. Αθήνα, 03.04.2014 ΕΠΑνΕΚ 2014-2020 ΤΟΣ Υγεία Τομεακό Σχέδιο Αθήνα, 03.04.2014 1 Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί μια σύνθεση των απόψεων που μέχρι τώρα διατυπώθηκαν από Υπηρεσίες, Κοινωνικούς Εταίρους και Εμπειρογνώμονες

Διαβάστε περισσότερα

Η αγορά ελαιολάδου στο Ισραήλ.

Η αγορά ελαιολάδου στο Ισραήλ. ΠΡΕΣΒΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΓΡΑΦΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ 3 Daniel Frisch 64731 Tel Aviv, Israel Tel. 00972 3 6055299 Fax. 6055296 e-mail: ecocom-telaviv@mfa.gr Η αγορά ελαιολάδου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΙΚΤΥΟ ΟΙΝΟΠΟΙΩΝ ΝΟΜΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Το ίκτυο Οινοποιών Νοµού Ηρακλείου ιδρύθηκε ως αστική µη κερδοσκοπική εταιρεία τον Νοέµβριο του 2006 και αποτελεί την κύρια συλλογική, συγκροτηµένη και συντονισµένη έκφραση

Διαβάστε περισσότερα

Η Γεωργία στην Ψηφιακή Εποχή. Ιωάννης Χαντζάρας Προιστάμενος της Μονάδας Δ, Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΥΔ ΠΑΑ)

Η Γεωργία στην Ψηφιακή Εποχή. Ιωάννης Χαντζάρας Προιστάμενος της Μονάδας Δ, Ειδικής Υπηρεσίας Διαχείρισης Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΥΔ ΠΑΑ) ΔΙΕΘΝΗΣ ΗΜΕΡΙΔΑ «Διακυβέρνηση και καινοτομία: μοχλός αειφόρου ανάπτυξης, διαχείρισης και προστασίας των φυσικών πόρων» Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2013 Η Γεωργία στην Ψηφιακή Εποχή Ιωάννης Χαντζάρας Προιστάμενος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Γκλαβέρη Αναστασία Μάιος 2006 Σκοπός n Σκοπός μας στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι να διερευνήσουμε θέματα που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα στην Ελλάδα. n

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους

Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Παραγωγικά συστήματα προβάτων και αιγών: Βιοποικιλότητα, τοπικές φυλές και προϊόντα τους Αξίες και προκλήσεις στον τομέα της αιγο-προβατοτροφίας. Ποιες είναι οι προοπτικές για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας;

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες,

ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΘΕΟ ΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ ΗΜΕΡΙ Α ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ AGROQUALITY FESTIVAL Αγαπητοί φίλοι και φίλες, Αποτελεί κοινή διαπίστωση πως η κρίση που βιώνει η χώρα

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια

Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Πρωτοβουλία για την Εξωστρέφεια Το έργο «Ολοκληρωµένα προγράµµατα, πρωτοβουλίες και δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων εξωστρέφειας» υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ)

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) Το βελγικό ΑΕΠ αντιπροσωπεύει το 2,9% του συνολικού ΑΕΠ της Ε.Ε., το 4% του ΑΕΠ της ευρωζώνης και το 0,97% του ΑΕΠ του ΟΟΣΑ (στοιχεία 2014). Το Βέλγιο είναι ένας σημαντικός

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος

Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος Οι εξαγωγικές επιχειρήσεις της Β. Ελλάδος Ο Σύνδεσµος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος επεξεργάζεται και εκδίδει κάθε δύο χρόνια τον Κατάλογο Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος, έναν πλήρη οδηγό των παραγωγικών, µεταποιητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ ΠΑΣΕΓΕΣ Μελισσοκοµία-προωθούµενη επαγγελµατική δραστηριότητα µε εξαγωγικό ορίζοντα 30 Οκτωβρίου 2013 Άξονες στρατηγικής για την ανάπτυξη της µελισσοκοµίας Γκουλιαδίτη Φρειδερίκη Γεωπόνος, MSc. ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΡΕΑΤΩΝ (σε τόνους)

ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΡΕΑΤΩΝ (σε τόνους) ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΚΡΕΑΤΟΣ Παραγωγή, Αγορά, Εξωτερικό εμπόριο ΙΣΠΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΡΕΑΤΟΣ Το 2013, η ισπανική παραγωγή χοιρινού κρέατος έφθασε τα 3,44 εκατομμύρια τόνους και ο αριθμός των σφαγέντων ζώων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION)

ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΗΣ ΕΞΥΠΝΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ (SMART SPECIALIZATION) Κοκκινοπλίτης Κωνσταντίνος Kokkinoplitis Konstantinos is Expert to DG Regio, European Commission in Innovation

Διαβάστε περισσότερα

Άνοιξε στις 20 Μαρτίου 2015 για 3η φορά το πρόγραμμα επιδότησης του επιχειρησιακού προγράμματος Αλιείας (ΕΠΑλΘ) με τίτλο Μετρο 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ».

Άνοιξε στις 20 Μαρτίου 2015 για 3η φορά το πρόγραμμα επιδότησης του επιχειρησιακού προγράμματος Αλιείας (ΕΠΑλΘ) με τίτλο Μετρο 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ». ΕΠΙΔΟΤΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ Άνοιξε στις 20 Μαρτίου 2015 για 3η φορά το πρόγραμμα επιδότησης του επιχειρησιακού προγράμματος Αλιείας (ΕΠΑλΘ) με τίτλο Μετρο 2.1 «ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ». Οι τρεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

ΤΟΜΕΑΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής αγοράς παγκοσμίως. Συνέργιες Αγορών Ο επιχειρηματικός τουρισμός αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς τομείς της τουριστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ 2012 µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 20 HP

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ 2012 µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 20 HP ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 3 Ιουλίου 214 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ, ΕΤΟΥΣ µε µηχανοκίνητα σκάφη άνω των 2 HP Από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) ανακοινώνονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία

Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Πρόσφατες οικονομικές εξελίξεις στη Βουλγαρία Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο ενημερωτικό δελτίο του αρμόδιου Υπουργείου Οικονομικών (web: http://www.minfin.bg/en/page/542) και τα ενημερωμένα στατιστικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΉ ΤΟΥ ΚΛΆΔΟΥ ΤΗΣ ΑΛΙΕΊΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΆΠΤΥΞΗ: ΔΕΔΟΜΈΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΈΣ. Αθανάσιος Χύμης

Η ΣΥΜΒΟΛΉ ΤΟΥ ΚΛΆΔΟΥ ΤΗΣ ΑΛΙΕΊΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΆΠΤΥΞΗ: ΔΕΔΟΜΈΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΈΣ. Αθανάσιος Χύμης Η ΣΥΜΒΟΛΉ ΤΟΥ ΚΛΆΔΟΥ ΤΗΣ ΑΛΙΕΊΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΆΠΤΥΞΗ: ΔΕΔΟΜΈΝΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΈΣ Αθανάσιος Χύμης ΚΕΠΕ, Αμερικής 11, 10672, Αθήναι Περίληψη Ο κλάδος της Αλιείας, με αιχμή του δόρατος τις υδατοκαλλιέργειες, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013.

Το παρόν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης εργασίας, η οποία εξελίσσεται σε έξι μέρη που δημοσιεύονται σε αντίστοιχα τεύχη. Τεύχος 1, 2013. Είναι Πράγματι οι Γερμανοί Φτωχότεροι από τους Έλληνες, in DEEP ANALYSIS Ενέργεια Παγκόσμιες Ενεργειακές Ανάγκες της Περιόδου 2010-2040 του Ιωάννη Γατσίδα και της Θεοδώρας Νικολετοπούλου in DEEP ANALYSIS

Διαβάστε περισσότερα

Η αλήθεια για το γάλα

Η αλήθεια για το γάλα Η αλήθεια για το γάλα Υφιστάµενο πλαίσιο Σύµφωνα µε το υφιστάµενο πλαίσιο στην Ελλάδα υπάρχει γάλα χαµηλής παστερίωσης διάρκειας µέχρι 5 ηµερών, που µπορεί να ονοµάζεται και «φρέσκο» και γάλα υψηλής παστερίωσης-

Διαβάστε περισσότερα

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Η Έννοια της Εταιρικής Σχέσης & τα νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης Δρ. Ράλλης Γκέκας Επιστημονικός Συνεργάτης ΚΕΔΕ Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Δημάρχων & Δημοτικών Συμβούλων Πρόγραμμα Επιμόρφωσης

Διαβάστε περισσότερα

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής

Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής Του κ. Κωνσταντίνου Γαγλία Γενικού Διευθυντή του BIC Αττικής ΒΑΣΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΩΝ CLUSTERS Με σκοπό τον εντοπισμό των βασικών παραγόντων επιτυχίας

Διαβάστε περισσότερα

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Η πολιτική Συνοχής στην περίοδο 2007-2013. Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Στον Πίνακα 1 παρατίθενται εν συντοµία οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη νέα προγραµµατική περίοδο 2007-2013 σε

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

Ψάρι ΠΗΓΑΣΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΨΑΡΙΟΥ & ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΣ

Ψάρι ΠΗΓΑΣΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΨΑΡΙΟΥ & ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΨΑΡΙΟΥ & ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΣ ΣΤΑΥΡΟΣ Γ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ Γεωπόνος Yδροβιολόγος (DEA) (DEA) ΠΗΓΑΣΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΤΡΟΦΙΜΑ Α.Ε. Τι Είναι? Νωπό Αλίευμα που ως Είδος (Τσιπούρα ή Λαβράκι) κατατάσσεται μεταξύ των

Διαβάστε περισσότερα

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω:

Ο στόχος αυτός είναι σε άμεση συνάρτηση με τη στρατηγική της Λισαβόνας, και συγκεκριμένα την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μέσω: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Δελτίο Τύπου Ομιλία Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Κοινοτικών & Άλλων Πόρων Του Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας Κυρίου Κωνσταντίνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ * ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ * ΕΥΘΥΝΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η εταιρική κοινωνική ευθύνη αναφέρεται στις ενέργειες των επιχειρήσεων που αποσκοπούν στην συμβολή αντιμετώπισης περιβαλλοντικών και κοινωνικών ζητημάτων. Η Βασιλείου

Διαβάστε περισσότερα

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών

Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών ΕΘΙΑΓΕ 10 / 11 Η εξαιρετική θρεπτική αξία της ψαρόσουπας, με ψάρια χαμηλής εμπορικής αξίας των ελληνικών θαλασσών Δέσποινα Στεργίου, Τεχνολόγος Τροφίμων Αντώνιος Τραγαντζόπουλος, Χημικός Γεώργιος Μόνιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020 1 ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ 2014-2020 Μαρία Κασωτάκη Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κρήτης ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ, ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΥΛΟΥ ΚΑΠΟΓΛΟΥ ΣΤΗΝ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΙΣ 29-30/ 3/2013 ΣΤΟ ΑΓΡΙΝΙΟ. Στην αρχή της ομιλίας του ο Γεωπόνος κ. Παύλος Καπόγλου, συγγραφέας του βιβλίο «ΣΤΕΒΙΑ:

Διαβάστε περισσότερα

Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας

Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας Προσφέρουμε στους συνεργάτες μας την ασφάλεια και την δύναμη μιας μακροπρόθεσμης συνεργασίας ΖΗΣΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕIΡΙΑ EXPERT Το πιο σημαντικό περιουσιακό στοιχείο της Expert είναι το όνομά της. Παρέχει στους

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για την αγορά γαλακτοκοµικών προϊόντων στην Αίγυπτο

Έρευνα για την αγορά γαλακτοκοµικών προϊόντων στην Αίγυπτο Έρευνα για την αγορά γαλακτοκοµικών προϊόντων στην Αίγυπτο A) Γενικές Πληροφορίες: Στην Αίγυπτο υπάρχει µεγάλη κατανάλωση τυροκοµικών προϊόντων. Οι Αιγύπτιοι παράγουν πολλά είδη λευκών τυριών (από αγελαδινό

Διαβάστε περισσότερα

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς

Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Οι Προοπτικές Ανάπτυξης της Ασφαλιστικής Αγοράς Του Μιλτιάδη Νεκτάριου, Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Πρόεδρος INTERNATIONAL LIFE AEAZ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ, Ημερίδα, 5 Μαρτίου 2014. Η Επίδραση της Ιδιωτικής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 1.8.2014 L 230/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 834/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας Ιουλίου 2014 για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020

Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ. για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 Αναπτυξιακό Συνέδριο ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ για την νέα Προγραμματική Περίοδο 2014 2020 23 04 2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης ΕΠΠΕΡΑΑ «Το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας

Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας 4η Ενότητα: «Βιοκαύσιμα 2ης Γενιάς» Ο ρόλος της βιομάζας για την ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας Αντώνης Γερασίμου Πρόεδρος Δ.Σ. Ελληνικής Εταιρείας Βιοµάζας ΕΛ.Ε.Α.ΒΙΟΜ ΒΙΟΜΑΖΑ Η αδικημένη μορφή ΑΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: 4Α8ΗΦ-ΡΤΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

ΑΔΑ: 4Α8ΗΦ-ΡΤΣ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 21-09 - 2011 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ & ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ Α.Π.: 9223.2/04/11 ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΑΛΙΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. www.aidfunding.mfa.gr

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ. www.aidfunding.mfa.gr ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ www.aidfunding.mfa.gr ΠΥΛΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΝ ειδικη γραμματεια αξιοποιησησ διεθνων προγραμματων www.aidfunding.mfa.gr Αγαπητοί φίλες και φίλοι, σε ένα ολοένα

Διαβάστε περισσότερα

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών

- Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών - Εξέλιξη βασικών μακροοικονομικών δεικτών Σύμφωνα με προσωρινά στοιχεία, το δ τρίμηνο 2014, το βουλγαρικό ΑΕΠ ενισχύθηκε κατά 1,3% σε ετήσια βάση και κατά 0,4% σε τριμηνιαία βάση. Σε ό,τι αφορά το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν

Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν 7. Επαναχρησιμοποίηση νερού στο δήμο μας! Όσα υγρά απόβλητα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν, πρέπει να υποστούν επεξεργασία πριν την επανάχρησή τους. Ο βαθμός επεξεργασίας εξαρτάται από την χρήση για την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΠΟΤΩΝ: Ετήσια Έκθεση 2011 Ι ΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάµη Καρατάση 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax:210 92 33 977 11 Tsami Karatasi, 117 42 Athens, Greece,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015

ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΠΟΛΥΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΖΩΤΙΚΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: ΘΕΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ 2014 2015 ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2013 Π Ρ Ο Ο Ι Μ Ι Ο Η σημασία του ανθρώπινου

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική προβατοτροφία

Βιολογική προβατοτροφία Ινστιτούτο Γεωργοοικονοµικών και Κοινωνιολογικών Ερευνών Εθνικό Ίδρυµα Αγροτικής Έρευνας Λ. ηµοκρατίας 61, 135 61 Αγ. Ανάργυροι, Αττική Τηλ. 210 27 56 596, Fax 210 27 51 937 Email tzouramani.inagrop@nagref.gr

Διαβάστε περισσότερα